Кітапхана қорын өңдеу және есепке алу

К І Р І С П Е ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.9
І. I. Кітапхана жүйесіндегі кітапхана қорының
толықтырылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10.14
1.2 Кітапхана корын толықтырудың негізгі
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15.20
1.3 Ауылдық кітапханалар қорларының жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21.32
ІІ. Кітапхана қорын есепке алу
2.1. Кітапхана қорын есептеудің түрі мен формасы
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33.37
2.2. Кітапхана қорына келіп түскен қүжаттарды
есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 38.43

ІІІ. Республикалық автоматтандырылған
кітапханалық ақпараттық жүйесі /РАБИС/.
3.1 Кітап қорын есепке алу және өңдеу процесіндегі
алатын орны. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44.52
3.2 Кітапханалардағы кітап қорға байланысты
Үрдістердің автоматтандырылуы ... ... ... ...53.56
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57.59
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ...60.62
Қысқартылған сөздер тізімі ¬¬ ... ... ... ... ... ... ... 63
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 64.66
Кітапхананы пайдаланушыларға қызмет көрсету сапасын жақсарту, олардың ақпараттық қажеттілігіне жедел және кәсіби деңгейде жауап беру, дәстүрдегі және жаңа қызмет түрлерін пайдалана отырып, халықтың білім алуына, мәдени және рухани жаңғыруына ықпалдық ету-кітапханашының басты міндеттері. Жаңа технологияны, ақпаратты жеткізудің жаңа түрлерін енгізу халық арасына ықпалын кеңейтуге мүмкіндік берді.
Жыл көлемінде электрондық өкіметті қалыптастыру мемлекеттік бағдарламасын, «Мәдени мұра» бағдарламасын, ҚР Президенті Н.Назарбаевтың «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында» атты Жолдауын жүзеге асыруға кітапханалар зор үлестерін қосуда.
Кітап қорын есепке алу және оны өңдеу - халықаралық кітапханалық ынтымақтастықта ең маңызды мәселелер болып көтеріліп келеді.
Кітапхана қорын есептеу және өңдеу мәселелерімен көптеген Ресейлік кітапханатанушылар шұғылданып келеді. Бағалы да мәнді тәжірибелер Л.Б.Хавкинаның, А. В. Кленованың, Ю. В. Григорьеваның құралдарында көрсетілген. Бұл мамандар кітапхана қорын есептеу жеке-жеке түрлерінен бастап, жаңа заман талабына сай, жаңа технологиялардың көмегі арқылы бұл сұрақтың күрделі шешімдерін іздей бастады.
Жаңа ғасырлық ғаламдық талаптары Қазақстан Республикасының көптеген кітапханаларының алдына жаңа ауқымды мақсаттар мен тапсырмалар қойылды. Бұл өңделіп жатқан стратегия қазіргі қоғамның құрылуы мен дамуындағы гуманитарлық және өркениетті бағыттардың өркендеуіне әкеледі.
1.Абузарова А. Ж. Управление фондами библиотек Республики Казахстан: состояние, проблемы, рекомендации// Книголюб.-2002.-1-15 июля.-С.27
2. Багрова И.Ю. Фонды национальных библиотек: проблемы и стратегии 90-х годов// Библиотековедение.-1999.- №2.-С.136-143.
3. Библиотеки Казахстана в 2005 году: факты и цифры .-Алматы,
НБРК, 2006.-80с.
4. Библиотечные фонды/ Ред. В.А.Недзвецкий.-М.: Просвещение, 1967.-201с.
5. Библиотечные фонды. Учебник.-М.:Книга,1979.-296 с.
6. В помошь работе библиотек по улучшению использования и сохранности книжных фондов .-М., РГБ им. В.И. Ленина.-1983.-25с.
7. Газетные фонды библиотек. Проблемы учета и обеспечения сохранности.- М.-РГБ им. В:И.Ленина., 1984.-123с.
8. Гигиена и реставрация библиотечных фондов. Практическое пособие. М., Книга 1985.-160с.
9. Григорьев Ю.В. Теоретические основы формирования библиотечного фонда: Учебн. пособие.-М.: МГИК,1973.-88с.
10. Қазақстан көпшiлiк кiтапханасына арналған кiтап қоры өзегi / құраст. Б.Шаймерденова; Ред. А.Қ.Маметова.-Алматы, ҚРҰК.- 1993.- 65 б.
11. Қ. Тоқаев, «Ғаламдастыру жағдайындағы Қазақстанның сыртқы саясаты».- Алматы, 201б.
12. Книжные фонды научных библиотек: Пробл. комплектования, использования, сохранности: Сб. научн. тр.-М.,1990-188с.
13. Микрофильмирование как один из способов сохранности газетных фондов/ РГБ им. Ленина. - М., 1985.-35с.
14. Нюкша Ю. П. Современные способы реставрации книг и рукописей.-Библиотекарь, 1986, №2, с.64-66.
15. Организация сохранности книжных фондов в академических библиотеках.- Л., БАК.-1986.-56с.
16. Проблемы сохранности книжных фондов.-Л., БАК.-1989.-125 с.
17.Павлова В. Как получить местный обязательный экземпляр//Библиотека.-1999.- №2.-С.29-30
17. Реставраторам и хранителям библиотечных фондов.-М., РГБ им. В.И.Ленина.-1981.-99с.
18. Столяров Ю.Н. Библиотечный фонд правовой документации:
Учеб. - практ.пособие.- М.: Либерея, 2003.-256 с.
18. 19.
20. Серафимович А. Любители чужой книги//Правда.-1936.-3 сәуір.
21. Сергазин Ж.Ф. Основы обеспечения сохранности документов.-М.: Высш., шк., 1986.-239 с.
22.Суслова И.М. Менеджер библиотеки: требования к профессии и личности.- М., 2000.- 144 с.
23.Столяров Ю. Как сохранить библиотечные фонды.-М., 1995.-127с.
24. Терешин В.И. Библиотечный фонд.- М., 2000.-176 с.
25.Технологическая и организационная документация отдела хранения основных фондов. – М; 1989.-123 с.
26.Формирование и развитие библиотечных фондов: Сб.науч. ст. / Сост.: Б.Р.Иманбаева, К.А.Кабдолдина, Ж.А.Бейсембаева, А.К.Маметова, Г.А.Тлеубаева; ред. Р.А.Бердигалиева.-Алма-Ата,1991.-79с.
27. Шаймарданова З.Д., Мендыгожина С. Обзор национальных программ сохранности библиотек мира// Национальная библиотека: люди, факты, работа/ НБРК.-Алматы,2000.-С.222-242.

28. Шилов В.В. Учет и переоценка библиотечных фондов. Нормирование недостачи: Ответы на письма читателей// библиотека и закон.-М., 2000.- №8 (1).-С.198-215.
        
        Қазақстан Республикасы  Білім және Ғылым министрлігі
Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институты
Музыкалық ... және ... ... және ... ... жұмысы
Тақырыбы:
«Кітапхана қорын өңдеу және есепке алу »
Орындаған: Карыбозова С.И.
3 курс студенті
Ғылыми жетекшісі:
пед. ғыл. ... ... Қ ... беру ... ... Б. С.
Кафедра меңгерушісі:
Пед.ғыл. канд.доцент,
Нурахметова К.Г.
Диплом жұмысы қорғауға жіберілді
«_____»______________2007ж.
А Л М А Т Ы, ... і к і р с а р а ... А З М Ұ Н ... І Р І С П Е ... ... I. ... ... кітапхана қорының
толықтырылуы ... ... ... ... ... ... ... кітапханалар қорларының жағдайы
----------------------------------------------------------21-32
ІІ. Кітапхана қорын есепке алу
2.1. Кітапхана қорын есептеудің түрі мен формасы
----------------------------------------------------33-37
2.2. Кітапхана қорына келіп ... ... ... ... ... автоматтандырылған
кітапханалық ақпараттық жүйесі /РАБИС/-
3.1 Кітап қорын есепке алу және өңдеу процесіндегі
алатын орны. ----------------------------------------44-52
3.2 ... ... ... байланысты
Үрдістердің автоматтандырылуы.--------------53-56
ҚОРЫТЫНДЫ----------------------------------------57-59
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі-----------60-62
Қысқартылған сөздер тізімі --------------------------- 63
Қосымшалар ------------------------------------------------64-66
К І Р І С П ... ... ... ... ... жақсарту,
олардың ақпараттық қажеттілігіне жедел және кәсіби деңгейде жауап беру,
дәстүрдегі және жаңа қызмет түрлерін пайдалана ... ... ... ... және рухани жаңғыруына ықпалдық ету-кітапханашының басты
міндеттері. Жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... ықпалын кеңейтуге мүмкіндік берді.
Жыл көлемінде электрондық өкіметті қалыптастыру мемлекеттік
бағдарламасын, «Мәдени ... ... ҚР ... ... ... ... және ... жедел
жаңару жолында» атты Жолдауын жүзеге асыруға кітапханалар зор үлестерін
қосуда.
Кітап ... ... алу және оны ... - ... кітапханалық
ынтымақтастықта ең маңызды мәселелер болып көтеріліп келеді.
Кітапхана қорын есептеу және ... ... ... ... ... ... Бағалы да мәнді тәжірибелер
Л.Б.Хавкинаның, А. В. Кленованың, Ю. В. ... ... Бұл ... ... ... ... жеке-жеке түрлерінен
бастап, жаңа заман талабына сай, жаңа технологиялардың көмегі арқылы
бұл сұрақтың күрделі ... ... ... ғасырлық ғаламдық талаптары Қазақстан Республикасының көптеген
кітапханаларының алдына жаңа ... ... мен ... ... ... ... ... қазіргі қоғамның құрылуы мен дамуындағы
гуманитарлық және өркениетті бағыттардың өркендеуіне әкеледі.
Кітапханалық қызметтегі ... ... орта ... ... ... ... ... күрделі ұлттық және
кішігірім ауылдық кітапханалардың ... іске ... ... ... ... ... ... кітап
қорын өңдеу, есепке алу жаңа технология енгізу әдістерін көптеген
кішігірім аудандық, ауылдық ... үшін ... ... ... ашып отыр.
Актуалдығы- Кітапханасі ісі аясында жүргізіліп жатқан кітап қорын
есепке алу және өңдеу тәсілдері облыстық ... ... ... ... да ... ... әдістемелік көмек ретінде
ұсынылады.
Мақсаты – ... ... ... ... ... ... жатқан,
кітап қорының есепке алу және өңдеу іс-тәжірибелерді ашып көрсету. Осы
тәсілдерді жетік ... ... ... ... алу дәрежесі мен
сақталуының жиынтығын зерттеу.
Тапсырмасы - ... ... ... ... дамуындағы
кітап қорын есепке алу және өңдеу мәселелерін шешу үшін қандай шешімдер
керек, ... ... ... ... ... қалыпта қалай
ұстап отыру керектігін және ... ... ... ... ... ... - ... Республикасының кітапханаларының
кітап қорын есепке алу және өңдеу мәселесін ары ... ... ... жүзеге асыру мен жаңа технологияларды пайдалануды
зерттеумен қорытылады.
Ғылыми маңыздылығы - ... ... ... ісіне енді көңіл
бөлініп, жаңа ... ... ... ... пайда болып жатқан
жаңа ұлттық бағдарламаны (РАБИС), олардың кітап қорын ... алу ... ... ... ... еркін қол жеткізу үшін азаматтардың құқын қамтамасыз
етуге талпындыру, ... ... ... ... ... және әлемдік
мәдениетті бағалай білуге тартуда, осы ... ... ... ... ... ... игі қызмет атқарып отырғанын
кітапханалардың рөлін көрсеткен.
Зерттеудің мәні - Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... да ... қор есептеу, тексеру және өңдеуын ашып
көрсете ... ірі ... ... ... ... ... ... оны сабақ ретінде ұсыну.
Зерттеудің қайнар көзіне- кітап ... ... алу және ... ... ... жөнінде өткен халықаралық деңгейден ... ... ... ... ... мен ... актуалды мақалалары енді.
Зерттеу әдістері- зерттеудің ... ... ... ... ... ... қолдана отырып
қорытындылау және салыстыру әдістерін де зерттеу.
Жоғарғы оқу орындарының ... ... ... ... ... ... В.Н. Денисьев, К.Л.Воронько айналысты.
Ресейлік кітапханатанушы Ю.Столяров, И. М. ... ... ... ... құруда, кітап қорын қалай, қандай тиімді
әдістермен сақтау керектігі туралы салалы да қызықты еңбектерін мысалға
алуға ... ... ... кітап қоры тұрғындардың ақпараттық
сұранысын қамтамасыз ету, жас ... жеке ... ... ... ... ... ... сан-салалы, жан-жақты жинақталған болуы
тиіс. Ең ... ... осы ... негізгі тұрақты бөлігі болып
табылатын кітап қорының өзегі дұрыс қалыптастырылуы керек.
Кітапхана қорының өзегі ... - ... ... ... ... ... ... кітап қорының
тұрақты бөлігі, яғни, бұл негізгі қордың аз ғана ... ... ... ... ... бір-бір бөлмесі кітапхана
болуы ежелден қалыптасқан дәстүр екенін, көптеген зиялы адамдардың ... ... ... ... болғанын әлгіндей шала сауатты мансапқорлар
қаперіне де ... ... ... ... қалған ел адамзат
өркениетінің көшіне ілесе алмай, күштілердің құлы болатынын өзге ... өз ... да ... Білім кешенін, кітап кешенін болашақ
ұрпаққа толық қанды аманат етіп жеткізіп отырған, ... ... ... ... оның ... асыл ... ... - кітап қоры.
Жаңа технологиялардың енгізілуі ақпаратқа қол ... тез ... ... ... ... алдына жаңа
мәселелердің шешу жолдарын ашты: сандық ақпараттың сақталуы және сандық
әдістемесін кітапхананың кітап ... ... алу және ... ... ... ... ... қоры - кітапханалар алдында қазіргі
кезеңде қойылып ... ... ... ... ... ... бір ... біріктірілетін көлемі жағынан үлкен, құрамы мен
пайдаланылуы бағыты жағынан ... ... ... ... ... бүтін бір жүйе жасайтын сапалы қор. Оның қалыптастырылуы ұзақ
және күрделі үрдіс.
Жүйенің бірыңғай ... ... ... база ... ... қор құрамы ретінде едәуір жақсартуды ... ... бар ... іс ... ... қор ... ... орталықтан толықтыру ол қордың өсу қарқыны мен бағытын жедел түрде
өзгертуге, ... ... ... ... қарай кітаптар
мен газет-журналдардың санын арттыруға, аса қажет кітаптардың даналарын
көбейтіп, аз сұралатын ... ... ... ... ... сонымен қатар әдебиеттерді жинақтау ісінде өзін-өзі
ақтамайтын ... ... ... әрбір бөлімшесіне сол бөлімше
қызмет көрсететін филиалдарға, оқырмандарының құрамы мен ... ... ... кітаптар алынады. Тапсырыстардың орындалуына
әдебиеттер сатып алуға бөлінген ... ... ... ... ... ... бөлімшесінің қорын ... ... ... көзі жаңарып, жұмыс тәжірибелерінің нәтижелері ... ... ... ... Республикасының да кітапхана
ісінің өркендеуі алға ... ... ... ... ... ... ... неше түрлі залалдардан қорғап ... ... ... ... ... ... үйлестіруімен пайда болған; РАБИС бағдарламасы, «Зере-
Сауыт» Қазақстан Республикасы кітапханаларының ... ... және оны ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық кітапханасының кітапханалар
мұрағаттарын сақтау Орталығының жетекшісі, ... ... ... Ж. ... ... ... ... Ұлттық кітапханасының кітап және қолжазба ескерткіштерін
есепке алу, өңдеу, сақтау және консервациялау бағдарламасы ... ... ... ... ... ісін дамытудың келесі бір бағыты ... ... ... кітапханасының бас директоры Р. А. ... ... ... ... ... шыққан
басылымдардың, сондай-ақ, қазақ тіліндегі әдебиеттердің толық жинамасын
жасақтау, оларды келешек ұрпаққа сақтап мұра етіп қалдыру ... ... атты ... да ... атап ... мүмкін
емес.
Соңғы он жылдың ішінде кітап қорын сандық ... алу, ... ... ... ... ... бірі болды. Құжаттарды физикалық және
нәтижелі сақталуы ауқымды түрде қолға алынуда.
Әсіресе Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... ... ... оқуға келгенде
дәл осы кітап қорын есепке алу және өңдеу жаңа ... өте ... ... алып ... ... қоры тек ... ... алынып, өңделіп қана
қойылмай сонымен ... ... де ... ... ... ... ... есепке алу және сақталуы кітапхана қоймасының жағдайының жан-
жақты; құжаттардың ... ... ... ... ... әдістерімен сақталуы жағдайларының толық ... ... ... болып жатқан іс-шаралардың көбісінің бағыты-
кітап қорының нәтижелі толықтырылуына және сақталуына ... ... ... ... оқырмандардың құжатты
пайдалануындағы ережелерін қадағалау ... ... ... ... ... қорының толықтырылуы
1.1.Кітапхана жүйесіндегі кітапхана қорының толықтырылуы
Жалпы «кітап қорын толықтыру» деген түсінік кітапханалық
жұмыс ... ХХ ... ... ... ене бастады. Кітап қорын
толықтыру ісі дегеніміз-оқырмандардың ... ... ... сай ... ... ... ... отыратын жұмыстың түрін
атаймыз.
Толықтырудың үш түрін белгілеуге болады:
- ағымды - осы жылғы шығарылып отырған құндылықтармен кітапхана қорын
толықтырып ... ... - ... ... ... ... алып,
толықтырып отыру;
- қайта толықтыру - қордан ескірген, сұранымы мүлдем жоқ әдебиеттерді
тазалап отыру.
Толықтырудың ең ... түрі - ... Осы ... қолданып
отырған кітапханалар жаңа әдебиеттер түсімі жағынан 80-90 пайыздық
көрсеткішті ... ... ... бұл ... ... ... кітапханалар ағымдағы және перспективті библиографиялық
құралдарды ... ... бұл ... ... баспагерлік
жоспарларда қандай өзгерістер мен жаңалықтар болып жатқандығы ... ... Осы ... ... ...... ... алғашқы тапсырыстарды бере алады. Кітап қорын
толықтыру және ... ... ... қорын толықтырудың тақырыптық-
типологиялық және ... ... ... жүргізілетін жұмыстардың
даму жоспары, каталогтар жүйесі туралы ереже, жеке каталогтар ... ... ... ... ... ... ... шығармаларына библиографиялық сипаттама жазу
бойынша әдістемелік шешімдердің картотекасы, кітап қорын толықтыруға
көмек көрсететін картотека, сондай-ақ кітап қорын ... ... ... мен ... - әдістемелік құжаттарды ұйымдастыруға
қажетті ... ... ... ... ... сөздіктер, анықтамалар болуы әбден қажет. Қазіргі
таңда ұлттық әдебиеттер депозитарлық қорын ... ... ... ... ... ... нәтижесінде облыстық әмбебап ... ... мен ... ... ... ететін
депозитарлық әдебиет қорларын ұйымдастыру жүргізілуде.*
Жалпы ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... «Республика кітапханаларында қазақ ... ... мен ... ... ... зерттеу
қорытындыларын өндіру жоспары» туралы анықтама жазылған. Онда облыстық
ғылыми әмбебап кітапханаларды кітап қорының ... мен ... ... ... ... ... қазақ тіліндегі
әдебиеттердің пайдаланылуы мен толықтырылуы туралы белгілі бір дәрежеде
жан-жақты мәліметтер берді.
*Қазақстан көпшілік ... ... ... қоры ... Алматы,ҚРҰК.-1993.-65б.
Осы уақыт аралығында кітапхана қызметінде қандай өзгерістер
болды, қазақ оқырмандарын өз ана тіліндегі кітаптармен ... ... ... өсті ме? ... және кішігірім кітапханалар үшін
міндетті дана-МД- ауадай ... Ол ... ... әр ... ... ... тираждың бөлігін көрсетеді. Көлемдік
жағынан МД ... ... және ... ... ... Кітапханаларға ұсынылу жағынан-ақылы және ... ... - ... және ... ... ... ... - локалды мақсатпен құрылған үздіксіз
және уақытша іс-әрекет, толықтығы жағынан - ... және ... ... - ... оның ... Осы ... ... МД сипатын аша отырып, елдегі міндетті дана жүйесінің толық
мәтінді құрылуына себеп болады*.
Соңғы 10 жылдық ... ... ... ... ... кітапханалардың кітап қорларының грампластинкалармен,
магнитофонды ленталармен, кассеталақ дауысты ... ... ... - яғни ... ... етіліп жатқандығы мәлім болды. Аудиовизуалды материалдардың
тақырыптары ... ... ... ... ... мен
фактілерге дейін. Кітапханалар мұндай құндылықтармен өз қорларын 30-
жылдардан тартып ... ... Және де ХХ ... ... тұтынушылардың жаңа талаптары мен ... ... ... көбірек иемдену процесі өсті.
* Павлова В. Как получить местный ... ... ... ... ... маңызды бір сұрақтарының келесі бағыты
- кітаптардың бағасы. Кітап қорының толық мәтінді толықтырылуы да
кітаптардың бағасына ... ... ... ... ... мен ... ... жүйелер
арқылы анықталады:
-біріншіден, кітап қорлары адамзаттың ... ... сала ... ... ... ... ... барлық типтегі кітапханалар ынтымақтастықтардағы кітап
қорларының толықтырылуын талап етеді.
Кітап қорларын құрудағы, сақталуы мен пайдалануында көптеген
нәтижелі ... ... ... да қорлармен жұмыс жүргізудің
әдістері мен формалары әрдайым жаңа тапсырыстар мен қызметтерді ... және ... ... дамыту жөніндегі мемлекеттік
бағдарламаға сәйкес Мәдениет, ақпарат министрлігі және оның жергілікті
ұйымдары, ... ... ... ... тіліндегі әдебиеттермен
барынша дерлік толықтыруға ... ... ... ... ... ... республика кітапханаларындағы кітап қорын қазақ
тіліндегі әдебиеттермен толықтыру және оны пайдалану біршама жақсарды.
Жаңа түскен әдебиеттердің қазақ тіліндегі ара ... ... ... ... ұлт ... ... ... қорға түскен жалпы жаңа әдебиеттердің жоғарғы
көрсеткіштері Қызылорда –58,7 %, ... ... ... Қазақстанда-60%, Алматы-41,8%, Ақтөбеде-47%, Талдықорғанда-
30,0%, ал ең төменгі көрсеткіштер Қостанайда-13,0%, ... ең ... ... ... ... ... ... деген сұраныстарының
жеткіліксіздігі.
Кітапхана өзі ... ... ... ... даму бағыттарымен танысу ... ... ... сай, ... ... ... ... болатын
кітаптарды алуды жоспарға енгізеді. Жоспар жасау басқа кітапханалардың
қорын зерттеп, кітап қорын толықтыруды солармен үйлестіру ісі де ... ... ... ... ... ... ... қорын толықтырудың негізгі жолдары
Бүгінгі күні кітап қорын толықтырудағы бұрынғы көзқарасты мүлде
өзгерту, уақыт ... сай ... ... қатар түрлі
көзқарастағы әдебиеттермен тең ... ... ... ... ... ... ... уақытта дінге деген қызығушылық
артып, діни әдебиеттер ... ... ... діни ... ... ... ... қолға алынды.
Осындай мәселелерден әрбір кітапхана қорына ерекше өзіндік
көзқараспен қарап, қор құрамын ... ... ... ... ... ... ... мақсаты туындайды. Қалада
100-ден аса көпшілік кітапханалар бір ... ... ... ... ... ... немесе мерзімін
ұзарту тағы да басқа жұмыстарды бір жерден пайдалана алады. Бірнеше
орталықтандарылған кітапханалар жүйесі бар, ... ... ... бір ... ... каталог жұмыс процестреді де
бір орталықтан атқарылады, бұл ... ... ... ... ... мен ... ... Интернет желісі барлық елде таралған, ... ... ... ... ... ... мүмкіндік жасауда
кітапханалардың ролі маңызды.
Кез-келген кітапханалардың кітап қоры кездейсоқ кітаптардың
жиынтығы ... ол ... ... ... ... ... әсер
ететтін, ойластырылып, жинақталған арнаулы қоры болып ... ... ... ... ... ... ... ғылыми тұрғыда толықтыруға арналған жоспар жасалынады. ... ... ... меңгерушісі алдын-ала бірнеше дайындық
жұмыстарын жүргізеді. Ең алдымен тұрғын санын анықтап ... өзі ... ... мекемелердің
сұранымдарымен, олардың даму бағыттарымен танысу арқылы оқырмандардың
өскелең талаптарына сай, келешекте өндірістік мәселеге қажет ... ... ... ... Жоспар жасау басқа
кітапханалардың ... ... ... ... ... ... ісі де кітап қорын толықтырудың дұрыс жоспарын жасауға
көмектеседі.
Жоспардың мынадай ... атап ... ... ... ... ... жоспары; кітап қорын толықтырудың оперативтік
жспары және келешекке ... ... ... ... ... қорын нақты деректерге сүйене
отырып, дұрыс толықтырудың негізгі бағдарламасы болып саналады. Онда
кітапхана қорына ... ... ... және әр ... бойынша
кітаптардың шамамен алынған данасы көрсетіледі. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... кітапханаралық абонемент арқылы алдыру сияқты мәселелер бұл
жоспарда өз шешімдерін табады.
Тақырыптық жоспар бірнеше жылдарға жасалады. Ол ... ... ... ... сұраныстарына енген өзгерістерге
байланысты, сондай-ақ кітапхана оқырмандарының назарын ... ... ... ... ... баяу өзгеріп отырады.
Бір ғана қызметкері бар кішігірім ... ... ... ... ... толықтырудың саласын анықтап алса да
болады. Мұнда да тақырыптық жоспар жасағандағыдай жергілікті кеңестік
ұйымдармен, бас мамандармен кеңесе отырып ... ... және ... ... даму ... оның күнделікті және болашақтағы
жоспарлармен, міндеттемелермен танысып алу қажет.
Егер кітапхана қызмет ... ... ... ... ... ... ... онда оның шығаратын өнімдерінің
түрін, қолданылатын құрал-жабдықтарын жұмысшылардың өндірістік
мамандықтарын ескеру ... ... Осы ... деректерге сүйене
отырып, облыстық кітапхана жіберген үлгі ... ... ... ... ... ... ... жіберіледі.
Кітап қорын толықтыруды ұйымдастыру мәселелері кітапхананың
жылдық жоспарының ... ... ... ... ... те атайды. Онда кітап қорының қай ... баса ... қай ... зерттеп білу керектігі, баспалардың тақырыптық
жоспары бойынша алдын-ала тапсырыс беру ... және ... ... ... ... ... оған ... өзгерістерді
анықтау мәселелері көрсетіледі.
Жоспарға кітап қорын толықтырудың ... ... ... ... Сан көрсеткіші бір жылға бөлінген ... мен ... ... ... ... ... шығарылады.
Кітап қорын негізінен кітапхана - кітап дүкен, ... ... ... ... ... қаржының басым
көпшілігін кітапхананың өзі тікелей жоспарлайды. Дегенмен де, бөлінген
қаржының бір шамасын кітап дүкендерінен ... ... мен ... ... қосымша данасын алуға жұмасуды жоспарланған
жөн.
Сол сияқты ... ... ... ... ... қаржы
да есепке алынады. Егер кітапхана меңгерушісінде басқа кітапханалармен
үйлестірілген, келісіп жаздырып алынатын ... пен ... ... онда бұл ... ... ... есептен шығаруға болады.
Кітапхана кітап қорын негізгі ... сай ... ... үшін - оны ... ... ... ... жүргізеді. Олар:
-оқырмандар бағыттрының картотекасы;
-кітап қорының үстеме толықтырылуымен жыл ... ... ... ... ... мен тілектерін
есепке алу дәптері;
-мерзімді басылымдар мен жаздырып алынатын басылымдарды
тіркейтін ... ... ... ... ... ... газеттері мен журналдардың
картотекасы.
Оқырмандар бағыттарының картотекасында олардың мамандығы,
атқаратын қызметтері, қайда ... ... ... ... беріледі. Мұндай картотекалар көптеген кітапханаларда бар,
олар оны кітап кітап қорын тлықтыруға, оқырмандармен жұмыс жүргізу
ісіне пайдаланады. Оқырмандар ... ... ... ... қорына алынатын әдебиеттердің тақырыптары мен басылым түрлерін,
оқырмандардың мамандығы мен оқуына қажет кітаптарды неше данадан ... ... ... ... ... үшін ... ... ұқсас қызметтер
атқаратын мамандықтары бірдей ... ... ... ... ... мен ... ... студенттердің формуляр
номерін рет саны бойынша жеке ... ... алу ... ... ... бірнеше карточкаларға жазылуы мүмкін. Өйткені
кейбір жеке адамдар ауылшаруашылық ... ... әрі ... ... сондықтан оның формулярының рет саны екі
карточкаға жазылады. ... ... ... ... ... рет санын тиісті тақырыптағы карточкаға толықтыру қажет.
Біздің ... ... ... ... ... ... кітап мерзімді басылым, басқа да кітапхана жабдықтарын
алуға мемлекет тарабынан қаржы бөлінеді. Бұл қаржылардың бір шамасы
облыстық (өлкелік, ... ... ... ... ... ... ... кітапханалар қорын
жүйелі түрде толықтырып отыру үшін ... ... ... ... әкімшілікпен жыл сайын келісім шарт ... ... ... ... бұл ... ... басқармасы
кітапхана есебіне аударып отырады.
Жергілікті бюджеттің есебінде қалған қаржыны және ... ... ... қордан бөлінген немесе атқару
комитеттердің шешімі мен кеңестердің ... ... ... ... ... өзі ... Алайда бұл қаржыны да
кітапхана арқылы игеру үшін кітапхана меңгерушісі олармен ... ... ... бұлай ету кітапханаға да пайдалы, өйткені ол,
кітапханашының уақытын ... және ... ... ... қаржыны да өздері көтереді. Жыл сайын есеп беріп
отырады.
Баспалардың тақырыптық жоспарлары мен басқа да баспадан ... ... ... ... хабарламалар және ұсыныс библиографиялары
бойынша алдын - ала берілген заказдарды келісім шарт ... ... ... Сол ... ... өздері
келіп іріктеп алған кітаптарды жібереді.
Ауылдық кітапханашылардың меңгерушілері аудандық кітапхананың
басқаруымен ... ... ... және ... тақырыптық жоспарларына енген әдебиеттерге ... Ал, ... ... ... ... ғана тынбай,
оның қортындысын шығарып, белгіленген мерзім арасында кітап дүкендерге
келісім шарт бойынша тапсырады. ... ... ... ... тапсырыс берудің қиындықтарын ескере отырып кейбір
облыстық кітапханалар аудандық кітапханалардың қатысуымен аудандық
кітапханалар үшін орталықтандырылған ... ... ... аудандық кітапханалар үшін берілген кітаптарды алдын - ала
хабарлап қояды. ... ... ... ... ... ... ... орталық баспалардың тақырыптық
жоспарындағы ... ... ... ... ауылдық
кітапханалардың қорында болуы керек, ... ... ... ... ... ... өздеріне жіберілген
кітаптардың ішінен ... ... мен оның ... сай ... ... ... кітапханаларға
қайтарып беруге хақысы бар. ... ... ... ... жұмыс жүрмей турғанын баршаға мәлім.
1.3 Ауылдық кітапханалар қорларының жағдайы.
«Ауыл-халық өмірінің айнасы, мәдени, тұрмыс-салттық, ... ... Ауыл ... нағыз табиғи әлемін танытатан
негізден тұрады. Осы бір ғана ... өзі ... ... ... ... талап етеді»- деген Елбасының Қазақстан халқына
жолдауы жерглікті жерлердегі ... ... ... ... күш ... оң ... ... түп-тамыры, алтын бесігі десек, бүгінгі таңда
ауыл халқын әлем өркениетімен табыстырып, ... ... ... ... ... шаңырақ-ауыл кітапханасы десек артық
емес. Сол кітапханада әдебиеттер қоры ... ... ... және ... ... ... ... Міне, бүгінгі
күні толғандырып отырған мәселе осы болмақ.
Республика кітапханаларының жұмысымен ... оны ... ... ауыл ... - ... болып
жатқан оң өзгерістерге өз тарапынан үн қосып, ауыл ... ... ... ... орнына айналған. Бірақ кітапханалар қорын
толықтыру мәселесіндегі кемшіліктер оқырмандар сұранысын қамтамасыз
етуде біршама қиыншылықтар ... ... ... ... 2 ... ж.) ауыл ... бар, ... кітап қоры 35 млн.184 мың
дана. Егер де әрбір ауыл ... ... қоры 3,0 ... 10,0 ... ... ... оның 20-30 пайызы кітап қорының өзегін құруы
қажет, соның ішінде, 10-15 пайызға жуығы өлкетанулық материалдар ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық,
идеялық, ғылыми, көркемдік құндылығы жоғары әдебиеттердің құрамы сол
өлкедегі шаруашылық профиліне, мамандарға, орта мектеп бағдарламасының
оқу ... ... ... ... ... ... білімге,
ақпаратқа, бос уақытын өткізуге деген қажеттілігін қамтамасыз етуге
байланысты жинақталуы қажет. Ал, ... ... ... ... ... ... ... болуы керек:
• көркем әдебиеттер, ... ... ... орыс, шетел
тілдеріндегітанымал классикалық шығармалар;
• халық ауыз әдебиетінің шығармалары;
• құқықтық-нормативтік матеиалдар: Үкіметтің ... ... ... Республикасының Конституциясы,
Қазақстан Республикасының рәміздері, Заңдары, ... ... ... ... Мәдениет, Денсаулық сақтау
Кәсіпкерлікті дамыту және ... ... ... ... ... ішінде Қазақстан
Республикасының азаматтық, Қылмыстық, Қылмыстық-процессуалдық
кодекстері, жалпы азаматтардың міндеттері мен ... ... да ... ... мен ... ... анықтамалық әдебиеттер;
• әртүрлі ғылым ... ... ... ... ... ... ... әсіресе көпшілікке
арналған ғылыми-танымдық анықтамалық басылымдар;
• Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... кітап кітап қоры өзінің мазмұны жағынан
жан-жақты, сан-салалы ... ... ... ... отырып кітапхана өз
тұтынушыларына, оқырмандарына ілім мен ... ... ... ... Кеңеске қарасты барлық ересек ... ... ... ... ... мәдени және өндірістік талап-
тілектерін қанағаттандыруға жағдай жасайды. Соны ескеріп кітап қорын
есепке алу және ... ... ... ... оқырмандарға
кеңінен емін еркін электрондық каталогтағы мәлеметтерге тез ... ... ... ... ... орай кітап қорын есепке алу және өңдеу, толықтыру кезінде
селолық кітапхана біріншіден өзі қызмет көрсететін ... ... ... ... ... ... ... өз
тұрғылықты жерлерінің негізгі кәсібін шаруашылықтың қай ... ... ... ... ... ... есепке
алады. Олардың алдында тұрған міндеттері мен даму ... ... ... ... ... ... қоры ... пайдаланылу дәрежесі осы ... ... ... ... ... ... Кітапханада өте сирек сұралатын
әдебиеттердің жиналып қалмауы үшін ... ... мен ... ... ... ... ... кейбір кітаптарын аудандық немесе
басқа кітапханалардан кітапханааралық ... ... ... ... ... кету ... ... кітапхананың да кітап қоры сол ... ... ... аймақтағы адамдар санына шаққанда бір адамға бес
кітаптан, оған қоса ауылдық ... ... ... 0,5 ... келетіндей дәрежеде белгіленеді.
Кітапхананың нәтижелі қызмет етуі үшін ондағы кітаптардың саны
ғана емес, оның саласының да мәні зор. ... ... қоры ... ... етудің ең бастамасы ... ... ... маңызды рухани қазына мекеме ретінде алдында тұрған
мақсаттары есептеле отырып оның кітап қорын толықтырарда ... ... ... ... ... ету ... ... қажеттері де ескеріледі. кітап қорын есепке алу, өңдеу және
толықтыруда ауылдық кітапхана ... ... ... ... кітап қорын есепке алу, ... үлгі ... ... ... кітапхана қорының құрамында
қоғамдық - саяси, ғылыми-жаратылыс тану, техникалық, ауыл шаруашылық
әдебиеттері, көркем өнер, спорт, ... ... ... ... ... мен ... әдебиеттері болады.
Техника саласы бойынша көбіне жұмысшылардың техникалық кітаптар
мен білім дәрежесін арттыруға қажет әдебиеттері ... ... ... ... алу ... ... қатар негізінен ғылыми-
көпшілік әдебиеттер басымырақ алынады.
Ауыл ... ... ... ең ... ... талаптарын қанағаттандыратын кітаптар алынады. Кітап
қоры сол кітапхана қызмет ететін ауыл ... даму ... ... ... ... толықтырылады. Сонымен қатар ауыл
шаруашылығын маусымдық кезеңдеріндегі жұмыс түрлеріне ... де ... ... болуы тиіс.
Кітап қорында республика баспаларынан шыққан қазақ ... мен ... ... ... болуымен қатар орыс әдебиеті
және кеңестік әдебиеті классиктерінің шығармалары, шет ел ... ... ... ... ... кітап іріктеп аларда оның мазмұны мен ... қай ... ... да ... ... жөн. ... ... басылым түрлері бойынша ең алдымен ғылыми-көпшілік
әдебиеттерді, сол сияқты оқу жүйесіне ауылшаруашылық ... ... ... орта мектептерге керекті оқулықтарды алады.
Кітапханада жеке мәселелерге ... ... ... жоқ болған жағдайда,
энциклопедиялар, анықтамалар оқырмандардың өтінішін қанағаттандыратын-
бірінші ... ... ... ... ... ... және библиографиялық
көрсеткіштердің жеткілікті түрде ... ... ... ... ... және ... ... үшін кітапханаға тек кітаптар емес,
сонымен қатар мерзімді басылымдар мен ... ... да ... ... ... ... қысқаша саяси-сөздік қысқаша
философиялық сөздік, шеттіл ... орыс тілі ... ... ... қоры болуы тиіс. Сонымен қатар ауыл басқармасы
мен мал шаруашылығы мамандарына т.б. арналған анықтамалықтар ... олар үшін жаңа ... ... ... ... отырылады.
Көркем әдебиеттерден көбіне жеке басылымдар алынады. Ал
библиографиялық құралдар / ... ... ... туралы
кеңестер мен оқу жоспарлары/ ... ... ... ... керек.
Ауылдық кітапхана меңгерушісі кітапханатану ғылымының дамуы мен
кітапхана ісіндегі озат тәжірибеден хабардар ... ... ... ... ... ... ... іс-тәжірибесі жазылған
әдебиеттер мен әдістемелік құралдар алынады.
Ересектермен қатар селолық кітапханада 1-8 сынып ... ... ... 6-жастан жоғарғы балаларға қызмет көрсетеді.
Балалар әдебиеттері қорының құрамына қойылатын талаптар мен оны
толықтыру туралы ұсыныстар, ... ... ... ... ... ... ... ережелерінде» көрсетілген.
Сонымен қатар орыс тілінде басылған «ауылдық ... ... ... ... болады.
Білім дәрежесі төмен оқырмандарды да есептен шығармай, оларға
арнап, әрі ... әрі ірі ... ... шыққан кітаптарды алу қажет.
Біздің республикамызда көптеген ауылдық кеңестердің әр қайсысында 2-3
ауылдық кітапханалардан бар. ... ... ... ... да болады. Олардың қызмет ететін ... ... ... қорын жеке-жеке толықтыратындықтан бірін-бірі
қайталайды, бірінің алғанын екіншісі де алады. Осының ... ... ... ... ... қажетті кітаптарды таба
алмайды. Кітап қорын толықтыруда, мерзімді басылымдарды жаздырып алуда
кітапханалардың ... ... ... етуі ... ... және ... талаптарын жан-жақты қанағаттандыруға
мімкіндік жасайды.
Мысалы, жеке бір кітапханаға музыканттар мен ... ... өнер ... ... ... ... қиынға
соғады. Егер бірлесіп әрекет етілсе онда ноталар мен ... ... ірі ... тамаша суреттердің
репродукциясы салынған қымбат ... ... ... ... ... ... ... кітапханалардың бірлесіп әрекет етуі кітап қорын балалар
әдебиетімен толықтыру сияқты қиын жағдайлар да шешуге көмектеседі.
Қазіргі ... бір ... ... ... қорына біріне - бірі толықтырып тұрса, онда жас өспірім
балалар ... ... ... ... ... да, ... басым көпшілігін оқуға мүмкіндік алар еді.
Кітап қорын толықтыруды үйлестірудің ұйтқысы орталық ... ... ... Сонымен қатар олар мерзімді басылымға жазылу
жұмыстарын өзара ... ... ауыл ... ... ... ... ... жүргізген кітапханалардың іс-
тәжірибесін жариялап отыруға міндетті.
Кітапхананың барлық жұмыстарын жақсарту үшін ... ... ... мәні бар. Жинақталған кітап қорының мазмұны мен оны
оқырмандардың пайдалануын зерттеп білу ... ... одан әрі ... ... оған дер ... ... енгізуге көмектеседі.
Кітап қорын жылма-жыл толықтыру үстінде түрлі себептермен кемшіліктер
жіберілуі мүмкін. Сондықтан әр жылдың аяғында кітап ... ... ... ... ... талабына сай екендігін
анықтап қажетсіз немесе көп даналы кітаптардың болмауын қадағалау
қажет. Жеке ... ... білу ... ... қоры ... түсінік
берумен қатар оны толықтыру мәселесін шешуге де көмектеседі. Сондықтан
кітапханашылдар кітап туралы оқырмандармен, жолдас-жораларымен пікір
алысып, өздері неғұрлым көп ... ... – сын ... ... жөн.
Кітап қорын толықтыруда кітапханашылардың тек қана жалпы түсінігі
немесе үстіріт бақылауға негізделген қысқа ... ... ... ... жайында дұрыс тұжырым айту үшін ... ... ... ... ... ... тауарларына
бөлінуін және оның мазмұнын оқырмандардың кітаппен қамтамасыз етілуі
мен кітаптардың іс-жүзінде ... ... ... ... ... ... ... кітапхананың жалпы және жеке есеп кітаптары ... ... ... ... ... ... аталған
документтерінен кестеге түсіріледі. Әр жылдың басы мен аяғына қарай
кітап қорының құрамында болған өзгерістер, ... ... ... ... ... ... ... жалпы есеп кітабынан ал
бір жылғы берілген кітаптар саны-кітапхана күнделігінен ... ... оның ... ... ... ... ... етілу, кітап қорының айналымы және оқылу үрдісі сияқты
көрсеткіштер есептелініп шығарылады. ... ... ... ... кітапхананың бір жылғы көрсеткішін кестеге түсіру ... ... ... ... ... бары деген бірінші жолдағы көрсеткіш сол
кітапханада бар кітап қорының ... ... Оның ... бір ... ... орта есеппен алғандағы
кітап қорынан көп артық. Сан жағынан қоғамдық-саяси техникалық, көркем
және балалар әдебиеттері қанағаттандырарлықтай толықтырылған. ... мен ... ... толықтырылуы нашар, ауыл шаруашылық
әдебиеттерді оқитын оқырмандар көп болғанымен ол бөлімнің толықтырылуы
да ... ... ... құрамындағы осы кемшілікті
кітапхана меңгерушісі жыл бойы кітап ... ... ... «Жыл бойы ... түскен кітаптар» көрсеткіші
аңғартады. Мысалы: Кітапханаға ... 581 дана ... ... ... көркем әдебиеттер бөлімі белсене толықтырылған, сол сияқты
балалар әдебиетері, ...... ... ... ... ... толықтырылған. Ал, ауыл шаруашылық және ғылыми-жаратылыс
тану әдебиеттерінің кітап қоры бұрыннан ... ... ... да аз ... Бұл мәліметтер кітап қорының жыл бойы терең
ойластырмай үстірт ... ... Мұны «Жыл ... ... мен ... ... етілу» бөліміндегі сандар да
дәлелдейді.
Кітапхананың көркем, қоғамдық - ... және ... ... одан
әрі толықтыра түскен бағыты дұрыс та, кітап қорының ... ... жете ... ... ... ... ... кітаптарының небәрі 0,1% ғана толықтырылғаны әрине
үлкен кемшілік. Қорыта келгенде кітап қорын толықтыруға бірталай қаржы
жұмсалғанымен, ... ... ... ... ... әлі де ... дәрежеде қалып отыр. Бұл мысалдағы
деректерді кітаппен қамтамасыз етілудің ең ... ... ... ... ... ... ... данадан, ал жаратылыс танудан бір кітаптың үштен бір үлесі ғана
келуі білім тарауларын насихаттауға үлкен ... ... ... өз ... ... ... ... Біздің қарастырып отырған үстіндегі мысалымыздың «Бір жылда
есептен шыққан кітаптар» деген бөлімінде ... ... 236 дана ... ... ... Олардың көпшілігі қоғамдық - саяси
ауыл шаруашылық бөлімдерінен турады.. Бұл өте дұрыс, ... ... ... мазмұны жағынан тезірек ескіреді.
Есеп құжаттары негізінен жүргізілген кітап қорын талдау жұмыстары
кітап қоры туралы ұғым ... ... қай ... шамадан тыс
өскенін, қай бөлімнің нашар толықтырылғанын, одан әрі толықтыруда
кітап қорының қай ... баса ... ... ... ... тек статистикалық деретерге ғана сүйеніп жүргізілген талдау
жұмыстары одан әрі анықтауды талап етеді. Ауылдық ... ... оның ... мен техниканың қазіргі жетістіктерінің дәрежесіне
оқырмандардың тілек-талаптарына сәйкес толықтырылу барысы кітап
қорының ... ... ... жете талдау ... ... ... ... жұмыс жүргізгенде кітап мазмұны мен
оның оқырмандар талабына бейімделуін білудің зор маңызы бар.
Кітап қорын түгел ... ... ... ең ... ... және жаратылыстану бөлімдерінен бастау
керек. Алдымен белгілі бір тақырыптағы кітаптарды түгелдей көрсететін
каталогтың бөлімдерін қараймыз. Себебі, ол кітап қорының ... ... және ... кітаптармен, оқулықтармен,
анықтамалармен толықтырылу ... ... ... ретінде
аулшаруашылық әдебиеттері бөлімнің қорын талдап, бұл жұмыстың ... ... ... ... ... белгілі ретпен
бірінен соң бірі зерттеледі. Зертттеу ... ... ... қорытындыларды кесте түрінде жазып отырған дұрыс.
Ауыл кітапханашыларында ең алдымен кітап қорындағы әдебиеттердің
тақырыптары мен олардың оқырмандарға лайықталуы туралы ... ... ... Кесте жұмысын бастамас бұрын дайындалады да, ... ... ... ... ... ... Карточкаларды қарап отырып, кітапханашы басылым түрлерін
анықтайды да тиісті ... ... ... ... Басылым түрлерін
карточкалар арқылы анықтау қиынға соқса, онда кітапханашы тікелей
қажет кітапты қарайды.
Жүйелі ... ... ... ... ... кейі, оның әр бөлімі мен ... ... ... ... Ауыл ... ... қорының қай бөлімінде
кітаптар көп, қайсысында аз қандай басылым түрлерінің ... ... ... анық ... ... ... ... отырып,
кітапханашы кітап қоры туралы өзі қызмет ... ауыл ... ... ... мен ... талап-тілектеріне қаншалық
лайық толықтырылғанын айта алады. ... ... ... алдына қойған мақсаты-негізгі ... ... ... ... қамтамасыз етілетінін байқау. Бұл нақты
мәселені шешуге ауылдық кітапханалар жүргіізетін оқырмандар ... ... ... ... ... сай толықтырылғанын
білу үшін, оқырмандардың орындалмаған талаптары есепке алынады, бұл
жүйелі түрде ... ... ... қоры ... жиі сұрайтын
ғылыми құнды ойлы мазмұнды кітаптармен және ... ... ... атап айтсақ, егер жеке бір оқырманға
қажет кітап жоқ ... оны ... ... және ... ... абономент арқылы алдыру керек. Ал, сол
кітапты кітапхана қорына алу қажет деп шешілсе, онда ... ... ... ... ... ... құяды да, керекті кітапқа берілетін тапсырманы ... ... ... ... ... қорымен пайдалану бағытын үнемі қадағалап
отыру, оны дұрыс толықтырып, қателітер жіберілмеуге ... ... ... ... бұл ... көп көңіл бөлмейді.
Кейбір кітапханаларда әрбір ... неше рет ... ... қайтару парағы кітапқа жапсырылмайды, кейде ондай парақтар
болса да тиісті белгі қойылмайды. ... ... ... мен ... есебі кітапхана күнделігі бойынша
жүргізіледі, ал кітаптың берілгендігі туралы ... ... ... мен
қайтару мерзімін көрсететін қағазға жазылады, осы екі ... ... ... ... ... болып есептеледі. Ай сайын және
жыл аяғында күнделік бойынша берілген кітаптардың қортындысын есептеу
арқылы кітап қорының қай ... ... ... ... ... мен ... ... әдебиеттерге жасалған шолулардың т.б.
шаралардың кітап қорының айналымына қаншалықты ... ... ... Ескерілмей, елеусіз қалдырылған құнды кітаптарды
оқырмандарға жеткізу кітапханашының ең ... ... ... ... көптеген кітапханашылардың мынадай
тәжірибелерін пайдалануға болады; олар ең алдымен күніне сол ... ... ... ... ... ... ... бейімділігін анықтап алады, да, сонан ... ... ... ... ... басылымның айналымы да кітап
қорының айналымы сияқты кітапханадағы ... ... ... тікелей байланысты. Осыны ескере отырып, кітап қорын
толықтыру ... ... ... айту үшін асығыстық жасамау керек. Әр
уақытта кітап қорының айналымына әсер ететін себептерді дұрыс тауып,
соған көңіл аударған жөн. ... ... ... зерттеудің
мақсаты тек қана кітап қорының айналымын арттыруда ... ... ... ... кітапханашылардың талғам-талаптарын, білімін
толықтырады, оқырмандар оқуына басшылық етуді жақсартуға көмектеседі.
Кітапханалардың кітап қоры кездейсоқ кітаптардың ... ... ... ... ... ... шешуге әсер ететін,
ойластырылып жинақталған арнаулы қоры болып саналады.
II. КІТАПХАНА ҚОРЫН ЕСЕПКЕ ... ... ... ... түрі мен ... ... есебін жүргізу кезінде кітапхана мынаған міндетті:
Қорға келіп түскен және одан шығарылатын құжаттардың белгіленген
есеп бірлігіндегі ... және жеке ... ... есеп бірліктерін колданудың дәйектілігін қамтамасыз етіп.
кітапхана қорын есепке алу ... жаңа ... ... ... өзгертуге жол бермеуге;
3) даналар есеп бірліктерінің газет-журналдарды, парак ... ... ... мен беру ... салыстырмалылығын
қамтамасыз етуге.
Кітапхананың мынаған кұкығы бар:
1) мәртебесі, кордың, үйымдастырыдуы мен қүрылымы ескерілген, осы
әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерін қамтамасыз ететін есептің өз тәртібін белгілеуге;
2) жазбаларды мүлік кітаптарына, қордың жиынтық есеп ... ... жеке ... ... нысанында, сондай-ақ есеп
қүжаттарын ұзақ мерзімге сақтау мен өндіруді қамтамасыз ететін дискетте,
дискіде және ... да ... ... ... сандық файлдарға
жүргізуге;
3) міндетгі көрсеткіштермен ... ... ... ... ... есеп қүжаттарына қосымша керсеткіштер енгізуге;
4) уақытша сақталу қоры күжаттарының мазмұны мен қүрамының мерзімдерін
белігілеуге;
5) ... ... ... ... және құндық нормативтерін
енгізуге;
6) заңда көзделген жағдайлардан басқа ретте кітапхана ... ... ... ... жүрген заңдарға сәйкес кітапхана қорьн пайдаланушының
келтірген залалын өтемақылау тәсілі мен мөлшерін белгілеуге. Кор ... ... үшін ... әкімшілігі
мен қызмет міндеттеріне сәйкес қызметкерлер жауап береді.
Кітапхана қорын есепке алу ... мен ... ... ... ... ... беру үйымдары кітапханасының жинақтау
бөлімі ... ... және орта ... ... беру ... ... жауапты кітапханашы жүзеге асырады.
Кітапхананың әкімшілігі және тиісті қызметі қорды ... ... ... және ... ережесін орындауға арналған
талапты қамтамасыз етеді. Кітапханаға кітап ... ... пен ... ... ... тапсыру акт). Келіп ... ... ... ... бір ... ... ... бір кітап
алмастырылып жіберілегені болса, оған сол ... екі дана акт ... ... данасын кітапхана өзінде қалдырады да, ... ... ... жарамсыз және байқаусызда алмасып кеткен кітаптардың
жіберілуін талап етіп, ... ... ... ... ... ... кітаптар түгелдей жалпы негізде есепке алынып, кІ-
тапханалық өңдеуден ... ... ... ... ... ... ... немесе жеке азаматтар сыйға тартқан,сондай-ақ
оқырмандар мен тұрғын халықтан жиналған ... ... ... ... ... ... қабылдау актысы жазылады.
Барлық қабылданған кітап, журналдар мен ... ... ... ... түзу ... көлденеңі 1,5х4 см болуы ... ... ... мөр ... ... ... ... титул
бетіндегі шығуы жөніндегі мәліметтер үстіңгі жағына және 17-ші бетте
текстен ... сол жақ ... ... ... ... ... есептеудін екі түрі қолданылады: а) жеке және б) жалпы.
Жеке есеп - ... ... ... алу. Бұл ... ... аркылы
жүргізіледі (№ 2-форма).
Жиынтық есеп - кітапхананың қоры, оның ... ... ... ... жалпы мәліметтер береді. Қітапхана корына жататын барлық
баспа шығармалары осы суммарлык есепке алынады.
жиынтық есептің формасы - ... ... (I ... үш ... күралған
суммарлық есеп кітабы. Олар:
1. Келіп түскені.
2. Қітапхана корынан шығарылғаны.
3. Қітапхана корындағы болған өзгерістер,
Белгілі ... ... ... мен ... ... шығармалары
мүліктік кітапка және кітапхананың балансасына енгізілмейді. Маусымдық
кітапшалар жеке ... ... Ал ... ... ... ... дәптерге тіркеледі.
Маусымдық кітапшаларға:
• жеке бір саяси оқиғаларға, саяси және шаруашылық ... ... және ... ... ... мен юбилейлерге арналған
кітапшалар;
• тәжірибе алмасу үшін шығарылған кітапшалар мен листовкалар,
агротехникалық нұскаулар, ... ... мен - ... листовкалар, кітап оку жоспарлары, ... және т. ... ... ... ... ... сериялық кітапшалары;
• журналдарға қосымша ... ... ... ... ... ... есебі.
Кітапханаға бір документпен келіп түскен кітаптар мен ... тобы ... ... ... есеп ... ... бөліміне, рет
санымен, жеке жолға жазылады (1 үлгі). Бұл есеп ... ... ... жыл ... 1 ден басталып жазылады. Мүлік кітапка енгізілетін
кітаптардың ғана бағасы көрсетіледі.
Кітапханаға түскен кітапшалар жалпы есеп ... ... ... ... ... ... көрсетілмейді. Кітапханаға түскен
журналдарға жылына бір рет акт ... ... есеп ... ... ... саны ... ... қарай бөлініп жазылады.
Журналдардың бағасы көрсетілмейді. Жыл аяғында сол жылы түскен әдебиеттер
түгел есептеліп, жалпы есеп ... 3-ші ... ... жеке есептеу.
Кітапхананың барлык кітап корына кітаптардың оку залы, абонемент бөлімі
және т. б, бөлінуіне қарамастан бірыңғай мүлік ... ... ... кітапхананың ең маңызды документі болып саналады. Ол өте ... акша ... ... ... Мүлік кітабы түптеліп,
баулықталып және беттері номерленіп сақталады. ... ... ... «Бұл ... ... ... ... бет барлығын
растап қол-қойып, мөр басамын» деген сөз жазылады да, ... айы ... ... мөр ... ... жазуларды аудандық және қалалық
кітапханаларда - ... ... ... ... ... - албасқа кітапханаларда сол кітапхана бағынатын ұйымдар мен
мекемелер жүргізеді. Мүлік кітабының толтырылғандығын растайтын жазудың
астына:
«Бұл ... ... № ден - № -ге ... кітаптар жазылған» деген жазу
жазылып, күні көрсетіледі, кітапхана меңгерушісі мөр басып, колын ... ... ... өте ұқыпты, анық толтырылады. Жазғанды ... Егер оған ... ... ... ол ... ... графасында
айтылып, кітапхана меңгерушісі қол койып, растауы кажет. ... ... ... ... ... ... ... кезекті мүлік
номерлері қойылады.
Инвентаризацияға жататын әрбір кітап мүлік ... бір ... тек бір ғана ... ие ... Ол ... ... және ... жазылады. Мүлік кітабын толтыруда кітап туралы
қажетті мәліметтер міндетті түрде ... ... ... (мұқабасы мен
баспа мұқабасынан емес) алынады. Кітап тексті қай ... ... ... да сол ... ... ... ... кітаптардың бағасы жолдама документтерде
(счет, ... ... акт) ... болуға тиіс. Бірнеше даналы
кітапты қатар жазғанда «Мүлік номері» және «бағасы» ... ... да, ... ... ... ... ... бағасы барлық
уақытта көрсетіледі. Атластар, ноталар, альбом репродукциялары, ... ... және сол ... ... ... ... ... жазылады. Жаздырылып алынатын баспа ... ... ... ... қосымшалар) кезекті томдарының ... ... ... ... ұшін, олар арнаулы карточкаларға қосымша.
Кітапшалар мен мерзімді баспасөз шыгармаларын тіркеу.
Кітапшалар үшін алфавиттік ... ... ... ... жеке ... ... онда ... аты, шыққан жылы, бағасы
мен дана саны көрсетіледі. ... ... ... рет саны ... ... түсуін қадағалап отыру үшін барлық ... ... ... ... немесе оларды тіркейтін дәптерге дереу
жазып отыру қажет.
2.2 Кітапхана корына келіп түскен қүжаттарды ... ... ... ... ... алу оларды тұрақты, ұзак және
уақытына сақтау қүжаттары деп бөлу ... ... ... жүзеге
асырылады.Мүлікке номір бере отырып түрақты ... үшін ... ... ... ... қарамастан, ағымдағы жөне болжамды оку
сұранымың канағаттандыруға ... ... ... ... ... ... ... мазмұндалған құжаттар және көлемі 48 бетке дейінгі басылымдар
уақытша сақтау үшін есепке алынуға ... ... ... ... ... ... қужаттар таңбаланады. Бұл орайда мөртаңбалар, кітаптық
белгілер, компьютер мен оқылатын жеке ... ... ... ... корына түсуі кезінде жиынтық және жеке есеп
жүргізіледі. Кәзір республикадағы “РАБИС” ... ... ... және одан ... ... ... жиынтық есебі бір жөнелту құжаты (шот-фактура, ... ... ... ... ... қүжаты болмаған жағдайда қабылдау акті
әзірленеді. Жиынтық есеп нысаны дөстүрлі немесе компьютерде ... ... ... ... Қордың қозғалысы туралы мәліметтер
"Кітапхана ... ... есеп ... үш ... ... бштім - "Қорга түскен түсім"
II. бөлім - "Қордан шығару"
Ш бөлім - "Қордың қозғалыс ... ... ... қүжаттар туралы мөліметтер "Жиынтық есеп
кітабының" ... ... ... ... ... айы, жылы мен
нөмірі, түсім көзі,жөнелту қүжатының нөмірі мен күні, айы, ... ... ... ... тілі ... саны, түскен
қүжаттардың құны тіркеледі. Кітапханадан шығарылған қүжаттар есептен
шығарылу себептерін
көрсете отырып "Жиынтық есеп ... ... ... ... ... ... ... мен бақылау үшін"Берілді","Сатылды",
"Макулатурага өткізілді" деген көрсеткіштері енгізіледі.
Қордын қозғалыс ... ... ... жыл соңында
шығарылады. Құжаттың әрбір данасының жеке есебі ... ... ... ... жолымен жүргізіледі, бұл нөмір ... ... ... ... ... оның ... болады. Жеке есеп нысандары
кітап ... ... ... ... ... (есеп каталогының
кәртішкесі), парақ түрінде (акттік есеп парақтары), ... ... ... ... (соның ішінде электрондық және көру-
тыңдау құжаттары) болып табылады. Автоматтандырылған технология кезінде
жеке есептің келген нысанын түзу үшін ... ... ... ... ... жеке ... нысандарында міндетті ... ... ... ... ... ... жиынтық есеп кітабындағы»
жазба күні, бағасы, айы, жылы, нөмірі, мүлік нөмірі, авторы мен атауы,
басылған ... ... ... ... белгілері, есептен шығару актінің
нөмірі, ескерту. Басылымдарды, ... ... ... ... тіркеу құжатының жеке есепке алу нысандарының әрбір түрі үшін
жеке жүзеге асырылады.СД-РОМ, мультимедия,дискетті ... алу жеке ... ... кез келгенімен жүргізеді.
Кітапхана қорын есепке алу жүйесіне:
1) кітапхана қорының барлық бөлімшелерінің кітапхана ішіндегі ... ... ... мемлекетгік акпарат есебі.
Кітапхана қорын есепке алу объектісі қүжаттың түрі мен оның мате-
риалдық негізіне қарамастан кітапханаға түскен және одан ... ... ... ... ... және ғылыми-техниқалық ақпарат
органдарын есепке алу бірліктері" деген 7.20-80 Мемстандартқа сәйкес
кітапхана қорындағы түсімдер мен ... ... ... ... атау - ... атымен шығу деректерімен немесе безендірудің
басқа элементтерімен ерекшінеленетін әрбір жаңа ... ... ... құжат;
2) дана - қорға қосылатын немесе одан шығарылатын қүжаттың әрбір жеке
бірлігі болып табылады,
Кордық және оның ... ... ... ... ... ... ... қалып тастырылған қордың жалпы көлемі
даналар мен атауларда ескеріледі.
Қор есебінің қосымша бірлігі:
жылдық комплект - ... бір есеп ... ... ... ... ... ... басылымдардың номерлерінің (шығарылым) жиынтыгы;
1) метросөре - басылымдар немесе басқа қүжаттар алған ... ... ... қор шамасы есебінің халықаралық бірлігі;
2) ... ... ... - ... тәсілмен бір бүтінге тігілген,
түптелген
немесе бекітілген және қордың бір есеп бірлігі ... ... ... нөмірлерінің жиынтығы.
Мерзімді басылымдар.
Журналдар қоры көлемінің есебі данамен (том, нөмір, сан) және басылым
атауының ... ... ... ... ... ... ... жарты
жылдық және жылдық комплектімен жүргізіледі.
Сондай-ақ:
1) Көлемі 100 беттен астам басылым жеке дана болып ... ... ... 100 бетке дейінгі басылым жарты ... ... ... 30 бетке дейінгі басылым жылдық комплектімен есептеледі.
Газеттер қоры көлемінің ... ... ... ... қарамастан оның
қорға түскен барлық жылдар ішіндегі осы ... ... ... ... ... жүргізіледі.
1) Күнделікті шығатын газеттер - тоқсан сайын есептеледі.
2) ... ... - ... жылдык комплектімен есептеледі.
3) Айлык, газетгер - жылдық комплектімен ... мен ... ... ... ... ... мен жарияланбаған күжаттардың жаңа түсімдерін
есепке алудың негізгі бірліктері дана мен атау болып табылады.
2) ... ... есеп ... дана (том, ... сан) және ... ... мен комплектінің толықтығына қарамастан басылымның қорға
түскен барлық жылдар ішіндегі атауы болып табылады.
3) ... ... есеп ... ... ... мен ... ... мен комплектінің толықтығына қарамастан газеттің корға түскен
барлык жылдар ішіндегі атауы болып табылады.
4) Ноталық ... есеп ... дана мен атау ... ... ... бір ... ... жеке
партиялар(дауыстар), соңдай-ақ басбаспа папкасы (мұқаба) біріктірілген
партиялар бір дана және бір атау ... ... ... ... жеке ... ... мен партитура (клавир) екі
дана ретінде есептеледі. Бір тұптемеге (конволют) ... ... ... жеке ... және ... ретінде есептеледі.
Көру-тыңдау құжаттары (КТҚ)
1) Кору-тыңдау қүжаттарын есепке алудың негізгі бірлігі дана мен атау
болып табылады. ... мен ... ... - катушка,
кассета, диафильмдер данасы - орама; диапозитивтер комплектінің данасы -
комплекті, кинофильмдер ... - ... ... фильмдер данасы – кассета
болып саналады.
Көру-тыңдау күжаттарының коры мен ... ... ... ... және ... есептеледі.
2) Жеке шығарылған күйтабақ, ... диск бір диск және бір ... ... Жалпы атаумен біріктірілген ... ... ... ... дискілер санымен және бір атаумен есептеледі.
3) Бір катушкадағы (кассетадағы) магнитті фонограмма бір ... және бір атау ... ... ... ... ... ... магнитті фонограмма катушкалар
(кассеталар) санымен және бір атаумен есептеледі.
4) Басқа кұжат түріне косымша болып ... ... ... ... ... нысанлар (микроформалар).
Микроформалар корының есеп бірлігі:
микрофишалар ушін - атау мен фиша, мөлшек фильмдер үшін - ... ... ... ... есеп бірлігі: дискет пен оптикалық дискі (СД-РОМ
мен мультимедиа), сондай-ак. атау болып ... ... ... ... ... жеке дана ... есептелмейді.
Кітапхана қорының құрамындағы барлық кітаптар, ... ... ... ... ... бекіткен таблица бойынша
жіктелуде. Авторлық белгілер осы ... ... ... бойынша анықталады. Жіктеуден ... ... ... ... әр ... ... ... карандашпен шифры қойылады
(индек және авторлық белгі). Кәзір республика ... ... ... ... ... ... қолға алынуда.
Кітапхана қорына енгізілетін кітаптар, кітапшалар мен
журналдар кітапханалық өңдеуден еткізілуге тиіс. Әрбір кі-
тапқа ... ... ... номері және оның шифрі жазылады.
Кітапшалар мен журналдарға инвентарь ... ... тек ... ... ... ал ... ... шығарманың І-бетіне соғылады.
Осымен катар барлық кітаптарға, кітапшалар мен журналдарға кітап формуларын
толтыру қалташа және ... ... ... ... ... ... ... оны қолданатын кітапханаларда, кітаптың шифры,
мүлік номері, автордың фамилиясы мен аты және кітаптың ... ... ... ... ... том ... ... (бөлімі немесе
шығарылуы). Кітап формулярын сақтау үшІн арнаулы жасалған қалташа мұқабаның
ішкі жағына, төменгі шетінен 2 см ... ... ... ... ... бақылайтын листок форзац
бетіне, ол жоқ болса, мұқабаның ішкі ... ... ... жапсырылады. Кітаптың шифры жазылатын ярлыктар қалың кітаптын астыңғы
түптемесінен 2 см алшак жапсырылады.
Кітапхана қорын есепке алу жөніндегі қүжаттармен жүмыс істеуді
ұйымдастыру іс ... ... ... ... ... ... "Ұйымдық өкімдік құжаттамалардың сәйкестендіру жүйесі. Құжаттарды
ресімдеуге қойылатын талап"). Есепке алу жүзеге асырылатын негізгі ... есеп ... ... ... ... ... ... Есепке
алынган қүжаттардың сақталу мерзімі мемлекеттік мұрағат ісін ... ... ... асырылады. Сақтау мерзімі ... ... алу ... ... ... ... тиіс. Есепке алынған
құжаттарда мазмұңдалған ақпарат шағын көздерге ауыстырылуы мүмкін. ... ... ... ... (қате қойылған нөмер, жеке есепке
алу нысандары жоғалған жағдайда ... және ... ... ... ... жаңаларымен ауыстыру, ... ... ... және ... ... көшіріп жазу) лауазымды адамның
рұқсатымен жүргізіледі және құжатпен рәсімделеді.
III. Республикалық автоматтандырылған кітапханалық ... ... ... ... ... алу және ... ... алатын орны. /РАБИС/
Мақсаты: Компьютерлік технологияларды қолдана отырып,Қазақстанның барлық
кітапханаларындағы кітапханалық - ақпараттық процестерді автоматтандыру .
Міндеті:
- ... ... ... құру - ЛВС ... каталогын құру (ЭК).
- кітапханаларды (РАБИС-ке) Біртұтас Республикалық Кітапханалық ... ... ... және толық мәтінді мәлеметтер
қорын БНД және ... ... БД ... ақпараттық сақтау мен жазу үшін қазургі замандық тасымал
құралдарын пайдалану (микрофиштер, таспа-табақтар, оптикалық ... ... ... ... USMARG ... ... 1989 ... АБИС ті
жасауға кірісті.(1996ж.6 қазандағы №383 интеллектуалдық меншік
объектісінің ... ... ... ол ... ... ... бағытталған және тіл, дәстүр ... ... ... ҚРҰК ... ... отандық бағдарламадық
өнім автоматтандыру жүйесінің барлық талаптарына сәйкес келеді:
♦ жазбалар ... ... өсуі мен ... ... алынған мәлеметтер қорын
қолдау;
♦ автоматтық қайта таңбалау және кирилицаның біренеше таңбалануын ... ... ... және ... ... ... ... ету;
♦ жеке меншік Веб серверді қолдау және жасау құралдарының бар екендігі;
... ... ... ... ... пайдалану
мүмкіндігі;
♦ жаңа версияларды қою және ... ... ... ... ... ... ҚР ... кітапханасында АБИС-ті ендіру
басталды. Бір ... ... пен ... ... ... ... ... кітапханалық жұмыстарды автаматтандыру
міндеті ғана емес, бұл ... ... бір ... ... міндеті қойылады. Соның нәтижесінде іс-әрекеттің қайталанбауы
шешілді,яғни, бір рет өндірілген ақпаратты көп рет қолдану ... ... ... ... ... ... ... көптеген
кітапханаларға ендірілді.
РАБИС жасау Windous арқылы Visiail FoxPro-ды шығарылды. Жүйе
қай салаға жататынына қарамастан, ... ... ... ... келтірудің жоғарғы мүмкіндіктерімен жабдықталған. Бұған
республика кітапханаларының іс-тәжірибесінде пайдаланылып отырған әртүрлі
«АБИС» – автоматтандырылыған кітапханалық-ақпараттық жүйе (программа, ... ... ... ...... кітапханалық-ақпараттық жүйе (ҚР ... ... ... ... ... дәлел:
Қазақстан Республикасында кітапханалық жұмыс процестерін
автоматтандыру РАБИС ... ... ... ... ... ... технологиялық жұмыстар автоматтандырылып, жаңа
технологиялар кеңінен енгізілуде.
Автоматтандырылған ... жүйе ... ... автоматтандыруға арналған. Бұл жүйе кітапханалардың
барлық түріне негізделген. Жүйенің негізгі ... ... ... ... және ... мәтіндерімен жұмыс жүргізу
болып табылады. Библиографиялық сыпат-тама бір немесе бірнеше электронды
каталогта қолданылады.
Автоматтандырылған кітапханалық-ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... және библиографиялық ақпаратты
сақтауға арналған халықаралық MARС ... ... ... ... ... ... құжат мәтінін енгізу, қарау және редакциялау;
- құжаттың барлық поляларға берілген сыпаттамасы және ... ... ... ... іске ... ... тізімдерді дайындау және оны қағазға басып шығару;
- USMARС және ISO форматында ақпарат алмасуды іске асыру,
- тақырыбы, бір автор және т.б. ... ... ... бойын-ша
әдебиеттер тізімін қалыптастырады және оны қағазға басып шығарады;
- жаңа түскен ... ... ... және қажеттілі-гіне
қарай пәндік-географиялық, басылым атаулары ... ... ... ... ... шығарады;
- кітап формулярын басып шығарады;
- қолданыстағы каталогтар мен картотекаларды ... үшін ... ... ... USMARS және ISO ... мәтіндік файл көмегімен дерек қорларды
толықтырады. Мұндай ... ... ... және ... ... ... жүйені эксплуатациялауды қолдауды және ақпаратты сақтауды қамтамасыз
ететін басқа да қызметтер
Еліміздегі орталықтандырылған ... ... ... ... үш ... жүргізіліп отыр. Олар
мына төмендегідей:
Ақпараттық процестерді автоматтардыру және оның неігізінде жеке
Дерек ... мен ... ... жиынтығын (баз и банков данных) құрастыру
және өздерінің ақпараттық ресурстарын ғаламдық ақпараттық ... ... ... ... ... ... ресурстарды
пайдалану;
сыртқы Дерек қорлар мен Дерек қорлардың жиынтығын пайдалану.
Қазақстан Республикасы ... ... ... жаңа ... ... және ... ... программалық құралдар арқылы енгізу 1989 жылдан бастау алады.
Бұл жаңалықтың көшбастаушысы – ... ... ... ... ... 1989 жылы кітапханада алғашқы кезекте
Автоматтандырылған кітапханалық-ақпараттық жүйе (АБИС – 1 – ... 1992 ... ... ... ... ... ЛВС (локальді есептеу жүйесі) құрылып электронды каталог
және тақырыптық Дерек қорларды қалыптастыру жұмыстары ... ... іске ... ... мына төмендегідей:
♦ 1989 жыл. “Системотехника” Ғылыми ... ... (НПО) ... А.С. Пушкин атындағы мемлекеттік ... ... 1991 ... дейінгі атауы) кітапханалық жұмыс процестерін
автоматтандыру туралы келісім – шарт ... ... ... ... жұмыс процестерін автоматтандырудағы басты мақсаттар мен
міндеттер анықталды.
♦ 1990-1991 жылдар. 61-ші бөлім “ИНТЕС” ... ... ... ... қайта құрылды. Кітапханаларды автоматтандырудың қажеттілігіне
сұранысты зерттеу нәтижесінде “Техникалық-экономикалық негіздеу және
мақсаттарды белгілеу” іске ... ... IBV PC XT ... ... IBM PC XT MAZOVI ... 6 ... ... орнатылды.
Нәтижесінде Кітап қорын есепке алу және өңдеу бөлімдері үшін ... ... ... ... үлгісі құрастырылды.
♦ 1992 – 1993 жылдар. Кітапхана ... ... ... ... құрылды және бұл кәсіпорын тек кітапханаларды ... ... ... ... Нәтижесінде USMARS форматына
негізделген «АБИС-1-сеть» программасының жүйелік версиясы құрастырылды.
♦ 1999 ... ... ... ... ... ... ... ішкі құрылымында Компьютерлік орталық ашылып, орталық АБИС
программасын жетілдірумен және Windows ... жаңа ... ... ... автоматтандырылған кітапханалық-ақпараттық
жүйе) құрастырумен айналыса бастады.
Осылайша, 1989 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық кітапханасының
тапсырысы бойынша «АБИС» жеке ... ... ... ... Ал, 1992 ... бастап Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... және
тақырыптық Дерек қорларды қалыптастыру жұмыстары қолға алынды. АБИС
жүйесі ... ... ... ... ... ... бір ... өзінің жеке кітапханалық қызметімен ақпараттық жүйе
және әкімшілік-шаруашылық басқару механизміндегі ұйым ... Бұл ... ... программалық, лингвистикалық және
техникалық құралдардың біртұтас жүйесі қамтамасыз етіледі, ал жеке ішкі
кітапханалық процестер мен операциялар біртұтас ... ... іске ... ... бір ... енгізу және оны көп реттік жан-жақты
пайдалану принципі негізінде барлық технологиялық кітапханалық процестер
үшін ... ... ... ... ... толықтыру, өңдеу,
электронды каталогтарды қалыптастыру, ... ... ... ... ... ... ... карточканы және тақырыптық тізімдер
қалыптастыру процесі ... ... ... ... кітапханашы
оқырманның талап еткен сауалы бойынша тақырыптық ... ... және оны ... жазылған түрде принтерден басып шығара алады.
Программа кітапханашының ... ... ... ... болатын
кітапханалық процестің бірі - библиографиялық көрсеткішті дайындап
шығаруды барлық қажетті қосымша ... ... ... ... ... Бұл ... ... қамтамасыз етілген. Республика
кітапханашылары АБИС программасының басқа көптеген прграммалармен
салыстырғандағы ерекшелігі мен ... ... ... ... қол ... ... жабдықталған. Бұл әсіресе желіде жұмыс жүргізу барысында өте
маңызды. Бұл құралдардың ... ... ... ... ... ... бөлу жатады: пайдаланушы ... ... ... есеп ... ... ... книг ... учета)
және администратор. Пайдаланушы қонақ ақпаратты қарауға және оны
іздестіруге ... бар, ... ... ... ... ... ... Пайдаланушы картотеканы жүргізуге ... ... ал ... есеп ... пайдаланушы барлық картотекаларға
және жиынтықты есеп кітабына қол жеткізе алады.
Кітапханалар алдында барлық кітапханалық ... ... ... ... ... желісіне кіру үшін ... ... ... ... Сондықтанда АБИС программасын ... ... және ... ... ... ... Бұл
кітапхана ісін автоматтандыру және ... ... ... біріктіру арқылы әлемдік ақпараттық кеңістікте ақпарат
алмасуды жүзеге ... ... ... бір ... ... ... Республикасының Ұлттық кітапханасы программаның
авторлық құқына ие. РАБИС программасының құрылымы мына төмендегідей:
... ... ... ... ... ... Іздестіру және Тапсырыс
♦ РАБИС Кітап берілімі
♦ РАБИС ... ... ... ... ... ... арналған.
Жалпы жағдайда каталогизатордың жүйесі (подсистема) кітапханаға ... ... ... ... ... Өңдеу MARС форматы
және кітапхана ісі ... ... ... ... толық
сәйкестелген. Бұл жүйеде DOS –та жұмыс жүргізетін АБИС ... ... ... ... ... модулі оқырмандар мен ұйымдарды
немесе жалпы жүйені пайдаланушыларды тіркеуге арналған. Тіркеу барысында
оқырманға уникальді номер ... ... ... және ... ... ... беріледі, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... ақының түбіртегі
беріледі. Оқырман туралы ... ... ... ... орны, аты-жөні
және т.б.) оқырмандар туралы Дерек қорға енгізіледі. Ары қарай бұл Дерек
қор оқырманның жүйемен, Іздестіру, ... ... беру ... ... ... ... “Іздестіру және Тапсырыс” модулі оқырманның тұтастай өзіне
қажетті ... ... ... ... ... ... нақты
кітапхананың Дерек қорынан алуына мүмкіндік туғызады. Жүйеге кіру
барысында оқырман ... ... ... билетінің номерін және жүйеге
кіру паролін енгізеді. Жүйе оқырманды Дерек қордан тексеріп оқырманның
РАБИС программасымен ... ... ... ... ... кіру
барысында оқырман жұмыс жүргізу тілін және жұмыс режимін (бүкіл жүйе
бойынша немесе ... ... ... ... яғни оқырманның
тұрғылықты жеріне қарамастан бүкіл жүйе бойынша немесе ... ... ... ... ... ... ... туады. Іздестіру
параметрлері жүйенің немесе жүйеге қатысушының ... ... ... байланысты жүйеге қатысушылар өздерінің кітапханалық
жұмыс процестерін автоматтандыруда ... ... ... ... ... ... ... тыс кез-келген программамен
қамтамасыз етілген кітапхана РАБИС жүйесіне енуі үшін кітапхананың ... ... ... ... ... ... төлеуге тиісті. Сонымен қатар, құжаттарды өңдеуге қатысты
кейбір біртекті талаптар келісілген болуы шарт және ... ... ... бірде-бір кітапханалық жүйеде тіркелмеген оқырманның
жұмыс режимі де қарастырылған. Бұндай жағдайда жүйеге кіру ... ... ... сауалына жауап беру үшін «Тіркелмеген» пунктін
таңдайды және ары ... ... ... ... ... іске асырылады.
Оқырманның әрекеті жүйе арқылы бақыланады.
РАБИС “Кітап берілімі” ... ... ... ... ... ... үшін (оқу залы, мерзімді басылымдар
залы, абонемент бөлімі және т.б.) подсистема болып табылады. ... ... ... ... үшін ... ... ... немесе
оқырман билетінің штрих кодын сканерге түсіреді. Жүйе Оқырман деп
аталатын ... ... ... ... ... Сонан соң
ғана монитордың экранында оқырман тапсырысының тізімі көрсетілген кесте
ашылады. Оқырман туралы алынған ... ... ... ... қарызы
туралы) және жүйенің ұсынысы негізінде қызметкер оқырманға қажетті
құжатын беру немесе бермеу ... ... ... Осы ... ... ... құжат жүйеде бақылауға алынады, дәлірек айтқанда,
кімге, қашан, қанша уақытқа берілгені туралы және ... ... ... ... ақпаратты кез-келген уақытта дәл алуға болады.
Құжатты қайтару барысында қызметкер құжатты қайтару мерзімін жүйеге
енгізілген мәліметтермен салыстыра отырып тексереді, ал құжаттың ... ... ... жүйе айып ... анықтайды және төлемнің
төленгені туралы түбіртек береді, ал Дерек ... ... ... ... ... ... ... подсистемасы кітапхананың нақты
құрылымдық бөлімі немесе оқу залы үшін тек ... ... ... ғана ... жүргізуге ыңғайлап күйге келтіруге икемделген,
бұл жалпы Дерек ... ... ... өте ... және ... «Администратор» ақпараттың сақталуын қамтамасыз ететін және
міндеттерді эксплуатациялауды қолдаушы технологиялық ... ... ... ... мен ... ... орындау
үшін пароль енгізіледі.
3.2 КІТАПХАНАЛАРДАҒЫ КІТАП ... ... ... ... орталықтандырылған кітапханалары 1999
жылдан бастап, кітапханалық-библиографиялық жұмыстарды автоматтандыруға
көшкенді. Бұл күндері ол жаңа кітапханалық технологияның ... ... ... ғана ... ТМД мен Азия ... ... да алда
келеді.Кітапханалар әлемдік кітапханалық-акпараттық жүйемен бірігуге
мүмкіндігі бар. ... ... 1993 ... бері ... ... ... ... акпараттық мемлекеттік
жүйесін дамыту жөніндегі» Республикалық мақсаттағы ... ... ... ... Бұл бағдарлама негізінде Ұлттық
кітапхана бірнеше ғылыми-зерттеу жұмыстарды іске асырды. Бұл жұмыстардың
қорытындысында кітапхана міндеттері мен мақсатын, ... ... ... ... мен ... ... талабын ескере отырып,
автоматтандырылған библиографиялық ... қоры ... ... ... карточкалар,каталогтар,баспалық
библиографиялық көрсеткіштерге қарағанда электронды мәлеметтер қорының
көп ... бар. Бұл көп ... ... ... (автор
бойынша, аталымы,негізгі сөз, жарияланым тілі, басылым типі мен түрі,
жарияланым ... ... ... және ... ... алу ... ... арқылы оқылатын іздеулер іске
асырылды. Кітапхана қорына жаңа түскен ... ... ... Негізгі мәлеметтер қорына: ұлттық кітапхананың электрондық
каталог қоры; «Қазахстаника» жинақты электронды ... мен ... ... ... Олар ... ... ... пен
әдебиетті қамтиды. Тақырыптық айдарларға: елтану бойынша-бүкіл Қазақстан
туралы білімдер жинағы; қоғамдық ғылымдар бойынша – ... ... ... ... ... ... ... и т.б.
Жоғары ақпараттық коммуникативтік мүмкіндіктерге ... ... ... - ... ... ең ... ... бағыт болып табылады. Қазақстан
Республикасы Ұлттық кітапхана бұл ... ... ... ... ... ретінде қарастырады.
Осы кезге дейін кітапхананы дамыту саласында жүргізілген саясатты
ақпараттандыру мен телекоммуникациялаудың мемлекеттік саясатын бөліп
қарау ... ... ... ... ¦лттық ақпараттық инфрақұрылымды
қалыптастыру мен дамытудың ... ... ... ... 2006 жылға осы бағдарламаны толықтырып және ұзарту
туралы шешім қабылданған кейін ... ҚР ... ... ... ... ... бағдарламасын жасау туралы ұсыныс алды. ... ... ... ... ... іске ... ... жоспарына енді. Соған қарамастан,Қазақстаннның
кітапханалық кеңістігіндегі ақпараттандыру саясаты, оның ұстанымдары мен
ережелері ХХ ғасырдың 80 ... ... ... ... ... ... келе ... ақпараттық кітапханалық ... ... ... ... ... ... процесс республика көлемінде мына бағыттарда жүргізіледі:
• Автоматтандырылған кітаханалық-ақпараттық жүйесінің отандық қолдаңбалы
бағдарламалық өнімдерін жасау ... ... ... ... қалыптастыру;
• Республиа кітапханаларын біртұтас ... ... ... ... ... ке ) ... ... өңдірілуімен оқырмандарға күн сайын кітап беру
мен қайтару процесін автоматтандыру мүмкіндігі пайда болды. Мұны ... ... ... ... ... ақпаратпен бірегей
сандық таңба жасау өндірісі жолға қойылған. Шрихтаңбалау негізінде ЕАN
халықаралық ... ... ... ... ЕАN ... алынды.
Бұл шрихтаңбаны таңдауға мына құжаттар негіз болды.
1.Өнімді шрихтаңбалау ... ... ... 6.0-96.
2.Өнімді шрихтаңбалау жүйесі белгісіне қойылатын талап:СТРК6.0-96.
Кітапханашылардың автоматтандырылған жұмыс орындары шрихтаңбалады
есептеу үшін ... ... және ... ... ... ... бұл ... ең басты жетістігі-РАБИС-
тің барлық модулін пайдаланымға қосу іске ... ... ... ... ... ... бере ... мультимедиялық технологияларының пайданалады.
Мультимедиялық ... ... ... ... ... ... ЮНЕСКО бағдарламасы шегінде басталды. «Қазақстанның
музыкалық ... ... және ... жж. ... ... ... ... Еліміздің тарихындағы алғашқы басылым.
Қазақ,орыс,ағылшын тілдеріндегі бұл басылым ағылшын тілігде әлемге қазақ
музыкасы туралы анықтама беретін ... ... ... ... ... жұмыстар жалғасуда. Мысалы, оқырмандар өте жиі қолданатын,
жалғыз даналы «Казахстаника» қорындағы архивтік ... ... ... «Хандар шежіресі», Қожа Ахмет Йасауидің
«Рисаласы» т.б. компьютерленді. Электронды ... ... ... ... бір бөлігі болып табылады. Бұл қор 700 ... ... ... ... үшін техникалық кондырғылы
компьютерлер, ... ... ... ... ... ... энциклопедиялық басылымдар, сөздіктер,
анықтамалар, атластар, СД-РОМ жолнамалары ЮНЕСКО, ... ... ... қоры ... ... ... ... қол жеткізіп, мемлекет болып қалыптасу жылдарымыз,
ақпараттық технологияның қатты дамып, әлем мәдениеттерінің бір-біріне
әсерінің күшейген заманы.
Есігіміз ... ... ... ... жаман ақпаратты халқымыздың
құлағы есітіп, көзімен көріп, оқып алып әр ... ... оның ... ... ... тұр? Ол ... ... Бұл
да жаңа-жаңа тәй-тәйлап қаз тұра бастаған мемлекетімізге үлкен сын еді.
Халқымыздың ғасырлар бойы жинақтап, саралап, сақтап келген рухани
мұрасын ... ... ... ... ... ... мәңгілік
қазынасы-рухани нәр көзіне айналдырып, жаңа қоғамдық сананы, мәдени
ортаны қалыптастыруда өзіндік қолтаңбасымен танылып келе ... ... ... алу және ... ... ... ... бүтіндеп,
ұлттық рухани мұрасын ұрпақ қолына табыстау.
Сөзіміздің басында ... ... ... ... әлем
ақпараттарының озығы мен өрнектеп халқымызға бұл күндері жан-кештілікпен
қызмет жасап отырған – ... ... ... ... ... ... ғасырдан-ғасырға аттаған, демек, мыңдаған
тамырларын жайған тарихы бар.
Кітапхананың ... ... ... ... ... ... қажеттілігіне жедел және кәсіби деңгейде жауап беру,
дәстүрдегі және жаңа қызмет түрлерін пайдалана отырып, ... ... ... және ... ... ... ... басты
міндеттері. Жаңа технологияны, ақпаратты жеткізудің жаңа ... ... ... ықпалын кеңейтуге мүмкіндік берді.
Жыл көлемінде электрондық ... ... ... «Мәдени мұра» ... ҚР ... ... әлемдегі. Жаңа Қазақстан» жолдауын және 50 елдің
қатарына біздің басты мүдемізді жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... бірі- кітапхананың бай да
құндылықты мұрасы - кітап қор ... бар ... есеп ... және ... ... жақсы қалыпта сақталып жетуін қамтамасыз
ету. Кітапті есепке алу және өңдеу, сақтау, оған қол ... ... ... ... ең ... мәселелер болып
көтеріліп келеді. Ынтымақтастықтың нәтижесінде халықаралық ... ...... ... ... ... алу ... оларға төніп тұрған қауіптерден қалай құтылудың амалдарын
күрделі шешімдерін іздеп тапты ... те ... ... ... есепке алу мәселелерімен көптеген ресейлік
кітапханатанушылар ... ... ... да ... ... А. В. ... Ю. В. ... құралдарында
көрсетілген. Бұл мамандар кітапхана қорын есептеу ... ... жаңа ... ... сай, жаңа ... ... ... сұрақтың күрделі шешімдерін іздей бастады.
Жаңа технологиялардың енгізілуі ақпаратқа қол жеткізудің қаншалықты
тез екенін көрсете отырып, кітапхана алдына жаңа ... ... ... ... ... ... және ... әдістемесін
кітапхананың кітап қорын сақтау әдісі ретінде қолдану.
Кітапханадағы ішінара болып жатқан іс-шаралардың көбісінің бағыты-
кітап қорының нәтижелі ... ... ... және сақталуына
бағытталған. Абонент қызметіндегі кітапханашының алдында оқырмандардың
құжатты пайдалануындағы ережелерін ... ... ... ... ... қатарына қосылар сәтте, ұрпағымыз ақыл берер,
халқымыздың білімділігін арттырып, ... ... ... да
әлеуметтік дәрежесін көтерер кез жетті. Кітапханасы озық ... ... ел ... ел ... ... ... ... Осы ХХІ ғасыр білімділік ғасыры. Халқы рухани байыған ел,
ештеңеден қорықпайтын ... ... ... баю үшін, «қолда бар
алтынның қадірін білу» қажет деп ... ... ... ... ... ... шырынын халқы мен өскелең ұрпаққа төгіп
жатқан құнды құжаттар. Ол құжаттар-ата-бабаларымыздың қолымен жазып
кеткен қолжазбаларынан ... ... ... ... ... мен газеттер. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болашаққа керек деректер сайрап
тұр емес ... ... ... А. Ж. ... фондами библиотек Республики Казахстан:
состояние, проблемы, рекомендации// Книголюб.-2002.-1-15 июля.-С.27
2. Багрова И.Ю. ... ... ... ... и ... ... Библиотековедение.-1999.- №2.-С.136-143.
3. Библиотеки Казахстана в 2005 году: факты и цифры .-Алматы,
НБРК, 2006.-80с.
4. Библиотечные фонды/ Ред. В.А.Недзвецкий.-М.: ... ... ... фонды. Учебник.-М.:Книга,1979.-296 с.
6. В помошь работе библиотек по улучшению использования и ... ... .-М., РГБ им. В.И. ... ... ... ... ... учета и обеспечения сохранности.-
М.-РГБ им. В:И.Ленина., 1984.-123с.
8. Гигиена и реставрация библиотечных фондов. Практическое пособие. М.,
Книга ... ... Ю.В. ... ... ... ... Учебн. пособие.-М.: МГИК,1973.-88с.
10. Қазақстан ... ... ... ... ... / ... ... Ред. А.Қ.Маметова.-Алматы,
ҚРҰК.- 1993.- 65 б.
11. Қ. ... ... ... ... ... Алматы, 201б.
12. Книжные фонды научных библиотек: Пробл. ... ... Сб. ... ... ... как один из способов ... ... РГБ им. ... - М., ... ... Ю. П. Современные способы реставрации книг и рукописей.-
Библиотекарь, 1986, №2, ... ... ... ... ... в ... ... БАК.-1986.-56с.
16. Проблемы сохранности книжных фондов.-Л., БАК.-1989.-125 с.
17.Павлова В. Как получить местный обязательный экземпляр//Библиотека.-
1999.- №2.-С.29-30
17. Реставраторам и ... ... ... РГБ ... ... Ю.Н. Библиотечный фонд правовой документации:
Учеб. - практ.пособие.- М.: ... ... ... 19.
20. Серафимович А. Любители чужой книги//Правда.-1936.-3 сәуір.
21. Сергазин Ж.Ф. Основы обеспечения сохранности документов.-М.: Высш.,
шк., 1986.-239 ... И.М. ... ... ... ... и личности.- М., 2000.- 144 с.
23.Столяров Ю. Как сохранить библиотечные фонды.-М., 1995.-127с.
24. Терешин В.И. Библиотечный фонд.- М., ... ... и ... ... ... ... фондов. – М; 1989.-123 с.
26.Формирование и развитие библиотечных фондов: Сб.науч. ст. / Сост.:
Б.Р.Иманбаева, ... ... ... ред. ... ... З.Д., Мендыгожина С. Обзор национальных программ
сохранности библиотек мира// ... ... ... факты,
работа/ НБРК.-Алматы,2000.-С.222-242.
28. Шилов В.В. Учет и переоценка ... ... ... ... на письма читателей// библиотека и закон.-М.,
2000.- №8 ... ... ...... ... және мәдениет саласындағы халықаралық үйым
РАБИС - Республикалық автоматтандырылған кітапханалық ақпараттық жүйесі
ЕАN - ... ... ... ... агенттіктерінің мәлеметтер қоры
АБИС - Автоматтандырылған ... ...... ... ... -Халықаралық стандарт
ИНТЕС - Ғылыми Өндірістік Кәсіпорн
КТҚ - Көру-тыңдау қүжаттары)
СИБИД- Кітапхана ісі жөніндегі халықаралық ... және ISO - ... ... ... –Қазақстан Республикасы
Кітапхана қорын есептеудің түрі мен формасы.
Көпшілік кітапханаларында кітап ... ... ... қорын |
|есептеу ... ... есеп | ... |
| | ... |

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістік қалдықтардан галийді алу жолдары57 бет
Вакцинаны алу және зертханалық бақылау (герпеске қарсы вакцина)51 бет
"Кітапхана" деректер базасы (Delphi тілінде)14 бет
Activ studio жалпы мағлұмат70 бет
Mathcad математикалық пакеті4 бет
«Кітапхана бөлімінің Мәліметтер Базасын құру(ұйымдастыру)»15 бет
Абайдың қоғамдық қызметі22 бет
Автоматтандырылған ақпараттық ресурс орталығы72 бет
Балалар кітапханаларында оқырмандарға қызмет көрсетудегі қарым-қатынас аспектілері және оны шешу жолдары88 бет
Библиографиялық ізденіс, түрлі каталогтармен жұмыс істеу4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь