Лизингтік қатынастар туралы

1. Лизингтің теориялық негіздері

1.1. Лизингтің мәні, түсінігі және пайда болу тарихы
1.2. Лизингтік операциялардың негізгі түрлері
1.3. Лизингтің артықшылықтары мен кемшіліктері


2. Әлем елдерінде және Қазақстанда лизингтік қатынастарға талдау

2.1. Халықаралық тәжірибеде лизингтік компанияларға талдау
2.2. Лизинг Қазақстан экономикасын көтеру құралы ретінде
2.3. Лизингтік қатынастарды банктік құрылымдар арқылы ұйымдастырудың ерекшеліктері


3. Қазқстан Республикасындағы лизинг бизнесі

3.1. ҚР.ның қаржы нарығындағы лизингтік компаниялардың қызметіне талдау
3.2. ҚР.ғы лизинг бизнесін дамыту жолдары
3.3. ҚР.ғы лизнгтік бизнесті дамытудың перспективалары мен проблемалары
Мемлекеттің қаржы жүйесінің негізгі буыны халық шаруашылық салаларындағы кәсіпорындардың қаржылары болып табылады. Міне осы буында нақты түрлі экономикалық қатынастар жүргізіледі.
Қазақстан нарықтық қатынастарға еселеніп отырған дағдарыс кезеңінде өткен. Бұл дағдарыс өндірістің құлдырауы мен сауда-экономикалық қатынастардың жаппай бұзылуының, бағалардың қарқынды өсуі мен инфляцияның өршей түсуінің салдары, мұның нәтижесінде инвестициялық белсенділік күрт төмендеді.
Қазақстан экономикасының дамуының өзекті мәселелерінің бірі, экономиканың базалық және басыңқылы салаларындағы негізгі құралдардың физикалық және моральды тозуы. Бұл мәселені шешуде біздің ойымызша лизингтің, инвестициялаудың ерекше түрі ретінде, маңызы өте жоғары.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев Ұлттық экономиканы көтерудің басыңқы шаралардың бірі инвестицияларды пайдалану деп айтқан. Бұл орайда экономиканы құрылымды өзгертуде және көп жылдық дағдарыстан шығуда лизинг алдыңғы қатарлы және тиімді қаржаландыру түріне айналады.
Осы курс жұмысында Қазақстанның лизинг арқылы инвестицияларды тартудың тәжірибесін; лизингтің пайда болуы, табиғаты және түрлерін; Республикамыздағы лизингтік нарықтың қалыптасуы мен дамуындағы қолдаушы және кедергі факторларға талдау жүргізілген.
Бұл тақырыпты таңдауымның негізгі себептері, біріншіден Қазақстан Республикасында лизинг нарығы әлі де толығымен қалыптасып, игерілген жоқ; екіншіден лизинг арқылы экономиканы инвестициялау бірден-бір дұрыс жол деп есептеймін. Зерттеудің негізгі мақсаттары: лизингтің теориялық негіздерін зерттеу және оның шетел тәжірибесін ескере отырып, Қазақстандағы даму жолдарын іздеу.
Қазіргі экономиканың дамуы, шаруашылық өмірдің бар салаларына әртүрлі нысанда енетін несиемен байланысты болып келеді. Бұған себеп ретінде банктердің және қаржы-несие ұйымдарының үлкен (масштабты) операциялары, ақша қаражаттарын бөлу, несиенің жаңа нысандары мен түрлерінің пайда болуы, жаңа қатысушылардың бәрін несиелік операцияларға тартуды айтып кетуге болады.
Банктің қызметкерлері, қаржыгерлері лизингті капитал салымын қаржыландыру, негізгі капиталға инвестицияны салу нысаны, және де банктік, инвестициялық қызмет көрсетуге жататын соңғы жылдары индустриалдық мемлекеттерде үлкен дамуға ие болған несиенің (банктік, коммерциялық және сұраныс несиесі) жаңа нысаны деп қарастырады.
Кәсіпорындарда жабдықтың (моральді) ескіруі және (физикалық) тозуы, негізгі капиталды жаңалау үшін керекті қаржылық ресурстардың болмауы, Қазақстанды лизингтік бизнесті дамытудағы перспективті бөлік ретінде көрсетеді.
        
        Жоспар
1. Лизингтің теориялық негіздері
1.1. Лизингтің мәні, түсінігі және пайда болу тарихы
1.2. ... ... ... ... ... ... мен кемшіліктері
2. Әлем елдерінде және Қазақстанда лизингтік қатынастарға талдау
2.1. Халықаралық тәжірибеде лизингтік компанияларға талдау
2.2. Лизинг Қазақстан экономикасын көтеру ... ... ... ... банктік құрылымдар арқылы ұйымдастырудың
ерекшеліктері
3. Қазқстан Республикасындағы лизинг бизнесі
3.1. ... ... ... ... ... ... талдау
3.2. ҚР-ғы лизинг бизнесін дамыту жолдары
3.3. ҚР-ғы лизнгтік бизнесті дамытудың перспективалары мен проблемалары
Кіріспе
Мемлекеттің ... ... ... ... халық шаруашылық
салаларындағы кәсіпорындардың қаржылары ... ... Міне осы ... түрлі экономикалық қатынастар жүргізіледі.
Қазақстан нарықтық қатынастарға еселеніп ... ... ... Бұл ... өндірістің құлдырауы мен сауда-экономикалық
қатынастардың жаппай бұзылуының, бағалардың қарқынды өсуі мен ... ... ... ... ... ... ... күрт
төмендеді.
Қазақстан экономикасының дамуының өзекті мәселелерінің бірі,
экономиканың базалық және ... ... ... құралдардың
физикалық және моральды тозуы. Бұл ... ... ... ... ... ерекше түрі ретінде, маңызы өте жоғары.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев Ұлттық экономиканы
көтерудің басыңқы шаралардың бірі инвестицияларды пайдалану деп ... ... ... ... өзгертуде және көп жылдық дағдарыстан шығуда
лизинг алдыңғы қатарлы және тиімді қаржаландыру түріне айналады.
Осы курс ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы, табиғаты және ... ... ... ... мен дамуындағы қолдаушы
және кедергі факторларға талдау жүргізілген.
Бұл тақырыпты таңдауымның ... ... ... ... ... ... әлі де толығымен қалыптасып, игерілген ... ... ... ... инвестициялау бірден-бір дұрыс жол деп
есептеймін. Зерттеудің негізгі мақсаттары: лизингтің ... ... және оның ... ... ескере отырып, Қазақстандағы даму
жолдарын ... ... ... ... ... бар ... ... енетін несиемен байланысты болып келеді. Бұған себеп ретінде
банктердің және ... ... ... ... ... ... бөлу, несиенің жаңа нысандары мен түрлерінің пайда болуы,
жаңа қатысушылардың бәрін несиелік операцияларға ... ... ... ... ... ... ... салымын
қаржыландыру, негізгі капиталға инвестицияны салу нысаны, және де ... ... ... ... соңғы жылдары индустриалдық
мемлекеттерде үлкен дамуға ие болған несиенің (банктік, ... ... ... жаңа ... деп ... ... (моральді) ескіруі және (физикалық) тозуы,
негізгі капиталды ... үшін ... ... ресурстардың болмауы,
Қазақстанды лизингтік бизнесті дамытудағы перспективті бөлік ретінде
көрсетеді.
Қазақстан нарықтық қатынасқа ... ... ... ... бұл ... ... үзіліп, өндіріс төмендеп, ... ... ұшып ... ал ол инвестициялық белсенділіктің тез
төмендеуіне алып келді.
Қазақстан ... және ... да ... ... ... қиын ... бірі ... келеді. Бір жағынан Қазақстан
кәсіпорындары жақын және алыс ... ... ... ... ... жеткізуді қажет етеді, ал екінші
жағынан техника құнын ... ... ... және ... ... туып ... ... негізгі қорлар модернизациясын және құрылымдық дағдарысты
өтудің ең тиімді жолы, ол ... ... ... ... ... ... ... табылады.
1. Лизингтің теориялық негіздері
1.1. Лизингтің мәні, түсінігі және пайда болу тарихы
Көп жағдайда отандық әдебиеттерде ... ... беру ... ... ... ... көлік жабдықтарын және ... беру деп ... ... бұл оның бар ... анықтамасын
ашпай, тек тар мағынада ғана айтылып жатыр.
Лизинг сөзі “to lease” ... ... ... ... ... ... ... жалдан айырмашылығы бар. Жалға алушыдан лизинг
алушының айырмашылығы, ол объектіні ұзақ ... ... ... ... оның тозуын, жоғалуын өтеу, сақтандыру, техникалық қызмет
көрсету және жөндеу жүргізуде сатып алушы ретінде міндетін ... ... иесі ... лизинг беруші қалады. Егер мүлік тозып немесе ... ... оның ... ... ... ... болады. Лизинг
алушының жалға алушыдан айырмашылығы ол объектіні пайдалану құқығы үшін ай
сайын ... ... ... ... құнын төлейді. Пайдаланар алдында
объектінің бүлінген жерлері байқалса, оған ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Себебі лизинг беруші объектіні
лизинг алушының сұрауымен алады.
|Жалға беруші ... беру ... ... алушы |
Мұнда екі жақты, ал лизингтік келісімде үшжақты және көп ... ... ... алу ... ... беру ... ... |келісім шарты |беруші ... ... ... |
Лизингтің мәнін толығымен келесі анықтама ашады.
Лизинг- бұл лизинг берушінің ... ... ... ... ЭЕМ, ... ... ... сауда- саттыққа және
қоймаға арналған құрылғыларды ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға беруін қарастыратын жалға беру
шартын ... ... ... – ол лизинг берушінің лизинг ... ... ... ... деп ... ... Несиелік қатынастың
субъектілері болып, ... ... ... ... және ... алушы, ал ссуда ... ... ... ... және ... да негізгі жабдықтар элементтері.
Бұл мезетте лизинг сыртынан коммерциялық несиеге ұқсас, бірақ бұлардың
арасында айырмашылықтар бар. Коммерциялық несие кезінде, ... ... ... беріледі, сонымен қатар оның тауарға деген меншік құқығы қала
береді.
Ал лизинг берілгенде лизинг берушінің объектіге деген ... ... ... ал ... ... ... лизинг алушының меншігінде
болады. Осыдан кейін ол ... ... ... ... ... кейін объект лизинг беруші меншігінде қалады. Лизинг алушының
лизинг келісім-шартының уақыты аяқталғаннан кейін (объекті құнын төлегеннен
кейін) ... ... ... және оған ... ... құқығы бар.
Коммерциялық несие кезінде сату-сатып алу келісім-шарты жасалады. Ал
лизингте мұндай келісім-шарт жоқ. ... ... ... ... ... ... ол ... компанияның меншігінде де болуы да мүмкін.
Коммерциялық несие қысқа мерзімді болады, ал ... ... ... бірақ кейбір кезде орта және қысқа мерзімді де болуы мүмкін.
Лизингтік мәміле бұл ... ... ... ... және ... ... ... келісім-шартты жүзеге асыру үшін қажетті
келісім-шарттар жиынтығы.
Лизингтік ... ... ... ... ... алушы және лизинг беруші арасындағы лизингтік келісім шарт;
2. лизингтік компания және өнеркәсіп-жабдықтаушы ... ... ... ... ... ... және банк ... несиелік келісім-шарт жасасу;
4. лизинг алушыға өнеркәсіп-жабдықтаушының техниканы жеткізу;
5. өнеркәсіп-жабдықтаушыға лизинг берушінің техника құнын төлеуі;
6. сақтандыру ... мен ... ... ... ... ... ... сақтандыру салымын төлеу;
7. лизинг берушіге лизинг алушының лизингтік төлемдерді кезеңді түрде
аудару;
8. банктік несиені пайдаланғаны үшін ... ... ... өтеуі;
9. лизинг берушіге салықтық жеңілдіктер ұсыну және жергілікті бюджетке
салықтық төлемдерді төлеу.
Лизинг объектісі ретінде ғимараттар мен ... ... ... ... жер ... және т.б.
тұтынылмайтын заттарды қарастыруға болады. Бағалы қағаздар мен табиғи
ресурстар лизинг ... ... ... мәмілеге келесі субъектілер қатыса алады:
- Лизинг беруші- лизингтік мәмілені іске асыру барысында меншікті
немесе ... ақша ... ... ... объектісін сатып
алып, лизинг алушыға белгілі бір төлемге, уақытқа және ... ... ... кезде меншік құнының ауысуымен немесе
ауысуынсыз уақытша ... ... жеке ... ... ... ... алушы- лизинг келісім-шартына сәйкес лизинг объектісін белгілі
бір төлемге, ... және ... ... ... ... үшін
алуға міндетті жеке немесе заңды тұлға.
- Мүлікті сатушы (жабдықтаушы)- лизинг берушімен сату- сатып алу шарты
негізінде ... ... ... ... алушыға белгіленген уақытта
лизинг объектісін сатушы жеке немесе заңды тұлға.
- Банк (немесе басқа да ... ... ... ... сатып алуға
қажетті қаржы ресурстарын беретін заңды тұлға. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... Сақтандыру компаниясы- лизинг мәмілесін іске асыру кезінде пайда
болатын әр түрлі тәуекедерді сақтандыратын ... ... ... ... ... ... Республикасының резидент немесе резидент
емес тұлға болуы мүмкін, сонымен бірге ол ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің субъектісі бола алады.
Дамыған мемлекеттердегі ... ... ... ... ... ... ... келесі топтарға бөлуге болады:
- Көліктік (ұшақтар, автомобильдер, су кемелері, темір жол
вагондары және т.б.);
- ... ... ... ... және т.б.);
- Ауыл шаруашылық құрал- жабдықтары;
- Құрылыстық топ (крандар, бетонараластырушылар және т.б.);
- Басқа да құралдар;
Лизингтің пайда болуы
Лизингпен байланысты бар ... ... ... ... жаңа кезеңі деп санаймыз. ... ол ... ... сай ... жалға беру (лизинг) бұрыңғы уақыттан бері таныс.
Ерте кезде лизинг мүліктін кейбір түрлерін жалға берумен шектелген жоқ.
Тарихтан ... ауыл ... ... техникалар мен құрал-
жабдықтарға ... ... ... ... берілді.
ХХғ. басында Ұлыбританияда өнеркәсіптін дамуына, әртүрлі жабдықтар
түрлерінің көбеюіне байланысты лизингке берілетін тауарлар көлемі дде ... ... ... және ... ... ... басты рольді
ойнады.
АҚШ-та да әртүрлі техника мен жабдықтарды жалға беруді ... та ... ... Ең ... ... ... беру келісім-шарты
ХІІІғ. Басында АҚШ-та пайда болды, онда гильдия ... ... және ... сол ... ... ... Ары қарай лизингтін
дамуы Ұлыбританияда теміржол көліктерінің дамуымен сипатталады.
ХХғ. басында көптеген теміржол ... ... ... өсуі ұзақ ... басқаруды немесе вагондарды монопольды
пайдалануды қолдамайтынын ... ол ... ... ... алып ... Оның ... ... мерзімді пайдалануды сұрады.
Трастар ... ... ... ... ... ... ... аяқталған соң вагондар жекеменшік құқығы бар жалға ... ... ... жал ... ... ... ... пайда
болуын тудырады.
Тарихта лизинге ұқсас операцияның б.э.д. 2000 жыл ... ... ... ... Ағылшын авторы Т.Кларк б.э.д. 1760ж.
қабылданған Хаммурапи патшаның заңдарында лизинг ... ... ... Рим империясында лизинг ... заң ... ... ... ... ... ... лизинг
операциясының жасалғандығы туралы нақты зерттеулер ретінде 1877ж. ... ... ... ... ... ... сатудың орнына
жалға бергендігін тілге тиек етеді. “Юнайтед ... ... ... ... ... компания 1952ж. Сан-Францискода (АҚШ) құрылған. Европада
1962ж. “Дойче лизинг ГМбХ” деген бірінші лизингтік компания Дюссельдорфта
(Германия) пайда ... 1972ж. бері ... ... ... ... ... ... банктері лизингтік операцияларға 60жылдардың
басында қатыса бастады. ... ... ... 1971ж. ... ... ... ... шешімі әсер етті, ол жабдықтарды, ал сосын
жылжымайтын мүлікті банктің ... ... ... бере ... маусымда құрылған, ал ... ... ... ... ... ... компания жұмыс істеуге кірісе
бастады. Оның құрылтайшылары ... ... ... КСРО ... және Госснаб КСРО, француз жағынан Европаның ең ірі банктерінің
бірі “Банк Насиональ де Пари” (Bank National de Paris), ал ... ... ... ең ірі лизингтік компанияларының бірі –“Митфинанц ГмбХ”.
Сонымен қатар халықаралық операцияларда лизингті ... өте ... жоқ. 80 ... ... ... лизингтін дамуы толық жүзеге аспады,
себебі кеңес кәсіпорындарында ... ... ... ... ... ... 1989ж. ... айынан бастап кәсіпорындар сыртқы нарыққа ... ... ... ... ... жеке ақша ... қайнар
көздері пайда болды. Сонымен қатар, басқа жағдайда ақша ресурстары ... ... ... және ... ... Бұл үшін ... ... өнімді оларға жеткізілгенде төлем ретінде саналады.
Алғаш лизингтік операциялардың отандық нарықта дамуы 1989ж. ортасында,
шаруашылықтын жалға беру ... ... ... атап ... ... белгілері бойынша талдау
|Негізгі белгілер|“лизинг” түсінігін талдау |
| |тар ... |кең |
| ... ... ... |
| ... ... |анықтамалар |
| | | | ... |а) ... беру |а) ... |а)капитал |
|мазмұндама және |нысандары |ә) ... ... ... |ә) ұзақ ... ... және ... |жал беру |б) жалға беру- |өткізу ... ... ... ... ... ... |
| |б) ... жал |в) жалға |ә) ... ... |
| ... ... |қарыз және т.б., |
| |в) ... ... т.б. ... ... ... |
| ... нысаны | ... ... |
| |г) ... ... ... және жал |
| ... |а) ... ... |
| ... ... ... ... |лық ... |
| ... |ә) ... | |
| ... ... | |
| |ғ) ... өткізү|б) саудалық-жалға | |
| ... ... ... алуға | |
| |д) ... ... ... ... | |
| ... |қосу және т.б. | |
| ... ... | |
| ... ... ... және ұзақ |Қысқа, орта және |
| ... ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |а) 3 ... аса |а) 2 жылдан аса | ... |ә) |ә) ... 3 ... ... аса ... ... ... |дейін |ә) 6 ... аса ... ... ... | |б) ... ... ... ... 75% аса | ... ... ... |б) ... | |аса |
| ... ... | |в) ... |
| ... ... | ... ... |
| ... ... | ... ... |
| |в) ... | ... |
| ... ... | | |
| |ал ... | |
| ... үшін | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... топтық |а) жылжымалы ... және |а) ... ... ... |жылжымайтын мүлік |ә) материалдық |
| |ә) ... |ә) ... ... |
| ... ... ... |б) инвестициялық |
| | |б) ... ... және ұзақ |
| | ... ... |
| | |в) ... ... |
| | ... ... |
| | | |в) ... және |
| | | ... яғни |
| | | ... күші |
| | |а) ... ... ... |
| | ... |тауарлар |
| | ... ... | ... нақтылау |а) машиналар мен|және өндірістік |а) жер, құрылыстар |
|сипаттамасы ... ... |мен ... |
| |ә) ... |ә) ... ... ... |
| ... ... ... мен |
| | |ЭВМ, ... ... |
| | ... ... мен |
| | | ... |
| | | |б) ... мен |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | | |
| |Екі ... мәміле|Үш жақты мәміле |Көп жақты мәміле |
| | | | ... ... |а) ... |а) ... |а) 5 ... ... ... беруші және|қатысуымен |
|қатысушылар |ға беруші) және |лизинг ... |1. ... ... ... |жалға алушы |қатысуымен ... ... және ... алушы) |ә) лизинг беруші, |2. |
| ... ... ... және ... ... “тікелей |қаржыландыратын |ы |
| ... ... ... |3. ... меншік |
| |ә) ... ... жай ... |
| ... |нысаны) қатысуымен|4. қаржыландыратын |
| ... | ... |
| ... және | |5. ... алушы |
| ... ... | |ә) 6 және одан да |
| ... | |көп ... |
| ... ... | ... |
| ... | ... |
| ... | |2. ... ... |
| | | |3. ... беруші |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | |5. ... ... |
| | | ... |
| | | |6. ... ... |
| | | ... ... Лизингтік операциялардың негізгі түрлері
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... көрініс табады. Олардың ішінде ... ... ... ... ... ... ( возвратный) лизинг;
- Үлестік лизинг;
- Тура лизинг;
- Сублизинг;
Қаржы және шұғыл лизингтер лизингтің негізгі ... ... ... ... – жал ... арқылы жабдықтар құнының жартысы ғана
амортизацияланатын қысқа- орта мерзімді мәміле. Бұл мәміледе ... ... ... ... сақтандыруды, жекешелендіруге салықты төлеуді
және т.б. өз қарамағына алады.
Шұғыл лизинг- ағымдағы жал туралы келісім. Әдетте бұл келісімнің ... ... ... ... аз ... Яғни келісім-шартта
көрсетілген жал төлемдері активтің толық ... ... ... актив
лизингке бірнеше рет беріледі.
Шұғыл лизингтің ең негізгі ерекшелігі-лизинг ... ... ... ... ... Сонымен бірге бұл келісімде лизингке
берілетін объектіге ағымдағы техникалық қызмет көрсету және ... ... ... ... шарттар қарастырылады.
Шұғыл лизингтің негізгі объектілері тез тозатын (моральді) құралдар
(компьютерлер, көшірме техникасы, ... ... ... ... ... ... қадағалауды қажет ететін техника (жеңіл және жүк
автомобильдері, әуе кемелері және т.с.с.).
Жалпы лизингтің бұл түрі ... ... үшін ... Себебі уақытынан
бұрын келісім-шартты тоқтату моральді ескірген ... жаңа ... ... ... ... ... береді.
Сонымен қатар егер лизинг алушы бір жолғы жобаларды іске асыру үшін мүлікті
алған болса, оның одан әрі ... ... және сату ... қиындықтары
туындамайды. Лизинг берушінің ағымдағы техникалық қызмет көрсетуі артық
персоналды ұстаудағы қажеттілікті төмендетеді.
Шұғыл лизингке келесі негізгі ... ... ... келісім-шарт 2-5 жылға құрылады, ол жабдықтын физикалық тозу
мерзімінен әлдеқайда төмен және лизинг алушы шарты ... ... ... Объектінің тозу және жоғалу ... ... ... ... ... ... нартта лизинг алушының жауапкершілігі көрсетілуі мүмкін,
бірақ оның өлшемі мүліктің алғашқы бағасынан әлдеқайда төмен.
3. ... ... ... ... ... ... жоғары. Бұнын
себебі, лизинг беруші шығындарды өтеудің толық кепілдемесі болмауынан,
өзінің ... ... ... ... жолымен әртүрлі коммерциялық
тәуекелдерді білу ... ( ... ... ... ... ... таппау
тәуекелі, мәміле объектісінің бұзылу тәуекелі, келісім-шартты бұзудың ұзақ
мерзімділік тәуекелі).
4. Мәміле объектілері әйгілі машиналар мен ... ... ... ... ... ... ... жалға алушыны білмей тұрып-ақ, жабдықты
алдын-ала алып ... ... ... ... ... ... жаңа
және бұрыннан қолданылып жүрген инвестицияның ... ... білу ... ... ... ... берілетін мүлікті
сақтандырып, оның техникалық қызмет көрсетуін және ... ... ... келісім-шарт мерзімінің алғанда лизинг алушының құқықтары:
а) лизинг ... ... ... ... ... сәйкес сатып алуға опционның келісімімен лизинг
берушіден жабдықты ... алу. ... ... ... ... ... алдын-ала айту қиынға түседі, сондықтан лизингтік фирмалар
жабдықтың ... ... ... білу ... ... ... моральді ескіруінен, өндірілген өнімге сұраныстын
өзгеруімен ... ... ... ... ... келеді. Сол себептен ол шұғыл лизингті мына жағдайлар кезінде ... ... ... ... ... ... ... алғашқы бағасын
өтемейді.
2. Жабдық қысқа мерзімге (мерзімдік жұмыстар немесе бір ... ... ... ... ... қызмет көрсету қажет.
4. Мәміле объектісі жаңа, тексерілмеген жабдық болады.
Шұғыл лизинг көбінесе ауыл шаруашылық, транспорт, тау өндіру өнеркәсібі,
құрылыс, жаңалықты ... ... ... ... ... ... ... келесі кемшіліктері бар:
- басқа лизинг түрлеріне қарағанда қымбаттылығы, жал ... ... ... мен ... ... салу қажеттілігі;
- уақытынан бұрын өтеу кезінде айып пұлдың төленуі;
- мүлік иелерінің тәуекелді ... ... ... ... ... лизингі
Қаржы лизингі жалға алушының төлемдері негізінде жалға алынатын
мүліктің толық амортизациялануын қарастыратын келісім. ... ... ... ... қарастырмағандықтан, бұл келісім мүлік иесінің
құралды сатып алу, оған техникалық ... ... ... ... орнын толтырып, қажетті табыс ... ... ... бұл түрі ... ... ... және ... қызмет көрсету
бойынша барлық шығындар жалға алушы есебінен қаржыландырылады. Сонымен
қатар көбінде бұл ... ... ... уақыты біткен кезде жалға алушы
негізгі құралды қалдық құны бойынша сатып ... ... ... ... ... лизингі кезінде мүлік иесінің тәуекелі
едәуір төмен болады. Былай қарағанда бұл келісім ... ұзақ ... өте ... ... ... ... ... құнының толық
өтелуін, кезіңдік төлемдердің төленуін және ... ... ... ... жағдайда оны банкрот деп атау ... ... ... ... ... (жер, ... мен
құрылғылар), сонымен қатар ұзақ мерзімді өндіріс құралдары жатады.
Қаржы лизингі қайтарылатын және үлестік ... ... ... ... ... келесі негізгі сипаттары бар:
1. үшінші жақтың қатысуы ( мәміле объектісінің жабдықтаушысы ... ... ... ... ... ... мерзім кезінде келісім-
шарттын бұзыла алмауы. Бұл тәжірибеде кейбір кездерде болады, ... ... ... кетеді, бірақ мұнда операция құны жоғарылайды;
3. ... ... ұзақ ... ... ... кезінде мәміле объектісінің құны жоғарылығымен
өзгешеленеді.
Шұғыл лизинг ... ... ... ... соң ... ... мына
жағдайларға ие бола алады:
- мәміле объектісін ... құны ... ... ... жаңа ... шартты қысқа мерзімге және жеңілдік мөлшерлемесі арқылы
жасайды;
- лизингтік компанияға мәміле объектісін қайтарады.
Өз қалауы туралы лизинг алушы ... ... 6 ай ... ... ... ... аяқталғанша айтады. Егер келісім-шартта мәміле ... ... ... қарастырылсы, онда екі жақ объектінің алдын-ала қалдық құнын
анықтайды. Көбінесе ол алғашқы құннын 1-10% құрайды, ал ол ... ... бар ... ... аудару құқын береді.
Қаржы лизингі экономикалық белгілері бойынша капиталдық салымдарды ұзақ
мерзіммен банктік несиелеуге ұқсас, сол себептен ... ... ... ... ... және ... тығыз байланысқан арнайы
лизингтік компаниялар. Көп мемлекеттер қатарында банктерге тек ... ... ... ... ... және шұғыл лизингілерінің
арасындағы негізгі айырмашылықтар ... ... және ... ... ... ... ... Шұғыл лизинг | ... ... ... ... және орта ... орта және ұзақ ... ... ... ... ... ... |Алғашқы мерзімде жабдығының жарты |
|жиілігі. Контракт мерзімі ... ... ... ... амортизациясы |
|соң жабдық қайта жалға берілуі | ... | ... ... ... ... ... қаржыландыруға |
|берушінің жабдықта теникалық қызмет |келеді, лизинг берушінің техникалық |
|көрсету, жөндеу және сақтандыруы ... ... және т.б. ... ... ... |
|Кез-келген кезде келісім-шартты бұзу|Негізгі мерзім ... ... |
| ... бұза ... ... ... олардың |Банктермен және олардың еншілес |
|еншілес лизингтік фирмалары мен ... ... ... ... ... ... | ... | ... ... ... ... ұзақ ... |
| ... ... ... ... ... ... |Лизинг алушы иелік құқығын өз ... ... және жал ... алады (техникалық |
|келісім-шарт негізінде кепілдік, |қызмет көрсету, бұзылу), ол көбінесе|
|жауапкершілік, тәуекел басқару ... алу ... ... ... ... ... құқығына ұқсас. |
Левериджлизинг - лизингтік мәміленің қарыз ... ... ... ... ... лизингісінің мәмілелері жатады, олардың келесі
сипаттары болады:
а) мәмілеге үш жақ қатысады: лизинг ... ... ... және ... ... ... несие беруші лизинг берушіге қатысты айналымсыз негізде ... көп ... ... ... ... нетто-инвестиция көрсеткіші лизинг мерзімінің
соңында өсімі байқалады, ал қаражаттар қарызы төмендейді.
Қаражаттарды тарту ... ... ... ... деп ... ... тағы да ... түрдегі жал немесе үш жақтын қатысуымен жал
деп те атайды.
Бөлгіш лизингтің жай ... ... ... ... алушы және
қаржыландыратын ұйым қатысады. Ал күрделі нысанда бес және одан да көп ... ... ... жекеше лизингтік компаниялар); траст құрылтайшысы;
сенімді меншіктенуші (лизинг беруші); қаржыландыратын мекеме; лизинг алушы.
Бұл лизинг түрлерінің ішіндегі ең күрделілердің ... ... ... байланысты және қымбат жобалар өткізілімі ... ... ... ... айырмашылығы лизинг беруші
жабдықты сатып алғанда жарты ақшасын ғана төлейді (20%). ... ... ... ... ... алады. Сонда да лизингтік компания мүліктін
толық құнына есептелетін салықтық жеңілдіктерін ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялады,
инвестициялық қорлар немесе басқа да ... ... ... ... ... қайтаруға лизингтік төлемдер және лизингке өткізілген мүлік жатады.
АҚШ-та 95% аса қаржылық лизинг бойынша жасалған мәмілелер ... ... ... ... ... екі келісімнен тұратын жүйе ретінде қарастыруға
болады. Бұл келісім кезінде құралдың иесі оны 3 ... ... да, ... 3 ... ... ... ұзақ ... жал келісім-шартына отырады. Бұл
кезде сатып ... ... ... ... ... ... ... лизингтің компаниялар көрініс табады. Яғни келісімнің
нәтижесінде мүлік иесі ғана ауысады, ал ... ... ... ... ... мүлкіне меншік құқын кепілдікке ала отырып,
мүлік иесін несиелендіреді деп айтуға болады. ... ... ... белсенділіктің төмендеуі ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында жүргізіледі.
Жабдықтың иеленушісі оны лизингтік фирмаға сатып, және де бұл жабдықты
одан жалға алады. Осылай сатушы лизинг ... ... ... Егер ... ақша ... сұранысы туып отырса, онда ол ... ... ... және ... қаржылық жағдайын жақсартады.
«Вендор лизинг» немесе «сатушы лизинг». Ірі, қымбат ... ... ... ... ... өнімді өткізуде қызмет
көрсетуі.
Сатушы лизингі сызбасы бойынша банк ... ... ... ... ... ... бұл жабдықты банктен жалға алады. Осылай ... ... және ... ... ... тез жүреді.
Банк жабдықты сатып алып жалға беруші ролінде ... бұл ... да, ... өндіруші- компаниялары үшін тиімді. Мұнда:
• сатып алушы үшін мәміленің төлемін арзандатады, себебі ... банк ... ... ... ... ... ... үшін де тиімді, өйткені сатып
алушы төлеміне байланысты кепілдікке және ... ... ... ... ... Тағы да өнеркәсіптік компанияда тауарды басқару
құқығы сақталады.
Жылжымайтын лизингінің өзінің ерекшеліктері бар. ... ... беру ... ұзақ ... (10-20 жыл) және ... үлкен
сомасына байланысты күрделілігімен ерекшелінеді. Операция объектілері болып
жер, ... пен ... ... ... ... және жылжымайтын
жабдықтар. Заң актілерінде жылжымайтын заттарға мемлекеттегі тіркеудегі
ұшу, теңіздік және өзендік ... ... 80 ... ... жылжымайтын
лизинг зауыттар, атомдық электрстанциялары сияқты ірі объектілерін соғу
кезінде белсенді қолдана бастады. Мысалы, осы жылы АҚШ ... ... ... ... ... ... 400-500 млн$ бағаланды,
оның 1/3 бөлігін несиенің лизингтік нысаны есебінен ... ... - ... ... бір түрі. Лизингтің бүл түрі 3
жақтың (инвестордың) ... ... ... ... түрінде банк,
сақтандыру немесе инвестициялық компаниялар жұмыс істейді. Бұл келісім
кезінде ... ... ұзақ ... жал ... жасап,
лизингтік объектіні тартылған қаражаттар есебінен сатып алады. Алынған
займның кепілі ... ... ... ... ... ... ... құрал
болып табылады, тартылған қаражаттар болашақ кезеңдердегі ... ... ... ... ... ... лизингтік компанияның
салықтық және зайымды өтеу кезінде жеңілдіктерді пайдалануға ... бұл ... ... ... ... бағалы активтер
(пайдалы қазбалар кенорны, өндіруші салалар құрал-жабдықтары).
Тікелей лизинг. Лизингтің бұл түрі кезінде жалға ... ... ... ... мен ... ... жалға беру туралы келісім-
шарт жасасады. Көп жағдайларда лизинг ... мен ... ... ... тұлға болады. Яғни келісім-шарт тікелей өндірушімен ... өз ... ... негізінде сататын ірі компанияларға IBM, Xerox,
GATX, көптеген ... ... және ... ... ... ... ... “Даймлер-Крайслер” және BMW концернлері ірі
лизингтік компаниялардың құрылтайшылары болып табылады және осы компаниялар
арқылы өздерінің автокөліктерін өткізеді.
Сублизинг - ... ... ... ... ... ... 3 ... берумен сипаталатын ерекше қатынастар түрі.
Сублизинг кезінде сублизингті іске ... ... ... ... ... лизинг келісім-шарты негізінде 3 ... ... ... ... 05.07.2000ж. “Қаржы лизингі туралы” ҚРЗ-на
сәйкес лизинг ... ... ... ... ... өзінің
міндеттемелерін 3 тұлғаға аударуға тиым салынады.
Объектіні сублизингке беру кезінде лизинг ... ... ... ... болу ... ... ... лизингтің бір түрі болғандықтан, ол да
халықаралық лизингтік заңдарға сай ... ... ... ... бір ... ретінде лизинг объектісінің ... ... ... ... тек ... келісім-шартының
мерзімі аралығында ғана өтуін көрсетуге болады.
Бас лизинг. Жаңа контрактіні жасамай, ... ... ... ... ... ... ... қарастыратын, лизинг буруші мен лизинг
алушы арасында ... ... бас ... Кейбір кездерде оны
лизингтік несие жолы деп атайды, және де банктік несие жолына ... ... ... ... ... ... алушының сұранысы
бойынша жабдықты жаңа түрлеріне ауыстыру. ... ... ... ... сай, жаңа ... ... жалға алады.
Контрактілік жалдама. Бұл лизингтін арнайы нысаны, мұнда лизинг
алушыға көлік жабдықтарын, ауыл ... жол ... ... жалға алуға болады. Ол шұғыл және қаржы лизинг элементтерін
қосады. Контрактілік жалдамада жалға ... ... 12 мен 36 ай ... ... аяқталған соң қолданушы мүлікті меншік иесіне қайтарады.
Жал төлемі тіркелінеді және оған жөндеу мен қызмет көрсету шығындары кіріп,
меншік иесі өзі ... ... ... бұл ... ... ... ... оның контрактісін жасауын арнайы фирмасы өтейді.
Таза лизинг. Жабдыққа байланысты бар шығындарды лизинг ... ... ... Сол ... ... ... бойынша шығындар (салық,
сақтандыру самалары және т.б.) лизингтік төлемге ... Көп ... ... ... ... ... тікелей қаржылық пен капиталды
лизинг) таза лизингті береді.
Таза лизинг шарты ... ... ... ... ... жал ... істеп біткен жабдықты кепілді бағамен сатып алады. Келісім шартқа
сай лизинг алушы объектіні қайтадан ... ... ... ... алу
үшін, оны тамаша жағдайда үстап, техникалық қызметтерді ... ... Бұл ... ұшу ... су ... және ... жалға бергенде қолданылады. Жалға алушы жанармай, экипаж құнын
өзі өтейді.
Халықаралық лизинг. Ішкі ... ... он ... кеш ... Егер ... ... лизинг беруші және лизинг алушы әртүрлі
мемлекеттерде тұратын болса, онда осы ... түрі ... ... мемлекетіне, халық лизинг ... ... ... алу
қызықтырады. Жалға алушыға бұл лизингті алудың пайдасы, ол жаңа шетел
жабдығын, ... ... ... және ... ... ие ... лизингтін «дабл дип» түрдегі мәміле, экспорт, ... ... ... ... ... ... және нысандары бар.
өтемдік лизингісінде жал төлемдері ... ... ... ... ... дайындалатын өнімді жеткізумен өтеледі.
Халықаралық сферадағы «дабл дип» түріндегі сублизингтік мәмілелер, екі
және одан да көп ... ... ... ... ... 80
жылдардың басында Ұлыбритания арқылы ... ... ... туралы айтсақ: Ұлыбританияда салық жеңілдіктерінен пайда көп
болады, егер лизинг берушінің ... ... бар ... ал ... ... ... ... құқығы болса. Ұлыбританиядағы лизингтік компания
самолеттері сатып алып, американдық лизингтік компанияға лизингке жібереді,
ал соңғылар оларды жергілікті ұшу компанияларына ... ... ... компаниялар салықтық мақсатпен салық ... бар ... өз ... ... ... ... ... Гонгконг, Панама, Кайман және Багама островтары).
Халықаралық бірлестіктер тәжірибесінде, халықаралық келісімдердің екі
түрі айқындалады: тікелей шетел лизингі және жанама ... ... ... ... ... заңды тұлға құқығымен
мекемелер арасында операциялар ... ... ... ... ... ... топтық лизинг түрінде болады.
Жанама шетел лизингі- лизинг беруші мен ... ... бір ... ... ... келетін лизингтік мәміле. Бірақ лизинг беруші
капиталы көп ... ... ... және ... ... (банк немесе
шетел лизингтік компания) иелігінде болады. Келісім-шарттынобъектісі болып
лизинг алушы мемлекетіне ... ... ... Осы ... операциялар трансұлттық банктер және корпорациялармен бақыланады.
Жанама лизинг ... ... ... ... ең көп ... ... артықшылықтары мен кемшіліктері
Лизингтің кеңінен тарауының басты себебі- оның қарапайым ссудалардан
келесідей артықшылықтарының болуына байланысты:
- лизинг көмегімен ... ... ... жоқ, ұсақ ... ... Бұл ... лизингтік мәміле жасалған мерзім бойына
лизинг объектісі лизингке ... ... ... да, ... ... ұшыраған жағдайда несиелік тәуекел деген болмайды;
- лизинг 100 (-ға ... ... ... яғни ... ... ... өзінің меншікті капиталын жұмсамай-ақ, жаңа құрал-
жабдықты пайдалана отырып, ... өнім ... және ... ... ... ... мүлікті ссудаға сатып алғаннан, лизинг бойынша алған
қолайлы, себебі, бұл ... ол ... ... ... ... лизинг берушінің меншігінде болатындығына байланысты,
өнімнің құнына лизингтік төлемдер ғана қосылып, ... ... ... ... өзі төлейді. Сөйтіп, лизинг алушы салықтық
жеңілдіктер алады;
- несие берушінің көзқарасымен ... ... ... ... да ... ... ... тән кемшіліктері мыналар:
- жалға алушы құрал-жабдықтың қалдық құнының жоғарлауынан (әсіресе
инфляциядан) ештеңе ұтпайды;
- ... ... ... құны ... қарағанда жоғары, бірақ та ескірген құрал-
жабдықтан туындайтын тәуекелдің ... ... ... ... ... ... да ол ... шығынның орнын толтыру үшін
коммиссияны ... ... ... ... ... көрсету олардың жіктелу белгілеріне
байланысты болады. Олар ... ... ... ... ... ... ... операциясын қаржыландыру түрі бойынша; ... ... түрі ... ... ... ... құрамына
байланыста; лизингтік мүліктің ... ... ... лизингтік
операциялар жүргізілетін нарық секторына байланысты; салықтық, кеден және
амортизациялық жеңілдіктер мен ... ... ... ... ... ... ... алынатын мүлікке қатысы
бойынша лизинг:
• Таза лизинг- бұл жағдайда мүлікті ұстау бойынша ... ... ... ... және ол лизинг берушіге тек таза
немесе нетто төлемдерді аударып отырады. Отандық ... ... ... таза ... ... ... ... лизинг- бұл жағдайда лизинг беруші мүлікті ұстау
бойынша барлық шығындарды қаржыландырады. Бағасы бойынша толық лизинг
ең қымбат ... ... ... себебі лизинг берушінің мүлікті ұстау
бойынша, қажетті шикізаттарды әкелу бойынша шығыстары өседі.
... ... ... бұл ... ... ... ұстау бойынша тек кейбір қызметтерді ғана өзіне алады.
Қаржыландыру түрі бойынша лизинг келесідей бөлінеді:
- Мерзімді лизинг - яғни ... беру бір рет қана ... ... Қайталанылатын лизинг - бұл жағдайда бір ... ... ... ... ... ... жаңа кезеңге жасалады.
Сонымен бірге белгілі бір уақыттан ... ... ... ... алушының қалауына байланысты жаңа мүлік берілуі мүмкін.
Қайталанылатын лизингтің тағы бір түрі Бас ... ... бұл ... ... жаңа келісім-шарт жасамай-ақ жалға ... ... ... ... ... мәмілеге қатысушылардың құрамы бойынша лизинг:
- Тура лизинг- бұл жағдайда мүліктің иесі өзі ... ... ... ... ... ... лизингтік мәмілеге
жатқызуға болмайды, себебі лизингтік компания көрініс таппайды.
- Жанама лизинг- бұл жағдайда мүлік лизингке ... бір ... ... Бұл ... ... ... ... ұқсас болып
келеді, себебі мұнда лизинг алушы, лизинг беруші және ... ... ... ... (көп ... ... лизингтің бұл
түрі күрделі, үлкен объектілерге (әуетехникасы, ... ... ... бұрғылау қондырғылары) қаржы салымдарын жасау үшін
қолданылады. Лизингтің бұл түрі топтық немесе акционерлік лизинг деп
аталады, себебі мұнда бірнеше ... ... ... ... істеуі
мүмкін.
Мүлік түріне байланысты лизинг:
- Жылжымайтын мүлік лизингі ... мен ... ... мүлік лизингі (автомобиль, самолет, кемелер, техника, құрал-
жабдықтар);
Мүліктің өтелу дәрежесіне байланысты лизинг:
- Толық ... ... ... ... өтелуге жақын) лизинг, яғни лизинг
келісім-шартының мерзімі аралығында мүліктің толық немесе толыққа
жақын амортизациясы есептеліп, ... ... ... толық құны
төленеді.
- Толық өтелмейтін лизинг- бұл ... ... ... ... ... тек белгілі бір дәрежеде ғана
амортизацияланып, оның тек бір ғана ... ... ... байланысты лизинг:
- Шұғыл лизинг- бұл мүліктің ... ету ... ... ... ... ... және мүліктің құнын толық өтемеуімен
сипатталады. Қаржы лизингі- бұл уақытша пайдалануға берген ... ... ... ... толық амортизациялық құнын төлеп
шығуымен немесе өзін-өзі ... ... ... ... ... күрделі қаржы жұмсалымын талап ететіндіктен де, оларды
банктермен ынтымақтаса отырып жүзеге асырады.
Лизингтік операциялар жүргізілетін ... ... ... ... ... бұл, оның ... бір елден болып келуімен
байланысты ... ... ... бір ... немесе барлық
тараптардың әр елден болып ... ... ... ... ... импорттық болып бөлінеді. Экспорттық лизингте шетел лизинг алушы
болса, импорттық лизингте ... ... ... ... ... ... ... Республикасының заңдарымен реттеледі және
субъектілері Қазақстан Республикасының резиденттері болады.
Егер де лизинг беруші Қазақстан ... ... ... яғни
лизинг объектісі Қазақстан Республикасының резидентінің ... ... ... ... келісім-шарты Қазақстан Республикасының заңдарымен
реттеледі. Ал, егер керісінше болса, онда ... ... ... ... ... облысындағы заңдарымен реттеледі.
2. Әлем елдерінде және Қазақстанда лизингтік қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... лизингтік компаниялар өздерінің құқықтарын қорғау және
бизнесін дамыту үшін Ұлттық лизинг ... ... ... ... ұйым «Рослизинг» деп аталады ... ... ... ... ... - European ... of Equipment Leasing
Companu Associations деп ... Ол 1972ж. ... Штаб ... ... - Asia leasing ... Штаб пәтері
Сингапурде, 1982ж. құрылды.
Оңтүстік Америкада ... - ... Leasing ... ... 1983ж. ... осы үш федерация және АҚШ лизингтік компанияларының ассоциациясы
«Дүниежүзілік лизинг кеңесін» құрды.
Соңғы 15 ... ... ... лизингтік операциялар бес есе өскен.
London Fnancial Group ... ... 1998ж. 356,4 млрд АҚШ ... ... операциялардың көлемі (млрд АҚШ $)
|Аймақтар |1990 |1992 |1993 |1995 |1998 |1999 |2002 ... |71702 |93442 |148830 |276218 |489817 |672407 |879395 ... |51208 |57927 |75427 |143195 |241135 |289014 |330223 ... | | | | | | | ... ... |35515 |73405 |133023 |248682 |383398 |549172 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... 12.1997 жылғы мәліметтер бойынша
еліміздің коммерциялық банктерінен бөлінген барлық несиелердің 28,5% ғана
орта және ұзақ ... ... ... бұл ... ... жоғарлап,
сәйкесінше 1998ж.-38%, 1999ж.-49,3%, 2000ж.-48,1%, 2001ж-50,7%, 2002ж.-57%,
2003 жылдың қырқүйек айында-62,4% құраған. Бұдан, қазіргі ... ... ... ... ... ... орта және ұзақ мерзімді
несиелердің қысқа мерзімді несиелермен ... үлес ... ... ... ... әсер ... ... қорытынды
шығаруға болады. Сонымен бірге, лизингтік операциялардың ұзақ мерзімді
сипатта болатындығын ескерсек, онда ... ... ... ... ... және ... лизингтік нарықтың стратегиясы мен
тактикасын қалыптастыруда ... ... ... ... ... ... ... банк алдындағы төлемдік міндеттемелерін өз
уақытында орындауын және өтімділік деңгейін қамтамасыз етуін талап етеді.
Лизингтік ... ... ... қанағаттандыра отырып
коммерциялық банктер лизингтік операциялардың көлеміне, бағытталуына және
оның нақты түрлерінің дамуына әсер ... ... ... ... ... ... ... өз еңбектерінде: “лизингтік
компания лизингтік несиелеуге тікелей қатысуды қаламайды, ол тек ... ... ... ... ... ... ... компанияның
өзін қаржыландыратын банктік мекемелерге тәуелділігінің нәтижесінде банктік
капиталдың лизингтік бизнеске қатысуының жанама ... ... ... ... ... фирмалармен несиелік қатынастарды
ұйымдастыру кезінде несиелеудің банкте қабылданған ... ... ... жүзеге асырады. Сондықтанда бұндай несиелік операцияларды
клиенттерге несие беру ... ... ... ... ретінде де
қарастыруы мүмкін. Бірақ кейбір жағдайларда лизингтік компаниялар үшін
несиені беру және оны ... ... ... ... да ... ... ... берілетін несиелер бойынша баға белгілеудің
және олардың төлем қабілеттілігін анықтаудың ... ... ... ... ... елімізде лизингтік бизнестің дамуы лизинг шартымен
пайдалануға беру мақсатында құрылғыларды сатып алу үшін ... ... ... ... келіп тірелуде. Ал, коммерциялық банктер
айналыстағы бос ақша қаражаттарын жинақтаумен айналысатын мекемелердің бірі
болып табылатындықтан, лизингтік ... ... ... бірі
ретінде қарастыру лизингтік бизнестің дамуы үшін ... ... ... табылады.
Қазіргі уақытта ҚР-да коммерциялық банктердің лизингтік операцияларды
жүргізу үшін заңдылықты база ... ... ... ... және ... ... ҚР президентінің 1995 жылғы 31 тамыздағы ... күші ... ... ... ... ... ... лицензиясы негізінде
лизингтік операцияларды жүргізуге құқықтары бар. Соған байлынысты біз
“банктік мекемелер ... ... ... үшін ... ... ... ұйым болып табылады” деген пікірге толығымен қосыламыз.
Себебі, кез-келген заңды ... үшін ... ... ... ... ... ... өте жоғары екендігі белгілі. Осы тұрғыдан
алып қарағанда “ҚР-ғы банктер және банктік қызмет ... ... ... ... пруденциялдық нормативтерге және т.б. нормаларға сәйкес
коммерциялық банктер ҚР-ның ҰБ-ң қатаң бақылауында болатындықтан, ... ... ... үшін ... ұйым ... ... ... тәжірибеде коммерциялық банктер лизингтік компанияларға
қарыз беруші ретінде емес, ... ... ... ... ... арқылы,
банктік капиталдың лизингтік бизнеске қатысуының ... ... ... Яғни, бұл әдіс лизингтік келісімдерді қаржыландыру үшін бос ақша
қаражаттарын іздестіру мәселелерін жеңілдетеді.
Коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... еншілес лизингтік компанияларды
бөліп шығару қажеттілігіне алып келеді. Бұл ... ... ... әрі ... ... көрсетеді. Еншілес лизингтік компаниялар үшін
лизингтік қызмет бір ғана қызмет түрі болып ... ... ... ... ... ... ... типтегі контрактілер
саны көбейеді.
Лизингтік процестердің ұйымдастырылудың бұндай құрылымында коммерциялық
банк өзінің еншілес ... ... ... келісімдерді жүзеге
асыру үшін тек несиелік ресурстар ғана ... Ал, ... ... үшін ... ... мәселелердің барлығымен, яғни, тауар өндіруші
зауыттармен сатып ... ... ... ... ... көрсету
және т.б. сұрақтармен еншілес лизингтік компания айналысады. Банктердің
еншілес лизингтік компаниялары ... ... ... ... ... роль ... ... ірі сегмент болып табылады.
Сонымен, лизингтік компаниялардың қызметіндегі жаңа сфералар ... ... ... ... ... Осы ... компаниялардың ұйымдастырушылық құрылымы нарық талаптарын ескере
отырып, лизингтік бизнестегі прогресті қамтамасыз етуге ұмтылуы қажет ... ... ... ... үшін лизингтік операциялардың тартымдылығы ... іске ... ... ... ... ... ... бар
екенділігімен түсіндіріледі. Сонымен бірге, лизингтік ... ... ... өз операцияларының санын ұлғайтуға, ... ... ... ... ... ... ... серіктестік қатынастардың дәстүрлі байланыстарын тереңдетуге
және өзара тиімді байланыстар ... ... ... қызметтер нарығындағы бәсекелестіктің тереңдеуі жағдайында
коммерциялық банктердің лизингтік ... іске ... ... ... әсер ету сферасын ұлғайтудың тиімді әдісі болып табылады.
Коммерциялық ... ... ... ... өз ... сала отырып
және сол арқылы лизинг беруші қызметін атқара отырып, еліміздегі негізгі
қорларды жаңарту ... мен ... ... ... даму ... ... лизингтік нарықтағы жалпы жағдайды
бақылауға өз үлесін қосады.
Банктер үшін лизингтік операцияның ... оның ... ... ... ... Яғни, лизингтік төлемдер
арқылы банк коммиссиондық ақы ... ... жаңа ... иеленеді.
Сонымен бірге, лизингтік операция тәуекелділігі өте жоғары банктік
операциялар қатарына жатады. Лизингтің негізгі ... ... ... ... банк тәуекелділігі жоғарылайды. Себебі, бір лизингтік
келісім-шарт мерзімі ... ... сол ... ... сұраныс
болмаған жағдайда, лизинг объектісінің қалдық құнының өте көп ... ... ... ... Сондықтан банктік тәуеклділік тұрғысынан
алып қарағанда лизинг беруші-банктің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... айтқанда, лизинг берушінің қызметін атқара ... ... ... қатынастардың дамуының негізгі приоритетті
бағыттарын анықтайды. Осы ... ... ... бүгінгі күні, олар ең
алдымен халыққа қызмет ... ... ... және ... өте ... ... ... шығаруды ұйымдастыруға ... ... көп ... ... ... деп ойлаймыз.
3. Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесі
. 3.1.Қазақстан Республикасының қаржы нарығындағы ... ... ... ... ... Республикасының нарығында 15 ... ... ... ... ... 4 лизингтік компания (Астана
финанс, Астық лизингтік компаниясы, Қазагрофинанс және ... ... 1 ... ... ... және ... ... Альфа-лизинг, Нұр-инвест, Халық лизинг, Темірлизинг,
Казтранслизинг, Альянс лизинг, БТА лизинг, АТФ ... және ... ... ... ... ... істеуде.
“Центрлизинг”
Лизингті қаржыландырудың базалық жағдайы:
• келісім шарттың минималды соммасы-35000$;
• лизингтің мерзімі-37 айдан 7 жылға дейін;
• лизингтің ставкасы-17 ден 23%-ға ... ... ... төлем-30% лизинг құралының құнынан;
• лизинг құралын сақтандыру-міндетті, (лизингалушының шотынын);
Компания ... ... ... ... ... Центр лизинг
компаниясы жеңілдіктермен қаржыландыруға мүмкіндігі бар: құрал-жабдықтар,
авто және арнайы ... ... ... (жылдық 12%).
Қаржыландыру Кореяның экспорт- импорт банкісімен жүзеге асырылады.
Лизинг құралы ... ... да ... ... ... ... 12% ... лизингтің мерзімі 3 айдан 5 айға дейін,
минимальды ... ... 300-500 мың АҚШ $ ... ... базалық жағдайы:
• Қаржыландыру мерзімі-36 айдан 60 айға дейін.
• Аванстық төлем-30% лизинг ... ... ... ... соммасына сыйақы-12 ден 18% дейін (год).
• Жобаны қарастыру мерзімі-3 аптаға дейін.
• Төлем шотын ашу ААҚ ДБ “Альфа-Банк”.
Компанияда лизингтік ... ... ... ... ... ... ... ставкасы қаржыландыруға байланысты жүзеге асырылады.
• Қаржыландыру мерзімі 1-7ж.дейін.
• Лизинг объектісінің құны минимум 5000$.
• Аванстық төлем- 30% лизинг құралының құнынан.
... ... ... 2 ... 1 ай- ... қаржы институттардың қатысуымен болған жағдайда.
Нұр-Инвест Жапония, Үндістан және Қытайдың қаржы ұйымдарымен ... ... ... ... ... Лизинг мерзімі- 37 айдан 6- жылға дейін.
• Сыйақы ... ... ... төлемді қажет етпейді.
• Лизингтік төлемдер: ай сайын, тоқсан сайын және жарты жыл ... ... ... ... ... 2-4 апта.
• 50000 АҚШ $ қаржыландыратын жобалар қарастырылмайды.
“Темірлизинг”
Лизингті қаржыландырудың базалық ... ... ... ... ... құралының құны—10000 $ жоғары;
• лизинг бойынша сыйақы- 16-23%;
• жобаны қаржыландыру- 50- 300 мың ... ... ... 15 ... ... компаниясы Қазақстан территориясында жүзеге асырылатын
жобаларға қызмет көрсетеді.
“БТА лизинг”
Лизингті қаржыландырудың базалық жағдайы:
... ... 12 ... 5 ... ... ... 18-25% ... ставка 13% (жылдық);
• лизингтік төлемдер- ай сайын;
• лизинг объектісінің бағасы;
• ҚҚС соммасы;
• лизинг берушінің басқа да шығындары;
• сыйақылар;
... ... ... ... шарттың минималды соммасы- 50000 $, егер 50000$ аз болса %-қ
қойылым көбейеді, аймақтар үшін- 10000$;
• лизинг объектісін ... ... ... ... шартын міндетті тіркеу 20 күнде;
• жобаны қарастыру мерзімі- 2-3 апта;
ОАО “БТА лизинг” компаниясы ЕККДБ несие желісімен ... ... ... ... ... ... ... лизинг келісім шарттары бойынша: 3-5 жыл;
• кіші жобалар 100000$ дейін, 37 ай;
• орта және ірі жобалар- 5 жыл;
• сыйақы ставкасы- 18-22% ... ... ... ... ... лизинг групп”
Лизингті қаржыландырудың базалық жағдайы:
• лизинг мерзімі- 5 жыл;
• лизингтің минималды ставкасы- 23% (жылдық);
• орта жылдық ставка- 10%;
... ... ай ... ... ... ... 5000$;
• лизинг келісім шарты бойынша аванстық төлем- 20% лизинг ... ... ... мерзімі- 1-2 апта;
• экспертиза өткізген комиссия- 0,3% ... ... ... ... ... ... групп” келесі бағытта жұмыс жасауда:
• медициналық құрал-жабдықтарды ұсыну;
• техникалық сервис;
• фармацевтикалық тауарларды ұсыну;
АТФ лизинг
“Алматы Қаржы-Сауда банк” ААҚ ... ... ... ... 6 ... ... “АТФ лизинг” компаниясы құрылды. 2000ж. 1 қазан
айында ЖШС ... ... ... 2001ж. ... айында ЖАҚ болып өзгерді.
2003ж. желтоқсан айында АҚ болып қайта өзгереді.
“АТФ ... АҚ ... ... ... теңге.
Компанияның негізгі мақсаты қазіргі ... сай ... ... ... ... алып келу.
“АТФ лизинг” компаниясы отандық және шетелдік ұйымдармен тығыз ... ... ... ... ... ... ... Япония медициналық құрал- жабдықтарды жабдықтаушы.
“MERKUR”- диллер “Audi” және “Volkswagen” компанияларының, “Pressta” ... ... ... өндіруші, “Alcon ... ... ... ... ... ... “Toyota центр Жетісу,
Astana Motors”.
АТФ лизингтің жақсы жақтары:
• лизингке жаңа құрал- жабдықтарды ала отырып өндіріс қуатын көбейтеді;
• 100% ... ... ... ... ... балансында көрсетіледі;
• лизингтік келісім- шарттың мерзімі 3 жыл және одан жоғары;
• лизинг сыйақылары;
• лизинг құралы ҚҚС салығынан босатылады, егер ҚР ... ... ... ... ... алған жағдайда;
• лизинг алушының мүлікке құқығы толық ... ... ... ... ... алушының лизинг жобаларын жүзеге асырумен танысу.
• Қаржы лизингінің ... ... ... ... ... ... алуға
керекті құжаттар.
• Лизинг алушының компания қызметкерімен кездесуі.
• Жабдықтаушыны таңдау, ... ... шарт ... ... ... ... беру.
• Жобаны іске асыру 7-10 күн.
• Үш жақты келісім шартқа, лизинг шартына қол қою (жабдықтаушы, ... және ... ... ... ... ... ... міндеттерді орындау.
• Сатып алу- сату шарты бойынша құрал- жабдықтарды ұсыну.
• Жабдықтаушы, лизингтік ... және ... ... ... ... ... АКТ-не қол қою.
• Құрал жабдықты айналысқа жіберу лизинг шарты бойынша.
• Келісім шартта ... ... ... ... ... ... ... лизинг алушының атына өткізу.
Лизинг алу үшін алдын ала қойылатын талаптар:
• мерзімі- 37 ... 5 ... ... ... ... 16-20% ... аванстық төлем- 5-30% лизинг құралының бағасына байланысты;
• жобаның минималды соммасы- 50000$;
Керекті құжаттар:
• лизингтік құрал- жабдық ... ... ... ... ... анкетасы;
• жеке құжаттар;
• жобаның қысқаша түсінігі;
БТА лизинг
“Банк Туран ... ... ... алдыңғы қатарлы банктерінің
бірі. 2000ж. банк өзінің еншілес “БТА лизинг” компаниясын құрады. Қазіргі
таңда “БТА лизинг ... ... ... және ЕҚҚД ... ... ірі ... бірі.
Компанияның жарғылық капиталы- 2000000$. “БТА лизинг” ААҚ ... ... ... және ... мына салаларда қызмет көрсетеді:
• Транспорт
• Құрылыс
• Ауыл ... ... ... ... ... құрылысы
• Химия өндірісі
• Өндіру өндірісі
БТА лизинг компаниясының лизинг сызбасы
1. Клиенттердің ... ... ААҚ ... ... ... және лизинг берушінің лизингті жабдықтаушымен мәмілесуі.
3. Несие комитетінде келісімді талқылау.
4. Келісім шартқа тұру.
5. Лизинг берушіге аванстық ... ... ... ... ... құнын төлеу.
7. Құрал жабдықты беру.
Даму жоспары.
ҚР-да лизинг бизнесі даму үстінде. Мұндай ... ... ... лизингке
деген сұраныстың көбеюі.
Үкімет Қазақстанның экономикалық өсуіне көңіл бөлуде, соның ішінде
шағын, орта ... және ... ... дамытуда.
Лизинг – шағын ұйымдардың негізгі қорларды пайдалануға ... бір ... ол ... ... 2003ж. ... ... ... келісім шарттар қаржыландырылды. Бұл көрсеткіш 2002ж. қарағанда 2
есе өскен.
2003ж. келісім шарттардың ... ... 84000000 АҚШ $ ... 2004ж. ... 2 есе ... жоспарлауда.
Лизингтік нарықтың өсуімен, лизингтік компаниялардың пайыздық қойылымы
15-17% төмендейді.
МФК мамандарының ... ... ... ... көлемі
500000000-600000000 АҚШ$ өседі. 2005-2006жж. Қазақстандағы лизинг нарығының
потенциалы негізгі қаржы мен инвестицияның 4% құрайды.
|жылдар ... ... |500 ... |1000 ... |1500 ... |2000 ... |2500 ... төлемдерді есептеу тәсілдері
S= A+B+Q+R+D
S- жалпы лизинг кезеніндегі лизингтік төлемдердің жалпы соммасы;
А- лизинг кезеніндегі лизинг мүлкінің қайта қайтару құнының соммасы;
В- лизинг ... ... ... ... ... ... лизинг берушіге төлем;
R- мүлікті сақтандыруға байланысты лизинг берушіге төлем;
D- келісім шартта ... ... ... басқа да шығындары.
Әрі қарай сақтандыру соммасын және басқа да шығындарды ... ... ... ... мына ... есептейміз:
S=A+B+Q
Лизинг мүлкінің қайта қайтару соммасы лизинг ... ... ... тең ... ... ... сыйақысы і-кезеңінде мына формуламен
есептеледі:
Bi=(А-(і-1)(pB/m,і=1,N
А-лизинг мүлкінің өтеу соммасы.
Аі- і- ... ... ... өтеу ... ... ... жылдық пайыздық қойылымы.
m- бір жыл ішіндегі кезеңдер саны.
Лизинг берушіге “і” периодындағы лизинг құралының несие ресурсының құнын
төлеу формуласы:
Кі=(к-(і-1)(Аі)(рК/m,і=1,N
К- ... ... ... ... несие ресурсына төлем.
рK- несие бойынша жылдық пайыздық ... жыл ... ... ... ... і- ... шамасының, үлесінің есебін ... ... ... Ai+Bi+Ki,i =1,N
Ci=Ai+(A-(і-1)(Ai)(pB/m+(k-(і-1)(Аі)(pK/m,і=1,N
Лизинг төлемдерінің жалпы соммасы, барлық кезеңдердің төлемдері ретінде
есептеледі.
Лизингтік төлемдердің жалпы соммасы ... ... ... ... ... береді.
Гиперинфляция жағдайындағы лизингтік төлемдерді анықтау методикасы
Лизингтің бағасын мыналар құрайды: амортизациялық төлемдердің ... ... ... ... ақылары, комиссионды төлемдер, табысқа
салынатын ... ... ... амортизациялық төлемдердің өсімі.
Pk- пайдаланылған несие ресурстары бойынша төлем ақылар.
Pi- лизинг берушіге комиссиондық төлемдер.
Pu- лизинг берушінің қосымша шығындары.
Pn- ҚҚС ... ... ... лизинг бизнесін дамыту жолдары
Банктік лизингтін даму жолдары
Нақты экономикалық сектормен қарым-қатынасты ... ... ... ... ... ... жаңа ... түрлерін
жүргізуде. Тікелей ... және ... ... ... ... ... қатысушыларға кепілдеме ... ... ... ... ... ... ... топтарға банктердің қатысуы қолданылады.
Негізгі өнеркәсіп қорларын жаңартуға инвестицияларды тартудың ең тиімді
әдісі- ол лизинг.
Экономикасы дамыған елдерде лизинг ... бері ... ... ... ... АҚШ-та лизинг кеңінен ... онда ... ... ... ... ... ... алушы –кәсіпорындарға маңызды біруақытылы ... ... және ... жаңа ... ... мен басқа да
техниканы алуға ... ... ал бұл ... ... ... ... өсуіне, экспорт көлемінің өсуіне және өндіретін
өнімнің бәсекелестігін көтеруге алып ... ... ... ... ... бар. Аванс төлеген лизинг алушының лизингтік мүлікті
тиімді қолдануда қосымша күшті ынталандыру пайда болады. өйткені ... ол ... да, ... де ... ... ... ... өзіндік қаржыландыру, қаржы жағдайының тұрақтылығын, керекті
деңгейде рентабельділікті ... ... ... ... қатар лизинг
алушылар салықтық жеңілдікке ие болады, өйткені лизингтік төлемдер ағымдағы
шығындар сияқты өндірілген ... ... ... ... және ... ... ... жеткілікті қаражаттарының болмауы және банктік несие алуда
қыйыншылығы бар жай кәсіпорындар мен жеке ... үшін ... ... ... ... ... ... инерттік мәселелерді ... ... ... ... ... мен ... ... ат салысады. Лизингті пайдалана отырып, тікелей ... ... ... сияқты республикада да негізгі лизинг берушілер болып
коммерциялық банктер саналады. ... ... ... ... Олар шетел банктерімен жақында ғана қолдана бастады.
Банктердің лизингтік қызметке қатысуы тура, егер ол ... ... және ... ... ... ... ... арнайы лизингтік
компаниялардың лизингтік мүліктерді алуға несие ұсынады, олардың капиталына
немесе лизингтік келісім-шартта кепілдік ретінде ... әлем ... ... ... ... ... ... және олардың еншілес
компанияларымен ұсынылады ... ... ... ... ... үшін ... ... лизинг беруші
компанияларына қарағанда мынандай артықшылықтары бар:
- банктін лизингі лизингтік компанияға ... ... ... бар ... лизингтік келісім-шарт лизингтік ... тез ... ... лизингтік компанияға банктік несие алу
үшін қосымша уақыт қажет.
Банктерге лизингтік операциялар ... ... ... қолайлы
болып келеді:
- орындалатын операциялар көбейеді, қарым-қатынастар күшейеді және
жаңа тиімді серіктестік қатынастар орнайды, тұтынушылар саны
өседі және ... ... ... ... жақсарады;
- берілген банктер операцияның нақты материалды қамтамасыз етуінің
болуы, қайтарыланбайтын лизингтік ... ... ... ... ... оны лизинг алушы сатып алғанша банк
иелігінде болады, ал егер лизинг ... ... ... ... онда ... банк иелігіне өтеді. Бұл кезде үшінші жақ
лизинг алушы – кәсіпорынның ... ... ... тыйым сала алмайды. Егер банк лизингтік компанияға несие
берген кезде лизингтік жоба ... ... ... сату ... оны ... лизингке өткізу) лизингтік
компанияның жауапкершілігінде болады. Бұл жағдай ... ... ... ... және ... беретін банк
көзқарасы бойынша лизингті қаржыландыру тиімділгін көтереді;
- лизингтік компания, оның жобалар қаржыландыратын банкпен ... ... ал банк үшін оның ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдарды тартады;
- ұзақ уақыт бойы ... ... алу. ... ... қызмет
көрсетуде үлкен шығындар және оның тиімділігін көтеру несиелік
мерзімнің өсуін қажет етеді, бұл ... ... бар ... де ... операцияларында жүзеге аспайды;
- лизингтік операция рентабельділігінің үлкен ... ... ... банк ... шарт ... лизинг
беруші болып қатысады, немесе лизингтік компанияға несие беруші де болады.
Лизингтік компанияны банк несиелендіруді екі ... ... ... лизингтік компанияның нақты келісім-шартын несиелендіру;
• лизингтік компанияны түгелімен, лизингтік жобалар портфелі ретінде
несиелендіру ... ... банк үшін ... ... тиімді нысаны болып
келеді. Бірінші жағдайда, несиенің мақсатты бағыты, ал ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдің
төмендеуі байқалады.
Экономикадағы жалпы жағдай, еліміздегі лизингтік бизнестің дамуына
үлкен әсер ... ... ... ... ... ... соқтырды. Олардың бәрі технико- экономикалық қатынастардың үзілуіне,
қаржы- несие ... ... ... ... әсер ... КСРО-ның
құлауы тауар алмасуды қайта қарастыруға тура әкелді, бұл өз кезегінде
өндірістің ... ... ... ... ... ... бизнестің дамуына, жалпы
экономиканың мәселесі және тағы басқа объективті, ... ... ... ... ... лизингтік бизнестің дамуына кедергі болса, ал
енді бір факторлар оның дамуына жол береді.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... лизинг дамуындағы қаралы жылдар болса, 1995-1997 жж. ... ... ... ... ... негіздегі транспорттық
лизинг нәтижесінде, бұл мерзім лизинг дамуына үлкен үлес қосты.
Бірақ та лизингтің тез дамуына, әсіресе коммерциялық ... ... ... ... кедергі жасады және жасауда. Солардың ішінде
келесідей жалпы экономикалық және салалық мәселелерді көрсетуге болады:
1. Машиналар мен құрылғылардың ... өсуі және өсу ... ... және басқа салалар ... ... ... ... мен ... лизингпен қаржыландыруда, ішкі және сыртқы
инвестицияларды іздеу және тарту.
3. Лизингтік негізде жіберілетін машиналар мен ... ... ... ... ... ... ... несиелер бойынша
қайтарымдардың болмауы.
5. Лизингтік бизнесті реттейтін заңдық- нормативтік бағанын төмендеуі.
Коммерциялық лизингтің ... ... тағы бір ... ол ... ... жағарлығы мен мерзімінің қысқалылығы. Олардың деңгейі
инфляция және Қазақстан Республикасының Ұлтық банкінің қайта қаржыландыру
мөлшеріне ... ... ... ... ... Банктері
лизингтік операцияларға қатысуына ешқандай қызығушылық танытпайды.
Қарыз қайтару мерзімі шетелдерде қысқа мерзім (1 ... ... ... (1-6-10 жыл), ұзақ ... (10 ... жоғары) болып бөлінеді.
Ал ЛТД елдерінде қысқа мерзімі (1 жылға дейін), орта мерзімі (1-3 ... ... (3 ... жоғары) болып келеді. Шетелдерде қысқа мерзімді
несиелерден ... ұзақ және орта ... ... көп ... ... елде ... 1 жылға дейінгі нестелер, барлық несиелердің 95-96%
үлесін алады.
Қазіргі кезде біздің еліміздің ... ... ... және
физикалық тозған негізгі қорларды пайдалануда. Оларды жанарту ... ... ... та ... әр ... ... керекті, әр түрлі
негізгі ... ... ... ... ... ... ... агроөнеркәсіпке керекті 1500 машина түрінің 11-і ғана шығарылады.
Қазіргі кезде ең күрделі мәселелердің бірі агроөнеркәсіпке керекті құрал-
жабдық алу үшін ... ... ... ... ... іздеп табу.
Қазақстан Республикасындағы лизингтің дамуын ұстап тұрған факторлар.
1994 жылы лизингтік инфраструктураны кең көлемде ... жыл ... ... ... актілерде көрсетілген, лизингтік ... ... ... ... болды деп есептеуге болады,
осындай документтердің бірі №206 1994 ... 12 ... ... ... ... ... ... заңы болып
табылады. Онда отандық лизингтің ... ... ... және
экономикалық жағдай жасайтындығы көрсетілген. ... ... ... ... ... ... келесідей факторлар әсер етуде:
- Шетелде “Лизинг” деген термин 3 ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді инвестицияға
әлі жағдай жасамаған. Банктердің ұзақ мерзімді несиелеудегі, тәуекелді
жабатын салық заңнамасын жасау керек.
- Лизингтік нарықтың инфраструктурасының ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігі.
- Кепіл жүйесінің дамымауы. Тәуекелден құтылу үшін 100% залог лизингте
(мысалы сақтандыру).
Қазіргі ... ... оның ... ... ... ... көп ... жоқ, бірақ та осымен көптеген экономикалық және
әлеуметтік мәселелерді шешуге болады.
Лизингтік бизнесті ұстап ... ... ... ... ... ... ... лизинг” туралы заң, салық және
кеден кодекстері көптеген өзгерістерді талап етеді. Қазақстан әлі 1986 ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Нарыққа
тәуекел үлкен, қаржыландыру мерзімі өте қысқа, алғашқы салымның деңгейі
жоғары ресурстадың құны ... ... ... ... операция,
егерде бизнес- жоспарды жақсы жасағанда ғана екі жаққа тиімді болады.
Лизингтік іс-шараларды сақтандыру.
Лизингтік іс-шаралардағы сақтандыруды айта ... ... ... ... ... ... түрде жасалады, ал егерде келісім шартта
басқаша көрсетілсе, онда екі жақ оны өздері қарастырады.
Лизингтік келісім- шартта ... ... ... ... ... қаржылық тәуекел, саяси тәуекел, азаматтық және
профессионалдық жауапкершіліктердегі ... ... ... ... ... ... тәуекелі, интелектуалды меншік
объектісімен байланысты тәуекел.
Жоғарыда аталған тәуекелдерді сақтандыруды бар ... ... ... ... ... ... осы ... компаниялары
мен 2-ші деңгейлі банктердің бақылаушысы болғандықтан, олар Ұлттық банкке,
лизингтік операция жайында есеп беріп отырулары ... ... ... шешпей еліміздегі лизингтік
компанияларды, дәлірек айтсақ, ... ... ... ... ... ... қуатын одан әрі күшейту ... ... ... ... ... бұл ... өз алдына бір өзекті
мәселе.
Қазақстанда лизингтің даму жолы біздің көз қарасымыз бойынша келесідей ... ... ... Экономиканың барлық саласындағы моральді және физикалық тозған негізгі
құралдарды тез, әрі түбірімен ауыстыру.
2. Инфляция деңгейін төмендетумен қоса, ... ... ... ... және ... ... Ұлттық экономикадағы шағын
және орта бизнесті дамыту.
Шаруашылық кешеніндегі инвестицияны ... ол ... ... ... ... табылады. Оны жүргізу механизмі тек қана бос қаражатқа
тірелмей, сонымен қатар дамып келе жатқан шағын және орта ... де ... ... ... ... ... дамуы, Қазақстанда инвестицияны
белсендірудің және негізгі құрал-жабдықтарды ауыстырудың бірден-бір ... ... ... ... даму ... мен ... ... Қазақстан кәсіпорындары Жақын және Алыс шетелдерінің
машина-техникалық импорттарын, отандық өндіруші-заводтарының техникаларының
жеткізілуін қажет етеді, ... ... ... және ... ... бұл ... ... құнын төлеуге мүмкіншілік жоқ.
Ақырында негізгі ... ... ... ... ... және физикалық тозға. ... ... ... ... ... ... ... қорлар 50%
және одан да жоғарыға ескірген. Басқаша айтқанда тозу ... ... 69,78% ... ... ... халық шаруашылық саласына
байланысты негізгі өндірістік қуаттылықтарының физикалық тозуы ... ... ... ал ... машиналар мен механизмдер моральды
ескірген.
90ж. ... ... және ... ... ... ... қаражаттарын, амортизациялық қорлар және өнеокәсіп даму ... ... ... ... ... қалыпты деңгейге келтірмегендіктен
жағдай қиындай түсті. Бұл мәселе кіші кәсіпорындар қызметтерінде, әсіресе
инновациялық бағытта көрініс ... ... осы ... ... ... ... ... кеңауқымды дамуы Қазақстан үшін инвестициялық
үрдістің ең тиімді перспективті ... және де ... ... және ... ... ... ... қуатты тылсымы болу
керек.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... ... және шағын тәуелсіз
лизингтік компаниялар арқылы ІІ ... ... ... ... болып
саналады. Көбінесе үш субъект қызмет етеді: лизинг ... ... ... ... ... ... ... үш сатыға бөлуге
болады: кәсіпкерліктің және ... ... ... ... лизингті тәжірибелік түрде қолдану, Республика Парламенті
қабылдаған негізгі нормативті құқықты ... ... соң, ... ... 2000ж. ... Республикасының Заңы лизингтің дамуына
әсер етті. Кейбір бағалауларға сәйкес Қазақстан Республикасында ... 250 млн. АҚШ $-нан кем ... ... ... мемлекеттік лизингтік компаниялар
қызмет етеді (мысалы, “КазАгроФинанс”), ал он ... ... ... ... Халық Лизинг, АТФ Лизинг, БТА Лизинг, Темір Лизинг
және т.б.), ал ... құру ... ... ... ... СНГ ... конфедерациясының серіктестігі ретінде
“Қазақстандық лизинг Қауымдастығы” құрылып, қызмет істеуде. Берілген қаржы
институттарының қызмет ... ... ... ... ... дамуы үшін қажетті қаржы құралы болып саналады, себебі жал,
сату-сатып алу және ... ... ... бар. ... ... ... сызбасы арқылы техника және құрал-жабдықтарды пайдалануда
салыстырмалы кестені көрсетейік. Мысалы, ... ... уш ... ... ... сызбасы арқылы техникаларды және жабдықтарды иелену
|Көрсеткіштер ... ... ... ... |Өз ... |
| |алу, $ ... алу, $ |арқылы алу, $ |
|1. жабдықтың таза құны|10000 |10000 |10000 ... ҚҚС ... |0 |1600 |1600 ... ... ... (%) |2000 |0 |0 ... көлік және кеден |барлығында бірдей|барлығында |барлығында |
| | ... ... ... ... |қаржы сомасынан |қаржы сомасынан |0, бірақ тозу,|
| |480 |600 ... ... |
| | | |бар ... ... үшін %сомасы |жылдық |2816 |0 ... және ... ... 18 %| | ... ... | | |
| |2356 | | ... ... қарызды |8000 |10000 |0 ... ... | | | ... барлық төлемдер | 12836 | 15016 | 11600 ... ... ... және ... қаржылық артықшылығы айқын
байқалуда. 10000$ тұратын құрал-жабдықтыт несиелі түрде сатып ... 2180$ ... Егер ... ... бұдан жоғары болса,
онда үнем де жоғарылайды. Лизингтік ... ІІ ... ... үшін ... көзі ... келеді. Лизингті инвестициялау (лизинг беруші және ... ... ... және несиелеу (ІІ деңгейлі банктер мен лизинг
беруші, лизинг ... мен ... да ... ... ... түрде көруге болады.
Лизингтік компаниялардың өтіп кеткен жұмыс кезеңі кезінде, оның дамуын
тоқтататын жағдайлар байқалды, сондықтан да ... ... ... да ... қарастыру өте күрделі үрдіс және көптеген күштерді қажет етеді.
Лизингтік келісім-шарт кезінде екі жақта ... алу және ... ... ... ... ... Себебі лизингтік компания сараптама
жүргізгенде және өндірушілерді іздегенде лизинг алушы ... ... ... Сол себептен тұтынушы жоғалтпау үшін лизингтік келісім
–шарт туралы қосымша жазбаша ... ... ... ... жүргізгенде, мысалы, шағын
кәсіпкерлікті ... ... ... дамыту керек, сондықтан Республикада
лизинг туралы нормативті-құқықты база жүзеге ... ... ... ... келетін қосымшаларды және өзгертулерді лизинг туралы
заңдамаға еңгізіледі. Заңдық актілерде ... ... ... ... ... Мысалы, 05.07.2000ж. “Қаржы лизингі” туралы
Қазақстан Республикасының заңында ... ... ... ... ... ... ҚР заңында лизинг- бұл инвестициялар. ҚР
Азаматтық кодексінде жал келісім шартының әртүрлілігі. ... та ҚР ... ... ... - ... ... негізгі жабдықтарды сатып
алуы. Лизинг алушы негізгі жабдықтардың иеленушісі, ал лизингтік төлемдер-
лизинг алушыға ұсынылған несие ... ... ... ... ... затты
сатып алмай, лизинг берушіге қайтаруға құқы бар. Соңында қиындықтар
туғызатын әртүрлі ... ... ... болады. Егер бұл сату-сатып
алу болса, онда ҚҚС төленеді. Егер бұл ... ... онда ... 1 ... ... ... туралы заңда лизинг беруші алып келе
жатқан импорт ОС, ... ... одан әрі ... ... берілгенде ҚҚС
төлеуден босатылады). Осылай лизинг алушы лизингке жай импортқа қарағанда
ОС ... ҚҚС ... ... бағамен алады.
Қазіргі кезде лизинг алушылар көбінесе өндірістік құрал-жабдықтарды
және автокөліктерге сұраныстарын білдіреді. Көбінесе лизингтік компаниялар
осы ... ... ... ... ... ... сияқты көптеп таралған,
басқа да лизинг тауарларына деген екінші деңгейлі нарық ... ... ... ... ... ... тез ... Алғащқы кезеңде экономиканың барлық саласының мемлекеттік көмегі
керек.
Бүкіл аймақтарда және салаларда ... ... ... ... дайындап, еңгізу қажет:
• Қаржы лизингі операциясын ... ... ... жобаларды
қаржыландыруға мемлекеттік бюджеттен қаржы бөлу. ... ... ... ... ... ... ... үшін, инвестициялық
жобаның болашақта әлем нарығында үлкен рольді атқара алуы.
• Лизингпен қамтамасыз ... ... ... ... үшін
тауарларды жеткізудегі мемлекеттік тапсырыс бөлу.
• Лизингтік келісім-шарт қатысушыларының ... және ... ... ... ... ... дамыту.
• Лизинг субъектілері үшін салықтық жеңілдіктерді жасау және еңгізу.
Салықтық жеңілдіктер - шетелдерде лизингтің тез ... әсер ... ... ... Мұнда жеңілдіктер көп болған сайын, лизингтің
дамуы жоғарылайды.
• Лизингтік қызметті қалыптастыру үшін нормативті-құқықты базаны ... ... ... ... ... ... көрсету, әсіресе:
- шағын кәсіпкерлік ... жаңа ... ... ... мемлекеттің көмек көрсету кепілдемесі;
- лизингтік орталықтар, технопарктер жүйесін құруды жүзеге асыру;
- техникаларды жеткізу;
- ... ... ... үшін ... ... бөлу ... ... көрсету.
Егер мемлекетіміз, ҚР-да болашақта лизингтік бизнесті дамытуда қатысса,
онда бізде ... ... тез ... бет алып және ҚР-сы ... өз ... ... ... ... және ... алушылар мен өндірушілерді
көптеп тарту лизингті дамытудың мақсаты болып табылады. Нарықтық экономика
шартында электронды ... ... ... қажет етеді. Берілген
базалардың қажеттілігі лизингтік компаниялар ... ... ... Лизингтік бизнесті дамыту мақсатында тез және
сапалы түрде қызмет ететін қызметкерлерді көптеп тарту ... ... ... ... ... және нарыққа анализ жасау үшін
көптеген информация жинау керек.
Экономикадағы ... ... ... ... ... ... ... 1992ж. бастап ТМД-ның басқа елдері ... ... ... ... ... шаралар өткізе бастады.
Нарықтық экономикаға өту кезінде экономикалық сауда байланыстары узілу,
біркелкі қаржы-несие саясатын өткізуде координациясы жоқ дағдарыс ... ... ... ... ... ... ... және басқа елдер экономикасымен араласып кетуі әсер етті. ҚСРО-
ның ... ... алу және ... ... ... ... ... келді. Бұл өндірістің төмендеуіне итермеледі.
1993ж. 15 қараша айында Қазақстан өзінің ұлттық валюта - ... Бұл ... ... ... ... ... қаржы – несие
жүйесінде. Осыдан бастап қайта құрудың екінші сатысы басталды, оның басты
өзіндік ... ... ... Ұлттық банк пен Үкімет
тәуелсіздігін құру еді.
1994ж. ортасынан бастап экономикалық ... шығу және ... ... ... ... істеуінің 15 айлық бағдарламасын
қабылдаумен қайта құру құрылымы ... ... ... жүзеге
асырылатын инфляцияға қарсы саясатқа бағыт алды.
Үкімет қажет емес ... ... ... ... ... аса ... ... қабылдауды аяқтады. Ұлттық
банкпен бірге Үкіметке инфляциялық үрдісті басқаруды қолға алды.
Осыған орай 1994ж. ... ... ... бірінші көріністеріорын тапты, олар келесі ... ... ... бет ... Инфляция 1992ж. 3061% және 1993ж. 2265%–дан
1995ж. 60% және 1996ж. 29%-ға ... ... Оны ... кестеден көруге
болады.
1991-1996жж. Қазақстан экономикасында инфляция деңгейі және 2002ж. оның
төмендеуі ... ... ... % ... |247 ... |3061 ... |2265 ... |1258 ... |60 ... |29 ... ... ... |9-12 ... |7-6 ... |3-4 ... ... ... ... ... сатыдан инвестициялыққа
өту және макроэкономикалық тұрақтылықты сипаттайтын ... ... ... ... ... жағдайда реформалауды тереңдету мақсатымен жаңа ... ... ... 1995ж. ... 1996-1998жж. реформаларды
тереңдету туралы Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... ... жылдық инфляциялық деңгейдің 1996ж. 26%-28%, ал 1998ж. 9%-12%
дейін ... 1997ж. ... ... ... ... ... ету;
• кәсіпорынның және қаржылық сектордың реформасы;
• өндірістік инфрақұрылым модернизациясы;
• жоғары тиімді ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасау, құрылымдық-институционалдық
реформаны жалғастыру;
• кәсіпкерлікті, әсіресе орта және ... ... ... мемлекеттік
саясатты күшейту.
Экономика дамуының инвестициялық кезеңі лизингтік бизнестің ... ... ... орай ... ... даму кең көлемі мен ... және ... ... ... мен нысандарының субъективті
және объективті кешендері әсер етеді. Осы нысандардың және ... ... ... ал ... болашақта мемлекетте лизинг ... ... 2002ж. ... ... лизингтік даму жағдайы бойынша ең
жағымсыз кезеңдер болып 1995-1998жж. саналады. Ал ... ... ... жабдықтар және агроөнеркәсіптік кешенде аралас және
мемлекеттік лизингті ұйымдастыру арқасында ... ... ... ... капиталдың қатысуының екі негізгі ... ... және ... ... ... банктер арнайы лизингтік
компанияларды несиелендіреді, ал екінші жағдайда ... ... ... ... ... ... 1995ж. 31
тамыз айына арналған “ҚР-ң банк және банк қызметі туралы ” ... ... ... ... ... бүкіл жұмыс істеу мерзімінде банк
жалға берілетін мүлікке жалға берушінің иелік ету құқығын ... ... ... ... асырады. Ұлттық Банктін лицензияларды беруі әлі ... жоқ, ал ... ... ... лизингтік операцияларда лизинг
беруші болып қатысуға құқықтары жоқ. Коммерциялық банктер де ... ... ... ... бола ... Бұл құқық тек қана
инвестициялық банктерге ғана беріледі. ... әлем ... ... ... ... банктердің қатысуы жанама әдіс
түрінде болып келеді.
Коммерциялық лизингтін дамуы, банктік несиенің ... ... ... қысқа мерзімін шектейді. Олардың ... ... ... ... ... және ... ... деңгейіне байланысты. Осындай ... ... ... ... ... ... және ... нысанда
қаржыландыруға қатысу қызығушылығын тудырмайды.
Қазіргі кезде Қазақстан кәсіпорындары ескіріп, ... ... ... технологиялармен ғана шектеледі. әлуетті модернизациялауға
сұраным өте ... ... ... ... ... ... ... негізгі түрлерін өндіру төмен деңгейде.
Лизингтік бизнестін дамуына, заңды-нормативті негізін өндіру ... ... ... ... ... ... даму перспективалары үш негізгі
бағытпен байланысты:
1. Экономиканың бар салаларында ... ... және ... ... капиталды түбінен және тез жаңарту сұранысы туып
отыр.
2. Экономикада инвестициялық белсенділікті ... ... ... ... ... ... ... және отандық пен шетелдік
инвестициялардың құюлуын жүзеге асыру
3. Ұлттық экономикада шағын және орта бизнесті дамыту, мемлекеттік
қолдау және ... ... ... ... ... ... ... жағдайы мен ішкі және сыртқы саясаттын негізгі
бағыттары туралы” ... ... ... бойы ... және ... ... ескіріді. Ол апаттық түрде болып келеді, ал бұл бізді
қысқа ... осы ... ... ... бастап Қазақстан Республикасының “Тікелей инвестицияда
мемлекеттік қолдау ... заңы ... және ... ... ... ... Тікелей инвестицияға мемлекет қолдау төмендегілермен
қорытылады:
- инвестициялық жұмыс ... ... ... ... ... преференциялар және жәңілдіктер жүйесін қамтамасыз ету;
- инвесторлар ... ... ... ... ... мемлекеттік мүшенің болуы.
Тікелей инвестицияларға мемлекеттік ... ... ... ... ... жұмыс пен қызмет көрсету, тауарларды
өндіруді дамытуды тездету үшін қолайлы инвестициялық ... ... ... 5 сәуір айынан бастап Қазақстан Республикасы Президентінің
бұйрығы бойынша тікелей отандық және ... ... ... туып ... ... приоритетті салалары:
- өндірістік инфрақұрылым;
- қайта өңделетін өнеркәсіп;
- ... ... ... ... үй, ... және әлеуметтік сала;
- ауыл шаруашылық.
Мемлекеттін шаруашылық кешенінің ... ... ... ... жұмыстын тез дамуының маңызды предпосылкасы.
Оны өткізудің механизмі бос ақша ... ... ... ... капитал, шетел инвестициялары), шағын және орта
бизнестің динамикалық дамуына сүйенеді.
Қорытынды
Лизинг еліміздің экономикасының мыңды ... ... ... ... ... тартуда, ел экономикасын көтеруде, ол ... ... ... ... ... шағын бизнеске нақты қолдау
көрсетуде, коммерциялық банктер мен лизингтік ... ұзақ және ... ... ... ... рөл атқарды деген болжаулар бар. Сонымен
жоғарыдағыларға қарап лизингтің Қазақстанда дамуына ... ... ... ... ... айырбас еместігін айта кетуге болады.
Біздің көзқарасымыз бойынша, лизингті ... ... ... жетіспейді деуге болады. Оның құрамында ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді жариялайтын
ақпарат болатын лизингтік нарықтың инфраструктуралық дамыту.
- ... ... ... ... ... кең көлемде
жеңілдіктер берілсе (3 жылдан жоғары)
- ... ... ... ... кезде қолға алынған мәселелермен қоса, (халықаралық лизингтік
келісім- шарттарда, валюталық бақылаудың болмауы), лизинг шегіндегі
шетел инвестиция тартуды қадағалау.
Осындай ... ... ... ... мерзімдегі, тәуекелі
жоғары операциялармен ... ... ұзақ ... ... ... ... ... итермелейтін болар еді.
Осындай тектес бағдарлама ... ... ... бумнан
алшақтандыратын еді.
-----------------------
Қаржыландыратын мекемелер
Мемлекеттік жергілікті ... ... ... ... беруші)
Өнеркәсіп-жабдықтаушы
Лизинг алушы
(жалға алушы)
6
2
7
3
1
2
5
4
Несие комитеті
Лизинг беруші («БТА лизингі»)
Жабдықтаушы
Лизинг алушы
4
1
2
5
3
8
9
9
6
6
7

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Лизингтік қатынастар41 бет
Халықаралық лизингтiк қатынастар22 бет
Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығындағы лизингтік қатынастар76 бет
Өндiрiстiк құралдар нарығының инфрақұрылымы6 бет
«Казагрофинанс» акционерлік қоғамының қаржы лизингін талдау57 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Инвестициялаудың ең қауіпсіз түрі - Лизинг27 бет
Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретінде86 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары28 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары туралы81 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь