Лингводидактикалық тестілеудің коммуникативтік бағыты

Кіріспе
Негізгі бөлім
1 Лингводидактикалық тестілеудің коммуникативтік бағыты
1.1Тілдік білімді тестілеу әдісі мен тест тапсырмаларының сипаты
1.2 Педагогикалық тестілеудегі жүйелі бағыт
2 Квалиметрия ­ тесттік бақылаудың негізі
2.1 Тест сапасының өлшемдері
2.2 Жарамдылық
2.3 Сенімділік
2.4 Үнемділік
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі – шетел азаматтарына қазақ тілін оқытатын оқу орындарында қазақ тілін өзге тіл ретінде игеру деңгейін сертификаттау стандартын бірізділікке салу, яғни коммуникативтік қабілет-құзіретті қалыптастыру дәрежесін объективті түрде өлшей алатын және тілді игеру деңгейін анықтай алатын бақылауды негіздеу.
Қазіргі заманғы әдістемеде қазақ тілін өзге тіл ретінде оқыту тәжірибесіне тесттік бақылауды енгізу мен ұйымдастыруда белсенді әрекеттер жүріп жатыр.
Соңғы жылдардағы бақылаудың жаңа түрінің негізгі талабының бірі – оқушының мекеніне, уақытына, тілді оқып үйренудің нысаны мен түріне тәуелсіз коммуникативтік қабілет-құзіретінің қалыптасу дәрежесін өлшеу мен сыналушының өзге тілді игерудің нақты деңгейіне жетуіне ықпал ету. Тестілеу тәуелсіз бақылау тәсілі ретінде танылып, мойындалған. АҚШ-та, Голландия, Англия, Дания, Франция, Израил, Финляндия, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия елдерінде кеңінен қолданысқа енді.
Соңғы 10 жыл ішінде тілдік тесттер синдикаты жасалды:
- ETS, Американың педагогикалық тестілеу қызметі, яғни әлемнің 40-тан астам елдерінде жұмыс істеп, жыл сайын жарты миллионнан аса адамнан ағылшын тілінен TOEFL (Test of English fs f Foreing Language) емтихан қабылдайды;
- АҚШ Сыртқы істер министрлігі институты тестілеу қызметі – FSI, шет тілі оқытушыларының Американдық ассоцияциясы жанындағы (ACTFL) тест орталығы;
- Европадағы лингвистикалық тестілеу ассоцияциясы (Assocition of Language Testes in Europe, ALTE) және Европалық одақ қолдауымен жұмыс істейтін Халықаралық сертификаттық одағы (International Certificate Conference, ICC);
- Кембридж университетінің емтихандық синдикаты;
Жоғарыда аталған тест орталықтарының тәжірибесіне көп сүйенуімізге тура келеді. Себебі оларда көптеген жылдар бойы тілдік білімді бағалаудың, бақылаудың – тестілеудің теориясы мен практикасы қалыптасқан [1,12].
Тарихи мәліметтерге көз жүгіртсек, бүгінгі күні тілдік білімді тестілеу оқытудағы қазіргі заманғы көзқарасты – коммуникативтік мақсатты білдіреді. Өткен жылдардағы тесттер – негізінен интуитивті немесе субъективті сипатта болды және оқытушының жеке пікір ойларына да байланысты болды десек қателеспейміз. Интуитивтік кезеңнен кейін тестілеу ғылыми кезеңге көшті десек те болады. Тілшілер бұл кезеңде тілдік білімнің объективтік бағалануының маңыздылығын баса көрсетті.
Қазір біз тілдік білімді бағалаудың коммуникативтік кезеңіндеміз. Бұл кезең тілдік тұлғаларды емес, оны қолдана білудің маңыздылығымен ерекшеленеді. Субъективтік, яки интуициялық кезеңде дайындалған тест мазмұны бойынша тіл үйренушілердің сөйлем үлгілерін, грамматикалық үлгілерді, құрылымдарды жаттауына тура келді. Субъективтік кезеңдегі
1. Лаврова Н.И Тестирование как средство измерения сформированности коомуникативной компетенций в русском языке как иностранном в сфере профессионального общения. Дисс. канд. пед. наук. М. 1996. –156 с.
2. Глухов Б.А., Щукин А.Н. Термины методики преподавания русского языка как иностранного. М. Русский язык 1993. -360 с.
3. Коккота В.А. Лингводидактическое тестирования Москва Высшая школа 1989, -127с
4. Қадашева Қ Қазақ тілін оқыту әдістемесі Алматы «Мұрагер» 2005,-78б
5. Аванесов В.С. «Проблема качества педагогических измерений» testolog@mtu-net.ru
6. Красюк Н.И. «Клоуз-тест, его особенности и возможности использования при обучении иностр-у языку в средней школе» // Иност. яз. в школе Минск, 1986 №2
7. «Педагогикалық өлшеу: қазіргі жағдайы және даму бағыты» халықаралық ғылыми-практикалық конференция Астана, 2006, -25б
8. Томпсон И. Опыт прагматического тестирования устной коммуникативной компетенций: тест-интервью // Русский язык за рубежом, 1990, №3, 66-67
9. Пассов Е.И. Основы коммуникативной методики обучения иноязычному общению Москва,: Русский язык, 1989,276
10. Корчагина Е.Л., Романчук С.И. и т. д. Русский язык: цель и результаты. Тестовый практикум. Москва, ИКАР 1997, -173с
11. Аванесов В.С. Методические и теоретические основы тестого педагогического контроля. Дисс. док.пед. наук. – М., 1994. –339 с.
12. Архангельский С.И. Элементы теории дидактических измерений // Теория и практика высшего педагогического образования. Межвуз. Сб. науч. тр. (Отв. Ред. В.А. Сластелин) Москва, Просвещение, 1991, -142.
13. Психология. Словарь. / Под. общ. ред. Петровского А.В.. Ярошевского М.Г. 2-е изд. Москва,: Политиздат, 1990, -494с.
14. Дубин И. Измерительные шкалы и их применение в педагогических измерениях. // Педагогические измерения 3/2006 3-7 с.
15. Аванесов В.С. Композиция тестовых заданий. Москва,: Ассоциация инженеров-педагогов г. Москвы 1996, -191с.
16. Аванесов С.В. Композиция тестовых заданий: Учебная книга для преподавателей ВУЗов учителей школ, аспирантов и студентов педвузов Москва.; Адепт, 1998,-2с.
17. Аванесов В.С. «Тест педагогическая система» testolog@mail.ru
18. Гильбух Ю.З. Актуальное проблемы валидации психологических тестов // Вопросы психологии. 1978, №5, -108-118 с.
19. Белый Ю.А, Рапопорт И.А. О методах определения действенности и надежности тестов в зарубежной педагогике. // Советская педагогика 1969 №8 -120 с.
20. Торохтий Л.С. Контролирующие материалы И.В. Кильдюшова по русскому языку как иностранному И.В. Мацко Часть2 Алм. Қазақ Унив. 2005
21. Щукин А.Н. Методика преподания русского языка как иностранного. М.; 2003, - 361 с.
22. С.И. Воскречьян «Обиспользовании метода тестов при учете успеваемости школьников» // Советская педагогика 1963 №12 -28 с.
23. Азимов Э.Г, Щукин А.Н Словарь методических терминов. Санк-Петербург «Златауст» 1999, - 362 с.
24. Ахлибленский Б.В. Храпченко Н.И. «Теория качества в науке и практике: Методологический анализ – Л; Изд-во Ленингр. Ун-ча, 1989, -200 с.
25. Х. Суен, Д. Ким Обобщение значений выборочных коэфицентов валидности тестовых результатов. // Педагогические измерения, 2006, №2, -3 с.
26. Аванесов В.С. Форма тестовых заданий М.; Центр тестирования, 2005, -156 с.
27. Аванесов В.С. «Тесты в соцалогическом исследовании. И.; Науке, 1982, -199с.
28. Яноши Л. Теория и практика обработки результатов измерений: М.; Мир, 1965, -15с.
29. Аванесов В.С. Определение исходных понятий теории педагогических измерений // Педагогические измерения, №2, 2005, -11 с.
        
        Кіріспе
Диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі – шетел азаматтарына қазақ тілін
оқытатын оқу орындарында ... ... өзге тіл ... ... ... ... бірізділікке салу, яғни коммуникативтік қабілет-
құзіретті қалыптастыру ... ... ... ... алатын және тілді
игеру деңгейін анықтай алатын бақылауды ... ... ... ... ... өзге тіл ... оқыту
тәжірибесіне тесттік бақылауды енгізу мен ұйымдастыруда белсенді әрекеттер
жүріп жатыр.
Соңғы жылдардағы бақылаудың жаңа түрінің ... ... бірі ... ... уақытына, тілді оқып үйренудің нысаны мен түріне
тәуелсіз коммуникативтік ... ... ... өлшеу мен
сыналушының өзге тілді игерудің нақты деңгейіне жетуіне ықпал ету. Тестілеу
тәуелсіз бақылау тәсілі ретінде танылып, ... ... ... Дания, Франция, Израил, Финляндия, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия
елдерінде кеңінен қолданысқа енді.
Соңғы 10 жыл ... ... ... ... ... ETS, ... педагогикалық тестілеу қызметі, яғни әлемнің ... ... ... ... жыл ... ... миллионнан аса адамнан
ағылшын тілінен TOEFL (Test of English fs f Foreing Language) ... АҚШ ... ... ... институты тестілеу қызметі – FSI, шет тілі
оқытушыларының Американдық ассоцияциясы жанындағы (ACTFL) тест орталығы;
- Европадағы ... ... ... ... of ... in Europe, ALTE) және ... одақ ... жұмыс істейтін
Халықаралық сертификаттық одағы (International Certificate Conference,
ICC);
- Кембридж университетінің емтихандық синдикаты;
Жоғарыда аталған тест ... ... көп ... ... ... ... ... жылдар бойы тілдік білімді бағалаудың,
бақылаудың – ... ... мен ... ... ... ... көз жүгіртсек, бүгінгі күні тілдік білімді
тестілеу оқытудағы қазіргі заманғы ...... ... ... ... ... – негізінен интуитивті немесе
субъективті сипатта болды және оқытушының жеке пікір ойларына да ... ... ... ... ... ... ... ғылыми
кезеңге көшті десек те болады. ... бұл ... ... ... ... маңыздылығын баса көрсетті.
Қазір біз тілдік білімді бағалаудың коммуникативтік кезеңіндеміз. Бұл
кезең тілдік ... ... оны ... ... ... ... яки интуициялық кезеңде дайындалған тест
мазмұны бойынша тіл ... ... ... ... ... жаттауына тура келді. Субъективтік кезеңдегі
тестілер көптеген жазбаша жұмыстардан құрылатын: ... ... ... ... сұрақтарға жауаптар. Ал, бағалау негізінен
тілдік білімі (тілдік білім ...... ... ... ... ... бойынша ана тілі мен меңгерген тіліндегі қалыптасқан
білімі) жақсы деңгейдегілер үшін ғана сәйкес келді.
Қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... көздейді. Коммуникативтік біліктілік ... ... ... біліктілік, стратегиялық және мәдени-
әлеуметтік субъективті біліктілігі сияқты компоненттерден тұрады.
Тестілеудің кең таралуы қазіргі заманғы ... оның ... аса ... ... бірі ... ... (латынша lingua – язык+ грекше didaktikos - ... ... ... ... ... ... ... мақсаты мен шет тілін оқыту
мәселелеріне сай тесттік әдістемені қолдануда өзіне тән ... В.А. ... ... , «Лингводидактикалық тестілеу
(language testing) тілдік және сөйлеу тестерін өңдеу және ... бір ... шет ... ... ... саласына, екінші
жағынанжалпы тестологияның бөлігі ретінде педагогикалық (пәндік) ... ... ... ... ... ... ... өлшеуге бағытталған.
Тесттің орындалу нәтижесі сыналушының тілді игеру деңгейіне жеткен-
жетпегендігінің куәсі бола алады. Осыған байланысты тест ... ... ... ... тест тапсырмаларының түрлеріне, бағалау
жүйесіне, сондай-ақ коммуникативтік бағыттың ... ... ... ... ... ... тесттік бақылауды қамтамасыз етуі керек.
Коммуникативтік қабілет-құзіретті тестілеу мәселесі және сол бағытқа
негізделген жаңа технологиядағы тесттік ... ... күні ... мәселелердің бірі болып табылады.
Осыған орай, қарым-қатынасқа қатысты тестілеудің ерекшеліктері оған
қоса қазақ тілін шет тілі ретінде игеру ... ... және ... ... Бұл ... жұмыстың тақырыбын таңдауға әкелді.
Диплом жұмысының мақсаты мен міндеттері – коммуникативтік ... ... ... ... ... ... және ... қазақ тілін өзге тіл ретінде ... ... ... ... ... ... тексеруші тесттерді
құрастыруда технологиялық қадамдарды жетілдіру. Зерттеу мақсаты мен міндеті
келесі ... шешу ... ... ... ... ... ... аясында анықтау; “коммуникативтік тест” түсінігіне анықтама
беру;
2) Коммуникативтік қабілет-құзіретті құраушыларды өлшеу үшін бақылау
объектілерін бөлу;
3) Тесттік бақылау арқылы ... ... ... Тест ... өлшеу параметрлерін айқындау.
Коммуникативтік қабілет-құзіреттің қалыптасуының объективті жағдайы
коммуникативтік бағыт аясында ұйымдастырылған тестілеу арқылы орындалады.
Диплом жұмысында ... ... ... материалдарды
мақсатқа сай іріктеу, бір жүйеге келтіру, саралау, тесттерді ... ... және ... тест ... критерилерін анықтау,
тестілеудің нәтижесін бағалау.
Диплом жұмыстың дерек көздері: Отандық және шет елдік диссертациялық
зерттеулер, оқу ... ... ... жөніндегі журналдардағы
мақалалар, әдіскер-зерттеушілердің қазақ тілінің шет тілі ретіндегі ... және ... ...... ... ... ... тестілеу-
бақылау формасы, ал пәні тесттік ... ... ... салада
коммуникативтік қабілет-құзіреттің қалыптастыру.
Жұмыс нәтижелілігі. Жалпы жұмыс ... ... ... ... ... тілі әдістемесінде коммуникативтік бағыттың алатын орны;
-коммуникативтік қабілет-құзіретті құраушыларды өлшейтін объектілер
өзара ... ... ... ... ... ... қабілет-құзіретін тесттік бақылау
арқылы бағалаудың критерилері;
-тест сапасын өлшейтін параметрлер жіктеліп, лингводидактикалық
тестілеудегі маңыздылығы ... ... ... ... ... ... тестілеу әдісі мен тест тапсырмаларының сипаты
Қазіргі кезде қоғамдық және әлеуметтік ... ... ... ... оқу ... саласының алдына көптеген жаңа міндеттер қойып отыр.
Әсіресе ... беру ... ... ... келтіру үшін, ескірген
стандарттан бас тартып, білім деңгейі басқаша бағаланатын болды. Сондай
тәсілдердің бірі – ... бұл ... ... ... ... тест ... бағалау әдісі. Тесттер мазмұнына, ... ... ... ... ... ... тесттер индивидуалды, топтық, ауызша,
жазбаша, пәндік, құжаттарды толтыру (арнайы құжаттарды). Мазмұнына ... ... ... ... сол не ... ... ... анықтау үшін) және оқытылып жатқан пән ... ... үшін ... ... әдіс ... ... оқушының оқу материалдарын игеру
мүмкіндігі мен игеру тиімділігін анықтау үшін ... ... ... ... сабақтарында лингводидактикалық тестілеу көмегімен тестіленушінің
тілдік және коммуникативтік қабілет-құзіретін білу де ... зор ... ... ... тестілеуді ең бірінші болып 1864 жылы
Ұлыбританияда Дж. Фишер ... ... ... үшін ... Оған
арнайы кітап шығарылып, онда сұрақтың жанына жауап берілді, ... ... ... ... ... етілді.
Тестілеу – зерттеу әдісі ретінде ХХ ғасырдың басында психодиагностика
аясында, психология саласында адамдардың психикалық даму ерекшелігін ... және ... ... шет тілінде сөйлеу әрекетінде көрініс ... ... ... құрылған тесттер тіл үйренушінің ... есте ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты – ұсынылған оқу материалдары негізінде
жеткілікті мөлшерде әлеуметтік, қарапайым – ... ... ... бойынша игерілген коммуникативтік құзыретін анықтау және
қарым-қатынастағы білімін жеткізе білу мүмкіншілігін тексеру. Бұл тесттер
коммуникативтік ... ... яғни ... және ... ... қажет.
Тесттік тапсырмалар коммуникативтік тапсырмалардың біліктілікті
байқау үшін сөйлеу әрекеттері (оқу, ... ... ... ... ... сол ... ... және ауызша қатынасқа түсу,
тактикалық қатынасқа түсу (телефон қоңырауы, өтініш немесе ... ... ... ... ... орындайды.
Тестілеу тек өз еркімен болуы керек. Еркін тестілеуде барлық ... үшін ... ... ... ... ... нәтижелерді бағалау, берілген уақыттың бірдей болуын талап етеді яғни
көшіріп алуды және басқа да тәртіп бұзушылыққа жол ... ... ... ... бағалаудың мақсаты:
1. Тіл үйренушілердің білім дағдыларын қалыптастырып, іскерлігін,
шығармашылық қабілетін арттырып, ой-өрісін өсіруге, ... ... ... ... оқу ... ... білімін қорыту, қолдану, әрі қарай дамыту;
3. сабақ беру әдісін, бағдарламаның сапасын және ... ... ... ... ... ... ... жол ашады.
5. тақырып арасындағы байланыстарды қамту және оқушылардың өткен
тақырыптарды есте сақтау қабілетін арттыру;
6. тіл ... ... ... ... ... ... ... таңдай отырып бір аудиториядағы
студенттердің жетістіктерін салыстыру, ... ... ... ... бір ... салып, нормаға айналдыру.
9. студенттердің білімін бағалап, оқытудың міндетті нәтижесін меңгеру
деңгейін анықтау.
Тест - тестілеудің әдісінің құранды бөлігі болып табылады. Тест ... ... ... ... орындау барысында тілді игеру
деңгейіне сипаттама беруге мүмкіндік туғызатын тапсырмалар ... ... ... жүрген тапсырма түрі – тест тапсырмалары. Тест
тапсырмалары дегеніміз – ... ... ... ... ... дегеніміз – стандарттық білім беру негізіндегі берілетін
тапсырмалар жүйесі. Тест ... ... ... ... ... мен біліктілік деңгейін байқау.Тест тапсырмалары – тестік ... ... ... Тест ... өте көп ... Тест
тапсырмалары тілдік және сөйлеу компетенциясын сонымен бірге кәсіби
құзыретін анықтауға ... ... ... ... ... беруі
керек:
- тіл үйренушінің сабақтағы меңгерген, өтілген тақырыптарды игеру
деңгейін анықтауға ... ... ... ... ... ... мен ... толықтыруға, дұрыс не дұрыс емес
жауабын табуға, топтау, интрепретациялау (ұлғайту), ... ... ... ... тест ... ... орындалуы және
есепке алынуы қажет: тақырып, ситуация, қатысымға түсу ... сөз ... ... ... білімді анықтауға арналған
тапсырмалар. Тест тапсырмалары адамддардың танымын, логикасын, білімін
анықтауға құрылған ... ... ... ... оқу, жазу, тыңдау
және сөйлеу дағдысы мен ... ... ... міндетті. Тест
тапсырушы кез келген тақырыпқа жауап бере алатындай ... ... ... тапсырушының білімін тексеру 5 түрлі мазмұнда тексеріледі:
1. Сөйлеудің дұрыстығы: ақпаратты дәл, нақты беру. Сөз ... ... ... ... ... ... және ашу.
3. Мәтін түрі: тақырыптың негізгі идеясын ... ... ... қоя ... ... ... үйрену, баяндау, пікірін
дәлелдеу, ақпаратты білу.
5. Контекст: бұл кез келген сұрақты қамтитын ситуациялық ... ... ... ... ... ... ресми, бейресми ситуацияда білімін көрсету [5,133].
Тестілеу процесінің жетістікке жету-жетпеуі көп жағдайда осы ... ... оның ... ... ... Методикалық
әдебиеттерде тест тапсырмаларының мына түрлері көп қолданылып жүр. Олар:
Жабық түрде өтетін тапсырмалар. Тапсырма негізгі мәтіннен ... ... үшін ... ететін біреуі ғана дұрыс жауап варианттарынан
тұрады.
Ашық түрдегі ... ... ... ... ... ... тест орындау барысында тиісті сөздерді (сөздер ... ... ... үшін оның ... ... ... анықтауға
үлкен мүмкіндік туады. Тест тапсырмаларының типтік сызбасы төмендегідей
болып келеді: 1) нұсқа; 2) негізгі мәтін; 3) ... ... ... ... ... ... оқыту әдістемесі» атты еңбегінде тест
тапсырмаларының ... ... ... және оның ... ... ... ... әрекеті түрлеріне құрылған тестік ... ... ... мәтінді оқу, оны түсіну және негізгі ақпаратты
анықтаумен қатысты болуы керек. Ал сөйлеуде тест ... ... ... ... ... ... тапсырмаларға байланысты (болымды,
болымсыз түрде, өтінішке жауап қайтару) өз ойын жеткізуге ... ... ... тестік тапсырмалар ... ... ... ... мен ... ... мақсат етуі қажет. Әрбір
тестік тапсырманың мақсаты, ... ... ... және тапсырмаға берілген
нұсқауы не бағдарламасы көрсетілуі керек.
Тест сұрақтарын түсініп, жаңа ... ... ... студент
мынаны білгені жөн:
- тақырыптың негізгі мазмұнын, ақпараттың ... ... ... ... қарсылық мәнін;
- ниетін, қалауын, мүмкіндігін, қажеттілігін, қажет еместігін;
- затқа тұлғаға және оқиғаға бара беру, сипаттау, ... ... ... және ... ... бойынша грамматикалық тұлғаларды игеру.
Оқытуға арналған тесттік тапсырмалар:
- газет ... ... ... ... оқу жылдамдығы арқылы
информацияны ұғуы;
- болашақ жоспарлары туралы анықтама алу мақсаты;
- жарнамалар мен ... ... ... алу ... ... ... алу ... оқиғалар, ғылым, экология,
денсаулық, білім, тамақ, мәдениет, жаңалық, спорт т.б.);
- дербес оқу: факс, ... хат т.б. ... ... ... ... ... студенттің коммуникативтік
тапсырманы орындаудағы білімін анықтау ... ... ... ... ... ... ... факс (телеграмма, хат ... ... ... ... ... үшін студент сөйлеу әдебі түрлерінің басталуы не аяқталу түрлерін.
Мысалы, құрметті Роза ханым, құттықтау хат мәтіні (шақыру, ... ... және т.б. ... түрлерін игерген білімін тексеретін тапсырмалар)
берілген жөн.
Аудиотекстер.
Шынайы болған ... және ... ... ... мәтіндер
бойынша коммуникативтік тапсырманы орындау мүмкіндігі қарастырылады.
Олар:
- шешім қабылдау (тыңдаған ... ... ... ... ... ... белгілі бір ситуациялық тапсырмалар арқылы беріледі.
Мына тақырыптарға аудио тыңдалымдар ұсынылады:
- саяси хабарлар, жарнамалар;
- анықтамалар (дәрігерге ... ... ... ... шалу т.б.)
- хабарландырулар, жарнамалар;
- хаттар;
- мәтіндер (елтану тақырыптары).
Мәтіндер таспадан тыңдалады.
- баяу және ерекше екпінмен оқылады;
- әртүрлі дауыста ... 100-120 ... бір рет қана ... әр сөз екі рет ... ... ... сала бойынша қатысым мәтіндері:
- анықтама алу;
- жұмысқа ... ... ... көмек сұрау т.б.
жеке қатысым үшін
- контакт құру;
- кездесу ұйымдастыру, келісу;
- кеңес беру;
- ресми ... ... ... ... көзқарас, жоспар
т.б.)
Мұндай тесттік тапсырмалар үшін сұқбаттар, ... ... Ол үшін бос ... ... түрлері реприкалар, клишелер,
ресми не бейресми түрдегі сөйлеу әдептеріне құрылған тапсырмалар беріледі.
Ауызша сөйлеу тапсырмалары емтихан ... ... ... ... ... ... мыналар есепке алынады;
- белгілі бір проблема туралы пікірі;
- белгілі бір факт бойынша баға ... ... ... оқиға және естігені туралы әңгімелеу;
- пікірін өзгерту (бірнәрсені орындауды өтіну, көндіру, көндіру,
көзін жеткізу);
- ... ... ... ... ... тарылту;
- талдау, қорыту.
- Міндеттері:
- сөйлеу әдебі түрлерін білу;
- сөйленістің лексикалық-грамматикалық жабдықталуы;
- мақсатқа жетудегі сөйлеу бірліктерін дұрыс қолдану.
Тестті өлшеу ... ... ... деп ... ... ... ... В.С. мына мәселені қарастырады: «тест түріндегі
тапсырмалар ... ... ... оқыту технологияларына сай,
бақылау тапсырмалары мен оқу пәні ... тест ... ... ... Тапсырмалар композициясының негізгі пәні – олардың
формасы мен мазмұнының шығармашылық бірігуі. Тест тапсырмаларының ... ... ... ... даму бағыты» Автор осы мақаласында ... ... ... ... нәтижесін тест тапсырмалары композициясы
деп атады. Тест ... ... ...... ... ... ... түрде білім бақылауының автоматтандырылған жүйесін
енгізетін тапсырмаларды ... ... мен ... шығармашылық бірігуінің
композициясы мәні болып табылады. Бұл тест түріндегі тапсырмаларының
педагогикалық ... ... ... пәні болып табылады. Егер мына
ерекшеліктерге назар аударар болсақ, онда композиция табысты болуы ... ... ... оқу ... оқу ... ... принциптері мен форма инварианттылығы. Екіншісіне формалар саны
жатады [12,3].
Тест ... ... ... үшін ... берілуі, тапсырмалар,
тапсырманың жауабы, бағалау жүйесі, тест нәтижесінің ... ... ... болады. Тест сыналушылардың дайындық деңгейін тиімді
өлшейтін және құрылымын сапалы ... ... ... қатар
тапсырмалардың репрезентативті жүйесі. Бұл анықтаманың негізінде үш ... ... идея бұл тест ... тобы ... жиынтығының жай
түрінде емес, жүйе категориясы ... ... бай ... ... ... ... жүйенің кейбір тұтастықты көрсететін элементтерінің
өзара байланысының жиынтығы ... ... ... ... ... ... сынаудың қарапайым құралы ретінде қарастыру
қалыптасқан дәстүрден ... ... ... Мұнда тест
педагогикалық өлшеудің сапалы құралы болып есептеледі. ... ... тест ... ... жаңа ... ... ... анықтамасындағы негізгі жүйе термині тестте қасиеттерді жүйелі ... ... ... Тест жүйе ... ... ... ... иеленеді. Тест тапсырмалары, олардың қолдану
ережелерінен, әрбір тапсырманың орындау ... және тест ... ... ... ... Тұтастық тапсырмаларының өзара
байланысы, олардың жалпы өлшеу факторларына жататындығын білдіреді. Белгілі
бір мазмұн оқытылатын курсқа сай бақылау ... ... ... ... ... білдіреді. Тест мазмұнын бағалау барысында әркез оның
мазмұны мен сапасы және тесттің ... ... ... ... Тест
сапасы алынған нәтижелердің жарамдылық, сенімділік өлшемдеріне байланысты
болады.
Тесттің негізгі міндетіне сол немесе ... ... оқу ... ... ... ... игергендігін анықтауға ұмтылуын қоюға
болады. Осыған орай, тапсырманың көлемді саны ... ... ... нені ... нені ... Тест ... 5 негізгі артықшылығын
Аванесов В.С. былай деп ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беруші,
тесттің жоғары ғылыми дәлелділігі;
2) тест әдістерінің технологиялылығы;
3) өлшеудің нақтылығы;
4) ... ... үшін ... ... ... нақты
бірдейлілігі;
5) тест технологиясының қазіргі ... ... ... ... күні ... 30 жылдағы батыс тестологтарының ... ... ... ... жаңа ... ... атап
айтуға болады.
Бұл кезең тілге қатысты құрылымдықтан ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Құрылымдық бағытта оқытудың және тестілеудің негізгі бірліктері –
сөз, сөз тіркесі және сөйлем болып ... ... ...... ... жеке ... ... лексика, фонология,
орфография) меңгеруін, контекстен тыс сөз және ... ... ... Бұл жаңа коммуникативтік кезең таңдаудың көптігімен ерекшеленеді.
Статистикалық өңдеу ... ... ... ... өріс алды (яғни тесттің орындалу нәтижесін анықтау
қабілеті). Тест сенімділік және ... ... ... сапаларға ие
болды.
Келесі кезең психолингвистикалық/әлеуметтік лингвистикалық тестілеу
практикасы мен теориясына клоуз-тестті әкелді.
Оқу процесі барысында ... ... ... ... ... бере ... Бақылаудың тиімді түрін таңдауда тест
әдісіне қызығушылық артты. Н.И.Красюктің ... ... әдіс ... тәсілден тұрады, олардың ішінде клоуз-тест ... ... ... көңіл аударуға болады. Клоуз-тестті амрикандық ғалым
В.Тейлор зерттеп ұсынған, сол немесе ... ... оқу мен ... қиындық
туғызады, сондай-ақ оқушы үшін тест ... ... ... сол ... ... және ... ... мәтінде көрініс
табады [7,24].
Клоуз-тестілеудің ұстанымы деформацияланған мәтіндердегі бос
орындарды толтыру. ... ... ...... ... тілді қолдана алу біліктілігінің жақсы индикаторы болып
табылады. Сондай-ақ клоуз ... ... ... деңгейі
жоғары деп бағаланды. Осы сапа клоуз-тесттердің шынайы қатысымдығы
ситуацияларымен ... ... ... ... ... ... болды, бүгінгі күні батыста оны «прагматикалық тестілеу» ... Бұл ... ... ... ұстанымға негізделген
[8, 15].
Осы бағыттың дамуына белгілі тестолог Э. Ингрем үлкен үлес қосты. Ол
Ұлыбритания мен ... 70-ші ... ... ... ... тестілеуді талдай келе, тестілеу объектілерін көрсетті.
Оның айтуынша: «тестілеу объектісі практикалық білік-дағды ... ... орай ... ... екінші тіл ретіндегі стандартты тест түрі
құрастырылған болатын. (First Certificate in English – The ... ... Local ... ... тест ... құрылымдық тест түрінде құрылған. Вашингтон
атындағы Университеттің профессоры ... ... ... оның ... ... ... ... фонетика, грамматика және
лексика – сөйлесімдердің жеке-жеке компоненттерін игеру деңгейін ... ... ... ... наразылық туды [9,66-67].
«Сол кездегі жинақталған тәжірибенің көрсетуінше ... ... – Н.Л) ... ... ... оның ... ақпараттар сынақ тапсырушының тілдік ... ... ... ... көрсете алмайды. Тағы бір себебі,
дискретті тесттерде критериалды жарамдылық болмағандықтан, оның ... ... ... ... ... алу ... ... [1,38].
Шетел қызметі институты мен Білім берудің тестілеу қызметінің
ортақтаса күш салуының нәтижесінде және ... шет ... ... ... шет ... ... Америкалық кеңесінде тест-интервью жасалды. Бұл тесттің
мақсаты – шет тілін (екінші тілді) ... ... ... ... ... ... белгілеу. Тестілеуде әр түрлі тілдер
қамтылды.
Қандай тест тілдік білімді – тіл білетіндікті ... ... ... ... ... алады?
Жақсы дайындалған тест тіл үйренушіге екі себеппен көмектесе алады:
Біріншіден, мұндай ... ... ... ... сабаққа, тіл
үйренуге деген ынтасын оятады. Мотивациялық ... әрі ... ... не қол ... үшін ... ... аудиторияда оң ахуал
қалыптастыруға тырысады. Екіншіден, тест тіл ... ... ... ... ... үйренуші тест тапсыруға дайындалудан, тест
тапсырудан ... ... ... тек оның ... ... Тест
оқушының, студенттің, тіл үйренуші көпшіліктің тілдің қай ... ... нені ... нені жетілдіру керектігін растайды. Қысқаша айтқанда,
дұрыс ... тест ... ... оң ... ... және кез келген тіл үйренушіде жетістік ... ... ... ... бағалауына сәйкес келетінін аңғарған сезімін де оятады.
Жақсы тілдік тестілер тіл ... ... ... ете ... ... оқуына көмектеседі және жақсартуға тиісті әлсіз ... ... ... тест ... ... ... ... өздерінің
оқытқанының нәтижесі үшін жауапты. Біздің тестілеріміз төмендегідей маңызды
сұрақтарға жауап беруге көмектеседі: “Менің оқытуым тиімді ... ма, ... ... ... тест көмегімен біз тіл үйренушінің ынтасын бағалай
аламыз. Тест ... ... ... біз ... ... тиісті деңгейде жүргізілді ме, мен қалай оқытып ... ... ... ... ... осы ... менің көбірек/азырақ көңіл
аударуым қажет пе?”- деген сұрақтар қоя аламыз. ... осы ... ... ... ... көмектеседі: “Тест нұсқаулары анық
болды ма?. Тест тапсырушы арнайы берілген уақытта тестіні ... алды ... ... оны ... ... ... жоғалтып немесе көңілі толмаушылық
туғызды ма, тест тапсырушының тілдік білімін, тест анықтай алды ма екен?”
деген сияқты ... ... де ... ... ... да, бағалаушыға да көмектеседі, яғни, тестер қол
жеткен прогрессті растайды және болашақ жұмысымызды жақсы ... ... ... ... ... ... тест ... тест
тапсырушының моральдық ахуалын жақсартуға, оны қодауға көмектеседі, сондай-
ақ көмекші оқу құралы да болып табылады
Тарихи мәліметтерге көз ... ... күні ... ... оқытудағы қазіргі заманғы көзқарасты – коммуникативтік мақсатты
білдіреді. Өткен ... ...... ... ... сипатта болды және оқытушының жеке пікір ойларына да байланысты
болды ... ... ... ... кейін тестілеу ғылыми
кезеңге көшті десек те ... ... бұл ... тілдік білімнің
объективтік бағалануының маңыздылығын баса көрсетті.
Қазір біз тілдік ... ... ... ... ... тілдік тұлғаларды емес, оны қолдана ... ... ... яки ... кезеңде дайындалған тест
мазмұны ... тіл ... ... үлгілерін, грамматикалық
үлгілерді, құрылымдарды жаттауына тура ... ... ... ... жазбаша жұмыстардан құрылатын: диктант, мазмұндама,
шығарма, ... ... ... ... Ал, ... негізінен
тілдік білімі (тілдік білім дегеніміз – барлық қазіргі тілдер ... ... ... ана тілі мен ... ... ... ... деңгейдегілер үшін ғана сәйкес келді.
Қазіргі кездегі тесттер оқушының үйренген тіліндегі коммуникативтік
біліктілігін бағалауды ... ... ... ... ... ... біліктілік, стратегиялық және мәдени-
әлеуметтік субъективті біліктілігі сияқты компоненттерден тұрады.
Тестілеудің коммуникативтік кезеңінде біз әр түрлі білік дағдыларынан
жинақталған емтихандарды дұрыс деп ... ... ... ... (теориялық) білік дағдысын емес, оқушының меңгерген екінші
тілін, үшінші тілін қолдана алатындығын бағалау үшін қажет. ... ... күні ... ... ... теріс қарай алмаймыз. Тестілеудің
субъективтік те, объективтік те кезеңдеріндегі ілгерілеуді жоққа ... ... ... ... екі ... де ... ... Кейбір оқулықтарымыз бен оқу құралдарымызда кездесіп қалып
жүрген ... жаңа бір түрі – ... тест ... айтқанымызды дәлелдей
түседі. Сондай-ақ, тест грамматика мен сөздік қорды да қамтиды, ... ... ... ... ... бұрынғы тестілеуде кеңінен
пайдаланылған лингвистикалық терминологияны талап ... ... ... кейбір түрлері сирек қолданылады.Мысалы –
аударма. Тестінің бұл түрі тілдік білімі ілгері студентке, ... ... ... Диктант тестілеудің ғылыми кезеңінде сынға ... ... ... де кең қолданыста. Эсседе ортаңғы және ортаңғыдан
жоғары деңгейлерді ... ... ... барысында қолданылып жүр.
(Мысалы, өз пікіріңді, өз көзқарасыңды жаз деген тапсырма түрлері) [8,14].
Прагматикалық тесттің 30 жылдық тәжірибесі ... ... ... ... ... ... көп ... аударылып жүр. Бұл
тест арқылы тіл ... ... ... ғана емес, сондай-ақ
коммуникативтік қабілет-құзіреттің қалыптасу дәрежесіне де ... ... ... ... ... әдісі ретінде қолдану идеясы лингводидактикалық тестілеудің алдына
- бақылау жүргізгенде коммуникативтік бағыттың аясында тест ... ... ... ... ... ... коммуникативтік бағыттың басты талабы мынадай,
яғни бақылау (тесттік) қарым-қатынасты модельдеуі (өңдеуі) керек. ... ... ... ... ... ... ... болып табылады [10,276].
Демек, Арутюновтың «өзінің ойын өзгелерге жеткізу және олардың өз
пікіріне қатысты ... ... ... ... сай, бақылау тіл
үйренушінің тілдерді игерудегі ... орай ... тиіс ... тест ... ... шешуге қабілетті болып
табылатын бақылау объектісі ... онда ол ... тест ... ... тест тіл үйренушінің ... ... және ... ... ... ... орай ... қажет.
«Коммуникативтік тест» термині алғаш рет В.А. Коккотта ... ... та бұл ... ... өнімді/тиімді сөйлесімді бақылауға
арналған тесттерге байланысты айтылады [3,27].
Коммуникативтік мәселелерді шешу тек айтылымда ғана ... ... ... да, тыңдалым және жазылымда көрініс табатынын байқауға болады.
Сондықтан да комммуникативтік тест анықтамасына сөйлеу әрекетінің түрлеріне
тәуелсіз коммуникативтік ... шешу ... енуі ... тест ... ... ... керек, яғни тіл үйренуші
оқуға, жазуға, тыңдауға және сөйлеуге деген қабілеттілігін ... ... ... осы ... ... ... көмегімен өзінің
коммуникацияға деген қабілет-дағдысын көрсете алуы тиіс [11,167].
Мысалы, кешенді тесттің оқылымы бойынша тапсырманы ... ... ... ... ... бөлудегі қабілеттілігі ғана емес, оның
прагматикалық ... ... ... ... іске ... ... екендігі маңызды. Осы мақсатқа орай, тесттік
тапсырмалар ... ... ... ... ... З.С. ... «оқылым» бойынша тест үлгілері:
Мәтінді оқыңыз.
Кісінің кісілігін уақытты босқа өткізбеуден басталмақ. Даналық ... ... ... ... ... ... бар, тек оны ... әр түрлі
пайдаланады. Уақыт – ақсүйекті мойындамайды. Ханға да, қараға да берілетін
мерзім тәулігіне ... төрт ... ... ... ... ... жоқ. ... ақсүйектік уақытты пайдалануға байланысты, кім
уақытты бағалай білсе, сол ғана тектілердің қатарына қосылмақ. Адам уақытты
сезінгенде ғана ... ... ... Өзіне-өзі бағыт белгілейді.
Дүниедегі ең жаман дерт – ... ... Өзін ... адам ... ... ... іскерлер әлемін басқаратын – ұлы мәртебелі уақыт.
(«Қаржы-қаражат» журналы №6 1995ж)
Мәтін не ... ... ... ... ... ойлайсыз, елдің бәріне ортақ …бар
А) бір-ақ календарь
В)жоқ, көп календарь
С) календарлар көп
D) ... ... ... ... ... ... тапсырмалар
коммуникативтік түрде модификациялануы мүмкін.
Мәселен, құрылымдық бағыт аясында құрастырылған формалды тапсырма
түрін қарастырып көрейік.
Нұсқау: ... ... ... ... ... ... ... жіберіңіз.
А) сізге
В) сіз
С) сізбен
Д) сізді
Коммуникативтік бағыттың тест тапсырмаларының келесі түрі:
Тапсырма: Әріптеске жіберілген іскери хаттағы бос ... ... ... Біз … ... ... ... Біз … ... факспен жібереміз.
2. … сіз тауар жеткізудің жаңа кестесімен келісесіз бе?
3. … келесі аптада хабарласамыз.
4. … ... ... ... тіл ... ... мен мағлұматты
қабылдаудағы кемшілігін байқауға немесе жаттығу (машықтану) үшін ... ... ... ... ... ... тапсырушының коммуникативтік
қабілет-құзіретінің деңгейін және оның шет ... ... ... ... ... ... қажет.
Коммуникативтік бағыттың басты талабының бірі – тест тапсырмаларының
болмысы шынайы ... ... сол ... ... ... ... ... дағдысының деңгейі ғана емес, сондай-ақ
оны коммуникативтік міндеттерді шешуге қолдана алу ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
2) төлемақыны төлеу;
3) көрмені ұйымдастыру;
4) көрме алаңы үшін тапсырыс беру;
Не істегеніңіз туралы есеп беріңіз.
Үлгі: Көрме ... ... тест ... ... мыналарды ескеру қажет: тест ... ... ... ... ... ... байланысты болуы керек.
Яғни, тест орындау кезіндегі механизіммен адамның ... ... ... ... ... ... ... сәйкестікті
табуы тиіс.
• Сәйкестікке құрылған тест түрін ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға болады;
коммуникативтік міндет түрінде тест тапсырмасын құруға болады: іскери
хаттарды тиісті ... ... ... ... ... ... - папкілеріне бөліп салыңыз;
• Клоуз-тест бланкілерді толтыру дағдысын тексеруге бағытталған
тапсырманы ... ... ... ... көп тест түрін көп элементтің ішінен сенімді түрін таңдап алу
қажеттігін орындау міндетіне байланысты қолдануға ... ... ... ... ... жарнаманы, визит карточкасын,
телефон номерін және т.б. таңдау.
• Еркін ... тест түрі ... ... ... ... орын ... Бұл ... шығармашылық
сипатымен байланысты. Яғни жазылым, сөйлеу ... ... ... тест түрі ... ... ... ретінде жазылымға арналған тест
тапсырмасын қарастырып көрелік:
Ситуация: сіздің фирмаңыз кондитер өнімдерін ... ... ... ... ... Қазэкспорт Астаналық фирмадан сұрақ
хат келді.
Тапсырма: жауап ... ... ... ... ... ... ... ұсына алады;
- Қандай бағамен;
- Қандай көлемде жеткізіледі;
- Тауар қандай көлік түрімен жеткізіледі;
- Жеткізілу мерзімдері қандай;
- Төлем (нысаны,мерзімі) қалай ... ... ... ... ... бағдарламалар, (сынақ
тапсырушының коммуникативтік рөлін, яғни жанрын, стилін және пікір айтудағы
модалдылығын) және ... ... ... ой ... анық ... анықтайтын, еркін жауапты тест түрінің қатаң
құрылысын ... ... ... мен ... ... шектеу, оның тілді
игеру деңгейіне тәуелді ... ... ... ... ... тапсырмаларын коммуникативтік бағыт аясында талдай келе, тестке
енгізілген материалдың сипатына назар аударуға тура келеді. Бақылау жүргізу
кезінде қарым-қатынас саласына сәйкес тест ... ... ... ... ету аса ... Коммерция және бизнесте қызмет
етуші, яғни кәсіптік саладағы коммуникативтік қабілет-құзіретті бақылауға
бағытталған тест тапсырмаларының ... ... ... ... Осы ... ... қабілет-құзіретті игеруді бақылаушы
тесттерге іскери хаттар, жарнама, стандартты ... және ... ... «телефондағы сөйлесімдер», «жұмысшылар кеңесі» және «Тілек-
талап», «Келісім ... ... ... ... ... төңірегіндегі
келіссөздер және т.б. жатады.
Тест тапсырмалары құжаттың толық мәтін аясына сай құрылуыда, (мысалы,
іскери хаттар) сондай-ақ ... ... ... сөз ... ... де болуы мүмкін. Аталған сөз ... ... ... ... табылады. Фирмалық бланкіде қосымша дыбысты әсерлермен
естілуі мүмкін аудиожарнама, материал ... ... ... ... ... ... көрініс табуы керек.
Тест тапсырмаларының орындалу формасының шынайы коммуникация
шарттарына, яғни ... ... ... ... телефондық
сөйлесімдерге құрылуы да мүмкін ... ... ... тапсырушы бір
бөлмеде, ал сынақ алушы келесі де отырады. ... және ... ... тестілеудің аса қажетті компоненттері болып
есептеледі.
Коммуникативтік тестті бағалау көптеген ... ... ... формалданғаннан коммуникативтіге дейінгі тест тапсырмалары ... ... ... ... ... қиындай түседі деген кең
тараған тұжырыммен байланысты.
Бұдан шығатын нәтиже ... ... бір ... ... ... ал ... жағынан тілді қолданудағы дағды ... ... ... ... ... ... – пікірдің тілдік
дұрыстығы және коммуникативтік ... шешу ... ... ... ... ... дұрыстығының
негізгі критерийінде қатенің коммуникативтілігі маңызды орын алады.
Коммуникативтік сәтсіздікке ... және ... ... ... қателер пікірдің мағынасын өзгертіп, оны ... ... ... қабілет-құзіреттің қалыптасуын тесттік
бағалау қандай ... ... ... ... ... ... ... тест
коммуникативтік білік дағдыны тексеруге бағытталуы керек. Мұндай тестіні
орындау негізі – коммуникативтік міндетті шешу болып табылады.
2) Тест ... ... ... түрінде жасалуы тиіс.
3) Тест тапсырмалары түрін таңдауға ... ... ... ... Тест тапсырмалары материалдарының тематика және ... ... ... ... түпнұсқалы материалдар болуы тиіс. Тест
материалдарының презентация ... ... ... ... ... ... керек.
5) Тестті бағалаудың басты өлшемі коммуникативтік ... ... ... ... Бұл ... ... нәтижесі тұрғысынан
бағаланады. [8,16]
Коммуникативтік қабілет-құзіреттің қалыптасу ... (шет ... ... сол ... ... ... сәйкес) коммуникативтік
тесттің нәтижесі арқылы анықталады.
Коммуникативтік тест – тілдік айтылымның дұрыстығы мен міндеттерді
шешу тиімділігін ... ... ... және ... ... ... деңгейін өлшейтін коммуникативті маңызды мәліметтерге
құрастырылған лингводидактикалық тест.
Формалды тестологтардың көзқарасымен қарар болсақ, коммуникативтік
тест ... ... ... ... идеясына қарсы пікір айтушылар мен
сынаушылар төмендегі ұстанымдар ... ... ... ... ... формалдануы
Коммуникативтік тест жауаптың формалдану ... ... ... ... ... ... ... Тест тапсырмасын тұжырымдау
Тест тапсырмасын құрауда формалдау принципі сақталуы және тұжырымға
сәйкес мынадай болуы керек: “дұрыс ... ... ... ... “бөліктерді сәйкестендіріңіз”.[1,23] Мысалы, лексика-грамматика
бойынша тестілер үлгісіненде ... ... ... ... ... ... ауылға
D) бардым
Жауап вариантын таңдаңыз.
Ауылға қашан бардың?
А) мен
В) жазда
С) ауылға
D) бардым
Асты сызылған сөзге сәйкес сөзді табыңыз.
Елудей ерін тұтқындадық.
А) елу шақты
В) ... ... ... [8]
Тапсырмалардың нұсқасы барлық тест үшін бірдей ... ... ... тапсырмалары түрлерінің әр түрлілігі сыналушыны
жаңылдырады, яғни бұл орындау нәтижесінде ... ... ... ... тестті орындау нәтижесі оңай жүзеге асады: дұрыс ... ... саны ... ... ... ... қатысты анықталады.
Коммуникативтік тест нәтижесін ... ... ... ... шкалалардың негізінде жасалады.
Қазіргі күні тестологтар мен лингводидактиканы зерттеушілер оқыту мен
бақылаудың ... ... ... мен ... ... ... Шейлздің “Осы заманғы тілді қарым-қатынас мақсатында үйрену және
оқыту” деген №12 жоба жұмысының ... ... ... “Қазіргі
заман тілдерін оқытудың коммуникативтілігі” атты ғылыми зерттеу еңбегіне
сүйене отырып, Европа ... ... осы ... ... ... ... қайта дәлелденді. №12 топ жобасының
өкілі Дени Жиро аталған құжатты: “тіл үйретушілер мен үйренушілер үшін ... ... ... ... ... ... он ... Европада пайда
болған коммуникативтік бағыттағы көптеген еңбектерде (оқулықтарда ... оқу ... ... оқыту принциптеріне негізделген
мәліметтер ұсынған. [1,25]
Сондай-ақ біз мұнда ... ... ... ... ... ... мағынадағы түрлерін түсінудің оқытушыларға көмегі
көп деген ойдамыз. Себебі, бір типтегі тест түрін ... ... ... қол ... ... сондай-ақ тестінің бір түрін басқа
түрімен алмастыру да әрқашан да ... бола ... Осы тест ... ... ... жүрген әдіскер З. Күзекова тестінің топтастырылуы
туралы мәселеде тест түріне бай ағылшын тіліне және ... ... ... ... ... мынадай мәлімет береді:
Тестілердің қарама-қарсы мағынадағы категориялары:
Жалпы білімді бағалауға раналған тест ____ білік дағдысын бағалау тесті
Субъективтік тест __________________ объективтік тест
Шығармашылық тест ... ... ... (теория) білік дағдысына арналған тест ___коммуникативтік тест
Нормаға негізделген тест_______ ... ... ... тест ... ... тест
Мамандық тіліне негізделген тест ___тілдік білімді анықтауға арналған тест
1. Жалпы білім тестісі мектепке әр түрлі ...... ... ... т.б. қолданылып жүргенін білеміз. Тестің бұл
түрі оқушының тіл ... ... ... ... ... ... ... арналған тест – оқушының тілді пайдалана
алатынын көрсетеді.
3. ... тест - ... эссе ... ... шынайы қолдана
лау біліктілігін бағалайды. Бірақ оқытушылар баллды жылдам әрі жүйелі қоя
алмайды.
4. Объективті тест – ... ... және ... ... тест оңай ... мүмкін. Шығармашылық тест (жазылым,
сөйлеу) белсенді және шығармашылық ... ... ... ...... ... әр түрлі стратегиялар арқылы түсінуге
негізделеді.
5. Тілдік (теория) ... ... тест ... ... – сөздік қорын, грамматикасын бағалайды.
6. Коммуникативтік тесттер – пікір, ақпарат алмасулар барысында тілді
қолдана алуын анықтайды.
7. ... ... тест - ... ... ... ... студенттермен салыстырады.
8. Өлшемдерге негізделген тест – ... бір ... ... ... тест - ... ... ... бір фактіні мысалы,
шылаудың бір түрін, етістің түрлеріне баса ... ... ... тест бұл диктант сияқты әр түрлі тілдік білік-
дағдыны ... ... ... тесттер – белгілі бір салада мысалы, автомеханикада,
экономикада, ... т.б. ... ... алу дайындығын немесе жалпы
тілдік білімін бағалайды.
12. Тілді білудегі жетістігін анықтауға ... ... ... ... ... меңгергендігін көрсетеді. [8,18]
1.2 Педагогикалық тестілеудегі жүйелі бағыт
Педагогикалық тестілеу – білім ... ... ... ... тестілеу мынадай ғылымдарды қамтиды:
- жалпы педагогика
- дидактика және зерттеу пәні материалдық объекті ретіндегі педагогикалық
тест;
- ... ...... ... параметрлік шкаласы;
- басқару – жоспарлау және тестілеуді ұйымдастыру;
- әлеуметтану – педагогикалық жетістікті маниторинг;
- Экономика – іс – ... ... ... қызықтыратыны да қажеттісі де педагогикалық аспект. Тестілеуді
екі ғылым аясында (жалпы педагогика, дидактика) ... ... ... ... ... танымдық процес тұрғысында құрастыру және
тестің өзі (материалдық объект)
Педагогикалық тесттерді құрастыру педагогтің, тіпті күнделікті оқыту
әрекеті барысында да ... ... бір ... ... тұрады, оны
жүйелі зерттеудің негізгі компоненттерімен салыстыруға болады. Әдіскер-
ғалым З.С.Күзекова педагогикалық ... ... ... ... ... бойынша көрсетеді:
Педагогикалық тестітерді құрастыру – жүйелі зерттеу
| ... ... ... ... ... ... | ... кезеңдері |
|1 ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... |
|2 ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... |
|3 ... ... |Оқу материалдарын таңдау және |
| ... ... ... мазмұнын талдау |
|4 |Модельдерді ... ... ... дайындау |
|5 |Зерттеу жүйесін байқау, | ... ... ... |
| ... ... ... |
|6 ... және жинақтау ... ... |
| | ... өңдеу, мазмұнын |
| | ... ... тест |
| | ... ... ... |
| | ... таңдау, жарамсызын |
| | ... ... ... |
| | ... құру |
|7 ... ... ... |Педагогикалық бақылау |
| ... ... ... стандартты |
| | ... ... ... ... ... ... ... деңгейі болып табылады
және өзіне алдыңғы жетістіктерін жинақтайды.
Бірінші кезең – мақсатты болжау – тест ... не үшін ... ... түрі, контингент.
Екінші кезең – оқыту нәтижелерін сипаттауға құрылады, ... ... ... ... ... ... беру мақсаты ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі ... ... ... ... ... кезеңде оқушының қандай білімді меңгеруі керектігі және қандай
деректегісі анықталуы керек. Педагогиканың ... ... сөз ... ... ... да ... тек қана оқытудың когнитивтік
мақсаттарының білім, (бірақ ... ... ... түсініп,
қолдану, анализ, синтез, өлшемдей алады.
Үшінші кезеңде оқушы нені білуі керектігі таңдалады, яғни сәйкес ... және ... ... мазмұны таңдалады. Педагогикалық
тестілеудің алдыңғы үш ... ...... ... моделі – тест спецификасын түзу болып табылады.
Спецификация – педагогикалық тестінің құрылымы, жоспары, міндеті,
мақсаттары ... ... ... ... Сондай-ақ мұнда педагогикалық
тестілеу ережелеріне бағалау критерилеріне, тест нәтижедерінің ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Төртінші кезеңде спецификация негізінде техникалық тапсырмалар
тізбесі ... ... ... ... саны ... ... тест ... дайындалады, түйіндей айтқанда, тест ... ... ... ... пилоттық тестілердің, байқау алды
тестілерінің варианттары пайда болады.
Тест композициясының бесінші кезеңі – сараптау және ... ...... ала ... ... педагогикалық тестінің мақсат, міндетіне
сәйкестігін анықтау.
Алтыншы кезеңде байқау, сынақ нәтижесінен кейін ұсынылған талаптарға
сай келетін ... тест ... ... ... ... бойынша
статистикалық сипаттамаларға сай келмейтін тест алды тапсырмалары нысаны
(формасы) ... ... ... да ... бойынша тестіден алынады.
Жүйелі жұмыстың ... ... ... ... ... тестке
айналады. Мұны да жүйе ретінде көрсетуге болады:
|Педагогикалық тест ... | ... ... | ... | ... | ... |
|1 ТТ | |2 ТТ | |3 ТТ | |mТТ ... ... жүйе ретіндегі педагогикалық тест құрамының
моделі
Педагогикалық тестілеуді үш өзара байланысты жүйе ретінде ... тест құру ... іс ... ... ... жүйе ... ... тест;
- тест сапасын бағалау бойынша іс шаралар жүйесі.
Бірінші жүйені таратсаңыз, екіншісі туыцндайды, оны ... ... ... ал бұл ... ... ... ... мүмкіндік береді, осылайша педагогикалық тестіні құрау мен
бағалау бойынша барлық іс шаралар анық, ... оңай ... ... және ... ... ұстанымдарын пайдалану – бізге қазақ тілі тестісін –
Қазтестіні дайындауға бағыт берді. Бірінші ... ... ... ... кезеңде тестінің құрылымдық мазмұны, ... ... ... ... ... ... үш бөлімнен тұрады:
тыңдалым, лексика-грамматика, оқылым. 1-бөлім тыңдалымда талапкердің тыңдау
арқылы қазақ ... ... ... ... тіліндегі ауызша сөйлеу)
бағаланады. Диалогтар, монологтар аудио ... ... ... ... ... үш бөліктен тұрады: А бөлігі, В бөлігі, С бөлігі. ...... ... ... ... Әрбір диалог сайын төрт жауабы
бар тапсырма беріліп отырады. Екінші бөлікте (В бөлігі) ... ... ... ... ... ... ... Үшінші бөлікте (С
бөлігі) бірнеше монолог және монолог мазмұнына қатысты бірнеше ...... ... ... ... қолдана
алу қабілеті бағаланады.
Оқылым бөлімінде әр түрлі стильдегі, әр ... ... ... оқып, түсіну қабілеті бағаланады. Тапсырмалардың қиындық
деңгейіде ... тест ... ... ... ... талданады. Тест алды тапсырмаларын құру уақыты ғана емес,
арнайы зерттеуді ... ... Яғни ... ... ... ... ... енгізілді. Жарамсыз тапсырмалар тестіден алынды.
Әрбір тестілік тапсырмалардың статистикалық ... ... және ... жүйе ... ... ... ... және
педагогикалық тест әдістемесі ретінде ұсынуға болатындығын дәлелдейді.
“Педагогикалық ... ... ... ... өлшемі
болып табылады. Бұл түсінік барлық ... ... ... ... мен ... көрсетеді: ол сұрақ, оқу ... ... т.б. ... ... тапсырманы оқу мен оқытудың интеллектуалды дамуының
құралы ретінде анықтауға болады. ... ... ... ... ... ... ... объектілердің өзгеруіндегі және құбылыстардағы
заңдылықтарды табу, өзінің және басқа да тұлғалардың ойлауын сынап ... ... ... анықтай алуы ретінде түсіндіріледі.
Білім мемлекет пен қоғамның, адамдардың қызығатынын оқыту және
тәрбиелеуге ... ... ... ... Сондай-ақ, білімді
өзін және қоршаған әлемді түсіну нәтижесі мен үрдісі ретінде анықтауға
болады.
Оқыту ... ... ... процесін, педагогтар мен ата-аналардың
біріге әрекет етуіндегі білік пен дағдының процесін ... ... ... ... ... ... ... белсенділігін, оқушылар мен студенттердің білім сапасын , сонымен
бірге педагогикалық еңбектің тиімділігін арттырады.
Педагогикалық тапсырма тесттік және ... емес ... ... елдік білімдегі тапсырмалардың көпшілігі тест түрінде кездеседі.
Тапсырмаларды білім беруші және бақылаушы деп бөлу тиімді. Біріншісі
оқу процесіндегі ... ... ... ал екіншісі – педагогтардың ... ... оқу ... бітіргеннен кейінгі білімінің деңгейін
және дайындық құрылымын анықтау мақсатында қолданылады. ... ... ... үшін және ... үшін қолдануға болады. Тапсырмалардың
келесі бөлігі өзіндік оқуға, өзіндік бақылауға қолданылады.
Түрді игеру қажетті, ... ... ... құру ... ... Түр ... құрылымдық бүтіндік пен ... ғана ... Тест ... ... тестік тапсырмаға сырт
жағынан ғана ұқсас, бұл ... ... ... үшін ... содай-ақ
оларды тестке енгізу үшін статистикалық қасиеттеріне көңіл бөлу керек.
Педагогикалық өлшеу үш ... ... ... тест ... ... ... және педагогикалық тест.
Көбінесе тест түріндегі тапсырманы құру оңай, себебі бұл үшін ... емес деп ... да бар. ... ... бұл ... құру түр ... ... түрде біріктіруде шығармашылық композиция ... зор. ... ... ... ... ... ... деген қабілет-дағды айтарлықтай қажет деп айтуға
болады.
Жоғарыда аталған педагогикалық ... үш ... ... ... ... түріндегі тапсырма – педагогикалық теория өлшеуінің ең алғашқы
түсінігі. Ол педагогикалық құрал және төмендегі талаптарға ... ... ... ... ... технологилылық;
- айтылымның логикалық түрі;
- жауап үшін орынның анықтылылығы;
- жауап бағасының бірыңғай ережелілігі;
- ... ... ... дұрыстығы;
- тапсырма мазмұны мен түрдегі нұсқалардың тепе-теңдігі;
Аталған талаптар көмегімен – бір мезетте тапсырма ... ... тест ... ... ажыратудағы практикалық
мүмкіндік туындайды. Міне, сол себептен әрбір ... ... ... ... тапсырма белгілі бір мақсат үшін құрылған, басқаша
айтсақ, өзіндік міндеті мен өзіндік сипаты бар. ... ... ... ... үлгерімі төмен оқушылар үшін, интеллектуалды дарындылар немесе
төмен қабілеттілер үшін, өзіндік ... ... ... компьютерлік
тексеру және аттестация мен кәсіптік іріктеу үшін құрыла алады.
Педагогикалық тапсырма үйретуші және ... ... ... ... ... өз ... ... оқу материлдарын игеру және
өзіндік дамуды белсендендіру үшін қолданылады. Егер оқу ... ... ... ... онда бұл олардың үйрету мүмкіндіктерін көрсетеді.
Бақылаушы тапсырмалар, керісінше педагогтар немесе тексеруші ... ... ... ... да белгілі бір ... ... ... ... ... мен дайындық құрылымын анықтау мақсаты ретінде
қолданыс табады.
Қысқалылық, талап ретінде тапсырмалар мазмұнының мағынасын нақты
айқындауда жету үшін ... ... ... ... таңдауды
қамтамасыз етеді. Сондықтан тест түріндегі ... ... ... ... ... әрі ... көп емес бағыныңқы сөйлемді қамтуы
қажет.
Айтылымның логикалық формасы – бұл тест мазмұнын тиімді ... ... ... Ол оқытылған оқу пәні туралы білімді айқындайтын
адамдардың ой-пікірінің анық айтылуының ... ... ... табылады.Бұл
форма көп жағдайда сұрақтарды ауыстырады.
Технологиялылық – тапсырманың қазіргі талаптарының бірі ... ... деп ... ... ... ... ... оның
көп бөлігін техникалық құралдардың көмегімен нақты, жылдам, үнемді және
объективті түрде ... ... ... Егер де мазмұны сыналушыға нақты әрі
түсінікті, сондай-ақ тапсырма түрі компьютерлендіру мүмкіндігіне ие болса,
тапсырмалар ... ... ... Тест ... ... ерекшелігі білімді бақылау және оқыту ... ... ... талаптарымен сәйкес келе
көрініс табуы.
Жауап үшін ... ... – тест ... ... ... мазмұндық көрсеткіштерінің бірі болып ... ... ... – бұл ... ... әріптер) жауапты талап ... ... ... ... түр аясындағы жауап бағасы ережесінің бірдейлігі
педагогикалық өлшеу процессін ... ... ... ... ... бір ... алдын ала берілмейді, барлығы тапсырмаларға берілген
уақыт ішінде жауап беруі тиіс. Бұл өлшеу тестілеудің ... ... жол ... мазмұны мен түр нұсқаларының дәлдігі тапсырмаларды орындау
үшін қажетті компоненттерінің өзара сәйкестігін көрсетеді. Дәлдік шарттары
сыналушының тапсырма ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Түрдің мазмұнға немесе керісінше мазмұнның
түрге сәйкес келмеуі тапсырма ... ... қате ... ... сай тапсырма нақтылық, ... және ... ... ... тест ... ... ... ұқсас.
Егер тесті мазмұндық және формалды жүйенің бірлігі деп түсінсек, онда ... ... ... ... және ... ... аса қажет болып табылады. Бұндай тексеруді тек тест тапсырмасы
қамти алады. Тест тест ... ... ғана ... тек тест
тапсырмаларынан тұрады. Бұл логикалық ... ... ... ... түсініктерінің арасындағы байланысты көруге мүмкіндік береді.
Тест тапсырмаларыбұл тест түріндегі ... ... ... ... талаптарға жауап беруші құранды бірлік:
1) белгілі қиындықтар;
2) мүмкіндігін саралаушы (тесттік балдың жеткілікті ... ... ... ... ... ... жүйесін көрсететін
тесттің бөлінбейтін бүтін бөлшегін танытады.
Ұстаным – бұл ... ... ... барысында өзіндік
әрекеттермен басшылық ... ... ... ... ... ... оқу процесінің тиімді мүмкіндіктерінің жиынтығы
ретінде енеді.
Педагогикалық өлшеудің ... мен ... ... ... Ол ... ... директорлар ассоциациясында танылған тест
формаларын оқытуда қолданбау дұрыс емес деп есептеулері, тек өлшеу арқылы
қандай ... ... және ... бағытта ары қарай жалғауға болады
дегенді анықтау маңызды. Келесі ... жолы ... – бұл ... және ... ... қол ... мүмкіндік туғызатын техникалық
құралдар мен стандартты тест бағдарламаларын қолдану. ... ... ... ... ... ... нәтижелері бойынша біліміне
тереңдетуде маңызды орын алады. Бұл ... ... ... ... ... ... және қорытынды өлшеудің немесе бағалау ... ... баса ... тест сыналушылардың дайындық деңгейін тиімді өлшейтін
және құрылымын сапалы бағалауға мүмкіндік беруші қатарлы ... ... Бұл ... ... үш идея ... ... тест ... тобы немесе жиынтығының жай түрінде емес, «жүйе»
категориясы мазмұнының ... бай ... ... ... ... ... ... көрсететін элементтердің өзара байланысының жиыны
ретінде түсіну қабылданған. Екінші идея, бұл ... ... ... ... құралы ретінде қарастыру қалыптасқан дәстүрден
ауытқығандығын көруге болады. ... тест ... ... ... ... есептелінеді. Үшінші идея, анықтамада тест ... ... ... ... ... Тест анықтамасындағы негізгі «жүйе»
термині тестте жүйелі қасиеттерді түзуші ... ... Тест жүйе ... тұтастылық пен құрылымдықты, құрамды иеленеді.
Тест тапсырмалары, олардың қолдану ережелерінен, ... ... ... және тест ... интерпртациясы бойынша ұсынудан тұрады.
Тұтастық тапсырмалардың өзара ... ... ... өлшеу
факторларынан тұрады.
Педагогикалық тест сыналушының дайындық құрылымын және деңгейін
тиімді, әрі ... ... ... ... ... түр, ... ... тапсырмалардың жүйесі ретінде тестілеу мақсатының адекватты
нәтижелердің интерпретациясын қажет етеді. [13,5]
Педагогикалық зерттеудің теориясы мен ... ... ... ... ... сапасы. Педагогикалық өлшеу үшін сапа мәселесі
болып тірек сөз табылады. Себебі тек сапа ған ... ... ... ... Тәжірибедегі сапасыз өлшеу тесттің жарамсыз болуына
әкеліп соғады. Педагогикалық өлшеудің негізгі ...... ал ... ... тест ... ... ... Тест тапсырмалары тест
түріне сай ... ... ... ... Педагогикалық өлшеу
сапасы – көп шамалы құбылыс, сол үшінде өзіндік мәселелер жиынын көрсетеді.
Соңғы кездері тек тестке қатысты олардың ... ... кең ... Бұл ... ... ... ... өлшеудің ерекшеліктерін
ажыратуға тиімді болып табылады. Өлшеу сапасын ... ала ... сай ... ... ... ... ... болады. Өлшеу
тұлғаның оқу қасиетін шамамен ... ... ... ... Бұл
анықтамадан шығатын қорытынды, өлшеудің негізгі мақсаты бұл қызықтыратын
белгілерін айқындау ... ... алу. ... ... ... ... ... пәні - өзіндік білік-дағдыны иеленетін
сыналушылардың жиі ... ... ... ... пәні ... дайындық деңгейін өлшеу үшін сапалы тесттерді өңдеу. Қазіргі
күні ... ... ... ... ... оқыту технологияларында
қолданылады.
2 Квалиметрия ­ тесттік бақылаудың негізі
Тест ... ... ... ... ... мүмкіндігіне
жіктелген жағдайда ғана бақылау ... ... ... ... ... ... ... ете алады.
Квалиметрия - өлшеу – тесттік бақылауды ғылыми ұйымдастырудың негізі
болып табылады.
Тест имплицитті түрде өзіне ... ... ... ... ... (латентті) сапа өлшеуінде сыналатын бағалау” ретінде
анықталады.
“Қоршаған ... бар зат, ... ... ... ... ... ... өлшемі бар” ( деп американдық психолог Торндайк дәлдікпен
айтқан [1,26].
Дұрыс ұйымдастырылған бақылаудың рөлі мен ... ... ... ішінен С.И. Архангелскийді атап айтуға болады. Оқу
процесінде өлшеудің рөлін бағалай ... ол ... ... ... ... ... өлшеу мәселелері мен педагогикалық көрсетулер
айтарлықтай шамада ғылым саласында ... және ... ... ... ... ... анықтап береді [14,142].
Оқу жетістігін тест арқылы өлшеу объективтілікке әкелуі ... есеп ( ең ... ... деп ... ұлы ... “Көздеуді есепке алу, демек, көбінесе көзмөлшер иллюзиясына
ұшырауға тәуекел ету” [1,27].
Ешқандай арнайы шкалаларды ... ... ... ... ... ... оқушыға әсер ... ... ... ... ... өлшеу әдісі деп тек талап етілген
нәтижелерге толық жауап беретін өлшемдерді айтуға болады.
Сандық ... ... ... ... ... және
қабылданған ережелерге тәуелді анықталған сандық жүйе ( бағалау шкаласы
ретінде түсіндіріледі. (Мысалы, ... ... ... ... ... ... емес”т.б.)
Шкала ( бұл объектінің үздіксіз қасиеттерін өлшеу аспабы. Ол
объектінің әр ... ... ... ... ... қатар
қасиеттерін, яғни сандық жүйені көрсетеді [15,494].
Өлшеу шкаласы – бұл зерттеу объектілерінің белгілерін көрсетілген
дәрежедегі ара қатынасын ... ... ... ... ... ... түрін және көптеген операциялардың іске асуына, яғни шын мәнінде
өлшеу шкаласының таңдауының өзгеру нәтижесі мен ... ... ... ... ... ... ... мен нәтижелердің талдаудың және
мәліметтерді өңдеудегі математика-статистикалық әдістерді ... ... ... ... Сол ... ... да ... (күрделі статистикалық әдісті айтпағанда, қарапайым шама
болса да) қолданбастан бұрын алдымен таңдалған шкала ... ... ... мүмкіндік бере ме соны анықтапалу өте маңызды. ... ... ... да бір ... ғана негізделген зерттеудің
алғашқы кезеңі болып табылады. Көп ... ... ... үшін ... ... түрі туралы сұрақтан жанама түрде өтіп кетеді. Біз кейде
кейбір белгілерді белгілеуде (тапсырманың шешу ... ... ... ... және т.б.) осы ... тікелей өлшеуден тыс (мысалы, пән
бойынша дайындық) кейбір жасырын (латентті) қасиеттер туралы қорытындылар
жасаймыз.
Сол ... ... ... жататындығын анықтайтын өлшеу
шкалаларының негізгі үш ... ... ... Шкала реттілілігі
саны анықталған және өлшенетін қасиеттердің көрсеткіштеріне сәйкес келуші
бір шкала бағдарының басқа шкала ... аз, көп ... тең ... Шкала аралылығы (интервалдылығы) шкалалар арсындағы ұстанымның
аралығы өзара тең дегенді білдіреді. Шкаланың нөлдік нүктесі ... ... ... ... ... ... ... өлшеу
қасиеттерінің қатыспағандығын нөлді білдіретін, яғни ... ... ... ... жалпы классификациясы метрикалық және метрикалық
емес шакалар болып бөлінеді. Біріншіге бірлік өлшеу жатуы мүмкін ... ... ... т.б.). Метрикалық емес шкалаға ... ... ... шкалалар мықтырақ, яғни олар өлшеу объектілерін өте
жақсы бөлшектейді ... ... ... ... ... қамтиды). Метрикалық емес шкалаға номинативті және реттік шкалалары
жатады.
Номинативтік шкала өлшеу шкаларының барлық негізгі атрибуттарын, ... ... және ... ... ... ... үшін атау ... және номиналды (нақтылы) шкаласы ... ... ... ... және теңестіру үшін қолданылады.
Объектілер топ ішінде өлшеу қасиеттері бойынша бірдей болуы ... ... ... ... ... ол ... мен “сан” түсініктерімен
байланысқа түспейді. Ол тек бір объектіден екінші бір ... ... ... ... ... шкаланың өлшеу қасиетінің мысалы, тест
тапсырушының жынысы болып табылуы мүмкін. Басқа ... ... оның ... ... діні, туған жылы, айы, күнін жатқызуға болады.
Номинативті шкаланы қолдануда категорияға сәйкес кодталған сандар тек
белгі (аттары) арқылы қойылады. Айнымалы өлшеу ... шын ... ... болып табылады, оларды бақылау мөлшерінің негізіне қатысты
ғана бір-бірімен ... ... ... ... ... ... ... яғни, оларды қосуға, алуға,
көбейтуге және бөлуге қолданылмайды. Бірақ арнайы өңдеу тәртібі мен ... ... ... Олар ... ... (әр ... айнымалы көрсеткіштердің мөлшерін есептеу).
Интервалды шкалаға реттілілік пен интервалдылық қатысқанымен, нөлдік
нүкте қатыспайды. Бұл шкалада зерттелетін объектілерге ... ... ... Шкалалардың әр жердегі интервалдары сол мәнді иеленеді,
сондықтан интервалды шкалада тек қана ... және ... түзу ғана ... ... ... ... ... нақты анықтау.
Интервалды шкаланың мысалы, ол тестілеудің өтіп ... ... мен ... ... ... нөлдік нүкте шартты түрде ғана болады. Аталған шкалада
қанша рет көп немесе аз ... ... ... ... ... аз ... көрсетілгені туралы талдау жасай ... Бұл ... ... операцияларды, арнайы әдістерді қолдана аламыз.
Қатысымдық шкаласында өлшеу ... ... ... ... интервалдылық пен нөлдік нүкте қатысады. Мұндай ... үшін ... ... мен ... шкала терминдері қолданылады
[16,5-7].
Салыстырмалы шкала бір объектінің қасиеттері келесі объектінің ұқсас
қасиеттерінен қанша рет аз ... көп ... ... ... ... шкала интервалды шкаланың барлық атрибуттарымен сипатталады және ... ... ... ... сол ... ... ... толық
қатыспауына сәйкес келетін белгіленген нөлдік нүктесін иеленеді. Мысалы,
студенттердің ауысу шамасы ... ... басы ... ... мәні ... ... қатыспағандығына сәйкес келеді. Нөлдік мән
біліктілік жетістігінің жоқтығының дәлелі болып табылады. Қатысымдық шкала
өлшеуінің мысалы, физикалық ... ... ... ... ... т.с.с.
Қарастырылған өлшеу шкалаларының топтастырылуы бұл ғана емес. Кейбір
амандар өлшеу ... тек үш ... ... ... ... ... ... біріктіріп қарастырады. Ал кейбір авторлар тіптен
көп түрге бөліп қарастырады. Мысалы, ... ... ... 6 ... (атау шкаласы, реттік шкала, интервал, ... ... ... ... ... өлшеудің негізінде үш шкала жатыр. Олар (
нормативті, реттік және ... Бұл ... ... ... ғана ... ... ... жинаудың әр түрлі амал-
тәсілдерімен де ерекшеленеді. Әрбір тест ... осы үш ... бірі ... ... ... ... ... “номиналды” деп көрсетіледі) шкала
“дұрыс-дұрыс емес” дихотомиялық ... ... ... сай – ережеге
сай емес”). Бұл шкаланың қолдану ... ... ... деп ... сыналушы тапсырмадан дұрыс жауапты таңдаса, бұл нәтижені 1 ... ал ... емес ... нөлмен. Тестте балл неғұрлым көп болса,
қызықтыратын ... ... ... сенімді пікір айтуға болады [17,51].
Сол сияқты тапсырмаларды орындау бағасы тест тапсырушының әрбір дұрыс
жауап үшін жинаған балл ... ... ... ... ... варианттарына сай тапсырмаларды орындау (Мысалы, альтернатты немесе
таңдауы көп) сыналушының білімі мен ... ғана ... ... таба ... да ... ... барысында қате жібермеу үшін
тестологияда бұл жағдайда “корректрлік шама” ... ... ойша шешу ... яғни ... ... ... ... R- W
k-1
R – түзетуге дейінгі тесттік балл;
W – қате жауаптан алынған балл;(= қате жауаптың ... ... ... ... үшін ... варианттар саны;
Жауап варианттары санының көбеюінен табу мүмкіндігінің азаятынын
көреміз. Жауап 5 ... ... ... табу ... ... ... ... шкаласына (ordinal scale) реттілік енгенімен, интервалдылық
пен нөлдік ... ... ... Реттік шкалада өлшеу нәтижесі
обьектілерді реттеу болып ... Бұл ... ... ... ... бойынша сандық қатармен түзеді (кему мен артуына ... ... ... мұнда бір обьекті келесі ... ... ғана ... ... бір ... ... бір
обьектінің келесі обьектілерден көп немесе аз дегенді анықтайды. Демек,
шкала қасиеттері аз немесе көп ... ... ... ол ... көп
немесе аз емес, қанша рет аз немесе көп дегенді ... ... ... ... кең таралған. Реттік шкаланың өлшеу сипатының мысалы
ретінде білім бағасының 5 баллдық жүйесі ... ... ... - ... ... ... ... өте жаман – бесбаллдық жүйенің сандық ... ... ... ... ... қарапайым және машықтанғандық
ерекшеліктерін иелене отырып, мерзім бойынша кең ... ... ... ... ... де ... ... иеленетін шкала.
Көбінесе үштік жүйе қолданылады, яғни аз дұрыс жауап үшін 1 балл, дұрыс
жауапқа 2 ... ең ... ... үшін 3 балл ... ... жүйесі (шкала қарқындылығы) мен балл саны ... ... ... ... ... (деңгей жоғарылаған сайын шкала бөлшектеледі,
мысалы, грамматикалық қате ғана емес, ... ... ... ... ... ретінде тесттік тапсырмаларды жорамал жасайтын
жалпы баллдан қатенің «құнын», санын азайту жолымен қолданыс табатын сандық
жүйені келтіруімізге болады.
— -3 балл коммуникативті ... қате ... ... ... ... ... сонымен қатар «төлемді жасау»
— -2 балл, формаларды дұрыс ... ... ... ... бірақ түсінуге кедергі келтірмейді. Мыс: «төледі
шек арқылы ... ... ... ... -1 балл, орфографиялық қатені ... Мұны тек ... ... ... шкала экспертті баға негізіне орай оқыту объектілерінің
аралығын өлшеу шкаласы ретінде құралады. [15,338]
Осындай ... ... ... ... ... (аз дегенде екі)
ережесі арқылы жүргізіледі. Рейтерлардың шашыранды балы рейтер бағасындағы
кейбір айырмашылықтарды көрсетеді.
Тестологияда корреляция ... ... ... ... мүмкіндігі болып 0,9 және 0,8 орта аралығы ... Егер ... ... ... шақсақ, жалпы баллдан 10% - 20% дейін ... Атап ... ... «кәсіптік дағдысы» неғұрлым жоғары болса,
олардың арасындағы ... ... аз ... ... ... ... ... бағалау үшін қолданған рейтингті
шкаланы аламыз.
Шкала параметрлері (мысалы, “түсінісу мүмкіндігі”, ... ... ... т.б.) және ... ... балл сөйлеу
мен ауызшаны бағалау арқылы әр түрлі материалдардың негізінде талданды.
Айтылым мазмұны = 40 балл
40-36 ... ... ... ... ... ақпараттарды қамтиды.
35-28 балл: Ақпарат көрініс тапқанымен, айтылылымды толық қамту үшін
сұрақты нақтылап, тереңдету керек.
27-20 балл: Ақпарат толық емес, тек ... ... ... түсіну үшін қосымша сұрақтар қажет.
19-8 балл: Айтылымның ақпараттық жағы аз ... ... ... ... ... де ... ... толығымен шеше
алмайды.
7-0 балл: Кандидаттың берген ... ... ... ... ... да ... ... мүмкіндігі = 20 балл
20-18 балл: Кандидат жылдам және үзіліссіз ... ... әсер ... ... ... ... ... кейде мазмұнын құрастыруда
қиналады. Сұрақтарға белсенділігі жеткілікті дәрежеде.
13-10 балл: Сөйлеуі кідірмелі, үзік-үзік, тым созылыңқы. ... ... ... ... іске ... ... ... созылады.
9-4 балл: Сөйлеуі жиі үзіледі, қабылдауы тепе-тең емес.
3-0 балл: Сөйлеу ылғи үзіледі. Ойын жеткізуге мүмкіндігі жоқ ... ... ... қарым-қатынасындағы әсері мүлде жоқ.
Сөйлеу стратегиясы және ынталылық = 10 балл
10-8 ... ... ... ... ... ... таңдайды. Қарым-қатынастың тәсілін игерген, серіктесін өзіне
ыңғайластыра алады және қатысымға ынталы.
8-4 балл: Таңдалған ... ... ... Кандидат өз ұстанымында
толық түрде тұра алмайды. Оның ұсынған дәлеледері ... ... ... ... Кандидат пассивті, сұрақтарға бір буынды жауап береді.
Ұстанымын қорғауға мүмкіндігі ... ... =25 ... ... ... ... кандидат қатесіз сөйлейді.
22-18 балл: Маңызды емес кіші-гірім қателер кездеседі.
17-13 балл: Қате бар, ... олар ... ... ... ... Қате жиі, кейбірі түсінуге кедергі келтіреді.
4-0 балл: Қатенің тым көптігінен түсіну мүмкін емес.
Айтылым және интонация = 5 ... ... ... ... онша ... ... ... балл: Акцент сезіледі, бірақ түсінуге еш кедергі келтірмейді.
3 ... ... ... ... сондықтан түсінуді қиындатады.
2 балл: Акценттің күштілігінен айтылымды айтарлықтай қиындатады.
1-0 балл: Айтылымдағы қатенің басымдылығы және ... ... өте ... бойынша барлық балл =100 [1,28].
2.1 Тест сапасының өлшемдері
Өлшеу инструменті ретінде обьективті және ... ... үшін ... ... бой алдырмауы, яғни нақты (сапалы) болуы тиіс.
Тестологияда тесттің өлшеу күшінің ... ... ... ... түсінігі қалыптасты, жағдайға байланыссыз қаншалықты тиімді,
әрі нақты екендігі анықталады. Аталған ... ... ... ... ... Егер тест басқа тесттерге қарағанда студентті қызықтырушы
дайындық деңгейіндегі білімін ... ... онда бұл ... ... деп
айтуға болады. Тиімді тест тиімді емес тапсырмалардан тұруы мүмкін емес.
Мұндай жағдайда әрине тиімді тапсырмада ... ... ... белгілері
туралы сұрақтың тууына әкеледі. Тестке тек сарапшылар дұрыс деп тапқан,
яғни оқу пәні ... ... ... ... ... ... Білімділік анықтамасында екі тірек элементке - бұл тест
тапсырмасының саны мен студентерінің ... ... ... ... ... келуіндегі көзқарасымен бағалауға байланысты. ... ... қиын ... беру ... ... ... оңай
өйткені студенттің басым көпшілігі оларға дұрыс жауап бере ... оңай ... ... ... оны білімді студенттке беру (тиімді
емес)пайдасыз, себебі мұнда сенімділік ... енді ... ... ... ... балл алады. Осы және басқа жағдайларда
сыналушылар өзара ... ... ... дайындық деңгейі мен тест
күрделілігі деңгейінің сәйкес келмеу ... ... ... ... ... ең ... тест – бұл сыналушының дайындық деңгейімен
тапсырма күрделілігінің нақты ... ... тест ... тест
тиімділігі тапсырманы жинақтау ұстанымдарына қатысы бар. Егер ... ... сай ... ... бұл тест тиімділігін
жоғалтады. Сол үшін де тест тапсырмасы сыналушының ... ... ... ... ... саны аз, ал қамтыған ақпараттары көп
болып студенттердің білім деңгейіне сай анықталатын болса, онда мұны ... деп ... ... ... ... ... тапсырмасының саны
әрбір сыналушының жауабына байланысты ауысады.
Сапалы өлшеу әдісі деп тек ... ... ... толық жауап
беретін өлшеулерді ғана айтуға болады.
Тест сапасын көрсетушілері деп жарамдылық, сенімділік, үнемділік
есептеледі ( ... ... оның ... ... ... және тексеруге кеткен уақыт). [1,363]
Тестологиядағы барлық оқу құралдарында құбылыстың ... ... ... Тест ... ... ... сенімді және үнемді болуы керек.
Жарамдылық, сенімділік және үнемділік тестті ... ... ... ... ... білім сапасына, тестілеу
шарттарына, мазмұн мен формасына, түрлеріне және ... ... ... жарамдылық тесттің шындығында өлшеуге бағытталғандығына
қатысты анықталады. Жарамдылық тесттің оны ... ... ... көрсететін тест сапасының өлшемі.
Басқаша айтқанда, мұндай тест сипаттамасы ... бір ... тест ... ... ... не ... ... көрсетеді.
Жарамдылық мәселелерін талдаған әдебиеттерде көрсеткендей жарамдылықты
бірнеше түрге бөлуге болады. Көбіне ... және ... ... тест ... ... ... ... асатын сөйлеу
әрекетінің “мазмұнына” сәйкес анықтайды. Тест сынақ тапсырушының аталған
саладағы сөйлеу әрекетіне ... ... ... ... алуы ... ... ... не үшін және қандай мақсатта ... ... ... ... ... тест тапсырмаларындағы
оқу пәнін мазмұнының терең және толық дәрежеде қамтылуын, олардың саны мен
тапсырма ... ... ... Тест жетістігінің мақсаты –
коммуникативтік қабілет-құзіреттің қалыптасуын, шет тілін ... ... ... ... ... бірі. Соңғы жылдары
«жарамдылық»түсінігі тесттік ... ... ... ... ... - бұл сыналушының игерген білімінің деңгейін өлшеудің
мүмкіндік сипаттамасы. Жарамдылық нәтижесі нәтижелер ... ... ... ... ... тест тапсырмасының түрі мен
мазмұнынан, тестті қолдану мен ... ... ... ... ... ... ... нәтижелердің дәлелділік
көрсеткіштері:
а) формалды критерий. Тест ... ... ... ... ... қиындатады. Тапсырма түрі:
- тексеретін білімнің түрлерімен сәйкес келу;
- оқу ... ... ... ... жауапты табу ықтималдығын
кішірейту;
- технологиалылық болу;
- тапсырма рариантының қатарлы құрылуын қамтамасыз ету.
б) Мазмұнды ... ... ... ... нәтижесі сапа
бағасының негізгі критерийлері пән ... тест ... ... ... ... тест ... ... олардың мазмұн
дұрыстығына сол ... тест ... ... қолданылуына байланысты
бақылау жасалады. ... ... ... мазмұны шешуші рөл
атқарады. Оқу материалдарының ... ... ... ... ... ... тест пен өлшеу ... ... ... маңызды болып табылады.
в) Концептуалды критерий. Егер «оқу пәнінен ... ... ... ... анықтаудың өлшеу аспабын, бақылаудың принциптерін,
заңдылықтарын ... ... ... эмприкалық талдауға мүмкіндік берсе,
онда нәтижелер белгілері бойынша түсінік мазмұнына ... ... ... ... ... яғни мазмұн түсінігі мен концепциясы тест
тапсырмасы ... кең ... ... онда тест ... ... ... ... жарамдылығы түсінік пен көрсеткіштердің
логикалық сәйкестенуін өлшеуде анықталады [23,5]
Интенция мен мағыналы сөйлеуді жүзеге асыруды қамтамасыз етуші ... ... және ... ... ... ... ... тақырып аясында белгіленген шешуші коммуникативтік тапсырмалардың
тізімін өзінше көрсетеді. Аталған сипаттаманың талдауы ... ... ... ... және ... тест жарамдылығын қамтамасыз етуге
мүмкіндік береді.
Мазмұндық жарамдылық – тест қаншалықты релевантты және оқыту ... ... ... көлемі тестке қаншалықты енгізілгендігі,
тестілеу объектілері қаншалықты дұрыс бөлінгендігі жөніндегі ... ... сол ... ... ... конструктті
немесе қасиетін өлшейтін тесттің дәлелділік деңгейі ретінде түсіндіріледі.
Бұл құрылымда тест объектілерінің көмегімен ... ... ... [19, ... тест ... ... ... коммуникативтік
қабілет-құзірет, ал конструкт объектісі – коммуникативтік қабілет-құзіретті
құрастырушылар.
Коммуникативтік тест мына құрастырушылардың (Д.И. Изаренконың ізінше,
тілдік, пәндік және ... ... деп ... ... бағытталуы тиіс [1,29].
Өлшеу сөйлеу әрекеті түріндегі дағды ... ... ... ... ... ... іске асады.
Осылайша, ұсынылған тест ... ... ... ... ... тест түрлерінен тұрады. Мысалы, З.С. ... ... тест ... ... ... бөлімінде екі адамның қысқа әңгімесін ... ... ... ... ... ... 4 ... оқисыз, дұрыс
жауабын таңдайсыз.
### 00476
тыңдаңыз
Бір-бірін керемет сүйетін жігіт пен қыз ... ... ... ... жыл шет елге ... ... ... кетерде жігіт:
- Мен кеткеннен кейін бір жылдан соң, ... ... ... ... Егер
сол гүлдер жүзге жетпесе, мені күтпе. Егер саны ... ... мені ... бере ... ба?
Қыз келісті. Жігіт кеткеннен кейін бір жылдан соң, әдемі конвертпен
бірге раушан гүлдері ... Қыз ... ... ... рет ... еді,
тоқсан тоғыз болды, жүзге жетпеді. Қыз конвертті ашып ... Көп ... ... кейін басқа жігітке тұрмысқа шықты.
Бес жылдан соң, ... елге ... ... ... ... Оны кездесуге
шақырды. Жігіт қыздан:
- Раушан гүлін алдың ба?
- Иә, жүзге бір гүл жетпеді – деді ... ... ал ... ... ... ба?
- Хат дейсің бе? Жоқ. Жо-жоқ оқымадым.
Жігіт басын шайқады да, ... ... ... Қыз ... ... ... хатында: «Мен үшін жүзінші раушан гүл – сенсің, өйткені сен
гүлден де әдемісің… деген ... пен қыз ... ... ... ... Иә, өте ... ... Жоқ
С) Жақсы көрмеді
D) Сүймеді
Жігіт қайда кетіпті?
А) шетелге
В) ауылға
С) Астанаға
D) Алматыға
Жігіт қанша раушан жіберемін деді?
А) 100
В) 99
С) 101
D) 200
Қыз ... ... ... иә, ... ... күтіп алды
D) күтіп жүр
Хатта қандай сөз жазылған еді?
А) 100-ші гүл сенсің
В) басқа қыз
С) көп ... ... ... ... тест ... ... ... оларға
белгілі бір берілген уақытта толық жауап беретін болса, онда тест жарамды
болып табылады.
Тест ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ негізіне қарай тест
құрылатын ... ... ... ... ... Бұл ... ... орай Біріккен комитеттің кәсіби
стандартқа сай келісуімен берілген ¹.
Сол немесе басқа тест ... ... ... ... және сыналушылардың әрқилы таңдауының жиынына байланысты ауысуы
мүмкін. Осыған орай жарамдылық ... ... ... ... да
әртүрлі факторлар әсерін тигізуі де мүмкін. Жоғарыда аталған ... ... ... 5 негізгі түсіндіру көзін анықтады. Олар:
1) тест мазмұны өлшемінің тестілеу ... ... ... ... ... жол ... ... ұйымы;
3) тестілеу мақсатының сол тест құрылымымен барабарлығы;
4) Ерте дамыған мақсатқа сай тестілеудің шынйы жүйелігініне өлшемнің
сәйкес келуі;
5) ... ... ... ... нәтижелерімен
байланысының өлшеміне анықтама. [24,3]
¹Бұл комитет Америкалық педагогикалық және ... ... ... ... ... бойынша Ұлттық ... ... 80 ... ... ... ... ... өзгергенімен, тест
нәтижелерінің аталған жарамдылық көздерінің бірі өзгерместен қолданыс
тапты. Бұл тест нәтижелерінің ... ... ... ... тест ... ... жетістіктің кейбір сырқы
критерийлерін өзара байланыстыруға ... ... ... тест ... ... ... - бұл ары қарай оқыту процесіндегі оқу
жетістігінің көрсеткіштерін ... ... өзге тіл ... ... ... барысында алынған тест баллдарының өзара қатынасы.
Корреляция қаншалықты ... ... ... ... ... ... мысалы, интеллектуалдылық тестінің пайымдау, дәлелдеу мен түсіндіру
мүмкіндіктерінің бағалау тестінің ... ... ... ... Бұл интеллекттің шыныменде ... ... ... ... ... үшін ... ... жиынтығынан және осы жиыннан алынған тестілеу
нәтижелерінен тест нәтижесі жарамдылығының негізгі процесі бастау алады.
Осыдан ... ... ... ... ... ... критерийлер
бойынша мәліметтерге іздеу басталады.
Тест нәтижесі жарамдылығының статистикалық негізіне ... бірі ... ... үшін ... ... дәл
анықтаудың мүмкін еместігінде жатыр. 1990 ... ... ... ... ... бар, ... тест нәтижелерінің ... мәні ... бір ... ғана ... ... ... екі ... деген көзқарас басымырақ болады. Шмитд ... ... ... ... ... ... ... әдебиетте альтернативті түсінік бар, неге сыналушылардың
әрқилы таңдауы тест нәтижелері жарамдылығы коэффиценттерінің әр ... ... ... ... түсінік бар. Бұл жорамал ары қарай
дамып, бұл мәндер сыналушының бірегей таңдауына байланысты емес, кездейсоқ
өлшеудің қателігі.
Тест ... ... ... ... сапасынан, тестілеу
шарттарынан, мазмұн мен формадан, түрден және ... ... ... ... ... таңдау коэффиценттеріне жалпы
вариациялық бақылауы мыналарға байланысты:
1) тест ... ... ... айырмашылығы тест
нәтижесі вариациясының қате бөліктерінің өзгеруіне әсер етеді;
2) сенімділік критерийлерінің өзгешелігі де, тест ... ... ... қате ... ... ... әрбір таңдаудағы тест нәтижелері ... ... ... ... әсер етуі;
4) таңдау қателігіне байланысты туындаған дисперсиядағы өзгешелік;
5) сыналушылардың әрбір таңдау ... ... ... ... – сөйлеу әрекеті ... ... ... шешу ... ... ... айқындайды. Сол тәрізді
жасырын түрде ... ... ... ... ... ... ... деңгейін өлшейді. Құрылымдық
жарамдылық тесттердің коректті ... ... ... ... ... ... ... екендігін экспертті
коммиссия бағалайды. ... ... тіл ... мен ... Егер де тест ... аймақтағы коммуникативтік қабілет-құзіреттің
қалыптасуын тексеруге бағытталса, онда оған аталған саладағы мамандар да
осылады. ... ... ... ... комиссияның талаптары
қандай?
1. Стандартты білім беруге арналған тесттің толыққанды қамтылуы
(шет тілін игеру ... ... ... ... тест қана ... болып есептеледі;
2. Бақылауға алынған қарым-қатынас аясына тесттің сәйкестенуі.
1. Бақылау объектілерінің анықтамасы;
2. Тест тапсырмаларының материалдары үшін коммуникативтік маңызды
мәтіндерді іріктеу, сұрыптау;
3. ... сала ... ... ... ... ... ... дайындау, яғни нұсқалар тест
тапсырушыға түсінікті, әрі нақты болуы тиіс.
4. Тест тапсырмасы ... ... мен ... яғни ... тест ... сол ... мәтін
аясынан ауытқымай түпнұсқаның негізінде жасалуы керек;
5. Тест тапсырмаларының сипаттамасына және оның коммуникативтік
мәселелеріне тест түрлерінің сәйкес келуі;
3. Тест ... ... ... Тестологияда
тізбектеле құрастырылған тапсырмаларды дұрыс деп есептемейді,
яғни мұндай ... ... ... ... ... дәлме-дәл орындалғандығына байланысты болады [1,29].
Дистракторға қойылатын маңызды талаптың бірі — ... емес ... ... ... ... әрі шындыққа жанасымды болуы тиіс.
Еркін жауапқа құрылған тесттің айтылым ... ... ... жоба ... ... тапсырушыға нақты сыбыр сөз бермеуі керек.
Дұрыс емес нәтиже тек сынақ тапсырушыға қажетті қабілет-құзіреттің
қалыптаспағандығынан ғана ... ... ... ... ... ... қабілет-құзіреттің қалыптасу
деңгейін объективті өлшеуге бағытталған тест ... ... бірі ... ... ... ... ... аздығынан зерттеушілер тесттің
құрылуындағы қателерін анықтауға белсене араласты. Осының нәтижесінде ... аса ... ... ... дегеніміз тест нәтижелерінің тиянақтылығы мен
тұрақтылығы. Қайталауда көрсетілетін тұрақты ... ... ... деп ... сенімділігі – педагогикалық өлшеудің нақты көрсеткіші. Егер де
әрбір сыналушы үшін қайта тестілеуде дәл сол және ... ... ... онда тест ... ... табылады. Осыған орай сыналушылар ... ... ... өз ... өзгертпеуі тиіс, ал жақсы
нәтиже алу үшін олардың уәжі бұрынғыдай қалуы керек. Тест ... ... ... қате ... ... ... ... болса, өлшеудің стандартты қатесі соғұрлым төмен болады
[23,361].
Сенімділік “ тест ... ... ... ... сену ... немесе басқаша айтқанда жүйелі түзілген нәтижені алуға бола ма”
дегенмен үндеседі [1,31]. Осылайша, сенімділік ... ... ... ... ... ... сыналушылың деңгейін көрсетеді.
Сенімділік негізінде екі көріністе көрінеді: ... мен ... ... ... ... ... ... сүйенеді.
Сенімділік нәтижесін классикалық әдіспен анықтау сол ... ... ... беруде алынған нәтижесінде ... ... деп ... ... ... ортасы тең
пәндік мазмұнды иеленетін варианттарды айтады
Сенімділік (жарамдылықпен қатар) сапалы құрастырылған тесттің ... Тест ... ... ... ... назарында
болды. Тест сенімділігі тест орындалуының ... ... ... анықталады.
Тестологияда тест сенімділігін анықтаудың бірнеше әдістері бар. Олар
«жұп-тақ» әдісі тесттің ішкі ... ... ... ... есептеу формуласы арқылы тесттің ішкі келісімділігін айқындау
әдісі. ... ... ... ... әдісін, Кюдер мен
Ричардсонның есептеу формуласын формалданған гомогенді тест, яғни бір ... тест үшін ... тест ... ... яғни тест ... ... қамтитын тест түрін көрсетеді.
Сенімділікті есептейтін ретестті корреляция әдісі келесі түрде
көрсетіледі.
1. Тестілеу бірнеше ... ... ... тесттің әрбір тапсырманың орындалу нәтижесі орташа балл
болып есептеледі. Мысалы, №1 тест тапсырмасы көп болса, 20 балл деп
бағаланады.
1-ші топ ... ... 17,3 балл ... ... ... ... нәтижесі былай есептеледі.
Формулада:= №1 кандидат нәтижесі + №2 кандидат нәтижесі + № n
Кандидаттар ... ... (3-ші, 4-ші ... №1 ... орындалу нәтижесі
есептеледі.
4. Сол сияқты №2, №3 т.б. тапсырманы ... ... ... ... топ ... ... ... |
|1-топ |17,3 балл |15,3 балл |12,3 балл ... |17,0 балл |19,0 балл |17,3 балл ... |17,5 балл |19,7 балл |19,1 балл ... |18,0 балл |14,8 балл |17,8 балл |
5. Әр ... ... ... (барлық топ үшін) балл есептеледі.
17,4 балл 17,2 балл 16,7 ... ... балы 100% ... алынып, орташа нәтижелерден
шығарылып әрбір топтың орындау нәтижесінің пайызы есептеледі. ... ... ... ... ... ... топ 17,3 балл нәтижесін көрсетті, бұл 99,4% құрайды.
Нәтижелердің пайыздық кестесі құрылады.
2-кесте
|№ топ |1-тапсырма ... ... |
|1 |99,4 % |88% |73,6% |
|2 |97,7% |110% |105% |
|3 |104% |114% |114% |
|4 |106,5% |86% |106,5% |
7. ... тапсырма бойынша орташа пайыз (барлық топ ... ... ... ... ... ... Мысалы, №1 топта
өткізілген №1 тапсырма үшін бұл көрсеткіш 0,8-ге тең. Бұл ... ... ... топ ... ... ... |
|1 |-0,8 |-11,5 |-26,1 |
|2 |-2,5 |+13,5 |+4,3 |
|3 |+0,3 |-13,5 |+14,3 |
|4 |+1,2 | |+6,8 ... ... №1 ... №3 тапсырмадағы шашырандылық
көбейеді. Шашырандының көбеюі тапсырма сенімділігінің ... ... ... сенімді деп есептеуге болады?
Шетелдік тестологияда, егер тест 0,80 ... ... ... ... деп ... [1,41]. ... ... үшін сандық есептеуді
пайызға шағу тиімді, демек бұл 80 ... ... тест ... жарамды
болып табылады. Демек, 20-дан аса ауытқушылық мұнда ... ... ... тест ... ... ... тесттің сапасыз болуына ықпал ететіндігін көрсетеді.
Сенімділікке қатысты басқа да көзқарастар бар. И.А. Рапопорт,Р. Сельг
және И. ... 0,80 ... ... тест (яғни
лингводидактикалық) үшін жеткіліксіз деп ... Яғни бұл ... ... 0,80 ... ... (біздің координат жүйесінде бұл 8-
ге тең). Бұл өлшемге талданған ... ... ... ... ... себеп-салдар әсер етуі мүмкін? Себеп бірнешеу болуы да,
тіпті себеп жиынын ... да ... ... ... талдауда және
оның орындалу нәтижесінің көмегімен ... ... ... ... ... ... ... құрылмағандықтан, барлық сынақ тапсырушы
не істеу керектігін түсінбеді. Емтихандық парақтағы (сұрақтағы) жауаптар
матрицасының ... ... ... берілген. Сенімділікке әсер етуші
факторлардың ішіндегі маңыздысы тестілеу шарттарының сыртқы ... ... ... ... ... бірыңғай нақтылығы.
Тест қаншалықты сенімді болса, соншалықты дәл өлшейді. Тест сенімді
болып табылуы үшін мыналар ескерілуі қажет:
а) топта ... екі ... ... 77% не одан да ... ... ... тестті қайталап қолданғандағы нәтиже жоғары ... ... ... кері әсер ... ... ... тым ... өлшеуге құрылған сұрақтар қызметін
толық атқармаса;
ә) тестті орындау үшін берілген уақыттан тым аз жұмсалуы;
б) оқушылардың тест сұрақтары мен ... ... ... ... ... ... ... өлшеуге бағытталған тест сапасының өлшемі болып табылады. Тест
сенімділігі – ... ... тең ... және ... ... қасиеттерді иеленетін өлшем. Тесттің тұрақтылығы сол
топтың оқушылары мен студенттеріне екі рет ... ... ... ... ... ... ... анықталады. Бірінші және ... ... ... ... тым алшақ болмауы тиіс. ... бұл ... ... кейде қиындықтарға әкеледі, өйткені бірінші
тестілеу мен екінші ... ... ... ... ... қажет.
Уақыт аралығы тым аз немесе тым алшақ болуы оқушылардың нәтижелеріне әсер
ететіндіктен тест ... ... ... ... ... мынадай параметрлерін атауға болады:
а) бақылауға жататын материалдардың ықшамдылығы;
ә) тест аясында тесттік тапсырмаларды тиімді орналастыру;
б) тест орындауға қажетті уақыт және ... ... ... ... ... тапсырылған шарттардың мақсаты, тестілеу
объектісі, сынақ тапсырушының жасы мен дайындық деңгейі, ең аз уақыт ішінде
сынақ тапсырушы ... ... ... көп ... ... шет тілін меңгерушінің деңгейі мен жетістігі ... ... ... мен ... ... ... ... жүйелі факторларда жиі айтылмайды. Шынында тестті ... ... ... бірі – ... ... ... ... қатысты, әрі тез құралды иелену. Уақытты ... ... ... ... бірі болып табылады. Тесттік бақылаудың
қазіргі заманғы ұйымдастыру бағытындағы ... – бұл ... ... , ... ... ... уақыттың үнемділік ... ... ... ... 40 ... ... ... Келесі бір
жағы тестілеу нәтижесінің сапасы уақытқа ... ... ... ... ... бір уақытта ғана жүргізіледі. [6,7]
Коммуникативтік тест автоматтандырылған өңдеу сияқты, (оқылым,
тыңдалым тестісі) ... ... ... мен ... ... тестісі жеке аудару) тест тапсырмасынан тұрады.
Коммуникативтік тестті ... үшін ... көп ... ... ... ... тест коммуникативтік қабілет-құзіретті қалыптастыру деңгейінің
индикаторы бола алмайды, сондай-ақ жарамды деп ... ... ... ... тапсырмалардан
тұратын коммуникативтік тест, сыналушының осы ... іске ... ... ... ... ... түрде тілдік қалыпты,
пәндік және прагматикалық қабілет-құзіретті тексереді. ... ... тест ... ... сөйлесім және жазылым тесттерін
қамтиды. Коммуникативтік тапсырмалар жазылым және ... ... ... орай ... ... бәрі ... ... куәгері бола алады.
Тесттің үнемділігі тесттегі тапсырмалардың ... ... ... параметрге психологиялық тұрғыдан қарасақ ... ... ... ... үшін тест ... таңдау да
маңызды рөл атқаратынын байқауға болады.
Тестологияда кешенді тесттің ішкі ... ... ... ... яғни ... ... ... бойынша
сәйкес келген жағдайда дұрыс деп есептеледі.
Мұндай принцип бойынша кешенді тесттің ... ... ... ... ... ... келесі сызба бойынша анықтап
көрсетті.
1. Оқылым бойынша тест
2. Тыңдалым бойынша тест
3. Лексика-грамматикалық тест
4. Айтылым бойынша ... ... ...... бір ... ... үшін оқу мен ... білік-дағдысын қалыптастыру деңгейін тексеру.
Мысалы, оқылым тест түрін алатын болсақ:
Мәтінді оқыңыз және төмендегі берілген тапсырмалардағы төрт ... ... ... әр ... шоқтай жайнап тұрған гүлдің атын бұл ел
«таушымылдық» деп атайды. ... көк ... ... ... деп ... ... жабайысы. Кей жерде оны «Сәлдегүл» деп те айта ... ... ... ... аз ... сияқты. Ал шекара бойында еркін
өсуінде мән бар шығар. Ол жерге гүл ... ... жұла ... бара алмайды ғой. Біз кейбір аң мен ... түрі ... ... деп ... ... ... ... барады деп күрсінеміз. Ал
өсімдік ше?
Осы мәтінге сәйкес тест ... ... біз ... ... және үнемділік жағын барынша ескереміз. Мұнда
біз оның нұсқасының ... ... ... баса ... ... ... сай оның тым ұзақ болмауын, яғни тест тапсырушыны
жалықтырмау жағын ескергеніміз жөн. ... ... тест ... ... келеді.
Монолог не туралы?
А) гүл
В) ағаш
С) орман
D) аң
Қандай гүл аталған?
А) таушымылдық
В) раушан
С) ... ... ... бара жатыр деп ойлайсыз ба?
А) иә
В) жоқ
С) азайып жатқан жоқ
D) көбейіп жатыр
Осы тест тапсырмаларына белгіленген уақыт аясында ... ... ... онда бұл ... тест ... ... деп ... болады.
Айтылым бойынша тест түрінің мақсаты – ... ... ... ... шешуде қажетті сөйлеудің білік-дағдысының
қалыптасу деңгейін ... ... ... ... келесі түрлері тексеріледі:
- белгілі бір интенцияларды адекватты пайымдау;
- сөйлесушінің коммуникативтік ниетін түсіну мен оның инициативті ... ... ... жағдайға үйрену, диалогты сол ситуацияға сәйкестендіре білу;
- диалогта сөйлеу ... ... ... ... сөйлеуде төмендегі білік тексеріледі;
- оқылған мәтін бойынша негізгі хабарламаны беру;
- Мәтіндегі хабарлама жайында ... ... ... осы ... және ... ... ... жеткізе білу [22,4].
Жоғарыда аталған тест тапсырмаларының құрастырылу талабына тест
үнемділігінің қатысты ... ... ... ... тест ... ... ... тиімді болып
толық дайындалмаған тіл үйренушілердің назарын аудара алуы ... ... ... ... ... ... қызметін орындай
алмайды. Өте жақсы таңдалған дистракторлар (Ладоның ... ... ... ... ... ал келесі контекст бойынша 3-сі мағынасы
бойынша назар аудартуы мүмкін) сынақ ... ... ... ... ... оны ... ... мұқият талдауға мәжбүрлеп, жекелеген
ойлау әрекетін оятады. Осылайша, бір ... ... ... ... жеткілікті жасыра алуы мүмкін, сондай-ақ үнемділік
өлшемімен сәйкес келеді.
Тестология ғылымы тест құрастырудың анықталған ... ... қиын ... ... ... ... ... дейін жеткізуге бағытталған тест құрамына
тым қиын әрі тым оңай тапсырма енгізілмейді. Тапсырмалардың қиын дәрежесі,
әрине, талап деңгейлерімен ... 0,3 – 0,9 ... ... ... дәрежесі тапсырмасынан
тұруы керек. Тым оңай және тым ... ... ... ... жетістік деңгейі туралы хабар бере ... ... ... ... ... ... сай ... [1,45]
Бақылау материалдарының тиімділігі, не оның ұтымды орналасуына,
сондай-ақ тестілеу мақсаты мен бақылауға кеткен уақыт теңдігіне ... тест ... ... бола ... ... ... қалыптасу деңгейлері
объективті өлшеуге бағытталған тест сапасының өлшемі.
Қорытынды
Қорыта келгенде, оқу үрдісінде осындай тестілеу ... ... ... ... ... алушының белсенділігін тілге немесе пәнге
деген қызығушылығын қалыптастыруға, ең негізгісі ... ... ... ... ... сай шетел тілдерін оқытуда алдына қойылып жүрген ортақ
міндет ... ... ... ... ... ... - ... қарапайым болса да, өз ойларын еркін жеткізумен ғана шектелмей,
өзара тіл табысып, пікір алысуға ... шет ... ... қабілетін
жетілдіру.
Бүгінгі таңда білімгердің білім деңгейін анықтайтын ... ... ... ... жұмыстарының түрі – тест. Тест сабақта уақытты
үнемдеуге, студенттің өткен тақырыптарды есте сақтау ... ... ... ... ... ... ... дамуына мүмкіндік
береді. Тест әдісі студентің ... бір ... бір топ ... ... ... ... тез ... байқауға мүмкіндік
береді. Тест сұрақтарына ... ... ... ... ... ... ... дағдыланады. Тест студентің шапшаң қимылдап, тез
ой тұжырымдауға жұмылдырады. Тестілеу арқылы аз ... ... ... ... ... ... болады. Тест сұрақтары
қарапайым, нақты, түсінікті тілмен қарастырылуы керек, ол бір қатарлы, бір
мағыналы болуы тиіс. ... ... ... ... ... ... қаншалықты меңгергендігін анықтауға құрылады.
Тестілеудің білімді тексеру формасы ретіндегі артықшылығы бүгінде дау
тудырмайды. Негізгі ұғымдарды заңдылықтарды және деректерді ... ... ... үшін ... ... соңынан бөлімді, курсты толық
қорытындылаған кезде, бұрын оқытылған білімді пысықтау кезінде, тест арқылы
бақылауға болады.
Соңғы жылдары «коммуникативтік» ... ... ... ... ... «Коммуникативтік» терминіне қатысты зерттеу еңбектердің
қай-қайсысында да оның ... ... ... ... ... ... Мұның өзі сөздің, ең алдымен, тілдік қарым-қатынасқа,
екіншіден адамдардың ... ... ... ... ... ... ... терминінің ғылыми-
теориялық негіздері, қағидалары, өзіне тән белгілер мен ... ... ... әлі де ... ... қажет ететін тың
тақырыптардың бірі екені даусыз. Осыған орай ... ... осы ... ... жол ... ... ... әдіс ретінде қолдану оқушының оқу материалдарын
игеру мүмкіндігі мен игеру тиімділігін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... көмегімен
тестіленушінің тілдік және коммуникативтік қабілет-құзіретін білу үшін аса
қажет екенін көруімізге болады.
Түйіндей айтсақ, коммуникативтік ... ... ... бірі – тест
тапсырмалары болмысының шынайы қарым-қатынасқа сәйкестенуі, сол немесе
басқа да грамматикалық құбылыстарды меңгеру дағдысының ... ғана ... оны ... ... ... ... алу деңгейін
анықтау және тест тапсырмаларын осы ... ... - ... ... теориялық мәселелерін шешіп, басшылыққа алу.
Жұмыс нәтижесінде лингводидактикалық тестілеудің келесі мәселелері
анықталды:
Қазақ тілі ... ... ... ... орны,
коммуникативтік қабілет-құзіретті құраушыларды өлшейтін объектілер өзара
жіктеліп, өзіндік сипаттама беріліп, тіл ... ... ... ... ... ... ... мен тест
сапасын өлшейтін параметрлер жіктеліп, лингводидактикалық тестілеудегі
маңыздылығы айқындалды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Лаврова Н.И ... как ... ... ... ... в ... языке как иностранном в сфере
профессионального общения. Дисс. канд. пед. наук. М. 1996. –156 с.
2. Глухов Б.А., ... А.Н. ... ... ... ... ... ... М. Русский язык 1993. -360 с.
3. Коккота В.А. Лингводидактическое тестирования ... ... ... ... ... Қ ... тілін оқыту әдістемесі Алматы «Мұрагер» 2005,-78б
5. Аванесов В.С. «Проблема ... ... ... ... Н.И. ... его особенности и возможности использования
при обучении иностр-у языку в средней школе» // ... яз. в ... 1986 ... ... ... ... ... және даму бағыты» халықаралық
ғылыми-практикалық конференция Астана, 2006, -25б
8. Томпсон И. Опыт прагматического ... ... ... ... // ... язык за ... 1990, №3, ... Пассов Е.И. Основы коммуникативной методики обучения иноязычному
общению Москва,: ... ... ... ... Е.Л., Романчук С.И. и т. д. ... ... цель ... Тестовый практикум. Москва, ИКАР 1997, -173с
11. Аванесов В.С. ... и ... ... ... контроля. Дисс. док.пед. наук. – М., 1994. –339 с.
12. Архангельский С.И. Элементы теории дидактических измерений // Теория и
практика ... ... ... ... Сб. ... ... Ред. В.А. Сластелин) Москва, Просвещение, 1991, -142.
13. Психология. Словарь. / Под. общ. ред. ... А.В.. ... 2-е изд. ... ... 1990, ... ... И. ... шкалы и их применение в ... // ... ... 3/2006 3-7 ... ... В.С. ... тестовых заданий. Москва,: Ассоциация
инженеров-педагогов г. Москвы 1996, -191с.
16. ... С.В. ... ... заданий: Учебная книга для
преподавателей ВУЗов учителей школ, ... и ... ... ... ... ... В.С. «Тест педагогическая система» testolog@mail.ru
18. Гильбух Ю.З. Актуальное проблемы валидации психологических тестов //
Вопросы ... 1978, №5, -108-118 ... ... Ю.А, ... И.А. О ... ... ... и
надежности тестов в зарубежной педагогике. // ... ... №8 -120 ... ... Л.С. ... материалы И.В. Кильдюшова по русскому
языку как иностранному И.В. Мацко Часть2 Алм. Қазақ Унив. 2005
21. Щукин А.Н. ... ... ... ... как ... ... - 361 ... С.И. Воскречьян «Обиспользовании метода тестов при учете успеваемости
школьников» // Советская педагогика 1963 №12 -28 с.
23. Азимов Э.Г, Щукин А.Н ... ... ... ... 1999, - 362 с.
24. Ахлибленский Б.В. Храпченко Н.И. «Теория качества в науке и практике:
Методологический анализ – Л; Изд-во ... ... 1989, -200 ... Х. Суен, Д. Ким Обобщение значений выборочных коэфицентов валидности
тестовых результатов. // ... ... 2006, №2, -3 ... ... В.С. ... ... заданий М.; Центр тестирования, 2005,
-156 с.
27. Аванесов В.С. «Тесты в соцалогическом ... И.; ... ... Яноши Л. Теория и практика обработки результатов измерений: М.; Мир,
1965, -15с.
29. Аванесов В.С. ... ... ... ... педагогических
измерений // Педагогические измерения, №2, 2005, -11 с.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммуникативтік акт шеңберіндегі төл сөздің семантика - интонациялық сипаты24 бет
Білімді тестілеудің сараптық жүйе жұмысының алгоритмі мен негізгі қағидалары70 бет
«Темірбанк» акционерлік қоғамының қалыптасу тарихы, жұмыс істеу бағыты41 бет
«Қазақ тілі бойынша онлайн тестілеудің мобильді қосымшасын құру»33 бет
Ағылшын тілі пәнінің білім сапасын арттырудағы ақпараттық - коммуникативтік технологиясының рөлі6 бет
Ақпараттық-коммуникативтік технологиялар6 бет
Ақпараттық-коммуникативтік технологияларды пайдалану4 бет
Банк менеджментінің негізгі бағыты11 бет
Болашақ педагогты мектепке дейінгі балалардың коммуникативтік біліктіліктерін қалыптастыруға даярлаудың теориялық негіздері80 бет
Германияның әлеуметтiк саяси бағыты22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь