Мал шаруашылығының өнімдері


Мазмұны

I.Кіріспе

1.Дүние жүзінің мал шаруашылығының негізгі салалары.
1.1.Ірі қара мал шаруашылығы.
1.2.Қой шаруашылығының географиясы.
1.3.Жылқы және түйе шаруашылығының географиясы.
1.4.Құс шаруашылығы.

2.Мал шаруашылығының өнімдері.
2.1.Жүн өнімдері.
2.2.Ет өнімдері.
2.3.Сүт өнімдері.

3.Мал шаруашылығы өнімдерінің тамақ және жеңіл өнеркәсіптің дамуындағы рөлі.

II.Қорытынды.

Пайдаланылған әдебиет.
Кіріспе

Мал шаруашылығы адамдардың байырғы заманнан бері айналысып келе жатқан Кәсіптің түрі. Мал шаруашылығы адамның азық киімін тағы басқа қажетіліктерін қамтамасыз ететін шаруашылық түрі. Жеңіл өнеркәсәптің дамуындағы ең басты сала өзін-өзі жетілдіретін ең басты сала. Адамзатың байырғы уақыттан бері шұғылданып кележатқан шаруашылық мал шаруашылығының салалары өте көп. Мысалға алатын болсақ мал шаруашылығының басты салалары ірі қарамал шаруашлығы, қой шаруашылығы, жылқы шрашылығы түйе шаруашылығы құс шаруашылығы, шошқа шаруашылығы. Бұл шаруашылықтарының барлығы дерлік адаммен байланысты дамып қалыптасқан. Мал шаруашылығы ауыл шаруашылығының басты саласы, бұл шаруашылықпен дүнйе жүзінің түгелдей халықтары айналсады. Әр елде әр түрлі аймақтарда әр шаруңакшылықпен айналсатын өзіндік ерекшеліктері бар. Оның географиялық орналасуы мен табиғи жағдайларына байланысты қалыптасқан. Мал шаруашылығымен айналысқан елдерде көп несе жеңіл өнер кәсіп соның ішінде текстиль өнеркәсібі яғни мата өңдеу тоқыма, талшық өндіру өнер кәсіптері дамыды. Сонымен қатар ірі мал шаруашылығы барлық мал шаруашылығынан оның етін азық ретінде сүт жүнін тағы басқа заттарын алады. Бұл халықтың әл ауқатына әсер етеді. Ол тікелей ауыл шаруашылығының дамуына әкеледі. Сонымен қатар олардың эканомикасының дамуына ілгері ықпал жасайды. Адамзаттың көптеген қасиеттерін осы мал шаруашылығының өнімдері қамтамассыз етеді. Мал шаруашылығы ауыр күшті қажет етпейді, ашық аспан астында бағуға болады. Мал шаруашылығымен дүнйе жүзінің барлық елдері, барлық аймақтары түгелдей айналсады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі


1) Б.Әкімбеков, Етті-сүтті жылқы шаруашылығы
2)Е.Байбаразов, Өнеркәсіптік негіздегі құс шаруашылығы
3)Қ.Бозымов, Жылқы және түйе шаруашылығы
4)О.Ғұмаров, Етті ірі қара шаруашылығы
5)П.А.Есаулова, П.Р.Литовченко , Овцеводство
6)К.Т.Касымов, Овцеводство
7)А.В.Лакина, Мясное скотоводство
8)С.Б.Саудабаев, Қой мен ешкіні қолда өсіру
9)В.И.Фисинин, Промышленное птицеводство
10)Л.К.Эрнст, Скотоводство
11) Голубник М: М география мирового хозайства
12) Социольно экономическая география зарубежного мира

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Мазмұны
I.Кіріспе
1.Дүние жүзінің мал шаруашылығының негізгі салалары.
1.1.Ірі қара мал шаруашылығы.
1.2.Қой шаруашылығының географиясы.
1.3.Жылқы және түйе шаруашылығының географиясы.
1.4.Құс шаруашылығы.

2.Мал шаруашылығының өнімдері.
2.1.Жүн өнімдері.
2.2.Ет өнімдері.
2.3.Сүт өнімдері.

3.Мал шаруашылығы өнімдерінің тамақ және жеңіл өнеркәсіптің дамуындағы
рөлі.

II.Қорытынды.

Пайдаланылған әдебиет.

Кіріспе

Мал шаруашылығы адамдардың байырғы заманнан бері айналысып келе
жатқан Кәсіптің түрі. Мал шаруашылығы адамның азық киімін тағы басқа
қажетіліктерін қамтамасыз ететін шаруашылық түрі. Жеңіл өнеркәсәптің
дамуындағы ең басты сала өзін-өзі жетілдіретін ең басты сала. Адамзатың
байырғы уақыттан бері шұғылданып кележатқан шаруашылық мал
шаруашылығының салалары өте көп. Мысалға алатын болсақ мал шаруашылығының
басты салалары ірі қарамал шаруашлығы, қой шаруашылығы, жылқы
шрашылығы түйе шаруашылығы құс шаруашылығы, шошқа шаруашылығы. Бұл
шаруашылықтарының барлығы дерлік адаммен байланысты дамып
қалыптасқан. Мал шаруашылығы ауыл шаруашылығының басты саласы, бұл
шаруашылықпен дүнйе жүзінің түгелдей халықтары айналсады. Әр елде
әр түрлі аймақтарда әр шаруңакшылықпен айналсатын өзіндік
ерекшеліктері бар. Оның географиялық орналасуы мен табиғи
жағдайларына байланысты қалыптасқан. Мал шаруашылығымен айналысқан
елдерде көп несе жеңіл өнер кәсіп соның ішінде текстиль өнеркәсібі
яғни мата өңдеу тоқыма, талшық өндіру өнер кәсіптері дамыды.
Сонымен қатар ірі мал шаруашылығы барлық мал шаруашылығынан оның
етін азық ретінде сүт жүнін тағы басқа заттарын алады. Бұл
халықтың әл ауқатына әсер етеді. Ол тікелей ауыл шаруашылығының
дамуына әкеледі. Сонымен қатар олардың эканомикасының дамуына ілгері
ықпал жасайды. Адамзаттың көптеген қасиеттерін осы мал
шаруашылығының өнімдері қамтамассыз етеді. Мал шаруашылығы ауыр
күшті қажет етпейді, ашық аспан астында бағуға болады. Мал
шаруашылығымен дүнйе жүзінің барлық елдері, барлық аймақтары
түгелдей айналсады.

1.1. Ірі қара мал шаруашылығы.
Россияның ірі қара мал шаруашылығының басты бағыты Қазақстанға ауған.
Сонымен қатар, Орталық Поволожье немесе Солтүстік Кавказда, Сібірде.
Орталық Қара теңіз аудандарына негізделген. Ол қазіргі уақытта да өз
көзқарастарын сақтап қалуда.
Қазақстанда ірі қара мал шаруашылығы байырғы заманнан бері келе
жатқан шаруашылық түрі. Шамамен 270-300 жылдан бері Қазақстандағы жекелеген
аудандардың базарлардан алшақ орналасқандықтан ауылдарда жылқы өсіру, қой
өсіру, сонымен қатар ірі қара мал шаруашылығымен айналысқан. Көшпелі өмір
сүру мал шаруашылығының қыста қыстауда және жазда жайлауда, шүйгінді шөп
пен жемнің арқасында көшіп-қонып, мал шаруашылығының дамуына әсер етеді.
XIX ғ. II жартысында Қазақстаннан Россияның орталық бөліктеріне тарайтын
еді. Жем-шөп базасының әлсіз болуы қазақ жерінде жұттың қайталануына әсерін
тигізді. Ол мал шаруашылығының дамуын әлсіретті.
Сонымен қатар, ірі қара мал шаруашылығымен төменгі Поволожье де
айналысты. Оның басты себебі көптеген аумақтарда егін шаруашылығымен
айналысу мүмкін емес еді, сонымен қатар халықтың мал шаруашылығымен
айналысуға құштарлығымен байланыстырады. Ол шаруашылық дамуына әсер етеді.
Солтүстік Кавказдағы шөлді аймақтарда мал шаруашылығынан жылқы
өсірумен, қой өсірумен айналысады. Оның біршама аудандарында ірі қара мал
шаруашылығымен айналысады.
Сібірдегі ірі қара мал етіне деген қажеттілік бұл шаруашылық түрінің
дамуына әкелді. Бірақ Сібірдің кең жері малдың жайылымына жеткіліксіз. Ет
өнімін алу үшін малдың еттілігі аз , өнімділігі жеткіліксіз малдар
әкелінді. Батыс Сібірде мал шаруашылығының өндіру жерінің аздығына
байланысты мал шаруашылығының дамуы төмен болуда. Бұл жерде мұздатылған ет
алумен, тасымалдаумен орталық бөліктері айналысады.
Орталық Қара теңіз аудандарында жон мен барте азықтану тәжірибеге
алынған. Сонымен қатар бидай өндірісінің дамуы жоғары болғандықтан, оның
малға қажетті азық-түліктері өте арзан бағамен алуына да байланысты. Бұл
жердегі шаруашылықтардың азық-түлік базасының ауданы бүкіл ірі қара малды
азықтандыруға жеткілікті болатын. Оның басқа аудандардан жем-шөп жетпеген
малдар үшін де жеткілікті болды. Мұндай жағдай, яғни бір аудандардың жем-
шөбі көп, екінші аудандардың жем-шөбі аздығы, жерді дұрыс пайдалануға
әкелді. Оның жем-шөпті ауданы Голандия, Бельгия, Польша, Швейцария, Греция
деген бес елдің аумағына тең еді. Сондықтан да оны толығымен емес,
экономикалық кезекпен пайдаланды.
Россияда ірі қара мал шаруашылығы мал шаруашылығының ең экстенсивті
түрі, әсіресе жайылымды ірі қара мал шаруашылығы. Елдің оңтүстігі мен
оңтүстік шығысы айналысқан, сүтті мал шаруашылығы батыста және орталық
аудандарының біршама аудандарында дамыған.
Ірі қара мал санының 80% крестян шаруашылығына негізделгендіктен аз
бөлігі ғана помещиктердің иеліктерінде еді. Кейбір помещиктер ірі қара мал
шаруашылығымен айналысқан өз иеліктеріне шет ел малдарын әкелуді көздеді.
Сонымен тұқымдандыру жұмыстары жүргізілді. Бірақ бұл ірі қара малдың асыл
тұқымдануымен көзге түсе қойған жоқ.
Ірі қара малдың саны көбеюі мен ет өндірісінің дамуы халық
қажеттілігін қамтамасыз етті. Бірақ Солтүстік Америка, мұхит елдері, Батыс
Еуропа елдеріне қарағанда жергілікті халықты етпен қамтамасыз ету әлі де
артта келуде.

Мал шаруашылығының жалпы сипаттамасы. Елімізде мал шаруашылығымен өте
ерте уақыттан бері айналысады. Малдың ең басты өнімі–ол жүн. Бағалы
техникалық қасиеттерге ие табиғи жүн көптеген түрлі киім, мата, кілем, аяқ-
киім өндірудегі шикізат көзі болып табылады. Қазіргі уақыттағы жағдайға
байланысты, яғни химия өнеркәсібінің үздіксіз дамып және синтетикалық
талшықтардың өндірілуіне қарамастан, қой жүніне сұраныс азаймайды. Оның
себебі жүннен жасалған заттар жылулық қасиетімен ерекшеленеді. Сонымен
қатар табиғи және жасанды жүннен жасалған заттарда екеуінің де қасиеті
кездеседі. Сондықтан да одан әрі табиғи және жасанды жүн шығару өндірісі
дамып, мал жүніне қажеттілік артуда.
Колхоздар мен совхоздарда жіңішке жүн өнеркәсіптері өсті, ол жеңіл
өнеркәсіп үшін ең басты шикізат көзі болып табылады. 1983 жылы мемлекетке
жүн өткізу жоспары артығымен орындалып жатты. Жүн өткізу оның салмағы мен
тазалығына байланысты қабылданды. Бұл өндірістер жағымды нәтиже көрсетті,
Колхоздар мен совхоздарда малдық өнімділігі мен оның тұқымына көңіл бөле
бастады. Халық шаруашылығында қазіргі уақытта жүнге деген қажеттіліктің 70-
80%-ті қамтамасыз етілуде. әсіресе жеңіл өнеркәсіп меринастың және
кроссбердің жүніне қажеттілік туғызып отыр. Сондықтан да осы өнімді алу
үшін көп қаржы бөлінуде. Көптеген аудандарда жіңішкежүнді қой өсіру белең
алуда. Ол жұқа жүннің көп бөлігін және де көп мөлшерде береді.
Россия Федерациясында тонкорунді және жартылай тонкорунді қой өсіру
96,8% ,Украинада–93,3, Қазақстанда– 61,2, Азербайджанда–66,3,
Қырғызстанда–98,7, Арменияда–79,2% құрады. Осыған қарамастан, жүн өнімі
жоғары емес тұғын. Орта есеппен бір қойдың таза қырқылған жүн салмағы бүкіл
елде–1,7кг, ал РСФСР–1,8, Украинада–1,54, Қазақстанда–1,64,
Қырғызстанда–1,9кг болатын. өнімнің төмен болуының себебі–жем-шөп базасының
әлсіз болуынан. Орта есеппен елде соңғы жылдары бір қойды бағу үшін
280–300ед. жем керек, ал оның нормасы–500.
Қой сүті өте тойымды:оның құрамында 18-20% құрғақ заттар,7-10% май
құрайды. 1кг жұмсақ сырды дайындау үшін 4,5-5кг қой сүті қажет, ал 1кг
қатты сыр жасау үшін 6-7кг қажет. Орталық Азияда және Оңтүстік Қазақстан
оьлыстарында қаракөл қойларын сауады, ал Закавказьеде–жергілікті халық
жүнділерді, ал Молдавияда–цигайскилерді сауады.
Мал шаруашылығы жүннен жасалған және шуба өнеркәсібі үшін басты
шикізат көзі болып табылады. Шуба мен жүн қойлары, сонымен қатар қозының
терісі өңделетін шикізаттың 88% құрайды, соның ішінде жүнді қой 54%
,шубанікі 32, қаракөл және т.б. қозылардың 1 анық жасындағы терісі 3%
құрайды.
Үлкен қалыңдығы, біртектілігі және жүннің жұмсақтығы жоғары сапалы жүн
өндіруге септігін тигізеді. Түрінің әдемілігі және де шубаны киюдегі
бірқалыптылығы,т.б.
Цигайски қойлардың жүнінен жасалған заттарға халықтың сұранысын
әрқашан туғызған. Романов қойларының жүніне жасалған заттар, киімдер үлкен
сұранысқа ие.
өз елімізде және де шет елдерде өте жоғары бағаға қаракөл қойлары ие.
Қаракөл қойларының жүні, терісі өз әсемділігімен, қайталанбас қасиетімен
көзге түседі. Одан әйел киімдерін, бас киімдер, жаға т.б. заттар тігеді.
Өзбекстан, Түркіменстан, Тәжікстан және Қазақстанның оңтүстік
аудандарында қаракөл өндірісі мал шаруашылығында бастыорын алады.
Мал шаруашылығы ауыл шаруашылығының экономикасында басты орын алады.
Көптеген шаруашылықта жүн, мал еті, т.б. өнімдерінің тасымалдануы мал
шаруашылығындағы түсетін пайданың басым көпшілігін құрайды, ал шөлді
жерлерде мал шаруашылығы ең басты сала, табыс көзі болып табылады.
Қазіргі уақыттағы ауыл шаруашылығының дамуында өндірістің өнім
өндірудегі сапасына көп көңіл бөлінуде. Кейінгі уақытта материалды-
техникалық базасын күшейтумен қатар, жаңа технологияларды пайдалану, өндіру
процестерін комплексті механизацияландыру үстінде. Басты мәселе жем-шөп
базасын күшейту, шөп өнімін көбейту және де комплексті-механизацияланған
құрылыстар салуға көп көңіл бөлуде.
1.2.Қой шаруашылығының географиясы.
Мал шаруашылығы дүние жүзінің көптеген елдерінде өнімді жануар өсіру
саласының басты бір бұтағы десек болады. Австралия, Жаңа Зеландия,
Аргентинада ол ауыл шаруашылығының экономикасын айқындайды. Табиғи және
экономикалық жағдайларына байланысты және этникалық ерекшеліктерге
байланысты мал шаруашылығының түрлі бағытын және өнімділігі жағынан әр
түрлілігін қалыптастырған.
Экономикасы жағынан дамыған елдерде асыл тұқымды қой өсіру басты орын
алады. Оның себебі, жұқа және жартылай жұқа жүн өнімін өндіру және сапалы
жас қой . азия мен Африка, сонымен қатар Еуропаның көптеген елдерінде
кобінесе қалың жүн, ет және т.б. өнім беретін асыл тұқымдылар қолданады.
Дүние жүзіндегі қалыптасқан қой тұқымдары өзара тері жамылғысымен
басқара жағымды қасиеттеріне байланысты ажыратылады. Мысалы, оның табиғи
климат ортасына , жем-шөп жағдайына тез қалыптасуымен сипатталады. Көптеген
асыл тұқымдылар екі жақты өнімділігімен жақсы сипатталады.
Азия елдерінде көбінесе қалыңжүнді қойларды өсіреді. Оның көп бөлігі
Индияда (26 тұқым), Иран (18), Пакистан (13), Турция (12) қалыптасқан.
Сонымен қатар Индия, Индонезияда жүнсіз қойларды да өсіреді. Олардың басты
өнімі ет болып табылады, кейбіреулерінде сүт те.
Тонкорунді қойды Индияда өсіреді, ал жартылай тонкорунді қойды Индия,
Пакистан, Монголия, Турцияда өсіреді. Афганистан, Иран, Иракта қалыңжүнді
тұқымдарынан басқа сүтті тұқымдарын да өсіреді.
Африка елдерінде 82 тұқымды қой өсіреді, оның 43 түрі–жүнсіз,
29–қалыңжүнді, 5–жартылай жұқа, 5–жіңішке жүнді қойлар болып табылады. Бұл
континентте қаракөл қойларын өсірумен Намибия, Ангола және Мозамбик
айналысады. Бұндай тұқымдар құрылымын Африка елдерінің табиғи климат
жағдайымен де түсіндіруге болады.
Америка континентінде жіңішке тұқымды қойларды тек АҚШ қана өсіреді;
жартылай жіңішке тұқымды–АҚШ, Аргентина, Уругвай, Солтүстік және Оңтүстік
Американың біршама елдерінде қалыңжүнді қой өсірумен айналысады, Куба мен
Бразилия жүнсіз қой қой өсірумен айналысады.
Еуропа дүние жүзі бойынша тонкорунді тұқымды қой өсіруден 2-ші орында.
Онымен СССР-де Болгария, Венгрия, ГДР, ФРГ, Испания, Румыния, Италия,
Португалия, Франция, Югославия айналысады. Көптеген Еуропа елдері үшін
тұқымдардың көптігімен сипатталады.Мысалы: Ұлыбританияда–47 тұқымды,
Италияда–37, Францияда 36, Югославия–22, Болгария–16, Греция–15 түрімен
айналысады. Көптеген тұқымдардың саны мен ауыл шаруашылықтағы маңызы,
салыстырмалы түрде аз, бірақтан да оны жаңа асыл тұқымды шығару үшін оның
генотипін қолданады.
Көптеген капиталистік және дамушы елдерде мал шаруашылығы тікелей
нарық коньюнктурасына, ауа райы мен жем-шөп жағдайына тәуелді болады. Егер
сұраныс ұлғайып, жүннің бағасы жоғары болвп, етке сұраныс артса, онда ол
дүние жүзіндегі нарық жағдайына, қой санына және өнімді өндіру көбейе
түседі, кейбір жағдайда керісінше, бағаның төмендеуі, климат жағдайының
нашарлауы мал басына ие өнім шығаруына әсерін тигізеді. Соңғы уақытта
көптегенелдерде мал шаруашылығы өзгеріске ұшырауда. Етке деген, әсіресе
қозы етіне сұраныстың артуы мал басының артуына әкелді, бірақ та дүние
жүзілік ет өндірісінің өнім өндіру көрсеткіші ұлғаймады. Өндірістің
құлдырауы шығынсыз жағдайларға байланысты төмендей бастады. Нәтижесінде қой
өсіру көрсеткіштері төмендеді, ет өнімінің шығуы да құлдырады.
Қой етін шығарудан дүние жүзі бойынша СССР бірінші орынды, Австралия,
Жаңа Зеландия, Турция, Иран, АҚШ, Аргентинм, Франция тұрады. Азия мен
Африка елдерінде басты орын қаракөл қойлары болып табылады. Қаракөл қойлары
өте төзімді, құрғақ, ыстық климатқа жақсы қалыптасқан, бағалы өнім беретін
қой, оны шөлді және жартылай шөлді аудандарда өсіру өте тиімді. Қаракөл
қойын өсіру Намибия, Афганистан және Иранда жақсы дамыған.
Австралия ұзақ уақыттар бойы мал өндірудің көлемімен оның жүнін
игеруде бірінші орындарда тұрды. 1981-1984 жылдар аралығында 133-139млн.
Қой өндірген, ал жүн болса 700-720млн. т болатын. 1985ж. қой басы саны
біршама өсті, ал жүн өндірісі 815млн.т өсті. Австралиядағы меринос өндірісі
қазіргі уақыттың өзінде де басты орында тұрады, оның 75-76% жіңішке жүнді
қой өндірісі құрайды. Мериностан басқа корриделий, кроссбер, комбек және
ағылшын тұқымдыларды өндіреді. Австралияда қалың және қатты жүндіні
өндірумен айналыспайды.
1985ж. Австралияда Совет Одағымен мал басының саны бірдей болатын.
Бірақ жүн өндіруде Совет Одағы Австралиядан қайда артта қалған болатын.
Оның екі себебі бар еді: жүн өндірісінің 73% жіңішке жүнді қой өндірісі
өндіреді, ал 27% қатты жүн өндірумен айналысады, екіншіден, малдың жүн
өнімі Австралиядан артта қалуда.
Австралияда жүннің техникалық қасиеті мен оның жүйесіне көп көңіл
бөлінді: оның ұзындығына, төзімділігіне, талшықтың құрылымы мен қасиетіне
және майлы қасиетіне байланысты көп көңіл бөлінді. Осы қасиеттерді анықтау
жолдары да жетілдіруде, оның қалыңдығы, ұзындығы бірнеше өлшемдер жүргізе
отырып анықтайтын болатын. Бұндай техникалық анықтау жолдары жүннің қасиеті
бойынша жаңадан талшықтың сапалы қой отарларын қалыптастырып, жүннің сапалы
өнімін алуға көмектеседі. Сонымен қатар, Австралиялық бағалау жүйесі жүннің
қалыңдығы, оның қаттылығы, жуылған күнмен қатар обьективті бағалау жүйесін
де қолдана бастады, оған арнайы құрал-жабдықтар пайдаланылады.
Қазіргі уақыттағы австралиялық мериностар сипаты бойынша үшке
бөлінеді: ол файн, медиум және стронг.
Орташа есеппен қой жүнінің қырқылудағы жүні 4,5-5,3кг , ал оны жуған
уақытта 3-3,2кг болатын.
Басты көңіл текті отарлармен селекционды техникалық жұмысты
ұйымдастыруға көңіл бөлінуде. Әсіресе текті заводтарда малдың ұрғашыларын
үш топқа бөлді. Бірінші топта–арнайы отар, онда өнімділігі бойынша жоғары,
генетикалық жағынан күшті болған. Ол ұрғашы малдың 10-15% құрады. Екінші
топта–орташа болған, ол ұрғашы отарының 35-40% құрады. Үшінші топта–белгілі
талаптарға жауап бермеген ұрғашы топтары құрады.
Бірінші топтағы малдардың өкілі елдегі белгіленген орта топпен
қабылданатын, бірақ оған компьютерді қолданды. Малдың өнімділігін тек
объективті түрде бағалады. Екінші топтағы ұрғашылардың туумен көбею
көрсеткіші бойынша бағалаған, ал үшіншісі өндіріске тиесілі санымен
бағалайды.
Бірінші топтағы ұрғашылар саны – тек осы топтағы туумен ғана
көбейеді. Ал екінші топтағы мал саны – бірінші топпен екінші топтағы малдың
қосындысынан шыққан қозылармен көбейеді. Ал үшіншісі – екінші топ пен
үшінші топтың қозыларымен көбейеді.
Соңғы кездерде Австралияда мериностың борула тұқымы өсірілуде. Ол
өнімділігі жағынана финдік ландрасқа және романдық тұқымдарға жақын
болатын. Борула қойлары қарапайым мериностармен қосылғанда өте жоғары
өнімділікпен ерекшеленеді. Әр борула, яғни 100 ұрғашы болса, бір тумасында
270–250 қозы туып, оның көбею ерекшелігін мұраға қалдырады. Австралияда
табиғи климат жағдайына байланысты мал шаруашылығының өнім өндіру
технологиясы қалыптасқан.
Қолдан ұрықтандыру аз қолданылады. Себебі оның ұрғашысын аулау және
де оны қолдан ұрықтандыру барысында еңбек күшін көптеп қажет етеді, ал
кейбіреулер қолдан ұрықтандыру асыл тұқымды малға сұранысты азайтады деп
санаған.
Қозылау–ашық аспан астында өтеді. Ол уақытта ұрғашыларды белгілі
топтарға бөліп тастайды. Малды бір жылдық асырау оны бағу тек оған қарау
мен оған профилактикалық қадағалау және бір жерден екінші жерге көшіру ғана
болып табылады. Үлкен мал шаруашылық иеліктерінде жалдамалы жұмыс күшін
қолдану белең алған, әр жұмысшыға белгілі қой саны бекітіледі, сатылым үшін
арналған отарлар 2–3 жылға дейін жетеді.
Қойды қырқуға өте маңызды көңіл бөлінеді. Оның себебі жақсы қырқылған
жүн мал шаруашылығының пайдасын асырады, ал жаман қырқылған жүн шығынға
ұшыратады. Қойдың жүнін қырқу арнайы орындарда өтеді. Оның едені ағаштан
жасалуы тиіс. Күнделікті қырқу 120 мериносты қой немесе 150–170 жартылай
жіңішке жүнді қой. Қырқушы Давид Райн 1982ж. тамызда 7сағ. 50мин. жұмыс
уақытында 466 меринос қойды қырқып үлгерген немесе 1 минутта 1 қойды қырқып
үлгерген. Табиғи климаттың жағымды жағдайлары фермерлерге жыл бойы қой
қырқуға мүмкіндік береді.
Австралияда көптеген жұмысшылар бұл кәсіпті өз мамандықтарына
айналдырған. Қырқушылар мен жүн бағалаушылар және т.б. жұмысшылар бір
бригадаға бірігіп, осы күйде көптеген уақыт бойы жұмыс жасайды. Бұл
бригадалар өздерінің клиенттерін көптеген жылдар бойы иемденеді.
Аргентина мал басының саны, жүн шығару бойынша капиталистік елдерде
үшінші орында тұр. Ол Австралия мен Жаңа Зеландияға ғана қалып қоюда.
Қазіргі уақытта Аргентинада 30–32 млн. қой бар. Оның 7–8 млн. жіңішке
жүнді, ол 20% құрайды. 1930ж. бастап Аргентинаға Австралиядан мериностарды
үлкен көлемде әкеле бастады. Аргентина – жоғары сапалы жіңішке жүннің ең
үлкен экспортері болып табылады.
Венгрияда жіңішке жүнді қой өсіру бағытын ұстанған. Ол жерде
венгерлік меринос 90% құрайды. Жануарлар орташа үлкендікпен, ұзын жүнмен,
қалың талшықпен, жоғары сапасымен ерекшеленеді.
Бір қойды қырқуда 4,2–4,6 кг жүн алады. Ол жуылған жүннің шығуы
36–38% құрайды.
Румынияда елде мал шаруашылығының басты орнын трансильвандық меринос
құрайды. Бұл тұқымдағы қойлар орташа үлкендікпен, жүннің ұзындығы 7 см
және одан да ұзын болып келеді. Талшық қалыңдығы 64–60 го. сапалы болып
келеді. Жақсы отарларды қырқу шамасы 4,8–5 кг, жуылған жүн шығаруда 30–32%
құрайды.
Болгарияда жіңішке жүнді мал шаруашылығы соғыстан кейін белең алған,
қазіргі уақытта басты өндіріс саласы болып табылады. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстандағы мал шаруашылығының қалыптасуы
Қазақстанда мал шаруашылығының дамуы
Мал шаруашылығының шикізат өнімдерінің көздері
Нарық талабына сай мал шаруашылығының мамандануы
Мал шаруашылығының шикізат өнімдерінің негізгі көздері
Қой өсіру саласы мал шаруашылығының қазақстандығы негізгі салаларының бірі
Ет және ет өнімдері. Сойылған мал еттері. Құсты сою
Жұмыртқа өнімдері
Сүт және сүт өнімдері
Макарон өнімдері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь