Халықаралық тәжірибеде және Қазақстандағы әйелдердің тендік құқығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
І. Халықаралық тәжірибеде және Қазақстанда әйелдердің тендік құқығының қағидасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1. Жыныс белгісіне қарай теңдік құқығының түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Халықаралық және Қазақстан Республикасындағы әйелдсрді қорғау институтының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
І.З. Халықаралық әйелдер құқықтарын қорғау және оның ұлттық заңнамаға әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2. Халықаралық тәжірибсде жәнс Қазақстанда әйелдср құқықтарын қамтамасыз ету мәселесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
2.1. Әйелдердің саяси және әлеуметтік экономикалық құқықтарын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
2.2. Әйелдерге қолсұқпаушылық және бостандық құқығы ... ... ... ... ... ... ... ...36
2.3 Қылмыстық іс жүргізудс әйелдер құқықтарын қамтамасьз ету ... ... ... ... ... .45

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49
Пайдаланган әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
Диплом жұмысының өзектілігі - Қазақстан Республикасы өзін демократиялық мемлекет деп жариялады. Оның ең қымбат қазынасы адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары. Әйелдердің құқықтары адам құқықтарының ажырымас бөлігі болып саналады. Статистикалық мәліметтерге қарасақ республика халқының 52 пайызын әйелдер құрайды. Казіргі кезде Қазақстанда әйелдердің құқықтық жағдайын және гендерлік тендікті реттейтін арнайы заң жоқ. Сонымен қатар әйелдердің құқықтарының шектелуі әлеуметтік, еңбек, жеке және саяси салаларда көрініс тапқан. Ресми түрде әйелдерге қысымшылық көрсету болмаса да, олар өз мүмкіншіліктерін жеткілікті түрде жүзеге асыра алмайды. Әйелдер көп жағдайда зорлық обьектісі болып, мемлекет тарапынан оларды зорлықтан соның ішінде тұрмыстық зорлықтан қорғауға арналған. занңың жоқтығы казіргі кезде өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Яғни әйелдер мен ерлердің тендік құқықтары сақталмайды. Әйел еш уақытта ерлермен теңдей болып қоғамдық өмірдің барлық саласына ат салыспаған. Заңдарда әйелдер мен ерлерге бірдей құқықтар мен мүмкіндіктер берсе де іс жүзінде әйелдер ерлерден кейін екінші орында болады. Әйелдер мәселесі көтерілген кезде әйелдерге көрсетілетін қысымшылық сұрақтарын қарастырып өту керек. Бұл сұрақтар бір-бірімен өте тығыз байланысты. Әйелдерге қатысты жасырын қысымшылық көрсету біздің қоғамымызда көрініс тапқан. Қыз баласы болашақ ана болғандықтан қоғамда әйелдерге ерекше мәртебе берілуі тиіс. Әйелдер мен ерлердің тендігі адам құқығы қағидасы болып табылады және жынысына байланысты нәзік жандардың саясаттағы рөлін тежеу, әлеуметтік, экономикалық, мәдени салаларда әйел құқықтарын тануға, оларды жүзеге асыруға кедергі болып табылады. Бірақ әрине халықаралық құжаттарда бекітілген әйелдер мен ерлердің тендігі казіргі кезде іс жүзіне асып жатқан жоқ. Халықаралық шарттарда немесе мемлекеттің ішкі зандарында теңдік құқығы туралы бекітілген нормалар жеткіліксіз. Мемлекет тарапынан шаралар қолданылу қажет. Теңдік құқығының бұзылуы көбінде жұмысқа алған кезде , жұмыстан шыққан кезде, қызмет бабында көтерілу мәселесінде, әйелдер жалақыны ерлерден темен алғанда көрінеді. Әйелдер мен ерлердің теңдік құқығын қамтамасыз ету үшін номативтік актілердің қабылдану қажеттілігі туындап отыр. Қазақстан Республикасы егемендігін алғаннан кейін әйелдер мен ерлердің теңдігі женінде мәселе ашық түрды. Нарықтық экономика қалыптасқаннан соң еңбек нарығында бәсекелестік пайда болды, отбасының рөлі тәмендеп, құқықтық мемлекеттің алдында бірнеше мәселелер туындады және бұлардың барлығы әйелдердің құқықтық жағдайына әсер етті. Республикада жұмыссыздық көбейіп, бұл өзгерістер әйелдердің еңбек құқықтық жағдайына теріс көрініс берді. Көбінесе еңбек және әлеуметтік салада әйелдерге қысымшылық көрсетіліп жатқандығы байқалады. Жұмыссыздықтың өсуі көбінесе әйелдерді жұмыссыз қалуына әкеп соқтырды, өйткені еңбек нарығында бәсекелестік бар жерде әйелдер көбінде ерлерге қарағанда сұранысқа ие емес. Сондықтан әйелдерге қатысты қысымшылық арта
1. Конвенция от 18 декабря 1979г. «О ликвидации всех форм дискриминации в отношении женщин»
2. Конвенция от 7 июля 1954г. «О политических правах женщин»
3. Конвенция Международной Организации Труда от 6 июня 1951г «О равном вознаграждении мужчин и женщин за труд равной ценности»
4. Конвенция Международной Организации Труда от 17 июня 1948г. «О ночном труде женщин в промышленности»,
5. Конвенция Международной Организации Труда от 3 июня 1981г. «О равном обращении и равных возможностях для трудящихся мужчин и женщин: трудящиеся с семейными обязанностями»
6.Конвенция 1962г. «О соглашении на вступление в брак, минимальном брачном возрасте и расторжении браков»
7. Конвенция 1957г. «О гражданстве замужней женщины»
8. Деісларация 1974г. «О защите женщин и детей в чрезвычайных обстоятельствах и период вооруженных конфликтов»
9.Декларация 1993г. «Об искоренении насилия против женщин»
10. Конвенция Международной Организации Труда от 4 июня «Об охране материнства»

Қазақстан Республикасының заңдары

11.1995 ж. 30 тамыз ҚР-ң Конституциясы.
12.Қазақстан Республикасының 1995 ж. 28 қыркүйекте қабылданған «Сайлау туралы заңы»
ІЗ.Қазақстан Республикасының 1999ж 10 желтоқсанда қабылданған «Еңбек туралы заңы»
14. Қазақстан Республикасының Пжелтоқсандағы 1998 жылы қабылданған «Неке және отбасы туралы заңы».
15.Қазақстан Республикасының 1997ж 16 шілдеде қабылданған «Қылмыстық Кодексі»
16.Қазақстан Республикасының 1999ж 23 шілдеде қабылданған «Мемлекеттік қызмет туралы заңы»
17.Распоряжение Президента Республики Казахстан от 5 марта 1997г. «О концепции Государственной политики улучшения положения женщин в Республике Казахстан»

Ғылыми әдебиет

18.«Реализация прав женщин в Казахстане. Фонд «Сорос-Казахстан» Алматы.2001г. .
19.Андреев.А.В., Сергунина.В.М., Кардаш.Т.Г. «Права женщин в Республике Казахстан» Алматы: Фонд «21 век»,2002г.
20.Коршунова.В.Н. «Международная защита прав женщин» Москва.1975г.
21.Ч.Ч. Валиханов. «Собрание сочинений.»Т4.Алма-Ата,1985г.
22.Культелеев.Т.М., Масевич.М.Г., Шакеев.Г.Б. «Материалы по обычному казахскому праву» Научно-популярное издание. Алматы,1998г.
23. Поленина.С.В. «Счастье супружества-Советская Россия» 1985г.
24.Пономорева.Б.Н. «Конституция СССР.»Политико правовой коментарий.Москва,1982г. :
25.Аметисов.Э.И. «Международное право и труд» Москва,1982г.
26. «Насилие в отношении женщин: предупреждение и борьба с последствиями» Авторский коллектив. Бишкек. 2001г.
27. Шкунаев.В.Г. Международная Организация Труда. Вчера и сегодня-Москва. 1968г.
28.Дмитриева. Г.К. Международная защита прав женщин.1985г.

Мерзімдік басылым

29.Ф.А.Кожмуратова. «Права женщин на личную неприкосновенность и свободу» Вестник КазНУ.
30.А.В.Казакова. «Проблемы улучшения социального обеспечения женщин-матерей.» Вестник КазНУ.
31.И.Б.Сулейменова «Становление политического лидерства женщин в мировом сообществе». Вестник КазНУ.
32.Рысқалиев.А. «Әйел және қылмыс себебі мен сипаты» Тура би 2000ж №6
33.Шарипов.Н. «Әйелдер жасайтын қылмыс»3аң газеті 2002ж.31 шілде.
34.Поленина.С.В. «Международный и национальный механизм защиты прав человека женщины»
35.Сарбаева.Р.Е. «Права женщин в аспекте гендерного равенства.» Вестник КазНУ. №1 (9)
36.Козина.В.С. «С домашним террором теперь покончено» Комсомольская правда-2000г. 25 февраля.
37.Степанова.В. «Мы учимся жить без насилия» Комсомольская правда-2000г.1 декабря.
38. Концепция гендерной экспертизы законодательства в Р.К.»Бюллетень Феминисткой Лиги.1999г.
39. «Женщины на пороге 21 века.» Бюллетень Феминисткой Лиги.1998г.
40. Кулашбекова.Р. «Два случая насилия против женщин из тысяч.» Материалы из семинара Дискриминация и насилие против женщин. 25-27 сентября 1997г.
41. «Насилие в отношении женщин» Женщины в переходный период региональный мониторинговый доклад. 1999г.№б.
42. «Права женщин на экономическую свободу.» Ассоциация деловых женщин Казахстана.2001г.
43. Пре.Распоряжение зидента Республики Казахстан от 5 марта 1997г. «О концепции Государственной политики улучшения положения женщин в Республике Казахстан»
44. Тленшиева.Г.Д. «Гендерное равноправие как конституционный принцип/Проблемы развития конституционализма в Казахстане: сб материалов международной научно-практической конференции. Алматы,2002г.
        
        Мазмұны
Кіріспе..............................................................…….....
................................................3
І. Халықаралық тәжірибеде және Қазақстанда әйелдердің тендік құқығының
қағидасы...............................................…....................
..…..........................................6
1.1. ... ... ... ... құқығының
түсінігі....…..................................6
1.2 Халықаралық және ... ... ... ... Халықаралық әйелдер құқықтарын қорғау және оның ұлттық заңнамаға
әсері..................................................………………….........…....
.............................16
2. Халықаралық ... жәнс ... ... ... қамтамасыз
ету
мәселесі...................................………………………........................
.…............28
2.1. Әйелдердің саяси және әлеуметтік экономикалық құқықтарын қамтамасыз
ету.....................................................…………………………..........
.........................28
2.2. ... ... және ... ... іс ... әйелдер құқықтарын қамтамасьз
ету..............…....45
Қорытынды.........................…………......................................
..................................49
Пайдаланган ... ... ... - ... ... ... ... деп жариялады. Оның ең қымбат қазынасы адам және
адамның өмірі, құқықтары мен ... ... ... адам
құқықтарының ажырымас бөлігі болып ... ... ... ... ... 52 ... ... құрайды. Казіргі кезде
Қазақстанда әйелдердің құқықтық жағдайын және ... ... ... заң жоқ. ... ... ... құқықтарының шектелуі әлеуметтік,
еңбек, жеке және саяси салаларда ... ... ... ... ... ... болмаса да, олар өз мүмкіншіліктерін жеткілікті ... ... ... ... көп жағдайда зорлық обьектісі болып, мемлекет
тарапынан оларды зорлықтан соның ... ... ... ... ... жоқтығы казіргі кезде өзекті ... бірі ... Яғни ... мен ерлердің тендік құқықтары сақталмайды. Әйел еш
уақытта ерлермен теңдей болып қоғамдық ... ... ... ат
салыспаған. Заңдарда әйелдер мен ерлерге бірдей құқықтар мен ... де іс ... ... ... ... ... ... болады. Әйелдер
мәселесі көтерілген кезде әйелдерге көрсетілетін қысымшылық сұрақтарын
қарастырып өту ... Бұл ... ... өте тығыз байланысты.
Әйелдерге қатысты жасырын қысымшылық ... ... ... ... Қыз баласы болашақ ана болғандықтан ... ... ... берілуі тиіс. Әйелдер мен ерлердің тендігі адам құқығы ... ... және ... ... ... жандардың саясаттағы рөлін
тежеу, әлеуметтік, экономикалық, мәдени салаларда әйел құқықтарын тануға,
оларды жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... бекітілген әйелдер мен ерлердің тендігі казіргі кезде іс жүзіне
асып жатқан жоқ. Халықаралық шарттарда ... ... ішкі ... ... ... бекітілген нормалар жеткіліксіз. Мемлекет тарапынан
шаралар қолданылу қажет. Теңдік құқығының бұзылуы көбінде ... ... , ... ... ... ... ... көтерілу мәселесінде, әйелдер
жалақыны ерлерден темен алғанда көрінеді. Әйелдер мен ерлердің ... ... ету үшін ... ... ... ... отыр. Қазақстан Республикасы егемендігін алғаннан кейін әйелдер мен
ерлердің теңдігі женінде мәселе ашық ... ... ... соң ... ... ... ... болды, отбасының рөлі
тәмендеп, құқықтық мемлекеттің алдында бірнеше мәселелер туындады және
бұлардың барлығы ... ... ... әсер ... ... ... бұл ... әйелдердің еңбек құқықтық жағдайына
теріс көрініс берді. Көбінесе еңбек және ... ... ... көрсетіліп жатқандығы байқалады. Жұмыссыздықтың өсуі көбінесе
әйелдерді жұмыссыз қалуына әкеп ... ... ... ... бар ... әйелдер көбінде ерлерге қарағанда сұранысқа ие емес.
Сондықтан әйелдерге қатысты қысымшылық арта ... ... ... ... ... ... болашақ ана болғандықтан
қысқа уақыт мерзімінде балаға қарап қалады. Сондай-ақ ... ... ошақ ... ... ... ... Яғни осы уақыт аралығында ер
адамның еңбек жолында жинаған тәжірибесі молайып әйелдердің ... ... ... ... орналасуына алып ... ... ... және ... ... ғылыми
жұмыстарында көрініс тапқан: Г.К. ... және ... ... ... ... ... В.Матузова және
Л.Д.Воеводина әйелдердің құқықтары адам ... ... ... қарастырған. ... ... ... әйелдер құқықтарын жүзеге асыру, Тіленчиеваның гендерлік
тендікті конституцияның қағидасы ... ... ... ... ... ... теориялық
және тәжірибелік сұрақтарын қарастыру.
Қазақстан Республикасында және халықаралық деңгейде ... ... ... жатқанын айқындау. Осыған орай келесі
міндеттер шешілетін болады:
1.халықаралық тәжірибеде және Қазақстанда ... ... ... қарастыру;
2.халықаралық тәжірибеде және Қазақстан Республикасында
әйелдер құқықтарын қамтамасыз ету мәселесін реттеу;
Дипломдық жұмыстың обьектісі-әйелдердің құқықтарын ... ... ... ... қорғау мәселесіне байланысты туындайтын қатынастар.
Дипломдық жұмыстың зерттеу пәні-әйелдердің құқықтарын ... және ішкі ... ... ... ... ... және арнайы тану әдістері яғни, оның
ішінде талдау және синтездеу, тарихи, статистикалық, ... ... ... және ... ... ... қолданылған. Нақты әлеуметтік
әдіс кең пайланылған.Тарихи әдісті ... ... ... ... ... кең көлемде ашылады.
Қорғауға шығарылатын ережелер:
А.жыныстық белгісі бойынша қысымшылықты жою, ерлер мен ... ... қол ... үшін ... бағдарламаларды қабылдау және
оны жүзеге асыру.
Б.әйелдердің қоғамдағы рөліне байланысты құқықтарын белгілеу, яғни
олардың саясатқа араласу ... ... ... ... ... ... ... Республикасында жыныстық теңдікті қамтамасыз ететін
құқықтық ... ... ... орай "тең ... ... ... заң ... қажеттілігі туындап жатыр.
Дипломдық жұмысымның тәжірибелік маңызы келесіде:
Дипломдық жұмыста қарастырылған мәселелерді жоғарғы оқу орындарында
дәріс оқыған кезде пайдалануға болады деп ... ... бұл ... ... қорғау мәселесімен тәжірибеде айналысып жүрген
мамандар үшін пайдалы болатыны туралы ... ... ... ... Дипломдық жұмысты жазу барысында әйелдер
құқығы бойынша халықаралық келісімдер, осы ... ... ... ... ... ... ... статистика және
периодикалық мәліметтер пайдаланылды.
Дипломдық жұмысымның ... ... екі ... ... және ... мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. тарау Халықаралық тәжірибеде және ... ... ... қағидасы.
1. Жыныс белгісіне қарай теңдік құқығының түсінігі.
Көп мемлекеттерде әйелдер халықтың жарты бөлігін құрайды. Сондықтан
халықаралық құқық ... мен ... ... ... ерекше көңіл
бөледі. Жынысына байланысты сұрақтар ежелгі ... да ... ... мен ... ... ... байланысты түрлі көзқарастар
туындап отырды. ... ... ... ... ... сұрақтарын
қарастырған. Әйел құқығының адам құқықтарына ... ... ... ... рет ... Гроций мен Спиноза «адамдар тең және. еркін болу керек» деген.
Жан Жак Руссо ... ... ... ... олардың саясатқа араласуын
түсінген. 19 ғасырдың ортасында кейбір ғалымдар әйелдер ... ... ... ... да, ... ойы ... іс ... аса бермейтін. Қоғамда
олардың құқықтары ... ... ... ... міндеттері
құқықтарынан асып түсті. Кеңес Одағы кезіндегі әдебиеттерде «әйел сұрағы
деген түсінік» қолданылды. ... ... оның ... ... ... Бұл ... негізін құруға марксизм-ленинизмнің ролі көп
болды. Карл Маркстың ... ... ... ... ... ... ол ... еңбекке байланысты әйелдер мен ерлерге тең құқық беру
керек екенін қолдап, соны ... ... ... ... байланысты
тендік құқығын В.И.Ульянов та қарастырған. Ол өзінің еңбектерінде нәзік
жандар құқықтарының бұзылуын, ... ... ... ... ... В.И.Лениннің әйелдер мен ерлердің тендігі қоғамдық
еңбекке қатынасуына ... ... мен ... ... ... ... ... құқығын беру және мүмкіншіліктерін жүзеге асыру
болып табылады.[1]
Жыныс теңдігі ... ... ... 1985 жылы Кения
мемлекетінде ... ... ... ... ... ... конференцияда берді. Теңдік тек құқықтық ... ... жоқ, ... ... міндеттерінің теңдігі және белсенді
күш ретінде қарастырылды. 1988 жылы Біріккен ... ... ... ... ... ... ... Еуропаның Министрлер комитеті 1988
жылы 16 қарашада әйелдер мен ерлердің теңдігі туралы ... ... ... ... ... көбісінде бекітілген әйелдер мен ерлердің
теңдігі адам құқығы қағидасы болып табылады және ... ... ... ... ... тежеу, әлеуметтік, экономикалық, мәдени
салаларда әйел ... ... ... ... ... ... болып
тұрады. Министірлер комитетінің декларациясынан кейін ... мен ... ... адам құқықтарының мәселесі болып ... ... ... ... ... құжаттарда бекітілген әйелдер мен
ерлердің теңдігі қазіргі кезде іс ... асып ... жоқ. ... ... ... ішкі заңында теңдік құқығы туралы бекітілген
нормалар аз болып табылады. Теңдік ... іс ... ... мемлекет
тарапынан шаралар қолдану керек. Тендік құқығының бұзылуы ... ... ... жұмыстан шыққан кезде, ... ... ... ... ... ... ... алуында көрінеді. Тәжірибеде әйелдер мен
ерлердің теңдік құқығын қамтамасыз ету үшін көптеген мемлекеттер арнайы
шаралар ... және ... ... ... ... ... Әйелдердің қоғамдағы рөлін ұлғайтуға және де саяси құқықтарын ... ... ... ... ... көптеген елдер арнайы шаралар
қабылдаған. ... ... 1992 жылы ... қызмет
Министрлігінің қызметшілерді басқару және бірдей ... ... ... ... тең ... ... ... Бағдарлама өңделген. Бағдарлама екі бөліктен түрады. Онда,
нақты түрде аталмыш құжаттың мақсаттары, ... ... ... ... ... ... шаралары қарастырылған. Әйелдердің мемлекеттік
қызметіндегі тең ... ... ... Бағдарламасынан
өзгеше Болгарияның «тең құқық пен тең мүмкіншілік» ... 1994 ... ... бір өмір ... шектеліп қоймайды; ол, әйелдердің
білім, саяси, еңбек саласындағы жағдайы бойынша көрсеткіштерді қамтиды.
Қазіргі уақытта, екі ел ... мен ... ... мен ... арасындағы
құқық пен мүмкіншілік теңцік қағидасын занды түрде бекітуге ... ... ... тәжірибесіне көз салсақ, «ерлер мен ... ... және тең ... мен ... мемлекеттік
кепілдіктері туралы» Федералдық заң жобасы өнделген. Заңның мақсаты — ерлер
мен әйелдің тең мүмкіншіліктерінің және тең ... мен ... ... ... ету, ... ... қысымшылық
көрсетудің алдын алу болып ... ... ... әйелдер мен
ерлердің тендігі конституцияда бекітілген. Мысалы, ... ... 17 ... "ерлер мен әйелдердің
құқықтары тең" — ... мен ... ... ... ерекше түсінік
бекітілген. Азербайджан Республикасы Конституциясының 30 ... ... ... тең ... қоса тең ... де бекітілген. Ресей
Федерациясы Конституциясының 19 ... тең ... мен ... ... мен ... тең ... мен бостандықтарын жүзеге асыратын
мүмкіндіктер көзделген. Түркменстан Конституциясының 18 бабында, "ерлер мен
әйелдер тең ... ... ие ... деп ... ... орай ... тең құқықтықты бұзушылық заң бойынша жауапкершілікке тартылады"
деген ... ... Тең ... ... ... ... ... қадам жасаған — Украина Конституциясы, оның 24 бабында "ерлер
мен әйелдер құқық теңдігі, әйелдерге ерлермен тең ... ... ... алу мен мамандық даярлау, еңбекте және ... ... ... денсаулығы мен еңбегін қорғауға арнайы шаралар,
зейнетақы жеңілдіктер, әйелдердің еңбек етуі мен ... ... және ... ... көрсету, соның ішінде жүкті әйелдер мен
аналарға ... ... пен өзге де ... ... әйелдер мен ерлердің теңдік құқығына қол ... ... ... ... ... ... жою керек. Яғни бұрынғы
заманнан адамдардың психологиясында қалыптасқан әйел тек-қана бала тауып,
баланы тәрбиелеп отбасымен ... ... ... ... ... тигізіп
жатыр. Жыныс бойынша қысымшылық көрсету үғымын қарастырсақ ол- әйелдердің
өз құқықтарын ... ... ... ... ... ... ... құНқық тендігіне қол жеткізу, жыныс бойынша қысымшылықты жою болып
табылады. Ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... бірі ... келеді. Осыған байланысты Біріккен Ұлттар Ұйымы
1979 жылы ... ... ... ... түрлерін жою» конвенциясын
қабылдады. Конвенцияда қоғамдық өмірде және жеке қатынастарда қысымшылық
көрсетуге тиым салынған. Қысымшылықтың ... ... ... ... және ... қысымшылық болып бөлінеді. Тікелей қысымшылық көрсету
дегеніміз ашық түрде жасалады. Мысалға әйел ... ... ... ... ауыр ... ... тиым салынған. Жанама қысымшылық
көрсетуді қарастырсақ мемлекет заңдары жынысы бойынша қысымшылық жасауын
ресми ... тиым ... ... ... оны ... ... ... асыра
алмайды. Қазақстанның әйелдері осы қысымшылықтың түрімен жиі ... ... ... сауатсыздығы және мемлекеттік органдарға
шағымдану арқылы өздерінің бұзылған ... ... ... ... ... ашық ... Жанама қысымшылық әсіресе саяси
құқықтарын жүзеге асыруда, әлеуметтік салада, ... ... ... ... ... әйелдер құқықтарын зерттеуші Тленчиева Г.Д.
"жасырын қысымшылық" түрі ретінде, зандарда және тәжірибеде жынысқа тікелей
нұсқаудың жоқтығын атайды.[3] ... ... ... ... тек анаға
тиесілі деген стереотип кең ... ал ... ... ... ескерілмейді. Мухтарова А.К. пікірінше, Қазақстан ... мен ... ... ... ... толы. Ерлер,
қашанда, жетекші және басшы рөлінде көрсетіледі. Әйелдер, екінші дәрежеде
бейнеленеді, және ... әйел ер ... кіші ... ... ... ... толғызыншы сынып оқулығында сурет ішінен тек бірінде
ғана тамақ жасап отырған ... ... ... ... және әдебиеті
туралы оқу құралдарында әйгілі қазақстандық әйеддер туралы ... ... ... бір ... сыйластық туралы мәдіметтер аз.[4]
Біздің ойымызша қоғамда жасырын ... ... ... ... ... ... ... немесе жанамаға қарағанда
оны жою ... ... ... ... ... жекешелендіру
процесстерінен алшақ тұрады, несиелік қорлар мен жеке ... өз ... ... төмен.
1991 жылы Қазақстан Республикасы егемендігін алғаннан кейін әйел мен
еркектің теңдігі жөнінде ... ашық ... ... ... соң еңбек нарығында бәсекелестік пайда болды, отбасының ролі
төмендеп ... ... ... ... ... ... ... барлығы әйелдердің құқықтық жағдайына әсер етті. ... ... бұл ... ... ... ... ... көрініс берді. Қазақстан Республикасының Конституциясында ... ... деп ... ... ... ... ... субьектісі
ретінде танылуға өз құқықтары мен бостандықтарының қорғалуына, өмір ... ету ... ... бостандыгына, қызмет пен кәсіп түрін еркін
тандауға құқығы бар. Қазақстан Республикасының Конституциясында ... және ... ... ... ақ ... ... және мәдени құқытарын қорғайтын ... ... ... ... заман талабына сай әлеуметтік, экономикалық, құқықтық,
философиялық шаралардың қажет ... ... ... ... Республикасының Конституциясының 14 бабында
қысымшылыққа, соның ішінде жыныс жағынан тиым салынған. Осы, ... ... ... ... ... ... ... өзге де республикалар
таңдаған және 1-ші ... сай ... ... өзін ... деп жариялаған. Бірақ конституцияда жынысына байланысты теңдік
құқығы туралы қағида ... ... ... Яғни бул ... ... болып табылады. Конституциядағы және заңдардағы жалпы нормалардың
болуы ... ... даму ... және ... қоғамдық,
мемлекеттік өмірде ат салысуына аз нәтиже береді. Казіргі кезде Қазақстанда
«Тең құқықтар мен мүмкіншіліктер» заң ... ... бұл заң ... ... ... ... ... шараларының кең тізімін
қамтиды. Оған жыныс өкілдерін қорғауға бағытталған арнайы шараларды, аналық
пен әкелікті қорғау шараларын ... ... Бұл ... бірінші рет
«гендерлік экспертиза» деген түсінік ... ... бұл ... ... ... ... түсінікке анықтама бермеуі болып табылады.
Онсыз «гендерлік ... ... үғым ... ... ... ... қоғам және заң ... ... мен ... тендігі болып табылады. Ал гендерлік теңдік түсінігі-әйелдер
мен ерлердің саяси, экономикалық, әлеуметтік, мәдеми ... ... және ... құқықтық мәртебесінің теңдігі. Қазақстан
Республикасында «Тең құқықтар мен мүмкіншіліктер» заң ... ... ... ... ... ... тұрады. Оларға
екі жынысты да қорғау шаралары, әкелік пен ... ... ... Бұл ... «Тең құқықтар мен мүмкіншіліктер» заң жобасында емес
басқа заңдарда ... ... ... ... мемлекетімізде жыныс теңдігі
қағидасына байланысты нормативтік ... ... ... ... ... ... ... олардың нәтижесі бейресми болды.
Қазақстан Республикасының атқарушы билік органында ... ... ... мен ... ... ... арнайы құрылымдар
құру қарастырылуда. Оның мақсаты:
-гендерлік тендікті қамтамасыз етуге бағытталған бағдарламалар мен
жоспарлар ... ... ... бақылау жүргізу;
-жұмыс істейтін ерлер мен әйелдердің саны бойынша ... ... ... ... ... статистикалық есеп жасау.
-өндірістік дауды соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... бағытталған.
Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне талдау ... ... ... жеткілікті көрсетілмеген. Мысалы жынысы бойынша
қысымшылық көрсетуге тыйым салу ... ... ... ... заңында», «Еңбек туралы ... ... ол тек ... ... ғана болып тұр. Халықаралық
демократиялық қағидаларға қарама-қайшы ... үшін «көз ... ... Іс ... ... құқықтарын әр-түрлі салада
шектейді, әсіресе еңбек саласында. Сондықтан заңдардың нақтылануы оған
гендерлік ... мен ... ... ... ... ... жөн. Бұл ... Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық
актілеріне «жынысына байланысты ... ... және ... ... ... ... ... қысымшылық көрсетпеу» деген үғымдарды
енгізу керек. Бұл Қазақстан Республикасының әйелдерінің құқықтық ... ... ... Көп ... ... ... құқықтарының теңдігін қамтамасыз етуге бағытталған нормативтік
құқықтық актілер қабылдануы тиіс. Жыныс теңдігіне сараптама жасау барысында
әйелдердің ... мен ... ... асыру барысында жеке, еңбек
және саяси салада, әйелдер құқықтары шектеледі. Ал ... ... ... құқықтарында жағдайлары қолайлырақ болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... қарастырылған, яғни
жеке, еңбек және саяси құқықтары.
Қорыта келгенде әйелдер теңдік құқығы ерлермен салыстырғанда ... ие ... ... ... олар ана ... ... және ... дамуына үлкен үлес қосады. Әйелдер мен ерлердің
теңдігі олардың құқықтары мен мүмкіншіліктерінің теңдігі және де ... ... ие ... ... ... мен ... теңдігі тек
әйелдердің мүддесі үшін ғана емес қоғамның мүддесі үшін де ... ... ... ... мен ... заң ... ... болып табылады.
Оған бағытталған шараларды айта кетсек:
- жыныс құқығы тендігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... жою, ерлер мен
әйелдердің әлеуметтік тендігіне қол ... үшін ... ... және оны ... ... ... мен ... құқықтық ... және ... ... ... ... бағытталған насихат пен мәліметтерден
қоғамды қорғау ... ... ... ... ... маскүнемдік насихат ететін баспа,
аудиоға жол бермейтін шараларды қабылдау
1.2 ... ... ... ... институтының
қалыптасуы.
Адам құқығының концепциясын халықаралық дәрежеге көтеру және
жетілдіру-бұл өркенниеттің жетістіктерге жетуі. Бұл ... ... ... ішкі ... ... ... 18-ғасырдың аяғында Франция
мен АҚТТТ — та болған төңкерістер адам құқығы қағидасының қалыптасуына және
дамуына үлкен әсер ... ... ... көп ... ішкі
заңдарына адам құқығы мен бостандығын бекітуге ... ... ... мен ... ... ... ... керек. Орта ғасырдағы
шығыс елдерінің әйелдерге деген ... ... ... ... де ... ер адам ... Францияда Наполеонның кодексінде
әйелдер құқықтаруның шектеулерін көрген ... де Гуж ... ... Декларацияны» жариялады. Соның нәтижесінде өлім жазасына кесілді.[6]
19-шы ғасырдың ... ... ... ... шығып 1865 жылы
әйелдердің сайлау құқықтарына байланысты күрес жүрді. Ал 1869 ... ... ... ... ... ... және ... салық
төлейтін әйелдер қатысу құқығына ие болды. ... ... ... жыл ... ғана ... ... құқығы берілді. Ал АҚШ-та 1890
жылдары ғана аяғы ауыр әйелдер ... ... ... ... ала ... 1867 жылы ... бірінші халықаралық әйелдер қоғамының басшысы
ер кісі ... ... ... ... 1902 жылы ғана Гаагада неке сұрақтарына байланысты ұлттық
заңдарға коллизия қолдану үшін ... ... ... ... соғыстан кейін, Атланта және оның қарсыластары мен бірнеше
халықаралық конвенциялар жасалған. Осы ... ... ... ... Яғни ... ері қай ... ... болса, әйелдің
азаматтығы ерінің азаматтығымен анықталатын. 1930-шы жылы осы ... ... да ... Осы ... ең ... ... жоқ тұлғалар немесе екі азаматтығы бар ... ... ... 8-ші және 9-шы ... сәйкес шетел азаматымен
некеге тұрған әйел өз ... ... егер ... ... Бірақ бұл Конвенция кең таралмаған еді.
20-ғасырдың басында көптеген мемлкеттерде әйелдердің құқықтары ... ... ... ... Оған ... ... соғыстардың әсері көп болды. 1917 жылы Кенес Одағы алғашқылардың
бірі болып ... неке және ... бұзу ... ... ... Осы
құжат әйелдер мен ерлер арасындағы текетіреске нүкте қойғандай болды. Заң
бойынша әйел ерлермен бірдей Кеңес Одағының ... және тең ... ... ... 2-ші ... соғыстардың арасында ер адаммен
әйелдердің құқықтық мәртебесі теңестіріле ... Ал ... бұл ... ... қала берді. Скандинавиялық мемлекеттер қанша ілгері болса да, онда
(асыраушы) деген термин заңдарда және ... ... ... тек қана ер
азаматтарға қолданылатын. Ал, 20-шы ғасырдың 70-ші жылдарында, ... ... де ... ... ... ... Швейцария
әйелдер мен ер адамдардың құқықтарының ... іс ... ... ... ... ... түрды. Екінші дүниежүзілік соғыс ұлттар мен милиондаған
адамдардың жынысына және жас араларындағы қарама-қайшылықты жойды. Сол ... жылы 10 ... ... ... ... «Жалпыға бірдей адам
құқықтары» туралы декларация қабылдады. Декларацияның преамбуласында бүған
барлық ұлттар мен ... ... ... делінген. 1950 жылы Жалпыға
бірдей адам құқықтары декларациясына сүйенген, адам ... ... ... ... Еуропалық конвенция қабылданды. Бұл конвенцияда
жынысына, тіліне, дініне, нәсіліне, саяси көзқарасына, әлеуметтік жағдайына
байланысты қысымшылық көрсетпеу ... ... ... бұл ... ... ... айтылмаған. Яғни олардың мүмкіншіліктерін іс
жүзінде асыруы әлеуметтік ... ... ... ... ... қатысқан мемлекеттердің барлығы, ер адамдардың ... ... ... Ал ... ... ... әйелдердің көбісі жұмыссыз қалды.
Жалпыға бірдей адам құқығы туралы декларация жағдайды түбегейлі өзгерткен
жоқ.
Әйелдердің құқықтарының даму ... ... саты 1952 ... ... құқықтары туралы конвенцияның қабылдануы болды. Құжат 1954
жылдың 7-ші шілдеде күшіне ... Бұл ... ... ... ... сайлану, мемлекеттік қызметте жұмыс істеу құқығы қарастырылды. Мұндағы
басты кемшілік саяси ... ... ... ... ... үшін ... ... артыру мақсатында ешқандай шаралар
жасалмады және заңмен бекітілмеді. 1957 жылы «Некеге тұрған ... ... ... ... ... 1974 жылғы «Қарулы қақтығыс
кезінде әйелдер мен ... ... ... ... декларациясы
қабылданды. Халықаралық аренада бұл жағдайларға онша ... ... ... 1967 жылы ... ... Ұйымы «Әйелдерге қатысты қысымшылықтың
барлық нысандарын жою» туралы декларация, ал 1979 жылы осы ... ... Бұл ... ... ұлттық заңдарын өзгертуге
әсерін тигізді. Батыстағы дамыған мемлекеттердің көбісі еңбек саласында
азаматтардың жынысына ... ... ... ... ... Бірнеше мемлекеттерде әйелдер ... ... ... ... ... әйелдердің құқықтық жағдайы ғасырлар бойы
шариғат заңына сүйеніп тек Кеңес Одағы өз үстемдігін жүргізген ... ... мен ... ... теңестіріле бастады. Бұған қысқа шолу
жасасақ Қазақстандағы әйел құқықтарының дамуын үш ... ... ... 16-шы ... ... 20-шы ғасырдың басына дейін.
Екінші 20-шы ғасырдың басынан ... 1990 ... ... ... 1991 ... ... уақытқа дейін.
Бірінші сатыда әйел құқықтары әдет-ғұрып және шариғат нормаларымен
реттелетін. Бір жағынан Қазақстан ... Орта ... ... сәл де ... ... ие ... Мысалы: қазақтың әйелі бетін
жауып паранжа өтетін. Ал екінші жағынан оның іс ... от ... ... ... ... Неке тек қана ата-аналардың келісуімен
ғана болған. Балалары кішкентай кезінен бастап оларға құда ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезге дейін
неке жасына байланысты біріңғай пікір жоқ. Кейбір ғалымдар неке ... 14 деп ... Бұл ... ... ... неке өте аз еді. Неке ... ... мүлдем болған жоқ, оларды туыстары қалың мал үшін сатып жіберуге
құқылы еді. Ері ... ... ... ... ... ... қосатын.
Сондай-ақ әйелдердің құқығы көп әйел алушылықта бұзылып отырды. Яғни
қыз бала еріксіз ... ... әйел ... кете ... ... ... құқықтарға бәйбіше ғана ие болған және оның еріне тоқал алып ... бар ... ... ... ... да болған яғни ері қайтыс
болған әйел қырық күннен ... ... ... ... немесе жақын туысына
әкесінен басқаға ... шығу ... еді. Ал егер ... бас тартса
мүлкінен, малынан және балаларынан айырылатын.
Көп әйел алушылық және әменгерлік институттары әйел құқықтарын ... ... ... ... ... көп әйел алушылық және әменгерлік
институты да көшпелі халықтың демографиялық дамуына қажет ... Көп ... бір ... ... ақтайтын. Өйткені әйел еріне тәуелді еді және
өзін-өзі қамтамасыз ете ... ... ... да ... құқықсыз екенін
көрсеткен. Өйткені өлу жазасына төрт ... ... ... ... ... ... ... ерін өлтірген әйелге
2. заңсыз туған баланы өлтіргені үшін
3. ерінің көзіне шөп салса өлім жазасын ... егер ер кісі ... ... ... бір соманны төлеп құтыла алатын.
18 ғасырдың ... ... ... шариғат заңдары қоғамды
билейтін. Кейбір хадисстерде әйелге тек ана ... ғана ... бұзу ... ... ... ... үш рет ... деп
айтса неке бұзыдды деп саналған. Ал әйел некені тек кейбір жағдайларда бұза
алған. 19-шы ғасырдың ... ... ... Рессейдің әсерімен қазақ
қоғамында жаңа құқықтық элементтер қаланды. Неке қатынастарының ... ... ... 1899 жылы ... жиыңында ереже қабылданды. Ол
жақта:
а)қыздың әкесі немесе ағасы қызды еріксіз түрмысқа бере алмайды.
б) егер ері өз еркімен ... ... ... әйелі өзінің мүлкін
қайтадан алуға құқылы.
в) ері қайтыс ... әйел ... ... ... ие ... ... бұзу туралы билердің ... әйел өз ... ... қалады егерде
1)әйелдің денесінде үрып-соққаның іздері қалса
2)бірінші әйелінің келіссуінсіз, екінші әйел алса
3)алты ай және он ... ... ... ... ... ... ауырса
20-ғасырдың басынан бастап әйелдердің құқықтық жағдайы екінші саты
бойынша дамып келеді. Кеңес ... ... ... ... ... ... ... құқығының заңмен бекітілуіне жағдай
жасады. 15 мемлекеттің ... әр бір ... ... ... ... нормативтік құжаттарда әйелдің құқықтары ... ... ... ... үш ... басты назар аударды:
Бірінші қоғамдағы патриархалдық ескілікті жою.
Екінші әйелдерді азамат ретінде тану.
Үшінші ... жаңа ... ... ... орай ... ... еңбекке қатысты заңдары жетілдірілді. 1917
жылы 29 қазанда «Сегіз сағаттық жұмыс» туралы декрет қабылданды. Бұл ... ... ... және жер ... ... істеулеріне тиым салды. Дәл
осы жылы Неке қатынастары туралы құжаттар қабылданды. 18 ... ... және ... хал актілерді тіркейтін кітапша» туралы құжат
қабылданды. 19 желтоқсанда «Некені бұзу ... ... ... ... ... жағдайына үлкен әсер тигізді. Тек заңды неке қияр
орындарда тіркелген ерлі-зайыптылар ғана занды ... ... ... ... 16 ... еркектерге 18 жасында отау ... ... ... ... ... дәстүрлерінің ерекшеліктеріне назар аударып
Кавказ мемлекеттерінде әйелдің жасы 13, ер ... жасы 16 деп қала ... ... ... ... ... қиындық тудырды. Тек
қана 20-шы жылдарда гендерлік саясатты қолдану процессі жүзеге асырылды. Ол
келесі жағдайлармен байланысты:
біріншіден, қазақ әйелдері ... ... ... ... ... бала және ... хал ... кітапша туралы» және «Некені бұзу туралы» декреттер арнайы
ескертілген жоқ еді.
үшіншіден, ... ... ... ... ... ... да ... заңдары алғашында Орта Азияда
қарқынды дамып, бірден жүзеге асқан жоқ.
Бірақ, 1920-шы жылдары Қазақстан территориясында ... ... ... ... ... ... және көп әйел ... ... Ол 1921 жылы ... неке ... ... құжатта
көрсетілген. Бұған байланысты сұрақтар жиналыста талқыланған еді.
Қазақстанда бұрыңғы ... ... ... әйелдердің жанүя
және жанүялық міндеттерде болу керек деген көзқарас орын алған. Сондықтан
да әйелдер ... ... ... ... ... тең еңбек, еңбек ақыны,
демалыс, әлеуметтік сақтандыру құқықтарын толығымен қолдана алмады. ... ... ... ... Қазақстанда қалыптасты деуге болады. 1924
жылы көп әйел алушылықты жоюға байланысты заң ... Ал 1925 ... мен ... тұру және ... институтын жоюға бағытталған
құжат қабылданды. Бірақ, бұл ... ... ... ... ... бұл ... ... жасаған кезде қылмыстық
жауапкершілікке тарту шаралары ... еді. ... ... күресі
Қазақстанда Кеңес Одағы қүрылғаннан кейін бес жыл өткен ... ... ... ... көп әйел ... ... ... жою
мақсатында азаматтық кодекстің 147 бабымен ... ... өз ... қоятын. Осыған байланысты халық арасында үлкен күрес жүре бастады.
Батыс аймақтарда орталық және өңтүстік аймақтарға ... тек ... ... ... неке ... ... ... Некелердің тіркелуі неке
жасын сақтап қалу үшін және көп әйел ... ... ... ... ... ... ... алды. Бірақ бұл заң әйелдерге қарсы
қолданылды. Өйткені ерлер ... ... ... бұзып екінші әйел алып,
ажырасқан әйелін де жібермеді. Сондықтан да некені бұзу тек сот ... ... ... ... қорғау нәтижеге жетпеді өйткені
қазақ әйелдері бүған байланысты өздері атсалысқан жоқ. 1936 ... ... ... және ... ... әйелдер мен
ерлердің тендік қағидасы жарияланды.Ресми түрде әйелдер мен ерлер тең болып
қалды және әйелдер ... ... ... ... ... ... ... Кеңес Одагының Конституциясын өңдеу барысында 35 баптың ... ... ... ... ... мен ... тең құқыққа ие
болып саналған. Бірақ аталмыш ... ... ... ... ... ... ... эталоны ретінде қарастырылып ал әйел тек ... ... ... құқығын қорғау мәселесінің ... ... ... ... тек болашақ ана және адал жар ретінде ... ... ... ... ... ... мемлекеттерінде күйеуін алдаған не
болмаса өзге адамдысүйген әйелдерді өлім жазасына не ... ... бере ... ... қаталдық дамыған еуропа мемлекеттерінде де
орын алып отырды. Басымшылдықтарға тап ... ... 19 ... орта
шенінде ғана тең құқыққа талпына бастады. Дамыған ... ... ... ... заң актілері 20 ғасырдың басында ғана пайда
болып, әлем назары әйелдерге ауа ... Осы ... ер ... ... ... теңестіріле берді. Дегенмен көптеген мемлекеттерде әйел
құқықтарының ахуалы ауыр күйде қала берді. Екінші ... ... ... ... ... ... және жас араларындағы қысымшылықты
жоюға көп көңіл бөлді.
Ал Қазақстанда шариғат заңдарына сүйенген қогам көп әйел ... ... ... ... шектеп, олардың таңдау құқықтары
мүлдем болған жоқ. Бұл институттарының жақсы жақтары да бар. Мәселен, ... ... ... ... ... ... көтерді ал
әменгерлік институты бала-шағалары ... ... ... деген мақсатта
жасалған. Қазақстанның әйелдері басқа шығыс мемлекеттеріне қарағанда сәл де
болса еркіндікке ие болған. ... ... ... бетін жауып
паранжа ... Ал ... ... ... ... ... ... мемлекет
тарапынан бекітілген құқықтар мен мүмкіншіліктерге ие болды.
3. Халықаралық әйел ... ... және оның ... заңнамаға әсері.
Халықаралық және ұлттық заңдаманың бір-біріне қарама ... ... ... ... ... ... ... сүрағында кейбір
мемлекеттердің от-басы ... ... және ... ... бөлу ... Мысалға, Африкалық мемлекеттердің ұлттық
заңдарында әйелдерді жер иелену ... ... Ал ... ... ... ... бар ... сол жерді иелене алмайды. Ерінің
әйелі ретінде немесе қызы ... гана ... ... бар. Капиталистік
Африкалық мемлекеттерде жерді жеке меншікке алу ... ... ... бұл ... ... бірі ... ... Сондықтан әйелдердің
жерді сатуға немесе өңделген жерден ақшаны алуға құқықтары жоқ деп санауға
болады. Бұл қысымшылықтар әлі ... ... ... жатыр және мемлекет
әдет-ғүрыппен реттейтін жеке ... ... ... ... қауым ғасырлар бойы қалыптасқан діни, әдет-ғұрыптық, дәстүрлік
тәжірибені жоюға үмтылып жатыр. Бұл тек қана Орта Азия және ... ... ғана емес ... ... де ... ... ... Данияда 20-шы ғасырдың 70-ші жылдары әйелдер мен
ерлердің арасындағы ... ... ... ... қабылданған бұл
зандардың күші Фарер аралына, Греландияға өріс алып жатқан жоқ. 1988 жылы
ғана жерге жеке ... ... ғана ... ... ... ... ... құқығына ие болды. Кейбір аймақтарда әйелге және ... ... ... ... ... және ... дамуына
байланысты бала іште жатқанда оның жынысын анықтауға болады. Қыз ... алып ... ... және ... ... бұл мәселемен
кездесуге болады.[11] Қытай ... ... 1992 ... ... ... әйел ... қорғау заңында жатырға біткен қыз
баланы алып тастауға, тастауға, өлтіруге тиым ... (35-ші ... ... ... ... және ... құқықтық жагдайын реттейтін зандары қолайлы болып келеді.
Мысалы: ... ... оқу ... ... ... ... ... жөне әлеуметтік топтардың арасында теңдік құқығы және
әділеттілік туралы арнайы курстар оқытылады. Осыған орай ... ... ... ... беру үшін халықаралық қауымдастық ... ... ... ... ... ... әйелдер
құқықтарын қорғау институты адам құқықтарын қорғау қағидасына сүйенеді.
Бірақ бұл барлық мемлекеттерде ... ... БҰҰ ... ... арналған бірнеше халықаралық шарттар бекіткен. Оларды атап ... ... 1952 ... ... ... ... туралы Конвенция 1954
жылы күшіне енді. Бұл Конвенцияда әйелдер ерлермен бірдей ... ... ... ие ... ... 3 ... ... бар.
1-ші бап-әйелдер ерлермен бірдей жағдайларда сайлау құқықтары. 2-ші бап-
жариялық тәртіпте өтетін сайлауларда әйелдер ... ... ... ерлермен бірдей сайлану құқықтары. 3-ші бап ұлттық заңмен
бекітілген, қоғамдық, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... шектеусіз құқық берілген.[12] Оның
бір кемшілігі болып әйелдердің саяси құқықтарын іс ... ... ... ... тұру жасын анықтау және некені бұзу» туралы 1962 жылғы
Конвенцияны қарастырсақ ... екі ... ... және ... ... ... ... 15 жасқа толған адам ... түра ... ... неке жасы ұлттық заңмен анықталады. Әр ... ... ... ... байланысты өз ережелері бар. Ұлттық заңдар бір-
біріне қарама-қайшы болып ... ... ... екі ... ... Ал ... ... түрмысқа шыққан әйел өз азаматтығын
жоғалтып азаматтығы жоқ немесе екі азаматтық алатын. Егер де оның ... ... ... әйел ... азаматтығын алады деген қағидаға
сүйенсе, ал ерінің ұлттық заңында әйеліне азаматтық ... ... жоқ ... саналады. Ал кейбір кезде ерлі зайыптардың ... ... ... ... ... азаматтық берсе бипатритке келіп
соғады. Бұл мысалдарда ерекше орын ... ... егер ... ... қалса. Апатриттер мемлекеттің азаматтарына қарағанда
шектеулі құқықтарга ие. Олар саяси және басқа да ... ... ... ... ... да ... ... ие емес болады.
Жұмысқа түрған кезде жалақыны өте аз алады, жұмыс жағынан қысқартуларға ... ... ... ... ... ... да 1957 ... шыққан әйеддің азаматтығы туралы» Конвенция қабылданды. 1965
жылғы соган ұсыныстар қабылданды. ... 1-ші ... ... ... және ... ... ... некеге түрған кезде,
некені бұзған кезде, некеде түрған ерінің азаматтығының өзгерілуі ... әсер ... ... 2-ші, 3-ші ... ... шет ел ... бар әйел өз еркімен ерінің азаматтығын
натурализация ... ала ... ... ... мен ... төтенше жағдайлардан және қарулы
қақтығыс кезінде ... ... ... ... ... кезінде
әйелдер осы құжатқа сәйкес қорғауға алынатын ... ... ... ... ... ережелер таралады, онда негізгі ізгілік қатынас
қағидасы, оларға жататын өмірге ... ... жеке және ... ... тыйым салынған еріксіздеу, денені жарақаттау, азаптау,
тонаушылықтан қорғалады. Әйелдерге қарсы зандылықты бұзған жағдайда оларды
сотта ... ... ... жәй ... ... БҰҰ ... ... қызметінің әр қырлығын және байыптылығын көрсетеді. ... ... бұл ... ... ... және ... жариялық құқық деп
есептеліп келеді. Сондықтан осы күндері әр ... осы ... ... ... ... ... іске жағымды ақиқат
көрсеткіші ретінде қызмет етуі мүмкін.
Әйелдер қозғалысының тарихында маңызды Халықаралық ... ... ... ... Ол ... ... ... түрпаты
мен әдістерін жақсарту мәселесіне айрықша көңіл ... ... ... болып әйелдер жылын жариялау болды. Бұл ойды БҰҰ ... ... 1975 жыл ... ... әйелдер жылы
болып жарияланды. БҰҰ мүше —мемлекеттер БҰҰ ... қол қоя ... оның ... ... ... ... бостандығы мен құқығын
сайлауда бірге қызмет ... ... ... Бұл БҰҰ мүше
мемлекеттердің моральді ... ... ғана ... БҰҰ ... ... ... міндет. Жыныстардың тендігі БҰҰ жарлығында оларды
орындаудың мемлекеттерге бас ... тиым ... ... ... ... Әйелдерге қатысты қысымшылықтың барлық түрін жою туралы конвенция
жүзеге асыру жүйесін қарастырсақ, халықаралық азамат және ... ... ... ... барлық түрін жою туралы халықаралық конвенцияның
бірлесіп жүзеге асыру тәжірибесін есепке ала ... ... ... ... ... ... мақсатқа жету үшін
мынандай шараларды қабылдауға міндеттенеді;
-әйелдер мен ерлер арасындағы тендікті ... ... ... ... ... қатысты шектеулерге санкциялар қарастыру.
-әйелдер құқығын ерлермен қатар негізде заңдық ... ... ... ... ... ... және ... да мемлекеттік мекемелерде
әйелдерді тиімді қоргауда кез келген құқық шектеу ... ... ... ... ... ... ... күшін жою.[14]
Бұл конвенция мемлекеттердің осы шараларды ... іс ... ... ... Осы конвенцияны ... ... ... ... ... жүгінейік. Үкіметтердің пікірінше осы
Конвенцияны ... ... ... шараларына қатысты бір-бірінен
айрмашылықтар ... ... ... ... ... ... жағдайы
туралы комиссиясы баяндама беру және мемлекетпен жеке ... ... ... жүйесін қабылдауды ұсынды. Нидерланды өкіметі халықаралық
және ұлттық өкіметтік емес үйымдарға, ... ... ... енгізу мүмкіндігін беру керек деп ... ... ... ... ... барлық түрін жою туралы халықаралық
бақылау ... ... ... ... ... Жұмыс алдында түрған
негізгі мәселелерге мыналар жатады.: конвенцияны ... ... ... ... жою туралы халықаралық бақылау ... ... ... білдіреді. Жұмыс алдында түрған негізгі мәселелерге мыналар
жатады.: конвенцияны жүзегс асыруға ... ... ... ... ма ... сол ... әйелдер туралы комиссияға беру керек пе. Жұмыс
тобы соңғы түжырымдамаға келмегендіктен, оның ... ... ... ... ... және ... ... бабы Конвенция күшіне енгеннен кейінгі, әрбір ... ... ... ... ... ... мемлекеттер, Конвенция
ережелерін қалай жүзеге асырып жатқан ... ... және ... кеңеске баяндама беруді қарастырады. Балама нұсқауда ... ... ... ... құру нүсқауы туралы қарастырылған
болатын. ... ... төрт ... ... сайланады. Комитеткс
баяндама қосылғаннан кейін, бір жылдың ішінде беріліп отыруы тиіс, ... ... ... екі жыл сайын кез келген уақытта беріледі.
Комиссия ... ... ... ... ... бір ғана 19 ... Осы ... сәйкес қатысушы мемлекеттер баяндаманы қүрастырған
кезде ... ... ... асыруға арнайы қүрылған ... ... ... тобы ... ... туралы Комиссия алдында
есеп береді. Ал олар Бас ... ... ... Бұл ... ... бар. ... оның арқасында жаңа қүрылатын орган мен
бүрыңғы ... ... ... ... ... ... ... қаралатын мәселелерге қатысты қүзырлығы барлық негізгі органдар
арасындағы байланыстың нақты тәсілдері белгіленген. Үшіншіден, ол Конвенция
ережелерін іс ... ... ... ... ... ... Конвенцияны жүзеге асыратын негізгі және ... ... 18 ... ... ... мемлекеттер БҰҰ ... ... ... үшін ... ... ... үшін қабылдаған
заңцылық, әкімшілік және де басқа шаралар туралы осыған байланысты қол
жеткізген қалыпты өсу ... ... ... ... ... ... ... орындау дәрежесіне әсерін тигізген факторлар мен
қиындықтарды көрсетуге болады. ... ... ... бойынша
Комиссия жалпы сипаттағы ұсыныстар мен ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттердің ескертпелерімен қатар,
Комиссия баяндамасына енгізіледі. Комиссия өз ережелерін бетке ... ... ... ... ... ... ... отырған
кезде қатысып отыруга шақырады. Казіргі кезде әйлдер құқықтарын сақтайтын
облыстағы шындықты тіпті де ... ... ... Комиссияға беру
тәжірибесі көп орын алып жүр. Есепті ... ... ... ... ... ... ... ақпаратпен бекітіліп, терең сипатта
болса да, ондай есеп беріліп ... ... ... ... есеп ... ... өзінде келген сұраққа ... ... ... ... ... ... ... беретін
есептерінің жағымды жағдайлары да бар. Соңғысы мемлекеттер үшін ... ... ... ... өзінің беделін бекітуге немесе
жақсартуға ... ... ... ... Есеп беру ... ... қатысты ұлттық заңдылықтарды және тәжірибелерді зерттеуді қажет
етеді. Соның ... оны ... ... және ... ... ... да мүмкін. Есеп беру ... ... осы ... ... ... ... ... түсіріп түруына мүмкіндік
береді. Жұмысыз әйелдердің құқығын қамтамасыз етуге бағытталған үйымдардың
бірі, Халықаралық ... ... ... жеке және ... құқығын қорғау
қөзқарасымен қарағанда, оның қызметінің маңызы бірінші кезекте түр. ... 1919 жылы ... ... ... қүрылған болатын. 1946 жылы ХЕҰ ... ... ... ... Оның ... ... әр ... қызметінде адамның негізгі еңбек құқығын қорғау едәуір орын алады,
оның ішінде: ... ету ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықпен күрес және жұмыспен
қамту болып табылады.[15] Осы аталған реттеуші ХЕҮ қүралдары конвенциялар
мен қатар ... ... ... ... бағытталған көптеген жан-
жақты сипаттағы актілер де бар. Олардың қатарына еңбек жағдайын реттейтін
конвенциялар мен ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз ету үшін, 1975 жылы жұмыс ... ... ... ... ... ... қабылданған.
Онда әйелдерге қатысты олардың ерлермен жұмыс саласында теңдікті шектейтін
барлық ... ... ... ... және ... Сол жылы ... ... әйелдерге арналған теңдік мүмкіндігін
кеңейтуге әрекет жоспары қабылданды. Бұл жоспар халықаралық, ... ... ... ... ... ... қарастырады.
1919 жылы Бірінші халықаралық еңбек конференциясында әйелдердің
босанғанға дейінгі және ... ... ... жұмыс және зиянды өндірістегі
еңбек туралы сұрақтар қаралды. Осында босанғанға дейінгі және ... ... ... 3-ші ... және ... ... ... туралы 4-
ші конвенция қабылданды. Олардың айырмашылықтары ... ... ... ... ... ... және ... мекемесі қамту жүйесінде
жатыр. Олар әйелдер түнгі уақытта ... ... ... ... ... ХЕҰ өз ... ... 200 жуық конвенция қабылдады. Бірақ жұмыс
істейтін әйелдер құқығын қорғауға арналған ХЕҰ конвенциялар саны көп ... ... ... ... мәселенің бірі болып, еңбек ақыны
төлеудегі бірдей бағалау ... ... ақы ... ... 100 ... әйелдер жағдайы
туралы БҰҰ Комиссиясы қатысып, ХЕҰ еңбек үшін бірдей ақы төлеу қөзқарасында
мыналарға көңіл аудару қажеттігіне ... ... ... ... ... емес еңбек сипатына қарай ... ... ... ... ... ... жіберілуде және қызметте
өсуде ерлер сияқты мүмкіндіктер беру.
-әйелдер еңбегін төлеуге қатысты барлық ... ... ... алып тастау.
-әйелдердің үй жағдайына және аналық міндеттеріне байланысты
жұмыстарын жеңілдетуге шара ... ... ... ... төлем қағидасын анықтауға жынысына
қарай емес, еңбек сипатына қарай ақы төлеуден көрі оған ... ... ... қабылдағаннан кейін «еңбекті тең бағалау» үгымында не
жатыр және ерлер мен ... ... ... ... ... деген көптеген сұрақтар туа бастады. Конвенцияда атап ... ... «сый ақы» ... ... ... немесе төменгі айлық ақы
немесе кәдімгі, негізгі және төменгі жалақы және ... да тура ... ақша ... мадақтау және орындалған жұмыстың түріне қарай еңбек
етушіге басқа да заттай ақы төлеу ... ... ... сый ... ... түрлі шаралар қарастырылған. Ол ұсыныспен толықтырылып
тендей ақы төлеу қағидасын пайдалануға жеңілдік берді. ... ... шара бұл ... ... тек ... ... реттеудің немесе
қоғамдық бақылаудың обьектісі ... ... ... ... ... ... болған кезде ғана қолданылуы тиіс. Ұсыныс ... ... ... ... ... ... ... әрекеттер, әйелді
мамандандырылған оқыту мен дайындауға пайдалану жұмыстарын ... ... ... Одан ... ол тең ... теңдей ақы төлеу қағидасының
маңыздылығын атап көрсетеді. Бұл Конвенцияның «құқықтық шектеуді» нәсіліне,
түріне, түсіне, жынысына, ... ... ... шет ... шығу тегіне
қарай жүргізуіне болмайтын немесе жоғары бағалайтын деп анықтайтын еңбек
және іс аумағында тендікті ... ... ... ... ... ... және «іс» терминдері мамандыққа үйретуге, еңбекке және әртүрлі
жұмыстарға, ... ақы ... ... ... жол табу ... ... ... туралы 5 бапта жазады: онда қорғау мен көмек
көрсететін ... да ... ... ұйымдарының конвенцияларындағы,
ұсыныстарындағы қарастырылып қабылданған арнайы шаралар құқықтық шектеу
болып есептелмейді деп ... ... ... ... ... ... ... айтылады. Оларға қандай да болсын,
өзіндік талаптарына ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі ерекшеліктерге қатысты. ... ... ХЕҰ ... ... мен ... қарастырған көмек көрсету
және қорғау ... ... ... да құқықтык шектелу болып есептелмейді.
Әйел терминіне анықтама жасасақ-жасына, ... ... ... ... ... түрмағанына қарамастан әйел жынысты кез келген тұлға болып
есептеледі. Әйелдерге қатысты құқықтық ... ... 1979 жылы ... ... ... ... барлық нысандарын жою» туралы
конвенцияда өз нақтылауын тапты. Конвенция әрбір елдің ... ... ... кеңестен кейінгі қажет деп есептейтін, құқық шектеудің
басқа да түрін ... ... ... ... құқықтық шектеудің негізі деп
жанүялық жағдай мен жанүялық ... ... ... ... ... тек ... ғана ... жағдайын, екіқабаттылығын және жас
балаларының барлығын сұрайды. Бұл ... ХЕҰ ... ... ... жағдайына қарай жұмыстан шығару немесе төмен мамандандырылған
жұмысқа көшіру жыныс жағдайына байланысты құқықтық шектеу ... ... ол ... ... ... ғана таралады. Бүдан шыгатын қорытынды
құқықтық шектеуді туғызатын себептер өмірде кездеспейді деп ... 111 ... ... ... ... деп ... болмайды. Ол
құқықтық шектеулерге тыйм салмайды, тек мемлекеттерге құқықтық шектеулерге
багытталган саясат жүргізуді қарастырады. Конвенцияның 2 ... ХЕҰ ... ... ... ... ұлттық саясат жүргізуін және барлық .
ұлттық шектеуді жоюға бағытталған еңбек пен іске ... ... ... ... Осы құжатқа сәйкес еңбек айналысындағы әйелдер құқығының
шектелуі әртүрлі жынысына қарай айырмашылықтар және ... іс ... ... ... мүмкіндіктерді айтады. Осы ... ... ... ... кез ... ... ... емес, тек еңбекке қатысты ... ... ... ғана оны ... ... заңды және нақты нысандар арасында
айырмашылық жасамайды., ... ... ... ... ... ... Осыдан барып конвенцияның құқықтық шектеуді ... ... ... да оның ... ... жүзеге асыру әйелдер
мен ерлердің теңдігін қорғап қана қоймай, әйел еңбегін ... ... ... ... ... ... ... еңбектегі әйел мен ерлердің
теңдікке қажетті мүмкіндіктерді жүзеге ... ... ... ... туралы мәселе 1919 жылы және 1952 жылғы конвенциялармен
реттеледі. Бүған тагы да 1921 және!952 жылы әйелдер еңбегін ... ... ... Екі ... да ... ... қарастырады.
-ана босанғаннан кейін алты апталық міндетті демалыс;
-әйелдерге өз қалауынша босанғанға ... ... ... ... алты ... ... демалыс алу құқыгы.
-демалыс кезінде әйелдер сақтандыру қорынан немесе мемлекеттік қордан
ақшалай жәрдем ақы мен ... ... ... Оның ... дені сау
баланы асырауға толық жететіндей болу керек.
-медициналық көмек алуға құқылы
-емізулі баласы бар ана ... ... ... ... ... ... айтылған демалыс кезінде немесе ресми құжаттармен бекіту
арқылы оны ұзартқан кезінде, демалысты ... екі ... және ... ... ... ... жұмыстан шығаруға тиым салынады.[17]
Ананы қорғау туралы нормалар ... ... және онда ... ... деп ... Мысалы сақтандыру есебінен төменгі мөлшерлі
ақшалай жәрдем ақы белгіленген, баланы ... ... ... ... ... ... керек, ақшалай жәрдем ақы ... ... ... деп ескертілген. Зерттеуші Г.Курдюков айтқандай әйелдерді
халықаралық қорғауды кеңірек үғымда қарастыру керек. Оған әйелдер ... ... қана ... оны ... ... лезде көрсету қажет.
Сонымен қатар халықаралық құқығы жөнінде ақпараттар жинау, әйелдер ... ... ... ... құру өте қажет болып есептеледі.
Әйелдер құқығын халықаралық құқықты қоргаудың негізгі ... ... ... жағында ерлер мен әйелдердің тендік алу мүмкіндігіне
байланысты қағиданы өмірге енгізу болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мен ерлердің теңдігіне жетуді
көздейтін ... ... ... ... әйелдердің мынадай
құқықтары даму ... түсе ... және ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет
Қр-да жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық ресурстарын басқару66 бет
Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін спектрофотометриялық әдіспен зерттеу60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь