Махамбет Өтемісұлы (1803 - 1846)

Махамбет Өтемісұлы – 1803 жылы Ішкі Бөкей ордасы, қазіргі Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауд. Нарын құмының Жанқұс жерінде туған. – 20.10.1846, Қараой өңірі, қазіргі Атырау облысы Махамбет ауданында жерденген - қазақтың көрнекті ақыны, сонымен бірге 1836-38 ж. Исатай Тайманов бастаған шаруалар кетерілісінің жалынды жыршысы ретінде де мәлім, қозғалысты ұйымдастырушы тарихи қайраткер тұлғалардың бірі. Кіші жүздің Байұлы бірлестігі ішіндегі Беріш руының Жайық бөлімінен шыққан. Атасы Құлмәлі, әкесі Өтеміс те өз заманында айтулы тұлғалар болған. Құлмәлінің тұқымынан билер де, шешендер де шыққан.
Халықтың азатығын көксеген күрескер, ел бастаған батыр, өр рухты ақын. Бекетай елді мекенінде (Бөкей ордасы, Орал облысы, Жөнібек ауданы) дүниеге келді.
Махамбет ақын жастайынан ақындық өнерге кұмартып өсті. Асқан дарындылығына қалың жұртшылық бас иген. Махамбет тек от ауызды сөз шебері ретінде ғана ел кұрметіне бөленген жоқ, сонымен бірге, өзінің батырлығы, даналығы мен адамгершілігі арқасында да даңққа бөленді. Ол халық арасында болып жататын келеңсіз кұбылыстар мен келелі істерді өлеңдеріне арқау еткен.
Есімі қалың жұртшылыққа таныла бастаған асқақ ақынды Жәңгір хан өз еркіне көндіріп, билік басында отырғандарға қарсы өлеңдер шығаруына тыйым салғысы келеді. Алайда көзі ашық, көкірегі ояу ақын оның бұйрығына мойын ұсынбады. Ал Жәңгір хан болса, оған үстемдік жасау мақсатымен Махамбетті қамауға алғызды. 1829-1830 жылдар
        
        Махамбет  Өтемісұлы
(1803 - 1846)
Махамбет Өтемісұлы – 1803 жылы Ішкі Бөкей ордасы, ... ... ... ... ауд. ... құмының Жанқұс жерінде ... ... ... өңірі, қазіргі Атырау облысы Махамбет ауданында
жерденген - қазақтың көрнекті ... ... ... 1836-38 ж. ... ... ... ... жалынды жыршысы ретінде де мәлім,
қозғалысты ұйымдастырушы тарихи қайраткер ... ... Кіші ... ... ... Беріш руының Жайық бөлімінен шыққан. Атасы
Құлмәлі, әкесі ... те өз ... ... ... ... ... ... де, шешендер де шыққан.
Халықтың азатығын көксеген күрескер, ел бастаған батыр, өр рухты ... елді ... ... ордасы, Орал облысы, Жөнібек ауданы) дүниеге
келді.
Махамбет ақын ... ... ... ... ... ... қалың жұртшылық бас иген. Махамбет тек от ауызды сөз ... ғана ел ... ... жоқ, ... ... ... ... мен адамгершілігі арқасында да даңққа бөленді. Ол халық арасында
болып жататын келеңсіз кұбылыстар мен ... ... ... ... ... ... таныла бастаған асқақ ақынды Жәңгір хан өз
еркіне көндіріп, билік басында отырғандарға қарсы ... ... ... ... ... көзі ашық, көкірегі ояу ақын оның бұйрығына мойын
ұсынбады. Ал ... хан ... оған ... ... ... Махамбетті
қамауға алғызды. 1829-1830 жылдар ... ... қала ... ... ... шыққан соң Исатай Таймановқа қосылды.
Осылайша Махамбет өзі Жәңгір ханның қудалауымен екі жыл ... 1831 ж. ... ... еді. Одан ... саналы өмірін патша
өкіметінің отарлық саясатын жүзеге асырушы хан-сұлтандарға қарсы кекті
жырлар ... ... ... ... ... жеңіліспен
аяқтапғаннан кейін Жем, Жайық, ... Хиуа ... ... ... көтерілісті жаңадан жандандыруғә күш салады. Бұл ... ... ... ... ... түсіп, Орынбор түрмесіне қамалады. Тұтқыннан
босағаннан кейінгі өмірін Кіші ... ... ... ел ... ... ... хан ... соң аға сұлтан болған Баймағамбет Айшуақовтың
жалдамалыларының қолынан қаза тапты.
Махамбет - халықты ... ... ... ... ... ... ... қазақ ақыны. Оның бейнелі де жалынды негізінен Шалкиіз,
Сыпыра, Доспамбет, Қазтуған сияқты ... ... ... ... ... ... ... "Баймағамбет сұлтанға" деген
өлеңдерінде үстем тап ... ... ... шенесе, "Мұнар күн"
өлеңінде ел басындағы ауыртпалықты күйзеле, ашына айтты. Исатай - ақынның
кеп өлендерінің басты ... ... ұлы ... ... ... ... ... сөзі", "Тарланым", т.б. өлеңдерінде Исатайдың адамгершілігі,
азаматтығы, батырлығы, қайсарлығы ... ... ... ... де ... ... "Қайран Нарын",
"Жұмыр қылыш", "Терезе", т.б. күйлері күйтабаққа жазылды. Махамбет ... 1912, 1925 ж. ... ... ... ... ... көрді.
Шығармалары 1939-89 жылдар арасында 8 рет жеке кітап болып шықты, оқулықтар
мен жинақтарға енді. Оның өмірі мен ... ... ... ... ... ... ... Ә.Дербісәлин,
Р.Бердібаев, М.Мағауин, Қ.Сыдиықов, т.б. ... мен ... ... ... пікірлер айтты. Өтемісұлы Махамбет (1804-1846)
– қазақтың әйгілі ... ... ... ... ... ... бастаған көтерілісті (1836-1837) ұйымдастырушылардың ... ... ... жыршысы. Туып өскен жері Ішкі Бөкей ордасының ... ... ... Бұл ... Орал облысының Жәнібек ауданына қарайтын
жер. Шежіре дерегі бойынша он екі ата Байұлының бір ... ... ... деген кісіден Мәлі (кейбір деректе Құлмәлі, Құлманияз деп айтылады)
туады. Мәлінің қазақ әйелінен Өтеміс пен Шыбынтай, ... ... ... ... - он ұл, ... - төрт ұл, ... - үш ұл ... ұлдың өзінен он жеті немере сүйген адам. Бұл әулет Тайсойған құмындағы
іргелі ауылдардың бірі.
Махамбет ... ... ... қасиеттерімен көшпелілер арасындағы көсем
тұлғалардың бірі. Ол өзі туып өскен өңірдің Қамбар батыр, Ер Тарғын, Сыпыра
жырау, Асанқайғы, Қазтуған, ... ... ... ... біртуар
тұлғаларының өлмес мұраларын көкірегіне тоқып ... Өзі өмір ... ... ... қыр ... ... ... көзі ашық, көкірегі
ояу, білімдар адам болған. Шағатай, орыс, татар, араб тілдерін ... ... Мұны ол ... ... айқын аңғаруға болады.
Махамбет Ресей отаршылдығының барша ауырлық тауқыметін көзімен ... ... ... ... ... өткеріп, ғұмыр кешкен адам. Сондықтан
да 1836 жылы әбден шыдамы таусылған халық ... ... ... ... ... дем ... ... болды. Ол Исатай батырмен
бірге арыстандай ақырып, азаттық туын қолдаса көтеріп шықты. Азаттық ... ... ... ... мазмұнына айналды. Ұлттың азаттығы мен
халықтың әлеуметтік теңдігін Махамбет ... ... ... ... ... поэзияда қандай дара болса, күй өнерінде де сондай дара.
Махамбет көшпелілер ... ... ... дүниемен шарқырап тұрып
қоштасқан соңғы үні. Жалына қол тигізбейтін көшпелілердің қыл ... ... ... ... асау рухы ... ... тұяқ ... ұлт ретінде даралап, тарих сахнасына ... ... ... келіп жартасты соққан ақжал толқыны Махамбет
тәрізді. Егер, ... ... ... ... кең аяда ... ... ... болсақ, онда Көне Түркі ескерткіштерінен Қорқыт пен
Асанқайғыдан бастап, Шалкиіз бен ... ... ... ... ... ... келіп тірелетін жорық жырауларының бір-бірімен
ғасырлар ойнауынан сабақтасқан жалынды үнін анық ... ... ... ... жырауы. Сол Ұлы бабаларының дәстүрін жалғастырған, рухын ... ... ... ... ... ... заманы көшпелілер рухының
айының ... ... ... ... ... да, көшпелілер
мәдениетіндегі эпикалық синкреттілік Махамбет болмысымен түйінделеді. Бұдан
былай өнер ... ... ... міндетінен айрылып,
эстетикалық алданыш болуға көшкен. Махамбеттің әрі батыр, әрі ... ... әрі ... әрі ... ... ... ... әлеуметтік сұраным
болған. Бұл тұрғыдан келгенде, Махамбет жорық жаруларының ... ... ... ... ... өзінің бойына халықтық дәстүрді
терең сіңірген Махамбет ... ... ... бастаған халық
көтерілісінде маңызды рөл аткарды, ол өзінің өлеңдері арқылы ... ... мен ... ... қарсы күреске шақырды. Махамбеттің өлеңдері
бостандық пен әділдікті, халық көсемдерінің батырлығын ... ... паш ету ... ... Оның ... ... ... тым жақын болды.
1838 жылы Исатай қаза болған соң, ... ... ... орыс
әскерлерінің арасынан өтіп, Хиуа хандығына кетеді. Ол көтерілісшілерді
жауға қарсы күреске қайта жұмылдырғысы ... ... оның бұл ... ... Ол ... ... жасырынып келіп, шаруалар арасында хан
мен патшаға қарсы үгіт-насихат ... ... ... ... ол қайта
тұтқындалып, Орынборға жөнелтіледі. Орынборда оған "енді қайтып ... ... ... ескерту жасап, босатады.
Өмірінің соңғы жылдарын ақын ... ... ... хан ... ... ... бүлік шығаруына ықпал етуінен секем алып, оның
сыртынан бақылау қояды. Ақыры ханның ... ... ... ... ... ...... пен бостандық, әділдік үшін
күрес, қанаушы отаршылдық жүйеге қарсылық болып келеді де әрқашан жігерлі
асып-тасып жатқан ... ... ... оған көне ... ... ... толғамдар, пайымдаулар сабақтасып отырады.
Махамбет ақын – ұлт азаттығы үшін күрескер тарихи тұлға ретінде біздің
Тәуелсіздігіміздің бастау ... бірі ... ... ... ... ... өзінің отты, жалынды өлеңдері арқылы бар өмірін
туған халқының мұңын жоқтауға арнаған ардақты ақын.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Махамбет Өтемісұлы15 бет
Махамбет Өтемісұлы жайында12 бет
Махамбет Өтемісұлы өмірбаяны3 бет
Исатай Тайманұлы мен Махамбет Әтемісұлы бастаған көтеріліс19 бет
Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы басқарған көтеріліс6 бет
Махамбет Өтемісұлының өмірбаяны7 бет
Қазақ поэзиясы мен музыка өнері4 бет
Гобелен “Махамбет”18 бет
Гобелен “Махамбет” туралы26 бет
Жабаев Жамбыл (1846-1945)5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь