Қазақстан Республикасының негізгі құралдар есебі.

КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.тарау. Негізгі құралдардың экономикалық сипаттамасы.
1.1. Негізгі құралдың экономикалық мәні және жіктемесі.
2.тарау. Негізгі құралдардың ағымдағы жыл бойынша операцияларының есебі.
2.1. Қаржылық жалдау жөніндегі операциялардың есебі.
2.2. Жалға алынған және жалға берілген негізгі құралдардың есебі.'
3.тарау. Негізгі құралдарды түгендеу.
3.1. Негізгі құралдарды жәнеөндеудің және жаңғыртудың есебі. Негізгі құралдарды жұмыс жағдайында ұстау үшін оларды мерзім.
3.2. Негізгі құралдарды түгендеу
Негізгі құралдар есебі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі 13.11.96 жылғы №3 Ұлттық комиссиясы бекітіп, 01.01.97 жылғы күшіне енген қаулысына сәйкес №6 «Негізгі құралдар есебі» бухгалтерлік есеп стандарты бойынша реттеледі. Бұл стандарттық негізгі мақсаты кәсіпорын, меншігіндегі немесе оның уақыттша пайдалануындағы негізгі құралдар есебі методикасын анықтау, шаруашылық жұмысын жүргізу немесе жедел басқару болып табылады. № 6 бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес негізгі құралдар есебінің негізгі сұрақтары келесі көрсеткіштерді дұрыс анықтау болып табылады:
— мойындау кезеңі;
— қызмет ету мсрзімі;
— амортизация есептеу әдісі;
— кезектегі күрделі салым;
— бағалау әдісі.
Өндіріс процесі өндіріс құралдарының қатысуымен жұзеге асырылады, олар:
1) еңбек заттары (шикізат, материалдар, сатып алынатын
жартылай фабрикаттар);
2) еңбек құралдары (станоктар, машиналар) болып бөлінеді.
Қандай да болмасын заттарды — еңбек құралдарының
құрамына енгізу сыртқы белгілерімен емес, солардық өндіріс процесінде атқаратын рөлімен анықталады.
№6 БЕС бойынша негізгі құралдар бұл еңбек құралы ретінде материалдық өндіріс саласында, сондай-ақ өндірістік емес салада (материалдық емес өндіріс саласында) ұзақ уақыт бойы (1 жылдан аса) қолданыста болатын материалдық активтер.
Негізгі құралдарға мыналар жатады: жылжымайтын мүліктер (жер учаскелері, үйлер, ғимараттар, көпжылдық өсімдіктер және жермен өте тығыз байланысты, қозғалысы олардың мақсатына зиян келтірмеуі
        
        1-тарау. Негізгі құралдардың экономикалық сипаттамасы.
Негізгі құралдар есебі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік ... 13.11.96 ... №3 ... ... ... 01.01.97 жылғы
күшіне енген қаулысына сәйкес №6 «Негізгі құралдар есебі» ... ... ... ... Бұл стандарттық негізгі мақсаты ... ... оның ... ... ... құралдар есебі
методикасын анықтау, шаруашылық жұмысын жүргізу немесе жедел ... ... № 6 ... есеп ... ... негізгі құралдар
есебінің негізгі сұрақтары келесі көрсеткіштерді ... ... ... ... ... ... ету мсрзімі;
* амортизация есептеу әдісі;
* кезектегі күрделі салым;
* бағалау әдісі.
Өндіріс процесі өндіріс құралдарының қатысуымен жұзеге ... ... ... ... ... ... сатып алынатын
жартылай фабрикаттар);
2) еңбек құралдары (станоктар, машиналар) болып бөлінеді.
Қандай да болмасын ...... ... ... ... белгілерімен емес, солардық өндіріс процесінде
атқаратын ... ... БЕС ... негізгі құралдар бұл еңбек құралы ретінде ... ... ... ... емес ... ... емес
өндіріс саласында) ұзақ уақыт бойы (1 ... аса) ... ... активтер.
Негізгі құралдарға мыналар жатады: жылжымайтын мүліктер (жер учаскелері,
үйлер, ғимараттар, көпжылдық өсімдіктер және жермен өте тығыз ... ... ... зиян ... ... емес ... ... құралдары, жабдықтар, аулау аспабы, өндірістік және шаруашылық құрал-
саймандар, үлкен және өнім беретін малдар, арнайы құралдар мен ... ... ... ... қорлары, мұражай құндылықтары, жануарлар әлемінің
экспонаттары, автомобиль жолдары және т.б.).
Негізгі құралдар көптеген өндіріс ... ... ... мен нысанын сақтай отырып, жанама түрде тозады, өзінің құның
жаңадан жасалған өнімге ... ... ... бір ғана өндірістік процесте тұтынылады және өзінің
құнын жаңадан жасалған өнімге толықтай көтереді.
Негізгі құралдардық бухгалтерлік ... ... ... ... техникалық паспорттар-
дың, басқа да құжаттар мен түгендеу журналдарының негізінде
еңбек құралдарының барлық түрлерінің сақталуына жүйелік ба-
ғалауды ... ... ... түсуін, шығарылуын, қозғалы-
ып есепте уақтылы және дұрыс көрсетілуін қамтамасыз ету.
3. Негізгі құралдардың тозуының дұрыс есептелуіне және
тиімді пайдаланылуына бақылауды ұйымдастыру және қор ... ... ... шараларды жүзеге асыру.
4. Негізгі құралдарға ағымдағы және күрделі жөндеулерді,
қайта ... және ... ... байланыс-
ты шығындарды есепте дұрыс және уақтылы көрсетуді жүзеге
асыру.
5. Моральды және физикалық тұрғыдан ескірген ... ... ... ... құралдар бойынша дұрыс есептеме жасау ұшін
бухгалтерлік есептің деректері ... ... және ... құралдардың ғылыми негізделген ... алға ... жету ... ... шарт ... ... Жіктемелік топтарға
өндірістік-техникалық мақсаты бойынша, тозу ... ... ... ... ... мен ... жаңалығының дәрежесі
бойынша өте жақын негізгі қорлар енгізіледі.
Өндіріс ... ... ... қарай негізгі құралдар былайша
бөлінеді:
өндірістік — бұл өндірістік ... ... ... ... ... құрайтын негізгі құралдар. Олардың шамасы мен техникалық
күйіне шаруашылық субъектісінің, жалпы елдегі салалардың экономикалық қуаты
тәуелді. Бұлардың құрамына ... ... мен ... мен жабдықтар, өлшеуші және реттеуші аспаптар мен құрылғылар,
көлік құралдар, өндірістік және шаруашылық ... ... және өнім ... ... көпжылдық өсімдіктер енеді. Қор
қайтарымдылығы, яғни ... ... ... ... және ақшалай
өлшеуіштермен, өнім өндіру негізгі өндірістік қорлардың тиімді пайдалануын
сипаттайтын, жалпылаушы экономикалық көрсеткіш болып табылады.
1.1. Негізгі құралдың ... мәні және ... емес — бұл — ... ... негізгі құралдар. Олар
өндіріс ... ... ол ... ... қажеттігін
қамтамасыз етуге арналған (үйлер, ... ... ... ... спорт).
Тиістілігі бойынша негізгі қорлар былайша бөлінеді:
меншікті — бұл — субъектіге тиесілі және оның балансында көрініс табатын
негізгі құралдар;
жалданған — ... ... ... онда ... ... ... алынған негізгі құралдар.
Қысқа мерзімді жалға алынған негізгі құралдарды жалгер баланстан тыс 001-
шотта ескереді.
Ұзақ мерзімді жалға алынған негізгі құралдар ... ... ... немесе ол аяқталғанға дейін жалгер шартта келісілген ... ... ... ... ... ... құралдар жалгердің меншігіне
өтеді. Олар тиісінше 2400-2410-шоттардағы «Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... қарай негізгі құралдар былайша бөлінеді:
қолданыстағы — бұл пайдалану сатысындағы негізгі құралдар ...... ... ... да ... байланысты уақытша
қолданылмай тұрған негізгі құралдар;
қорда тұрған — ... ... ... құралдардың
жөнделуі, жойылуы, апатқа ұшырауы жағдайында оларды алмастыру үшін запас
құрайтын негізгі құралдар.
Заттық құрамы бойынша негізгі құралдар ... ... ... — бұл ... ... ие және ... мен заттай
санауға болатын ... ... ... машиналар,
жабдықтар);
• инвентарлық емес — бұл жер, орман және су дақылдарына ... ... ... ... яғни заттық нысаны жоқ шығындар (жер
учаскелерін жоспарлау, егістік алақдарын өндеу).
Экономика саласы мен ... ... ... ... ... ... қатысуымен өндірілген өнім немесе көрсетілген қызмет жатқызылған
экономика саласы мен қызметіне түріне ... ... ... ... салаларында өнеркәсіптік
өнімдерді өндіру процесімен тікелей байланысты ... ... ... бағыты мен орындайтын функцияларына байланысты негізгі ... ... ... Негізгі қорлар осының құрамына кіретіндер:
Субъект меншік ... ... ... ... саны мен ... ... меншік
құны жерге меншік құқын беретін актпен (тасталуға тиіс. Оларға арнап ... ... жер ... ... объект болып табылады.
Үйлер — бұл мақсаттың бағытта ... ... ... тұрғын үйіне,
әлеуметтік-мәдени қамтамасыз етілуіне және материалдық құндылықтардың
сақталуына жағдай жасаудан тұратын ... ...... ... ... ... жоқ қандай бір
функцияларды атқару жолымен ... ... ... асыруға арналған
инженерлік-құрылыс объектілері (планына, көпір, автомобиль жолы, шахта
стволы, мұнай бұрғысы).Инвентарлық ... ... ... ... бір бүтінді құрайтын әрбір жеке ғимарат.
Беріліс құрылғылары — ... ... және ... қуатты беруге
арналған құрылғылар (электрл тарату желісі, трансмиссиялар, құбырлы
өткізгіштер).
Машиналар мен жабдықтар. ... ... егер оның ... кіретін
саймандарды, керек-жарақтарды, аспаптарды, қоршауларды, іргетастарды қоса
алғанда, басқа инвентардың бөлігі ... ... ... ... ... бұл тобы 5 ішкі ... тұрады:
1. Күш беретін машиналар мен жабдық-машиналар, жылу
және электр қуатын өндіретін генераторлар, әр түрлі қуаттарды
механикалыққа, яғни қозғалыс қуатына ... ... ... мен ... ... шассилер,
трубинаның бу қозғалтқыштары, іштей жану ... ... ... ... мен ... — бұл ... жасау процесінде еңбек заттарына механикалық,
термикалық және химиялық әсер етуге арналған ... ... және ... ... ... жонғыш
станоктар, насостар, электрлі моторлар, эксковаторлар, грей-
дерлер).
3. Өлшеу және реттеу аспаптары, құрылғылар мен зерттеу-
хана жабдықтары — бұл ... ... ... мен ... ... ... мен ... (дизаторлар, ампер-
метрлер, микроскоптар, водомерлер, манометрлер).
4. Есептеу техникасы — процесті ... мен ... ... ... ... мен ... мен ... да есептеу машиналары).
5. Өзге де машиналар мен жабдықтар (телефон станция-
ларының, радио желілерінің жабдықтары, өрт машиналары).
6. Көлік құралдары — адамдар мен ... ... ... ... (автомобиль, теміржол, су ... ... ... ... — барлық тиесілі керек-жарақта-
рын және керек заттарымен ... ... ... Темірді, ағашты өңдеуге арналған құрал-сайман, ... ... және ... ... ... ... бекітілген заттар (кесетін, ұратын, қысатын және
тығыздайтын еңбек құралдары).
9. Иивестициялық объект — басқа инвентарлық объектінің
құрамына кірмейтін заттар.
Өндірістік инвентарь және ...... ... ... ... ... ... басқа мақсаттағы заттар (жұмыс
үстелі, верстактар, закрома, шкафтар).
Түгендеу обьектісі — қандай да бір инвентарлық объектінің ... ... және ... мәні бар ... ... инвентарь — ... және ... ... ... ... шкафтар, кілемдер және т.б.).
Жұмысқа қолданылатын және өнім беретін малдар.
Жұмысқа қолданылатын малдар, аттар, негіздер, түйелер.
Өнім беретін ... — бұл ірі ... ... асыл ... ... түйелер мен ұрғашылары, бұғылар -ұрғашы малдар — еркек, ... ... ... — әрбір ересек жануар.
11. Көпжылдық өсімдіктер— жасына қарамастан қолдан
егілетін ... ... ... ... гүл өсімдіктері, роза плантациялары, тірі қоршаулар,
қорғаныш өсімдіктер).
Жас есімдіктер толық дамыған ... ... ... ... басы).
12. Жерлерді (ғимаратсыз) ... ... ... — бұл ... ... үшін жерлерді
үстіртін жақсарту шараларына арналған, имвентарлық сипаты жоқ ... ... ... ... тазарту, егістікке жер бөлу,
жерлерді тастардан тазарту).
13. Өзге де ... ... — бұл ... ... ... мұражай құндылықтары.
Негізгі құралдарды бағалау және қайта бағалау
Негізгі құралдардың есебін дұрыс ұйымдастырудың ... ... ... ... ... болып табылады. Негізгі құралдарды ақшалай
өлшеммен бағалау олардың көлемін, құрылымын, тозуын анықтап, ... ... ... ... №6 БЕС ... ... ағымдағы, баланстық
құндарды, сату құнын және жою құнын ажыратуға болады.
Негізгі құралдар бухгалтерлік есепте бастапқы құны ... ... ... ... Оған ... қажетті нақты өндірістік шығындар, негізгі
құралдарды орнату және сатып алу шығындары, соның ішінде:
Сатып алу ... ... ... ... ... (үйлер, жеңіл автомобильдер бойынша ҚҚС және сатып
алу шарты бойышша мемлекеттік баж).
Жеткізу, монтаждау, орнату, ... қосу ... ... мерзіміне берілген несие үшін проценттер.
Активті жұмыс жағдайына келтіруге байланысты басқа
да ... ... ... ... ... ... кіреді:
1. Шотта көрсетілген сату бағасы; негізгі құралдардың есебін дұрыс
ұйымдастырудың маңызды шарты ... ... ... ... ... ... құралдарды ақшалай өлшеммен бағалау олардың
көлемін, құрылымын, тозуын анықтап, қайта өндіруді жоспарлауға ... №6 БЕС ... ... ... баланстық құндарды, сату
құнын және жою ... ... ... құралдар бухгалтерлік есепте бастапқы құны бойынша кіріске ... ... Оған ... ... ... ... ... негізгі
құралдарды орнату және сатьш алу шығындары, соның ішінде:
1. Сатып алу кезінде төленген өтелмейтін салықтар мен ... ... ... ... ... ҚҚС және ... алу шарты бойынша мемлекеттік баж).
2. Жеткізу, монтаждау, орнату, пайдалануға қосу жөніндегі
шығындар.
3. Құрылыс мерзіміне берілген несие үшін пайыздар.
4. Активті жұмыс ... ... ... ... ... жатады.
Жер учаскесінің бастапқы құнына мыналар кіреді:
1. Шотта көрсетілген сату бағасы.
2. Жылжымайтын мүлік жөніндегі агенттерге комиссиялық
сыйақы.
3. Сатып алу-сату құжаттарын ресімдеу бойынша ... ... ... ... мен алымдар.
5. Жерді мақсатты пайдалануға әзірлеу жөніндегі шығындар
(үйлерді ... ... ... ... ... 1 200 000 теқгенің құрылысы
орналасқан жер учаскесін сатып алды. Жылжымайтын мұлік
-жөніндегі агенттің көрсеткен қызметінің құны - 23 0001 ... ... ... ... ... ңұпы — 15 600
теқге, құрылысты бұзу шығындары 35 000 теңге, үйді бұзудан алынған табыс 12
300 ... ... ... және ... ... ... 7 000 ... бастапқы құны: 1 200 000 + 23 000 + 15 600 + (35 000 - 12 ... 7 000 = 1 268 300 ... ... Д-т 2411 (жер) К-т 3310 ... ... Сатып алынған жабдықтардың бастапқы құнына мыналар қосылады:
1. Сатып алу бағасы.
2. Тасымалдау шығындары (тасымалдау уақытындағы сақ-
тандыру).
3. Монтаждау.
4. ... ... ... ... ... ... өткізу.
Ұйлер мен ғимараттардық құрылысы кезінде бастапқы ... ... ... ... барлығы қосылады:
1. Материалдар.
2. Еңбекақы төлеу.
3. Ұстеме шығындардық тиісті ұлесі.
4. Сәулетшінің, зақгердің қызметін телеу.
1. Құрылыс кезеқіндегі сақтандыру шығындары. Құрылыс
кезеңіне берілген ... ... ... ... ... ... жұмсалған шығыстар.
Негізгі табынға қосылған жас малдардық бастапқы құны жануарды төлдетудің
нақты өзіндік құлынан құралады. Негізгі табынды ... үшін ... ... ... - жеткізу жөніндегі шығындарды қоса алғанда сатып
алу шығындарынан және ... ... ... өзге де ... құралады.
Жас өсімдіктердің бастапқы құны егу, күту, суару, тазалау ... ... ... ... ... ... ... өнімнің құнын
немесе егу сәтінен бастап өсімдіктерді пайдалануға беруге дейінгі
өткізілуін ... ... ... ... ... ... ... (НҚ) №1 нысандағы актімен ресімделеді. Ол жекелеген
объектілерді ... ... ... ... үшін, олардың пайдалануға
берілуін ресімдеу үшін, негізгі ... ... ... ... үшін, негізгі құралдарды қоймадан (запастан) пайдалануға беру
үшін, сондай-ақ басқа ... беру ... ... ... ... беру) НҚ кұрамынан шығарып тастау үшін ... ... ... ... ... ... ... қабылдау
комиссиясы әрбір жеке объектіге бір дана акт ... НҚ ... ... ... ... актіні жасауға шаруашылық
бұйымдарын, құрал-саймандарын, жабдықтарын есепке алған кезде, егер бұл
объек-тілер біртектес болса, құндары ... ... және бір ... ... болса, рұқсат етіледі. Акт ресімделгеннен кейін осы объектіге
қатысты техникалық құжаттармен ... ... ... Оған ... қол қояды және оны субъект басшысы немесе соған өкілетті адам
бекітеді. НҚ ішкі қозғалысын ресімдеген ... акт екі ... ... ... және ... субъектілер үшін). НҚ басқа объектіге
сатылған кезде акт 3 ... ... оның ... ... субъектіде қалады
(1-сі НҚ қалдығы мен қозғалысы туралы есеп-темеге, екіншісі есеп айырысу-
төлем ... қоса ... ... НҚ ... тұлғаларға
беріледі. Жас өсімдіктерді қабылдау мен ... "жас ... ... ... ... ... ... (толық
ұрықтанғанға немесе бұтақтар өскенге дейін)" тобына ... ... ... және ... беру ... ... Акт
бекітілгеннен кейін техникалық құжаттарымен бірге ... ... ... ... ... алу ... ... пайдалануға қабылдау актісімен жүргізіледі. Ол сонымен қатар
ағаштардың бұтақтары толығымен шығып біткеннен ... ... ... егу және ... беру (5 ... кем ... женіндегі
орындалған жұмыстарды ресімдеуде қолданылады.
Малдың төлдерін ... ... ... ... ... ... құны ферма меңгерушісі жасаған топка ауыстыру актісімен
ресімделеді. Егер ... ... ірі қара ... ... ... ... болса, онда актіде әрбір жануардың инвентарлық нөмірі,
туған уақыты, жынысы, сыныбы, тұр-тұсі және ... ... ... ... ... қой және ... ұсақ ... төлдері негізгі
табынға ауыстырылған барлық малдарға тән ... ... ... арқылы жалпы санын жазады.
Негізгі құралдардың есебі активтік 2411-2417-шоттарда жүргізіледі,
оларда субшоттар бастапқы бағасымен ... ... ... ... ... ... бағалаудан кейін) ескеріледі. Есептелген тозу
сомаларын есепке алуға ... ... ... ... ... ағымдағы жыл бойынша операцияларының
есебі.
Жалдау - бұл кәсіпорындар мен езге мүліктік кешендер арасындағы ... ... ... өзге табиғи ресурстарды және жалгердің
шаруашылық немесе өзге ... өз ... ... асыруына қажетті
мүліктерді мерзімді, қайтарымды түрде пайдалануы. Жалдау нәтижесінде
жалға беруші мен жалгер ... ... ... негізделген қатынастар
пайда болады.
Жалға беруші - жалдау шарты мүлікті жалға беретін ... ... ... ... ... иесі ... ... органдар мен ұйымдар, сондай-ақ
заңды және жеке тұлғалар ... ... бола ... - бұл ... ... ... мүлікті жалға алатын занды немесе жеке
тұлға. Заңды және жеке тұлғалар, біріккен кәсіпорындар, ... ... ... ... мен ... ... болуы мумкін.
Жалдау шарты - бұл тараптардың еркінділігі мен ... тең ... ... ... ... ... сай мүлікті жалға беру
туралы жалгер мен жалға ... ... ... ... ... ... құқын беруге әкеп соқтырмайды.
Халықаралық практикада жалдаудық үш тұрі бар:
1. Ұзақ мерзімді жал (лизинг) - бұл мүлікті 3 жылдан артық
мерзімге жалдау. Ұзақ ... ... жай және ... ... ... ... ... - жалдау шартының мерзімі аяқталған бойда мүліктің ... ... ... ... лизинг - жалды ұзақ мерзімге
несиелендерудің нысаны.
Жалгер ... ... ... ... ... ... ... лизингтің үш
нысаны болады:
а) "стандарт" лизинг — мұндай кезде жабдықты әзірлеуші
оны ... ... ... Ол ... лизингтік
фирмасы арқылы оны тұтынушыға жалға береді;
ә) "Лиз-бек" лизингі - мұндайда ... иесі оны ... ... сатады
және сонымен бірге одан жалға алады (жалға берушінің қаржылық жағдайын
уақытша жақсарту әдісі);
б) ... " ...... ... ... ... "Лиз-бек" лизингіндегі сияқты жалгерге айнала-
ды, жалданған жабдықты ол ... ... ... ... Республикасының шаруашылық практикасында жай лизинг кеңінен
таралған.
2. Орташа мерзімді жал (хайринг) - бұл жалгердің мүлікке
меншік құқынсыз 1 ... 3 ... ... мүлікті жалдауы.
3. Қысқа мерзімді жал (рейтинг, чартер) - ... ... ... алу құқынсыз жалдау, жалдау мерзімі 1 жылға дейін
созылады. Рейтинг бойынша жалдау ақысы лизингке қарағанда төмендеу. ... ... ... ... ... ... бір ... (тайм-чартер)
жалдауға жасалады (ұшақ, кеме). Чартерлер алдын ала ... ... ... және тіпті кейде жедел тиеуге дайындықпен (спорпромт) жасалуы
мүмкін.
Экономикалық жағдайлары бойынша жал ағымдағы және ... ... 17 - ... ... ... сәйкес негізгі құралдардың ағымдағы
жалы негізгі құралдардың жалға берушіге ... ... ... яғни ... кезеңінде жалгерге жалданған негізгі құралдарға иелік
ету және олардың пайдалануы мен ... ... ... ... бақылау
құқы ғана өтеді. Талдамалы ... ... ... онда ... ... ... көрсеткіштер болады. Қысқа мерзімге ... ... ... ... тыс 001-шотта ескеріледі. Қысқа
мерзімді жалға берілген НҚ жалға берушіде ... ... ... НҚ" және ... ... НҚ" ... ... ашылады.
Дербес (интеллектуалды) меншік - бұл әртістердіқ, орын-даушылардың,
дыбыс ... ... және ... ... ... ... өнер табысы және патенттік құқыққа, ... ... ... ... және коммерциялық белгілеуге теріс ... ... және ... ... ... ... ұғым. Дербес
меншіктіқ объектілері былайша жіктелінуі мүмкін:
ҚҚС ... Д-т 1420 К-т ... ... яғни ... ... ... ... сатылуы, берілуі мүмкін түрлері (патенттер, сау-
да белгісі, ... ... ... ... яғни аталған кәсіпорынға бөлінбей-
тін және дербес түрде сатылмайтын дербес меншіктік
түрлері. Оған ... ... ... ғана оны сата ... ... ... ... бағалау сараптау жолымен жүргізіледі. Дербес ... және ... ... - бұл онық ... ... ... бұл тіркелген капиталды құру, яғни дербес ... ... емес ... ... процесі.
I. Жалға берушіде
1. Жалға берілген кезде негізгі құрал объектісінің құнына Д-т
2411-2417 (жалданған НҚ) К-т 2411-2417 (меншікті НҚ).
2. Есепті кезеқ үшін ... ... ... амортизация
мен жалдық пайызды төлеу (ҚҚС-сыз) Д-т 1420 К-т ... ҚҚС ... Д-т 1260 К-т 3130 ... негізін-
де.
4. Негізгі құралдар ағымдағы жалға ... ... ... ... Д-т 7450 К-т ... Есепті кезек үшін (ай үшін) жалдық төлемнің келіп түсуі
Д-т 1040, 1050, 1010,1020 К-т 1260.
6. Есепті кезектің соңында ... ... ... ... ... шығарылады Д-т 6280 К-т 5410 соңында.
Шығыстар Д-т 5410 К-т 7450. 5410-шот бойынша кредиттік
сальдо — кіріс.
7. Егер ... ... ... айға немесе кезекте төленсе,
онда:
* алдағы тоқсанға төленген жалдау ақысынық ... 1040, ... К-т ... ... ... ... үшін жалдау ақысы есептелді
(ҚҚС-сыз) Д-т 1260 К-т ... ... ... алынатын ҚҚС сомасына Д-т 1260 К-т
3130.
8. Басталған есепті кезек бойынша табыс сомасына
1-айдағы Д-т 3520 К-т 6280.
2-айдағы Д-т 3520 К-т 6280. ... Д-т 3520 К-т ... Жыл ... ... жиынтық кірістің артуына есеп-
тен шығарылады Д-т 6280 К-т 5410 , шығыс жиынтық кірістің
кемуіне ... ... Д-т 5410 К-т ... ... аяқталған бойда мүлік қайтарылады Д-т 2411-2417/меншікті НҚ
К-т 2411-2417/жалданған НҚ.
I. Жалгерде
1. Ағымдағы жалға алынған НҚ ... Д-т ... ... ... ... ... белігінде
есепті кезекте есептелген жалдау ақысы Д-т 7210, 7110,
8047, К-т 3540.
3. Жалдық % бөлігінде жалдау ... ... Д-т ... ... ... ҚҚС ... (үйлерден басқа) Д-т 1420.
К-т 3390.
5. Алынған ҚҚС - ҚҚС бюджетке төлеудің ... Д-т ... ... ... ... аударылған:
а) амортизация бөлігінде Д-т 3390 К-т 1040, 1050, 1010, 1020; чб)
жалдық % бөлігінде Д-т 3380 К-т 1040, 1050, 1010, ... Жыл ... ... жалдаудық % бөлігіндегі шығыс-
тары жиынтық табыстық кемуіне есептен шығарылады Д-т
5410К-т7310.
8. Жалдау мерзімі аяқталған бойда жалданған НҚ объектілері
қайтарылады К-т ... Егер ... ... ... ... ала ... Д-т 2920
К-т 1040, 1010.
10. ... айға ... ай ... ... ... бөлігінде Д-т 8047, 7110, 7210 К-т 2920. ә) жалдық %
белігінде Д-т 7310 К-т 2920.
2.1. Қаржылық жалдау жөніндегі ... ... ... ... №17 бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес қаржылық
жал - бұл ... ... ... ... ... табыстылық пен
тәуекелдік едәуір бөлігін жалгерге табыс ету. Бұл орайда жалгер
жалданған мүліктерді ... ... ... ... ... өзі
жал мерзіміне берілуі де, берілмеуі де ... ... ... ... ... ... бойынша немесе жалдау мерзімі
аякталғанға дейін өтемі төленіп алынған жағдайда, жалгердің ... ... ... мен ... пайдалану құқығымен біршама дәрежеде байланысты
болса және жалгерге табыс етілген ... ... ... ... ... ... ... бағасы бойынша немесе
жалдау мерзімінің соңында белгіленген бағасы бойынша
өтемін төлеп алуға құқылы болса.
2. Жалдау мерзімі ... ... ... ... мерзімінің 80%-інен астам болса.
3. Жал мерзімініқ соқында жалданған активтік қалдық құны
жалдаудық бас кезіндегі оның ағымдық құлынық 20%-нан
кем ... ... ... ... ... ... дисконтга-
латын құны жалданған мүліктік ағымдағы құнының 90%-
нан асатын болса.
5. Жал мерзімінің соңында жалданған активті меншіктену
құқы жалгерге берілетін немесе берілмейтін болса, ... ... ... ... ... ... жалданған мүлік актив ретінде, ал
төленуге тиісті жалдау ... ... ... ескеріледі. Жал мерзімінің
басында жалдау ақысы жөніндегі міндеттемелер өткізу бойынша немесе, егер ол
өткізу құнынан төмен болса, жалдау ақысының ... ... ... ... ... үшін ... (пайыз төлеу шығындарынан); ә)
міндеттемені кемітетін төлемнен (негізгі міндеттемені ... ... ... ... меншіктену құқы жалгерге өтетіндігіне онша
сенімділік жоқ болса, екі мерзімнің неғұрлым қысқасының ... ... ... ... ... 1-шісі - жалдау кезеңі, 2-шісі -
ұтымды қаржыландыру мерзімінің кезеті. Есепте ... ... ... ... ... (2411 -2417), "¥зақ мерзімді жалданған ... ... - ... ... күрд елі және ... болып келеді.
Бұл шоттардың дебеті бойынша ұзақ мерзімді ... НҚ ай ... ай ... ... ... ... бойынша - олардың
шығарылуы көрсетіледі. ... НҚ ... ... ... ... ... ... (НҚ №6 ) жүргізіледі.
2.4150 — "Жалдау міндеттемелері" шоты — негізгі, пассивтік, есеп айырысу
шоты. Кредиті бойынша кәсіпорынның ұзақ ... ... ... НҚ үшін
жалға берушіге берешегінің ай басындағы және соқындағы қалдығы көрсетіледі.
Жалдау ақысының сомасы ағымдағы ай үшін ... ... ... ... берушіге төленуі көрсетіледі. Талдамалы есеп "Әр түрлі
дебиторлармен және ... ... ... алу ... (тек жалгер пайдаланады).
3.13-бөлімшенің шоттары (2421-2429), "¥зақ мерзімге жалданған НҚ тозуы"
субшоты. Мұнда жалға алушы субъектілер ұзақ ... ... НҚ ... ... ... ... ... нормалары бойынша ұзақ
мерзімге жалданған НҚ есептелген тозудық сомасы ескеріледі. Жал мерзімінде
есептелген тозу негізгі құралдардың ... ... ... берушінің бухгалтерлік есебінде (баланста) жалға берілетін
мүлік жалға таза күрделі салымға теқ болатындай дебеттік ... ... ... ... ... бөлігінде жалға беруші әрбір есепті
кезеңде жалға беруге салынған күрделі ... ... ... ... Түсуге тиісті жалдау міндеттемелерінің есебі 2180 - ... ... ... ... Оған ... тиісті жалдық
міндеттемелер" субшоты ашылады, бұл шот - негізгі, активтік және ... ... ... ...... ... субъектілердің жалдау ақысы
бойынша берешегінің ай басындағы және ай соңындағы қалдығы ... ... ... есепті ай үшін есептейді. Кредиті бойынша-жалдау
ақысы бойынша берешекті жөтелуі көрініс ... ... есеп ... алушы
әрбір субъект бойынша "Әр түрлі ... және ... ... алу ... ... ... Бұрын пайдалануда болған негізгі құралдарды жалға бер-
ген кезде Д-т 7410 , К-т 2411-2417.
2. Бұрын есептелген тозу құны ... Д-т ... ... ... ... құралдар келісілген құнымен берілді Д-т 2180
К-т6210.
4. ... ... ... ... Д-т 2180 К-т ... ... ... басталған кезде жалдық % кіріс ретінде есеп-
тен шығарылады Д-т 4420 К-т 6110.
6. Жалгерден жалдау ақысы келіп ... ... ... Д-т 1040, 1050, 1010, 1020 К-т
2160; ә) жалдық % белігінде Д-т 1040, 1050, 1010, 1020 К-т 2170.
7. Жыл қорытындысы ... ... ... ... ... ... шығындары Д-т 5410 К-т 7410; ә) жиынтық
кірісті өсіру табыстары Д-т 6210 К-т ... ... ... НҚ ... ... ... Д-т 2411-
2417/жалд. НҚК-т4150.
2. Жалдау ақысы НҚ объектілері бойынша амортизация есеп-
телді Д-т 7210, 7110 К-т 2421-2429/2.
3. Жалдау ақысы ... ... ... % ... ... К-т 4160 (% ... Жалдау ақысы аударылған:
а) амортизация бөлігінде Д-т 4150 К-т 1040, 1050, ... ... 1050, 1010, ... ... ... ... шығыстар жиынтық кірістің ке-
муіне есептен шығарылады Д-т 5410 К-т 7310 (7210,7110).
6. Жал мерзімі аяқталған бойда НҚ объектісініқ меншікке өтуі:
а) НҚ ... ... Д-т ... К-т ... ә) ... Д-т 2421-2429/2 К-т 2421-2429/1. Жалға берушінің есебінде мынадай
бухгалтерлік жазбалар жасалады:
1. Егер арнайы осы мақсат үшін сатып алынған активтер (НҚ ... ... ... ... шартында келісілген құнға Д-т 2160 К-т 2411-2417;
ә) жалдық барлық мерзіміне тиесілі % ... Д-т 2170 К-т ... Егер ... ... ... ... аяқталғаннан кейінгі
НҚ өтемін төлеп алудың бағасы көзделсе, онда:
а) ... ... ... ... ... Д-т 1210
К-Т4150;
ә) ҚҚС сомасына (үйлерден басқасының) Д-т 1210 К-т 3130;
б) ... ... ... алу құны ... Д-т 1040, ... 1020 К-т ... Жыл соңында табыс жиынтық кірістіқ кемуіне жатқызылады
Д-т 6210 К-т 5410. ... ... ... бухгалтерлік жаз-
балар жасалады:
1. Жалдау мерзімінің соңында НҚ өтемін төлеп алу былайша
көрсетіледі: ә) жалға берушінің шоты бойынша ... ... ... ... Д-т ... К-т ... Егер жалдау шарты аяқталған бойда НҚ жалға берушіге
қайтарылмаса, Д-т 2421-2429/2 К-т 2411-241725/2.
3. Егер НҚ ... ... ... ... ... ... тозудың сомасына Д-т 2421-2429/2 К-т 2411-
2417/2.
Күрделі жөндеуге жұмсалған шығындарды жабу үшін жалгер кәсіпорын ... ... ... ... ... ... орай тек ... (қор) жасай алады . Күрделі жөндеуге жұмсалған нақты шығындар ... ... ... ... ... ... ... шарт
талабы бойынша, жалгер жөндеуді жалға берушінін есебінен жүргізсе, онда
күрделі жөндеудің ... ... ... ... есебінен есептен
шығарылады (жалдық төлемдердің кемуіне) Д-т 4430 К-т 2920.
2.2. Жалға ... және ... ... ... ... есебі.'
Кәсіпорындар өздеріне керекті, яғни уақытта қажет болған негізгі ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар өзінің
балансында бірақ уақытта пайдаланбай немесе қажет ... ... ... ... ... уақытша жалі а берұлеріне де болады. Ол үшін екі
кәсіпорынның, яғни негізгі құралдарды жалға алушы және ... ... ... ... ... Бұл ... ... жалға алынатын
немесе жалға берілстіп негізгі ... ... ... жағдайы,
бастапқы құны, тозу құны, жалға берілетіп ... ... ... мерзімі,
жалдық төлем ақысының мөлшері, егер осы жалға алынган ... ... бұл ... ... ... ... ... болған жағдайда кім
жөндейтіндігі (бұзылып қалған ... және ... ... ... тағы да басқа мәліметтер көрсетілуі қажет. Жалға алынған
немесе ... ... ... ... ... жалға альшуы немесе
берілуі мерзімінің ұзақтығына ... ұш ... ... ... мерзімді жалдаш негізгі құралдар;
* орта мерзімді жалдағы негізгі құралдар;
* ұзсақ мерзімді жалдағы негізгі құралдар.
Кәсіпорындарда негізгі ... ... ... ... ал ... қысқа
мерзімге жалға беру деп, бір жылға дейінгі уақытқа жалға алынған ... ... ... ... ... ... стапдартта бұны
«1'сйіпшіг» немесе «Чаршср» ден те атанды. Негізгі құралдардың ... мен үш жыл ... ... ... ... ... жалға берілуі
орта мерзімді жал ... ... ... ... бұл ... ... деп ... Жалдың бұл тұрлері бойыша негізгі
құралдарды жалға алғанда немесе бс|нс)ідс жалға алушы ұйым сол ... ... ... ... ... ... ... береді.
Кәсіпорындарда орта жеке қысқа мерзімдерге ... ... ... ... алынған мектеп құралдар» деп аталатын баланс сыртындағы
шоттық дебитіндс есептеледі. Бұл ... ... өз ... яғни ... қайтарылып уақытында бұл жоғарыда аталған «Жалға алынған
негізгі құралдар» деп аталатын ... ... шоты ... ... ... мерзімге жалға алынған негізгі құралдар үшін ... ... «Жад ... деп ... ... ... «Басқадай
кредиторлық борыштар мен есептелген төлемдер» деп аталатын ... Лл ұйым бұл ... жал ... ... жагдаііда
«Басқадай кредиторлық борыштар мен есептелген төлемдер» шотын дебиттеп,
«Ақшалар» деп аталатын ... ... ... кредиттейді.
Кәсіпорындарда негізгі құрушыларды үш жылдан артық уақытқа жалға алу
немесе жалға беру ұзақ ... жал ... ... ... бұл ... ... «Лизинг» деп те аталады. 1 Негізгі кұралдарды ұзақ
мерзімге жалға алудың немссе жалга бсрудің о'!І жай және ... ... ... егср жалға алынған немесе жалға берілген «негізгі
құралдар өзінің туралы ... ... ... ... соң ... ... иесіне қайтарылатын болса, онда бұл -ұзақ
мсрзімді жалдын жай түріне жатқызылады. Ал ұзақ мерзімге ... алу ... ... ... түрі бойынша келісім шартта көрсетілген
мерзім аяқталған соң негізгі құралдарды жалға алушының сатып алушыға құқығы
бар ... ... ... құралдарды ұзақ мерзімге жалға алғанда ... деп ... ... ... дебиттелініп, «Жалдық
міндеттеме» шоты кредиттелінеді. Осы ұзақ мерзімге жалға алынған ... үшін ұйым жал ... ... «Жалдық міндеттеме» шоты
дебиттеліп, ... деп ... ... ... ... ... ... үш жылдан артық уақытқа жалға алу
немесе ... беру ұзақ ... жал ... ... бұл ... стандартта «Лизинг» деп тербелмелі аталады.
Негізгі құралдарды есептен шығару бойынша шығындар» деп аталатын шот
дебеттеліп, ... ... деп ... шоттардың тиістісі
кредиттелінеді. Ал бұл ұзақ мерзімге жалға ... ... ... ... ... дебиторлық борыш» деп аталатын шотты дебитіне,
жылдық қызметтен ... ... ... ... болынып санадатын
ұйымдарда) немесе «Негізгі емес ... ... ... ... ... лизинг болып саналмайтын ұйымдарда) деп ... ... ... ... ... құралдарды ұзақ мерзіміне жалға ... ... тозу ... ... құрылыс», «Тауарларды (жұмысты,
қызмсетін) сату жөніндегі шығындар», «Жалпы және әкімшілік шығындары» деп
аталаттын шоттардың дебитіне, ... ... ... деп ... ... ... ... бұрын пайдаланылған негізгі құралдарды ұзақ мерзімге жалға бергенде
оларға бұрын есептелген гочу сомасына «Негізгі құралдардың ... ... ... ... дебиттеліп, «Негізгі құралдар» деп ... ... ... ұзақ ... жалға алған тиісті құралдарына жасалған келісім
шартгағы көрсстілген уақыт аяқталып, ол құрал ұйымдық өз меншігіне ... ... ... деп ... ... ... ... мерзімге жалга алынған негізгі құралдар» деп ... ... ... ... кредит есептелінеді.
Кәсіпорындарда ұзақ мерзімге жалға алыпған нсгізгі құралдардың
талдамалық есебі ... ... ... және әрбір түгендеме объектілері
бойынша бөлек жүргізілсді. Ұзақ мерзімге жалға алынған негізгі кұралдарын
жалға альшған мерзімдерілен ... ... ... ... есепте
былайша көрсетіледі:
Жалгерде:
Келісімшарт бойынша әзірге төленбеген жал ... ... ... ... ... құралдар» деп аталатын шоттың тиістілсрі
кредиттелінеді. Сонымен ... ... тозу ... ... құралдардың
тозуы» шотының тиісті дебиттелініп, «Негізгі құралдар» деп аталатын шоттың
тиістісі ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың қалдық сомасына «Негізгі
құралдар» деп аталатын ... ... ... ... дебиторлық
борыштар» деп аталатын шот кредиттелінеді. Сонымеп қатар оларға есептелген
"созу сомасына «Негізгі ... ,деп ... ... ... ... құралдардың шотты» деп аталатын шоттық
тиістісі кредиттелінеді.
3-тарау. ... ... ... есеп пен есеп беру деректерініқ дұрыстығын қамтамасыз ету
мақсатында шаруашылық субъектісі жылына кем дегенде бір рет ... ... ... ... ... НҚ ... негізгі міндеті
болып табылатындар:
1. Есепте тіркелмеген объектілерді қоса алғанда, НҚ нақты
қолда ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп деректерімен салыс-
тыру арқылы НҚ сақталуын бақылау.
3. Жиынтығы бұзылған және күйреудің, тозудың және басқа
себептердің салдарынан бұдан әрі ... ... ... ... НҚ ... ... пайдаланылмайтын объектілері қайтадан
бөлінуге немесе сатылуға тиіс.
5. Машиналарды, ... ... ... ... және НҚ ... ... ұстау және пайдалану
тәртіптерін сақтауды тексеру.
Есепті жылдағы түгендеудің санын, оларды жүргізу күндерін, олардың
әрқайсысында ... ... ... ... жүргізу міндетті
болған жағдайларды қоспағанда, шаруашылық субъектісі белгілейді.
Түгендеуді:
* жылдық бухгалтерлік есептемені жасамас бұрын, бірақ
есепті жылдық ... ... ... ... ... жалға бергенде, өтемін төлеп алғанда,
сатқанда, сондай-ақ шаруашылық субъектісі өзгергенде
жүргізу міндетгі.
Инвентарлық карточкалардың, инвентарлық ... ... ... қолда бары мен жағдайы және жалға берілген немесе
субъект жалға, не ... ... НҚ ... ... қолда бары
тексеріледі. Құжаттар жоқ болса, олардың ... ... ... ету ... ... ... тіркелімдерінде немесе
техникалық құжаттамада ... және ... ... ... ... мен
растаулар енгізілу керек. Түгендеуді жүргізу үшін шаруашылық субъектісі
қызметкерлерінен, бухгалтерия қызметкерлерінің міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... және "НҚ
инвентарлық тізіліміне" (№ Ин. ... онық ... ... мақсатын,
инвентарлық нөмірін, негізгі техникалық және пайдалану көрсеткіштерін
енгізеді. ... мен ... және ... ... ... ... ... объектілердің субъектіге тиесілі ... ... ... ... ... ... жер ... су қойнауларына және басқа табиғат
ресурстарына иелік ету құқын беретін кұжаттардық бар-жоғын тексереді.
Есепке ... ... ... сипаттайтын деректер
бухгалтерлік есептің тіркелімінде жоқ немесе дұрыс көрсетілмеген ... ... ... жетіспейтін, сондай-ақ осы объектілер бойынша
дұрыс мәліметтер мен техникалық көрсеткіштерді инвентарлық тізімдемеге ... ... ... ... ... ... ... бағалау
қолданыстағы бағалар мен өндіріс жағдайлары ескеріліп, жүргізілуі тиіс.
Түгендеу ... осы ... ... ... ... сатып
алынғанын, өндірістік шығындардық қаржылану көздерін анықтап, оны хаттамада
көрсетуге ... ... ... ... негізгі мақсатына сәйкес
атаулары бойынша инвентарлық тізімдемелерге көшіріледі.
Өнім ... ... ... ... ... ... ... енгізіліп, онда мыналар көрсетіледі:
1. Жануардың нөмірі (биркасы немесе тақбасы)
2. Жануардың лақап аты.
3. Туған жылы.
4. Тұқымы.
5. Түр-түсі.
6. Аттардан, ... ... ... ... тірі ... ... (ағымдағы) құны.
Ірі қаралардың, жұмысқа пайдаланылатын малдардың, шошқалардың, қойлар
мен ... ... аса ... ... тұқымдылары) тізімдемеге
енгізіледі. Тізімдемеге жыныстық, жас-аралық топтары бойынша әр топтағы
бассаны мен тірі ... ... ... ... ... ... сипаттағы өндірістік жұмыстардың (қабаттарды қосып
салу, жақа ұй-жайларды салу) немесе құрылыстар мен ғимараттарды ... ... ... ... ... ... ... анықтаса, тиісті құжаттар бойынша объектінің баланстың
құлының өсу немесе кему ... ... ... ... ... тізімдемеге жазу қажет.
Сонымен бірге комиссия кінәлі адамдарды және қайсы бір объектілердегі
құрылымдық өзгерістердің бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорыннан тыс жерде
болған негізгі кұралдар (алыс жолдағы теңіз және өзен ... ... ... ... ... ... жендеуге жөнелтілген
автомашиналар мен жабдықтар) кәсіпорыннан ... ... ... дейін
тұгенделеді. Пайдалануға жарамайтын және қалпына ... ... ... тұгендеу тізімдемесіне енбейді. Түгендеу комиссиясы мұндай
объектілерге пайдалануға енгізілген ... мен осы ... ... ... ... ... тозу және басқалар)
көрсете отырып, жекелеген тізімдеме жасайды. Меншікті НҚ түгендеумен қатар
жалданған және жауапты ... НҚ ... Осы ... бойынша
әрбір шаруашылық субъектісіне (жалға берушіге) жекелей түгендеу тізімдемесі
жасалады. Мұлда ... ... ... ... сақтауға алынғандығын
растайтын құжаттарға сілтеме жасалады. Онда ... ... ... ... ... ... ... жалдау немесе
сақтау мерзімдері көрсетіледі. Түгендеу тізімдемесінің бір ... ... ... ... ... анықтау үшін бухгалтерияда "НҚ
түгендеу нәтижелерін салыстыру ведомосы" (№ Ин. ... ... ... ... ... ... ... енгізіледі.
НҚ жетіспеушілік немесе артықшылық фактілері белгілі болған ... ... ... ... айырмашылықтық себептері
туралы жазбаша түсініктеме жинайды. ... НҚ жақа ... ... ... (деректерді НҚ есепке алудың түгендеу
тізімдемесіне, ... ... ... ... ... баланстан
есептен шығарылған, жетіспейтін НҚ карточкаларын картотеканың "Мұрағат
(архив)" бөліміне орналастырады.
Түгендеу комиссиясы ... ... ... ... ... ... кейінгі 10 күннен кешіктірместен бекітеді.
Нәтижесі ... ... ... айда ... ... ... ... болған НҚ объектілерініқ құлы:
а) тозу сомасына (НҚ объектісінің техникалық күйіне қа-
рай есеп айырысу жолымен анықталған) Д-т ... ... ... ... Д-т 2411-2417 К-т 6280 НҚ объектілерінің
жетіспеушілігі анықталған кезде;
б) ... ... ... ... ... есептің
деректері бойынша) Д-т 2421-2429 К-т 2421-2429;
в) баланстық құлына Д-т ... және ... егер ... адам анықталмаса немесе сот өтеп беруден бас
тартса, Д-т 7210 К-т 1280/кемшілік және жоғалту - ... Егер ... адам ... ... сот ... бойынша кінәлі болып
танылса:
а) НҚ баланстың құнына Д-т 1254/материалдық залалды өтеу бо-
йынша есеп айырысу К-т ... және ...... жетіспейтін НҚ объектілерініқ нарықтық және баланстық
құндарының арасында айырмашылыққа Д-т 1254/материалдық залалды
өтеу бойынша есеп ... К-т ... өтеу ... ... Д-т 1010, 3350 К-т 1254/материалдық
залалды өтеу бойынша есеп айырысу;
3.1. Негізгі құралдарды ... және ... ... ... жұмыс жағдайында ұстау үшін оларды мерзім.
в) сайын жөндеу қажет. Мұның өзі ... ... ... НҚ басқа түрлерінің жекелеген бөлшектерінің тозуы біркелкі
еместігіне байланысты болады. Бухгалтерлік есеп ... ... ... мен оның құны ... ... сондай-ақ
жөндеуге жұмсалатын қаражаттарға ... ... ... ... ... ... ... жөндеу:
а) күрделі жөндеу;
ә) шағын (ағымдағы) жөндеу болып бөлінеді.
Күрделі жөндеу дегеніміз - жалпы объектіні салыстырғанда тозу мерзімі аз
НҚ ... ... ... ... жылдан артық мерзім сайын жүргізілетін, нәтижесінде агрегат толықтай
бөлшектелетін, алмастырылатын немесе тозған барлық тетіктері мен желілері
қалпына ... ... ... және ... ... жөндеу
машиналардық, жабдықтар мен көлік құралдарының күрделі жөндеуі болып
саналады, Машинаның агрегаттарына ... ... ... ... ... ... ... байланысты белгіленген жүрістен
кейін жүргізіледі. Үйлер мен ғимараттардың күрделі ... ... ... шамалап қайта құрумен ұштасады, мұндай кезде тозған
конструкциялар мен ... ... ... ... құру немесе
жаңғырту НҚ бастапқы құнын өсірмейді, №6 БЕС-ке сәйкес НҚ ... ... ... ... ... салымдардың нәтижесінде объект күйі
жақсаратын жағдайларда ғана жүргізіледі. ... ... оның ... ... көрсеткіштері: қызмет мерзімі, өндірістік ... ... ... ... сақтау және ұстау мақсатында НҚ
жендеуге жұмсалған шығындар бастапқы құнды өсірмейді, олар ... ... ... ... ... ... ... автомаштаның бастапқы құны
1 500 000 теңге. ұтымды пайдалану мерзімі 8 жыл, ал 5 ... ... құны 2 900 000 ... болатын жақа ңозгалтқыш орнатылды, оқ
және нақтылы 45 000 ... ... ... ... ... мерзім 2 жылга артады, сөйтіп, 2 900 000 теқге
сомасындагы шыгындар бастащы ... ... ал 45 000 ... ... ... ... ... НҚ жұмыс жағдайында ұстау үшін оның тозған тетіктерін
алмастырудан немесе түзетуден тұрады. Оны НҚ ... ... НҚ ... ... ... ... ертерек жүзеге
асырылатын жоспарлы-ескерту жөндеуінің маңызы зор болмақ.
Жөндеудің есебі барлық ... ... ... ... мен өзіндік құнын анықтауды, жөндеуге арналған қаражаттардың
мақсатқа сай ... ... ... ... ... ... үш ... жүргізеді:
1. Мердігерлік.
2. Шаруашылық.
3. Аралас.
1* Мердігерлік әдіс ... ... ... ... ... ... ... жөндейді.
2* Шаруашылық әдісі кезінде жөндеу субъектініқ ез күші
және қаражаттарымен жүзеге асырылады.
3 * Аралас әдіс кезінде жөндеу жұмыстарының бір ... өз ... ... арнайы ұйымдар жүзеге асырады.
Мердігерлік ұйымдармен шарт негізінде мердігерлік әдіспен ... ... және ... ... ... ... жөнделетін объектілерді
жөнделетін жерге және кері қарай жеткізу жөніндегі шығындарды қоса алғанда,
объектіні жөндеу ... ... ... ... ... ... құралдарын жөндегені үшін мердігерлермен есеп айырысуды жалпы объект
бойынша ... ... үшін ... ... НҚ күрделі жөндеуден,
қайта құрудан және жаңғыртудан қабылдау-өткізу (НҚ) №2 ... ... ... және жақғыртылған объектілерді қабылдау-өткізу
актісімен" ресімделеді. Субъектінің НҚ қабылдауға уәкілетті қызметкері мен
жөндеуді жүргізген субъектінің өкілі қол ... акт ... Акт екі ... ... бас бухгалтер қол қояды және оны
кәсіпорын басшысы бекітеді. ... ... ... объектісінің
техникалық паспортына күрделі жөндеуді, қайта құруды және ... ... ... ... ... ... енгізу керек.
Жұмыстарды жүргізудің шаруашылық әдісі кезінде НҚ ақау ... Онық ... НҚ ... ... наряд-тапсырыс жасалады.
Кәсіпорынның жөндеу цехтарына (ЖҢ, РММ, РСУ) ... ... ... ... ашылып, онда жөндеудің шығындары жинақталады.
Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін (НҚ) №2 ... ... ... ... табыс етіледі. НҚ объектілерін ... ... ... ... (НҚ) №6 ... инвентарлық карточкаларды
объектілерді жөндеу кезінде ... ... ... ... ... ... бұл ... НҚ топтары бойынша
картотеканың тиісті бөлімдеріне көшіреді.
Өндірістік негізгі ... ... ... шығындарды есепке алу
үшін 8044-шот (негізгі құралдарды ... ... ... ... НК, ... шығындары 7210-шотта (жалпы және әкімшілік шығындар),
тауарларды сататын жерінде сақтауға арналған НҚ ... ...... ... мен ... сату жөніндегі шығындар) көрсетіледі. Қажет
болған жағдайда жөндеуге жұмсалған шығындарды өнімнің, жұмыстың ... ... ... енуін қамтамасыз ету үшін субъектілер жөндеудің
барлық тұрлері мен оның ұзақтығына жұмсалатын шығындардық ... ... ай ... ... ... ... ... (резерв) құра алады.
I. НҚ жөндеу жүргізудің мердігерлік әдісі
Орындалған және акті бойынша қабылданған НҚ жөндеу жөніндегі ... ... ... ... ... берілді, олар мынадай қызметтер
көрсеткен:
* күрделі құрылыс Д-т 2930 К-т 3310 - 5,0;
* негізгі өндіріс Д-т 8044/нө К-т 3310 - ... ... ... Д-т ... К-т 3310 - ... ... және әкімшілік шығындарға жататындар Д-т 7210
К-тЗЗЮ;
* тауарды сату орны Д-т 7110 К-т 3310.
1. ҚҚС сомасына (480,0-нен 14%) Д-т 1420 К-т ... ҚҚС ... ... ... ... жатқызылды
(ҚҚС есепке алу) Д-т 3130 К-т 1420.
3. Орындалған жұмыстары үшін ... ... ... 1040, 1050, 1010, 1020.
4. Жыл қорытындысы бойынша ... ... ... ... Д-т 5410 К-т 7110, 7210.
II. Егер жөндеуді жөндеу ңехы ... ... ... құрылыстық негізгі құралдары бойынша Д-т 2930
К-т 8030.
2. Негізгі өндірістік ... ... ... Д-т ... ... ... ... негізгі құралдары бойынша Д-т 8044/
көм.ө. К-т 8030.
4. Жалпышаруашылық мақсаттары негізгі ... ... 7210 К-т ... Сату ... қызмет көрсететін негізгі құралдар бойын-
шаД-т 7210 К-т 8030.
Ш. Егер жөндеуді жөндеу жүргізбейтін цех шаруашылық ... ... ... (үйлерде, ғимараттарда) Д-т 7110, 7210, 8044,
К-т 1310, 1314, 1315, 1317, 3350 және ... ... ... ... жөндеуге байланысты
шығындары шарт талаптарына сәйкес ... ... ... ... - бұл ... ... ... үшін жалгер жалдау мерзімі ішінде
төлейтін тұрақты төлемдер. Жалдау ақысының мөлшері мен оны телеудің тәртібі
жалдау шартында белгіленеді. Жерді және ... ... ... ... ... ... ... өзіне мүлік құнынан ... ... жал ... ... кейінгі жөндеу
құралдарын, сондай-ақ жалдау пайызын қосады.
Жалдау пайызы — бұл ... ... ... ұлес немесе %. Жалдау
шартында тіркелген сомалар түрінде ... ... ... ол банк ... ... ... ұқсас. Бас салық
инспекңиясының №37 Нұсқаулығына сәйкес жерді ... және ... ... ... және ... ... салынған объектіні алғашқы сатуды коспағанда,
ұйді ... мен сату ... ... Үй ... - ... өндірістік, өндірістік емес және ... ... ... тұру ... ... үйді, үй-жайды пайдалану
(жалдау) ақысы ... ... Үйді ... ... дегеніміз:
* амортизациялық аударымдардың сомасынан;
* жалдау пайызынан (кірістен) тұратын ақы.
Коммуналдық қызметтер, байланыс қызметі және үйді пайдалануға байланысты
жалға беруші жалгерге ұсынылатын ... ... ... ... ... аталған түрлеріне белгіленген тәртіппен салық
салынуға тиіс.
3.2. Негізгі құралдарды түгендеу
Бухгалтерлік есептің есеп беру ... ... ... ... бухгалтерлік есеп мәліметтерінің дұрыстығын, қамтамасыз ету
үшін, сондай-ақ ұйымдағы негізгі құралдардын нақтылы бар-жоқтығын анықтап
және де ... іске ... ... ... ... бір рет өзінің
мүліктеріне түгендеу ... ... ... ... ... ... түгендеу жылдық қорытынды есеп ... ... ... ... бірінен кейін жүргізілуі керек. Ұйлерді, ғимараттарды және тағы да
басқа жылжымайтын ... екі ... бір рет, ал ... ... ... бір рет түсіндеуге болады.
• Негізгі құралдарды жоғарыда көрсетіліп ... ... ... ... адам ... ... Егер ондай тиісті құжаттар болмаган жагдайда негізгі ... ... ... ... ету кажет. Егер бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... ол қателіктерді анықтап, құжатарға тиісті өзгерістер енгізу керек.
Негізгі ... ... ... ... ... ... түрде
объектілерді мұқият қарап шығып түісіндеу тізіміне ... ... ... ... ... ... нөмірі мен негізгі техникалық
көрсеткіші, бастапқы құны мен тозу ... және тағы да ... ... ... жазулары керек. Тұгендеу барысында кәсіпорының
балансына бұрын ... ... ... есеп ... ... дұрыс көрсетілмеген немесе тіпті ... ... ... жағдайда тұгендеу тізіміне олар жайлы жетіспейтін
мәліметтер ... және ... ... ... ... ... ... күтендеу жүргізілген уақыттағы) баға бойынша, ал ... ... ол ... құралдың сол күнгі тсхникалық жағдайына қаран анықталып,
субъектінің балансына кіріске ... Бұл ... ... ... мен тозу үйы тиісгі түгендеу ... ... ... ... ... ғимараттың жарым жартылай; бұзылуы немесе оларға қосымша
істелген кұрделі жұмыстар (жанама салынган ұй, қосымша салынған ... т.б.) ... ... ... ... ... ... құжаттар боиынша обьектінің бастапқы құнының өсуінін
немесе кемуінің нақты сомасын анықтап, оларды ... ... ... ... ... ... бұл қосымша жұмсалған қаржылық немесе қосымша
шығынның есеп тіркелімдеріне ... ... ... ... ... негізгі құралдарға түгендеу жұмысы жүргізілетін уақытта
басқа жақта ... ... ... ... ... ... жөндеуге
жіберілген негізгі құралдар және т.б.) объектілерге басқа жаққа жібермей
тұрып, алдын ала тексеріп,
тұгендеу ... ... ... ... мен ... ... беру ... тұгендеу тізіміне тұгелдеу нөмірі және
зауьптың нөмірі тағы да ... ... ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан-қытай қарым-қатынастарының бұқаралық ақпарат құралдарындағы көрініс90 бет
"Ауыл шаруашылығы және орман ағаштарын дайындайтын тракторлардың, тiркемелер мен машиналардың қауiпсiздiгiне қойылатын талаптар" техникалық регламентi40 бет
"Бухгалтерлік есеп."31 бет
"Кәсіпорынның өндірістік қорлары."5 бет
"Оқытуды ұйымдастыру формалары және әдістемесі16 бет
"Су шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде негізгі құралдардың есебі мен ішкі аудитін ұйымдастыру және оның жетілдіру жолдарын67 бет
21 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты18 бет
AutoCAD25 бет
E-leaning - де білімді бақылау жүйесін құру92 бет
Microsoft Word мәтіндік процессорының көмегімен мәтіндік құжаттарды даярлау5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь