Атеросклероз кезіндегі оксидативті стрестің көрсеткіштері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Атеросклероз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Бос радикалдарға жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2.1. Бос радикалдардың классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2.2. Оттегінің белсенді түрлері. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.2.3. Азот тотығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
1.3. Липидтердің бос радикалды (асқын тотықты) тотығуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.3.1. Липидтердің асқын тотығуының биологиялық әсері ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.3.2. Атеросклероз кезінде бос радикалды реакциялар ... ... ... ... ... ... ... ...14
1.4. Бос радикалдарды және олар қатынасатын реакцияларды анықтау әдітемелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
1.4.1Электронды парамагниттік резонансты әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2. Зерттеу объектілері мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.1. Зерттеу объектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2. Зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
2.2.1. Қан тамырларының жетіспеушілігінің жасанды моделін құрастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.2.2. Биологиялық материалдан гидроксил радикалының мөлшерін ЭПР әдісімен анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.2.3. Биологиялық материалдан cупероксид.анион радикалының мөлшерін ЭПР әдісімен анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
3. Зерттеу нәтижелері мен оларды талқылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
3.1. Жануарлардың қан тамыларының жетіспеушілігімен ауыратынын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
3.2. Қан тамырларының жетіспеушілігі бар жануарлардың қанында және ұлпаларында бос радикалды реакциялардың көрсеткіштерін анықтау ... ... ...20
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Қазіргі уақытта атеросклероз және қан тамырларымен байланысты аурулардың көбеюіне байланысты бұл аурулардың этиологиясын жан жақты зерттеу медицинаның басты проблемаларына айналған. Атеросклероздың дамуына септігін тигізетін көптеген факторлар бар. Олар: темекі тарту, семіздік, аз қозғалудан, тамақта шектен тыс холестириннің болуынан , липидтің алмасуының бұзылуы. Соңғы жылдарда атеросклероздың этиологиясы мен патогенезінде липидтердің асқын тотығу жүйесінің маңызды роль атқаратынын дәлелдеу жолында көптеген зерттеу жұмыстар жасалынды. Липидтердің алмасуының бұзылуын пайда болатын стресті оксидативті стресс деп те атайды. Оксидативті стресс организмде липидтердің асқын тотығының активтілігінен пайда болады. Бұл процесс нәтижесінде организмде бос радикалдар шектен тыс түзіледі де, олар белок пен нуклеин қышқылдарын синтезін тежейді, гликолиз бен фосфорлы тотығуды және кейбір активті ферменттерді тежеп тастайды. Липидтердің асқын тотығының жылдамдығының жоғары болуы антиоксидантты қорғаныс жүйесін тежейді. Өз кезегінде антиоксиданттар бос радикалдардың артық мөлшерін жояды. Осы мәліметтерді пайдаланып атеросклероздың комплексті терапиясында антиоксиданттарды қолдануымызға болады. Антиоксиданттарды қолдану арқылы біз липидтердің асқын тотығының өнімдерінің мөлшерін азайтуға болатындығын және антиоксидантты қорғаныс ферменттерінің белсенділігін жоғарлатуға болатындығын көптеген зерттеулер көрсетті.
1. Аронов Н.И «Атеросклероз» Москва : 1997г
2. Журнал «Кардиология» Т-46 № 5, 8, 6, 1, 11. 2006г
3. Вестник Академий Медицинских Наук, коллектив авторов Москва: 1990г
4. Медициналық энциклопедия 1 том.
5. Бурланова А.Б «Исследование синтетических и природных антиоксидантов» РОС Ан . 1992г
6. Доллеатова О.В Алиментарная модификация антиоксидантного статуса организма в условиях радиационного воздействие. 2001г
7. Сосновская Л.В. Изменение в системе перикисного окисления липидов и антиоксидантной защиты при воспалительных заболеваниях желчных путей. 1997г.
8. Нонхибел Д., Теддер Дж., Уолтон Дж. (1982) Радикалы, М., 274.
9. Афанасьев И.Б. (1985) Хим.-фарм. журнал. N1, 11-23.
10. Gutteridge J.M.C., Winyard P.G., Blake D.R. et al. (1985) Biochem. J., 230, 517-523.
11. Schraufstaffer I.U., Hyslop P.A., Jackson J., Cochrane C.C. (1987) Int. J. Tissue React. 9, 317-324.
12. Мид Дж. (1979) В кн.: Свободные радикалы в биологии, М., т. 1, с. 68-87.
13. Меньшикова Е.Б., Зенков Н.К., Шергин С.М. (1994) Биохимия окислительного стресса (оксиданты и антиоксиданты), Новосибирск.
14. Канунго М. (1982) Биохимия старения. М.
15. Till G.O., Guilds L.S., Mahrougui M. et al. (1989) Amer. J. Pathol. 135, 195-202.
16. Козлов Ю.П. (1975) В кн.: Биоантиокислители, М., 5-14.
17. White A.A., Karr D.B., Patt C.S. (1982) Biochem. J. 204, 383-392.
18. Маянский А.Н., Маянский Д.Н. (1989) Очерки о нейтрофиле и макрофаге, Новосибирск.
19. Wymann M.P., Kernen P., Deranleau D.A., Baggiolini M. (1989) J. Biol. Chem. 264, 15829-15834.
20. Pilloud M.-C., Doussiere J., Vignais P.V. (1989) FEBS Lett. 257, 167-170.
21. Perez H.D. (1980) Inflammation, 4, 313-328.
22. Kasama T. et al. (1989) Clin. Immunol. Immunopathol. 66, 1321-1327.
23. Вольский Н.Н., Кашлакова Н.В., Козлов В.А. (1988) Цитология, 30, 898-902.
24. Burdon R.H. (1992) Biol. Chem. Hoppe-Seyler. 373, 739-740.
25. Godin C. et al. (1993) J. Cell Sci. 106, 441-451.
26. Bozeman P.M., Learn D.B., Thomas E.L. (1990) J. Immunol. Methods. 126, 125-133
27. Владимиров Ю.А., Шерстнев М.П. (1989) Хемилюминесценция клеток животных. Итоги науки и техники. Биофизика, 24, 176.
28. Рябиченко Е.В., Езепчук Ю.В. (1987) В сб.: Бактериальные токсины, М.,. 136-143.
29. Kapp A., Freudenberg M., Galanos C. (1987) Infect. Immun. 55, 3, 758-761.
30. Уваров В.Д. (1991) Биохимические механизмы развития токсических эффектов в условиях экспериментальной эндотоксинемии Автореф. дисс. ... канд.мед.наук.- Ростов-на-Дону,.
31. Антипов А.Ю. (1993) Влияние экзотоксина токсического шока Staphylococcus aureus на процессы перекисного окисления липидов в животном организме. Дисс. ... канд.мед.наук.- Ростов-на-Дону.
32. Летуновский А.В. (1997) Система перекисного окисления липидов в процессе дифтерийной интоксикации в эксперименте Дисс.... канд. мед. наук.- Ростов-на-Дону,.
33. Владимиров Ю.А., Азизова О.А., Деев А.И., Козлов А.В., Осипов А.Н., Рощупкин Д.И. Свободные радикалы в живых системах. Итоги Науки и Техники, серия Биофизика, том.29. In: Москва: ВИНИТИ, 1992:3-250.
34. Владимиров Ю.А., Литвин Ф.Ф. Исследование сверхслабых свечений в биологических системах. Биофизика 1959;4(5):601-605.
35. Владимиров Ю.А., Арчаков А.И. Перекисное окисление липидов в билогических мембранах. Москва, Наука, 1972.
36. Владимиров Ю.А., Свободнорадикальное окисление липидов и физические свойства липидного слоя биологических мембран. Биофизика 1987;32(5):830-844.
37. Осипов А.Н., Якутова Э.Ш., Владимиров Ю.А. Образование гидроксильных радикалов при взаимодействии гипохлорита с ионами железа. Биофизика 1993;38(3):390-396.
38. Арчаков А.И. Микросомальное окисление. Москва, Наука, 1978.
39. Осипов А.Н. Изучение реакций активных форм кислорода (супероксидных и гидроксильных радикалов, перекиси водорода, гипохлорита) и окиси азота с биологически важными соединениями. Автореф. дис. ... д-ра биол. наук. М., 1999.
40. Стокле Ж.-К., Мюлле Б., Андрианцитохайна Р., Клещев А. Гиперпродукция оксида азота в патофизиологии кровеносных сосудов. Биохимия. 1998; 63 (7): 976–83.
41. Ross R. The pathogenesis of atherosclerosis: A perspective for the 1990s. Nature 1993; 362: 801.

42. Upchurh GR, Welch GN, Fabian AJ et al. Homocyst(e)ine decreases bioavailable nitric oxide by a mechanism involving glutathione peroxidase. J Biol Chem 1997; 272: 17012–7.
43. Jourd'heueil D et al. Dynamik state of S-nitrosothiols in human plasma and whole blood. Free Radic Biol Med 2000; 28: 409–17.
44. Жлоба А.А. Лабораторная диагностика нарушений свободнорадикального метаболизма. Методическое пособие. СПб.: Изд-во СПбГМУ им. И.П.Павлова, 2001.
45. Halliwell B, Chirico S. Lipid peroxidation: its mechanism, measurement, and significance. Am J Clin Nutr 1993; 57: 715S–725S.
46. Ohkawa H, Ohishi N, Yagi Kunio, Assay for lipid peroxides in animal tissues by thiobarbituric acid reaction. Anal Biochem 1979; 95: 351–8.
47. Wan-hua amy Yu, Spatial and Temporal Correlation of Nitric Oxide Synthase Expression with CuZn-Superoxide Dismutase Reduction in Motor Neurons following Axotomy. Ann NYAS 2002; 962: 111–21.
48. Kluge I, Gutteck-Amsler U, Zollinger M, Do KQ. S-nitrosoglutathione in rat cerebellum: identification and quantification by liquid chromatography-mass spectrometry. J Neurochem 1997; 69: 2599–607.
        
        Әл – Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Биология факультеті
Биотехналогия,биохимия және өсімдіктер физиология ... ... ... ... ... көрсеткіштері
Орындаушы
4 курс ... ... ... ... ... ... ... ... меңгерушісі
Иващенко А.Т.
Б.ғ.д,, профессор
Алматы, 2007
Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………………...4
1.Әдебиеттерге
шолу........................................................................
.......................5
1.1
Атеросклероз................................................................
......................................5
1.2. Бос ... ... Бос ... ... ... ... ... ... бос ... ... тотықты)
тотығуы.....................................................................
..............................................12
1.3.1. ... ... ... ... ... ... бос ... Бос радикалдарды және олар қатынасатын реакцияларды анықтау
әдітемелері.................................................................
............................................16 ... ... ... объектілері мен
әдістері...................................................................1
7
2.1. Зерттеу
объектілері.................................................................
.......................17
2.2. ... Қан ... ... ... ... Биологиялық материалдан гидроксил радикалының мөлшерін ЭПР әдісімен
анықтау.....................................................................
...............................18
2.2.3. Биологиялық материалдан ... ... ... ... ... нәтижелері мен ... ... қан ... ... ... ... Қан тамырларының жетіспеушілігі бар жануарлардың қанында ... бос ... ... ... ... ... ... 30 беттен, 48 әдебиеттер тізімінен , 2 ... ... ... ... ... ... ... асқын тотығуы, бос радиалдар, гидроксил радикал, супероксид
анион, электропарамагниттік ... ... ... және қан ... ... ... ... бұл аурулардың этиологиясын жан жақты
зерттеу медицинаның басты проблемаларына айналған. Атеросклероздың ... ... ... ... бар. ... ... тарту, семіздік, аз
қозғалудан, тамақта шектен тыс холестириннің болуынан , липидтің алмасуының
бұзылуы. Соңғы жылдарда атеросклероздың ... мен ... ... ... жүйесінің маңызды роль атқаратынын дәлелдеу
жолында көптеген зерттеу жұмыстар жасалынды. ... ... ... болатын стресті оксидативті стресс деп те ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұл процесс нәтижесінде организмде бос радикалдар шектен тыс
түзіледі де, олар белок пен ... ... ... ... ... ... тотығуды және кейбір активті ферменттерді тежеп тастайды.
Липидтердің ... ... ... жоғары болуы антиоксидантты
қорғаныс жүйесін тежейді. Өз кезегінде антиоксиданттар бос ... ... ... Осы ... ... атеросклероздың
комплексті терапиясында антиоксиданттарды қолдануымызға ... ... ... біз ... ... ... мөлшерін азайтуға болатындығын және антиоксидантты ... ... ... ... ... ... ... Атеросклероз
Атеросклероз – эластикалық және эластикалық-бұлшықеттік типті
артериялар интимасында липидтердің , мукополдисахаридтердің т.б. ... ... ... және сол ошақтарда пролиферациялық ,
фиброздық процестердің дамуымен жүретін ... кең ... ... морфологиялық негізі – тамыр қабырғасында түзіліп,
өзегін тарылтатын атеросклероз түймедағы. Түймедақтың ортасында липидтерді
ішіне толтыра ... ... және бос ... ... ... болады. Ядроның сырты тегіс салалы бұлшықет жасушаларынан ... ... ... ... ... ... тамыріші беті
эндотелиймен жабылған[1,2].
Жүре бара түймедақта мынадай өзгерістер жүруі мүмкін:
• Арасына қан құйылуы;
• Тесіліп, жараға айналуы;
... және ... ... , тромбоэмболиялықасқынуларға әкелуі;
• Арасына инфекцияның ұялауы.
Атеросклероз - жер ... кең ... ... бірі. ДДҰ
мәліметтері бойынша, дамыған елдерде жасы 35-тен асқан ер ... ... ... ... ... ... Бұл ауру ең жиі
Финляндия мен Шотландияда, ең ... ... ... ... ... қарағанда Жапонияда ЖИА дан өлім саны7 есе ... мен ... ... ... ауру ... ... ... екі басты мәселеге көп мән берілуде. Біріншіден
атеросклероз дамуынан бұрын тамыр қабырғасының түрлі себептерден ... ... - ... ... ... дамуының екінші факторына – ... ... ... Бұл ... гиперхолестеринемияның маңызды роль
атқаратындығына ешбір күмән жоқ, мәселен АҚШ-та бірнеше ... ... ... ... ... қан құрамында жалпы
холетериннің көбеюі коронарлық ... даму ... екі ... ... молекуласы өте ... , ... ... ... тұрады. Холестерин молекуласынының
мықтылығын кейбір ғалымдар оны гауһар тасымен салыстырады. Оның синтезі
бауырда жүреді және ... ... ... ... ... ... синтезіне 30-ға жуық ферменттер қатысады[5,6]. ... ... ... ... құрылыс материалы болып
табылады. Сонымен бірге холестерин ... және ... ... ... , өт ... синтезіне шикізат ретінде жұмсалады.
Бауырда синтезделген холестерин мен липидтер , ... ... ... ... ... ... 1929 жылы ... ғалымы Машбеф ашқан. Липопротеидтердің құрамы
холестериннен , ... , ... ... және
үшглицеридтер мен апобелоктан тұрады[5].
Электрофорез және ультрацентрифугада айналдыру тәсілімен , физикалық
тығыздығына ... ... (ЛП) ... ... айырған:
1. аса төмен тығыздықты липопротеидтер (АТТЛП);
2. төмен тығыздықты липопротеидтер (ТТЛП);
3. аралық ... ... ... ... ... ... (ЖТЛП);
5. хиломикрондар.
Липопротеидтердің липидтік бөліктері бірдей болғанымен , белоктық
бөлігі әртүрлі. ЛП-дің ... ... ... аталады.
Апопротеиндердің 9 түрін айырған: апо-А, апо-В, апо-С т.б. және ... ... ... 1, 2, 11, 19 ... ... ... ... тығыздықты липопротеидтер (АТТЛП). Бұлар бауырда
түзіледі , ... ... ... ... ... ... С мен Е ... көмегімен атқарылады. Электрофорез
жасағанда, бұл фракцияның b-глобулиндердің алдына ... ... , ... ... Липопротеидлипазаның әсерінен АТТЛП
ұсақталады. Ұсақтарының біразы бауырда ... , ал ... ... ... липопротеидтер (ТТЛП). Оның белогы - апопротеин
В. Электрофарезде бұлар b-глобулиндермен бірге жылжиды , ... ... ... ... ... ... этиологиясы мен
патогенезінде липидтердің асқын тотығу жүйесінің ... роль ... ... ... ... ... ... . Бұл фракцияның
құрамына холестерин ... ... ... ... тек
ТТЛП холестеринді шетке тасымалдайтын көлік болып ... ... өзге ... ... ... болмайды,
ал ТТЛП жасушалардың рецепторларымен әрекеттесіп , оның ... ... ... липопротеидтер (ЖТЛП). Бұлар керісінше ... ... ... алып , жою үшін ... алып барады.
Оның құрамына кіретін апобелок А. ... ЖТЛП ... ... ... , ... а липопротеидтер аталады.
Бұлардың құрамына көбіне ... мен ... ... тұрады.
ЖТЛП азаюы атеросклероздың ... ... Оның ... темекі
тарту , гипокинезия , семіздік және b- ... , ... , ... , ... ұзақ ... ... ... липопротеидтер (АТЛП). Бұлар 1992 жылы ашылған
, функциясы әзірше ... және ... ... , ал ЖТЛП антиатерогенді ... ... ... ... ... көптеген факторлар бар.
Олар: темекі ... ... аз ... ... шектен тыс
холестириннің болуынан , ... ... ... ... ... пайда оксидативті стресс деп те атайды. Оксидативті
стресс организмде ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде организмде бос радикалдар шектен тыс ... ... ... пен ... ... ... ... гликолиз бен фосфорлы
тотығуды және кейбір активті ферменттерді тежеп тастайды[10,11].
1.2. Бос радикалдарға жалпы сипаттама.
Бәрімізге белгілі болғандай, ... ... ... ... жұп болып орналасады: әр орбитада бір жұптан[13]. Бос
радикалдардың жай молекулалардан ... ... ... ... (бір ғана жұп) ... болады. Жұпсыз электронды
радикалдарды нүкте ретінде белгілейді[12]. Мысалы, гидроксил радикалды HO·,
судың асқын тотығын HOO· ,супероксид ... ·OO- ... O2·-. ... бос ... ... ... ... бір немесе
бірнеше жұпсыз электрондары бар атом ... ... ... ... болуы радикалдарды химиялық активтендіреді, себебі
радикал өзіне жетіспей тұрған электронды тартып ... ... ... молекулаға беріп жіберуге тырысады. Оттегі (диоксиген) молекуласы
басқа молекулаларға қарағанда сыртқы ... екі ... ... ... ... келеді, яғни диоесиген бирадикал, ... ... ... ... ... ... электрондар
атомның немесе молекуланың сыртқы қабықшасында орналасу ... ... ... Бос ... электрондары сыртқы қабықшада орналасқан
валенттілігі ауыспалы металл иондарын ... ... ... бос радикалдардың пайда болуы бос, валентті орбитальда
жаңа электронның пайда болуымен ... ... жұп ... ... ... ... Бұл процесстер негізінен бір
электронның тотығуы немесе тотықсыздану ... ... ... ... ... ... ... болатын молекулалардан басқа
валенттілігі ... ... ... қатысады. Металл ... ... ... ... акцепторы ретінде қызмет атқарады. Мысалы Фентон
реакциясы[18,16]. Бұл жерде сутектің асқын тотығы мен екі валентті ... ... ... ... гидроксил радикал түзіледі.
Fe2+ + H2O2 => Fe3+ + OH- + ·OH ( ... ... ... ... және ... сәуле әсерінен
химиялық байланыстың үзілуінен пайда болуы мүмкін (гомалитикалық ыдырау).
Қалыпты жағдайда ... ... ... ... орын ... Бос ... ... организмде түзілетін барлық радикалдарды екі топқа бөлуімізге
болады: табиғи және бөтен ... ... Өз ... ... ... ... екіншілік (зақымдағыш), ... ... деп ... ... ... белгілі бір ферменттік жүйенің қатысуымен жүреді, бұл радикалдар
организм үшін ... ... ... ... радикалдарға
супероксид радикалы және де организмде басқа да реакцияның нәтижесінде
пайда болатын ... ... ... яғни ... ... тотығы,
гипохлорит және липидтің асқын тотығы жатады. Валенттілігі ауыспалы металл
иондарының, оның ішінде ионы әсерінен ... ... ... ... ... ... ... гидроксил радикал
мен липидтердің радикалы жатады.
№1кесте.Біздің организмде түзілетін біріншілік радикалдар.
|Радикалдардың аты|Радикалдардың ... ... |
| ... ... ... |биолгиялық маңызы |
| | ... жүйе | ... |·OO- ... |Антимикробтық |
| | | ... ... |·NO ... |Қан ... |
| | | ... ... |
|Убихинол |·Q | ... ... |
| | ... алу тізбегі |тасымадағыштар |
№2кесте.Біздің организмде ... ... ... аты ... ... ... ... |
| | ... ... ... |·OH |Fe2+ + HOOH -> Fe3+ + HO- + ·OH |
| | |Fe2+ + ClO- + H+ -> Fe3+ +Cl - +|
| | |·OH ... ... |Fe2+ + LOOH -> Fe3+ + HO- + LO· |
| |L· |LO· + LH -> LOH + L· |
| |LOO· |L· + O2 -> LOO· ... ... радикалдарды табиғи деп санауға болады, себебі
олар біздің клеткаларымызда ... ... ... Бұл радикалдардан
басқа ион және ультракүлгін сәулемен немесе интенсивті сәулелерімен әсер
еткенде пайда болатын радикалдар да бар, ... ... ... ... ... ... (чужеродные) радикалдар деп атайды. Бұндай
радикалдарға ... ... ... ... ... пайда болатын
радикалдарды да жатқызуға болады. Мысалы ксенобиотиктер өзінің ... бос ... ... көрсетеді, олар осы екі қосылыстың
метабализмінде түзіледі[24].
1.2.2. Оттегінің белсенді түрлері.
Клеткалардың көпшілігі ОБТ-рін өндіруге және ... ... ... жағдайда ОБТ клеткада молекулалық оттегінің (О2) бір
электронының ... ... ... ... ... ... өнім ... кездеседі[26]. Сонымен қатар, клеткадағы ... ... ең ... ... ... ету үшін көптеген
клеткаларда арнайы қорғаныстық механизмдер болады[27].
Адам, көп клеткалы ... ... ... ... ... ... керек. Бұл күресті организмде арнайы клеткалар – қанның гранулоциті
және моноцитіне ... ... және ... ...... Бұл ... барлығы бактерия клеткасының бетімен
жанасқан кезде, клеткалар активті түрде бос радикалдарды бөле бастайды. ... ... ... ... ... ферментті
жүйеде еріген оттегі молекуласына электрон тасымалдау нәтижесінде пайда
болады[18].
НАДФН + 2O2 -> ... + 2O2•- ... ... ... ... ... ... электрон тасымалдау тізбегіне
екі электрон береді, бұл электронның әрқайсысы оттегі молекуласына қосылады
да, нәтижесінде супероксид (анион) радикал түзіледі. Супероксид ... ... ... және басқа да қан ... ... ... ... ... Бұл ... барлығы супероксид радикалынан
құтылу үшін арнайы ... (СОД) ... ... түзе
бастайды[27]. Клеткалар активті ... мен ... ... ... болып келетін, СОД-ң барлық ... ... ... ... дисмутация реакциясын катализдейді:
Реакция нәтижесінде супероксид радикалынан оттегі және сутектің асқын
тотығы түзіледі.
Қалыпты жағдайда фагоциттер арнайы ... (МП) ... ... ... сутектің асқын тотығы гиперхлоритті синтездеу үшін
пайдаланады. Миелопероксидаза ферменті мына ... ... ... ... ... ... ... өлтіреді.
Сутектің асқын тотығы клеткада диффундирлейді, бірақта сол ... ... ... ... ... ... ... асқын тотығы екі валентті темір ионының ... ... ... + Fe2+ -> Fe3+ + HO- + ... ... ... ... қоршаған клеткаларға зақым келтіреді.
Гидроксил радикал химиялық активтілігі өте жоғары және ... ... ... ... ... ... ... радикал гистонды және
белоктың амин ... ... ... әсер ету ... денатурацияға ұшыратады және инактивтендіріп жібереді.
Гидроксил радикал нуклеотидтердегі ... ... ... ... ДНҚ және РНҚ ... ыдыратып жібереді. Нәтижесінде клетка
мутацияға ұшырайды немесе клетка мүлдем өмір ... ... ... ... бұл – ... Гидроксил
радикал Фентон реакциясы нәтижесінде ғана пайда болмайды. Лабороторияда
гидроксил радикалды металл иондарын ... ... ... ... ... Бұл ... ... радикал Фентон
реакциясына қарағанда көп мөлшерде бөлінеді:
ClO- + Fe2+ + H+ -> Fe3+ + Cl- + ... ... ... ... ... ... болсақ, бірінші
реакция – пайдалы, екінші және үшінші ... адам ... үшін ... болып табылады, ал соңғы екі реакция қоршаған клеткалар және
ұлпалар үшін ... ... ... ... ... ... супероксид
радикалын және оның метабализмінің өнімдерін (H2O2, HO·, ·OO-, ... ... Бұл ... ... ұшырамаған клеткалардың
митохондрияларындағы жүретін тотығу-тотықсыздану реакциялары нәтижесінде аз
мөлшерде түзіледі.
1.2.3. Азот ... ... ... екінші бос радикалдар бұл азоттың
монооксиді , көбіне жай азот ... деп те ... NО- газ ... ... ... да ол клеткааралық зат пен плазматикалық мембрана ... ... [32]. NО ... ... ... ... бір ... бола
тұра, жануарлар жүйесінің физиологиялық ... кең ... ... [33]. Азот ... құрылымдық формуласын деп жазуға ... ... қан ... ... ... ... Бұл реакцияны құрамында гемі бар NO- ... ... ... SH-тобы бар қосылыстар әсерінен азот ... ... ... Босаңсу-факторының қан
тамырларының тонусын және қан қысымын реттеу қызметіндегі маңызы өте ... ... ... эссенциалды гипертензия және
де басқа да ... қан ... ... ... аурулар пайда
болуы мүмкін[36]. Азот тотығы тағы фагоцит клеткаларымен бірге де түзіледі
және супероксид радикалымен ... ... ... үшін пайдаланылады.
Азот тотығының цитотоксикалық әсері оның супероксид ... ... деп ... + •O-O- + H+ -> O=N-O-OH (пероксинитрит)
Бұл реакция нәтижесінде пайда болатын пероксинитрит ... ... -> O=N-O· + HO· ... ... тотығы мен супероксид радикалдың бір-бірімен әсерлесуі арқасында
түзілген пероксинитри пен ... ... ... зақымдауына
әкеліп соғады. Бұл (·NO+супероксид) зақымдаушы ... ауру ... ... ... ... ал өз ... мен ұлпаларына
бағытталған болса жаман болады[37]. Сондықтан қан тамырларында азот тотығы
бөлінетін аймақтарда ... ... ... ... Ол үшін ... ... радикалдарды жоятын СОД-ферменті синтезделеді.
1.3. Липидтердің бос радикалды (асқын тотықты) тотығуы.
Липидтердің тізбекті ... ... ... маңызды роль
атқарады. Сондықтан оның тотығуының механизміне тоқтала кету ... бос ... ... ... ... тұрады [39]:
1. Иницирлену
2. Жалғасу
3. Тармақталу
4. Тізбектің үзілуі
Бұл сатыларды толығырақ тоқталып ... ... ... ... ... ... ... қабатына бос
радикалдардың енуінен басталады. Көбіне гидроксил ... ... ... көп ... да ... ... қалың гидрофобты
липидті қабыққа кіре алады және полиқаннықпаған май қышқылдарымен (LH-деп
белгілейді) химиялық ... түсу ... ... ... + LH -> H2O + ... ... (L·) еріген ортада молекулалалық ... ... ... жаңа бос ... ... ... (LOO·)
түзіледі.
L· + O2 -> LOO·
Бұл радикал фосфолипид молекуласының қосылыстарына шабуыл ... ... ... ... ... LOOH және жаңа радикал L
түзіледі.
LOO· + LH -> LOOH + ... екі ... ... ... тотығының тотығуы болып табылады.
Ортада екі валентті темір иондары бар болған жағдайда, липидтердің ... ... ... Ионы мен ... ... тізбек тармақтала бастайды.
Fe2+ + LOOH -> Fe3+ + HO- + LO·
Пайда болған радикал ... жаңа ... ... + LH -> LOH + ... + O2 -> LOO· -> және т.б
Биологиялық мембранада тізбектер он және одан да көп сақиналардан ... ... ең ... тізбек бос радикалдардың антиоксиданттарымен
(InH),валенттілігі ... ... ... (мысалы темір ионымен Fe2+)
әсерлесу нәтижесінде ... + Fe2+ + H+ -> LOOH + ... + InH -> In· + ... + LOO· -> ... өнім + фотон
Ең соңғы реакция ... ... ... ... ... ... Хемилюминесценцияның интенсивтілігі төмен, сондықтан
оны «әлсіз сәулендіру» деп ... ... ... және ... ... мембранадағы бос радикалдардың квадратына тура
пропорционал болады. ... ... ... ... ... ... әсер етпейді[42].
1.3.1. Липидтердің асқын тотығуының биологиялық әсері.
Организмде бос радикадардың көп болып түзілуі және ... ... мен ... ... ... асқын
тотығуы (оксидативті стресс) деп ... Оның ... ... қасиеті және клетканың қызметі бұзылады. Белоктың құрылымы не
липидтік қабат толығымен зақымданады. Көптеген ғалымдар оксидативті ... ... (ДНҚ және РНҚ) ... мүмкіндігі бар деп
болжайды[35]. Липидтердің асқын тотығуының үш жолы ... ... жолы ... ... тотығуымен бірге мембранадағы белоктардың
(Pr) тиолды тобының (сульфгидрильді) ... ... ... ... бос радикалдардың SH-топтарымен ферментсіз реакция жүруі
мүмкін, нәтижесінде сульфгидрильді радикалдар түзілуі ... Олар ... ... ... ... мен ... сульфон қышқылын түзеді.
Pr-SH + L· -> LH + Pr-S·
Pr1-S· + Pr2-S· -> Pr1-SS- ... + O2 -> Pr-SO2· -> ... алғы ... ... ... ... ... және белоктық агрегаттардың
түзілуі байланысты. Клетканың патологиясында активті орталығында тиолды
топтары бар ион-транспортты ... ... ... кезекте
Ca2+-АТФаза ферментін. Бұл фермент ... ... ... клеткадан тасымалдануы бұзылады, бұл өз кезегінде клетканың
зақымдануына әкеліп соғады. Және де ... ... ... ... ... және ... липидтік қабатында дефектке
әкеліп соғады[46]. Электр потенциялы әсерінен ... ... ... ... ал ... ... иондары кіреді. Митахондрия мен
клетканың ішінде осматикалық қысым жоғарлайды да ,олар ... ... ... ... ... ... тотығының өнімдері липидтік
мембранаға ... пен ... ... ... ... Нәтижесінде
митахондрияда тотығу мен фосфорлану жан жақты жүреді де , клетка энергиялық
аштыққа душар болады (өйткені АТФ ... Сол ... ... ... шығады да , клетка құрылымы бұзылады. Үшінші жолы липидтік
асқын ... ... ... ... ... ... өзінің потенциялының жоғарлануынан ... ... ... ... ... ... қызметін толығымен
жояды[42].
1.3.2. Атеросклероз кезінде бос радикалды реакциялар
Сыртқы орбитада жұпсыз ... бар ... ... ... бос ... деп ... Оттегі молекуласына
НАДРН ферментінің ... бір ... ... ... ... түзіледі. Радикал тотығу- тотықсыздану
қасиетке ие және ... ... ... ... ... ... ... негізінен реттеуші қызмет
атқарады . Клетка құрылымдарын өзі зақымдайды, ол ... ... көп ... ... ... ... ... Оттегі
молекуласына екінші электронның ... ... ... ... ... ... ... (СОД)
ферменті синтездейді. Оттегі молекула тотығуының үшінші ... ... ... ... ... Ол ... қасиеті
жоғары болуымен ерекшеленеді және биологиялық субстратпен ... ... ... ... радикалының химиялық активтілігі
жоғары ... , оның ... ... ... ... ... ... әсері гидроксил ... ... ... ... түзілуінің негізгі реакциялар. ... ... ... ... негізінен валенттілігі
ауыспалы металл ... ... ... , ... Fe+2 ионы бұл
реакцияға жиі қатысады, реакциядан ... ... ... ... бос ... ... метоболизмінің қауіпті өнімдеріне
жатады , физологиялық жағдайларда ағза үшін ... ... ... бос ... ... тыс мөлшерде бөлінген кезде
антиоксидантты қорғаныс жүйелер ... ... ... ... , ол өз ... ... жағдайларға алып келуі мүмкін .
Оттегінің бос радикалымен ... , азот ... ... ... Азот ... бос ... тән ... ие газ болып
табылады[35,36] . Азот ... ... ... және ... синтезделеді. Азот тотығы магистральді және коронарлы
тамырларды кеңейту ... ... қан ... ... ... және ... тамырларында азот тотығының ... жолы – ... мен азот ... ... ... . Өмірі қысқа бос радикал болғандықтан (5 с) азот ... ... ... ... ... ... , негізінен супероксидті радикалмен , әреккеттесу арқылы
пероксинитрит түзеді[41]. ... ... ... және азот
тотығыменсалыстырғанда кумулятивті оксидантты ... ие ... оның әсер ету ... ... ... болып келеді, 20мс-
тен 5с –қа дейін . Ол нитрит ... және ... ... , ... ... ... маркері метоболизіміне ыдырайды. Нитриттер
кейінгі ұлпадан қанға диффурнирленеді, олардың сонда метаболизмі ... ... ... ... жолы ең көп ... , нитриттердің
зәрмен бірге бөлінуі. Екінші жолы ... ... және ... ... ... тотығуы. Үшінші жолы нитритредуктаза ферментінің
көмегімен нитриттердің азот ... ... ... ... ... мен ... ... маңызы толық
зерттелмеген. Қалыпты жағдайда да және патологияда да азот ... ... да ... ... үшінші жолымен
жүреді деген ... бар. Бұл ... ... ... ... ... ... препараттың ( изосорбитдинитрат ) қан
тамырларының ... ... ... ... ... ... ... кейін азот тотығына дейін тотықсыздануына негізделген.
1.4. Бос радикалдарды және олар қатынасатын ... ... ... және олар ... ... зерттеу әдісінің
екі түрі белгіл: тура және ... ... ... ... ... (ЭПР) әдіс жатады. Амплитуда және сигнал түріне (спектр) қарап
ЭПР әдісі арқылы бос радикалдардың ... ... бар ... ... ... кей кезде химиялық құрылымын анықтауға болады. Бос
радикалдарды зерттеудің тура ... ... (ХЛ) ... ... ... Радикалдардың бір-біріне әсерлесу нәтижесінде энергия ... ... ... ... ... Бұндай сәулендірудің интенсивтілігі
бос радикалдар реакциясының жылдамдығына тура ... ... ... ... ... ... ... өнімдердің
концентрациясына қарап анықтауға болады[47].
1.4.1Электронды парамагниттік резонансты ... ... ... екі тура ... бар: ... резонансты (ЭПР) әдіс және хемилюминесценция (ХЛ) әдісі.
ЭПР әдісімен семихинон, убихинол радикалын және ... жете ... ... ... және ... ... ... анықтау
қиын. Себебі биологиялық жүйеде оттегінің және липидтердің белсенді түрлері
стационарлы конценрациясы өте ... және ... ... сезімталдығы
төмен болады. Биологиялық жүйелерде оттегінің және липидтердің ... аз ... ... да, ... ... жоқ ... кету
жылдамдығы одан да азуақытты алады (стационарлы концентрация деп аталады).
Радикал активті болған сайын оның стационарлық концентрациясы ... ... , оны ЭПР ... көру ... ... ЭПР ... бос ... үшін оларды активті түрден активті емес ... ... Ол үшін ... ... ... ... деп аталатын ерекше
заттар қосады. Мысалы гидроксил радикалды ұстау үшін ... ... ... ... ... ... ... (ағылшыннан аударғанда add – қосу, бүктеу деген сөз) ... ... ... ... ... Арқа қақпаншалар бос радикалдарды ... ... ... ... ... арқа қақпаншалар екі бағытта
пайдаланады: қандай радикал түзілгенін анықтау үшін және олар ... ... ... анықтау үшін.
2. Зерттеу объектілері мен әдістері
2.1. Зерттеу объектілері.
Біздің зерттеу жұмыстарымызда зерттеу ... ... ... гр ... ... жататын егеуқұйрықтардың аталықтары алынды.
Зерттеу жұмыстары үшін жануарлар Қазақстан ... ... ... ... институты, онкология және ... ... ... ... ... ... көмегімен
коранарлық қан жетіспеушіліктің моделі ... ... ... ... және бақылау тобындағы жануарлардан биологиялық
материалдар - миокард қаны және ұлпасы алынады.
Жануарлар организміндегі ... қаны және ... ... ... , яғни гидроксил радикалы мен супероксид ... ЭПР ... ... ... әдістері
2.2.1. Қан тамырларының жетіспеушілігінің жасанды моделін құрастыру.
Атеросклероз кезіндегі бос радикалдардың көрсеткіштерін зерттеу үшін,
біздің міндеттеріміз бен мақсаттарымызға ... ... ... ... жетіспеушілігінің жасанды моделін құрып алуымыз қажет. Коранарлық
қан тамырының жетіспеушілігі иммобилизацияланған ... ... ... себебі бұл модель біздің зерттеу жұмыстарымызға сай келеді.
Біздің зерттеулерімізде салмағы 200-250 гр Вистер ... ... ... ... Зерттеу жұмыстары үшін жануарлар
Қазақстан республикасының Медицина сақтау Ұлттық ... ... және ... ... ... ... Жануарларда
иммобилизацияланған стресстің көмегімен коранарлық қан жетіспеушіліктің
моделі жасалынды. ... ... үшін ... 14күн ... ... салыстыру үшін жануарлардың бақылаушы топ
құрылады. Ол ... ... ... ... кіреді.12 тәулікте
жануарларға ЭК1Т-3М2 ... I, II, III ... ... ... ... ... гидроксил радикалының мөлшерін ЭПР
әдісімен анықтау.
Жануарлар организміндегі гидроксил радикалдардың деңгейлерін ЭПР
әдісімен анықтайды. Ол үшін ... және ... ... ... материал (миокард қаны және ұлпасы) ... ... ... ... ... ... контейнерлердің
массасы тіркеледі(m۪0,мг). Зерттелінетін қандар пластикалық ... және ... 16 ... ... ... ... Лиофильді
кептіруден кейін контейнерлер торсионды ... ... ... ... ... ... Одан кейін электронды-
парамагниттік резонанстың спектрлер тіркелуіне (регистрациясына) ... ... ... ... ЭПР-спектрометрі, Жапония). Шыны
капиллярдың торсионды таразыда өлшеуін жүргізеді. Әрбір капиллярдың массасы
тіркеледі (m2,мг). Әрбір ... ... 10 мм ... ... зерттелініп отырған қан немесе ұлпа ұнтақтарын салып ... ... ... ... ... ... ... капилляр массасын тіркейді(m3,мг). ЭПР-спектрі бойынша ... 20 G-дан ... етіп ... ... ... капиллярды
резонатор ЭПР-спектрометрге әрдайым тереңдікте батырып ұстап тұратындай
етіп орналыстырады. ... ... бос ... ... ... ... және фиксирленген максималды өлшемдерін анықтайды. Гидроксил
радикалға сәйкес келетін g-факторы 2,36-ға тең. Кейінгі ... үшін ... ... ... ... ... ... дифференциалды
теңдеулерді шешетін пакетті қолданады, максималды көрсеткіштің ауданын (g)
алынған графиктің функциасынан алғашқы туындыны есептеу ... ... ... ... ... ... ... есептеу
үшін мына формуланы қолданады:
С (мм2/мл) = [S*(m1-m0)] / (m3-m2)
Ал ұлпаның құрамындағы гидроксил радикадың деңгейін есептеу үшін мына
формуланы ... ... ... материалдан cупероксид-анион радикалының мөлшерін
ЭПР әдісімен анықтау.
Жануарлар организміндегі ... ... ... ... ... Ол үшін тәжірибелік және бақылау тобындағы
жануарлардан биологиялық материал (миокард қаны және ... ... ... ... ... ... ... контейнерлердің
массасы тіркеледі(m۪0,мг). Зерттелінетін қандар пластикалық пробиркаларда
өңделеді және барлығын 16 сағат аралығында ... ... ... ... ... ... таразыда өлшенеді. Әрбір
контейнерлердің массасы тіркеледі ... Одан ... ... ... спектрлер тіркелуіне (регистрациясына) дайындық
үлгісін жүргізеді («Bruker» ... ... ... ... торсионды таразыда өлшеуін жүргізеді. Әрбір капиллярдың массасы
тіркеледі (m2,мг). Әрбір капиллярларға деңгейі 10 мм ... ... ... ... қан ... ұлпа ... ... ,
капиллярды тығындайды. Толтырылған капиллярды торсионды ... ... ... ... ... ... ... модуляция
аумағы 20 G-дан аспайтындай етіп тіркейді. Сынамамен дайындалған ... ... ... ... ... ұстап тұратындай
етіп орналыстырады. ЭПР-спекторы арқылы бос радикалдарға сәйкес келетін g-
факторын және фиксирленген ... ... ... ... радикалына сәйкес келетін g-факторы 2,12-ға тең. Кейінгі зерттеулер
үшін ЭПР спектордың нәтижелері ... ... ... ... ... шешетін пакетті қолданады, максималды
көрсеткіштің ... (g) ... ... ... ... туындыны
есептеу арқылы алынады. Зерттеулерде қанның құрамындағы супероксид-анион
радикалынының деңгейін ... үшін мына ... ... ... = ... / ... ұлпаның құрамындағы супероксид-анион радикалынының ... үшін мына ... ... ... Зерттеу нәтижелері мен оларды талқылау
3.1. Жануарлардың қан тамыларының жетіспеушілігімен ауыратынын анықтау
Атеросклероз кезіндегі бос радикалдардың көрсеткіштерін зерттеу ... ... бен ... ... беретін коранарлық қан
тамырының жетіспеушілігінің жасанды моделін құрып алуымыз қажет. Коранарлық
қан тамырының жетіспеушілігі иммобилизацияланған ... ... ... ... бұл ... біздің зерттеу жұмыстарымызға сай келеді.
Жануарларда иммобилизацияланған стресстің көмегімен коранарлық ... ... ... ... ... үшін ... 14күн
8сағаттан иммобилизациялайды. Нәтижелерді салыстыру үшін жануарлардың
бақылаушы топ құрылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... аппаратының I, II, III ... ... ... Бақылаушы және зерттеленуші жануарлар
топтарына екі ... ... ... ... ... ... жануарларға декапиляция жасалынды, олардың миокардтарына
гисталогиялық, гистохимиялық зерттеулер жасалынды. Жасалынған зерттеулер
жануарлардың қан тамыларының ... ... ... ... ... ЭКГ- дан ... ... Қан тамырларының жетіспеушілігі бар жануарлардың қанында және
ұлпаларында бос радикалды реакциялардың көрсеткіштерін анықтау.
Біз қан ... ... ... ... ... ... бос радикалды реакциялары көрсеткіштерін ЭПР
әдісімен анықтадық. №3 кестеде зерттеу нәтижелері берілген.
№3кесте.Қан ... ... бар ... ... ... ... ... |Бақылау тобы ... топ ... ... ... |7,86 ± 0,13 |19,59 ± 0,12 |Р

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоғарғы оқу орны жүйесіндегі өзгерістер жағдайындағы кәсіби стресс78 бет
Стрес этиологиясы.Классификациясы. Қабыну,ісіну механизімі6 бет
Жүрек ақаулары5 бет
Жүрек қан тамырлар жүйесінің аурулары37 бет
Жұлын қан айналысының бұзылулары9 бет
Тамақтану режимі12 бет
Холестерол16 бет
Хордалылар6 бет
Қантты диабет кезіндегі тамақтану5 бет
Анатомия. Артериялық және веналық толық қандылық. Ишемия. қан кету. Стаз.7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь