Республиканың басылым беттеріндегі Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болуына «жақтаушы» және «қарсы» көзқарастар

КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Қазақстан Дүниежүзілік Сауда Ұйымы (ДСҰ) құрамында.
Қазақстан Дүниежүзілік Сауда Ұйымы (ДСҰ) құрамына енгені туралы газеттерде жариялануы.
ҚОСЫМША
ҚОРЫТЫНДЫ
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Жаңа әлемдік экономикалық тәртіптің жағымды және жағымсыз қырлары соңғы 50 жыл ішінде жасалған халықаралық экономикалық қатынастардағы тиімді әрі тұтас құрылым құрудағы әрекеттерге байланысты болып отыр. Экономикалық қызмет пен технологиялардың жаңа пішіндерімен дүниеге келген жаһандану барысы әлемдік экономикалық тәртіптің шеңберін кеңейтті.
Бітіру жұмысында жазылған тақырып өзектілігі жаһандану барысына байланысты туындап отыр. Еліміз сынаптай сырғыған уақыт көшіне ілесе, құбылмалы уақыт талабына икемделе отырып, дамудың жаңа сатыларына қадам баспақ. Ұлы дүбір – жаһандану үрдісінің таяқ тастамда тұрғандағы күннен-күнге сезіле түсуде. Мұны күллі адамзат қоғамы мойындап, әрқайсысы өзінше дайындалып бағуда. Жаһандану жауапкершілігін көкейге мықтап түйе отырып, әр саланың тұтқасын ұстаған мамандар оның қарсаңында тиесінше әзірлік жүргізгені жөн дей келе, Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруге дайындығымызды баспасөз бетінде жарияланып жүрген материалдардан зерделеп көруге бел будық.
Дүниежүзілік сауда ұйымына өтуді жақтаушылар да, оған қарсылар да уақыт озған сайын өз дәлелдерін алға тартып, дауыстарын айқынырақ шығарып жатыр. Бұл заңды да. Өйткені Дүниежүзілік сауда ұйымы секілді әлемнің 149 мемлекетін біріктірген экономикалық алпауыт ұйымның құрамына ену ойласпай шеше салатын мәселе емес. Себебі бұл ұйым қайырымдылық одағы емес, керісінше ауыр бәсекелестік өтетін алаң. Ұйымда күшті тауар өндірісі бар ел
1 Елемесов Р.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар. – А.: Қазақ университеті, 2002. - 83-85 б.б.
2 Сатубалдин С.С. «Драконы» и «тигры» Азии: сможет ли казахстанский «барс» пройти их тропами? – А.: Ғылым, 1998. 584-587 с.
3 Медеуова Д. СМИ в условиях глобализации. – А.: Жибек жолы, 2003. – 123 б.
4 Ибраева Г.Ж. Mass media в политической структуре общества. – А.: Қазақ университеті, 2000. – 157 с.
5 Законодательство и практика СМИ РК. – А. 2004. Ежемесячный республиканский информационно-аналитический бюллетень.
6 Ворошилов В.В. Журналистика. – СПб., 2000. – 136 с.
7 Прохоров Е.П. Введение в теорию журналистики. - М. 2000
8 Шибаева А. Жанры и теории в практике журналистики. – М. 2000
9 Барманкулов М. Телевидение: деньги или власть? – А.: Санат, 2002
10 Рэндалл Д. Универсальный журналист. СПб., 1998. 115-139 с.
11 Тертычный А.А. Жанры периодической печати. – М. 2000. 120-126 с.
12 Мукерджи А. Внедрение нормативов ВТО: проблемы развивающихся стран // Мировая экономика и международные отношения. – 2003. №6. 3-13 б.
13 Герчикова И.Н. Генеральное соглашение о тарифах и торговле (ГАТТ): цели и основные направления деятельности // Междунар.экономические организации: регулирование микрохозяйственных связей и предпринимательской деятельности. 2000 521-530 б.б.
14 Шепенко А. Механизм разрешения споров в рамках ВТО // Внешняя торговля . – 1999. - №3. – с.18-22
15 Шепенко Р. Третейские группы ВТО // Мировая экономика и международные отношения. – 2002. - №1. – с.34-39
16 Практическая журналистика в Казахстане. /Учебное пособие/ - А. 2006. 92 с.
17 Казахстан и современный мир. Статьи и выступления 2002-2003. – Астана. Metromedia, 2004. 41,59,113 c.
18 Лазутина Г.В. Профессиональная этика журналиста. – М. 1999.
19 Журналист и информация. /Учебное пособие/ СПб, 1994. – 77,109 с.
20 «Интернет» жүйесінің ақпараты: www.wto.kz
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Журналистика факультеті
Халықаралық журналистика кафедрасы
Сарсенова Рита Балтабекқызы
Республиканың басылым беттеріндегі Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болуына
«жақтаушы» және ... ... оқу ... ... ... ... – 021040
Ғылыми жетекшісі – аға оқытушы Мысаева ... ... ... ... кафедрасының
2006 жылғы ................. мәжілісінде
талқыланып, қорғауға жіберілді.
Кафедра меңгерушісі .............................. проф. Ибраева Ғ.Ж.
Мемлекеттік емтихан комиссиясының сараптауына қабылданды
Диплом қорғау ... 2006 ... ... хатшысы ....................аға оқытушы Мысаева Қ.Н.
Алматы, 2006
КІРІСПЕ
Жаңа әлемдік экономикалық ... ... және ... ... 50 жыл ... жасалған халықаралық экономикалық қатынастардағы
тиімді әрі ... ... ... ... ... ... отыр.
Экономикалық қызмет пен технологиялардың жаңа ... ... ... ... ... ... ... шеңберін
кеңейтті.
Бітіру жұмысында жазылған тақырып өзектілігі жаһандану барысына
байланысты туындап отыр. ... ... ... ... көшіне ілесе,
құбылмалы уақыт талабына икемделе отырып, дамудың жаңа сатыларына қадам
баспақ. Ұлы дүбір – жаһандану үрдісінің таяқ тастамда ... ... ... түсуде. Мұны күллі адамзат қоғамы мойындап, әрқайсысы
өзінше дайындалып бағуда. Жаһандану жауапкершілігін көкейге ... ... әр ... ... ұстаған мамандар оның қарсаңында тиесінше
әзірлік жүргізгені жөн дей келе, Дүниежүзілік сауда ... ... ... ... ... жүрген материалдардан
зерделеп көруге бел будық.
Дүниежүзілік сауда ... ... ... да, оған қарсылар да
уақыт озған сайын өз дәлелдерін алға ... ... ... ... Бұл ... да. ... ... сауда ұйымы секілді
әлемнің 149 мемлекетін біріктірген экономикалық алпауыт ұйымның құрамына
ену ойласпай шеше салатын мәселе ... ... бұл ұйым ... ... ... ауыр бәсекелестік өтетін алаң. Ұйымда күшті тауар
өндірісі бар ел ғана жеңіске жетеді. ... ... ... ең ... ... ... алу деп ... керек. Екіншіден, күшті деген сөзді
«сапалы» деген сөзбен алмастыруға болады. Яғни өзіндік құны ... ... ... ... ... өндіре алсаң ғана бұл ұйымның қызығын
көресің. Ал ондай мүмкіндігі болмағандар импорт ... ... ... ... осы. Ал осындай бәсекеге біз төтеп бере аламыз ба
деген сұраққа жауапты «халықтың ... көзі һәм ... ... ... ... 1991 ... 16 желтоқсанында тәуелсіз республика ... КСР ... ... ... ... жариялайды. Осы тұстан
бастап Қазақстан халықаралық аренада ... ... ... тең ... ... өзін танытып келе жатыр. Қазақстан ішкі
және сыртқы саясатын жүргізуді қолға алып, кез ... ... ... шешуге құқықты. «Жас мемлекеттің құрылуы мен ... ... ... ... Оның ... ...... құрамында соңғы
70 жылдан астам дамыған қазіргі дүниенің ең күшті ... ... ... ... мен қоғамның барлық әлеуметтік –экономикалық
құрылымының өзгеруі»./1/
Қазақстанның ... ... ... ... мойындау барысы
қарқынмен өтті. Дүниежүзілік, халықаралық жағдай жас мемлекеттің алдына
күрделі талаптарды қояды. Орнаған ... ... сол ... бере ... ғана ... қабылдап, қатарда қалдырып, әрі қарай
алға жылжуға түрткілейді. Қойылған талаптардың «ішінде ең маңыздыларының
бірі болып жатқан өзгерістерді кадрлармен қамтамасыз ету ... ... ... халықаралық экономикалық қатынастар саласында жұмыс
істейтін жоғары білікті мамандар даярлау ісі күрделі проблема ... ... ... ... алғанға дейін іс жүзінде халықаралық
экономикалық қатынастардың субъектісі болған жоқ, сондықтан да ... ... ... ... оқу орындары да болған жоқ. Ал
экономикалық тақырыптарда қалам тартатын ... ... ... ... да, саны өте ... жылдың наурызында еліміз әлемнің ең беделді халықаралық ұйымы -
Біріккен Ұлттар Ұйымының ... ... ... ... ... ... Банкінің, Еуропа қайта құру және даму банкінің,
Халықаралық Валюта ... т.б. ... ... ... ... 140-қа жуық ... біріктіретін Дүниежүзілік Сауда
Ұйымы (ДСҰ) БҰҰ секілді сауда және экономика салаларындағы ірі ... ұйым ... ... ... ... ... мемлекетіміздің
басымдық берілетін бағыттарының бірі. ҚР Президентінің үстіміздегі
жылдың 1 ... ... ... Жолдауында да экономикалық тұрғыдағы
мақсатымыздың бірі – дамыған 50 елдің ... ... ... ... ... ... Ұйымына мүше болуға дайындалуда. 1996
жылдың қаңтар ... ... ... ДСҰ ... ... ... болатын. 2002 жылдың шілдесінде ведомствоаралық комиссия ДСҰ
Хатшылығына сыртқы сауда режимі туралы меморандум мен басқадай ... ... Осы ... ... ... ... кіру туралы
ұзақ та, көпжақты келіссөздер жүргізіле бастады. Бұл ... үшін зор ... ие ... ... де, ... ... ... бізге ДСҰ іс-әрекетінің мақсаты, міндеті, құрылымы мен
ерекшелігін қарастыру маңызды болатын сияқты.
Соңғы Уругвай ... ... ... ... көпжақты жаңа жүйесі құрылып, ГАТТ Дүниежүзілік Сауда Ұйымымен
алмастырылады.
1994 жылы ДСҰ құру ... ... қол ... ол 1995 жылы жұмыс
істей бастайды.
ГАТТ орнына нақты құрылымды орнату қажеттілгі бірқатар себептерге
байланысты ... Бұны ... ГАТТ ... ... ... ... Басты келісімге кірген мәселелердің шектеулілігі және
ГАТТ-ың ... ... ... ... ... ... бар:
1.Егер ГАТТ таңдалған ережелер мен келісімдер жинағы мен Хатшылығынан
тұрса, ДСҰ барлық мүше елдер үшін белгілі бір міндеттемелері бар ... ... ұйым ... ГАТТ ... сипатта болса, ДСҰ міндеттері тұрақты болып табылады.
3. ГАТТ ережелері тек тауарлар ... ... ДСҰ ... ... көрсету мен интеллектуалды ... ... ... төмендегідей қызметтерді атқарады:
- көпжақты келісімдерге байланысты әкімшілік жұмысы;
- әлемдік сауда жағдайын бақылау және кеңес беру;
- ... ... ... үшін ... ... ... сауда таластарын реттеудің механизмін қамтамасыз ету;
- мемлекеттердің сауда саясатына бақылау жасау;
- басқа халықаралық ... ... ... әлемдегі экономикалық беделі жоғары Дүниежүзілік сауда ұйымына
Қазақстанның мүше болуы мәселесі бүгінгі таңда өзекті бола отырып, кең
шеңбердегі талқыға ... Бұл ... ... ... ... сараптау,
зерттеу, т.б. әдістермен көпшілік ортасына БАҚ арқылы ... ... Оның ... ... баспасөз беттерінде маңызды
экономикалық ақпарат ретінде алатын орны зор. Республикалық қазақ ... ... ... ... ... қарастыра келіп,
олардың «жақтаушы» немесе «қарсы» ... ... ... ... білу ... назар аудардым.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылдың 1 наурызында халыққа
арнаған ... ... алға ... мақсаттарын айқындап, Елбасының
бұрыннан ескеріп келген басымдықтардың орындалып жатқандығы ... ... ... ... ... мен ... интеграция
тақырыптары ерекше аталып өтіледі. Н.Ә. Назарбаевтың мұндағы ең ... сөзі әрі тоқ ... ... ... ... ... 50 елдің қатарына қосылуы міндетті». Осыған орай республикалық
«Егемен Қазақстан» газетінде «Ел межесі-елулік» атты айдарымен ... мен ... ... үлгерді.
«Егемен Қазақстан» газетінің редакторы Сауытбек Абдрахманов ... ... «Ел ... тақырыбын кеңінен талқылап
жеткізеді. Президент ... ... ... «Сіздер ана жолы
«Барыстың секірісі» деген тақырыппен экономиканың бәсекеге қабілеттілігі
көрсеткіші бойынша әлем елдерінің рейтингінде ... ... ... ТМД ... ... ... ... Ресей де бізден көш кейін
орналасқан. ... ... ... мүмкіндіктерді саралай отырып,
жан-жақты талдау жасау нәтижесінде Қазақстан осы өлшем бойынша әлемдегі
алдыңғы қатарлы 50 елдің қатарына ... ... ... ... шешімге
келдік. Түпкілікті дейтінім, бұл жайында мен бұрыннан көп ... ... ... ... алғаш рет инаугурациядағы сөзімде айттым.
Онан кейін Парламент палаталарының бірлескен отырысында ортаға салдым.
Ал бұл міндеттің үдесінен шығудың нақты ... ... ... ... ену ... ... не? Ол - Қазақстанның мына жан
алысып, жан ... ... ... дүниедегі бәсекеге барынша
қабілетті елге айналуы. Бұл үшін біз ... ... ел ... ... ... шығатындай етуіміз шарт. Әлемде сұраныстан
ұсыныс артып бара жатыр. Көп ұзамай-ақ мына дүние тауар тапшылығынан
құтылады. ... ... де неше түрі ... ... ... әне ... Ол кезде тек сапалы тауар ғана өтетін, тек озық ... ... ... ... Біз сол сынаққа сақадай сай тұруға тиіспіз.
Бәсекелестік бәйгесінде озу үшін жаңа кезеңге сай ... жаңа ... Жаңа ... - ... технологияларды, ғылымды қажет ететін
экономика, ол- барлық салалар мен сегменттерде инновациялармен қаныққан
экономика».(1) Халықтың көңілінен ... тағы бір ... ... даму ... жайындағы сөздері.
Жоғарыдағы аталған сұхбатта осы ... де ... ... ... ... ... ... болмайды. Ең алдымен ел байлығына сену керек.
Ол - білім, жаңа технология, осы заманғы инфрақұрылым, бәрінен ... ... ... патриотизм».(1) Осы тұста ... ... ... байлықтары шықпайтын Жапония, Оңтүстік Корея
елдерін мысалға ... «Біз ... ... ... ... ... ... БСҰ-ға мүше болу бірыңғай артықшылық ... ... ... ... ... ұмтылмас еді ғой деп ойлау орынсыз.
Керек десеңіз, БСҰ-ға өткеннен кейінгі ... ... ... гөрі
қиындығы көбірек болады. Мұны біз халыққа басын ашып айтуымыз керек.
Нарық ... ... ... ... ... таласу. Біз БСҰ-
ға ең алдымен жаңа рыноктар ашу үшін өтетін боламыз».(1) Сұхбат арқылы
ҚР-ның БСҰ-ға кіруінің негізгі ... ... да осы «Ел ... – елулік» атты тақырыбымен «Егемен Қазақстан»
газетінде, яғни ҚР Президентінің Жолдауынан кейінгі ... ... ... Мәжілісінің депутаты, Экономикалық реформа ... даму ... ... ... ... тілші Жігер
Байтілесов жүргізген сұхбатта маманның БСҰ-ға кіру үрдісі жөніндегі
пікірі мынадай: «БСҰ негізге ... ... мен ... ... ... Бұл-кемсітушіліксіз жүргізілетін сауда. ... ... ... өзара қолайлылық режимін беру және шығу тегі
шетелдік тауарлар мен қызмет көрсетулерге ұлттық ... ... бұл ... қосылу барысында заң нормаларының үндестігі міндетті
түрде орындалуы ... ... ... үшін ... ... уақытта соңғы
50 жыл ішіндегі осы Ұйымға қатысушы елдері әзірлеген халықаралық сауда
нормаларын қабылдауы керек. ДСҰ-ға ... ... ... елдің ұлттық заң шығарушы органы жұмыс тобының шеңберінде
келісілген Бас кеңес ... ... ... ... ... кейін аталған міндеттемелер ДСҰ-ның құжаттары мен ... бір ... ... ал ... ел ДСҰ ... мәртебесін
алады».
Сатыбалды Тілемесұлының, маман ретінде, ДСҰ-ға кіру Қазақстанға не
беретіні ... ... ... ... ... бұл отандық
өндірушілердің ... ... ... мұның өзі
қазақстандық өнімнің әлемдік рынокқа шығуына ... ... ... қатысушылар тарапынан сауда кедергілері алынып тасталады.
Бұдан басқа, тұтынушылар, яғни ... мен ... ... және ... ... ... ... болады.
Әр түрлі лицензиялар алумен, кеденнен өтумен байланысты рәсімдер
оңайырақ сипат алады».(2)
Аталмыш басылымның ... ... ... ... біреу: «Қазақстан
экономикасы БСҰ-ға кіру ісіне ғана байланысты емес, сонымен бірге
стратегиялық даму ... ... ... ... ... ... да ... қабілетті экономика құру бағытында
сенімді қадам басып келеді».(3)
Тілші Ержан Байтілес халықтың арасында жүрген әрі кәсіпкерлер атынан
сөйлей алатын «TSC group» ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстанның сауда ұйымына кіруге
қаншалықты дайын?» деген заңды сұраққа ... ... ... ... ... ... соған дайындалып, солардың талаптарына сай
қызмет етіп ... Біз ... ... деп ... ... ... ... жұмыс істедік. Ал Қазақстан сауда ұйымына кіруге өзінше дайын
да шығар. Бірақ біздің отандық ... ... ... шыға ... ... ... БСҰ-ға кіру керек екенін түсінді».(4)
Әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елге ... ... «біз ... ... ... ... ... Апта» газетінде «Саяси таразы»
айдарымен сауалға қатысты мамандардың пікірлері жарияланған болатын.
Саясаттанушы Шәріпбек ... ... ... ... ... ... тізімі халықаралық бағалау институттарының
сараптауынан кейін жарияланады. Ал ондағы ... ... өте көп. ... ... ... жеке ... тағы сол ... Міне, осындай көрсеткіштердің кейбірі бойынша
Қазақстан 64-інші, ал басқалары бойынша тіпті ... ... иек ... ол ... ... мемлекет алдымен екі алғышартты орындауы керек.
Біріншісі - ... ... ... өз ... ... ... ... барлық дамыған елдер экономикалық жетістікке саяси
жүйенің тұрақтылығы ... ... ... ... ... қоғамдағы
бағыт-бағдарымызды айқындап алуымыз керек. Екіншісі - ... ... ... ... ... Ілияс Исаевтың бұл сауалға өзіндік пікірі бар: ... ... ... ең ... мыналар:
а) Мемлекеттің жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнімнің көрсеткіші;
ә) Жан басына ... ... ... ... жалақысы, оның атаулы
және нақты құны;
б) Мемлекеттің төлем балансының тепе-теңдігі: импортқа ... ... ... ... көлемі артық болуы керек. Негізінен, дамыған
мемлекеттің төлем балансы 10 сальдоға тең ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеті жоғары болуы тиіс.
Ондай тауарларға жалпы тұтынудағы тауарлар жатады. Яғни бұл ... ... ... ... озық ... мен ... кәсіпорындардың өнімі болуы тиіс.
ғ) Дамыған мемлекеттің қатарына қосылу үшін ДСҰ-ға кіру және әлемдік
нарықта экономикасының бағын ... ең ... ... бірі ... ... ... ... бәсекелестікке қабілетті 50 дамыған
елдің қатарына енудің жолы ретінде қарастырған дұрыс».(5) Сонымен қатар
«Айқын» газетінде БҰҰ-ның 2004жылғы ... ... - ... ... ... ... және Шығыс Еуропа мен ТМД ... ... (№2 ... ... Тақырыптың ашылуына өзіндік үлес қосып
отыр.
Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше ... ... ... не ... ... айтуынша, аталған ұйымға 2008 жылы кіреміз. Республикалық
басылымдардан Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болуы ... ... ... оң және ... жақтары бар деген секілді талдау материалдарды
«Айқын» газеті үнемі жариялап тұрады.
Соның ішіндегі жақтаушы материалдардан ... ... ... ... авторлығымен шығатын мақалалар көптеп кездеседі.
Соның бірі, Дүниежүзілік банкінің Орталық Азиядағы аймақтық өкілдігінің
бас экономисі Педро ... ... ... мүше болып кіруге
өтініш берген елдердің бәрінде, жалғыз ... ғана ... ... ... ... жиі оқуға болады екен: одан тек
шетелдіктер ғана ұтады, ал өз елдері ұтылады. Ауыл ... ... ... ... ... пікірінше, мұның бәрі әншейін
аңыз. ДСҰ-ға мүшелікке кіру жөнінде келіссөз барысында әр ел өз ... ... ... Егер ДСҰ-ға кірген елдің бәрінің ұтылатыны
шындық болса, онда ... ел ... ... еді ... ... ... ... ма, жаман ба? Дәлірек айтқанда, жақсы шығар. ... ... ғой, ... мүше ... ба, жоқ па, оған ... ... қай ... жұмыс тапса, сол жаққа қарай үдере көшеді. Мұның бәрі
ДСҰ-ға кірсең де, кірмесең де, түбінде ... ... Ал ... ... ... ... ... болсақ, жергілікті халық та оның игілігін
көреді емес пе?»(6)
Тілші тағы да екі «аңызға» ... ... ... Оның бірі ... ... «Қазақстан қазіргі қолданыстағы тарифімен ДСҰ-ға мүше
бола алады. ... ... ашық ... Ең ... – сервистік
қызметтер. Ашық мұхитқа шығатын жол жоқ... ... да ... бұл ... ... мүше ... ... ... тура келер.
Егер Қазақстан Алматыны туризм және қаржы орталығын жасайтын болса, онда
көлік, қаржы қызметтерінде ойлануға тиісті. Туризм ... ... ... оператор құрмай, оны дамытуды ... ... ... істеуге мүмкіндік берген жөн шығар.
Ал ауыл шаруашылығына байланысты аңызға келетін болсақ, ... ДСҰ ... ... ... дер ... ... елдерде ауыл шаруашылығы
ұлттық валютасының тұрақсыздығына байланысты көз алдарында өліп барады. Бұл
мәселеде мемлекеттің қолдау көрсетуі ... ... ... біз ... мүше ... ... 1996 жылы ... Қабылданатын
уақытымыз келіссөздер бойынша 2008 жылдың басында. Өтініш бергеннен кейін
ұйымға кіру соншалықты аз уақыт емес.
«Айқын» ... тағы бір ... ... ... материалында
(7) Қазақстанның ДСҰ-ға мүшелігі турасында елдің кемшіл тұстарын реттеу
қажеттілігін атап ... ... ... қарашаның 9 жұлдызында
Еурокомиссия Қазақстанға Әлемдік сауда ұйымына кіру үшін көмек ... ... ... ... Еурокомиссияның Қазқстандағы өкілі
Адриан Ван Дер Меер айтып өткендей, 2 жылға ескерілген ... ... 1 ... еуро бөлінеді. Басты мақсат: азық түлік қауіпсіздігі,
ойыншық өндірісі, фармацевтика, химия өндірісі сияқты салаларға қатысы бар
заңдарды ... деп ... ... ... ... ... Родригес: «Қазақстанда ауыр
индустрия және сүт ... мен ... ... ... ... Ресеймен
бәсекеге түсе алады»?- дейді шетелдік экономист.
Дүниежүзілік сауда ұйымының талаптары бойынша ... ... бере ... Бірақ ауыл шаруашылық саласына көмек көрсету үшін,
мемлекет су шаруашылы мен ғылыми ... ... ... ... ... ел ... ерекше жаны күйетін
бірден-бір газет «Ана ... ... ... Бұл ... ... ... «Көкейкесті мәселе» айдарымен Қазақстанның ДСҰ-ға мүшелігі
жөніндегі экономикалық тақырып кеңінен талқыланады. «Әлемдік бәсекеге ... ... өнім ... оны ... ... сату оңай ... емес.
Еліміздің ДСҰ-ға мүше болуына қарсы болатын адамдар да аз кездеспейді.
Олардың алға тартар уәждері ... ... ... ... ... ... емеспіз бе? Ұйымға кірсек, ішкі ... ... ... ... ... кетеді. Ондай жағдайда, әрең күнін көріп
отырған отандық кәсіпкерлердің ... ... ... ... ешкім алмай, ол ақыры банкротқа ұшырайды.
Сонда дейміз-ау, отандық кәсіпорынның дамуын қашанға ... ... ... Тағы да 20-30 жыл ... бе? ... кеше ғана ... ... Еуропа, Прибалтика мемлекеттері мүше болуға ниет
білдіріп, кейбіреуі мүше болып үлгерді де.
Олар енді ... ... ... Ал, ... ДСҰ-ның барлық
мүмкіндіктерін пайдалана алмай отыр. Соның салдарынан миллиондаған қаржыдан
айырылып отырмыз. ... ... осы ... ... өту ... одан ... ... ала қашып, шығып кетер еді ғой.
Тағы да айтамыз, АҚШ пен Еуропа ... мүше ... ... ішкі ... жібермейді. Кейбір тауарларымызға демпинг пен
квота қойып тастағандықтан, қолымыз жіпсіз ... ... ... ... ... ... келген импорттық тауарға иек арта
береміз? Еңбекпен тапқан ... ... ... ... ... ... бұл сол шетелдердің экономикасын көтеріп, әл-ауқатын жақсартып
жатырмыз деген сөз. ДСҰ-на ... өту – ... өмір ... ... ... ... өз пікірін білдіреді.(8)
Былтыр «Егемен Қазақстан» беттерінде Алматыда өткен ҚР ... ... ... ... ... ... ... «БСҰ-
ға кіруге әзірміз бе? Қазақстанның БСҰ-ға мүше болуға неге ... ... ... ... ... жариялайды.
«Біріншіден,- деді Н.Ә.Назарбаев, бүгін Қазақстанның ... ... 50 ... ... ... мүше ... үлесіне келеді.
Екіншіден, қазақстандық ... ... ... ... ... отандық өндірісшілердің бәсекеге деген қабілетін
арттырады. Үшіншіден, ... мүше ... ... ... ... мүше
елдер тарапынан шек қою
тоқтатылады. Төртіншіден, Қазақстанның қызмет ... ... ... ... ... ... секторларын –
телекоммуникация, қаржы, көлікті әрі қарай ырықтандыруға жол ... БСҰ ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Еліміздегі инвестициялық ахуал туралы Еуропалық қайта құру және ... ... Жан ... ... сөз ... ... ... мүше
елдер қатарына кіруі қазақстандық кәсіпкерлердің бәсекеге қабілетін
арттыратын және ... ... қол ... ... ... бұл тәуекелді
ақтайтынын, осы қадамға шын ықыласымен қолдау білдіретінін айттып өтті.
БСҰ-ға кірген жағдайда ... ... ... ... ... ... Шетелдік инвесторлардың ойынша,
еліміз БСҰ-ға мүше болған жағдайда инвестиция ағымы ... да ... ... ... ... ... ... тартты.
Инвесторлардың бірауыздан ҚР-ның қазіргі валютасының ... ... ... оңды ... ... айтты..
-БСҰ-ға кіру Қазақстанның беделін арттыра түседі, - дейді ... ... ... ... ... Тильс мырза.
Бәсекелестікке төтеп бере алмаған отандық кәсіпкерлеріміз ... ... ... ба ... сауалға Нұрсұлтан Әбішұлы ... ... ... ... зиян ... ал ... ... «Шынығу керек, күресу керек, құлап-тұру керек, бірақ алға жүру
керек!» деп ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға мүше болу
тақырыбының жазылуын сараптай келе мына тұжырымдар жасауға болады:
Біріншіден, ... ... ... ... ... мүше болуды жақтаушы
пікірлер аз.
Екіншіден, негізгі ақпарат тек жалпылай беріледі
Үшіншіден, ДСҰ-ға кіруде еліміздің ұтатын тұстары анық ... ... ... ... ... ... Ұйымның дұрыс аталуы
қаланбаған, біреуінде «ДСҰ» деп ... ... ... ... ... орыс ... ... келетін болсақ, Қазақстанның ДСҰ-ға
мүше болуын жақтаушы пікірлер баспасөз беттерінде ... ... ... ... ... ... негізгі жақтаушы дәлелдердің
бірі: Ішкі рыногы онша үлкен емес және ... ... ... нарықты
қажетсінетін Қазақстан үшін ашық сауда саясаты ... ... ... ... ... ... ... обьективті көмегімен талқылауға бағытталған журнал болып
табылады. А.Қарыбаевтың жариялаған материалында ... ... ... ... пайымдайды: «ДСҰ-ның халықаралық құқыққа негізделген болжамды
шарттары Қазақстан ға өзінің ішкі тиімді ... ... ... ... жеке ... ... ... танытуға жол
береді. Қазақстанның әсіресе өңдеуші өндірістік өнімдерінің сыртқы саудасын
дамытуына ... әрі ... ... ... ие болады.
ДСҰ-ға мүше болғаннан кейін Қазақстан ұлттық мүддесін басшылыққа ала
отырып, әлемдік ... ... ... ... ... құқығын
иеленеді. ДСҰ-ға қосылу барысында Қазақстан ... ... ... ... ... ... мен ... жұмыссыздықтан қаша алмаймыз. Урбанизация үдерісі де ... Бұл ... ... пайдасын тигізетін ауыспалы кезеңнің жағымсыз
тұстарды жұмсартуда ... зор ... ... және ... вице-министрі Ғалым Оразбаковтың ... ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға қосылғанда мүше елдердің бәріне ... ... ... қолайлылық тәртібіне ие болады. Сонымен қатар ... ... ... әділ ... қамтамасыз етіп, оның орындалуын
қадағалауға кепілдік береді».(11)
«Новое поколение» газетінің бұл нөмірінде ... ... ... мен мамандарының еліміздің ДСҰ-ға мүше болу
жайында ойлары жарық көрген.
Адам құқығы мен ... ... ... ... бюроның директоры
Евгений Жовтис: «Бұл ұйымға енген кезде сақ болғанымыз жөн. ДСҰ-да ... ... ... ... ... ... естен шығармау
керек».
«Уркер косметик» компаниясының маркетингі мен сауда директоры Мадина
Құжағалиева: «Менің ... ... ... ... ұйымына мүше
болса, ешнәрседен ұтылмайды,керісінше, ұтады. Басқаларға нұсқап, олардың
тауарлары бізден гөрі ... екен деп ... Әрі ... өз өнімдерін сапасы жағынан жақсартудан басқа шара қалмай,
өмір деңгейіміз көтерілер еді». (11)
«Достижение ... ... ... президенті Тамара Ильичева: «Біздің
нарығымыз түрлі сапасыз өнімге толы. Менің ойым,экономист ретінде,Қазақстан
, талабы жоғары ДСҰ-ға енгені дұрыс.»(11)
Орталық ... ... ... ... ... ... Розлана Таукина: «ДСҰ-ға ену Қазақстанға ... ... ... ... Өз өнімнің ... ... және ... колледжінің директоры Нұржан Сүтемгенов: ... ... оң және ... ... бар. Бірақ жағымды тұстары көбірек болар
деп ойлаймын. Бір ... ... ... ... ... қалады».
(11)
Еуропалық кеңес еліміз ақырында ДСҰ ... ... ... Өйткені
Қазақстан нарығы Орталық Азиядағы нарықтардың ірісі, ал көптеген еуропалық
компаниялар мұндағы өзіндік аясын кеңейтуді ... ... ... ... ... ... ... Казахстан» жариялаған сауда бойынша Еуропалық
комиссияның өкілдері Антонио Паренти мен ... ... ... ... ... ену үрдісінде мәселелер әрқашан туындап отырған. Сіз бар
қиындықтан өтуге дайын болуыңыз ... ... ... қиын ... пайда тұстарын салыстырып, алдын ала ойластыру қажет.
Жалпы ДСҰ-ға қосылу ... ұзақ ... ... де көп уақыт күтуге
тура келеді. Мұндағы артықшылық – сіздің рыногыңыз ... ... қана ... ... ... алдынан да өзге елдердің
нарығы ашылады».(13)
Аталмыш басылым беттерінде кезінде, яғни 2004 ... ... ... ... бас ... ... ... Қазақстанның бұл
ұйымға мүше болуына байланысты дөңгелек үстелге қатысып, ондағы айтылған
мына бір пікірі жарияланады: ... ... ену ... ... жатқандығы қуантады. Әлемдік сауда жүйесінің болмауға келетіндігі -
өте маңызды сәт. Біздің ұйымға ... ... ... ... ... ... ... ДСҰ ережесі бойынша, барлық елдер бәсеке үшін
бірдей шарттарға кезігеді. ... ... ... ... ... ... реттеу керектігін айтуға тиіспін. Оның ішінде акцизді
салықты, кеденді тәртіпті, және де ... ... ... ... ғылыми журналында жарияланған талдау ... ... мүше ... ... ... ... «ДСҰ-ның 135
елімен қарым-қатынасы бар, Қазақстан үшін бұл ұйымға ену бірнеше себеп
бойынша тиімді – ДСҰ мүше ... ... ... ... ... ие
болу үшін, сауданың дамуы үшін, әсіресе инвестицияларды келтіру үшін
маңызды.
Қазақстандық ... ... ... ... ... ұсыныстар
пакетінің экспорттық саясатының агрессивті еместігінде және негізінен
өзінің ... ... ... жолы ... либерализациялау және
тарифтік қорғау шараларына шоғырланған».(15)
«Аль-пари» журналының ... ... жыл ... (2002)
«Внешнеэкономическая политика» айдарымен жариялаған Н.Исингариннің
мақаласында ҚР ... ... атап ... яғни алға ... ... ... сауда ұйымына енуге дайындық жұмыстарын жақсарту
талабы көрсетіледі.
Бұл мақаладан көретініміз 2003 жылы ДСҰ-ға енуге ұмтылған ... ... ... ... да ... ... көздеген. Алайда дайындық жұмыстар
әлі күнге дейін жалғасып жатыр.(16)
Осы журналдың келесі бір нөмірінде ... ... ... Р. ... ... әлемдік экономика мен сауданың даму
үрдісі ақырында біртұтас, өзіндік ... ... бар ... ... мүше еліне жауапкершілікті артатындай ... ... ... ... ... мүше болу ... үшін ... тартымды? Біріншіден,
қазақстаныдық кәсіпорындардың алдынан әлемдік тауар нарығының анағұрлым
тұрақтылығы пен ... ... ... ... ... ... ДСҰ мүшелеріне берер сауда артықшылықтарын қажет кезде құқықтық
қорғау мүмкіндігіне ие болады.»(17)
Осы секілді болжамды «Мегаполис» газетінде тілші Ахас ... ... ... ... 2003 жылы мүше ... деп күтіледі. ЕврАзЭС мүше
мемлекеттерінің айтуынша, олар аталған ұйымға бірге және бір ... ... ... 1996 жылы мүше ... ... ... ... алдына ДСҰ әкімшілігі төрт талап қойыпты. Оның ең ... ... ... ... ... ... ... жатқан өзгерістер,
Қазақстанның аграрлық секторының болашағы жоқ деген ой пайда болған. Алайда
жапондық ... ... ... онсыз да жыл сайын ... өсіп ... ... ... кеш азық ... өнімдерінің азаю
мәселесіне кез болады. Сонда ... ... ... ... Қазақстанның астық
өндірісінің мүмкіндіктеріне сенім артуы әбден ықтимал».(18)
ХІ ғасырдың басына ... ... ... ... мен ... ... әсерімен талай өзгерістер орын алды. Жаһандану әлемдік
экономиканың объективті даму үрдісі ... ... ... жуырдағы
уақытта, перспективада басқа нақты баламаның жоқтың қасы. Бұл ... ... ... және ... ... тиімді үлестіру мен қолдануға жағдай туғызып, экономикалық өсімді
жылдамдатуға ... ... ... ... ... ... келе жатқан елдерге көмек береді. Дүниежүзілік сауда ұйымы ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық-құқықтық негізін
құратын ұйым.
ДСҰ келісімдері мүше елдерге тұрақты, ... және ... ала ... операцияларының нәтижелерін ұсынады. Ең қолайлы сауда тәртібі мен
саяси-сауда дискриминациясынан қорғау кепілдігін ұсынады. Яғни ... ... ... ... даулар заң нормаларымен шешіліп, «мықтының»
үлесіне пайда келтіру тіптен орын алмайды.(19)
«Евразийское сообщество» журналында жарық ... ... ... ... ... ... қаржылық мәселесінің қырларын көрсетеді:
«Қазақстанның ... ... ... үрдісіндегі еліміздің өркенді
мемлекеттердің әлемдік қауымдастығына тиімді ... мен ... ... ... ету үшін қажет.
Қазақстан Республикасы 135 мемлекетпен экономикалық және сауда
қатынастарын ... ... ... ... ... ... ... экономикалық, ғылыми-техникалық,
технологиялық, мәдениет тұрғысынан берер пайдасына байланысты. Қазақстанның
ДСҰ-ға мүше ... ... ... ... ... ... қаржы жағынан нақты есепті қажет етеді.
Қазақстанның ДСҰ-ға кіру ... ... ... және ... ... ... ... болар еді. Алайда ЕврАзЭС экономикалық
кеңістігіндегі 4 мемлекеттің бірлестігі сауда ... ... өз ... ... ... ... Қазақстанның өркендеуі мен әлемдік нарыққа кірудің жағымды,
пәрменді міндеттерін алған жөн.
Қазақстан үшін Ресей мен ... ... алар ... зор. ДСҰ-ның
халықаралық заң актілерін, келісім-шарттарын, ... ... ... жете білу , ... ... ... ... бар
бағдарламалар, оларды Қазақстандық Жоғары Оқу Орындарының бағдарламаларына
енгізу, ол ... ... мен ... ... әлем ... ... ... шешуге көмектесер еді».(20)
«Евразийское сообщество» журналында ... ... ... ДСҰ-ға мүшелігі тек әлем нарығына жол ғана емес, сонымен
қатар ... ... ... ... ие болу ... ... бірі – экномикалық қызметің шектеулі болып келуі. Алайда
экономикалардың мұндай өзара байла-нысы ... ... ... ... ... ... үкіметаралық ұйымдар пайда болып жатады.
Оның ішінде Дүниежүзілік сауда ұйымы да.
Жаһандық сауданың 95% ДСҰ ... ... ... әр мемлекет
өркендеу мен әлем нарығының теңқұқықты мүшесі болуға тырысады. Мұның бірден-
бір жолы ДСҰ ... ... Ал ... мен ... болса, әліге дейін нашар
дамыған елдердің тобымен бірге (Албания, Камбоджа, Лаос, Непал) аутсайдер
қатарында қалып ... ... ... табар пайдасын тізбектеп шығайық.
Біріншіден, кепілдік берілген ДСҰ мүшелерімен едәуір қолайлылық тәртібіне
құқықты болады. Ұйымның ... сол әр мүше ... ... ... дербес әдістер қолданылады. Нақты қалыптасқан экономикалық бәріне
бірдей шаралар қойылмайтыны.
Екіншіден, Қазақстан әлемдік сауданың құқықтық ... ... ... ... ... қызмет, зияткерлік меншік ... ... ... ... ... ... бірге
өз мүддесін ұстана отырып қатысу, дауыс беру құқығына ие ... Бұл ... ... – бір ... ... тағы бір ... әрбір мемлекет
вето құқығына ие.
Үшіншіден, Қазақстан ДСҰ мүшелері тарапынан мүмкін болатын заңсыз және
республиканың құқығын ... ... ... ... арқылы қорғануына болады.
Төртіншіден, Қазақстан ДСҰ мүшелерінің сыртқы экономикалық ... ... қол ... ... ... сыртқы сауда бойынша туындайтын ... ... ... ... талқылау мен ДСҰ Хатшылығының сарапшылары ... ... ... естуге мүмкіндігі ашылады.
Алтыншыдан, Қазақстан ДСҰ мүшелері секілді ... ... Және ... ... ... ... ... қарай (дамыған, дамушы, ... және ... ... ... бір ... ие ... Қазақстан ДСҰ шеңберінде дауларды шешу механизміне қол
жеткізіп, осындай ... ... ие бола ... ... белгілі деңгейдегі шығынға ұрындыратын және
онша ... ... ... мемлекеттермен екіжақты және ... ... ... жасасу қажеттілігінен босатады».(21)
Сонымен қазақ тілді басылымдарды орыс тілді басылымдармен салыстыра келе,
соңғысында ... ... ... ... ... ... ... пікіріне сүйеніп жазады.
Екіншіден, ұтатын тұстарымыз айқын көрсетілген.
Үшіншіден, шетелдік тәжірибеге назар көптеп аударылады.
Төртіншіден, нақты деректерге сүйеніп жазылады.
Бесіншіден, талдамалы материалдар көп ... ... ... жазылған материалдарының авторлары ... ... орыс ... ... ... ... ... Бұл
ақпараттың айқындылығы мен нақтылығына оқырман назарын ... ... ... ... ... ... ұйымына
мүше болуы жөнінде оң, яғни жақтаушы ... ... ... да аз емес ... ... ... тұрғыдан алғанда республикадағы қазақ тілді ... ... «Ана ... ... ... ... ... тілші Мырзан
Кенжебайдың қарсы пікірін ... ... ... Соның бірі «Айтқанына
көнесің, айдағанына жүресің!» атты мақаласынан үзінді келтірейік: ... ... бір ... қазақтың от ауызды, орақ тілді ділмарлары айтса,
бүгінде ол батыстың әнжі саясатымен әлемге ... ... ... ... деп аталатындардың басты қаруына айналды. Мұндай
«халықаралық ұйымдарға» бір ... не өз ... не ... амалсыздан, не алпауыт мемлекеттердің мәжбірлеуімен кіреді.
Қазақстанды соның қайсысына жатқызуға ... да еш ... жоқ, ... ... ... дегенді естісек және ... ... ... бір ауыз ... ... ... ... көзді тарс жұмып
қойып кететініміз рас. Мұндайда осыларға «отказ» берсек, ... ... ... екен ... «жалтақтық» факторы алдыңғы аяда тұратынын да несіне
жасырамыз? Оның үстіне сол сәтте әлгі ... ... ... ... орындамасыңа қоймайтын әртүрлі талаптары, сенің ұлттық мүддеңді, салт-
санаңды белінен бір-ақ аттайтын шарттары болатынын біле тұра ... ... ше? ... біле тұра ... соң біз ... пәленбай «халықаралық ұйымға» мүшеміз деп аңқау халықтың алдында
үлкен іс тындырып жүргендей күпсінеміз»(22). ... ... ... оқи отырып, оқырманда бізге ДСҰ-ға кірудің қажеті ... ... ... ... ... ... Алма ... «Дүниежүзілік сауда ұйымы
– жұмақ емес» атты сараптамасында былай делінген: «ДСҰ-ның өз ... ... ... мен ... былай қойғанда, мүше елдерден ... ... ... жарнасының өзі не тұрады?!
Бір кемшін тұсымыз – рынокқа ... ... ... ... елді ... ... ... отырмыз. Ортада делдал болғаннан кейін олардың ... ... егер ... ... ... ... бұған 14 жыл дайындалыпты.
Польша болса, 11 жыл, ал Қырғызстан мен Грузия екі-ақ жылда мүше болып шыға
келді. Қырғызстанның ... ... ... ... шығуын шықты, бірақ
ондағы ... ... бере ... ... ие бола алмады, Соған
қарамастан, Халықаралық ұйымның жоғары жарнасын төлеп тұруға тура ... ... ... өтпей, төбе болып үйіліп жатса, оның үстіне ... ... ... ... Қырғызстанның бүгінгі күйін көз алдымызға
елестету соншалықты қиындық туғыза қоймас. Асығамын деп, ... ... ... байлаған қырғыздар бүгінде қарыздан малтығып шыға алмай отыр.
«Ақылсыз өз қателігінен үйренеді, ақылды өз ... ... ... ... арадағы келіссөздерді ұзақ уақытқа созуының да жаны ... ДСҰ ... ... ... ... ... өтініп келеміз.
Уақытша болса да жеңілдік берілсе, жетіспей жатқан ... ... алар едік ... үміт бар. ... ... жақсы, ал ақталмаса
ше?»(23)
ДСҰ кеңесінің талабы – Қазақстан ауыл ... ... ... бас ... ... Олай істеуге біздің арымыз бармайды. Өйткені 40
пайыздан аса тұрғын осы ... ... ... Егер ДСҰ кеңесінің
талабын орындасақ, ауылдықтар мен ауыл шаруашылығын құрбандыққа шалуымыз
керек. ДСҰ сауда ... ... ... ... қорғап, біз секілді
жас мүшелерге қандай өнімді, қандай бағамен, қандай ... сату ... ... ... ... осы уақытқа дейін әлемдік рынок қалыптасып
үлгерді, ондағы алпауыт ойыншылар да нық отыр. Оларға жаңа рынок қажет.
Ағыл-тегіл ... бері ... ... ... ... үшін ... болады
деген сөз бар. Көптеген шағын және орта кәсіпорын банкротқа ұшырауы кәдік.
Ол белгілі де. ... да, ... ... ағынына шыдай алмайды. Бұл ... ... ... Сонымен қатар елімізге шетелдік банктер
де қаптайды. Ел несиені 14 пайызбен өз ... ... 9 ... ... ма? Яғни, көптеген банктің «жарылып» кетуі ... ... ... ... елдері басынан кешіруде. Соған қарағанда,
экономикамыз тұрақты, қарқынды дамып келеді ... әлі ... ... ... ... мүше ... ... де ұзақ жылдар бойы жасауға
тура келеді.
Алма Мұхамеджанованың ... ... ... ... ... ... қарсылық білдіруі турасындағы тағы бір ... ... «ҚР ... және ... ... ... ... 2005 жылы
«Техникалық реттеу туралы» заң қабылданғанын, оның Кеңестер одағы кезіндегі
заңнан айырмашылығы, басқа да, ... ... ... ... ... баяндады. ДСҰ қоятын негізгі талаптардың бірі - егер біз
еуропалық елдерден құс етін ... ... ... ... біз оның ... ... адамдар денсаулығына зияндығын ескеріп, алып ... ... ... үшін ... ... ... ... сәйкес тәуекелділік бағасын жүргізуіміз керек. ... ... ... жабдықталған лаборатория, қажетті кадр-мамандар болып,
біз дамыған елдер қолданатын әдістерді пайдалануымыз қажет. Тек сонда ғана
импортты қадағалап, өз экспортымызды ... ... Егер ... ... ... ... стандартқа сай болса, оның еуропалық рынокқа түсуіне
мүмкіндік көбейеді. Айтжанованың пікірінше, Еуропа өзге ... ... ... ... өзі де ... қабілетті. Бүгінгі күні біздің экспортқа
шығарып отырғанымыз, негізінен, шикізат екендігі белгілі. Оларға онсыз да
жол ашық деп ... ... ... ... да ... бір
квота қойылады. Ал ауыл шаруашылығы өнімін өңдейтін кәсіпорындар бәсекеге
қабілетті болу үшін өздері ұмтылуы ... ... де, ... мүше болу үшін алдымен білім мен ... ... ... ... ... ... «Қазақстан. Жаңа
технологиялар» директорлар кеңесінің төрағасы Ерлан Сағадиевтың пікірі
көкейге ... ... ... ... ... ... ... тың
технологияларға жол ашу арқылы ғана бәсекеге ... ел бола ... жол ... ... ... жылы ... тілші Шалқар Естеннің «ДСҰ-ға өту – бәсекелестікке лайықтыларға ғана
қолайлы» атты мақаласында былай делінген ... ... ... «ДСҰ-ға мүшелікке өту арқылы талай проблемалардан құтыламыз,
экономикамыз қарыштап алға қадам басады, ... үшін ... ... ... деп ой түйеді. Олардың пікірі түбегейлі қате екендігін осы
ұйымға мүше ... ... зер ... ... болар еді.
Пәрменді ұйым әлемдік экономиканың ырыздығын солардың бәріне ... ... ... отыр десек қателесер едік. Шетелдік сарапшы-
экономистер мен өзіміздің ... ... ... ... ... жүгі аса салмақты болатындығын алға тартып, жалпы, аталған
ұйымның әлемдегі рөлі мен дүниежүзілік ... ... ... ... ... да ... аян. ... көзқарастағылардың
пайымдауынша, «ДСҰ қалыптастырған жүйе экономикалық дамудың әр сатысында
тұрған мемлекеттердің экономикалық теңсіздігін бұрынғыдан ... ... ... дамушы елдердің экономикасы жылдам дамуды бастан
өткеруде. 1-2 ... ... өсім ... үйреншікті жағдайға
айнала бастады деуге негіз бар. Былай ... бұл ... ... ... ... ... ... мүмкін. Әйткенмен экономика
саласының ... ... ... ... ... ... өте жоғары
екендігін дәлелдеп отыр.
Бірақ сайып келгенде ащы ақиқат – ... мүше ... амал ... ... алдыға айналған алып доңғалағын тоқтату мүмкін емес.
ДСҰ солқылдақ экономика мен түкке ... ... ... ... (Қырғызстан тәжірибесі дәлел) Тиісінше бұл ұйым еңсесі ... мен төрт ... тең ... ... алатын озық технологияның
мүмкіндіктерін одан әрі кеңейте түседі. Өзінен ... ... ... ... ... отау ... ондай елдерді ДСҰ-ның 80-нен астам
шектеулі қағидалармен тұқыртуы ... ... ... ... белгілі болғандықтан оның шарттары мен талаптарын терең
зерделеп алғанымыз да жөн».(25)
Мырзан Кенжебайдың ... ... тағы бір ... келтірейік: «Біздің
халықаралық ұйымдарға кіру «кестемізде»» ендігі кезекте ДСҰ деп аталатын
зәулім мекеме тұр. Оны ... ВТО, ... ... ... Организация
деуге аузымыз үйреніп кеткен. Неге екенін біз білмейміз, бірақ ... жүн ... ... (бұл – ... ... ... ... 2000 жылдан бері ме, әлде, одан да ... ... осы ... яғни ... ... болды. Олардың айтуына қарасақ,
соған кіргеннен кейін біздің халықаралық кеңістіктегі ... ... ... ... ... ... бірі болады екенбіз. Әшейінде,
қазір Қазақстанды дүние жүзі біледі деуден аузы босамайтындар, енді өзіне-
өзі қайшы ... ... ... ... ... дүние жүзі білетін
болады деп қалғанын да байқамай қалып ... ... кіру үшін ... әрі ... әрі жаңа ... ... әрі өтімді, әрі өзге елдер зәру болып отырған бір
тауарың болуы ... ... ... ... бар ... бірі ... жүр. Бірақ «қайран сөзің қор болған» керауыз заманда оны перуайына
алып жатқан шонжар жоқ. ... ... ... ... кіріп, Қазақстанды
әлемге таныттық» деп тағы бір желбуаз ... ... ... ... ... көтерілді!» деген сөзді күніге жүз қайталаймыз. Ол
экономика ненің есебінен көтерілді, әлде тек ... ... ... шикі мұнайды көбейтуден аздаған тиын-тебен қосылды ма, болмаса өзге
тауар шығара ... па, ... ... ... рас ... неге
инфляцияның «температурасы» төмен түспейді, экономика көтерілсе, азық-
түліктен бастап сасық темекіге дейін ... ... ... ... Бұл ... қойсаң, ұраншыл шонжар сені Қазақстанның хас ... ... ... ... жуырда жарияланған бір нөмірінде Жұмабек
Жанділдиннің дайындауымен шыққан «Тауар өндіре алсаң ғана ... ... атты ... ... елдерімен бәсекелесе алатындай өнім
шығаруға ... ... ... ... бере ... ... немесе қандай тауарымыз бар? Дайындық салмағының ... ... ... бір ... ... біздің шикізатымыздың өзі қазақстандықтарды арзан жұмысшы күші
ретінде пайдаланудың нәтижесінде ... ... ... ... ... ... шахтерлердің жалақысы әлі 500 долларға да жеткен жоқ. Енді ДСҰ-ға
өту үшін бұл саладан қанша ... ... ... ... ... ... ... ұйымынан ең көп пайда тауып отырған елде автокөлік
өндірісі түгелдей дерлік ... Онда ... 100 ... бір ... ... ... да бұл елдің техникасы басқа түгіл,
Еуроодақ елдері мен алпауыт АҚШ-тың өзі квота белгілейді. Яғни тауар ... бұл ... екі ... қол жеткізіп отыр. Біріншісі – ең арзан
энергия көзін пайдалану (Жапонияда энергия ... атом ... ... Ең ... - уақыттан ұту. Роботты өндіріс, адам
еңбегі пайдаланылатын өндірістен әлдеқайда шапшаң. Сондықтан да ... ... ... ... бірнеше миллиондаған дана автокөлік шығарады. Міне,
осындай ... ... ... ... ... әлі қаз ... бәсекелесе ала ма?
ДСҰ өз мүшелеріне аграрлық саланы қолдау үшін ішкі жалпы өнімнің 10 пайызы
деңгейіндегі ... ... ... екен. Демек, біз ауыл шаруашылығын 3
миллиард доллар қаражат көлемінде субсидиялауға мүмкіндік аламыз. Осыншама
қаражаттың өзін ... ... ... ... ... ба? Бұл да ... ... үлкен сұрақ.
Қысқасы, дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болу үшін Президентіміз жүктеген
дайындық ... жүгі ... Ең ... осы ... ... ... ба? Тағы да ойласайықшы».(26) Автор Мырзан Кенжебай
өзінің алдыңғы мақалаларында көрсетілгендей, оқырман арасына ... ... ... ... жетпей тұрғандығын түсіндіруге тырысады.
Мырзан Кенжебайдың мақаласына тағы да үңілсек, ... біз ... ... Енді әрі ... не ... ... ... жорамал-жауап іздеп
көрелік. Қазір Қазақстанның ... мен ... ... ... жаймабазар, қоймабазар, бұрыш-бұрыштағы күркедүкен,
«супердүкен», «гипердүкен» сыңсып ... ... ... толы. Солардың
ішінде табиғи шикізаттан ... бір ... жоқ. Бәрі ... ... ... тағы бір ... «будан». Ұл –
қызымыздың, өзіңіздің көйлек-дамбалыңыздан бастап, үстіңізге киіп жүрген
киіміңізге бір-ақ сәт ойланып қараңызшы. Сол ... ... ... ... ... ... бара ... да қолға ұстап жүруді сән қып
алған сусындарының ... ... Ауыл ... ғана ... қолында бар ірі
қарасы нәрсенің байыбына бармастан ... 3-4 ... ... ... ... Олар Америка өз жерінде өнім шығармайтын, бүкіл жер
асты, жер үсті ... ... өзі ... өзге мемлекеттердің есебінен
күн көретін (патернализм) мемлекет ... әлде ... әлде ... ... біздің базарымыз бар, дүкеніміз бар бүкіл сауда ... ... ... Өзіміз шығарып отырған бір зат жоқ. ... ... ... ... не ... ... ... беріңіз. Ал сырт
мемлекеттерге шығарылатын мұнай мен металл ... ... ... шетелдік инвесторлардың қолында. Олар оны кімге, ... ... ... Үкіметіңнен де, Парламентіңнен де сұрамайды. Қазір жеріміздегі
мыстың қоры да таусылды.
Демек, ДСҰ-ға кіру дегеніңіз қазақша ... ... атың ... ... ... ... балаңнан басқаға «праваң» жүрмейді
деген сөз.
Ашығын айтқанның айыбы жоқ, ... мүше ... ... ... ... қана қалады. Бұл ұйымның тізгінін ұстап, делбесін қағып
отырған алпауыт мемлекеттер біз ... ... ... ... ... Бұл ұйымға мүше болғаннан кейін өз ... өзің ... ... ... отыру мүмкіндігінен кез келген уақытта айрылуың
әбден мүмкін. Оның есесіне АҚШ, Қытай сияқты алпауыттар ... ... оған ... ... ... алып ... да ... кеденіңіз ше? Оның да құны да, құқы да түкке тұрғысыз болып ... бар. ... ... не? Оған ... бергісі келетін шонжар табыла
қоймайтын шығар. Осы секілді ... ... ... ... ДСҰ-ға мүше
болуындағы қарсы пікірлерін білдіреді.
«Айқын» газетінде тілші Гүлбаршын Айтжанбайқызы ҚР дипломатия қызметіне
еңбек ... ... ... ... ... ...... жүргізген сұхбатында Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болуы туралы
былай делінеді: «Қазір ДСҰ шеңберінде өмір сүріп ... ... екі ... ... ...... ... АҚШ, Канада, т.б. Олар әлемдік
рынокты еркін билеу үшін, әлемдік ... ... ... ... ... ... бағамен сату үшін, дамушы елдердің кедендік кедергілерін алып
тастауға барынша мүдделі. Ал екінші топ, ДСҰ ... ... ... ... елдеріндегі ірілі-ұсақты мемлекеттер. Олардың ... оның ... ... ... ... ... ... жоқ. Және олардың халық саны аз, ішкі рыногы тар, жаңа
технология игерген мамандары жоқ. ... ... ... халықаралық
монополистер бірлестігі «Трансұлттық корпорация» басқарып отыр. Егер
Қазақстан ... ... ... ... ауыл шаруашылығын
көтермей, бірден ДСҰ-ға ... ... ... ел осы ... ... ... ... бұл елдердің шаруашылық деңгейі
дамыған мемлекеттердің донорлық көмегіне тәуелді болып ... Бұл ... ... және сауда министрлігі бізге шындықты айтпай отыр.
Үшінші топ елдер бұлар: техникалық, қаржылық жағдайы бар, кен ... ... ... ... яғни ДСҰ-ға басын байлап бермей-ақ,
өзі дамитын елдер. Олар ... ... ... ... отырған 52
мемлекет.
Бұлардың санына Қазақстан жата ма?
Иә, Қазақстанның аз ... ... ... ... ... толық
мүмкіндігі бар.
Қазір «ДСҰ-ға қабылдансақ – біз ... ... ... басқа рынокқа
есік ашамыз» деп үкімет тарапынан айтылатын пікір – ... ... ... ... ... Дәл қазір біздің шет елге шығаратын
өндірістік, тұтыну тауары, жаңа ... жоқ. ... ... өнімдері мен бидайымызды шет ел ДСҰ-сыз-ақ сатып алып жатыр.
Қазір жұмыс істеп жатқан өнеркәсіп шетелдік тауарларымен ... ... ... қалады. Қалада жұмыссыздық көбейеді. Соңғы жылдары ... ... ... ... ... Қырғызстан, Грузия
экономикасы құлдырауда) ДСҰ-ға
өтуді тек мақсат тұтумен ғана ... ... ... саясаткерлер Қазақстан Ресеймен бір мезгілде Сауда ұйымына
қабылданғаны дұрыс, өйткені олар «бір ... ... өмір ... дейді.
Ресей, Украина, Белоруссияда өндіріс ошақтары сақталып қалғанмен, олардың
өнімдері әлемдік ... ... Олар ДСҰ ... ... осы ... алдымен «үшінші әлемге», соның ішнде Қазақстанға да
экспорттауға аса мүдделі. Ал Қазақстан дәл ... ... ... ...... пен шегеге дейін импортқа ... ... біз ... ... ғана ... ... іргелес, тіпті өкшемізді
басып келе жатқан елдердің де ... ... ... және ... ... қабылдауға мәжбүр боламыз.
Осыдан 97 жыл бұрын Ахмет Байтұрсынұлы «Қазақстан сыртқа ... Ал ... сол ... дайындалған өнімді екі-үш есе қымбат
бағаға сатып алуда. Бұл ... ... ... ... Бір ... де біз ... ел болып отырып, Ахаң зерделеген кемшілікті қайталап
отырмыз...
Қазақстанның бұл Ұйымға кіруіне Батыс елдері ... ... өз ... компаниялар, ел ішіндегі батыстық ағымдағы саяси ... ... ... ... ... ... қауымдастығының
қамқорлығынан қағыламыз» деген сылтау айтып, Ұйымның құшағына ашықтан-ашық
итермелеп отыр».(27)
«Жас қазақ» газетінің «Кәсіп» айдарында жарық көрген ... ... ... ... ... және ... департаменті
директорының орынбасары Гүлфайруз Қасымовамен жүргізген сұхбатынан ДСҰ-ға
кіруге ... ... пеен ауыл ... ... емес ... ... ... Алматыда кәсіпкерлік саласында негізгі көрсеткіштердің өсу
қарқыны байқалады. 2006 жылдың 1 наурызына ... ... ... ... ... бұл ... бойынша жалпы көрсеткіштің 36%
құрайды.
Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру кәсіпкерлерге пайдалы ... ... ... ... ... ... Бұл өте ... техникалық процедураны керек
етеді. ДСҰ-ға кіруіміз ерекше ... ... ... ... ол ұйымға мүше
болуға Қазақстанның ... ... ауыл ... әлі ... ... ... бұл құрылымға ену бізден біршама шектеулерді талап етеді. Мұнда
ауыл шаруашылығына, жеңіл өнеркәсіпке үлкен ... ... Ал бұл ...... ... ең ... ... әрі жеңіл өнеркәсіп
енді-енді аяқтан тұрып, дамып келе жатыр. Қорыта айтқанда, бұл ... ... және ол ... талқысынан өтуі тиіс деп ойлаймын».(28)
«Ана тілінде» тағы да Мырзан Кенжебайдың жариялаған жанайқай қазақтың ... ұтар ... ... мәселені қозғайды. Тағы да ұйымның тарихына
үңіліп, Қазақстанның ол тарихқа қатыстылығын жазады. ... ... АҚШ, ... ... Одақ деп ... еуропалық алпауыт
мемлекеттердің бірлестігі. Осы ... ... ... ... ... ... ... түрі бар. Біздің білетініміз, оған мүшелікке жыл
сайын қыруар жарна төлейтіні және сол ұйым ... ... ... өзің ... өтімді бір тауардың болуы керек екені ғана.»
Мақалада бұл ... әрі ... ... ... «Ал осы ДСҰ-ға өтеміз
деп өндіршегін ... ... ... іш ... сырт ... ... мен ... қағаз-қаламына шейін шет жұрттан сатып алған дүние
сымақтар ғана... ... ... ДСҰ ... ... ... ... асты дегенді жиі естиміз. Сонда ол ... ... ... өнім шығарып отыр, әлде баяғы бір мұнайды ... отыр ... 60% ... көп пе, аз ба, одан халыққа ... ... ... ... ... ... жұртшылықтың тұрмыстық-әлеуметтік жағдайының көрсеткіші
әлі күнге дейін әлгіндей, халықтың ... ... ... ... ... тағы біраз бөлігінікі өте ауыр көрінеді.
«Жамандықты бұрын ойла» ... еді атам ... Біз ... тек ... ... ... отырған елміз. Бір қаланың өркендегені және жүздеген кәсәпкердің
жағдайы жақсарғаны мемлекеттік ... бола ... кез ... ... да ... үрдістер
секілді, ешбір күйзеліссіз тек қана ... ... ... ... орыс тілді басылымдарында ҚР-ның ДСҰ-ға мүше болу
мәселесінің теріс жақтары ... ... ... саны аз ... ... газетінде «Мнения» айдарымен мүшелік жайында әртүрлі
мамандардың пікірлері жарық көрген болатын. ҚР экономика және сауда вице-
министр Ғалым Оразбақовтың пікірі келесідей: «ҚР-ның ... мүше ... ... тұстары да бар. Олар: халықаралық бәсекелестіктің
өсуі, экспорттық өнімге субсидияның бөлінбеуі, кедендік баж ... ... ... ... ... ... тауар мен
қызметтің нарыққа жету жолын шектемеу, мойындаған міндеттемелері қатаң
түрде орындау – ... ... ... ... ... қолданылуы
мүмкін».(11)
Орыс тілді басылымдардың материалдарын оқи отырып, ДСҰ-ға кірген кезде
ҚР Үкіметі отандық тауарөндірушілердің мүддесін ұстануға және ... ... ... ... әрі қарай қолдауға тиісті екендігін
ұмытпау қажеттілігі айтылады. ... ... ... ... қазақстандық
экспорттың, мұндағы жерде дайын әрі бәсекеге төтеп бере ... ... ... ... ғана ... ... ел ... теңқұқықты
әріптес деңгейіне ие бола алады.
«Деловой мир» журналының былтырғы жылдың 4-нші ... ... ... ... бас ... ... ... пути вступления Казахстана в ВТО серьезные преграды есть» атты
талдамалық шолуда бұл мәселе ... ... ... ... ... ... ... ресми статистикалық
мәліметтерді талдай келіп, елдің ... ... ... ... индикаторлар бойынша кедергілер бар.
Олар:
- ағымдағы есеп бойынша қызмет деңгейінің сальдосы;
- ағымдағы операциялар есебі бойынша кіріс ... ... ... есеп ... ... ... ... бүкіл өнеркәсіп өнімінің өндірістік үлесі;
- ЖІӨ пайыздық көрсеткішіндегі мемлекеттік емес (жеке) сектордағы
сыртқы ... ... ... ... ... ... экономикалық шығыны;
- еңбек ресурстарының сальдосы, т.б.»(30)
Сараптау нәтижелерінен ... ... ... ... кірістің бөлінуі,
яғни пайда мүше елдерге әдлетсіз түрде бөліп таратылады. Соның ішінде
бізге тиесілі пайда көп ... ... ... ... ... көбірек
экспортқа шығаратындар ғана ұтатын көрінеді.
Автор аталған индикаторларды түсіндіріп кетеді:
«1) Бірінші ... ... ... ие. Үш ... ... ... (АҚШ, ЕО, Азия ... ДСҰ-ны өз
мүддесін алып шығудағы құрал ретінде қарастырады. Сондықтан ҚР Елбасының
белсенділігі ... ... ... ДСҰ ... ... бір орын ... дұрыс.
2) Екінші индикатор заң тұрғысында қарастырылуы керек. Қазақстан өзінің
экономикалық қауіпсіздігіне нұқсан келтірмейтіндей ... ... ... қол қоюы ... Жыл ... шетел кәсіпорындары нарықтан отандық қызметті ығыстырып
отыруда.
4) Кең көлемдегі шетел инвестицияларының шоғырлануы.
5) ... ... ... өлшемі орташа (нөлдік) немесе жағымды
мағынасында (2-3%) болуы керек.
6) ... ... ... ... Ауыл ... ... ... шаралары».(30)
Жалпы алғанда ДСҰ-ға ену ұзақ перспективада мүше болуға талпынған ... ... ... ... ... ... уақытта ұлттық шаруашылықтың
құрылымының қайта құрылуында көптеген мәселе туғызу мүмкін.
«Бұл жерде асықпай әр қадамыңды ойластырып алып, шығын ... ... ... ... АҚШ пен ЕО ... ... болу
мүмкіндігін қадағалау шарт.
Тауар сертификациясы, стандартизация, халықаралық құқықты білу, сапалы
менеджмент пен маркетингтің болуы ... - деп ... ... ... (31)
«Казахстанская правда» газетінің өткізген сауалнамасында осындай
пікірлер бар: «Бүгінде шетел импортерлері, қазақстандық ... ... ... ие. ... Үкімет не дегенмен
Қазақстан өндірушілеріне көмек көрсеткені жөн болар», - ... ААҚ ... ... ... ... «Сайман-Астана» директоры Жанаяр Топаловтың пікірі ... ... ... ... енді ғана ... тұра ... белгілі бір қорғау шараларын ұйымдастырған дұрыс. Әсіресе
құрал-жабдық құрастыру ... сыра ... ... директоры Зоя Рябованың сөзінде: «Бүгінде
басты бәсекелес ел Ресей ... ... ... күні бұл шеңбер аясы
кеңейе береді. Сондықтан біріншіден, аяғымыздан тік ... ... ... ол.(31)
Осы газетте ЕврАзЭҚ бас хатшысының орынбасары, экономика ... ... ... ойы келесідей: «ДСҰ-ға енуге талпынып отырған
елдер бұл қадамның экономикалық және саяси нәтижесі қандай болатынына
байланысты үрейі заңды. ... ... ... мемлекеттік
басқарудың жүйелік шарттары белгіленбеген».(32)
ДСҰ-ға тек ену ғана мақсат емес, ең ... ... ... ... ... алға ... ... болып табылады. Бұл
ұйымға кіре салысымен бар мәселемізден құтыла қоямыз деп ойлау ... ... ... ... ... ... ... газетінде жарық көрген мақаласында Қазақстанның бұл ұйымға ену
барысы қайтарымсыз дей келе, «Алайда ... ... ... үшін ... күні ... келіссөз жүргізу керек.
Қазақстанның ... ... және ... ... ... шикізаттық тәуелділігінен құтылуға жеткілікті».(33)
Мемелекет негізінен тек қауіпсіздікке ғана жауап береді де, ал ... ... үшін ... ... Ол сапаны нарық нүсқап ... мир» ... ... ... ... компаниясы
әкімшілігінің төрағасы Серік Тұржанов мынадай үндеуге шақырады: «ДСҰ-ға
асығудың қажеті жоқ, оданша салықты кіріске минимилизациялап, төлемақыны
заңдастырып, ҚҚС-ты (НДС) ... ғой. ... ... ол 5
пайызды құраса, Қазақстанда 15 пайызға тең. ҚҚС-тың мәні - ... ... ... ... іс ... ... ... нені
шектеп жатқанымыз белгісіз.
Бүгінді күні Қазақстан үшін бірінші орындағы саяси мақсат - шағын және
орта бизнестің дамуын қолға алу. ... ... үшін ең ... ... әсіресе Ресей, Белорусь, Украинамен бірігу керек.
Барлық нормативтік актілерді келістіріп алып, ДСҰ-ға бірлескен күшпен
ену керек, бірақ бұл қадамды алдын ала тағы да ... ... ... ... дайындығымыз болса, соғұрлым әлемдік экономикада өзімізге
лайық орынға ие боламыз».(34)
Кез келген мемлекет ДСҰ-ға мүше болғаннан кейін де өз ... өз ... ... ... Не ... ... ену
бірлескен түрде болмаса, негізгі алға қойған мақсатқа жетпейміз. ДСҰ-ның
бізге қойған ... ... ең ... – аграрлық секторға
байланысты. Ал біздің ауыл ... ... ... ... деп ... ... қарағанда, жоғары деңгейде дамыған Батыс
Еуропаның ауыл шаруашылығы да үлкен субсидияларды қажет етеді. Қазақстан
нарықтық ... ... ... ... сектор бірден нашарлай түсті.
2003 жылы «Аргументы и Факты» ... ... ... ... ... ... ... пікірінше: «Көптеген мәселе
өзімізге саудаласып алатын ... ... ... ... зер ... мұндағы аграрлық секторға
бөлінетін субсидияларға тек қана экономикалық және саяси мықты ... ғана ... ... шарты бойынша Қазақстан ДСҰ-ға
енгеннен кейін жерді приватизациялау жалғасады, «приватизацияның қалай
өтетіні ... аян әрі кім ... да ... ... ... ену тек шығын келтіреді деп болжауда.
Әлемнің ең үлкен елі - Қытайға да бұл қадам ... ... ... ... ... ... ішкі рыноктың ашылуы талай
шығынға әкеледі»(36)
Жалпы әлемдік экономика ... және ... ... яғни теңдік
принципине негізделмеген. Ол иерархияға негізделеді. Кез келген мемлекет
алдында, соның ішінде Қазақстанға да ... мүше болу ... бару ... сөз. Бұл ұйымға енуге бағдар алған ел ... ... ... ... ... жолын табуды көздейді. Ал біз
болсақ, дайын әрі кең ... өнім ... ...... ... ... шикізатқа деген баға
төмендеп барады. Барлық ішкі бағалар жүйесі құлдырап, энергетика мен
басқа салалардың ... ... ... жақындайды түседі.
«Новое поколение» газетінде Асан ... пен ... ... ... ... Қазақстанның Ұйымға ену үдерісін
тездетуге бел буған. Сарапшылардың айтуынша, бұл ел экономикасына ... ... ... ... ... ... ең ... шағын және орта бизнеске зиянын келтіреді.Қазақстандық кәсіпкерлер
өз аяғына әлі нық тұрмаған, бір сәтте ДСҰ ... мүше ... ... ... Алматы әкімшілігінің шағын бизнес департаменті
директоры Серік Тұржановтың ойынша, Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болу әлі ... ... ... ... ... мүше болу ... мемлекеттерге
пайдалы».(37)
ДСҰ-ға жылдам енуге қарсыласушыларға шекараның ашылып, нарықты арзан
тауар жаулап ... ... ... ... ҚР ... ... 5-10 ... елде өндірілетін халықтың қолданыс
тауарларына преференция ұсынуды талап етеміз.
«Әлеуметтік экономикалық зерттеу Орталығының ... ... ... егер де Қазақстан ДСҰ мүшелерінің қатарына енсе,
еліміз дамыған мемлекеттердің колониясына айналады, өйткені Қазақстан
бұрынғыдай шикізат ... ел ... ... ... ... кең шеңберде дискуссияға ... ... ДСҰ ... ... білмеуінен болып отыр. Тіпті
сарапшылардың өздері бұл тақырыпты тұрмыстық деңгейде ғана қозғайды.
«Сарапшы Василий Комаровтың сөзі ... ... ... ... ... ... деген сенімсіздігімен
түсіндіріледі. Үкімет шешімдерді, халықтың ойын сұрамай, өзі ... ... ... мүше болу ... тек ... пен ... алайда бизнесмендер қауіптері естілмей қалып жатыр.
Негізгі мәселе тіпті ... мүше ... ... ... ... ... ... мүше болуға деген жылдам екпінінде болып отыр.
«Известия-Казахстан» ... ... ... ... былай делінген: «Экономистер пікірінше, әлемдік экономиканың
жаһандануына қарамастан, келіссөз барысында елдің экономикалық деңгейін
нашарлатпайтын ену шарттарына қол жеткізбесек, ДСҰ-ға ... ... ... ... ... газетінің тілшісі Татьяна Абраменконың пайымдауынша,
«ДСҰ-ға енуден орташа класс ешнәрсе күтпейді. Және де ... ... ... ... мен ... ... жеңілдетуі
негізінен көмегі көп емес. Мысалы, аяқ ... ... өте ... ол ... ... бірден сатылып
кетпейді ғой. ... ... ... яғни ... ... емес, сырт көрінісі мен сапасына қарайды».(39)
ДСҰ – қайрымдылық ұйымы емес. Ол ... ... ... өз ... ... ... ... осында болып отыр.
Қазақстан 150-ге жуық мүше ... ... ... нақты әрі лайық
орнын білмесе, жоғалып кетуі де әбден ықтимал. ... мүше ... ... ТМД ... ... ... ... заманын
кешуде. Олар әлі де Ұйымға не үшін мүше болғанын түсінбей отыр.
«Известия-Казахстан» газетінде жарық көрген Елена ... ... ... ... ... ... оның мүшелері бізге жеңілдік берген жағадайда ғана ену керек.
Сонымен қатар ЕврАзЭҚ ... әрі ... ... ... ... жеңілдіктерді иеленіп алу шарттымыз».(40)
Бүгін бізде отандық өндірушілерді ... ... ... ... ... нақты стратегиясыз қызметті жалғастыру
мүмкін емес. Әсіресе ... ... ... ... ауыл
шаруашылығы, жеңіл және тамақ өндірісі болып ... ... ... ... ... ... қол ... оның ішінде Ресей,
шекарамыз ең ұзын елмен бірдей ... ... ... ... ... ... ... шешімдерді әр кез өзі жеке
қабылдап ... ... ... ертеңгі күні Ресей мен Қазақстанның
ДСҰ-ға енуі әр жылдары болып жатса, таң қалудың қажеті жоқ. Сол ... ... тиер ... ... келмейді.
«Рынок ценных бумаг Казахстана» журналының беттерінде жарық көрген
ММИХҚ (МГИМО) ізденушісі Н. ... ... ... ... ... мүше болудың нәтижелері бірінші кезекте банк ... ... ... ... Бұл қызметтер деградацияға
ұшырап: ұзақ мерзімді инвестициялық ресурстардан, ... ... ... ... деген ұлтық бақылаудан айырыламыз».(12)
Отандық қолданыс тауарымызбен көлемді түрде әлем нарығына шығу бүгін
мүмкін емес. ДСҰ-ға мүше ... ... ... бірі – ... ... ... тұрақсыз бағасының өзгеруі нәтижесінде
республиканың төлемдік деңгейінің төмендеп кетуі мүмкін.
«Аль-пари» ... ... ... ... ... «Қазақстан ДСҰ-ға кез келген ... ... тек ... ... шарт ... ғана ... міндетті
Белгілі бір уақыт бойына ішкі рынокты біртіндеп ашу құқығын келісіп алу
керек».(41)
Жалпы ДСҰ-ның оң ... ... ... жақтарының болуы табиғи
нәрсе. Қазақстандағы экономикалық деңгей статистикалық мәліметтер
бойынша ДСҰ-ға ... ... –ақ иә ... иә өсіп тұратыны, яғни
тұрақтылығы жағынан күні кеше ғана айқындалып отыр.
«1999 жылы ДСҰ мүшелерінің Сиэтлде (АҚШ) ... ... ... ... ... жаңа ... ... кедергі
жасағысы келген әлемнің түпкір-түпкірінен 50 мың адамның Ұйымға деген
наразылық демонстрациясы орын алған. ... ...... ... ... ... ... дағдарыс пайда болып
отырғандығы. ДСҰ- ның жабылуын талап етудің екінші себебі – ДСҰ ... ... ... адам құқығы шектелуінің оқиға саны көбейгені
мен әлеуметтік және еңбек стандарттарының ... ... ... экология мен адам денсаулығына кері әсер етуі. Және ең
соңғы себеп – Ұйымның демократиялық еместігінде, өйткені, Ұйым ... мен ... ... ... ғана ... ... сообщество» журналында жарық көрген Римма Жақыпованың
материалында көрсетілген.(21)
Әлі де Ұйымға мүше ... ... әрі ... бұрын енудің қажеті
жоқ. Тағы да айтар мәселе ДСҰ-ға ену бойынша ... ... ... ... ... алғанымыз жөн.
«Капитал.KZ» газетінде ҚР кедендік ... ... ... ... ... мынадай: «Біздің үкімет ұзақ
уақыт бойы «көлеңкелі» бизнесті құруға еңбек еткен, енді ... ... ... ... ... ... яғни оны ... және құқық
тұрғысынан заңдастыруы ... ... ... Мемлекет ендігіден былай
керекті кадрларды дайындауға назарын бөлуге тура ... ... ... ... отырып, ақшаны «кетіруді» ұсынады. Ал ... ... оған ... етуге шарасыз».(42)
Адам құқығы мен заңды ... ... ... ... ... ... «Бұл ... енген кезде сақ болғанымыз жөн.
ДСҰ-да сауда әлемінің «мықтыларының» ұстанымы бірінші кезекте екендігін
естен шығармау керек».(11)
Сонымен Қазақстанның ... мүше болу ... орыс ... оқи отырып, гепотетикалық қорытынды жасасақ;
Біріншіден, біртіндеп шетел тауары мен ... ішкі ... арта ... ... және ... ... ... мемлекеттің сыртқы
қарызы өседі.
Үшіншіден, ТМД елдерімен интеграциялық үрдістерінде, Кедендік ... ... ... ... ... ... мен ... тарифтерін, сонымен қатар ішкі
бағаны мемлекеттік реттеу азаяды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бітіру жұмысының тақырыбына лайық республикалық қазақ және орыс ... ... ... Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше
болуы жөнінде жарияланып жатқан пікірлер ... ... ... Бірі ... мүше ... ... екіншісі - қарсы пікір болып табылады. Олар
аталмыш ... оң және ... ... ... жалпы мәселе барысын
ұғындыруда мәні зор. Алайда, елдің ... ... орын алып ... ... ... ... ... бұқара мен маманданған әрі
қызығушылық танытар жұртқа жеткізуде республикалық ... ... ... ... аз мән беріп отыр. Мұны контент-анализдің
орташа жылдық сараптама әдісін жасау ... ... ... ... ... қатар, республикалық басылымдар ішінде экономикалық бағыттағы
газет-журналдардың саны өте аз. Бұл еліміздегі ... ... ... ... ... тұсы ... ... көз жеткізуге
болады.
Қазақстан Республикасының ДСҰ-ға мүше болуы ... ... ... қолданылған негізгі жанрлар – сауалнама, сұхбат, шолу,
сараптама мақалалары ... ... ... ... ... ... ... тіл деңгейінде жазылып жатады. Мұндай материалдар ... ... ... жиі ... ... мүше болуы тақырыбында республикалық мерзімді
баспасөзді зерттей ... ... және орыс ... басылымдардың арасында
елеулі айырмашылықтар бар екен. Олар:
Біріншіден, қазақ тілді басылымдарға қарағанда, орыс ... ... ... ... ... – шетелдік тәжерибе екендігіне көз
жеткіздік.
Екіншіден, тағы да ... ... ... ... орыс тілді
басылымдар беттерінен кәсіби экономикалық тілде жазуға тырысатындықтарын
байқаймыз.
Бітіру ... ... ... алдағы уақытта баспасөз
беттерінде жарияланатын материалдарға келесідей ұсыныстарым бар:
1) Барлық басылымдардың ҚР-ның ДСҰ-ға мүше ... ... ең ... ... мәселелер қатарына жатқызулары керек. Өйткені, ҚР ... ... ... Жолдауында бұл басымдық көрсетілетін
негізгі мәселе болып табылады.
2) Қазақстан ДСҰ-ға мүше ... ... ... ... ... нақты
жауап беріп тұруға және заңнама жүзінде көмектесу керек. ... ... ... ... ... әлі де ... ... Тақырыпты талдаудағы «жақтаушы» және «қарсы» пікірлерге келетін
болсақ, негізінен қазақ тілді ... ... ... ... ал орыс ... материалдарда білдірілген пікірлер бірдей
жақтап та, яғни оң тұстарын атап өтуге, және де ... ... та, ... ... ... ... ... қазақ тілді
басылымдарға жетіспей тұрған сияқты.
4) Орыс ... ... ... ... ... ... тіл ... жарыққа шығып тұрады, кәсіби талдау ... ... ... мүше ... Орта ... ... (соның ішінде Қырғызстан)
тәжерибесі жөнінде нақты материалдарды ... ... ... Бұл тақырыпта экономикалық публицистиканың қыр-сырын түсінетін ... ... ... ... жариялаған жөн деп санаймын.
7) Қарсы пікір танытқан дұрыс, бірақ жағымды тұстарына, біз не ... ... ... керек. Өйткені жаһандану барысы ... ... ... барғандықтан, Қазақстанның ДСҰ-ға
мүше болуы барысы қайтарымсыз үрдіске айналуда.
№1 кесте (5)
БҰҰ-ның 2004 ... ... - ... ... елдер:
|№ |Мемлекеттің аты |Балдық |№ |Мемлекеттің аты|Балдық |
| | ... | | ... |
|1 ... |5,95 |26 ... |4,95 |
|2 |АҚШ |5,82 |27 ... |4,92 |
|3 ... |5,72 |28 ... |4,91 |
|4 ... |5,69 |29 ... Корея |4,9 |
|5 |Дания |5,66 |30 ... |4,9 |
|6 ... |5,56 |31 ... |4,88 |
|7 ... |5,56 |32 ... |4,79 |
|8 ... |5,49 |33 ... |4,75 |
|9 ... |5,48 |34 ... |4,58 ... ... |5,44 |35 ... |4,58 ... |Ұлыбритания |5,3 |36 ... |4,57 ... ... |5,3 |37 ... |4,56 ... ... |5,28 |38 ... |4,56 ... ... |5,25 |39 ... |4,56 ... |Канада |5,23 |40 ... |4,55 ... ... Араб |5,21 |41 |ОАР |4,53 |
| ... | | | | ... ... |5,2 |42 ... |4,51 ... ... ... |5,18 |43 |Словакия |4,43 ... ... |5,09 |44 ... |4,43 ... ... |5,08 |45 ... |4,3 ... ... |50,6 |46 ... |4,29 ... ... |5,01 |47 ... |4,27 ... |Испания |5 |48 ... |4,17 ... ... |4,96 |49 ... |4,14 ... |Бельгия |4,95 |50 ... |4,12 ... ... ... ... мен ТМД елдерінің ЖІӨ тізбесі:
|№ |Мемлекет ... ... ... % |
|1 ... |17 344 |21,6 |
|2 ... |16 048 |76,4 |
|3 ... |11 442 |20,8 |
|4 ... |10 954 |30,5 |
|5 ... |10 648 |32,1 |
|6 ... |9 528 |15,0 |
|7 ... |9 255 |28,0 |
|8 ... |7 877 |24,2 |
|9 ... |5 737 |0,3 ... ... |5 087 |12,1 ... |Болгария |4 796 |27,6 ... ... |4 520 |22,8 ... ... |3 837 |29,5 ... ... |3 662 |28,9 ... ... |3 423 |18,2 ... ... |3 376 |16,8 ... ... |3 028 |22,0 ... |Югославия |3 027 |65,5 ... ... |2 721 |4,2 ... ... |2 689 |36,5 ... ... |2 641 |12,5 ... ... |2 570 |31,8 ... ... ... |2 472 |11,8 ... ... |2 104 |20,6 ... ... |2 025 |37,4 ... ... |748 |13,4 ... ... ... ... ... ... шарттары ... ... ... ... келісімдер: ... ... ... ... |
| ... мен ... туралы Бас келісім 1994 ж. ... ... ДСҰ ... ... ... мен ... саудасы |
|тәртібінің негізі анықталады |
| ... мен ... ... Бас ... 1947 ж. ... салада ДСҰ мүшелерінің құқығы, міндеттері мен тауар саудасы |
|тәртібінің негізі анықталады |
| ... ... ... ... ... шаруашылық тауар саудасын реттеу ерекшеліктерін және осы ... ... пен ... ... ... ... ... механизмдерін анықтайды |
| ... және киім ... ... ... және киім ... реттеу ерекшеліктерін анықтайды |
| ... және ... ... ... туралы келісім |
|Санитарлы және фитосанитарлы бақылау шараларын пайдалану шарттарын|
|анықтайды |
| ... ... ... ... ... ... регламенттерді, стандарттарды, сертификация барысын |
|пайдалану ... ... |
| ... ... ... шаралар бойынша келісім. |
|Қаржы бөлуге байланысты отандық тауарды пайдалануды қолдайтын ... ... ... |
| ... VII ... ... келісімі 1994 (тауарды кедендік ... ... ... ... ... ... |
| ... түсіру алдындағы инспекция бойынша келісім. ... ... ... ... ... ... анықтайды |
| ... ел ... ... ... шығу тегі ... анықтайлы |
| ... ... ... ... ... ... лицензиялау үрдісі мен пішіндерін орнатады |
| ... мен ... ... бойынша келісім |
|Субсидияға қарсы ... ... ... ... |
|анықтайды |
| ... ... ... ... шара ... ... |
| ... шаралары бойынша келісім ... ... ... ... шара ... ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... Бас келісім: Осы салада ДСҰ мүшелерінің |
|құқығы, міндеттері мен тауар саудасы тәртібінің негізін ... ... ... құқықтың сауда қырлары бойынша Бас келісім: Зияткерлік |
|меншікті қорғау саласында ДСҰ мүшелерінің құқығы, міндеттерін ... ... ... шешу ... ережелерді ұғыну: ДСҰ-гың барлық |
|келісімдері бойынша мүше елдердің міндеттерін орындауға байланысты ... шешу ... ... ... ... ... ... етпейтін көржақты сауда |
|келісімдері |
| |
| |
| ... ... ... С. Ел ... – елулік // Жетысу. – 2006. – 25 наурыз. – 1-
3 ... ... Ж. ... – БСҰ: Жаңа ... мен ... ... қажет
// Егемен Қазақстан. - 2006. - 14 сәуір. - ... ... Н. ... және ... ... ... // Егемен Қазақстан.
- 2005. – 24 желтоқсан.
4. Байтілес Е. Бәсеке үшін бас тігу керек // ... ... - 2005. ... ... ... К. ... қабілетті 50 ел – қай ел? // Айқын. – 2006. – 30
наурыз. – 3 ... ... А. ... дайындығымыз қай деңгейде? // Айқын. – 2005. –
8 шілде. – 3 ... ... Б. ... ... мұнай мен кәмпит, етектен тартып
тұрған сүт, май, құрт // Айқын. – 2005. – 10 қараша.
8. Ашанов Қ. ... ... ... кіру бізге не береді? // ... – 2005. – 14 ... – 8 ... ... А. ... Назарбаев: Шынығу керек,күресу керек, құлап-тұру
керек, бірақ алға жүру керек // Егемен Қазақстан. - 2005. – 26 ... ... ... А. ... ... ... Казахстана к Всемирной
торговой организации // Транзитная ... – 2005. - №5-6. – ... ВТО на чаше ... ... и ... // Новое поколение. – 2002.
– 21 июня. – с.8
12. Жакупов Н. Всемирная ... ... ... и ... ... ... // Рынок ценных бумаг Казахстана. –
2002. №5. – с.10-14
13. ... ... К. ... ... в ВТО ... Но возможно //
Известия-Казахстан. – 2003. – ...... ... С. На ... но с субсидиями // Известия-Казахстан. – 2004. –
27 августа. – с.7
15. Примбетов С. ЕврАзЭС и ... ... ... // ... – 2004. - №3. – ... ... Н., Масакова С. Евразийское экономическое сообщество ... ... в ВТО ... // ... – 2002. - №2-3. - с.
19-24
17. Алшанов Р. Защитные меры Казахстана при вступлении в ВТО // ... 2002. - №4-5. - ... ... А. ... и ... ... приватизации: ВТО дает старт
аграрным реформам в Казахстане // Мегаполис. – 2004. – 12 ... ... ... Е. Роль ... организаций в регулировании глобальных
экономических процессов // Вестник МГУ. Сер.6. Экономика. – 2002. ...... ... А. О финансовых аспектах вступления Казахстана в ВТО / А.
Нурсеит, Р. Нурсеитова // Евразийское ... ... ... – 2004. - ...... ... Р. Вступление Казахстана в ВТО: положительные и отрицательные
стороны // ... ... ... ... ... ... - №2. – с.85-94
22. Кенжебай М. Айтқанына ... ... ... // Ана ... ... – 19 қаңтар. – 4 б.
23. Мұхамеджанова А. Дүниежүзілік сауда ...... емес // ...
2005. – 21 шілде. – 3 б.
24. Мұхамеджанова А. ДСҰ-ға мүше болу ... ... ол ... ... ... ... да белгілі // Айқын. – 2005. –
14 ақпан. – 4 б.
25. Естен Ш. ДСҰ-ға өту – бәсекелестікке ... ғана ... // ... ... – 2005. – 6 ... – 6 ... ... Ж. Тауар өндіре алсаң ғана ДСҰ-ның қызығын көресің // ... – 2006. – 30 ... – 7 ... ... Г. ҚР ... және ... ... бізге шындықты
айтпай отыр // Айқын. – 2005. – 28 ... – 3 ... ... Г. ... кіруге жеңіл өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы дайын
емес // Жас ... – 2006. – 14 ... ... М. ... ... айналса қайтеміз...// Ана тілі. – 2005. 3
қараша. – 4 б.
30. Арыстанбеков К. На пути ... ... в ВТО ... ... // ... мир. – 2005. - №4. – с. ... ... на пути в ВТО/ Прохоров И., Донских А.// ... 2003. – 22 ... ... С. Страны ЕврАзЭС на пути в ВТО // Казахстанская правда. –
2004. – 7 сентября. – с.3
33. ... М. ... ... ... // Казахстан правда. –
2005. – 6 мая. – ... ... трюк ... как ... в ВТО, ... ... // ... мир. – 2005. - №4. – с.36
35. Шалгимбаев К. О здоровом экономическом эгоизме // Аргументы и факты. ... - №12. – ... ... нам ... в ВТО?! // ... – 2002. – 2 мая.
37. Куанов А.,Амирбекова С. Казахстан по-прежнему не ... ... в ... ... ... – 2002. – 4 октября. – с.5
38. ... В. ... ... ... в ВТО ... торопиться, но
медленно // Изестия-Казахстан. – 2002. – 10 октября. – с.8
39. Абраменко Т. ВТО день грядущий нам ... // ... ... – 27 ... – с.9
40. Меньшиков Е. ВТОростепенный вопрос // Изестия-Казахстан. – 2003. – ...... ... ... Казахстана в ВТО: тарифные меры и защита
отечественных ... // ... – 1998. - №3 - ... Шестаков Г. Верхушка айсберга. Правительство не готовится //
Капитал.kz. – 2006. – 19 ... – с. ... ... тізімі:
1. Елемесов Р.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар. – А.: Қазақ
университеті, 2002. - 83-85 ... ... С.С. ... и «тигры» Азии: сможет ли ... ... их ... – А.: ... 1998. 584-587 ... Медеуова Д. СМИ в условиях глобализации. – А.: Жибек жолы, 2003. – 123
б.
4. ... Г.Ж. Mass media в ... ... ... – А.: Қазақ
университеті, 2000. – 157 с.
5. Законодательство и практика СМИ РК. – А. 2004. ... ... ... ... В.В. ... – СПб., 2000. – 136 ... Прохоров Е.П. Введение в теорию журналистики. - М. ... ... А. ... и теории в практике журналистики. – М. 2000
9. Барманкулов М. Телевидение: деньги или ... – А.: ... ... ... Д. ... журналист. СПб., 1998. 115-139 с.
11. Тертычный А.А. Жанры периодической печати. – М. 2000. 120-126 ... ... А. ... ... ВТО: ... ... // Мировая экономика и международные отношения. – 2003. №6. 3-13
б.
13. ... И.Н. ... ... о ... и ... цели и ... ... деятельности //
Междунар.экономические организации: регулирование ... и ... ... 2000 521-530 ... ... А. Механизм разрешения споров в рамках ВТО // Внешняя
торговля . – 1999. - №3. – ... ... Р. ... ... ВТО // ... экономика и
международные отношения. – 2002. - №1. – с.34-39
16. Практическая журналистика в ... ... ... - ... 92 ... Казахстан и современный мир. Статьи и выступления 2002-2003. –
Астана. Metromedia, 2004. ... ... ... Г.В. ... этика журналиста. – М. 1999.
19. ... и ... ... пособие/ СПб, 1994. – 77,109 с.
20. «Интернет» жүйесінің ақпараты: ... ... ... және ... ... саласындағы мүше елдер саясатын мақұлдау және
реттеудің көпжақты механизмі
Маманданған кеңестер: тауар саудасының Кеңесі, қызмет саудасының
Кеңесі,зияткерлік меншіктің саудамен байланысты қырлары бойынша Кеңес ... ... ... ... бақылайтын Басты кеңестің жұмыс
органдары
халықаралық сауда мен сауда саясатының дамуын бақылау
сауда ... ... өзге ... ... ... ... ... таластарын
ретке келтіру мен
қалыпты сыртқы сауда құжаттамасын
жасау механизмі
Дүниежүзілік ... ... Trade ... ... ... ...... 500 қызметкерден және басшыдан тұратын техникалық
орган, мүше елдерге көпжақты сауда келіссөздерін ұйымдастыруға, техникалық
көмек беруге, сауда ... ... мен ... ... ... кеңес
беруді атқарады
Басты кеңес – ДСҰ-ның күнделікті жұмысына жауап беретін, мүше елдер
өкілдерінен тұратын орган. ... ... ... Орган және сауда саясатын
бақылаушы Орган ретінде жинала алды
Министрлік конференция –көпжақты сауда келісімдерін орындаудағы барлық
мәселелер бойынша шешім ... мүше ... ... ... құрылып, екі жылда бір жиналатын ДСҰ-ның жоғарғы органы
техникалық
жәрдем беру және персоналды оқыту
сауда таластарын ... ... беру

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Императорлық Қазан Университеті жанындағы Тарих, археология және этнология қоғамы140 бет
Қазақстанның дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мәселесі28 бет
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
Дискілік галактикаларды моделдеу4 бет
Кейінгі палеолит кезеңіндегі Қазақстан2 бет
Мағжан Жұмабаев – этнопедагогиканың дамуына үлес қосқан қазақтың аса көрнекті ақыны , педагог3 бет
Мен ұстазбын (эссе)2 бет
Психосоматикалық аурулармен ауыратын пациенттердің ерекшеліктері туралы ақпарат3 бет
Радиация және оның түрлері6 бет
Техногенді сипатты төтенше жағдайлар, олардың түрлері. Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың классификациясы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь