Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi туралы

Кiрiспе. 1.
1. Банктiк несие түсiнiгi және оның теориясы. 2.
1.1. Банктiк несие мәнi және экономикалық ролi. 2.
1.2. Банктiк несиенiң функциялары мен түрлерi. 5.
1.3. Банктiк несиенiң принциптерi. 10.
1.4. Банктiк несиенiң жiктелуi. 14.
2. Қазақстан Республикасының экономикалық жағдайына банктiк несиенiң даму тенденциясы. 19.
2.1. Банктiк несиенiң объективтiк қажеттiлiгi. 19.
2.2. Банктiк несиенiң экономикаға тигiзетiн ықпалы. 21.
2.3. Банктiк несиелеудiң өзектi мәселелерi мен даму перспективалары. 22.
Қорытынды. 24.
Пайдаланған әдебиеттер. 26.
Осы курстық жұмыстың тақырыбы “банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi” өзектi тақырыптардың бiрi болып табылады. Өйткенi, қазiргi нарықтық экономика жағдайында тұрғындар өз қажеттiлiктерiн қанағаттандыру үшiн несие алуға ұмтылады, ал коммерциялық банктер өз қызметiн пайда табу мақсатында несиелеу процесi арқылы жүзеге асырып отыр.
Республикамызда нарықтық қатынастар қалыптақалы берi, көптеген экономикалық-әлеуметтiк өзгерiстер болды. Банктер жекелендiрiлiп, әр түрлi меншiк нысанындағы кәсiпорындар дами бастады. Сәйкесiнше, уақытша босаған ресурстарға деген қажеттiлiк одан сайын өсiп, банктердiң несиелiк әрекетi жаңа мазмұнға ие болды. Кәсiпорындардың қарқынды дамуы экономикамызға оң ықпалын тигiзерi сөзсiз. Банктер уақытша босаған ресурстарды жеке және заңды тұлғаларға мерзiмдiлiк, төлемдiлiк, қайтарымдылық негiзде уақытша пайдалануға беру арқылы кәсiпорындардың, яғни экономикамыздың қозғаушы күшiне айналды.
Несие нарығы ақшаның экономикадағы мол өндiрiсiнен пайда болды. Несие тұтынушыларға көп уақытқа пайдаланатын тауарлар алу, үй құрылысын жүргiзу, т.б. үшiн керек. Өндiрушiлер өздерiнiң инвестицияларын қаржыландыру үшiн ақшаны қарызға алады. Мемлекетте өз шығындарын жабу үшiн несиенi пайдалануға мәжбүр болады. Несиенiң өнiм өткiзу мен өндiрiс процесiнiң үздiксiздiгiн қамтамасыз етуде ролi зор. Өндiрiстiң кеңеюiне, ақша айналымы сферасында да, инфляция кезiнде де несие ролi зор болып табылады.
Банктiк несие экономиканың дамуына үлкен әсер тигiзедi. Банктiк несиенiң қазiргi жүйесi нарықтық қатынастардың қалыптасуы мен дамуына, өндiрiстiң тиiмдiлiгiн жоғарлатуға, мемлекеттiк экономиканың нығаюына, айналымдағы ақша массасының негiзсiз көбеюiн шектеуге, инфляциялық процестердi болдырмауға және ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Курстық жұмыстың мақсаты- ЅР-ғы қазiргi таңдағы банктердiң несиелеу процесiнiң экономикада алатын орнына баға беру, несиелеумен байланысты туындайтын проблемаларды анықтап, олардың шешу жолдарын қарастыру.
Курстық жұмыс кiрiспеден, 1- несие түсiнiгi және оның теориясы, 2- ЅР- ның экономикалық жағдайына банктiк несиенiң даму тенденциялары, қорытындыдан тґрады.
1. Г.С. Сейтқасымов. Ақша, несие, банктер. Алматы. Экономика 2001 жыл.
2. Ш. Қашықов, О. Нұрғалиев. Экономикалық теория негiздерi. Қарағанды 1997 жыл.
3. Г.Т. Қалиева. Кредитное дело. Алматы. Қаржы-Қаражат. 1997 жыл.
4. М.Т. Давлетова. Кредитная деятельность банков в Казахстане. Алматы. Экономика. 2001 жыл.
5. С.В. Галицкая. Денежное обращение, кредит, финансы. Москва. Международные отнашения. 2002 жыл.
6. Г.С. Сейткасимов. Банковское дело. Алматы. Ѕаржы-Ѕаражат. 1998 жыл.
7. О.И. Лаврушина. Банковское дело. Москва. Финансы и статистика. 1998 г.
8. Е.Ф. Жукова. Банки и банковские операции. Москва. Банки и биржи. 1997 г.
9. И.Т. Балабанова. Банки и банковское дело. Санкт-Питербург. 2001 г.
10. А.М. Бабич, Л.Н. Павлова. Финансы. Денежное обращение, кредит. Москва. 2000 г.
11. Банки Казахстана. Номер 2-2002 г.
12. Г.Т. Калиева. Коммерческие банки в Казахстане: проблемы устойчивости. Алматы. 1999 г.
13. О.Қ. Шеденов. Жалпы экономикалыј теория негiздерi. Алматы-Ақтөбе. 2001 жыл.
14. Баймұханов С.Б., Балапанова. Бухгалтерлiк есеп. Алматы. Қазақ университетi. 2001 ж.
15. Қ.Қ. Кеулiмжаев “Қаржылық есеп”. Алматы, экономика, 2001 жыл.
16. ⅩⅪ Ғасырдағы Ұлттық экономиканық даму проблемалары мен тенденциялары. Республикалық Ғылыми конференция материалдары 14-15 Қараша 2002 жыл. Алматы.
17. Статистический бюллетень Национального банка Республики Казахстана. Алматы 2002 г.
        
        Жоспары:
Кiрiспе. ... ... ... және оның ... ... ... мәнi және ... ролi. 2.
.2. Банктiк несиенiң функциялары мен түрлерi. ... ... ... ... ... жiктелуi. ... ... ... ... ... ... ... даму тенденциясы. ... ... ... ... ... ... ... несиенiң экономикаға тигiзетiн ықпалы. ... ... ... ... мәселелерi мен даму перспективалары. ... ... ... ... ... жұмыстың тақырыбы “банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi” өзектi тақырыптардың бiрi болып табылады. Өйткенi, қазiргi нарықтық экономика жағдайында ... өз ... ... үшiн ... ... ... ал ... банктер өз қызметiн пайда табу мақсатында несиелеу процесi арқылы жүзеге асырып отыр.
Республикамызда нарықтық қатынастар қалыптақалы берi, көптеген ... ... ... ... ... әр түрлi меншiк нысанындағы кәсiпорындар дами бастады. Сәйкесiнше, уақытша босаған ресурстарға ... ... одан ... өсiп, ... ... ... жаңа мазмұнға ие болды. Кәсiпорындардың қарқынды дамуы экономикамызға оң ... ... ... Банктер уақытша босаған ресурстарды жеке және заңды тұлғаларға мерзiмдiлiк, төлемдiлiк, қайтарымдылық ... ... ... беру ... ... яғни ... қозғаушы күшiне айналды.
Несие нарығы ақшаның экономикадағы мол өндiрiсiнен пайда болды. Несие тұтынушыларға көп ... ... ... алу, үй ... ... т.б. үшiн ... ... өздерiнiң инвестицияларын қаржыландыру үшiн ақшаны қарызға алады. Мемлекетте өз ... жабу үшiн ... ... ... ... Несиенiң өнiм өткiзу мен өндiрiс процесiнiң үздiксiздiгiн қамтамасыз етуде ролi зор. Өндiрiстiң кеңеюiне, ақша ... ... да, ... ... де ... ролi зор ... ... несие экономиканың дамуына үлкен әсер тигiзедi. Банктiк несиенiң қазiргi жүйесi нарықтық қатынастардың ... мен ... ... ... ... ... экономиканың нығаюына, айналымдағы ақша массасының негiзсiз көбеюiн шектеуге, инфляциялық ... ... және ... ... нығайтуға бағытталған.
Курстық жұмыстың мақсаты- ЅР-ғы қазiргi таңдағы банктердiң несиелеу процесiнiң экономикада ... ... баға ... несиелеумен байланысты туындайтын проблемаларды анықтап, олардың шешу жолдарын қарастыру.
Курстық жұмыс кiрiспеден, 1- несие түсiнiгi және оның теориясы, 2- ЅР- ның ... ... ... ... даму тенденциялары, қорытындыдан тґрады.
I.Банктiк несие түсiнiгi және оның теориясы.
1.1. Банктiк ... мәнi және ... ... ... ... ... мен ... әсерi тауар-ақша қатынастарының, құнның тауарлық және ақшалай формаларының бар болуымен ... ... ... ... ... ... әсерi тауарлық шаруашылығы несиенiң орнын айқындауда және оның мәнiн ашуда елеулi мәнге ие. Өндiрiсте несиелiк қатынас жүргiзiлмейдi. Өндiрiстiк процеске несиелiк ... тек ... жағы ... ... ... ... ... қарыз алушы ғана қатынаса алады. Екiншi жақ–кредитор өдiрiстiк процестiң сыртында қалады. Демек, несие бiрегей ұдайы өндiрiс процесiнiң субъектiлерi арасындағы экономикалық ... ... ... несиенiң мәнiн ұдайы өндiрiс процесiнiң бiр сатысымен ғана байланыстыруға болмайды. Несие тек өндiрiсте ғана ... бола ... ... мұндай өнiм әлi жасалған жоқ, ал оның білiктерi ұдайы өндiрiс ... ... ... ... ... жоқ. ... ... бастаманы өндiрiс сатысы емес өнiмнiң қозғалысының келесi сатылары бередi. Осы мағынада несиелiк қатынастар бұл өндiрiстегi ... ... оның ... қатынастар болып табылады
Несие айырбас сатысында пайда бола отырып, қарыз мәмiлесiнiң формасы ретiнде құн ... ... ... ... тиiс. құн қозғалысы несие қозғалысының ядросы болып табылады. Айырбас процесiнде мәмiленiң 2 түрi ажыратылады: қарыз ... және алу - сату ... ... ... ... ретiнде тауар айналысының процесiне себепшi бола алады. қарыз мәмiлесi тауар айналысының ерекше ... және ... ... ... ... қатып салыстыру арқылы сипатталуы мүмкiн. Олардың арасындағы негiзгi айырмашылық мынада: сатып алу-сату кезiнде эквиваленттiң қайтарылуы кейiнге қалдырылады. Несие ... ... ... ... ... дамуы болып табылады. Ал, эквивалент қайтарылуының кейiнге ... құн ... ... алу-сатудан дербес, сапалық жағынан ерекше қозғалыс формасын жасайды. Сондықтан қарыз мәмiлесiн сатып алу-сату мәмiлесiнiң бiр түрi деп ойлауға болмайды.
Айырбастың 2 ... ... ... ... ... ... ... мәмiлесi олардың арасындағы кездейсоқ, өткiншi байланысты жүзеге асырады.
Несиенi экономикалық категория ретiнде қарыз мәселiсi негiзiнде көрiнетiн және ... ... ... ... ... ... ... мәселесi несиесi экономикалық категория ретiнде өз бетiнше сипатталмайды, оны ... ... ... ... ... байланыстар немесе жүзеге асыру формасы мәмiлесi болып табылатын өндiрiстiк қатынастар сипаттайды.
Несие шаруашылық жүйелердiң ауысуына жағдай жасап отырып өзi де ... ... ... өзгертедi.
қарыз мәмiлесi ретiнде несиенi екi көзқараста қарастыруға болады: бiрiншiден, оның техникалық заңдылық белгiлерi ... ... ... ... яғни осы келiсiм негiзiнде өсетiн және дамитын немесе онда өз ... ... ... ... типiн сипаттайтын белгiлер тұрғысынан бұл екеуi бiр-бiрiнен бөлiнгiсiз, олар өзара байланысты және себепшi. Бiрақ экономикалық талдау үшiн маңыздысы қарыз мәселесiнiң ... ... яғни ... қатынастардың белгiлi бiр формалармен байланысты шаруашылық әдiстерi, жұмыс тәсiлдерi емес, өндiрiстiк қатынастардың өзi ... ... ... ... ... ... ... машина өндiрiсiн таза техникалық тиiмдiлiгi тұрғысынан қарастыруға ... ... ... сол ... ... негiзiнде пайда болатын және дамитын өндiрiстiк байланыстардың формалары мен типтерi тұрғысынан, бұл бiр жағынан, оларға ... ал ... ... олар оны ... ... жағдайда, бiз машина өндiрiсiн техникалық-экономикалық категория, ал екiншiсi жағдайда-экономикалық категория ретiнде қарастырамыз.
Несие-өндiрiстiк қатынастарды ... ... ... Несие экономикалық категория ғана емес, сонымен қатар тарихи категория екенiн атап өту керек. Ол өндiрiстiк күштердiң тек белгiлi бiр ... ... ... ... ... - жалпы тарихи категориялар. Несиенiң және несиелiк қатынастардың пайда болуына табиғи негiз, тауар шаруашылығы болып ... ... ... ретiнде тауарлар айырбасы, қызметтер айырбасы несие жайындағы қатынастың пайда болуына негiз болып табылады. Ақша ... ... ... ... ... қажеттiлiгiнiң де себептерi болып табылады.
Несие ұдайы өндiрiс процесiнiң үздiксiздiгiн қамтамасыз ету қажеттiлiгiнен ... ... ... берiлген сайын ол шар, субъектiлердiң өндiрiстiк капиталы ақшалай, өндiрiстiк және тауарлық формаларда болады.
Несиенiң мәнiн ашу-бұл ... ... ... ... ... элементi ретiнде көрсететiн, оның мәндi анықтығын бiлдiретiн сапаларын тану болып табылады. ... ... мәнi және ... ... жоғырыда айтылғандарға қосымша оның құрылымын, қозғалысының заңдылықтарын қарастырайық.
Несиелiк мәмiледе қатынас субъектiлерi қарыз берушi және ... ... ... мен ... ... ... ... өндiрiсi мен тауар айналысы негiзiнде жүредi.
Кредитор-несиелiк мәмiленiң қарызды ұсынушы жағы. қарыз беру үшiн кредитордың қарамағында белгiлi бiр ... ... ... Оның көздерi өз қорлары, ресустары, өз кезегiнде қайтарымдық негiзiнде ұдайы өндiрiс процесiнiң басқа субъектiлерiнен алынған ресурстар бола алады. Қазiргi ... ... ... ... тек өз ... ... есебiнен ғана емес, оның шоттарында сақтаулы тартылған қаражаттар есебiнен де, сонымен қатар акция және облигацияларды орналастыру арқылы жинақталған қаражаттар есебiнен де бере ... ... ... ... ... ... ... барлық кредиторлардың өкiлi болды. Банктер ұжымдық кредиторлар ретiнде бола отырып, несиелеу үшiн шаруашылықта уақытша пайдаланылмайтын ресустарды жинақтай ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда босаған ресурстар болып табылатын құндылықтар да қарызға берiледi. Кредитор ретiнде басқа шаруашылық иесiне ... бiр ... ... ... ... ... Қарыз алушы несиенi белгiленген мерзiмде қайтармаған жағдайда ... ... ... бұзылады, қарыз алушылармен анағұрлым қатаң қатынастарға әкеп соғады.
Қарыз алушы-несиелiк қатынастың, несиенi алушы және ... ... ... мiндеттi жағы болып келедi. Борышқор және қарыз алушы бiр-бiрiне жақын, бiрақ шамасы ... ... ... ... ... сипаттайтын анағұрлым кең түсiнiк. Несиелiк мәмiлеге сәйкес ... ... ... қарыз алушы туралы айту керек.
Қарыз алушының кредитордан айырмашылығы ол ... ... ... ... ие. ... ол ... берiлетiн қаражаттардың меншiк иесi болып табылмайды, олардың уақытша ретiнде болады; өзiне тиiстi емес ... ... ... ... ... ... қарыз алушы қарызға алынған қаражаттарды айналыс сферасында да, өндiрiс сферасында да ... ... ... алушы өзiнiң шаруашылығында шеңбер айналымын аяқтаған қарызға алынған қаражаттарды қайтарады. Қарыз алушы кредитормен ... ... есеп ... қоса ... ... өтеу үшiн ... ... процесiн өркендете түсу керек. Төртiншiден, қарыз алушы уақытша пайдалануға алынған құнды ғана қайтарып қоймай, сонымен қатар қарыз пайызында ... ... ... ... ... ... қойған талаптарын орындауға тәуелдi болады.
Кредитор мен қарыз алушы несиелiк қатынас жасай отырып, өз мақсаттары мен мүдделерiнiң бiрлiгiн ... ... ... ... ... және ... алушының орындары ауысуы мүмкiн: кредитор қарыз алушыға, қарыз алушы кредиторға ... ... ... мен ... ... ... мен тұрғындарды несиемен қамтамасыз етудi ұйымдастыру, несие жүйесiнiң қызмет етуi шаруашылық құрылымдардың ... ... ... орын ... ... механизмi қызмет етуiнiң үздiксiздiгi мен тиiмдiлiгiнен тек жеке шаруашылық бiрлiктерiнен қаражаттарды дер кезiнде ... ғана ... ... ... ... ... ... даму типтерi де тәуелдi болады.
Ең алдымен, өнiм өткiзумен өндiрiс процесiнiң үздiксiздiгiн қамтамасыз етуде несиенiң ролi зор.
Кәсiпорындар, ұйымдар және ... да ... ... ... ... ... ... өнiм өткiзуден түскен қаражаттардың түсу уақытының материалдық құндылықтарды сатып алу, еңбекақы төлеу мен қызмет ... ... ... ... ... өтеу ... арасы сәйкес келмегендiгiнен туады. Бұл шығындарсыз өндiрiс тоқтап қалуы ... ... бар ... мен ... ... ... ... қарама-қайшылық несие көмегiмен шешiледi, яғни несие арқылы өнiм өткiзу мен өндiрiс процесiнiң үздiксiздiгi қамтамасыз етiледi.
Қаражаттарда уақытша ... ... ... пен, ... жеке түрлерiн тұтынумен байланысты пайда болуы мүмкiн. Өндiрiстiк шығындарында маусымдық үзiлiс ... ... ... ... өтелетiн несиемен жабылады. Өнiрiстiң кеңеюiнде несие үлкен роль ойнайды. Несие ... ... ... алу үшiн ... көзi ... жетiлген жаңа жабдықтарды сатып алу үшiн, өндiрiске жаңа ... ... үшiн, тағы да ... үшiн ... көзi ретiнде көрiнiс табады.
Белгiлi бiр бағытта несиенi қолдану бюджеттiк қаржыландырумен ... ... ... бар. ... ... үшiн ... қажеттiлiктi анықтау үшiн шаруашылық жүргiзушi субъектiлер барынша көп қаражаттарды алуға және ... ... ... ... ... ... ... қайтаруды ешкiм талап етпейдi. Ал, несиенi пайдаланғанда ұмтылыс болмайды, өйткенi қарызға алынған қаражаттар пайызбен қайтарылатындықтан.
Ақша айналымы сферасында несие маңызды роль ... ... ... несиелiк операциялармен ауыстыру функциясын орындай отырып, несие айналымдағы ақша айналымын ... оң ... ... ... ... ... жағдайында несиелiк қатынастар сферасы, кеңеюiнде және несие салымдары көлемi ұлғайып жатыр, осылай экономикалық дамуында несиенiң ролi жоғарлайды.
Қазiргi кезде ... ... ... ... ... ... (бюджеттiң), кәсiпорынның, фирмалар мен басқа да шаруашылық субъектiлерiнiң, сонымен қатар жеке тұлғалардың өндiрiстi ... мен ... және т.б. ... банк ... ... жүзеге асырылып жатыр.
Нарықтық экономиканың дамуымен несиелiк қатынастарды кеңейту үшiн басқа да мүмкiндiктер пайда болады. Көбiнесе коммерциялық және ипотеклық ... ... ... ... акциялар мен басқа да құнды қарыздарды кепiлге беру арқылы несие берiлетiн болады.
Инфляция кезiнде де несие ролi зор болады. Себебi ... ... ... ақша ... ... ... ... және ақша бiрлiгiн сатып алу мүмкiндiгiн тұрақтауға көмектеседi.
Сонымен қатар несиелiк қатынастардың кеңеюiне несиелеудiң жаңа әдiстерiн, мысалы проекттi қаржыландыру сияқты, ... оң ... ... бәрi ... ... ... әдiстерi кезiнде несиенiң қажеттiлiгi күшейедi, оның ролi жоғарлайды және өндiрiстiң кеңеюiне әкеледi.
Несиенiң мәнi нақты функцияларда көрiнедi. Қазiргi экономикалық әдебиеттерде несиенiң 2 ... ... Олар ... қайта болу мен нақты ақшаны несиелiк операциялармен алмастыру.
Қайта бөлу функциясы. Кредитор мен борышқор ... ... ... құн ... ... ... ... қаражатты борышқорға берумен, сосын осы құн бастапқы иесiне қайтарылу ... ... бөлу ... ... ... ... ... мен азаматтардың уақытша босаған ресурстарын басқаларға уақытша қолдануға беру, құнды қайта бөлу ... ... Бұл ... ... арқылы жүзеге асырылады. Оған осы қайта бөлу функциясы жатады.
Қайта бөлу салалық және территориялық ... ... ... ... ... ... құнды қайта бөлу микро және макроэкономикалық деңгейде жалпы iшкi өнiм мен ұлттық табыс ... ... ... ... ... ... ақшаларды несиелiк операциялармен алмастыру болып табылады. Бұған «қолма-қол ақша» сөзi келедi. Себебi айналымда құны жоқ ақша белгiлерi жүредi. Сондықтан ... ... ... ... тек ... ... ақша бiрлiктерi болып табылады.
Қазiргi несие шаруашылығында осындай алмастыруға ... ... ... ... есеп ... мен байланысты бiр шоттан екiншi шотқа ақшаны аудару (несие негiзiнде жүзеге асырылатын) айналымдағы қолма-қол ақша көлемiн ... ... ... ... көз ... ... тек ... осыдан басқа несие келесi қосымша 2 функция атқарады: капиталды орталықтандыру мен шоғырлануын жылдамдату және бақылау.
Капиталды ... мен ... ... ... Несиелiк механизм қосымша құнның капиталға айналу процесiне ... ... және жеке ... ... ... ... масштабының үлкеюi үшiн жеке шаруашылық субъектiлерiнiң қаражаттары жеткiлiксiз, сондықтан қосымша құнның бөлiктерi ағылып несиелiк мекемелерде жинақталады және ... ... ... ... ұдайы өндiрiстi кеңейту процесiне белсендi әсер етедi. Несие капиталының орталықтануында ... роль ... Ол жеке ... ... ұжымдық формасына айналуына ықпал тигiзедi.
Бақылау функциясы. Оның ... ... ... ... уақытында орындалуды болдырмауға бағытталған борышқордың қаржылық жағдайын бақылауға сәйкестендiрiледi. Сондықтан несиелiк процесс ... ... ... принциптерiнiң сақталуы бақыланады. Сол арқылы кредиторға қарызды беру туралы және несиелеудiң тәртiбiн қатаңдату туралы немесе қарызды уақытынан бұрын қайтаруды ... ету ... ... қабылдай алады.
Мемлекет жоғарыда айтылған несиенiң функцияларын қолдана отырып банк ... ... бар ... ... ... ... халық шаруашылығы салаларын дамытуға, солай барлық қоғомдық өндiрiстiң тиiмдiлiгiн жоғарлата ... ... ... ... ... ие. ... әр уақытта қандай да бiр объектiлерге тән тұрақты, қажеттi байланыстардың жиынтығын ... ... ... ... 2 ... қарастырылады: коммерциялық және банктiк. Сонымен қатар көптеген жарияланымдарда несие формаларына: тұтыну, мемлекеттiк, халықаралық, үкiметаралық, фирмалық және т.б. жатқызады.
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... немесе көрсетiлген қызметi үшiн төлемдi кейiнгi қалдыруы. Несиенiң осы ... ... ... тауарлық капитал қызмет атқарады. Коммерциялық несиенiң ерекшелiгi мынада: қарыз капиталы өнеркәсiптiк капиталмен бiрiккен, ал оның ... ... ... ... ... құрылымы версель-жазбаша қарыздық мiндеттеме болып табылады. Ол оның иесiне ... бiр ... ... ... ... вексельде көрсетiлген ақшалай соманы талап етуге құқық бередi.
Коммерциялық несие Жапонияда және Францияда кең таралған. Олардан ... ... ... ... және ... ... ...
Банктiк несие- бұл банктердiң, арнайы несие-қаржылық мекемелердiң қарыз алушыларға ақшалай қарыз түрiнде беретiн ... ... ... ... ... ... Бос ақшалай капиталдар кез-келген өндiрiс саласына берiледi және несие арқылы кез-келген бағытта қозғала алады. Тоқыма фабрикасының иесi өзiнiң бос ... ... ... ... ... ал банк бұл капиталды машина құрылыс кәсiпорнына қарызға бередi.
Тұтыну несиесi-бұл ... ... ... ... алу және ... ... ... үшiн коммерциялық және банктiк формада берiлетiн несие. Тұтыну несиенiң негiзгi мiндетi-тұрғындарға тауарларды сатуға қолдау көрсету. Тұтыну несиесi негiзiнен ... ... ... сатып алу кезiнде: автомобильдердi, электр тұрмыстық құралдарды, жиһаздарды және т.б. пайдаланылады. Тауар қымбат болған сайын, несие де жиi ... ... жеке ... ақшалай формада беретiн банктiк қарыздар. Бұл несиелердi көбiнесе жас жанұялар және бiлiм ... ... ... ... 5 жыл ... өтеу үшiн ... ... студенттер алады.
Ипотекалық несие-жылжымайтын мүлiктердi, жердi, тұрғын үй және өндiрiстiк ғимараттарды кепiлдiкке ала отырып берiлетiн қарыз. ... ... ... және ... ... ... қарыз алушы немесе кредитор ретiнде мемлекет және жергiлiктi билiк органдары болатын несиелiк қатынастар жиынтығы. ... ... және ... ... ... және ... ... шарттарымен беру бойынша байланысты халықаралық экономикалық қатынастар сферасындағы қарыз капиталының қозғалыс формасы.
Несиенiң түрлерi бұл белгiлi бiр ... ... ... ... несиеден келiп шығатын белгiлi бiр қасиеттерге ие оның бiр түрi. ... ... ... ... ... а) ... мерзiмдi(1 жылға дейiн); ә) орта мерзiмдi(1 жылдан 3-5 ... ... б) ұзақ ... (3-5 ... ...
Несиелеу объектiлерi бойынша: а) негiзгi қорларға берiлетiн несие;ә) айналым қорларына берiлетiн ... ... ... а) ... ... ... ә) айналым бойынша несиелеу. Мысалы, тұтыну несиесiнiң түрлерi тауарлы және ақшалай болуы мүмкiн.
Қазақстанда несиелердiң ... ... ... ... несиелерi:
-аукциондық- ұлттық банктiң ақша несие саясатының уақытша құралы болып табылатын және екiншi деңгейдегi банктерге аукциондық негiзде, республика ... 1 ... 3 айға ... ... ... ... деген қажеттiлiктерiн қанағаттандыру мақсатындағы берiлетiн несие;
-ломбарттық- ұлттық банктiң мемлекеттiк бағалы қағаздарды кепiлге ала ... ... ... ... қысқа мерзiмдi несиенiң түрi.
-бюджеттiк-ұлттық банк ЅР Ѕаржы Министірлiгiне қайтарымдылық шартымен беретiн несиесi:
Екiншi деңгейдегi банктердiң несиелерi:
-өз айналым ... ... ... толықтыруға;
-күрделi жұмсаулымдарды қаржыландыруға;
-импорттық бойынша котрактiлердi төлеу үшiн берiлетiн импорт;
-импотекалық;
-несиелiк желi ... ... ... ... талап етуi бойынша және белгiлi бiр кезең бойында келiсiлген лимит шегiнде оған несие беру ... ... ... ... ... ... кепiлдiк немесе басқа да банктiк операцияларды бiрiгiп жүзеге асыру үшiн қандай да бiр iрi банктiң ... мен ... ... екi ... одан да көп ... беретiн несие, бұл кезде бiр банктiң мүмкiншiлiгi қандай да бiр ... ... бұл ... дербес жүргiзуге жетпеуi мүмкiн;
-тұтыну мақсаттарына;
-банкаралық.
Банкаралық несиелердiң негiзгi ... ... ... нарықта аукциондық сатуда арқылы ұсынылады. Негiзгi кредитор ретiнде iрi банктер (Халықтық банк, Казкоммерц банк) болады.
1.3.Банктiк ... ... ... тұлғаның екiншi бiр заңды тұлғаға немесе жеке адамның заңды ... ... ... ... пайыз немесе өсiм алу үшiн белгiлi бiр уақытқа заттай немесе ақшалай уақытша қаржы беруге байланысты пайда болатын экономикалық қарым-қатынас жүйесi ... ... ... ... ... ... және банктiк болып екiге бөлiнедi.
Коммерциялық несие-1 субъектiнiң 2-шi ... ... ... ... ... төлемiнiң кейiнге қалдырылуына байланысты туындайды.
Банк несиесi-субъектiге ақша қаражаты түрiнде өндiрiсiн ұлғайтуға, ағымдағы қызметтерiне байланысты қарыздарын төлеу үшiн берiледi.
Банктiк ... ... ... ... ... қарағанда несиенi қолдану өрiсi кең. Коммерциялық несие тек тауар айналысында қызмет етедi, ал ... ... ... ... ... ақшалай табыстарынан және жинақтарын капиталға айналдыра отырып, капиталдың қорлануына қызмет етедi.
Банктiк несие әмбебап болып ... ... банк ... ... ... ... капиталы экономиканың барлық салаларында қолданыс табады. Бұл ерекшелiк оның жедел даму ... ... ... ... ... ... ... бар, онда ақшалай капитал өнеркәсiптiк капиталдан бөлектенген. ... ... ... түрiнде табыс алу. Қарыз алушыға қайтарымдылық, мерзiмдiлiк және пайыз төлеу жағдайларында қарыз ... ... ... ... ... ... көрiнедi.
Кредитор ретiнде банктердiң несиелеу үшiн белгiлi бiр шарттармен тартылатын ресурстарға мұқтаж болады. Банк ... ... және ... ақша ... банк несиесi келiсiм шартына сәйкес клиент шоттарында орналасады және қайта бөлiнедi. Сонымен ... ... ... бөлу ... ретiнде болса, онда банк қарыз алушы ролiнде болады. Сол сияқты депозиттер мен ... ... ... болса, онда банк ақшаны сақтаушы және оларды қайтаратын кепiл ... ... ... ... ... несие үшiн төлем, банк үшiн пайданың қалыптасу көзi б.т. ... банк ... ... ... ... ... ставкаларын шектеушi болып несиеге орташа нарықтық пайыз ставкалары табылады.
Шаруашылық субъектiсi банк мекемесiнен несие сұрамастан бұрын несие ... ... оны ... ... ... ... коммерциялық банктердiң несие беру, өтеу, өсiм процентi ставкалармен және басқадай талаптармен ... ... ала ... алуы ... ... ... несие сұраушы субъектiнiң өтем қабiлеттiлiгiмен өтемпаздығын мұқият тексередi. Несиенiң объективтi ... - бұл, ... ... және ... ... ... жетiспеушiлiгiнен туындайды.
Банктiк несиенiң принциптерi несиелеу жүйесiнiң негiзгi элементiн құрайды. Олар ... ... түрi ... ... мазмұнын көрсетедi. Сондықтан принциптер объективтi болады. Принциптердiң объективтiлiгi банк түрiндегi қоғамның несиенiң мәнiн бiлiп, несиелеудiң тиiмдiлiгi жөнiнде ... ... ... ... келтiрмей кез-келген принциптi жоя алмайды. Несиелеудiң принциптерi қарызға берiлетiн қаражаттардың ... ... ... етуге щақырады. Кредитор мен қарыз алушының арасындағы қарым - қатынасты ... ... ... ... ... ... ... негiзiн кетiредi. Несие мекемесiнiң белсендiлiгi несиелiк қатынастар мазмұнын терең танып бiлу ... ол ... ... ... жаңа ... ... ... несиелеудiң принцитерi тұрақты болады. Олар тек несиенiң әлеуметтiк –экономикалық мәнiнiң өзгеруiмен бiрге өзгередi.
Несиелеудiң принциптерi несие мазмұнымен байланысы (осыдан олардың ... тағы да бiр ... ... ... мазмұнын жалпы және сонымен оның ерекше белгiлерi де ашады. Егер несиенiң жалпы белгiлерi оның басқа экономикалық категориялармен байланысын көрсетсе, онда ... ... ... ... ... жиынтығынан ерекшелейдi. Осыдан принциптердi екi топқа бөлуге болады, жалпы экономикалық және несие мәнiн ашатын деп.
Жалпы экономикалық принциптерге ... және ... ... ... ... ... принциптерге несиенi қайтару мерзiмi, несиелеудiң материалдық қамтамасыз етiлуi, несиенi төлеу жатады.
Мақсаттылық принципi. Несиенi беру мақсатын барлық несиелеу процесi анықтайды. ... ... ... ... ... ... заңдармен анықталады. Несие мақсаты мен несиелеудiң мақсаты тепе –тең емес. Несиенiң мақсаты несиелеу мақсатына қарағанда ... ... ... ... Ол ... ұйымдарды несиелегендегi мақсаттарды анықтайды. Жеке категория ретiнде несиелеудiң мақсаты нақты түрде көрiнiс табады. Несиелеген кезде банк қарыз алуға ... ... ... ... ... ...... мақсаты –борышқордың қайтарылатын қосымша ақша қаражаттарында қажеттiлiгiн қанағаттандыру болып табылады. Бiрақ, егер несиелеудiң мақсаты тек ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру болса, онда ол автоматты түрде борыш қордың кез –келген қажеттiлiгiн қанағаттандыратын мiндеттi актке ... ... ал ол ... ... ... ... ... сонымен қатар шығындардың көпшiлiгiнен, ресурстарды тиiмдi ... жеке ... ... ... ... болуы мүмкiн. Бұл несиемен жабылатын қажеттiлiктегi байланыс екi ... сай ... ... ... мұндай қажеттiлiктер объективтi мазмұнда болуы керек, яғни ... ... ... қорлар айналымымен шеңбер айналымының дұрыс процесiнен пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... жұмысынан болмауы керек. Екiншiден, кредитор несиелеген кезде несиенiң өндiрiс нәтижесiне оң әсерi тигiзетiнiне сенiмдi болуы керек. ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық операцияларды жүзеге асыруымен байланысты. Олар: өнеркәсiпте, саудада, көлiкте тауарлы - материалдық құндылықтарды жинақтау, ауыл шаруашылығындағы өндiрiстiң шығындары, ... мен ... ... алу, негiзгi құралдарды көбейту мен модернизациялау. Банк мекемелерi несиенi нақты шаруашылық мәмiлелерiн ... ... ... ... ақша қаражаттарының жалпы жетiспеушiлiгiн жабуға да бередi. ... ... ... тек ... ... ... ғана емес, с.с. несиенiң тиiмдi қолданылуын қамтамасыз етуге бағытталған.
Саралау принципi. Бұл принцип банктердiң қарыз алушынық несиенi өтеу ... ... ... ... ... ... тәсiлдерi.
Несиенi қайтару мерзiмi принципi. Құнды жоспарлы қайтарылатын қозғалысы ретiнде несиенiң мазмґны қарызды қолдану мерзiмiн анықтау қажеттiлiгiн ... ... ... ... ... екi түрлi. Бiрiншiден, ол несие қаражаттардың қайтарылатын қозғалысына негiзделген қатынастарды көрсететiнiмен байланысты. Бұл ... ... ... тек қана ... қаражаттарды қайтарудың жалпы талабы ғана емес, сонымен қатар қайтарымның нақты мерзiмiн анықтау болуы мүмкiн. Карл Маркс айтқан:”Несие тек құнның ... ... және ... ... ғана жүзеге асырылады”.
Екiншiден, несиелеу мерзiмi несие есебiнен ғана ... ... ... ... ... бiр ... уақытша пайдалануға берiлген қаражаттарды босату мерзiмiнен шартталған. Кредитордың ресурстарының қысқа мерзiмдiлiгi борышқор пайдалынатын қарыздың мерзiмiн шектейдi. Несие мерзiмi қарызды ... ... ... оның ... ... ... дейiн есептеледi. Қарызды жабу шаруашылық айналымының қаражаттарының босатылуымен, капитал шеңбер айналымының аяқталуымен қамтамасыз етiледi. ... ... бұл ... ... материалдық құндылықтар мен шығындарды несиелеу қозғалысымен байланысты бекiткен қарызды қолдану мерзiмi.
Несиелеудiң материалдық ... ... ... Бұл ... материалдық процестiң –кәсiпорынның өндiрiстiк қорларының айналымы мен шеңбер айналымынан несиелеудiң тығыз тәуелдiлiгiн ашады. Бұл жағдайда несиелеу материалдық құндылықтар мен ... ... ... ... ... көрiнедi.
Несиелеудi төлеу принципi. Бұл әрбiр борышқордың банкке қарыз үшiн белгiлi бiр төлемдi төлеуi тиiс жөнiндегiнi бiлдiредi. ... ... ... несиелерiн несиелеудiң мақсаттылығына, қарызданушылардың типiне және қызмет ету санасына байланысты бiрнеше топтарға жiктеуге болады.
Төменде әлемдiк ... банк ... ... ... ... ұсынылған:
борышқорлар типiне байланысты;
қолдану типiне байланысты;
қамсыздандыру, сипатына қарай;
қолдану жағдайларына байланысты;
несиенi өтеу әдiстерiне байланысты;
пайыздық мөлшерлеменiң сипатына қарай;
пайызды төлеу әдiсiне ... ... ... ... ... ... ... шарттарына қарай;
несиелердiң объектiсiне қарай;
Жоғарыда келтiрiлген банк несиелерiнiң топтарын жекелеген сипаттарына қарай ашып қарастырайық.
1)Банк несиелерiн ... ... ... ... банк ... ... таралған. Банк несиелерiнiң осы түрлерiнiң әрқайсысына сипаттама ... ... ... несиелер кәсiпорынның айналым және негiзгi капиталдарын толтыруға капиталды шығындарды жабу көзi ... де ... ... ... ... несиелердi жеңiл және тамақ өнеркәсiбi, сауда-жабдықтау, дайындау салаларындағы кәсiпорындар кеңiнен пайдаланылады.
Ипотекалық несиелер құрылыс ... ... цикл ... ... ... нысаны ретiнде берiледi. Шетел тәжiрибесiне ипотекалық несиелер арнайы қаржы-несие ұйымдарынан алынған ұзақ мерзiмдi несие арқылы ... ... ... сонымен қатар жеке тұлғаларға жылжымайтын мүлiк сатып алуға кепiлдiк бойынша ұсынылатын несиелер жатады.
Банктiк ипотекалық несиелердiң ... ... ... беруде салыстырмалы төмен тәуекелдiлiк, өйткенi бұл жылжымайтын мүлiкпен қамтамасыз ... ... ... ... үшiн бұл ... ... клиентураны қалыптастырады.
-банк өзiнiң несиелiк портфелiн диверсификациялауға мүмкiндiгi бар.
Ауылшаруашылық несиелерi ауылшаруашылығы кәсiпорынына мал және өсiмдiк шаруашылығына мерзiмдiк шығындарды ... ... оның ... ... ... жұмысшы күшi және жанар-жағар май, жанұяны қамтамасыз етуге мал ... алу, т.б. ... ... салыстырмалы аз мөлшерде болып, егiнмен, ауылшаруашылығы техникасымен, малмен қамтамасыз етiледi.
Ауылшаруашылығы техникасын, құрал-жабдықтарды алуға банктiк несиелер орта және ұзақ ... ... ие ... яғни ... ... ... ... етiледi. Шетел тәжiрибесiнде кепiлдiк ретiнде жылжымалы және жылжымайтын мүлiк кеңiнен қолданылады.
Банк несиелерiн пайдаланушы банктiк емес қаржылық ұйымдарға қаржылық ... ... ... ... ... ассоциациялар, несие одақтарын, сақтандыру компаниялары. Бұл ұйымдар үшiн банк несиелерi нарықтық қордың ... ... бiрi ... ... ... ... ... қатынастар шеңберiнде банктер арасындағы несие ресустарын қайта бөлу құралы ретiнде ... ... ... ... ... екi ... шартталады. Бiрiншiден, орталық банктегi коммерциялық банктердiң шоттарында қаражаттардың шамадан тыс артып кетуi орын алып ... бұл өз ... банк ... төмендетедi. Екiшiден, коммерциялық банктердiң ұсынатын несиесiне сұраныстың артуы оларды банк-корреспонденттерден несие алуға итермелейдi.
Брокерлер мен диллерлерге несиелер ... ету ... ... ... ... сатып алуға берiледi.
Банктер бағалы қағаздарға несие ұсына отырып, элементтiң қаржылық тұрақтылығына және кепiлдiктiң ... ... көз ... ... ... және ... ... ұсынушы банктер әрқашанда өз несиелерiнiң өндiрiстiк мақсатқа қолданылуына және жаңа акцияларды сатып алуға ... ... ... ... ... отыруы керек.
Шетелдiк үкiмет органдарына несиелер мемлекеттiк бюджет тапшылығын жабуға, төлем балансын реттеуге және iрi масштабты инвестицияның жобаларды жүзеге асыруға ... ... ... де iрi ... ... ... ... үшiн ұсынылады.
Билiк органдарына банктiк несиелер салықтық түсiмдер аралығында ... ... ... ... ... берiледi.
Жеке тұлғаларға банк несиелер тұтыну несиелерi нысанында берiледi. ... ... ұзақ ... қолдануға тауарлар сатып алу үшiн қолданылады.
Тұтыну несиелерi соңғы тұтынушы-жеке тұлғалардың қарыздық қаражаттарға қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға ұсынылады, сондықтан бұл несие тұрғындардың өмiр сүру ... ... ... ... Қолдану мерзiмiне байланысты банктiк несиелер әдетте 4 түрге бөлiнедi-қысқа ... ... ... ... ... ... ж.жоғары
-талап етуге дейiнгi несиелер
Мерзiмсiз несиелердi онкальды деп атап анықталмаған мерзiмге, яғни ... ... ... ... ... несиелердi борыщқор банктiң алғашқы талабында өтеуi керек. Егер банк талап ету ... ... ... ... ... өз ... байланысты қайтарылады.
) Қамсыздандыру сипатына қарай банктiк ... ... және ... ... ... ажыратады.
Банктiк несиелердi мыналар қамсыздандыруы мүмкiн:
-мүлiктiк кепiлдiк
-кепiлдемелер мен кепiлгерлiк. (поручительство)
-банктiң пайдасына борышқордың үшiншi ... ... ... ... ... ... ... несиелер үшiн борышқордың жауапкершiлiгiн сақтандырушы келiсiм-шарттар
-жол және тауар ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру.
Келтiрiлген қамсыздандыру түрлерiне сипаттама бере кетейiк.
Мүлiктiк кепiлдiктер. Қазақстанда кепiлдiк қатынастар ЅР-ның Азаматтық кодексi және ЅР Президентiнiң заң күшi бар ... ... ... ... жарғысына сай реттеледi. Кепiлдiк банкке несие өтелмейiнше мүлiктi иелену ... ... ... ... ... банк ... және заңға сәйкес мүлiктi өз қажеттiлiгiне жарата алады. Кепiлдiк объектi болып тауарлы-материалдық құндылықтар, ... ... ... ... ... ... мен металдар, егiн, т.б.
Кепiлдемелер мен кепiлгерлiк. Отандық банктiк тәжiрибеде кепiлдеме мен кепiлгерлiк арасында айырмашылық мынада: егер кепiлдеме ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаның несиенi өтеуi жөнiндегi мiндеттемесi болып табылады.
Кепiлдемелер мен кепiлгерлiктер борышқорлар арқылы жазбаша түрiнде берiлiп, ... ... тиiс, бұл ... банк ... ... жағдайын, сенiмдiлiгiн, абыройына мән бередi.
Боршқордың үшiншi тұлғаға ұсынған дебиторлық шоттарының, талап, келiсiмдерiнiң банк пайдасына көшуi.
Борышқор алдындағы басқа үшiншi тұлғаның міндеттемесi ... ... ... жабу ... ретiнде берiлуi мүмкiн.
Өтелмеген несиелер үшiн борышқордың жауапкершiлiгiн сақтандырушы келiсiм-шарттар несие беру ... ... ... ретiнде қызмет етуi мүмкiн. Бұл жағдайда 2 iс-әрекет жасалады:
-банк борышқордан ... ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларының басқа да құжаттарды талап етедi.
-банк несие бергеннен кейiн осы соманы сақтандыру компаниясында өз ... ... ... шығындарды борышқорға аударады.
Жол және тауар құжаттарымен, бағалы қағаздармен қамсыздандыру. Несиенi қамсыздандырушы ретiнде тауар тиелiмiн растайтын жол және ... ... бола ... Оларға коносаменттер мен накладной-жүк құжаттары жатады.
Вексельмен қамсыздандыру. Банктiк несиелердi вексельмен қамсыздандыру 2 түрде болады: вексельдер есебi-есептiк, дисконттық және ... ... ... ие банк несиелерiн ұсыну нысаны. Вексельдiк кепiлдiкке несиелер кепiлдiктiң 80%-i мөлшерiнде ... ... ... ... ... банк ... ... сақтандыру полисiмен қамсыздандыру. Дамыған нарықтық қорғанысы бар елдерде банктер ... ... ... ... ... қабылдай бередi.
) Қолдану жағдайларына байланысты банк несиелерi бiр жылғы және қайта жаңартылатын ... ... ... ... ... несие беру өз бетiнше, және басқа несие операцияларынан заңды оқшауланған түрде жүзеге ... ... ... ... ... банк пен ... арасында ұзақ мерзiмде қатынаста берiлiп, несие шегi енгiзiлiп, ортақ уақыты көрсетiледi.
) Несиенi өтеу ... ... ... ... ... ... несиелер, яЈни несие негiзгi қарыздың бөлшектерiне сай белгiлi мерзiм бойында өтелiп отырады.
-Прогрессивтi әдiс. Бұл ... ... өтеу ... өсiп отырады.
-Бiр уақытта өтелетiн несиелер, яғни несие бiр мерзiмде өтеледi.
)Пайыздық мөлшерлеменiң сипатына қарай банктiк ... екi түрi ... ... ставкалы несие
-қалқымалы пайыздық ставкалы несие
Тұрақты пайыздық ставка несиелеудiң мерзiмi бойына өзгерiсiз қалады. ... ... алу ... ... ... ... % ... қолданылады.
)Пайызды төлеу әдiсiне қарай банктiк несиелер:
-қарапайым несие
-дисконтты несие болып бөлiнедi.
Қарапайым несиелерге қарағанда дисконттық ... ... ... ... банк ... ... несие синдикатталған (консорциалды) несиелер
-параллельдi несиелер
Қазiр де бiр банк арқылы ұсынылатын несиелер кең таралған. Алайда кейде несие ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда арасында бiр банк мэнеджер, яғни бастаушы банк болады. Параллельдi несиелер екi банктен көп ... ... ... ... ... ... параллельдi несиелердi ұсынушы банктер әрқайсысы өз бетiнше жұмыс iстейдi, тек келiсiм орындалғаннан соң ... ... сай ... ... ... ... ... сәйкес:
-қолма-қол несиелер (борышқордың шотына аударылады)
-акцептiлiк несиелер (банк траттаны акцептiлеуге келiседi)
Несиелеудiң обьектiсiне ... ... ... жабу ... ... ... жабу
-Сыртқы экономикалық қызметке шығындарды жабу.
. Қазајстан Республикасының экономикалық жағдайына банктiк несиенiң объективтiк ... ... ... ... ... уақытта Қазақстандағы банк сферасы-бұл экономиканың ең динамикалық дамушы секторларының бiрi. Бiздiң ... 2 ... банк ... бар. Бiрiншi деңгейде мемлекеттiң орталық банкi болып табылатын Қазақстан Республикасының ұлттық ... ал ... ... банктер жатады. Соңғылары бұрын қатаң түрде реттелген, ал қазiр дербестiк алып күшейтiп бара жатқан банкаралық бәсеке жағдайында қызмет етiп отыр. ... ... мен ... ... ... ... Қазақстан экономиканың қазiргi проблемалары банк жүйесiнiң одан арғы дамуы мен жетiлуi үлкен ... ... ... ... ... кең ... қызмет көрсетедi, банк операцияларының жаңа техникасын қолданады, қызмет ... ... ... ... ... ... негiзгi экономикалық функциясы –жеке тұлғалардың, мемлекеттiк органдарды, кәсiпкерлiк фирмаларды, ұйымдарды, кәсiпорындарды ... және ... ... қаржылындыруды жүзеге асыратын несиелеу болып табылады. Қаншалықты банктер өздерiнiң несиелiк қызметiн жақсы атқарса, соншалықты клиенттердiң экономикалық жағдайы да ... ... ... банк ... жаңа ... ... септiгiн тигiзедi, жұмыс орындары санының көбеюiне әкеледi және олардың экономикалық өмiрге икемдiлiгiн қамтамасыз етедi.
Шаруашылық жүргiзудiң нарықтық жағдайында несиенiң негiзгi ... ... банк ... ... яғни ... типтегi коммерциялық банктердiң ұсынатын несиелерi.
Банктiк несие –бұл банктiң қарыз берушiмен немесе қарыз ... ... ... немесе тартылатын несиесi.
Банктiң несие мәмiлесiне қатысуы несиенiң ақшалай нысанының дамығанын көрсетедi. Банк –бұл маманданған несиелiк ұйым. Оның негiзгi ... түрi ... беру ... ... ... банк кредитор мен қарыз алушы үшiн ең қолайлы жағдайларды қалыптастыруға максималды бейiмделген. Дамыған банк инфрақұрылымы банк несиесi мен несие ... ... ... етуi үшiн ... ... ... жабдықталу деңгейiнiң қаншалықты жоғары болса, соншалықты дамыған болар едi.
Банк несиесi саласында несиелiк қатынастардың субъектiсi кәсiпорындар, ұйымдар, тұрғындар, мемлекет және банктердiң ... ... ... ... ұсынылған банк ссудасы банк пен қарыз алушы арасындағы нақты несиелiк қатынастарды ... Бұл ... ... бос ақша ... ... және оларды шаруашылық жүргiзушi субъектiлерге ұсынумен байланысты.
Республикада банктердiң қызметi түрлi факторлардың әсерiнен қалыптасқан қиын жағдайларда жүзеге асырылып жатыр. Мысалға, инфляция, ... ... ... ... ... сияқты, т.с.с. Осы факторлардың әрқайсысы банктердiң несиелеу қызметiне керi әсерлерiн тигiзедi. Осыдан төмен дағдарысы несиелiк қарызды жабу ... ... қоса ... ... ұсынылған қарыздардың құнсыздануына әкеп соқтырады. Банктiк несиелеудiң ... ... ... қатынастардың қалыптасуы мен дамуына, өндiрiстiң тиiмдiлiгiн жоғарлатуға, мемлекеттiң экономиканың нығаюына, айналымдағы ақша массасының ... ... ... ... ... ... және ... валютаны нығайтуға бағытталған.
Нарықтық қатынастардың дамуымен байланысты және Қазақстан экономикасының салыстырмалы тұрақтылығында коммерциялық банктер несиелеу сферасындағы қызметiн көбейтiп жатыр. Сәйкесiнше қамтамасыз ... ... ... ... ... 01.09.2001 жылғы берiлген көрсеткiштерi кепiл бойынша 162324 мың теңгенi құрады, 2000 жылы ол 33202 мың теңге болған, ал 2002 ... 1271312 мың ... ... ... ретiндегi депозиттердiң қолданылуы 2001 жылы 2000 жылға қарағанда азайды, 2000 ж.-286 мың тг., 2001 ж.-147 мың ... ... ... ... ... кiрмеген: 01.09.2000 жылғы берiлгендерге қарағанда кепiлдiктер 29781 мың тг., ал 2001 жылы-31814 мың тг. болды. 2002 жылы кепiлдiктер-300000 мың тг. ... да ... үлес ... ... ... тұтыну тауарларының үлесi тез көбейiп кеттi: 2000 жылы-3642 мың тг., 2001 ... мың тг. және 2002 ... мың тг. (4.4%). ... бәрi ... банк ... ... қамтамасыз етуде кепiлдi пайдаланғанды жөн көретiнi көрiнiп ... ... ... ... ... мен даму перспективалары.
Банктiң несиелiк қызметi оны банктiк емес ... ... ... ... бiрi ... табылады. Әлемдiк тәжiрибеде банктiң пайдасының маңызды мөлшерi несиелеумен ... ... ... ... ... ... ... сипатқа ие болып отыр, бұл республикадағы экономикалық тұрақсыздыққа байланысты банктердiң ... ... ... мерзiмде ғана жүзеге асырылуымен түсiндiрiледi. Ал борышқорларға қысқа мерзiмдi несие жетiспеушiлiктер орнын уақытша толтыруды салыстырмалы төмен пайыздық ставка арқылы қамтамасыз ... ... ... ... қатар, борышқор үшiн маңызды аргумент болып, борышқорларға салықтық жеңiлдiктердiң ұсынылуы, яғни, ... ... ... ... ... төлемдер шығындарға жатқызылуы табылады. ЅР-дағы барлық несие салымдарының 50% ... ... ... ... үлесiне тиедi, оның iшiнде экономиканың сауда секторына –/3, ... ... –/4 ... тиесiлi. Бұл сауда операцияларының өндiрiстiк саладағыға қарағанда айналымдылығы мен ... ... ... ... ... ... ... айналым қаражатын толықтыру, негiзгi қорларды жетiлдiру сонымен қатар ... ... ... қанағаттандыру табылады.
Қысқа мерзiмдi несиелер өзiнiң пайдалылығына қарамастан ... ... ... жоғары тәуекелдiлiктi келiсiмдер болып табылады. Қазiргi кезде банктерге несиелердiң кеш ... ... тiптi ... орын алып ... ... ... ... жол бермеу үшiн бiрiншiден клиенттiң несие қабiлеттiлiгiн терең, толық зерттеп, талдау қажет. Екiншiден, клиенттiң құқықтық статусын талдап, ұсынылатын ... тұп ... көз ... ... ол үшiн ... ... қорғау органдарымен тығыз байланыста жұмыс iстеуi қажет.
Сонымен қатар, клиенттiң менеджементiк талдау маңызды, өйткенi ... ... ... ... ... нашар менеджмент әсерiнен туындауы мүмкiн. Борышқордың несие ... ... ... ... ... едi, егер ... ... несие қабiлеттiлiгi туралы ақпарат жинау жүйесi дұрыс дамыған болса. Мысалы, ... ... ... және ... ... ... ақпараттарды жинақтаумен айналысатын тәуекелдiктiң орталық қызметi жұмыс жасайды. Әрбiр банк борышқор жөнiнде ... алу үшiн, осы ... ...
Осы секiлдi жүйенi елiмiзде енгiзудi жүзеге асыру керек. Бұл жағдайда коммерциялық банктер өз клиенттерi туралы ақпарат алуы үшiн ... жүйе ... ... ... ... ... санаулы секундтарда өзiне қажет клиенттiң қаржылық жағдайлары туралы ақпараттарды ала алады.
Негiзiнен, бұндай жүйенi ЅР-да енгiзу бұрын қолға ... ... ... энд ... корпорациясы Қазақстан нарығына шығып, коммерциялық банктерге қызмет түрлерiн ұсынуды ойлайды. Алайда, бұның бәрi үлкен бiр проблемаға келiп тiрелдi: ... ... ... кәсiпорындар мен ұйымдар өздерi туралы ақпарат беруден бас тартты. Дамыған елдерде компанияға бұндай ақпарат ұсынудан бас ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорындар өздерi туралы ақпаратты ұсынуға қорықса, аталған ақпараттық жүйе енгiзiлмесе, несие тәуекелдiлiктерi жоғарылай бермек. Бұл жағдайда ЅР-да дамыған өркениеттi ... ... үшiн, заң ... тартып кешендi iс-шаралар жүргiзу керек.
Бұндай жетiспеушiлiктiң тағы бiр себебi несие келiсiм- шарттарының экономикалық жетiлмегендерi болып табылады. Егер несие ... ... сот ... ... ... шарт ... ... қайтарып алу көп жағдайда бола бермейдi, өйткенi борышқорды iздеп таба алмайды немесе негiзгi қарызды және пайыздық ... ... ... ... ... жоқ ... мүмкiн. Көптеген несиелiк келiсiм-шарттар заңды түрде нашар құрылған, кейде оларға жауапты емес ... қол ... ... ... ... несиелiк келiсiм-шарттар екi жақтың мiндеттемелерi мен құқықтарын реттейтiн маңызды құжат болып ... ... - ... ... ... ... жетiлмегендiгi, мысалы, мүлiктiк кепiлдiкке қолдану тұрақты заңшылар болмағандықтан кең таралмаған. Кепiлдiк келiсiмге сәйкес. Кредитордың қажеттiлiктерiн ... ... ... ... сай болады. Егер борышқордың кепiлдiк мүлкiнiң құны несиенi өтеу үшiн жеткiлiксiз болса, банк ... мен ... ... ... ... ... мүлiктерiн иелену құқығына ие болады. Алайда кәсiпорын банкрот болып қалған жағдайда банкке ештеңе де тиiсiлi болмай шығады. Бұл кепiлдiк құқықтың ... ... ... ... ... кредиторлар алдындағы қажеттiлiктердi қанағаттандыруға қарсы келедi. Бұдан, яғни несие тәуекелдерiн төмендету үшiн, ең алдымен кепiлдiк механизмдi жетiлдiрудiң маңызы арта түспек. ... ... ... ... ... ... өмiрдiң серпiндi және сезiмтал саласы ретiнде жеке-жеке қадамдарды қажет етедi. Көптеген мәселелердiң шешiмiнiң табылуы тек қана ... ... ... ... ... ... банк қызметкерлерiнiң бiлiктiлiгi, бiлiмдiлiгi мен тәжiрибесiне байланысты.
Жалпы, ... ... ... ... ... ... ... тиiс. Бұл жағдайда несиенiң қайтарымсыздылық тәуекелдiлiгiн төмендету мақсатында қатал тактиканы ұстану маңызды. Еуропа Даму және қайта жаңғыру банкi “Қатал, бiрақ ... ... ... ... ... банктер шоттарында дәл осындай ұран қажет, өйткенi, банк саясаты сенiмдi клиенттердiң жағдайын ... ... тиiс. ... ... және қайтаруға асықпайтын борышқорлар банк тарапынан аяушылық ... ... ие ... ... ... ... келе, бүның барлығы бiздiң банктiк тәжiрибеде дамыған, өркениеттi ... ... ... экономиканы реттеудiң қаржылық-несиелiк тетiктерiнiң жетiлдiрiлуiне оң ықпал етедi.
Қорытынды
Қорытындылай келе мынадай тұжырымдарға келдiм. ... ... ... ... ... ... ету ... келiп шығады. Несие берiлген сайын ол шаруашылық субъектiлерiнiң өндiрiстiк капиталы ақшалай, өндiрiстiк және тауарлық ... ... ... және ... ... құн қозғалысы кезiндегi өндiрiс уақыты мен құн ... ... ... оның ... ... уақытша тұрып қалуы мен оларды тауар өндiрiсiнде пайдалану қажеттiлiгi арасындағы қарама-қайшылықтарды шешудiң табиғи процесi ретiнде пайда болған. Бiрiншiден, ... ... ... ... ... болдырмауға, екiншiден, ұдайы өндiрiстiң үздiксiз жүзеге асуына мүдделi болады. ... ... ... ақша ... ... ұлғайтуға, ағымдағы қызметтерiне байланысты қарыздарын төлеу үшiн берiледi. Банктiк несиенiң принциптерi объективтi болады. Олар жалпы экономикалық және несие мазмұнын ... ... ... бөлiнедi. Банк несиелерi сауда- өндiрiстiк кәсiпорындарға, ипотекалық, ауыл шаруашылық, банктiк емес қаржылық ... ... ... ... мен ... т.с.с. болып жiктеледi.
Банктiк несиенiң қазiргi кездегi ... ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттiк экономиканың нығаюына, айналымдағы ақша массасының негiзсiз көбеюiн шектеуге, инфляциялық ... ... және ... ... ... ... ... өздерiнiң несиелiк қызметiн жақсы атқарса, соншалықты клиенттердiң экономикалық жағдайы да жағсы болады. Себебi, банк ... жаңа ... ... ... ... ... ... санының көбеюiне әкеледi және олардың экономикалық өмiрге икемдiлiгiн қамтамасыз етедi.
Республикада банктердiң қызметi ... ... ... ... қиын ... ... ... жатыр. Мысалы, инфляция, төлем дағдарысы, төлем балансының дефицитi сияқты, т.с.с. Осы факторлардың әрқайсысы банктердiң несиелеу қызметiне керi ... ... ... ... ... ... қарызды жабу мүмкiндiктерiнiң төмендеуiмен қоса жүредi. Инфляция ұсынылған қарыздардың құнсыздануына әкеп ... ... ... банктiк тәжiрибеде дамыған, өркениеттi нарықтық қатынастарды қалыптастыруға, экономиканы реттеудiң қаржылық-несиелiк тетiктерiнiң ... оң ... ... ... ... ... ... жақсарту үшiн келесiдей шараларды жүргiзу қажет: жылдық пайыздық ставканы төмендету, несиелеуде ... ... ... ... қайтымдылығын қамтамасыз етудi жетiлдiру, тұрақты заңдық-құқықтық негiзiн ... ... ... ... ... „дебиеттер:
Г.С. Сейтјасымов. Ајша, несие, банктер. Алматы. Экономика 2001 жыл.
Ш. Ѕашыјов, О. ... ... ... негiздерi. ЅараЈанды 1997 жыл.
Г.Т. Ѕалиева. Кредитное дело. Алматы. Ѕаржы-Ѕаражат. 1997 жыл.
М.Т. Давлетова. Кредитная деятельность банков в Казахстане. Алматы. Экономика. 2001 ... ... ... ... ... финансы. Москва. Международные отнашения. 2002 жыл.
Г.С. Сейткасимов. Банковское дело. Алматы. Ѕаржы-Ѕаражат. 1998 жыл.
О.И. Лаврушина. ... ... ... Финансы и статистика. 1998 г.
Е.Ф. Жукова. Банки и ... ... ... ... и ... 1997 ... Балабанова. Банки и банковское дело. Санкт-Питербург. 2001 г. ... ... Л.Н. ... ... ... ... кредит. Москва. 2000 г.
Банки Казахстана. Номер 2-2002 г.
Г.Т. Калиева. Коммерческие банки в Казахстане: проблемы устойчивости. ... 1999 ... ... Жалпы экономикалыј теория негiздерi. Алматы-Ајт†бе. 2001 жыл.
Баймґханов С.Б., Балапанова. Бухгалтерлiк есеп. Алматы. Ѕазај ... 2001 ... ... ... есеп”. Алматы, экономика, 2001 жыл.
ⅩⅪ ЈасырдаЈы ґлттыј экономиканыЎ даму проблемалары мен тенденциялары. Республикалыј ... ... ... 14-15 јараша 2002 жыл. Алматы.
Статистический бюллетень Национального банка Республики Казахстана. Алматы 2002 г.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi жайлы22 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi34 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi жайында27 бет
Банктік несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлі туралы ақпарат33 бет
Экономикадағы банктердiң мәні мен рөлі36 бет
Акциздің экономикалық мәні. Салық жүйесіндегі акциздің рөлі және алатын орны51 бет
Нарықтық экономикадағы ипотеканың алатын орны мен ролі35 бет
Салық жүйесіндегі акциздің рөлі және алатын орны70 бет
Халықаралық еңбек бөлінісінің халықаралық экономикадағы алатын орны мен ролі66 бет
Шағын кәсіпорынның экономикалық дамуындағы алатын орны мен рөлі26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь