Мал шаруашылығының өнімдері

Мазмұны

I.Кіріспе

1.Дүние жүзінің мал шаруашылығының негізгі салалары.
1.1.Ірі қара мал шаруашылығы.
1.2.Қой шаруашылығының географиясы.
1.3.Жылқы және түйе шаруашылығының географиясы.
1.4.Құс шаруашылығы.

2.Мал шаруашылығының өнімдері.
2.1.Жүн өнімдері.
2.2.Ет өнімдері.
2.3.Сүт өнімдері.

3.Мал шаруашылығы өнімдерінің тамақ және жеңіл өнеркәсіптің дамуындағы рөлі.

II.Қорытынды.

Пайдаланылған әдебиет.
Кіріспе

Мал шаруашылығы адамдардың байырғы заманнан бері айналысып келе жатқан Кәсіптің түрі. Мал шаруашылығы адамның азық киімін тағы басқа қажетіліктерін қамтамасыз ететін шаруашылық түрі. Жеңіл өнеркәсәптің дамуындағы ең басты сала өзін-өзі жетілдіретін ең басты сала. Адамзатың байырғы уақыттан бері шұғылданып кележатқан шаруашылық мал шаруашылығының салалары өте көп. Мысалға алатын болсақ мал шаруашылығының басты салалары ірі қарамал шаруашлығы, қой шаруашылығы, жылқы шрашылығы түйе шаруашылығы құс шаруашылығы, шошқа шаруашылығы. Бұл шаруашылықтарының барлығы дерлік адаммен байланысты дамып қалыптасқан. Мал шаруашылығы ауыл шаруашылығының басты саласы, бұл шаруашылықпен дүнйе жүзінің түгелдей халықтары айналсады. Әр елде әр түрлі аймақтарда әр шаруңакшылықпен айналсатын өзіндік ерекшеліктері бар. Оның географиялық орналасуы мен табиғи жағдайларына байланысты қалыптасқан. Мал шаруашылығымен айналысқан елдерде көп несе жеңіл өнер кәсіп соның ішінде текстиль өнеркәсібі яғни мата өңдеу тоқыма, талшық өндіру өнер кәсіптері дамыды. Сонымен қатар ірі мал шаруашылығы барлық мал шаруашылығынан оның етін азық ретінде сүт жүнін тағы басқа заттарын алады. Бұл халықтың әл ауқатына әсер етеді. Ол тікелей ауыл шаруашылығының дамуына әкеледі. Сонымен қатар олардың эканомикасының дамуына ілгері ықпал жасайды. Адамзаттың көптеген қасиеттерін осы мал шаруашылығының өнімдері қамтамассыз етеді. Мал шаруашылығы ауыр күшті қажет етпейді, ашық аспан астында бағуға болады. Мал шаруашылығымен дүнйе жүзінің барлық елдері, барлық аймақтары түгелдей айналсады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі


1) Б.Әкімбеков, Етті-сүтті жылқы шаруашылығы
2)Е.Байбаразов, Өнеркәсіптік негіздегі құс шаруашылығы
3)Қ.Бозымов, Жылқы және түйе шаруашылығы
4)О.Ғұмаров, Етті ірі қара шаруашылығы
5)П.А.Есаулова, П.Р.Литовченко , Овцеводство
6)К.Т.Касымов, Овцеводство
7)А.В.Лакина, Мясное скотоводство
8)С.Б.Саудабаев, Қой мен ешкіні қолда өсіру
9)В.И.Фисинин, Промышленное птицеводство
10)Л.К.Эрнст, Скотоводство
11) Голубник М: М география мирового хозайства
12) Социольно экономическая география зарубежного мира
        
        Мазмұны
I.Кіріспе
1.Дүние жүзінің мал шаруашылығының негізгі салалары.
1.1.Ірі қара мал шаруашылығы.
1.2.Қой шаруашылығының географиясы.
1.3.Жылқы және түйе шаруашылығының географиясы.
1.4.Құс ... ... ... ... ... ... ... өнімдерінің тамақ және жеңіл ... ... ... ... ... ... ... бері айналысып келе
жатқан Кәсіптің түрі. Мал шаруашылығы адамның азық ... тағы ... ... ... шаруашылық түрі. Жеңіл ... ең ... сала ... ... ең ... ... ... уақыттан бері ... ... ... ... ... өте көп. ... алатын болсақ мал шаруашылығының
басты салалары ірі ... ... қой ... ... түйе шаруашылығы құс ... ... ... ... барлығы дерлік адаммен ... ... Мал ... ауыл ... басты саласы, бұл
шаруашылықпен дүнйе жүзінің түгелдей ... ... Әр ... ... ... әр шаруңакшылықпен айналсатын өзіндік
ерекшеліктері бар. Оның ... ... мен ... ... қалыптасқан. Мал шаруашылығымен ... көп несе ... өнер ... ... ішінде текстиль өнеркәсібі
яғни мата өңдеу тоқыма, талшық ... өнер ... ... ... ірі мал шаруашылығы барлық мал шаруашылығынан оның
етін азық ... сүт ... тағы ... ... ... Бұл
халықтың әл ауқатына әсер етеді. Ол ... ауыл ... ... ... ... ... эканомикасының дамуына ілгері
ықпал жасайды. ... ... ... осы ... ... қамтамассыз етеді. Мал шаруашылығы ауыр
күшті ... ... ашық ... ... бағуға болады. ... ... ... ... ... ... ... айналсады.
1.1. Ірі қара мал шаруашылығы.
Россияның ірі қара мал шаруашылығының ... ... ... ... ... ... Поволожье немесе Солтүстік Кавказда, Сібірде.
Орталық Қара теңіз аудандарына ... Ол ... ... да ... ... ... ірі қара мал ... байырғы заманнан бері келе
жатқан шаруашылық түрі. Шамамен 270-300 жылдан бері Қазақстандағы жекелеген
аудандардың базарлардан алшақ орналасқандықтан ... ... ... ... ... ... ірі қара мал шаруашылығымен айналысқан. ... ... мал ... ... ... және ... жайлауда, шүйгінді шөп
пен жемнің арқасында көшіп-қонып, мал шаруашылығының дамуына әсер етеді.
XIX ғ. II ... ... ... ... ... ... ... базасының әлсіз болуы қазақ жерінде жұттың қайталануына әсерін
тигізді. Ол мал ... ... ... қатар, ірі қара мал шаруашылығымен төменгі Поволожье де
айналысты. Оның ... ... ... ... егін ... ... емес еді, сонымен ... ... мал ... ... байланыстырады. Ол шаруашылық дамуына әсер етеді.
Солтүстік Кавказдағы ... ... мал ... жылқы
өсірумен, қой өсірумен айналысады. Оның біршама аудандарында ірі қара ... ... ірі қара мал ... ... ... бұл шаруашылық түрінің
дамуына әкелді. Бірақ Сібірдің кең жері малдың жайылымына жеткіліксіз. Ет
өнімін алу үшін ... ... аз , ... ... ... ... ... мал шаруашылығының өндіру жерінің аздығына
байланысты мал шаруашылығының дамуы ... ... Бұл ... ... ... ... ... бөліктері айналысады.
Орталық Қара теңіз аудандарында жон мен ... ... ... Сонымен қатар бидай өндірісінің дамуы жоғары болғандықтан, оның
малға қажетті азық-түліктері өте ... ... ... да байланысты. Бұл
жердегі шаруашылықтардың азық-түлік базасының ауданы бүкіл ірі қара малды
азықтандыруға жеткілікті ... Оның ... ... ... ... үшін де ... болды. Мұндай жағдай, яғни бір аудандардың жем-
шөбі көп, екінші ... ... ... ... ... ... Оның жем-шөпті ауданы Голандия, Бельгия, Польша, ... ... бес ... ... тең еді. ... да оны ... емес,
экономикалық кезекпен пайдаланды.
Россияда ірі қара мал шаруашылығы мал шаруашылығының ең ... ... ... ірі қара мал ... Елдің оңтүстігі мен
оңтүстік шығысы айналысқан, сүтті мал шаруашылығы батыста және ... ... ... ... қара мал ... 80% крестян шаруашылығына негізделгендіктен аз
бөлігі ғана помещиктердің иеліктерінде еді. Кейбір помещиктер ірі қара мал
шаруашылығымен айналысқан өз ... шет ел ... ... көздеді.
Сонымен тұқымдандыру жұмыстары жүргізілді. Бірақ бұл ірі қара ... ... ... түсе қойған жоқ.
Ірі қара малдың саны көбеюі мен ет ... ... ... ... ... Бірақ Солтүстік Америка, мұхит елдері, Батыс
Еуропа елдеріне қарағанда жергілікті ... ... ... ету әлі ... ... ... жалпы сипаттамасы. Елімізде мал шаруашылығымен өте
ерте уақыттан бері айналысады. Малдың ең ... ... жүн. ... ... ие ... жүн ... ... киім, мата, кілем, аяқ-
киім өндірудегі шикізат көзі болып табылады. Қазіргі уақыттағы жағдайға
байланысты, яғни ... ... ... ... және ... ... қарамастан, қой жүніне сұраныс азаймайды. Оның
себебі жүннен жасалған заттар жылулық ... ... ... табиғи және жасанды жүннен жасалған заттарда екеуінің де қасиеті
кездеседі. Сондықтан да одан әрі ... және ... жүн ... ... мал жүніне қажеттілік артуда.
Колхоздар мен совхоздарда жіңішке жүн ... ... ол ... үшін ең ... ... көзі ... ... 1983 жылы мемлекетке
жүн өткізу жоспары артығымен орындалып жатты. Жүн өткізу оның ... ... ... қабылданды. Бұл өндірістер жағымды нәтиже көрсетті,
Колхоздар мен совхоздарда малдық өнімділігі мен оның тұқымына ... ... ... ... ... ... ... деген қажеттіліктің 70-
80%-ті қамтамасыз етілуде. әсіресе жеңіл ... ... ... ... ... туғызып отыр. Сондықтан да осы ... ... көп ... ... ... ... ... қой өсіру белең
алуда. Ол жұқа жүннің көп ... және де көп ... ... ... ... және ... тонкорунді қой өсіру
96,8% ... ... 61,2, ... ... құрады. Осыған қарамастан, жүн өнімі
жоғары емес тұғын. Орта есеппен бір ... таза ... жүн ... ... ал ... Украинада–1,54, ... ... ... ... ... себебі–жем-шөп базасының
әлсіз болуынан. Орта ... елде ... ... бір ... бағу үшін
280–300ед. жем керек, ал оның нормасы–500.
Қой сүті өте ... ... 18-20% ... ... ... 1кг ... сырды дайындау үшін 4,5-5кг қой сүті ... ал ... сыр ... үшін 6-7кг ... ... Азияда және Оңтүстік Қазақстан
оьлыстарында ... ... ... ал Закавказьеде–жергілікті халық
жүнділерді, ал ... ... ... ... ... және шуба ... үшін ... көзі болып табылады. Шуба мен жүн қойлары, сонымен ... ... ... ... 88% құрайды, соның ішінде жүнді қой 54%
,шубанікі 32, қаракөл және т.б. ... 1 анық ... ... ... ... ... және жүннің жұмсақтығы жоғары сапалы жүн
өндіруге септігін тигізеді. Түрінің ... және де ... ... ... ... жасалған заттарға халықтың сұранысын
әрқашан ... ... ... ... жасалған заттар, киімдер үлкен
сұранысқа ие.
өз елімізде және де шет елдерде өте жоғары бағаға қаракөл қойлары ... ... ... терісі өз әсемділігімен, қайталанбас қасиетімен
көзге ... Одан әйел ... бас ... жаға т.б. ... ... ... ... және Қазақстанның оңтүстік
аудандарында қаракөл өндірісі мал шаруашылығында бастыорын ... ... ауыл ... ... басты орын алады.
Көптеген шаруашылықта жүн, мал еті, т.б. ... ... ... ... ... ... көпшілігін құрайды, ал шөлді
жерлерде мал ... ең ... ... ... көзі ... ... ... ауыл шаруашылығының дамуында өндірістің өнім
өндірудегі ... көп ... ... ... ... материалды-
техникалық базасын күшейтумен қатар, жаңа технологияларды пайдалану, өндіру
процестерін комплексті механизацияландыру үстінде. Басты мәселе ... ... шөп ... көбейту және де комплексті-механизацияланған
құрылыстар салуға көп көңіл ... ... ... шаруашылығы дүние жүзінің көптеген елдерінде өнімді жануар өсіру
саласының басты бір бұтағы десек ... ... Жаңа ... ол ауыл шаруашылығының экономикасын айқындайды. ... ... ... ... және этникалық ерекшеліктерге
байланысты мал шаруашылығының түрлі бағытын және ... ... ... ... ... дамыған елдерде асыл тұқымды қой өсіру басты орын
алады. Оның себебі, жұқа және жартылай жұқа жүн өнімін өндіру және ... қой . азия мен ... ... қатар Еуропаның көптеген елдерінде
кобінесе қалың жүн, ет және т.б. өнім ... асыл ... ... ... қалыптасқан қой тұқымдары өзара тері ... ... ... ... ажыратылады. Мысалы, оның табиғи
климат ортасына , жем-шөп жағдайына тез қалыптасуымен сипатталады. Көптеген
асыл тұқымдылар екі ... ... ... сипатталады.
Азия елдерінде көбінесе қалыңжүнді қойларды өсіреді. Оның көп бөлігі
Индияда (26 тұқым), Иран (18), ... (13), ... (12) ... ... ... ... жүнсіз қойларды да өсіреді. Олардың басты
өнімі ет болып табылады, кейбіреулерінде сүт те.
Тонкорунді қойды Индияда ... ал ... ... ... ... ... ... өсіреді. Афганистан, Иран, Иракта қалыңжүнді
тұқымдарынан басқа ... ... да ... елдерінде 82 тұқымды қой өсіреді, оның 43 ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл
континентте қаракөл қойларын ... ... ... және ... Бұндай тұқымдар құрылымын Африка елдерінің табиғи климат
жағдайымен де түсіндіруге ... ... ... тұқымды қойларды тек АҚШ қана өсіреді;
жартылай жіңішке тұқымды–АҚШ, Аргентина, Уругвай, Солтүстік және ... ... ... ... қой ... ... Куба ... жүнсіз қой қой өсірумен айналысады.
Еуропа дүние жүзі бойынша тонкорунді тұқымды қой өсіруден 2-ші ... ... ... ... ГДР, ФРГ, ... Румыния, Италия,
Португалия, Франция, Югославия айналысады. Көптеген Еуропа ... ... ... ... ... ... ... 36, Югославия–22, Болгария–16, Греция–15 ... ... ... саны мен ауыл ... ... ... аз, ... да оны жаңа асыл тұқымды шығару үшін оның
генотипін қолданады.
Көптеген ... және ... ... мал ... ... коньюнктурасына, ауа райы мен жем-шөп жағдайына тәуелді болады. Егер
сұраныс ұлғайып, жүннің бағасы жоғары болвп, етке ... ... онда ... ... ... ... қой ... және өнімді өндіру көбейе
түседі, кейбір ... ... ... ... ... жағдайының
нашарлауы мал басына ие өнім шығаруына әсерін ... ... ... мал ... өзгеріске ұшырауда. Етке деген, ... ... ... артуы мал басының артуына әкелді, бірақ та дүние
жүзілік ет өндірісінің өнім ... ... ... ... шығынсыз жағдайларға байланысты төмендей бастады. Нәтижесінде қой
өсіру көрсеткіштері ... ет ... ... да ... етін шығарудан дүние жүзі бойынша СССР бірінші орынды, ... ... ... ... АҚШ, Аргентинм, Франция тұрады. Азия ... ... ... орын ... ... ... ... Қаракөл қойлары
өте төзімді, құрғақ, ыстық климатқа ... ... ... өнім ... оны ... және ... ... аудандарда өсіру өте тиімді. Қаракөл
қойын өсіру Намибия, Афганистан және Иранда жақсы дамыған.
Австралия ұзақ уақыттар бойы мал ... ... оның ... ... ... тұрды. 1981-1984 жылдар аралығында 133-139млн.
Қой өндірген, ал жүн болса 700-720млн. т болатын. 1985ж. қой басы ... ... ал жүн ... ... ... ... меринос өндірісі
қазіргі уақыттың өзінде де басты орында тұрады, оның 75-76% ... ... ... ... ... ... корриделий, кроссбер, комбек және
ағылшын тұқымдыларды өндіреді. Австралияда қалың және ... ... ... ... ... ... мал ... саны бірдей болатын.
Бірақ жүн өндіруде Совет Одағы Австралиядан ... ... ... болатын.
Оның екі себебі бар еді: жүн өндірісінің 73% ... ... қой ... ал 27% ... жүн өндірумен айналысады, екіншіден, ... ... ... артта қалуда.
Австралияда жүннің техникалық қасиеті мен оның ... көп ... оның ... ... ... ... мен қасиетіне
және майлы қасиетіне байланысты көп көңіл бөлінді. Осы қасиеттерді анықтау
жолдары да ... оның ... ... ... ... ... анықтайтын болатын. Бұндай техникалық анықтау жолдары жүннің ... ... ... сапалы қой отарларын қалыптастырып, жүннің сапалы
өнімін алуға көмектеседі. Сонымен қатар, Австралиялық бағалау жүйесі ... оның ... ... ... ... ... ... жүйесін
де қолдана бастады, оған арнайы құрал-жабдықтар пайдаланылады.
Қазіргі уақыттағы австралиялық мериностар сипаты ... ... ол ... ... және ... есеппен қой жүнінің қырқылудағы жүні 4,5-5,3кг , ал оны жуған
уақытта 3-3,2кг болатын.
Басты ... ... ... ... ... жұмысты
ұйымдастыруға көңіл бөлінуде. Әсіресе текті ... ... ... ... ... ... ... отар, онда өнімділігі бойынша жоғары,
генетикалық жағынан күшті болған. Ол ... ... 10-15% ... ... ... ол ... ... 35-40% құрады. Үшінші топта–белгілі
талаптарға жауап бермеген ұрғашы топтары құрады.
Бірінші ... ... ... ... ... орта ... ... оған компьютерді қолданды. Малдың өнімділігін тек
объективті түрде ... ... ... ... ... көбею
көрсеткіші бойынша бағалаған, ал үшіншісі өндіріске тиесілі санымен
бағалайды.
Бірінші ... ... саны – тек осы ... ... ... Ал ... ... мал саны – бірінші топпен екінші топтағы малдың
қосындысынан шыққан ... ... Ал ...... топ ... ... қозыларымен көбейеді.
Соңғы кездерде Австралияда мериностың борула тұқымы өсірілуде. Ол
өнімділігі жағынана финдік ... және ... ... ... ... ... қарапайым мериностармен қосылғанда өте жоғары
өнімділікпен ... Әр ... яғни 100 ... болса, бір тумасында
270–250 қозы туып, оның көбею ерекшелігін мұраға қалдырады. ... ... ... ... мал ... өнім өндіру
технологиясы қалыптасқан.
Қолдан ұрықтандыру аз қолданылады. Себебі оның ... ... ... оны ... ... барысында еңбек күшін көптеп қажет етеді, ... ... ... асыл тұқымды малға сұранысты азайтады деп
санаған.
Қозылау–ашық аспан астында өтеді. Ол ... ... ... ... ... Малды бір жылдық асырау оны бағу тек оған ... оған ... ... және бір ... ... жерге көшіру ғана
болып табылады. Үлкен мал ... ... ... ... ... белең алған, әр жұмысшыға белгілі қой саны бекітіледі, сатылым үшін
арналған отарлар 2–3 жылға дейін жетеді.
Қойды қырқуға өте маңызды ... ... Оның ... ... ... мал ... пайдасын асырады, ал жаман ... жүн ... ... ... қырқу арнайы орындарда өтеді. Оның едені ағаштан
жасалуы тиіс. ... ... 120 ... қой ... ... жартылай
жіңішке жүнді қой. Қырқушы Давид Райн 1982ж. ... 7сағ. ... ... 466 ... ... ... үлгерген немесе 1 минутта 1 қойды қырқып
үлгерген. Табиғи ... ... ... ... жыл бойы ... мүмкіндік береді.
Австралияда көптеген жұмысшылар бұл кәсіпті өз мамандықтарына
айналдырған. Қырқушылар мен жүн ... және т.б. ... ... бірігіп, осы күйде көптеген ... бойы ... ... ... өздерінің клиенттерін көптеген жылдар бойы иемденеді.
Аргентина мал ... ... жүн ... ... ... ... орында тұр. Ол Австралия мен Жаңа Зеландияға ғана ... ... ... ... 30–32 млн. қой бар. Оның 7–8 млн. ... ол 20% ... 1930ж. ... Аргентинаға Австралиядан мериностарды
үлкен көлемде әкеле бастады. Аргентина – жоғары сапалы жіңішке ... ... ... ... табылады.
Венгрияда жіңішке жүнді қой ... ... ... Ол жерде
венгерлік меринос 90% құрайды. Жануарлар орташа үлкендікпен, ұзын ... ... ... ... ... ... ... 4,2–4,6 кг жүн алады. Ол жуылған жүннің ... ... елде мал ... басты орнын трансильвандық меринос
құрайды. Бұл тұқымдағы қойлар орташа үлкендікпен, жүннің ұзындығы 7 ... одан да ұзын ... ... Талшық қалыңдығы 64–60 го. сапалы болып
келеді. Жақсы отарларды қырқу шамасы 4,8–5 кг, ... жүн ... ... ... ... мал ... ... кейін белең алған,
қазіргі уақытта басты өндіріс саласы болып табылады. ... жүн ... ... ... ... өнеркәсіптері құрайды. Бұл мал шаруашылында Совет
Одағынан ... ... ... Олар ... кавказдық,
ставропольдік болып табылады. Жақсы қойлардан алынған жүн 7–8 кг құрайды.
Германияда меринофляйшты тұқымды қойларды өсірумен ... Ол ... ет және жүн ... ... ... ... ... жүн
7–7,5 кг құрайды, ересек қойлар 120–130 кг , ұрғашы 65–70 кг құрайды.
Линкольндық тұқым. Ол 200 жылдан бері өмір сүруде. Бұл ... ... ... ... ... ... ... шыққан
болатын. Бұл тұқымдағы қойлар өте ... және ... ... ... қатар жүнінің бірқалыптылығымен ерекшеленеді. Қойлар 130–140 кг,
ұрғашылар 80–90 кг құрайды. Жүннің ... 9–10 кг, ... 6–6,5 ... ... 25–30 см. ... ... ... тез өсімділігімен
ерекшеленеді.
1.3.Қазақстанда жылқы шаруашылығы да маңызды рөл атқарады. Жылқы
шаруашылығы ... ... ... ... өнімділігін көтеру, оның
санын көбейту, азықты тиімді пайдалану, малды күтіп бағу мен ... ... ... ... жұмыстарын жетілдіру, еңбекті
механикаландыру, ... ... ... нәтижесінде жүзеге
асырылды. Шаруашылық аралық ... және ... ... ... өндірісін мамандандыру мен
шоғырландыру одан әрі дамыту жылқы шаруашылығын өнеркәсіптік негізде тиімді
көшіруге мүмкіндік береді.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... еті, қымызы. Қазы-қартасы, жал-жаясы халықтың ... Бұл ... ... ... тағамдармен қатар жылқы терісі жеңіл
өнеркәсіптік ... ... қаны ... және сывородка жасауға
кеңінен пайдаланылады. Халықаралық көрмелерде де жылқыға деген талап-тілек
артып отыр. ... ... ... ... мол мүмкіндіктер де бар.
Республикамыз ерте кезден-ақ ... ... ... ... ... көнбістілігімен жыл бойы үйірде болуға бейімділігімен ерекше
көзге түскен.
Жылқы өсіруге Гурьев, Орал, Қызылорда, ... ... ... ... және Жамбыл облыстарында, оңтүстік ... ... өте ... ... ... негізге көшіре отырып, ірі фермалар
ұйымдастыру өнім түрлерін ... ... ... ... Егер 1966 ж. Республикада 1070 мың жылқы ... 1983 ж. ... саны ... ... Еліміздегі жылқы санының 27% Қазақстанда
шоғырландырылып отыр.
Жемек, республикамызда жылқы түлігін асылдандырумен қатар ... ... ... ... ... бар. Егер ... жылқы өнімі
жергілікті халықтың қажетін ғана қанағаттандырған ... ... ... ... мүмкіндігі кеңейіп, артып ... ... ... ... рынокқа жыл сайын 20 мың жылқыны еміртіп және 100-ден
астам спорт жылқыларын алады екен.
Әсіресе, Республиканың шөл және ... ... және ... ... ... ... тиімді. Мұндай жайылымдарға ... ... ... ... ... жақсы жайыла алады.
Жылқы шаруашылығының дамуы, олардан ... ... ... ... тұқымдық сапасының жетілдіруіне байланысты.
Еліміздің кең байтақ жерінде жылқының жоғары ... 17 ... ... ішінде республикамыздың өзінде шығарылған салт
мінілетін, жегілетін ... ... және ет, сүт ... ... ... ... ... 12 жылқы заводы, колхоздар мен совхоздардың
32 асыл тұқымды фермасы, Қостанай және Ақтөбе облыстық ... ... ... ... жоспарлы түрде жақсарту мен айналысады.
Қазақ СССР ауылшаруашылығы және асыл тұқымды мал бойынша қосымша жаңа ... ... және асыл ... ... фермасын ұйымдастыру көзделіп ... ... ... ... ... ... семірту мен бордақылауды
дұрыс ұйымдастырудың арқасында етке өткізілетін жылқылардың салмағы артып,
республиканың ет комбинаттарына ... ет ... ... Ет бағытындағы
жылқыларды бордақылау әдісі де жыл өткен сайын кең тарап келеді.
Республика ... ... ... бордақылауға қойылған
жылқылардың орта есеппен бір тәуілікте қосқан қосымша ... 1кг ... ... деңгейі 20-20%-ке жетті. Әрбір центр жылқы
етінің өзіндік құны алдыңғы қатарлы шаруашылықтарда 35 ... ... ... ... ... да одан әрі ... ... совет елінде өндірілетін қымыздың 85% Қазақстанның үлесінде. Демек,
жылқы өсіру және бұл ... ... ... күн ... ... бірі.
1.4. Құс шаруашылығы мал шаруашылығының бір саласы. Құс шаруашылығы –
мал шаруашылығының ең тез ... әрі ... ... Бұл ... ... ... ... аса қысқа уақыттың ішінде еңбекті де ,
азықты да, қаржыны да аз ... ... ... ... Еті мен ... төрт ... де көп мөлшерде өндіруге болады.
Жұмыртқа әртүрлі қоректік заттарға бай ... ... ... да, ... да ... ... қатарына қосылады. Дені сау
құстан алынған жұмыртқа өте таза болады. Сондықтан одан ауру ... ... мен еті ... ... ... ... ... организміне өте жақсы сіңеді. Тамаққа жұмыртқаны ... ... ... ... ... ... нерв жүйесін нығайтып, организмнің әр
түрлі ауруларға төзімділігін арттырады.
Қазақстан ... құс ... ... ... ... құс ... тек ... өкіметі жылдарында ғана құрыла бастады.
әуелі құс өндірумен Қостанай, Целиноград, Павлодар, ... ... ... ... ... бұл ... астық шаруашылығы жақсырақ
дамыған еді. Сондай-ақ республикада инкубаторда құс өсіретін станциялардың
ұйымдастырылуы үлкен рөл ... Олар ... мен ... ... ... құс ... құруға және тұқым асылдандыру
жұмыстарын жүргізуге көмектесті. Алайда, ... мен ... ... сол кезде әлі де ұсақ болатын. 1940 ж. ... ... ... 307,3 ... ... ... ішінде қоғамдық сектордың үлесі небәрі 5,2 миллион ғана. Қоғамдық құс
шаруашылығының даму ... ... ... ... да осындай күйде
болды.
Тың және тыңайған жерлерді игеруге орай ... ... ... аса зор перспективасы шешілді: жем және құнды
қалдықтарының молаюы жұмыртқа мен құс етін ... ... ... ... ... ... табылады.
Егер 1956 ж. колхоздар мен совхоздарда барлығы 1628,1 мың құс болса,
осыдан он жылдан кейін құс саны 2,1 ... ... ... ... ... жетті. Ал 1955 ж. небәрі 37,7 миллион ғана жұмыртқа өндірілген
болатын.
Республиканың ... ... мен ... ... өте нашар болды. «Птицеводство» журналының мәліметтеріне
қарағанда Жамбыл ... ... ... 1956 ж. 802 ... 29 ... ал ... ... «Петропавл» совхозында
небәрі 6,5 жұмыртқадан алынған.
Құс шаруашылығын дамытудағы мүлде жаңа кезең СССР министрлер советінің
1970 ж. «Мал ... ... ... ... ... мен
совхоздардың материалдық ынталылығын арттыру туралы » ... ... ... ... ... ... деп атап ... «Мемлекетке
жылдық жоспардан тыс сатқан мал, құс, сүт, жүн және жұмыртқа ... ... ... да ... және кооперативтік
шаруашылықтарға сатып алу бағаларына қосымша түрде 50% ... ... ... шаруашылығы өндірісін интенсивтендіруге және мамандандыруға
байланысты ... мен ... ... ... ірі ... салу ... ... асырыла бастады. КПСС Орталық
комитеті мен СССР ... ... ... ... кейінгі жылдар
ішінде республикада құс фабрикаларын салуға 537,7 млн. сомға жуық ... ... ... ... процестерді жетілдіру,
мамандардың білім дәрежесін арттыру құс өсіретін шаруашылықтар жұмысының
экономикалық тиімділігін едәуір жақсартуды қамтамасыз ... ... ... ... ... құс ... ... бас басқармасының
тоғыз жылғы қызметінің барысында құс өсіретін шаруашылықтар ... млн. сом таза ... ... және ... млн. сомы ... 89% тоғызыншы бесжылдықтың соңғы үш жылына түсті.
Мал ... ... ... өнімділігі жағынан жан-жақты, Мал шаруашылығының
басты саласы болып табылады. Ол жүн, ет, май, сүт, т.б. өнім ... ... деп ... ... ... ... айтамыз. Оны иіру арқылы
әр түрлі заттар алынады. Қой жүні ... ... Ол ... жылу және ... ... ... электр және дыбыс
өткізбейтін, қайта ауа өткізіп және ультрафиолетті сәулелерін өткізіп
тұратын, жақсы ... ... ... Жүн – мата ... және ... жіп өндіруде өте қиын шикізат ... Жүн ... бері ... ... ... оның ... құрамына
көңіл аудару біршама аз. ... ... ... ... ... ... ... молекулярлы құрылымын анықтауға өз септігін
тигізді.
Ет өнімдері. Мал шаруашылығы – бұл жүн мен ет ... ... өте ... ... түрі ... ... Бұл
шаруашылық өнімінен түсетін пайда механикалық ... ... ... оның ... шығынын өтейді. Асыл тұқымдыларды бағалауда оның
жүнімен қатар еті де жоғары бағаланады. ... ... ... ... сапалы жүнімен және ет өнімділігімен көзге түседі.
Гисскарски, ... ... ... ... асыл ... ... ... түседі.
Қойлардың барлық тұқымдарының 75% тамақтануы қойдың бұлшық ет, май
және сүйек қалыптасуына жұмсалады. Ал оның 25% жүн ... ...... ... ... Оның ... бойынша белок, амин
қышқылдары мен витаминдер, минералды заттар сиыр етіне кем ... ... одан да ... ... ... ... бірнеше есе аз, сондықтан да халық оны көп
қолданады.
Қойдан еттен басқа өте көп май ... ... ... ... ... ... және құйрығында үлкен көлемде май жинайды. Қой ... ... ... және ... ... ... Ол ... медициналық және техникалық жағынан қолданысқа
түседі. Етті қойдың қай түрін өсірсе де ... ... оның ... ... ... ... болады.
Сүт– жыл сайын дүние жүзінде 8 млн. т қой сүті өндіріледі. Қой сүтін
өндіруде басты орында ... ... ... ... Румыния тұр. Қой
сүті ақ түсті және сарғылт түсті болады. Химиялық құрамы ... ... ... Ол 30% ... зат, 9,5% белок және 11–12% ... Қой ... ... көп ... Оны сыр ... коп ... жоғары сүт өнімін өндірумен ерекшеленбейді. Қойдың сүттілігі
оның жасына да байланысты және де оның денсаулығына да ... ... ... ... және жеңіл өнеркәсіптің
дамуындағы рөлі
Ет тағамдары. Адамның тамақтанурационында ет пен ет ... ... ... ... ... тарихи дамуында ет тағамдарын пайдалану
маңызды рөл атқарады. Ф.Энгельс өзінің еңбектерінде ет ... ... миы ... ... мен ... үшін ... ... бұрынғыдан әлдеқайда көп алатын болды., мұның өзі оның ұрпақтан
ұрпаққа ауысқан сайын ... тез және ... ... ... ... атап ... етін ... ұсыну тарихи ғасырлар тереңіне кетіп жатыр. Сонау
ерте заманда плейстоцен дәуірінде, бұдан миллион жылдай бұрын ... ... ... да ... ... ... да ... Профессор Ю.Н.Барминцев
бастапқыда адам жылқыны еті үшін қолға үйреткен деп санайды.
Етке союға арналған жылқы өсірудің басты шарты–олардың өнімді болуы.
Ет бағытындағы ... ... үшін ... ... ... ... сапасының мәні болады. Бұл орайда жылдың қолайлы маусымында су мол,
шүйгін көктем мен жазда оңалып, ... қоң ... ... ... ... ... ... артықшылығы айқын. Жылқы үшін қыс пен
жаз жайылым жағдайы ... ... күн ... ... ... ... шөп күйіп кетеді, су да тапшы болады., оның үстіне шағатын
шыбын-шіркей, жәндіктер де көбейеді.
Жылқы ... ... ... және ... сіңімді
организмге қажетті көптеген тамақтық қатары бар. Жоғары сапалы тамақ өнімі
жылқы етінің тамақтық және ... ... ... ... ... ... қажетті белоктық және басқа да заттар мол ... ... ... ... мол ... ... ... Жылқы етінің бөтендей иісі
болады, дәмі ... ... ... ... ... ... саяқ жылқы мен
бие, байталдың еті дәмді әрі ... ... ... еті ... ... ... Еттегі толыққанды белоктардың құрамы аса қажетті
аминдық ... ... ... ал ... ... ... құрамы
оксипрлин аминдік қышқылы бойынша салыстырылады.
Тамақтық белоктар ең алдымен адам ағзасына қажетті аминдік ... ... ... ... ... сәйкес, аса қажетті амин қышқылдарын кез келгенінің ... ... ... да ондағы белоктар түзілуінің бұзылуына соқтырмай
қоймайды.
Жылқы етінде едәуір мөлшерде 20мг ... А ... бар. ... А ... ... ғана бар. ... ... жылқы етінде
тиамин 0,16мг, рибофловин 0,26мг, ниацин 3,5мг, Е витамині 0,82мг құрайды.
Сондай-ақ жылқы етінде ... ... ... мол ... ... 370мг, ... 30мг, ... 13, магний 25мг, фосфор 168мг болуы
оның ... ... ... түседі. Жылқының еті, сүті, ... ... ... ... шикізаттардың бірі. Қымыздың қоғамдық
маңызы жылдан-жылға арта түсуде. Оны ... ісі жыл ... ... келеді.
Қазіргі кезде сауын жылқы шаруашылығының комплексті арнайы ұйымдастырылған
қымыз фермалары, екінші жылқы ... ... ... ... ... ... алынатын тері мен қылы өнеркәсіп үшін аса маңызды.
Бұл өндірісте көптеген заттарды өндіруге көмектеседі.
Азық-түлік ... ... ... ... еліміздің аграрлық-
өнеркәсіптік комплексінің қызметкерлері жылдан-жылға ет өндірісін ... ... де ... қол ... ... ... мал шаруашылығы өнімдері
жөніндегі тұтыну талабын әлі де толық ... ... ... ... оның ... ... еті сияқты дәстүрден тыс түрінде тиімді
пайдалану да осы ... ... ... ... ... ... Жан басына тәулігіне орта есеппен 50 г ... ... ... ... ... ... ... Жұмыртқа адамға қажетті жеңіл
сіңетін қоректік заттардың ... ... бай. Оның ... ... ... ... ... астам минералдық заттар және 10-нан
астам витаминдер бар.
Ұзақ уақыт сақтау үшін жұмыртқаны ұнтаққа немесе ... ... яки ... мен ... өз алдына жеке-жеке өңдейді.
Жұмыртқа ұнтағы мен мұздатылған қоспаны тамақ дайындағанда, нан
пісіргенде, ... ... ... ... ... және ... ... СССР Медициналық ғылым ... ... ... ... ... орта ... адамға 3000 калорияға
жуық азық қажет ... Ал ... ... ... ... үшін дені ... ... жоғары ет, жұмыртқа, сүт, балық, т.б. өнімдерді тұтынуы
қажет. ... ... ... ... ... сәйкес бір адамға
тәулігіне орта ... ... г ... ... ... белокты адам балық,
жұмыртқа, сүт сияқты өнімдерді тұтыну есебінен, ал оның ... 50% ... ... еті маңызды диеталық тағам. Оның құрамында құнды белок, май,
минералдық заттар, ... мол. ... оны, ... ... ... адамдарды тамақтандыруда пайдаланудың маңызы зор. Құс етінің басқа
еттерден айырмашылығы, онда ... көп және ... ... аз.
Құстың қосалқы өнімдері–қауырсын мен мамығы өте ... ... ... және ... ... болғандықтан одан мамық жастық, ... ... т.б. ... ... ... ... исі болмайды
және оны бөгде заттардан оңай ... ... ... да ... ... ... ... жасағанда кеңінен пайдаланылады.
Құстың саңғағы бағалы тыңайтқыш. Ондай тыңайтқыш әсіресе жеміс-жидек
және көкөніс дақылдарына қажет-ақ. Сонымен қатар құстың ... ... Ол ... ... пайдаланылады. Құсты өңдегенде ... мал ... ... ... ... ... ... құстар өсімтал келеді. Олар топ-тобымен ұстап, ұдайы
өнім алып ... ... көп ... табуға болады.
Егер дұрыс күтіп, дұрыс азықтандырып отырса, ... ... ... 700 ... ... ... ... тез өсіп-
жетілгіштігінің шаруашылықтың бұл саласының ... ... ... зор. Тауықтар бес айлығында, ал кейде ... одан да ... ... ... ... ... өндіріс дұрыс ұйымдастырылған болса,
құс өсірілетін шаруашылықтарда 10 жұмыртқа өндіру үшін небәрі ... ... ... Ал 1 кг ... етін ... жұмсалатын жем 2,5–3 кг-нан
артпайды. Бұл 1 кг ... етін ... ... азықтан екі-үш есе, 1 кг
сиыр етін өндіруге кететін азықтан үш-төрт есе аз. Сонымен 1000 ... ... ... 1 ... ет ... ... ... мал шаруашылығы
өнімдерінің басқа түрлерін өндіруге кететін ... ... аз. ... ... құс өсірудің экономикалық жағдайлары мал
шаруашылығының басқа салаларының экономикалық ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1) Б.Әкімбеков, Етті-сүтті жылқы шаруашылығы
2)Е.Байбаразов, Өнеркәсіптік ... құс ... ... және түйе ... Етті ірі қара ... ... , Овцеводство
6)К.Т.Касымов, Овцеводство
7)А.В.Лакина, Мясное скотоводство
8)С.Б.Саудабаев, Қой мен ешкіні қолда ... ... ... ... ... М: М ... мирового хозайства
12) Социольно экономическая география зарубежного мира

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мал шаруашылығының шикізат өнімдерінің көздері15 бет
Аграрлық секторда кәсіпкерлікті дамытуды жетілдіру жолдары21 бет
Агроөнеркәсіптік кешеніндегі бәсеке108 бет
Алматы облысы Кербұлақ жайылымындағы боз жусанның (Аrtemisia terrae-albae )морфо-анатомиялық ерекшеліктерін зерттеу64 бет
Амангелді Иманов5 бет
Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарда өсімдік шаруашылық саласының ролі75 бет
Ауыл шаруашылығы мамандарының табиғат қорғау саласындағы міндеттері6 бет
Ауыл шаруашылығын қолдау саясаты3 бет
Бал өнімдерінің сапасы және оның адам денсаулығына тигізетін пайдасы72 бет
Банк ұғымы,пайда болуы және дамуы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь