Мүгедектермен әлеуметтік жұмыс

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І МҮМКІНДІКТЕРІ ШЕКТЕУЛІ КЛИЕНТТЕРДІ
ЗЕРТТЕУДІҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1. Мүмкіндіктері шектеулі адамдар және
олардың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.2. Мүмкіндіктері шектеулі адамдарға қатысты
мемлекеттің әлеуметтік саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
II МҮМКІНДІКТЕРІ ШЕКТЕУЛІ КЛИЕНТТЕРМЕН
ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫС
2.1. Мүмкіндіктері шектеулі клиенттермен әлеуметтік
жұмыс технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
2.2. Қазақстандағы мүгедектерді әлеуметтік қолдау ... ... ... ..44
III МҮГЕДЕКТІКТІҢ ЖӘНЕ МҮГЕДЕКТЕРДІ ОҢАЛТУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАЙ . КҮЙІ
3.1 Мүгедектің алдын . алу жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... 47
3.2 Мүгедектерді әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін дамыту және оларды әлеуметтік қолдауды күшейту ... ... ... ... 54
3.3. Мүгедектердің жұмыспен қамтылуына және жұмысқа орналасуына белсенді жәрдемдесудің нысандарын дамыту ... ... .. 56

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
ҚОСЫМША МАТЕРИАЛДАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Мүмкіндігі шектеулі адамдарды әлеуметтік оңалту (реабилитация) қазіргі әлеуметтік көмек пен әлеуметтік қызмет көрсету жүйелері үшін ең маңызды және қиын міндеттердің бірі.
Мүмкіндіктер санының үзіліссіз өсуі бір жағынан, денелік, психикалық және интеллектуалдық қабілеттеріне тәуелсіз, олардың әрқайсысына көңіл бөлу екінші жағынан, демократиялық, азаматтық қоғамға тән тұлғаның құндылығын көтеру туралы түсінік және оның құқықтарын қорғау қажеттігі, үшінші жағынан осылардың барлығы әлеуметтік оңалту іс - әрекетінің маңыздылығын көрсетеді.
Мүгедектер құқығы туралы Декларацияға сәйкес (БҰҰ, 1975 ж.) мүгедек — туғаннан болсын немесе оған қатыссыз, денелік және ақыл - ой мүмкіндіктеріндегі кемшіліктеріне қарай өз бетінше толығымен немесе жартылай қалыпты жеке және әлеуметтік өмірдегі қажеттіліктердің өздігінше қамтамасыз ете алмайтын әрбір адам.
1992 ж. 5 мамырдағы Европа кеңесі Ассамблеясының 44 сессиясының реабилитациялық бағдарламасына сәйкес мүгедектік - денелік, психологиялық, әлеуметтік, мәдени, заңдық және басқа кедергілерге сәйкес мүгедектігі бар адамға қоғамға араласып, қоғамның басқа мүшелері сияқты қоғамның өмірінде, отбасының өмірінде солар сияқты болуға мүмкіндік бермейтін шектеулердің болуы ретінде анықталады.
Кез - келген қоғамда адамдардың әлеуметтік жағдайын жақсартуға мүмкіндіктер туғызылғанда ғана, сол қоғамның дамуы орнықты сипатқа ие болмақ.
Бұдан шығар қорытынды, өз елінің тұрақты дамуы мен өркениетті елдер қатарына қосқысы келетін мемлекет басшысының халықтың әлеуметтік жағдайын ең алдыңғы кезектегі іс ретінде қарауы заңдылық. Халықтың әлеуметтік жағдайы қазіргі таңдағы кезек күттірмес өзекті мәселе ретінде танылуда.
1. Дементьева Н.Ф., Шаталова Е.Ю., Соболь А.Я. Организационно - методологические аспекты деятельности социального работника. В кн.; Социальная работа в учреждениях здравоохранения. — М., 1992, (Департамент проблем семьи, женщин и детей МСЗРФ. Центр общечеловеческих ценностей).
2. П.Д. Повленко. Основы социальной работы. М., 1998. — 368 с.
3. П.Д. Повленко. Основы социальной работы. М., 2002 г. С. 115.
4. Теория социальной работы. М., 1999 г.
5. Технологии социальной работы. Москва ИНФРА-М., 2001 г.
6. Социальная работа. № 1. М.,2002. 51-52 с.
7. Е.В. Черносвитов. Социальная медицина. М., 2000 г. С.
8. Дементьева Н.Ф., Модестов А.А. Дома - интернаты: от призрения к реабилитации. Красноярск, 1993, 195 с.
9. Дементьева Н.Ф., Устинова Э.В. Формы и методы медико-социальной реаблитации нетрудоспособных граждан. М., 1991, 135 с. (ЦИЭТИН).
10. Дементьева Н.Ф., Устинова Э.В. Роль и место социального работника в обслуживании инвалидов и пожилых людей. М.: Институт социальной работы Тюменской области, 1995. — 108 с.
11. И.В. Межибовская Социально - трудовая реаблитация инвалидов Республике Казахстан (теоретико-правовой аспект). Алматы, 1997 г. 10-121 с.
12. Маллер А.Р. Ребенок с ограниченными возможностями: Книга для родителей. М.: Педагогика - Пресс, 1996. - с.80.
13. Маллер А.Р. Новое в оказании помощи детям - инвалидам. //Дефектология . 1996. -№І. - С. 83-85 с.
14. Н. Григорьев, А.Д. Очерки истории социальной работы на Беларус Мн.: Ротопринт БГПУ им.М. Танка, 1998. - 221 с.
15. Боровая Л.П. Социально - психологическая помощь семьями, имеющих тяжело больных детей. // Социалъно-педагогическая работа. - 1998. № 6. - с. 59-63.
16. Социальное обслуживание населения и социальная работа за рубежом. - М., 1994 78 с. (Институт социальной работы ассоциации работников социальных служб).
17. И. Иманалиев К.И., Думбаев А. Законодательство в отношении инвалидов: обзор и комментарии. Алматы, 2003.
18. Репринцева Г.И. Игротерапия как метод психологической реаблитации детей с ограниченными возможностями. //Вестник психосоциальной и коррекционно-реаблитационной работы. - 1997. -№1. -с.52-61.
19. Смирнова Е.Р. Толерантность как принцип отношения к детям с ограниченными возможностями //Вестник психосоциальной и коррекционно-реаблитационной работы. 1997. №2. - с.51-56.
20. Социальная работа с инвалидами. Под ред. Е.М.Холостовой. М.: Институт социальной работы, 1996. - 210 с.
21. Целок Д.В. Программа Инклюжен Новая модель социальзации инвалидов в учебных заведениях США Дефектология. - 1996. № 5. - с.106-111.
22. Мастюкова Е.М., Московкина А.Г. Они ждут нашей помощи. М., Педагогика; 1991. - 160 с.
23. В.И. Курбатова Социальная работа. "Феникс», 2003 г. Ростов на Дону 2-е изд.
24. С.В. Тетерский Введение в социальной работы. М., 2003 г. Академ.
25. Технологии социальной работы: Учебник под общ. Ред. Проф. Е.И.Холостовой - М.: ИНФРА. М.,2001 с.8,344,352.
26. Алматинское городское общество инвалидов. Сборник статей международного научного - практического семинара Организация центров независимой жизни в Центральной Азии А., 2003 ж.
27. Сборник выступлений на обучающем семинаре по развитию лидерства среди женщин с ограниченными возможностями в Республике Казахстан. Алматы, 2003.
28. "Егеменді Қазақстан». Мүгедекке мүсіркеу емес, мүмкіндік қажет. 7 сәуір 2004 ж. 3 бет.
29. "Жас алаш». № 45. 15 сәуір 2003 ж. 2 бет.
30. "Егеменді Қазақстан». 20 наурыз 2004 ж. Қазақстан Республикасының Президенттінің Қазақстан халқына Жолдауы.
31. Закон Республики Казахстан от 16 июня 1997 года № 126-17.
32. "Казахстанская правдаң Основа будущего нашей страны. // Здоровье детей в Казахстане. 2000 г. 1 июня.
33. А. Осадчих. «Законодательная основа социальной политики в отношении инвалидовң // Социальная работа . № 1. 2002 г.
34. 2006-2008 жылдарға арналған мүгедектерді оңалту бағдарламасы, Алматы, 2006ж.
35. Қазақстан Республикасындағы мүгедектерді әлеуметтік қорғау мәселелелері бойынша заңнамалық және нормативтік құқықтық актілер жинағы, Алматы, 2006ж.
36. К.Иманалиев, А., Думбаев «Законодательство в отношении инвалидов: обзор и комментарии», Алаты, 2003г.
37. А.Е.Думбаев «Социальная защита инвалидов и лиц с психическими расстройствами», Алматы, 2003г.
38. Үміт. Надежда. Журнал №1, Алматы, 2004ж.
39. А.Е.Думбаев, К.Е.Иманалиев «Как трудоустроиться инвалиду: методическое пособие», Алматы, 2005г.
40. Информационный бюллетень Общественное объединение «Ассоциация женщин-инвалидов «Шырак»» №5, Алматы, 2005г.
41. Информационный бюллетень Общественное объединение «Ассоциация женщин-инвалидов «Шырак»» №1(6), Алматы, 2007г.
42. А.Е.Думбаев «Инвалид и СМИ» Алматы, 2006г.
43. Информационный бюллетень Общественное объединение «Ассоциация женщин «Мөлдір»» №5(14), Алматы, 2003г.
44. Информационный бюллетень Общественное объединение «Ассоциация женщин «Мөлдір»» №4(13), Алматы, 2003г.
        
        ӘЛ – ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ САЯСАТТАНУ ФАКУЛЬТЕТІ
ӘЛЕУМЕТТАНУ КАФЕДРАСЫ
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
Тақырыбы: Мүгедектермен әлеуметтік жұмыс
Орындаушы: _________________ Мангутова ... ... ... ... ... М.С.
Қорғауға жіберілді:
әлеуметтану кафедрасының меңгерушісі,
социология ғылымының докторы,
профессор ... ... ... ... 2007 ... ... ... ШЕКТЕУЛІ КЛИЕНТТЕРДІ
ЗЕРТТЕУДІҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1. Мүмкіндіктері шектеулі адамдар және
олардың ... ... ... ... қатысты
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... клиенттермен әлеуметтік
жұмыс
технологиясы...........................................................
......35
2.2. Қазақстандағы мүгедектерді әлеуметтік қолдау..............44
III Мүгедектіктің және мүгедектерді оңалтудың қазіргі жай – күйі
1. Мүгедектің ... – алу ... ... 47
2. Мүгедектерді әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін дамыту және оларды
әлеуметтік қолдауды күшейту............... ... ... ... қамтылуына және жұмысқа орналасуына белсенді
жәрдемдесудің нысандарын дамыту .......... 56
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
........47
ҚОСЫМША ... ... ... ... шектеулі адамдарды әлеуметтік оңалту (реабилитация) қазіргі
әлеуметтік көмек пен әлеуметтік қызмет ... ... үшін ең ... қиын ... бірі.
Мүмкіндіктер санының үзіліссіз өсуі бір жағынан, денелік, психикалық
және интеллектуалдық қабілеттеріне тәуелсіз, олардың әрқайсысына көңіл бөлу
екінші жағынан, ... ... ... тән тұлғаның құндылығын
көтеру туралы түсінік және оның құқықтарын қорғау ... ... ... ... әлеуметтік оңалту іс - әрекетінің маңыздылығын көрсетеді.
Мүгедектер құқығы туралы Декларацияға сәйкес (БҰҰ, 1975 ж.) мүгедек —
туғаннан болсын ... оған ... ... және ақыл - ой
мүмкіндіктеріндегі кемшіліктеріне ... өз ... ... ... ... жеке және әлеуметтік өмірдегі қажеттіліктердің өздігінше
қамтамасыз ете алмайтын әрбір адам.
1992 ж. 5 мамырдағы ... ... ... 44 ... бағдарламасына сәйкес мүгедектік - денелік, психологиялық,
әлеуметтік, мәдени, заңдық және басқа ... ... ... ... ... ... ... басқа мүшелері сияқты қоғамның өмірінде,
отбасының өмірінде солар сияқты болуға мүмкіндік бермейтін ... ... ... - ... ... адамдардың әлеуметтік жағдайын жақсартуға
мүмкіндіктер туғызылғанда ғана, сол ... ... ... ... ие
болмақ.
Бұдан шығар қорытынды, өз елінің тұрақты дамуы мен өркениетті елдер
қатарына қосқысы келетін ... ... ... ... ... ... ... іс ретінде қарауы заңдылық. ... ... ... ... кезек күттірмес өзекті мәселе ретінде танылуда.
Кез - келген елде, қай уақытта болмасын бұл мәселе ең алдымен шешілуді
талап етеді.
Осы ... ... ... ... тоқтала келіп, негізгі
концепциялары мен ... ... ... ... - ақ ... көрсетудің дамуының тарихи кезеңдерін, ондағы қабылданған ... мен ... ... ... ... және ... атап ... Ал, әлеуметтік жұмыстың негізгі айналысатын
проблемалары және ... ... ... ... ... ... саласы бойынша енді ғана дамып келе ... ... ... ... ... мен ... көрсеткіштері бар екендігін
айтуымыз керек.
Қазақстан Республикасында және ... да ... ... ... ... жүйесінің даму тарихы мен ондағы ... ... ... ... ... ... ... кедейлік, жұмыссыздық
деген сияқты шешілу түйіні қиын проблемаларды жан - ... ... ... ... мүмкіндіктері шектеулі клиенттермен жұмыс жүргізу,
әлеуметтік қызметкерлердің профессионалды ... ... ... ... ... көтеріледі.
әлеуметтік қызмет көрсету. Пәні: әлеуметтік қызмет көрсету проблемалары
және Қазақстан Республикасындағы ерекшеліктері.
Алға қойылған мақсатты ... ... ... ... шешуді
талап етті:
Көпшілік алдына қорғауға ұсынылып отырған ... ... ... негізгі екі бөлімнен, қорытындыдан және ... ... ... ... бөлімінде зерттеу тақырыбының өзектілігі, ... ... ... мен ... ... және ... ... шығарылатын ережелер мен зерттеу нәтижесінің ... ... ... баяндау мақсатында тақырыптың зерттеу деңгейін
ескере отырып, мүмкіндігі шектеулі клиенттерге қатысты еңбектер ... ... ... нормативтік құқықтық актілер, халықаралық
стандарттар мен нормалар, мерізімді басылымдарда жарық көрген ... ... ... екі ... тұрады. Бірініш тараудың бірінші
бөлімінде, мүмкіндіктері шектеулі адамдар және ... ... ... мүмкіндіктері шектеулі адамдарға қатысты мемлекеттің әлеуметтік
саясаты қарасытрылған.
Ал екінші ... екі ... ... ... ... ... клиенттермен әлеуметтік жұмыс технологиясы, екінші тарауда
Қазақстандағы мүгедектерді әлеуметтік қолдау заңдары ... ... жазу ... ... әлеуметтік қорғаудың
мәселелерінің маңызды ... ... ... өзекті жағдайлар
көрсетілген.
• мүмкіндіктері шектеулі клиенттерді зерттеудің методологиялық
аспектілерін ашу;
• мүмкіндіктері шектеулі ... және ... ... ... ... ... қатысты мемлекеттің
әлеуметтік саясатын қамту.
Теориялық ... ... ... ... ... ... категория ретінде мәнін ашу.
Жаңашылдығы: Мүгедектер өмірінің ... ... ... ... заңдар қабылдаған "Мүгедектер үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз
етудің" стандартты ... ... ... маңыздылығы: Үкіметтің әлеуметтік мәселесін шешуге,
мүмкіндіктері шектеулі ... ... ... ... ... ... ... - салдарын анықтау, талдау, тарихи, логикалық
және т.б. әдістемелер.
Күтілетін нәтижелер: Теориялық тұжырымдамалар, адамдардың жеке басын
дамыту факторы ... ... ... ... ... ... зерттеуге үлес қосқан
Паула Пиетила, Топиас Кенккеля және т.б. көптеген ғалымдар.
Ресейлік ғылыми зерттеулері үлкен қызығушылық тудыртады:
Дементьева Н.Ф., Шаталова Е.Ю., ... А.Я., ... П.Д. және ... ... ... адамдардың проблемасына қатысты Қазақстандық
қоғамдық ұйымдардың үлесі өте зор. Ал осы мәселе ... ой - ... ... ... И.В., Аманбаев А.А., Калтаева Л.М., Медиев К.,
Иманалиев К.И., Думбаев А., және т.б.
Магистірлік жұмысымның ... ... ... тақырыптың мазмұнына
сай кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан және ... ... ... ... екі ... ... бөлімде екі сұрақ қарастырылған.
Бірінші ... ... ... ... ... аспектілері және мүмкіндіктері шектеулі адамдар және олардың
сипаттамасы. ... ... ... ... ... ... ... нақты тақырыбын ашатын екінші бөлім мүмкіндіктері шектеулі
клиенттермен әлеуметтік ... ... ... ... ... ... мен практикасына арналады. Қазақстандағы
мүгедектерді әлеуметтік қолдау мәліметтері келтірілген.
І МҮМКІНДІКТЕРІ ШЕКТЕУЛІ КЛИЕНТТЕРДІ ЗЕРТТЕУДІҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ
АСПЕКТІЛЕРЛІ.
1.1. ... ... ... және ... ... ... ... мүгедектігі бар адамдардың сұранымдарына
сәйкес, олардың тәуелсіз ... ... ... беру ... ... ж. БҰҰ заң ... ие болып табылатын баланың құқығы ... ... ... Мұнда дамуында кемістіктері бар балалар
өздеріне толық сенімдерін сақтап, қоғамның өміріне белсенді араласып, толық
және ... ... ... үшін ... құқықтарын бектілген. Мұнда
мүмкіндіктері шектеулі мүгедек балалардың жақсы дем алуы, білім алуы, еңбек
етуі, медициналық көмек алуы т.б. үшін ... ... алуы (ата - ... ... ... финансттық ресурстарын есепке алу арқылы) жүзеге
асырылады.
1971 жылы БҰҰ бас Ассамблясы ... ... ... ... ... ... қабылдады. Мүмкіндігінше мүгедек балалар
оқуға, ... ... ... ... ... деген қажеттіліктерін
максималды қамтамасыз ету, өз қабілеттерін дамытуға жағдай жасау ... Оның ... ... ... ету, ... іс - ... айналысу,
мүмкіндіктерін толық пайдалану, материалдық қамтамасыз ... ... ... дәрежеге қол жеткізу туралы айтылады.
Мүгедек - балалар үшін үлкен маңызға не талап ... ... ... ... бала өзінің отбасында, немесе қабылдап алған ата
- анасының отбасында тұруы қажет деп айтылады. ... ... ... ... алуы тиіс ... Ал ... ... жағдайда олар арнаулы
мекемелерде болуы тиіс және жаңа орта оның әдеттегі өмірінен өзгеше болмауы
тиіс.
БҰҰ экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... (ересек немесе бала) ... ... ... ... мүмкін болатын дәрежесіне ... ... ... ... барлық жақтарын қамтитын тұтас құжат БҰҰ қабылдаған
"Мүгедектер үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз етудің ... ... ... жылы әлемдік даму туралы есеп беруде ... ... ... ... жүзі ... ... ... халықтың
денсаулығын бағалаудың жаңа өлшемдері, ұлттық денсаулық сақтау салаларының
тиімді жақтарына құралдар бөлу туралы айтылады /1/.
Ана мен ... ... ... ... ... ... мен
жеткіншектерге тән ауруларды емдеуді т.б. финанстық инвестициялау бөлу
статистикасы ... қана ... көп ... бойы ... ... астынан уақытынан бұрын өлуді қысқартады.
Өмір ғана құндылық ... ... ... аурусыз, қыйналусыз
өмір сүру, әлеуметтік қалыптасып, даму да ... ... ... ... өмір сүру ... ... даму мен
өсудің тоқтауына байланысты әлеуметтік бейімдей алмауға болашақта, өз
мінезін бақылай ... ... ... ... ... ... ... алып келеді.
Мүгедектік мәселесін адамның әлеуметтік мәдени ортасынсыз — отбасы, үй
- интернат түсіндіру мүмкін емес. ... ... ... таза ... ... ... мәселені тереңірек түсінуге, оның салдарларына болдырмауға
әлеуметтік - медициналық, ... ... ... ... ... Сондықтан да мүгедектерге көмектесу технологиясы -
үлкендер мен ... ... ... ... - ... ... Бұл ... сәйкес, мүмкіндігі шектеулі адамдар
қиыншылықтарды ауруына ... ... ... ... ... сонымен бірге
оны қоршаған табиғи және әлеуметтік ортаның олардың арнайы ... ... ... кері ... ... жақтырмай
қарауларынан да болды.
Мысалы: Церебральный паралич диагнозын қойған бала оған арнайы бейімдеу
техникаларын қалдыру, жаттығу жасату, емдеу т.б. ... ол ... ... ... Адамның араласқысы келмеуі, кішкене кездерінен
бастап олардың дағдылану қабілеттерін төмендетіп, ... ... ... ... қорғайтын ең негізгі әлеуметтік ... ... ... ... мүшелері кейде қатыгездік көрсетулері ... ... ... қамтамасыз етілуіне, демалуына, әлеуметтік белсенділік
көрсетулеріне көп ... ... ... олар өз ... - ... ... ... (мүтедек балаға) мүмкін.
Әрбір отбасының құрылымы мен қызметі уақыт барысында өзгеріске ұшырап,
отбасының қарым - қатынастық ... әсер етіп ... ... ... түрлі даму деңгейлерінен тұрады:
Неке құру, бала туу, олардың мектептегі кезеңі, жеткіншектік кезең,
үйден кету кезеңі, ... ... ... ... ... бар отбасының олардың даму кезеңдеріндегі
өзгешеліктерге дайын болулары ... ... - ... бар ... өмірлік циклі:
1. бала туу — балада патология бар екендігі туралы хабар алу,
эмоцианалдық ... ... ... ... хабардар ету;
2. мектептегі кезең - баланың оқу түрі туралы шешім қабылдау,
құрдастар ... ... ... оның ... ... ... тыс ... ұйымдастыру;
3. жеткіншектік кезең - баланың ауруының ұдайлық табиғатына
дағдырлану, сексуалдық мәселелердің ... ... ... ... оны жақындасуы (олар тарапынан), баланың
болашақ өмірін жоспарлау;
4. "бітіру, шығару" кезеңі — отбасылық жауапкершіліктің жалғауына
дағдырлану, есейген баланың тұратын жері ... ... ... ... ... (мүгедек баланың) отбасы
мүшелерінің қайғыруы;
5. ата - аналардан кейінгі кезең – ерлі - зайыптың өзара ... ... ... ... ... егер бала отбасынан шыққан
соң дұрыс жерге орналастырылса) және ... ... ... өзара қарым - қатынас жасау /2/.
Тарихи тұрғыдан "мүгедектілік" және "мүгедек» түсініктері "еңбекке
жарамсыз» және ... ... ... ... ... ... талдаудың әдістемелік көзқарастары денсаулықты сақтау
саласынан алынып жүрді. Мамандар көп ... бойы ... , ... оны ... ... салдары деп қарастырып келді. Сол себептен
де бұл проблеманың әлеуметтік жағы еңбекке жарамсыз дегенге ... ... ... ... ... ... орай ... еңбектік
сараптамалық комиссияның басты міндеті, кәуаландырып ... адам ... ... ... ... ... дәлірек айтқанда
биологиялық негізде анықтау болған, ... - ... ... ... ... ... ауру түсінігіне теңдестірілген.
Сонымен, құқықтың аясында және ... ... ... ... рөлі ... ... ... және де мүгедек түсінігі,
әлеуметтік, экономикалық, психологиялық білім беру және басқа да қажетті
технологияларды ... көп ... ... ... ... /3/.
Қазіргі кезде мүгедек, өмірлік қызметінің шектелуіне әкелетін және оның
әлеуметтік ... ... ... немесе дефектілердің
салдарынан ауруынан организм ... ... ... ... ауытқуы бар тұлға ретінде сипатталынады. ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ол
қоғамның әлеуметтік жетілгендігін, экономикалық толыққанды ... ... ... және ... — адам мен ... өзара іс
- әрекетінің бұзылуын сипаттайды.
Жалпы, таңдаудың ... ... ... адам ... ... ... мүгедектіліктің бірнеше негіздегі аспектілері
бар: құқықтық; әлеуметтік – орталы; ... ... - ... ...... ... -
әлеуметтік; басқарушылық.
Мүгедектер проблемасын шешудегі құқықтық аспект
Құқықтық аспект; мүгедектердің ... ... және ... ... ... ... ... 1999 жылы 21 маусымда
Қазақстан Республикасындағы мүгедектердің әлеуметтік ... ... қол ... Осы ... қоғамымыздағы ерекше әлсіз бөлігіне әлеуметтік
қорғау кепілдемесі берілген.
Заңның негізін құрайтын үш принципалдық ережені айтып өту ... ... — бұл ... ... алу үшін ... бір
жағдайларға ерекше құқықтың болуы; ... ... ... арнайы тұрғын - үй жағдайларына; жеке ... ... ... және ... шаруашылығын
жүргізуге жер учаскелерін бірінші кезекте алулары, және тағы
басқа. Мысалы, ... ... ... денсаулығын және басқа да
жағдайларын есепке ала ... ... - ... ... ... ... ... Мүгедектер,
Қазақстан Республикасының ... ... ... сәйкес, жеке бөлме түрінде қосымша тұратын жер ... бар. Ол ... деп ... және де бір ... ... ... Тағы бір ... мүгедектерді
жұмыспен қамту үшін ерекше жағдайлар ... ... ... 30 адамнан көп жұмысшысы бар кәсіпорын,
мекеме, ұйымдар үшін мүгедектерді жұмысқа қабылдауына квота
белгіленеді — ... ... ... ... ... (бірақ үш пайыздан кем емес);
- Екінші бір маңызды ереже — бұл мүгедектердің, өмір ... және т.б. ... ... қабылданатын барлық
процестерге белсенді қатысушы болуға құқықтары. Бұл норманы
бұзып ... ... ... ... ... ... ... ереже, арнайы мемлекеттік қызметтерді құруды білдіреді;
медициналы - әлеуметтік экспертиза және реабилитация. ... ... өмір ... ... ... жүйені
құрады. Сонымен қатар, ... - ... ... қызметіне жүктелген функциялардың арасында ... ... ... әр ... ... ... ... ауру алған ... ... ... ... ... ... ... деңгейін және себептерін анықтау және т.б.
Заң, мүгедектер проблемасын шешудің негізгі бағыттарына ерекше назар
салады. Атап ... онда ... ... ... ... ... ... жоқ ортасын құрудағы қажеттіліктері туралы
айтылған. Мүгедектерді әлеуметтік қорғау жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... мен
тұрмысын жеңілдететін ... ... ... сәйкесінше
реабилитациялық қызметтерді беруді және де оларды ішінара жұмыспен қамтуды
білдіреді. Заңда ... ... және ... ... ... көп ... ... бар кешенді жүйесін құру жайында
айтылған. Сондай - ақ ... ... ... ... ... оның ... мүгедектердің өз ішінен дайындау проблемасы да
қозғалады /4/.
Әлеуметтік - орталы ... - ... ... ... ... ... ... үй
- жай, жұмыс орны және т.б.) және макроәлеуметтік айналамен (қалақұрушы
және ... ... ... ... ... рыногы және т.б.)
байланысты мәселелер кіреді.
Әлеуметтік ... ... ... ... « ... мүгедек адамы бар, болмаса сыртқы көмекті қажет ететін қарт
адамы бар жанұялар құрайды. ... ... бұл ... ... т.б. ... жүргізген арнайы зерттеу бойынша /1/ ... ... ... бар 200 ... ... ... көрсетуді тиімдірек
ұйымдастыру үшін әлеуметтік жұмысшы мүгедектіліктің себептерін білуі қажет,
олар:
84,8% - жалпы аурулар,
6,3% - соғыста болғандар ... ... % - бала ... мүгедектер. Мүгедектің қандай да бір топқа жатуы
жеңілдіктер мен ерекшеліктерге байланысты. Әлеуметтік ... ... осы ... толық мәлімет ала отырып, әрекет ... ... ... ... ат ... ... табылады. Мүгедек адам немесе қарт
адамы бар жанұямен жұмысты ұйымдастыру үшін әлеуметтік жұмысшы осы ... ... оның ... ... толық емес) анықтауы өте маңызды.
Бұл факторлардың болуы сөзсіз, онымен, жанұямен жұмыс әдістемесі және ... әр ... ... қажеттілігі байланысты. Зерттеу барысында 45,5%
- толық, 28,5% - толық емес (әдетте ... мен ... ... 26% ... онда да ... жағы басым болған (84,6%). Айта кететін бір
жайт, ұйымдастырушы делдал, атқарушы ... ... ... рөлі ... жанұялар үшін мына салаларда ... - ... ... ... көмек, әлеуметтік - тұрмыстық
қамтамасыз ету. Моральды — ... ... ... кезде барлық
жанұялар үшін келесілер ең өзекті болып ... ... ... ... ұйымдастыру (71,5%), қоғамдық
ұйымдармен ... ... (17%) және ... ... ... (17%). ... ... ішінде әлеуметтік қамсыздандыру
органдарымен байланыты ұйымдастыруға 60,4%, толық емес жанұялардан — 84,2%
жалғыз ... — 76,9% ... ... ... ... ... сәйкесінше — 27,5%, 12,3%, 3,8% жанұялар ... ... ... ... жандандыруға 19,8% толық жанұялар, 5,9% ... ... 26,9% ... ... ... Бұл ... ... өздеріне
көрсетілетін жеңілдіктер туралы толық ... ... ... ... ... ... деген мұқтаждықты талдаған
кезде 71% жанұялар учаскелік дәрігердің байқауына қажеттілік туғызса,
жанұялардың жартысына жуығы (49,5%) тар ... ... ... ... ... ... мұқтаж болған. Толық жанұяларда көрсетілген
медициналық көмек ... ... ... ... ... ... бірінші орында (50,7%) учаскелік дәрігердің байқауына ... (40 %) — ... ... ал ... (30,3%) — тар ... кеңестеріне деген қажеттіліктер байқалған. Толық емес жанұялар ең
басты ... (37,4%) ... ... 35,4% ... тар мамандық
иелерінің кеңесіне және 26,7% - учаскелік дәрігердің байқауына деген
қажеттіліктерін ... ... тар ... ... ... ... басым (34,3%) және де тең дәрежеде (22,5%)
учаскелік дәрігердің байқауымен диспансерлік бақылауға да ... ... ... ... ең көп қажеттіліктері әлеуметтік -
тұрмыстың қызметтіліктерге екен белгілі болған. Бұл, еңбекке ... ... ... ... түсіндіріледі. Әрдайым сыртқы
көмекке мұқтаж болады және де өздеріне сау адамдарды байлап қояды, ... азық - ... дәрі - ... сатып алып береді, жеткізіп береді
және оларға әр түрлі үйден тысқары шығатын негіздегі тұрмыстық ... ... - ақ оны ... ... ... ... азық
- түліктерді және тұрмыстық қызметтерді алудағы ... ... ... ... орай ... ... ролі ... Жанұялардың әлеуметтік - тұрмыстық қызмет көрсетудегі
қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ең ... қажеттіліктері кір жуушыларға екен (88,5%),
химиялық ... (82,5%) аяқ киім ... (64,6%). ... ... жуып - ... ... ... айқындалған (27% жанұя),
үйлеріне жөндеу жұмыстарын жүргізу (24,5%), тең дәрежеде (20,5% жанұяда) –
азық - ... пен дәрі - ... ... әр ... ... ... ... көрсеткендей, жалғыз бастыларда басқа
жанұяларға қарағанда азық - түлікті жеткізуге (50%), ... ... дәрі – ... ... (40,4%) ең көп ... байқалған.
Алынған мәлімет, деректер, еңбекке қабілетсіз жанұя ... ... ... ... ... - экономикалық жағдаймен бір
жағынан анықталса, екінші жағынан мүгедектердің өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... алынған жанұяның әлеуметтік қорғаудағы ең
үлкен қажеттіліктері қазіргі уақытта әлеуметтік - ... ... ... ... ал әлеуметтік қорғау тұрғысынан ең көп ығыр
көруші топ — ... ... ... ... азық - ... дәрі - ... жеткізуге, пәтерлерін жинауға әлеуметтік
қамсыздандыру орталықтарына тіркеуге алынуға ... ... ... ... ... - ... ... деген жанұялардың
қажеттіліктерінің қалыптаспағандығымен ... ... ... ... ... ... екі фактор да өзара тығыз байланысты.
Әлеуметтік қызметкерлердің қызмет аясын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... басқа, қазіргі қалыптасқан жағдайды ескере ... тек ... ... ... атқарумен шектелмеу керек. Осы
тұрғыдан басқа да қызмет ... ... бір ... ие ... ... ... жұмысшының қызметін кеңінен пайдалану жөніндегі
мүмкіндіктер туралы халықтың хабардар ... ... ... ... мен ... қорғаудағы халықтың қажеттерін (рыноктік
экономикалық жағдайында) қалыптастыру, ... ... - ... ... асыру және т.б. /5/
Психологиялық аспект
Психологиялық аспект мүгедектің өзінің тұлғалық - ... және ... ... ... эмоционалдық -
психологиялық қабылдауын көрсетеді.
Мүгедектер және ... ... ... ... ... ... ... жатады және қоғамның аз ... осал ... ... ... Бұл ең ... мүгедектікке әкелген
аурудың салдарынан дене бітімі жағдайының дефектілерімен, сондай - ақ
салатикалық паталогиямен сипатталынатын ... және де ... үшін тән ... ... белсенділігінің төмендігімен
байланысты. Сонымен қатар белгілі бір мөлшерде ... бұл ... ... ... ... ... ... және
онымен байланысты қиындататын психология факторларының болуымен байланысты.
Психологиялық проблемалар мүгедектердің сыртқы ... ... ... кресла - коляскадағы мүгедектер үшін қоршаған ортаның
бейімсіздігінде, зейнеткерлікке шыққан кездегі әдеттегі ... ... ... ... ... егде ... ... процестің дамуы нәтижесінде болатын мінездеріндегі ерекшеліктер
себебінен туындайды. Осының бәрі ... ерік - ... ... ... ... - құлықтың өзгеруіне әкеледі:
- қартаю — алысқа серпілген жоспардың ... ... олар ... оқу қажеттілігімен қысыңқыланып және
шектелуі болатын адам өміріндегі ерекше кезеңі.
- қартаю ... және ... ... ... ... бұл проблеманың екі жағы қаралады: -ми
қызметінің жастық өзгерістермен байланысты психикалық
қызметінің ... яғни ... ... ... ... және ... ... әсерінен қалыптасқан
осы өзгерістерге ... жаңа ... және ... ... адамдардың реакциясын көрсететін
психологиялық феномендер.
Психологиялық саладағы қартайған кезде болатын өзгерістер әр ... де ... ... ... ... Бұл
ерекшеліктерді білу әлеуметтік қызметкер үшін өте маңызды, өйткені ол
оларға егде ... ... ... ... ... ... келтіруге және күтілетін нәтижелерді ... ... ... белгісі ретінде бағаланатын тұлғалық өзгерістер
бір жағынан тұлғаның бұрынғы қасиеттерінің күшеюі мен басымдауымен көрінсе,
басқа жағынан жалпы, оның ... ... жою ... ... ... ... тобы мысалы, құнтты, ұқыпты адам ... ... - ... ... ... және т.б. ... екінші тобы өткенді қайта бағалаумен ... ... ... ... ... ... тәртіпке үйретуге, жанының
жаралануына ренжуге бейім тұратындығымен сипаталады.
Қартаю процесімен ... ... ... басқа психологиялық
функцияның өзгеруін де назардан тыс қалдырмау қажет. Оларға есте сақтаудың
көңілдің, ... ... ... іс - ... ... ...... механизмінің бұзылуы жатады.
Үлкен адаммен қатынасқа түскен кезде әлеуметтік ... ... ... ... ... ... білуі өте маңызды.
Салыстырмалы түрде көп жыл ... ... есте ... қартайған кезде
жақында болған жағдайларды еске сақтау ақсайды, қысқа мерзімдік есте сақтау
бұзылады. Бұл қарт адамдардың әлеуметтік ... ... ... ... ... яғни ол оның ... көрсетуіне, оған келуінің
ұзақтығы мен санының, жиілігіне тілек - ... қою ... ... және ... ... Қарт жастағы ... ... ... ... ... - ... жабырқауына, депрессиялық
реакцияға бейімділігімен, жылауға, реніштерін тізіп отыруымен басым болады.
Қарт адамға психологиялық қызмет ... ... ... және
орталардағы бағдарлану қабілетінің төмендеуі тән. Егде жастағы патология
процесін ... ... ... егде және қарт ... әр
түрлі (нозологиялық, ауруларда көрініс береді. ... ... және ... ... ... ... ... Бұл
жағдайларды диагностикалау дәрігерлерді міндері. Ал қарт адаммен ... ... ... ... ролі бұл ... ... ... да хабардар бола отырып аурудың белгісін айқындап, тиісті
маманның көмек көрсетуін ұйымдастыру болып ... ... - ... ... - ... аспект мемлекеттік институттардың практикалық
қызметінің мазмұнын анықтайды және мүгедектер мен мүгедектілікке байланысты
мемлекеттің саясаттың қалыптасуын айқындайды. Осы ... ... ... ... ... ... ... жүрген көзқарастан бас
тарту қажет, керісінше осы әлеуметтік саясаттың тиімділігінің көрсеткіші
ретінде ... ... және де ... проблемасын шешу —
мүгедектермен қоғамның өзара әрекеттесулерінің құзырында ... ... ... ... ... ... ... қабілетсіз азаматтарға
әлеуметтік қызмет ... бір ғана ... ... 1986 ... ... қызмет көрсету орталығы деген қоғамдар құрыла
бастады, оның құрамына, үйдегі әлеуметтік көмек көрсету бөлімінен ... жаңа ... ... ... — күндізгі келу бөлімдері. Мұндай
бөлімдердің мақсаты, қарт адамдар үшін, олар ... тұра ма ... ма, оған ... ... ... құру болды. Мұндай
бөлімдерге адамдар таңертен келді де, ... ... ... ... күні бойы олар ... жайлы жағдай да болуға, адамдармен
араласуға, уақыттарын мәнді етіп өткізуге, әртүрлі мәдени - ... ... бір ... ... ... ... және ... болған жағдайда
дәрігерге дейінгі медициналық көмекті алуға мүмкіндіктері болады. Мұндай
бөлімнің қызметінің негізгі міндеті қарт адамдарға жалғыздықты, ... ... ... ... жаңа бір мән - ... толтыруға белсенді
өмір бейнесін қалыптастыруға көмек көрсету болып табылады.
Күндізгі келу мотивтерін ... ... ... үшін ... ... ... ... екінші, мәні жағынан тегін немесе жеңілдік
бағасындағы ... ... алу ... (61,3%), үшінші болып мотивтер
иерархияда өзінің бос уақытын мазмұнды етіп өткізу (47%) ... ... Ал өзін ... дайындаудан арылту (29%) және
қанағаттанарлықсыз материалдық қамту (18%) сияқты ... ... ... контингенттің ішінде жетекші орынды алмайды. Оған қоса көптеген
азаматтарда (46,7%) ... да ... ... күндізгі келуге тартымдылық
білдірулері байқалады. Мысалы күнде ол жерге бару оларды ... ... , ... ... ... жаңа мән - ... ... ... ие болуға мәжбүрлейді. Жекелеген азаматтарда бөлімге
ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... ... ... қозуы, сосудтарының ауруы және т.б.) ... ... ... ... қызметкерінің мейірімділігі, сондай - ақ кез келген
уақытта медициналық көмек алулары, емдік дене шынықтыру мен айналысулары ... ... ... ... әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарында жаңа
құрылымның бөлімшелер, қолдауға аса мұқтаж ... ... ... бір ... ... ... ... көрсетуге арналған.
Қызметтің іс - әрекетінің басты бағыттары болып ... - ... ... ... ... ақпараттар мен кеңестер беру; тегін ыстық
тамақпен немесе азық - ... ... ... ету ... тамақтану
кәсіподақтарының бекіткен талоны бойынша; талондар асханаға бір рет ... ... ... ... - ... жағдайын зерттеген соң
бір айлық мерзімге берілуі мүмкін).
- киім, аяқ киім және алғашқы қажеттіліктердің ... ... ... ... ... көрсету;
- уақытша тұратын жерлерді алуға әрекет ету (кейбір
жағдайларда иммиграциялық қызметтермен бірге);
- ... ... және ... ... шешу үшін
азаматтарды сәйкесінше органдарға және қызметтерге
бағыттау;
- ... ... ... ... көрсету, оның ішінде
сенім телефоны бойынша — ... ... ... да ... ... ... (оның ішінде
мемлекеттік заң қызметкерлерінің ала алмайтын үлкен
жастағы ... және ... ... ... ... ... - ... аспект
Өндірістік - экономикалық аспект ең алдымен халықты әлеуметтік
қорғаудың ... ... және ... ... ... қызметтердің рыногын құру проблемасымен байланысты. Мұндай көзқарас,
ішінара немесе толық өзіндік кәсіби, тұрмыстық және ... ... ... ... ... ... олардың оңалту
(реаблитациялық) құралдарымен қызметтерге деген қажеттерін ... ... ... ... ... ал бұл өз ... олардың
қоғамға кіріктірілуіне әрекет етеді. Мүгедектерді оңалту (реаблитациялық)
бұйымдармен қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... ... жүктемелеуге әкеледі және де
мүгедектердің шынайы қажеттіліктері мен ... ... ... ... ... ... әкелетін "жеңілдікң саясатын
жалғастыру үшін негіз болмақ /8/.
Анатомиялы - функционалдық аспект
Мүгедектіліктің анатомиялы - ... ... ... ... ... ... және ... оңалту
(реаблитациялық) қуатының (потенциалының) дамуына ... ... ... ... және ... ... қалыптасуын білдіреді.
Сонымен мүгедектіктің қазіргі түсінігін ескере отырып, бұл проблеманы
шешкен ... ... ... ... пәні адам ... ... оның шектеулі еркіндік жағдайындағы әлеуметтік рөлдік
функцияның жандануы болуы керек. ... ... мәні ... қоғамға және кәсіби қызметкерлердің оның дене бітімінің
психологиялық және ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып) қабілеттіліктерін
жандандыруға деген кешенді көппрофильдік көзқарастарда жатыр. Процесс және
жүйе ретіндегі кешенді көп ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік ауытқулары бар адамдарға
салыстырмалы түрде тәуелсіз өмір қызметін беру мүмкіндігі болып ... ... ... ... адамдардың қоршаған әлеммен байланысының
бұзылуының алдын алады, болдырмайды және ... ... ... Бұл ... үшін дене ... ... ... үшін интернат - үйлері бар. Бұл мекеме де тірек ... ... бар ... ең ауыр ... шоғырланған. Бұл
мекемелердің мақсаты - үздіксіз қарқынды ... ... ... психологиялық коррекция (түзету), мектептік және еңбектік оқыту,
кәсіби дайындық және еңбектік ... ... ... және ары ... ... жұмысқа орналастыру арқылы мүгедек - ... - ... ... ... ... Грек ... ... бар мүгедек - балаларды белсендендіруде интернат - ... ... ... - ... ... ... мәнге ие. Бұл жерде
мүгедектердің спортын ұйымдастыратын мекеме мен ... ... ... - ... дене ... толық жетілмеген балалар үшін еңбектік
оқулар жүргізіледі.
Интернат - үйлерінен ер жетіп, оқып дайындалып шығатын ... ... ... - ... ... ... ... түру, үй алу ... ... ... ... ... ... қызметкердің бұл жердегі
рөлі осы жас мүгедектерге қоғамға кіргізу кезіндегі қиыншылықтарын ... ... ... Бұл жерде тек қана ақпарат, кеңестер ғана емес,
сондай - ақ іс - ... ... ... ... үй алуына ат салысу,
мүгедектер үшін берілетін пәтерлерде қосымша құрылғылар мен ... ... ... ... ... жеңілдіктер алуда және т.б. көмектесу
үлкен маңызды жайттар болып табылады. Әлеуметтік ... ашық ... ... ... ... ... ... - әлеуметтік аспект
Әлеуметтік қызметкер мүгедектерге заңдық тұрғыдағы, психологиялық,
педагогикалық және өте ... ... - ... ... мәселелер бойынша қашан да көмек көрсетуге дайын болуы қажет.
Қазақстан ... ... ... ... жөніндегі
заң құжаттарында айтылғандай, мүгедектер, оның ішінде мүгедек - балалар
және бала ... ... ... - ... көмек алуға,
оңалтылуға (реабилитация), дәрі - ... ... ... ... бұйымдармен, жеңілдік жағдайларда ... ... ... ... - ақ ... даярлану мен қайта даярлануға
құқықтары бар. ... ... ... ... ... - әлеуметтік
көмекті мемлекеттің 4 - есе ... ... ... ... ... үйде қаралуға, ал негізгі өмірлік қажеттерді
қанағаттандыра алмау кезінде - ... ... ... ... ... ... ... азаматтың кепілденген құқылары олардың мүгедектіліктің
ресми статусын алған сәттен бастап күшіне ... сол ... де ... азаматтық, медициналық - әлеуметтік экспертизаға ... ... білу ... ... ол ... үшін ... әрі қиын ... процедура болып табылады.
Медициналық - әлеуметтік экспертиза мүгедектіліктің себебін және ... ... ... ... ... ... ... көлемін және мерзімін анықтайды және де ... ... де, ... ... орналастыру бойынша ұсыныстар береді.
Әлеуметтік қызметкер бұл салада мүгедектерге қараумен қатар белгілі бір
мөлшерде дәрігер болу мәселесінің дәрежесінде болады және де ... ... әсер ... оның ... оңалтылуына әрекет етеді.
Басқарушылық аспект
Мүгедектерді жұмысқа орналастыру және ... ... ... ... ... органдарынсыз мүмкін емес. Олар мемлекеттік
басқарудың барлық деңгейлерінде бар. Мемлекеттік тұрғыда әртүрлі комитеттер
бар: әлеуметтік қорғау комитеті, ... ... ... ... ... ... ... мүгедектер ісімен
айналысатын, орталық органдарға сәйкес келетін басқармалар әрекет ... ... ... да ... ісі бойынша комиссиялар,
бөлімдер, басқармалар бар.
Мемлекеттік басқару органдарынан басқа мүгедектер ісін ... ... ... де болады. Көптеген емханаларда арнайы
дәрігерлер жұмыс ... ... ... бас дәрігерінің орынбасары
рангісінде ол ауруға ... - ... ... және азаматтарды
әлеуметтік қамту органдарында мүгедектікке ұсынуға қүжаттарды ... ... ... ... ... туралы
қорытында шешім қабылдайтын, органдарда мүгедектікті рәсімдеу үшін заңдық
негіз бола алатын құжаттарды ... ... ... ... -
әлеуметтік эксперттік комиссиялар (МӘЭК) құрылған.
Сонымен қатар, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... индексациясын, қайта есептелуін
қарайтын, зейнетақылардың еңбектік жинақ кітапшаларына немесе ... ... ... ... ... ... жағдайында қамтамасыз ететін және т.б. айналысатын басқармалар,
бөлімдер, секторлар қызмет етеді ... ... бір жағы — ... ... ... яғни ... ... мүгедектерінің жарысқа, фестивальдерге,
көрмелерге, жәрмеңкелерге және т.б. іс - ... ... ... ... ... шектеулі адамдарға қатысты мемлекеттің
әлеуметтік саясаты.
Мүгедектілік — маңызды әлеуметтік ... оны ... ... ... келеді. Мүтедектілік масштабы әрбір елде көптеген ... ... оның ... ... - экономикалық, экологиялық,
саяси, оның бәрі де ... ... - ... ... ... ... Қазақстанда мүмкіндігі шектеулі адамдар халықтың 8% құрайды
екен. Қазақстан Республикасының конституциясы ... ... ... ... ... табылады және де әлеуметтік-саясаттың приоритеті
— адамдарды, оның ішінде мүгедектерді қорғау болып табылады. ... ... ... ... және ... өмірге араласу
мүмкіндігін қамтамасыз ... ... Бұл ... негізгі
құқықтарының мәселесі, және де заң. Ол ... ... ... ... 30 ... ... проблемасын шешуге деген бірқатар
көзқарастар белсенді түрде жүзеге ... ... ... деңгейде бұл
жұмыс адам құқығын қорғау бойынша комиссиямен және БҰҰ ... ... ... БҰҰ Декларациясы, мүгедектерді қорғаудың Бүкіл
әлемдік іс - әрекеттік бағдарламасы қабылданған.
Қазақстан Республикасының Еңбек және ... ... ... бойынша республикада 487 мың мүгедектер бар екен, олардың 40
мыңға жуық мүмкіндігі шектеулі адамының өзі Алматы қаласында ... ... елде ... қабілетсіз адамдар мемлекеттің қамсыздандыруының
пәнін құрайды, олар өз кезегінде өздерінің ... ... ... - ... қояды. Қарт адамдармен мүгедектерге қатысты
мемлекеттің негізгі қамсыздандыру жұмысы оларды ... ... ... ... ... ... ... тек қана материалдық қолдауға
мұқтаж болмайды. ... ... ... психологиялық,
ұйымдастырушылық және басқа көмек көрсету ... рөл ... ... ... осы ... меңгеру және де өздері қызмет
көрсететін тұлғаға жеткізу, оларды хабардар ету және қажет ... ... ... оларға тиісті жеңілдіктерді пайдалануға көмек көрсету болып
табылады. Белгілі бір дәрежеде әлеуметтік қызметкерлер мүгедектер мен ... ... ... ... ... ... қажет.
Негізінен әлеуметтік - саясаттың аясында сөз қозғап отырғандықтан Орта
Азиядағы мүгедектілік проблемасының ... ой ... Ол ... ... саны ... ... 2-5 % ... Республикасы туралы жоғарыда келтірілген).
2. Мүгедектер халықтың ең кедей және ... ... ... Ол ... мүгедектердің жалпы саның ішінде жас мүгедектердің
саны өсуде.
4. Орта Азиядағы мүгедектерге ... ... ... ... ... ... "ССРО мүгедектерін әлеуметтік қорғау туралы» заң
құрайды.
5. Орта ... ... ... де төмендегідей жалпы
проблемалар біріктіреді:
- қоғамның инфрақұрылымының ... ... әр ... объективтеріне мүгедектіктің ене
алмайды;
- мүгедек - балалар және жас мүгедектер үшін ... ... ... ... қол ... ... жұмысқа орналастыру проблемасы және оларды
жұмыспен қамту;
- мүгедектердің арасында шағын бизнестің
дамымағандығы және мүгедектердің ... ... ... ... ... жоқтығы;
- қоғам мен мүгедектердің іріктірілуі үшін жағдайлар
жасамайтын қоғамдық - ... ... заң ... ... осалдығы;
- мүгедектерді инватехникамен (коляска, балдақ, протездер,
есту аппараттары, ... және т.б.) ... ... мәдени, спорттық, білімдік және басқа да іс
- шараларға белсенді қатысулары үшін ... Орта Азия ... ... қоғамдық бірлестіктері
санаулы - ақ, олардың материалдық - ... ... гейі ... және де ... орталық өкіметтерімен
өзара әрекет етулері нашар;
- Орта Азиялық мүгедектердің қоғамдағы бірлестіктің көптеген
іс - шараларының ... ... ... ... жүргізіледі және солардың қолдауымен өтеді.
Осы ретте Алматы қалалық мүгедектер қоғамының (АҚМҚ) іс - ... және де ол ... ... ... Онда әр түрлі санаттағы
45 мың мүгедектің ... ... ... көруі, тірек қозғаушы
аппаратының бұзылулары бар, ... ... бар, бала ... ... ... ... және ... әскерлерінің мүгедектері,
Чернобылдың , мүгедек - балалар, мүгедек - әйелдер жөне т.б.
АҚМҚ инициативасы ... ... ... Әкімінде мүгедектердің
құқықтары мен мүдделерін қорғау бойынша координаңиялық кең ес құрылған, ол
қала әкіміне барлық өмірлік ... ... ... ... ... жасайды және береді, олар яғни; әлеуметтік қорғау,
жұмысқа тұрғызу жұмыспен қамту, білім ... ... ... мәдениет ,
спорт және т.б.
АҚМҚ және координационалдық кеңес инициативасы бойынша 2003 - 2005 ж.ж.
Алматы қалалық мүгедектерін оңалтудың ... ... ... ... ... ... қаласында барлық әлеуметтік мағыналы шаралар
жүргізіліп тұрады. Мысалы, жаңа жылды тойлау, 8 Наурыз ... ... ... атап өту, ... ... күні және т.б., ... - ... спорттық сайыстар да жүріп тұрады. Алматы ... ... ... командасы Респуликасының чемпионаттар, спортакиадалар,
паралимпиялық ... және ... ... ... дүркін
жүлдегерлері болып табылады.
АҚМҚ - ның белсенді позициялары оның ... ... ... ... және ... ... өзара әрекет етуі Алматы
қаласында және ... ... ... ... ... ... алға жылжыта түсті.
Қазақстан Республикасының мүгедектілік
проблемасын талдау
Республика бойынша 386,2 мың ... ... ... оның ішінде
мүгедек әйелдер 24 мың , мүгедек - балалар, 16 жасқа дейінгі — 49,8 ... ... ... 58,8 мың және т.б. Бұл ... ... ары ... өсуі дені сау ... ... өсімінің
төмендеуі республиканың еңбек ресурстарының саны мен сапасының төмендеуі
сияқты қауіп төндіруі мүмкін деген қорытынды ... ... ... рет 2002 жылы ... ... 46133 ... ... деп танылған,
оның ішінде әйелдер — 18892, олардың 26138 - ... ... 19995 — ... ... — 30632. ... мүгедек деп танылғандардың ішінде:
- I топтағы мүгедектер — ... II ...... III ... ... ал ... ... жағынан жалпы аурудан — 38188,
- еңбектегі зақымдану - 479,
- кәсіби аурудан — ... бала ... ... — 5524.
Еңбекке қабілетті халық арасындағы мүгедектіліктің дамуын әлеуметтік
және экономикалық факторлар әсер етеді: жұмыссыздық, медициналық ... құны және ... ... ең осал ... ол ... - ... және
олардың жанұяларының әлеуметтік проблемалары.
Мүгедек - балаларға оқу мен ... ... ... жасалынулары талап
етіледі. Республикада көру қабілеті бұзылған балалар үшін 8 мектеп бар,
онда 1240 мүгедек - ... ... және есту ... ... балалар үшін
19 мектеп бар, онда 2706 бала оқиды.
Жалпы білім беретін мектептерде оқуға мүмкіндіктері жоқ ... ... ... - ... педагогикалық кең ... ... оқу мен ... үй ... ала ... ... таңда
2270 мүгедек - балалар үйдегі жағдайда білім алуда. ... ... ... ... үшін оларға ай сайын жәрдемақы төленіп тұрады, оның орташа
мөлшері 374 теңгені құрайды.
I және II топтағы, жоғарғы және орта ... оку ... ... ... ... ... ... көп жағдайда жұмысқа
орналаса алмай жатады.
Бұрындары дәстүрлі түрде ... ... ... ... ... жабылып қалған. Олар үшін жаңадан жұмыс орындары ашылмауда.
Кәсіпорын әкімшілігі әр ... ... ... ... ... ... өйткені еңбек рыногында еңбекке қабілетті адамдар жағынан ұсыныстар
өте көп екені мәлім.
Мүгедектер үшін бос орындар өте ... ... ... ... үшін ... ... есепке алудың жүйелілігі жоқ. Осыған
байланысты мүгедектер үшін оларды есепке ... ... ... жұмыс
орындарының банкін ашу қажет.
Мүгедектерге әлеуметтік қолдау көрсету ... ... 1991 ж. 21 ... ... ... әлеуметтік қорғаулары туралы, 1997 ж. 16 ... ... ... ... жәрдем ақылар туралы”
Қазақстан Республикасындағы асыраушысынан айырылу және жасы бойынша, ... 5 ... ... ... ... ... жәрдем
ақылар туралы” заңдармен және басқа да заңдылық актілерімен жүзеге
асырылады.
Мүгедектерге әлеуметтік ... беру ... ... - ... және аяқ ... ... ... шрифтпен жазылған баспа
бұйымдарымен, даусын күшейту аппараттарымен және ... ... - ... ... ету.
Қазақстан Республикасының барлық мүгедектері мүгдектілік ... ... ... алады. Жалпы аурулар бойынша, еңбектік зақымдану,
кәсіби аурулар, бала жасынан мүгедектерге жәрдем ақы кемсідей ... ж. 1 ... ... жәрдем ақы түрлеріне байланыссыз, 1,2 және 3
топтағы жалпы аурулардан, еңбектік зақымданудан, кәсіби ... ... ... ... - ... Үлы Отан ... ... тұлғаларға үй - жай (коммуниалдық) қызметтерінің жылу үйді
жарықтандыру ... ... үшін ... ... ... ... ... және атқарушы органдар сәйкесінше бюджеттік қорлар
есебінен өздерінің қызметтік құзыры шегінде былай белгілейді:
- тұтыну бағдарламалары ... ... ... ... жәрдем ақыларға қосымшалар;
- сыртқы көмекті қажет ... ... ... ... ... ... қосымша төлемдер;
- санаториялы - курорттық емделу бойынша жеңілдіктер.
Жергілікті ... және ... ... мүгедектердің айрықша
қажеттіктерін қанағаттандыруға және олардың өмірлік деңгейін өз бюджетінің
есебінен арттыруға бағытталған басқа да ... ... қарт ... және ... үшін 15604 ... ... - үйлері қызмет атқарады, олардың ішінде 25 интернат - үйлері
психоневрологиялық ауруларға арналған, ол 7042 ... ... және ... ... - ... ... ол 2721 ... мүгедектерге қатысты заңдылығы
Мүгедектерге қатысты ... ... ... ... және „Қазақстандағы мүгедектердің әлеуиеттік
қорғалуы туралы” (21 маусы 1991 ж.) ... ... ... өмір ... ... да бір саладағы қоғамдық
қатынастардын реттеу үшін сәйкесінше ... ... ... ... - ақ ... ... мәртебесі салалық актілерде бейнеленген.
Конституцияға сәйкес Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... көрсетілген, үйге мұқтаж болып жүрген
адамдар санатына ол, заңмен белгіленген ... сай ... ... ... ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасының 16
сәуір 1997 ж. ... үй ... ... ... және ... мүгедектердің әлеуметтік қорғалуы ... ... ... ... қарт ... жүрек - қан тамырлары және басқа да ауыр
аурулармен ауыратындарға мемлекет үй ... ... ... ... ... алу ... немесе лифтілері бар тұрғын үйлерден алу
тілектерін ... ... ... Мүгедектерге, оңалтудың жеке
бағдарламаларына сай ... ... ... ... және түру үшін ... да ... ... ескере отырып
түрған үйді тандауға құқық беріледі.
Халықтын нашар тұратын ... үйді ... ... ... ... сондай - ақ үйді жалдап тұру (аренда) шығындарының
орнын толтыру үшін мемлекеттің тұрғын үй ... ... ... үйге
деген жәрдем ақы) беріледі. Тұрғын үйдің жәрдем ақысы, адамдардың жекелеген
санаттары үшін үйдің және ... ... ... ... жеңілдік бойынша төлеумен қатар халықты әлеуметтік қорғаудың
бір түрі болып табылады.
Ал денсаулық сақтау ... ... ... акт Қазақстан
Республикасының 19 мамыр 1997 ж. ... ... ... ... заңы болып табылады.
Мүгедектердің, қазіргі технология негіздерінде жасалынған протезді -
ортопедиялық бұйымдармен қамтамасыз етілуге ... бар ... ... ... ... ... тәртіптерге сай
жеңілдік жағдайларында тегін протезді - ортопедиялық бұйымдармен және аяқ ... ... ... // ... Республикасының 7 маусым 1999
ж. „Білім беру туралы” заңына сәйкес білім беру ... ... ... ... Білім алудағы Қазақстан Республикасының тең құқылығы.
2) Әрбір азаматтардың интеллектуалды ... ... ... ... ... ... халықтың барлық деңгейлерін
білім алудағы бәрінің қол ... ... ... ... ... алу ... ... мұқтаж азаматтардың барлық шығындарын өз мойнына алады.
Әлеуметтік көмек көрсетілетін азаматтардың санатына жататындар:
- жетім балалар, ата – анасының қарауынсыз қалған ... ... ... шектеулігі бар балалар мүгедектер және
бала жасынан мүгедектер;
- көпбалалы жанұяның балалары;
- заңмен анықталатын ... да ... ... ... көп ... ... жалпы білім беретін мектепке бара
алмайтын азаматтар үшін үйде немесе емдеу ұйымдарында индивидуалды тегін
оқыту ұйымдастырылады. Дамуында ... ... бар ... ... ... бұзылуын коррекциялау және ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Әртүрлі бұзылулары бар және дамуы артта қалған балалар үшін және емдік,
психологиялық - педагогикалық коррекцияны, диагностиканы қажет ... ... ... ... ... (реаблитациялық) орталықтар,
балабақшалары психологиялық, медициналық, педагогикалық кеңестер.
Қазақстан Республикасының 21 ... 1991 ж. ... ... ... ... туралы” заңның Ү-ші
бөлімінде мүгедектердің еңбек салаларындағы құқықтары айтылған. ... ... дені сау ... ... барлық құқыққа ие. Ол деген,
мүгедектер өз ... ... ... ... заңдылықтарының құқықтарының
толық кешенін пайдалана алады.
Халықты жұмыспен ... ... ... ... 23 қаңтар 2001
ж. заңында, мемлекет халықты жұмыспен ... ... ... ... деп ... ... ... формаларын қорғау және ... ... тең ... ... етуі;
2. жұмыссыздықтан әлеуметтік қорғау;
3. өкілденген органдардың делдалдық етуі кезінде жұмысты тандау мен
жұмысқа орналастыруға ықпал ету.
Сонымен қатар жұмыспен ... ... ету ... ... Мақсаттарының топқа мүгедектер де кіреді.
Қазақстан Республикасының 10 желтоқсан 1999 ж. ... ... ... ... ... ... ... салынған.
Қазақстан Республикасының 20 маусым 1997 ж. ... ... ... ... ... сәйкес зейнетақыны
белгілеу үшін еңбек мерзімін есептеген кезде есепке алынатындары:
- I топтағы ... II ... ... және жасы ... ... ... ... ететін) сондай - ақ 80 жасқа келген
қарттарға қарау уақыты;
- Атомдық сынақ салдарынан, ... ... ... ... ... ауруынан, болмаса ЖҚТБ
(СПИД - пен) ауыратын, зардап ... 16 ... ... ... ... жеңілдіктер Қазақстан Республика кодексімен салықтар ... ... ... ... ... кодекс 12 маусым 2001 ж. 209
- ІІ ҚРЗ анықталған.
Мүгедектердің коммерциялдық емес ұйымдарында корпоративтік ... ... ... құн ... ... ... ... 2002 - 2005 ж.ж. оңалту бағдарламасы Қазақстан
Республикасы ... 29 ... 2001 ж. 1758 ... белгіленген.
Бағдарламалардың басты мақсаты мүгедектерді оңалтудың жүйесін құру, олардың
қоғамға жан - жақты кіріктенуіне мүмкіндік бөлу, ... өмір сүру ... ... ... деңгейін төмендету болып табылады.
Ал балалардың негізгі құқықтары мен ... ... ... құқығы жөніндегі конвенцияда және "Қазақстан
Республикасындағы баланың құқығы ... 8 ... 2002 ж. ... ал ... ... ... құқықтық жағдайларының
ерекшелігі Қазақстан Республикасындағы мүгедектердің әлеуметтік қорғалуы
туралы және ... ... ... әлеуметтік және медициналы -
педагогикалық коррекциясының қолдау туралы 4 ... 2002 ж. ... ... ... ШЕКТЕУЛІ КЛИЕНТТЕРМЕН
ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫС
2.1. Мүмкіндіктері шектеулі клиенттермен әлеуметтік
жұмыс технологиясы
Қызметті технологияландыру әлеуметтік саладағы ең кешенді құбылыстарға
жатады. ... ... - ... әлеуметтік қызметтің ажырамас
қасиетті бөлігі болып табылады.
Әлеуметтік ... ... ... ... онда ... алынады, яғни қоғамдағы жекелеген қатарлары мен топтары, ... ... ... ... ... мен ... ... — бұл, объект және субъектінің қатынастарына
емес, айтарлықтай дәрежеде ... - ... ... ... ... ... - бір түрі болуы ықтимал. ... ... ... ... ... ... индивидтің
жанұяның, топтың әрекетінсіз және келісуінсіз әлеуметтік технологияларды
қайта құру мүмкін. Осыған байланысты, ... ... өзі үшін және ... әлеуметтік технолог болып табылады деп айтуға болады. Ол ... ... ... ете ... ... ... бас ... отырып,
әлеуметтік басқару органдары қызметінің мақсаттары мен қызмет құралдарын
бөлісе ... ... оған ... да бір басқа мақсаттар мен ... ... қоя ... әр ... ... ... ... асырылуына қатысады /12/.
Сондықтан да болар, кез келген әлеуметтік технологияда қандай да ... ... блок ... - әсер ету ... ... табылады. Қоғамды
тұтасымен және оның құрылымдық элементтерін тұрақты және ... оқып ... Бұл, ... ... іс - ... ... ... әрі жетік
білмеуімізбен емес, сондай - ақ оны құрайтын қоғам мен адамдардың өздері
әрдайым өзгеріп тұратындығымен, және де ... өте ... және ... ... ... ... және ескіріп қалған болып көрінетіндігімен
түсіңдіріледі.
Әлеуметтік технологиялық фундаменттің екінші бір ... ... ... ... және ... бірлігі.
Әлеуметтік технологиялық фундаменттің үшінші блогы - ... ... ... ... әсер етуді өндіретін тұлғаның
және әсер етуді басынан өткеретін тұлғаның мәні. ... ... ... ... адамдарда тек дана теориялық білім ... - ақ ... ... ... ... амалдары мен дағдырылары болуы
қажет.
Әлеуметтік жұмыстың объектілері әр түрлі болып келеді, ... ... ... ... ... баспанасыздар,
мигранттар, толық емес немесе көп балалы жанұялар және т.б. /13/
Әлеуметтік жұмыстағы ... ... ... ... ... бөлінеді:
- жай (маман еместердің де қолынан келетін);
- күрделі, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... талап ететін;
- кешенді, әр түрлі салада жұмыс істейтін ... ... ... ... болуын талап ететін.
Әлеуметтік жұмыстың мәні - ... ... ... ... және әр ... топтарға көмек көрсету. Әлеуметтік құқықтар өте
көп шектілі болғандықтан және тұлғаның әлеуметтік ... ... ... ... ... шешуге ұмтылатын проблемалар өте
кең ауқымды және әр қырлы болып келеді, оған қоса ... бір ... ... ... әр ... мен типтері қиылысып отырады.
Ең алдымен әлеуметтік жұмыс объектісі тек қана жекелеген тұлғалар емес,
сондай - ақ ... ... ... ...... еңбек және көршілес
ұжымдар, жастар немесе кәсіби топтары, ұқсас қиындықтарды басынан өткеруші
тұлғалардың бірігуі. Сондықтанда ... ... ... іс ... оның ... ... ... немесе әдістемесі индивидуалдық
және топтық әдістерді үйлестіруі қажет, балалардың және ата - ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметкерлерінің жалғыз ... қарт ... ... ... қолдау үшін 309 үйде әлеуметтік көмек ... ... ... олар 31632 жалғыз басты қарт адамдарға қызмет
көрсетеді.
Протезді - ортопедиялық ... 28 ... ... адам ... ... ... — 60 мыңнан астам мүгедектер - естуі бойынша
жөне 19 мыңнан астам мүгедектер көруі ... ... ... ... және ... ... ... бойынша
нақты кепілдемелерімен қамтамасыз ету, осы бағытта мүгедектермен жұмыс
істеу үшін,кадрларды даярлаудың тәртібі мен жағдайын ... ... ... шешу ... ... қаласындағы мүгедектілік жағдайын талдау
Қалада барлық санаттағы 45 мың мүтедектр тұрады, оның ... ҰОС ... - 2346 ... ҰОС ... мүгедектер 934 адам, жалпы
аурудан I және II топтағы мүгедектер - 27,1 мың ... III ... — 7,9 мың, 16 ... ... мүгедек - балалар — 2432 ... ... ... ... болған мүгедектер — 444 адам.
Мүгедектіліктің негізгі себептері: бірінші орында ... ... ... — 86 %, ... ... ... және ... теңдестірілген
мүгедектер — 6,2 %, үшінші орында бала жастан мүгедектілік — 6 %, ... ... ...... ... ... арасындағы мүгедектердің дамуына әлеуметтік
және экономикалық факторлар әсер ... ... ... ... ... ... алудағы қиындықтар, медициналық қызметтің
жоғары - құны, ауыр ... ... өз ... ... ... әлеуметтік проблемасын шешу үшін қала маслихаты жән әкімі
сәйкес бюджетінің қорытынды есебінен өздерінің ... ... - ... ... ... жеңілдіктер белгілейді және т.б.
Қалада дене бітімі және ақыл - ой дамуы жетіспейтін балалар үшін арнайы
коррекциялық оқу - тәрбие мекемелерінің 8 типі бар, онда 3800 ... ... ... екі ... - үйі ... ... біреуі мүгедектер мен
психохрониктер үшін 600 орынды, екіншісі терең ақыл - ойы ... ... үшін 160 ... ... олар осы мекемелерге мұқтаж ... ... ... ... 2001 ж. 350 ... есептелген
Ардагерлер үйі ашылған және 75 - пәтерлі әлеуметтік тұрғын үй ашылған, ... ... ... ... 30 ... әр ... санаттағы мүгедектер
құрайды.
Коммуникативтік қиындықтарын тұлға аралық немесе топ ... ... сол ... ... ... ... ... емес, көмекке келген адамдардың да тұлғаларын өзгерту, олардың
жақын ... ... ... ... ... құрусыз
мүмкін емес /15/.
Осыған орай әлеуметтік жұмыс проблемасын талдау бірінші этапта олардың
тұлғалық, ... ... және тағы сол ... ... айқындайды.
Жалпы себеп - салдарлы байланыстарының және жанама байланыстарының
пирамидасына барлық ... ... ...... жалпы адамзаттыққа
дейін немесе планеталық масштабта (мысалы, ... пен ... ... ғаламдық климаттық себептер, табиғи ресурстарының шектеулігі болуы
мүмкін екендігі ... ... ... ... отырып, әлеуметтік қызметкер
клиенттің жағдайын таңдаған кезде, оған көмек берудің ... ... ең ... ол өзі әсер ете алатын және клиенттің әлеуметтік
жағдайын тұрақтандыра алатын немесе ... ... ... ... мен себептерді қарастыруы қажет.
Әлеуметтік жұмыста көп нәрсе қоғамның типіне және өкіметтің жүргізілу
сипатына ... ... ... жұмыс анықтамасы жағынан
демократтиялық қоғамға және әлеуметтік мемлекетке тән. ... ... ... ... ... ... ... Өкіметтің халықтық
қажеттіліктеріне және ой - пікірлеріне сезімділігі адамдардың әлеуметтік
белсенділігіне тікелей әсер етеді. Бір уақыттары ... ... ... ... ... ... ... өкіметтік құрылымдар оның алғы
шарттары жемісті болсадағы ... ... ... етуі мүмкін.
Өкіметтегі және басқарудағы тұлғалық ... ... ... ... қызмет мазмұны мен формасына, халық жағынан бұл қызметті
қабылдауға айтарлықтай әсер етеді. Қазіргі өмірде әлеуметтік - ... ... рөл ... және де ... мәні ... дамып жатқан технгендік процестердің жағымсыз салдарларымен
ғана емес — техногендік ... ... ... ... ... ... төмендеуімен анықталады /16/.
Әлеуметтік - экологиялық мазмұны қандай да бір мөлшерде ... ... мен ... тән, және де оның ... ... ... ... нақты жағдайларына ғана емес, сондай - ақ
адамдардың жалпы адамзаттың және экологиялық мәдениетінің даму ... ... ... ... үшін ... - ... мәні зор, және де ол көп жоспарлы болып келеді.
- Біріншіден, қандай да бір ... ... шешу үшін ... ... бөле ... ... ... саны ең әуелі экономика
жағыдайына байланысты болады.
- Екіншіден, қоғамда көптеген проблемаларда таза экономикалық және
таза әлеуметтік ... ... ... ... ... ... экономикалық проблемаларды қоғамда әлеуметтік
проблемаларды шешусіз мүмкін емес, елдегі реформаның жүргізілуі де
осы реформаның барысында халықтың көп бөлігі ... ... ... ... жоғалтумен түсіндіріледі, яғни олардың
жағдайы мүшкілдеген /17/.
Сонымен қатар, халықтың білімділігін, дене және ... ... жете ... және ... ... жаңа, жоғары технологиялы қызмет түрлерін ... көп ... ... ... ... ... ... әлеуметтік стратикация проблеманың да мәні өзінше өзгеше ... Бір ... ... ... мен ... бөлу үшін өте
нақтырақ жеке жекелеген негіздерді ескеретін қоғамның парционалдық жүйесі
демократиялық және әлеуметтік дамудың атрибуты болып ... тек ... ғана бәрі ... да, ... көлемдегі мүдделер мен талғамның
презенциясына мүмкіндік туады. Қоғам, барлық ... бір ... ... ақ субмәдениет шегінде шағын топтардың көзқарастарын мойындауға және
институционалдауға мүмкіндік табады. Екінші жағынан қоғамның бір ... ... және ... ... және халықтың басқа бір бөлігін
осы бір әлеуметтік ресурстарының маңызды көздерінен тек ... ... ... сондай - ақ кейде тіпті ... өмір сүру ... ... бөліп тастайтын әлеуметтік дифференциация (мұндай дифференциясының
себептері ... ... де, ... ... де ... ... ... бола алмайды /18/.
Әлеуметтік проблеманың айрықша кешенің, мінез - құлықтың проблемалар
құрайды. Индивидтердің немесе ... ... ... - ... ... ... маскүнемдер, нашақорлар, қылмыскерлер, жезөкшелер
және т.б. бөліп қарайды. Бірақ девиациялықтың түсінігі біршама ... ... ... ең ... ... мінез - құлықтылар ауытқитын
жалпы әлеуметтік адамгершілік мінез - құлықтық, құндылықты реттеуші ядроның
нормалары түсінігін ... алу ... ... талдау процесі кезінде,
нормаларды анықтау проблемасы өте күрделі, тарихи жағынан өзгермелі және
әлеуметтік нақты екені айқындалады. ... ... - ... ... жағдайды талдаған кезде оны ескеруі қажет) ассоциалдық немесе
тіпті антисоциалдық көрініс, болмаса болашақта ... үшін ... ... ... ... ... - ... жолдары болуы мүмкін.
Әлемде ақпараттық төңкерістің ... ... ... ену, ... ... дамту етудің әлеуметтік проблемалары көп мәнге ... ... ... да ... ... мәні зор. ... әлеуметтік - экономикалық жағдайларды тұрақтандыруға
бағытталған әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік теңсіздікті жою
және ақпаратқа жоғары деңгейде қол жеткізу (оны алуда да және өз ойлары ... ... ... да) алдыңғы орынға қойылған. Ақпаратқа
және ақпарттық технологияларға ену басқаны былай алғанда, ол ХХІ ғасырға,
енудің ... ... ... осы ... ... ... ... мәртебеге жетуге үміттенуге болмайды /20/.
Әлеуметтік жұмыс проблемалардың кешенділігі, ... ... ... мен ... ... әлеуметтік
ресурстардың шектеулі көлемінде. Жоғары мәнді және тиімді нәтиже алу
қажеттілігі осының бәрі ... ... ... ... ... осы ... ... ерекшелігі әлеуметтік жұмыс арқа ... ... ... ... ... ... оның ... салыстырмалы түрде
жекелеген бір бейнелі процедураларға және операцияларға ұтымды ... ... ... ал осы ... іс - ... мен ... және синхрондалған болып келеді. ... ... ... өте ... кіші проблемаларға бөлінеді, олардың
әрқайсысы қандай да бір мөлшерде стандарттық әдістермен шешілуі ... ... ... - ... ... ... және
отимизациялау мақсатында әлеуметтік процестер мен жүйедегі әсер ... және ... ... ... ... жұмыстың технологиясын шартты түрде үш топқа бөлуге болады:
диагностика технологиясы (әлеуметтік жобаларды оқып ... және ... ... ... ... ... да бір ... дамуының құрастырылу және жобалану технологиясы. Әлеуметтік
жобаларды, бағдарламаларды жүзеге асыру, әлеуметтік инновацияларды ... ... ... ... ... ... ... бөліп
қарауға болады, олардың мақсаты — индивидттерге әлеуметтік қызмет ... ... ... ... ... ... мен
адаптациялау технологиясы). Бұл технологияның әрбіреуі клиенттердің белгілі
бір санаттарымен жұмыс көзінде қолданылуы ... ... ... адаптацияланған балалар және жасөспірімдер және т.б.)
енді айрықша жағдайлардағы ... ... ... ... ... ... ... айырылысуы және т.б.) /22/.
Әлеуметтік жұмыс технологиясының біртұтас типологиясы жоқ екенін байқау
қиын емес, өйткені кез - ... ... ... ... түрде жүреді, ол
әлеуметтік қызметкердің мақсаттарына сай жүргізіледі. Оның ғылыми зерттеу
үшін, оқу ... үшін мәні бар, ... ... ... да ... алу әлеуметтік проблеманың мәніне байланысты болады /23/.
Ал әлеуметтік жұмыс технологиясының функциялары туралы айтар болсақ ең
алдымен төмендегілерді бөліп қарастыруға болады:
- ... - ... ... ... ... ... ... аймақтардағы топтарды, жанұяларды және жекелеген
азаматтарды ... және ... алу, ... ... әр ... және ... ... мұқтаждықтарды анықтау, әлеуметтік
процестердің динамикасының мониторингі, бар параметрлердің ... ... орын ... ... және ... ... талдау, олардың себептерін белгілеу, нақты индивидуалдық және
клиенттердің әлеуметтік ... ... ... ... ... - ... қиын ... жағдайларда қалған адамдарға және
топтарға әлеуметтік көмек көрсетудің сипатын, көлемін, формаларын және
әдістерін ... ... ... ... ... ... ең алдымен әр түрлі деңгейлердегі әлеуметтік қызмет көрсету
жүйесінің ... ... - ... қандай да бір әлеуметтік қиыншылықты
шешуге бағытталған әлеуметтік жобаларды жасау, ресурстарды негіздеу, ... және ... ... ... ... ... ... активациялық: индивидтің, жанұяның немесе әлеуметтік ... ... ... ... әрекет ету, ... өз ... ... қиын ... ... шығуға, өзіндік
көмек пен өзара көмектідамытуды ұйымдастыруға клиенттерді ояту;
- инстументалды - ... ... ... ... ... үшін ... ... беру, қиын өмірлік жағдайларда ... ... ... ... ... әлеуметтік құқықтарын
жүзеге асыру үшін қажетті ... ... және ... да іс -
әрекеттерде әрекеттік көмек беру ата - анасының қарауынсыз қалған балаларға
немесе соған ... ... ... ... және т.б. ... ... ... қорған болу;
- өкімдік - басқарушылық: әлеуметтік басқару органдарының менеджменті,
әлеуметтік қолдауға мұқтаж азаматтарға көмек ... ... ... ... емес ұйымдар мен мекемелердің ... ... ... қалыптастыру бойынша жұмыстарға қатысу, ... және ... ... ... білімнің өрістеуі, әлеуметтік проблемаларды
түсінуді терендету, әлеуметтік қызметтерінің өздерінің білімдік және жалпы
мәдени дайындықтарын жақсарту, олардың біліктіліктерін арттыру /24,25/.
Әрине бұл ... ... ... ... барлық жүйесінде
тек жиынтық түрінде толық жүзеге асырылады, әрбір нақты жағдай да қандай да
бір жиынтығы қолданылуы ... ... ... ... ... ... мемлекет үшін басымдықтар қатарында болып келді
және болып қала да ... 2005 ... ... ... ... ... ... қолданысқа енгізілуі тиіс.
Осы жылдан бастап зейнетақының ең төмен мөлшерін 10000 теңге етіп
белгілей ... ... ... инфляция деңгейінен ілгері оза
индексациялау қажет /26/.
Зейнетақымен қамтуға 2005 жылы ... 10,5 ... ... ... ... ... ... борышы жұмыс істеу немесе
табыс табудың бірдей жағдайына ие болу мүмкіндігі шектеулі адамдарға ... ... ... ... ... — біздің қоғамымыздың ізгілену мен кемелдену
дәрежесінің көрінісі /27/.
Келесі жылдан бастап бұл мақсатқа 15,8 миллиард теңге жұмсай ... және ... ... ... мемлекеттік
әлеуметтік жәрдемақыларды едәуір көбейту қажет. Бұл негізінен 680 ... ... ... ... ... мың бірінші топтагы мүгедектерге — 3 айлық есептік көрсеткішке (2757
теңгеге) (АЕК — 919 ... ... ... ... ... мүгедектерге — 2,5 айлық ... ... (2297 ... ... ... үшінші топтағы мүгедектер 2 айлық есептік көрсеткішке
ұлғайтылған жәрдемақы алады (1838 теңгеге);
50 мыңнан астам 16 жасқа дейінгі мүгедектер 3 ... ... ... (2757 ... ... 262 мың ... бір ... есептік көрсеткішке
ұлғайтылатын жәрдемақылар алады.
Нәтижесінде 2005 жылы 415 мыңнан астам мүгедектер үшін ... ... ... 6700 теңгеге дейін немесе 50 пайызға
жоғарлайды.
Асыраушысынан ... ... ... ... ... 20 пайызға, 6500 теңгеге дейін өседі.
Елімізде әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... ... министрлігі басқа да құзырлы мекемелермен біріге
отырып, нақты іс - шараларды ... ... ... 2004 жылы ... ... ... әлеуметтік қорғау
туралы"заң жобасы кеңейтілген комитет отырысында талқыланды. Оның
жұмысына қос ... ... мен ... ... ... ... жасаушылар қатысты.
Алдымен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Гүлжан Қарағұсова
заң жобасының тұжырымдамасымен ... ... ... ... мүгедектер ұйымдары өкілдерінің мүң - мұқтажы тыңдалды /30/.
Республикада әртүрлі санатқа жатқызылған 386 мыңнан аса ... ... ... әлеуметтік қорғау мәселелері 1991 жылдан бері төрт ... - ... ... ... келеді. Заман өзгерді, ғасыр да алмасты.
Бүгінгі ... ... ... қорғау да аздаған тиын - тебен
жәрдемаіды беріп, ... ... - ... және ... ... да оңалту жабдықтарымен қамтамасыз етумен ғана шектеліп
қалған жайымыз бар. Бірінші топтағы мүгедек — 7100 ... ... ... ... ... ... топтағы мүгедектер 3300 теңге жәрдемақы алады. 2005
жылдан бастап бірінші топқа үш айлық есептік ... ... ... — 2,5, үшінші топқа — 2, Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне — 15 ... ... ... қаржы қосылмақ /31/.
Аталған заң жобасының негізгі мақсаты мен міндеті мүгедектерді оңалту
жүйесін құру, олардың қоғамға жан - жақты ... ... ... ... өмір ... ... ету. Сонымен бірге, жаны жаралы
жандарды кәсіптік даярлау, жұмысқа орналастыру үшін жағдайлар ... ... ... ... және екінші топтағылар мен мүгедек балалар үшін
орта және жоғары кәсіптік білім беретін ұйымдарға ... түсу ... ... ... ... квотасын ұсынады /32/.
Депутаттар алдымен осы заң үшін алыстан ат сабылтып келген мүгедектер
қоғамдарының өкілдерін ... ... ... ... жасалып жатқан
бұл заң қолданыстағы заңға жеңіл - желпі ғана жүргізілген әрлеу сияқты.
Мүгедектерге арналған ... ... ... ... отырып жасауы
тиіс. Ал біз өзімізге арналған заң жобасымен Парламент қабырғасында танысып
отырмыз. Мұнда ... ... ... ... Заң ... ... дені ... араласуға мүмкіндік берсін. Мүгедектің де
қоғам мүшесі екенін ескерсін. Заң осы ... ... ... болады
еді" — деген өтініштерін айтты /33/.
ІІІ. Мүгедектіктің және мүгедектерді оңалтудың қазіргі жай – ... пен ... ... ... ... оның ... байланысты. БҰҰ сарапшыларының деректері
бойынша мүгедектердің жалпы әлемдік саны 600,0 млн. ... ... ... ... ... ... 385 миллионы еңбек етуге ... ... ... есептеледі.
Соңғы 30 – шы жылдардың ішінде әлемде мүгедектерге қатысты саясатты
қалыптастырудың, ... ... ... осы әлеуметтік ... шешу ... ... қолдау көрсетуінің ... және ... ... ... ... ... көмек көрсетудің тұрақты үрдістері мен тетіктері қалыптасты.
Мүгедектердің жағдайын жақсарту Қазақстанда да ... ... ... бірі болып табылады.
Экономикалық өсу анағұрлым ... ... ... ... ... ... ... 2002 – 2005 жылдарға арналған
бағдарламасын іске асыру шеңберінде медициналық - ... ... ... құру ... етілді, стационарлық әлеуметтік қызмет
көрсету мекемелерінің, үйде әлеуметтік көмек көрсету ... ... ... ... ... ... құралдардың көлемі
көбейіп, сапасы арттырылды, мүгедектердің инфрақұрылымға қол жеткізуін
қамтамасыз ету жөніндегі шаралар ... ... ... ... ... ... ... шешу
мемлекеттің белгілі бір уақыт кезеңіне қабылданатын ... ... ... ... ... ... ... жақын
арадағы болашақта мүгедектерді әлеуметтік қорғау және ... ... ... ... бағыттарын айқындау үшін осы жаңа Бағдарлама
әзірленді.
Бағдарлама әзірлеу үшін:
• «Мүгедектерді әлеуметтік қолдау туралы» ... ... ... 13 сәуірдегі заңы;
• Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 19 ... ... ... ... ... ... экономика үшін, бәсекеге
қабілетті халық үшін» Қазақстан халқына жолдауы;
• Қазақстан ... ... 2004 ... 30 қарашадағы №1241
қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасында әлеуметтік реформаларды
одан әрі тереңдетудің 2005 – 2007 ... ... ... ... ... Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясының және
Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 4 ... ... ... ... ... 2010 жылға дейінгі
стратегиялық даму жоспарының шеңберінде әзірленді.
2005 ... 1 ... ... ... Республикадағы барлық санттағы
мүгедектердің саны 413,6 мың адамды немесе барлық халықтың шамамен 3 % - ын
құрайды.
Алғашқы мүгедектің төмендеу үрдісі ... ... 10000 ... ... ... ... ... Алғаш рет мүгедекпен танылғандар 2002 жылы 46727 адам ал 2004 жылы 42825
болды.
• Оның ішінде: балалар арасында 2002 жылы 7734 ... ал 2004 жылы ... ... 2002 жылы 38993 адам ал 2004 жылы 35808 ... мүгедектің серпінді көрсеткіші: (мүгедектің барлық санаттары үшін)
2002 жылы 31,2 ал 2004 жылы 28,4 болды.
Оның ішінде: ... ... 2002 жыл 17,4 ал 2004 ж 15,0 ал ... 2002 жылы 36,9 ал 2004 жылы 34,4 ... ... нозологиялық құрылымы тұрақты. Ересек халықтың
арасындағы ... ... қай ... ... ... (22 – 23 ... ісіктерден (17 – 18%), жарақтардан (11 – 12) және ... (8 – 9) ... ... ... ... шамамен әрбір
бесіншісі туа біткен даму аномалиясынан немесе ... ... ... ал ... ... 17,3% - ды құрайды.
Ағза функцияларының бұзылуы және мүгедектердің тыныс – ... ... ... топтардың ауырлығы бойынша мүгедектік құрылымы
куәландырады. 2000 – 2004 жылдары мүгедектердің арасында ... ... ... ... – 60%, бірінші топ мүгедектері – 11 процентін
үшінші топтағылар – 29пр болды.
2004 жылы ... 151191 адам ... ... бұл ... ... ... 8,7пр құрайды, мүгедектік тобының ауырлау көрсеткіші – 7,0 ... ... ... – 5,0 ... жас ... ... етуге жарамды жастағы адамдар ... ... ... ... 70 ... ... мынадай бірқатар факторларға: елдің әлеуметтік –
экономикалық даму ... мен ... ... ... ... жай – ... ... жүйесінің дамуына, медициналық қызметтердің қол жетімді
болуына және олардың ... ... ... және ... қол жетімдігіне еңбекті
қорғаудың және еңбек қауіпсіздігінің жай күйіне;
Экологиялық ортаның жай – күйіне және өзге де ... ... ... факторлар:
Биологиялық деңгейде созылмалы туа біткен генетикалық аурулардың жоғары
деңгейі байқалды;
Медициналық – ұйымдық ...... кеш ... аурулар мен
мүгедектіктің алдын алуға ... мен ... ... ... қол ... медициналық қызметтер сапасының төмендеуі, біріңғай
оңалту жүйесінде мемлекеттік орындарының іс - әрекеттерінің үйлестірудің
болмауы;
әлеуметтік – орта ...... ... және зиянды еңбек
жағдайларының орын алуы, өндірістік жарақаттанушылық кедейліктің сақталуы
әлеуметтік жәрдемақылардың салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... саласындағы орталық атқарушы органның
аумақтық бөлімшелерінің қызметкерлері тыныс – тіршілігінің щектелі дәрежесі
бойынша ... ... ... ... мүгедек үшін медициналық,
әлеуметтік және кәсіптік оңалту іс – шараларын қамтитын ... ... ( ... әрі – ОЖБ) ... ... ... ... жарақаттың, мертігудің салдарларын
жоюға немесе жеңілдетуге бағытталған диагностикалық, емдеу және оңалту іс –
шаралары кешенін жүргізуді ... озық ... ... ... жедел араласуды енгізу мен
дәрі – дәрмек теропиясындағы жетістіктер елімізде мүгедектерді тиімді емдеу
мен олардың тыныс – ... ... ... ... ... ... бұл мүмкіндіктер тиісінше пайдаланылған жоқ.
Мүгедектердің алдын – алу мен оңалту арасында ... ... ... ... технологиясы, мүгедектерге медициналық
қызмет көрсетудің ғылыми негізделген ... ... ... ... ... жақсартуға оңалту мекемелері
жүйесінің шектеулілігі кедергі болып отыр. ... ... ... ... стационарлық төсек бөлу ... ... ... іске ... үшін ... ... ... оңалту бөлімшелеріне арналған төсек қоры республикамызда ... 3,0 ... ғана ... мен ... амбулаториялық – емханалық бөлімшелер мен
санаториялық – ... ... ... да ... ... ... жылдары мүгедекдерді әлеуметтік қорғауды қаржыландыру көлемінің
өсуіне қарамастан, ол ... ... ... ... ... ету үшін жеткілікті деп мойындауға болмайды.
Медициналық оңалту сатысында аурудың ағза функцияларының толық қалпына
келтірмеуі және ... ... ... білетін шектелулерінің сақталуы
әлеуметтік оңалту шараларын қабылдауды талап етеді.
Мүгедектерді әлеуметтік оңалту мүгедектердің ... ... ...... және ...... бейімделуін қалпына
келтіруге бағытталған. Ол мүгедектерді ... ... ... ... ... ... оларды көмекші ... ... ... ... ... ... ... рекрациялық инфрақұрылымдық объектілеріне қол жеткізуін қамтамасыз
етуге, ақпараттық ортаны пайдалануға тең мүмкіндіктер ... ... ...... ... көрсетуді және т.б. қамтиды.
2005 жылғы әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... ... мен ... ... жәрдемақы төлемдерін қамтыды.
Қабылданыпжүрген шараларға қарамастан, соңғы ... ... ... ... ... 2005 жылы ... бойынша берілетін
мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақының орташа мөлшері 6700 теңгеге ... 50 ... ... топ ... – 3 айлық есепті көрсеткішке
(2895 теңгеге); ... топ ... - 2,5 АЕК – ке (2412,5 ... топ ... – 2 АЕК – ке (1930 ... 16 ... дейінгі
мүгедектерге – 3 АЕК – ке ( 2895 теңгеге) артылды.
Бөгде адамның күтіміне және көмегіне ... ... ... ... ... Республикамызда интернат – үйлері мен үйде әлеуметтік
көмек көрсету бөлімшелері желісін қамтиды. Қазіргі кезде 79 ... ... ... ... ... 35 – і ... мен ... арналған
жалпы үлгідегі интернат – үйлері, 26 – ы – жүйке ... ... – і - ақыл - есі ... мүгедектерге, бірі дене ке,містігі бар балаларға
арналған. Бұл мекемелерде 17 мыңнан астам адам толып ... ... ... Үйде ... ... ... 339 ... мен 7 аумақтық
орталық жүзеге асырады. Олар 34 мыңнан астам мүгедектер мен ... ... ... Жеке интернат – үйлері пайда болды.
Мүгедек – балалары бар ... үйде ... ... ... құрылуда, олардың негізгі міндеттері бөгде адамның күтіміне
мұқтаж мүгедек – балаларды анықтау, оларды ... ... ... өзі ... көрсету дағдаларына үйрету, демалысын ұйымдастыру, ата –
аналар мен ... ... ... ... мен араласуға және оларды
күтуге үйрету, медициналық және ... ... ... ... табылады. 2003 – 2004 жылдары 10 мыңнан астам мүгедек балаға қызмет
көрсететін осындай 90 бөлімше құралды.
Соңғы жылдары ... ... ... ... - ... қажыландыру жақсырақ келеді. Егер 2003 жылы мүгедек балаларға
интернат үйлерінің қамқорлығындағы бір баланы ұстауға арналған шығындар ... ... ... ... 2004 жылы бұл сома 286, 7 мың теңгені ... ... ... ... ... ... әлеуметтік –
тұрмыстық және медициналық қызмет, әлеуметтік бейімдеу, еңбекпен оңалту,
оқыту сияқты қызметтер көрсетіледі.
Мүгедек ... ... ... ... ... проблемасын
үлгілік медициналық - әлеуметтік мекемелер есебінен түбегейлі ... ... ... ... ... мың адам сурдоқырларды мен судокөмекке, 18841 адам тефлоқұралдарға
және 28872 адам – протездік артопедиялық бұйымдарға ... ... ... - ... ... ... ... көлемі соңғы 3
жылда шамамен 4 есеге жуық көбейді. (106,6 млн теңгеден 436,2 млн.теңгеге
дейін ). Бұл 2004 жылы 16840 ... ...... ... ... ... олырдың бестен бір бөлігі модельдік протездер
пайдалана отырып, қазіргі заманғы жаңа технологияның протезделді.
Нашар ... ... ... ... ... 2004 жылы ... еститін мүгедектер үшін 6,9 мың есту
аппараттары (оның ... бір ... ... бес мыңы – мүгедек – ... 320 ... ... ... жүйесі 2,2 мың
мәтінді хабарлайтын және ... ... ұялы ... ... ... ... ... технолоқұралдарымен қамтамасыз етіледі. 2002
– 2004 жылдары көзі нашар көретін мүгедектер үшін 11 ... ... 28 ... ... Браиль дисплейі бар 15 компьютер, 8
мыңнан астам арнаулы қол сағаттары ... ...... ... көру немесе есту кемістігі бар адамдарға
тиісті инфрақұрылымды ынғайлау талап етіледі. ... ... ... және ... ... ... ... - көріністік
ұйымдармен спорт кешіндерін қоса алғанда, әлеуметтік ... ... ... қол ... ... ... ... тұрғызады.
Қазақстанда мүгедектер ақпараттық ортаға қолы жете бермейді радио мен
теледидардағы ақпараттық және көркем ... ... ... және ... ... қолы жетпейді, кітапханалар ... ... ... ... ... қоғамға кіріктіру мақсатында, сондай – ақ ... ... да ... ... ... Бүкіл Дүние Жүзілік іс - әрекеттер
бағдарламасы кәсіптік ... ... ... ... ... кәсіптік бағдарлама мен жұмысқа орналастыруды кәсіптік оңалту
шаралары жатқызады.
Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері
Бағдарламаның ... ... ... ... мүгедектерді
әлеуметтік қолдауды күшейту және олардың өмір сүру деңгейін жақсарту.
Қойылған мақсаттарға қол ... ... ... ... ... ... ... – лау жүйесін дамыту;
• Азаматтардың тыныс – тіршілігінің шектелу ... ... ... ... ... ... - ... сараптама
жүйесін жетілдіру;
• әлеуметтік қолдауды ... ... ... ... ... дамыту мүгедектерді медициналық, әлеуметтік
және кәсіптік оңалту жөніндегі қызметтер аясынан ... ... ... қамтуға белсенді жәрдемдесу нысандарын дамыту;
• оңалту мекемелерінің желісін дамыту, олардың қызмет ету нысандары ... ... ... ...... ... нығайту;
• мүгедектердің техникалық көмекші (компенсаторлық) құралдарға протездік
орпедиялық көмекке қажеттіліктерін қанағаттандыру деңгейін арттыру;
• мүгедектердің (халықтың ұтқырлығы төмен топтарының) ... ... ... ... ... ... қол ... жағдай жасау;
• жергілікті атқарушы органдардың ролі мен жауапкершілігін ... ... ... ... ... - ... сараптама оңалту саласындағы кадырлар ... ету ... ... ... ... ... ... индустрияциясын жетілдіру.
Бағдарламаның негізгі бағыттары мен оны іске асыру тетігі
Бағдарлама:
• Ағза қызметінің, тіршілік әрекетінің шектеулері мен ... ... ... рет қайта қаралған аурулардың
халықаралық статистикалық жіктемесіне бейімдеуді;
• Мүгедектің алдын – алуды;
• Медициналық - ... ... ... ... оңалту және мүгедектер үшін білім алу, физикалық және
мәдени ортаның, тұрғын үй жағдайларының, жұмыстың, ... пен ... қол ... ... ... ... ... бағыттарды іске асыру кезең – кезеңімен ... ... ... ... (2006 – 2008 жылдар) оңалтудың ... ... ... ... және ... ... заманғы тануға
негізделген мүгедектерді оңалтудың жаңа үлгісін қалыптастыру ... ... ... ... ... жаңа тетіктері басым дамуға ие
болады және оңалту мүгедектердің қажеттіліктеріне жауап беретін әрі ... ... ... жаңа ... ... аяқталатын болады.
3.1. Мүгедектің алдын – алу жүйесін жетілдіру
Мүгедектіктің алдын – алу жүйесін жетілдіру мақсатында физикалық, ақыл
– ой ... және ... ... туындауын болдырмауға (бірінші
деңгейдегі алдын – алу) және ... ... ... ... ... ... алдын алуға бағытталған (екінші деңгейдегі алдын
– алу) ... ... ... ... ... Әйелдер консультациялары мен босандырылатын мекемелерде әйелдерге; жас
балаларға скринингтік ... ... ... және оның
сапасын арттыруды қамтитын болады, бұл патологияның оның бастапқы даму
кезеңінде анықтауға мүмкіндік береді;
2. ... ... ... ... ... аттестаттауды
жүргізудің, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау ережесін сақтауды
қамтамасыз етуді;
3. мүгедектігі бар адамдардың дерекқорын құруды ... ... - ... ... ... және ... ...
тіршілігінің шектелу дәрежесін айқындаудың жаңа технологияларды әзірлеу.
Медициналық - әлеуметтік сараптама жүйесін жетілдіру халыққа көрсетілетін
медициналық - ... ... ... ... жақсартуға
бағытталадтын болады, атап айтқанда:
• Ағза қызметінің, тіршілік әрекетінің шектелулері мен ... ... ... рет ... қаралған аурулардың
халықаралық статистикалық жіктемесіне бейімдеу жөнінде жұмыс жүргізу,
ол өзіне - өзі ... ... ... – тұрудың, қарым – ... ... ... және ... ... айналысудың
төмендеуіне әкеп соғатын функционалық бұзылушылықтар нәтижесінде
туындаған әлеуметтік бейімсізденуді ... ... ... 18 ... ... балалардың ағза функцияларының бұзылуының біліну және
тыныс – тіршілігінің ... ... ... мүгедектік ауырлығы
топтарын саралау жөнінде жұмыс жүргізу;
• Кәсіптік еңбек ету қабілетінің жоғалу ... ... ... ұйғарымдарды әзірлеу;
• Куәләндіру мен оңалту кезеңдерінің әрқайсысындағы кмістіктер
жіктемесіне ... ... ...... сараптамалық қорытынды қабылдауға және оңалту
нәтижелерін бағалауға) негізделген медициналық әлеуметтік ... ... ... ... ... ... - Әлеуметтік сараптама қызметін алдын алу, емдеу, ... ... ... ... ведомстволық тиістілігіне қарамай
медициналық ұйымдар қызметін үйлестіруді жетілдіру.
3.2. Мүгедектерді әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін дамыту және оларды
әлеуметтік қолдауды ... ... ... ... жетілдіру:
1. Мүгедектерді әлеуметтік қамсыздандырудың үш ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдірумен байланысты.
әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін дамытудың негізі әлеуметтік стандарттар
жүйесіне ... ... және ең ... күнкөріс деңгейіне базаық
әлеуметтік норматив ролін бекіту болды. Ең ... ... ... ... базалық мемлекеттік жәрдемақы есептеу үшін объективті
негіз болады.
Мүгедектерді әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... көпдеңгейлі жүйесін құру, қаржыландырудың қосымша көздерін
тарту және ... ету ... ... ... ... жауапкершілікті мемлекеттің ... ... ... ... тікелей айырып бөлу негізінде қол жеткізетін болады.
Туғаннан немесе бала ... ... ... ... ... жәрдемақы болып түрлендіретін мемлекеттік - ... ... ... жүзеге асырылады. Сонымен қатар, олар арнаулы
мемлекеттік жәрдемақы да алатын болады.
Ресми сектор қызметкерлері үшін ... ... ... кезде (еңбек ету
қабілетінен айырылу) әлеуметтік қамсыздандырудың үш деңгейлі ... ... ... – бұл ... ... ... ... берілетін базалық мемлекеттік жәрдемақылар;
Екінші деңгей (міндетті) – міндетті әлеуметтік ... ... ... ... еңбек (қызмет) міндеттерін ... ... ... мен ... зиян келтіргені үшін жұмыс
берушінің ...... ... ... ... ... ... сақтандыру төлемдері.
Үшінші деңгей (қосымша) - әлеуметтік қатерлерді сақтандырудың ерікті ... ... ... ... ... жетілдіру және медициналық әлеуметтік және
кәсіптік оңалту жөніндегі қызметтер ... ... ... ... ... ... ... қол жетімділікті
қамтамасыз етуге және ... ... ... ... адамдардың
мәселесімен айналысатын ұйымдар мен мекемелердің қызметтің ... ... және ... оңалтудың тиімділігін арттыруға
бағытталатын болады.
Медициналық оңалту
Пайда болған ауру және ... ... ... жеңу ағза ... тыныс – тіршілігін қалпына келтіруге және ... ... ... бағытталатын болады. Ол үшін:
• Функционалдық қалпына келтіру іс шараларының сапалы жүргізілуін;
• Функционалдық бұзылушылықта салдарларының орнын ... ... ... қамтамасыз ету;
• Емдеу – алдын алу мекемелерінде медициналық оңалтуды кезең – ... ... ... іс – ... ... Клиникалық және облыстық ауруханалар құрамында стационарлық ... (көп ... және ... көп ... ... бір – және ... стационарлық медициналық оңалту
бөлімшелерін ұйымдастыру;
• Амбулоторлық – емханалық медициналық оңалту ... ... жеке ... ... ... ... – курорттық
емделуін ұйымдастыруын талап етіледі.
Реконструктивті хирургия мен ...... ... ... ... ... бар. ... медициналық - әлеуметтік
қызметтердің мұндай түрін көрсету медициналық ұйымдардың ... ... ...... ... ... ... әрекет етуін қажет етеді.
Әлеуметтік оңалту
әлеуметтік оңалтудың нәтижелілігін арттыру мақсатында ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің стандарттарын енгізу. Бұл
ретте, әлеуметтік қызметкерлер, үйде әлеуметтік қызмет ... ... - ... ... ... орталықтар
мемлекет кепілдік берген әлеуметтік қызметкерлерді азаматтарға ... ал ... ...... және ... ... ... болады;
2. мүгедектерге көрсетілетін әлеуметтік қызметтердің тізбесін кеңейту;
3. әлеуметтік және әлеуметтік – консультативтік ... ... - ... ... ... ... медициналық -
әлеуметтік, білім беру және медициналық қызметтерді;
5. барлық жас ... ... ... ... ... білім беру және медициналық қызметтерді;
6. медиуиналық және басқа көмек алуды, шығындарды реттеуді, ... және ... ... көрсетуді, әлеуметтік қарым –
қатынасқа жәрдемдесуді көздейтін үйде әлеуметтік ... ... жас ... мүгедектерге патронаждық қызмет ... ... ... ... ... маманын беру республикамызда
алғаш рет заңмен бекітілді.
Кәсіптік оңалту
Мүгедектерді кәсіптік оңалту үшін ... ... ... де ... қалыптасып отыр.
Еңбек нарығындағы жағдай тұрақтанып, жұмыссыздық деңгейі төмендеп келеді.
Кәсіптік оңалтудың нәтижелілігінін арттырудың мынадай шаралары:
1. Кәсіптік оңалту ... ... ОЖБ – ға ... жеке ... ... ... ... беру жүйесінде және үйде оқытудың сапасын
арттыру;
3. Мүгедек балаларды медициналық - әлеуметтік ... ... ... жүйесінде оқыту жүйесіндегі әдіснамалық базаны арттыру;
4. Мүгедек балаларды үйде жеке оқыту;
5. Мүгедек балаларды ерте ... ... ... және ... ... ... Мүгедектердің биопсихоәлеуметтік мәртебесін, денсаулық жай – күйін
және еңбек ету қабілетін ... ... ... ... ... әзірлеу жолымен олардың кәсіптік мүдделерін,
бейімділігі мен қалауын ескере отырып, ... оның ... ... 18 жасқа дейінгі мүгедек ... ... ... Ұсынылатын кәсіптер бұзылған функцияларды қалпына келтіруге
немесе орнын толтыруға мүмкіндігінше ықпал етуге тиіс;
Мүгедектерге ... ... беру ... қол ... ... ... оны жетілдіру көзделеді. Бірінші және екінші топтағы мүгедектер үшін
жоғары оқу орындарына түсу ... ... ... оқып ... ... ... ... ақылар көзделеді.
Мүгедектердің жұмыспен қамтылуына және жұмысқа орналасуына белсенді
жәрдемдесудің ... ... ... ... ... Мүгедектерді кәсіптік даярлау және қайта даярлау;
2. Жұмыс орындарын квоталау;
3. ... ... ... ... ... ... ... өтей
отырып, мүгедектерді басымдықты немесе нысаналы түрде жұмысқа
орналастыру;
4. әлеуметтік ... ... ... оның ішінде мүгедек балаларды белсенді өмір сүруге тарту
мақсатында ... ... ... ... ... және басқа
да шығармашылық түрлерінің облыстық, ... ... ... жұмыстарының, мүгедектер ұйымдары шығаратын
өнімдердің сату көрмелері, ... ... ... және ... саңыраулар
қоғамының оқу - өндірістік кәсіпорындарының және мүгедектер жұмыс істейтін
басқа да өнімдерінің көрме – жәрмеңкелері өткізілетін болады.
Оңалту мекемелері ... ... ... ... нысандары мен әдістерін
жетілдіру, олардың материалдық – техникалық базасын нығайту
Мүгедектерге әлеуметтік ... ... ... ... және ұйымдық
қайта құру мыналарды көздейді:
• Қолданыстағы ... ... ...... ... олардың
қызметі мамандандырылған көмек көрсетуге бағытталатын болады;
• Сыйымдылығы шағын әлеуметтік үйлер желісі және ... ... дами ... бұл ... - ... мекемелерде
тұратын мүгедектердің оларды тұруын үй жағдайына жақындатуға және
қоғамнан оқшау қалуын жеңуге мүмкіндік береді;
... ... ... орталықтарын құру. Бұл орталықтардың
құрылымы мүгедектердің әлеуметтік қызметтердің белгілі бір ... ... ... ... ... қағидат бойынша
салынатын болады;
• сыйымдылығы шағын әлеуметтік үйлер желісі және отбасылық ... дами ... бұл ... - ... мекемелерде
тұратын мүгедектердің оларда тұруын үй жағдайына жақындатуға және
қоғамнан оқшау ... ... ... ... ... қызмет көрсету орталықтарын құру. Бұл орталықтардың
құрылымы ... ... ... ... бір ... ... ... байланысты модельдік қағидат ... ... ... ... орталықтарын және әлеуметтік қызмет көрсететін
мамандарды лицензиялау және аккредиттеу тәртібін әзірлеу.
Мүгедектердің техникалық көмекші(компенсаторлық) құралдарға, протездік ... ... ... ... деңгейін арттыру
Мүгедектерді техникалық көмекші(компенсаторлық) құралдармен қамтамасыз
етуді жақсарту мүгедектердің қажеттіліктерін неғұрлым дәл есебінің, ... ... ... қалыптастыру және қызметтер көрсетуді
мүгедектер тұратын ... ... ... ... ... ... - артопедиялық қызметтер көрсету сапасын арттыру мақсатында:
Республикалық эсперименталдық протездеу ... ... ...
артопедиялық бұйымдарды міндетті сертификатттау, мамандардың біліктілігін
арттыру мақсатында ...... ... ... сапа ... сәйкестігіне сынақтар өткізу үшін сынақ зертханаларын
құру;
Протездік ортопедиялық бұйымды өндіру ісін басқару құрылыммен онтайландыру,
мүгедектердің ...... ... шынайы қажеттіліктеріне
қарай өңірлерде протездік – ... ... ... және ... ... құру және оны дамыту;
Модульдік технологиялық бойынша жасалатын протездік – ... ... ... ... қайта ұлғайту көзделеді.
Сурдологиялық көмек қызметін дамыту:
1. Денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік ... ... ... және ... ... ... ... жүйесінің жаңа түрін құруды және дамытуды;
2. Естуді түзеті республикалық орталығын және оның филиалдарын оңалту
аудиологиясы орталығы ... әрі – ... етіп ... ... ... ... ... және есту аппараттарын тексеруді
қамтамасыз ету орталық пен оның ... ... ... ... қалалық, облыстық сурдологиялық кабинеттер желісін
ұйымдастыруды;
5. Сурдологиялық көмекке мұқтаж, нашар ... ... ... ... ... ... бақылауды жетілдіруді қарастырады.
6. Нашар ... ... ... ... ... қосымша шаралар қабылданатын болады.
«Қазақстан Республикасында мүгедектерді әлеуметтік ... ... ... заңын іске асыра үшін мүгедектерге ... ... ... ... ... оған ... гигиеналық
құралдар енгізу есебінен ұлғаятын болады.
Мүгедектердің әлеуметтік көлік және реакциялық инфрақұрылым ... қол ... ... ету үшін ... жасау
Мүгедектердің қолы жетерліктей тыныс – тіршілік ортасында құру жөніндегі іс
– шаралар олардың әлеуметтік кіруге мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... қала ... және құрылыс
қызметі, автомобиль көлігі саласында қабылданған нормативтік ... ... ... және ... ... ... ... және тіршілік әрекетіне қолайлы, қауіпсіз және
басқа да қажетті жағдайларды қамтамасыз ететін сәулет, қала ... ... ... ... ... ... ... Қала құрылысы рекламаның регламентіне сәулет – жоспарлау тапсырмаларын
мүгедектер мен халықтың ұтқырлығы төмен топтарының әлеуметтік, ... ... ... ... қол жеткізу қамтамасыз
етуді міндетті түрде ... ... ... ... ... салу ... және ... нормалар мен стандарттардың
сақталуына мемлекеттік бақылауды ... үшін ... ... ... берілетін ғимараттар мен құрылыстардың
әзірлігін бағалау жөніндегі мемлекеттік қабылдау ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерін енгізу көзделіа отыр;
Б) жұмыс істеп тұрған объектілер бөлігінде:
• Жұмыс істеп тұрған әлеуметтік, көлік және ... ... ... ... ... ... талап ететін
объектілер тізбесін ... ... ... және ... мүгедектердің қол жетуі үшін ыңғайлау жөніндегі жұмыс
жоспарын жасау және оны іске асыру.
• Мүгедектердің ОЖБ – да ... ... үй ... ... ... белгіленген тәртіппен ... ... ... ... үй жайда ғимараттың қабатын, үлгісін, көркейту
дәрежесін және басқа да қажетті жағдайларда ескере ... ... ... ... ... ... бөлігінде:
• Халыққа қызметтер көрсету құқығына конкурс өткізу ережесіне
мүгедектердің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді көздейтін өзгерістер енгізу;
• Жалпы пайдаланудағы ... ... ... және ... ... ...... қиынды көретін мүгедектерді жалпы пайдаланудағы көлікке
отырғызу аялдамаларын көркейту;
Г) ақпаратқа қол жеткізудің қамтамасыз ету бөлігінде:
• Республикалық және өңірлік ... ... ... сурдоуадармасын ұйымдастыруды кеңейту. Брайльдің
рельефті – ... ... ... да, ... ... бейнекассетелерда шығарылатын мерзімді, ғылыми, оқу -
әдістемелік, анықтамалық және көркем әдебиет шығаруды ұйымдастыру.
Жергілікті атқарушы органдардың ролі мен жауапкершілігін арттыру
Мемлекеттік басқару ... ... ... іске ... ... ... қайта бөлуді ескере отырып, мемлекеттік биліктің
жергілікті атқарушы органдарының функциялары мынадай болады:
• Мүгедектерді ... ... ... әзірлеу;
• Кепілдік медициналық қызметтер көрсету көлеміне қол ... ету, ... ... арттыру;
• өңірлердегі мүгедектікке әкеліп соғатын потологиялар мен аурудың алдын
алу жөнінде мақсатты бағдарламалар әзірлеу;
... ... ... емес ұйымдармен (оның ... ... ... өзара тиімді ынтымақтастығын
ұйымдастыру;
• мүгедектердің қоғамдық бірлестіктерінің мүгедектерге қатысты мемлекет
саясатты ... ... ... қатысты шешімдерджі
дайындауға және қабылдауға қатысуын қамтамасыз ету.
Мүгедектердің ... ... ... ... іске ... ... ... жауапкершілік арттыру үшін ... ... ... ... ... ... ... болатын болады және
оған мүгедектерге қоғамдық бірлестіктері өкілдерінің қатысуы ... ... ... ... ... сүйемелдеу мүгедектерді оңалту жүйесінің міндетті ... ... ... қорына:
1. Жасы мен оңалту шараларының қажеттілігі туралы деректер көрсетіле
отырып, алғашқы рет және ... ... деп ... ... туралы;
2. Арнаулы түзеу және жалпы білім беру мектептерінде оқып жүрген мүгедек
... ... ... ... ... үшін ... жұмыс орындарының
саны мен осы орындардың нақты жұмыспен қамтылуы;
4. Медициналық, әлеуметтік және ... ... ... туралы мәліметтер енгізілетін болады.
5. Қолданылып жүрген ақпараттық жүйе мен ... ... ... облыстық және республикалық деңгейлерді қамтитын, деректер
алмасудың бырыңғай ... ... ... мен ... ... ету ... ... құрылымы бар кіріктірілген
функционалдық жүйе қалыптасатын болады.
Медициналық - ... ... ... ... әлеуметтік қызмет
көрсетуді ұйымдастыру және оңалту индустриясы салаларымен кадрмен
қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру
Әр ... және ... ... ... білімі мен ұйымдық
қабілеттері бар біліктілігі жоғары мамандарды мақсатты ... ... ... құру алда тұр. Ол үшін: Қызмет саласы, ... ... пен ... тәсілдері айқын ... ... ... - ... ... ... ... мамандықтарының номенклатурасына «дәрігер – реабилитолог» мамандығын
енгізу; Осы санттағы халықтың айрықша ... мен ... ... ... әлеуметтік қорғау және оңалту жүйесінде істейтін
қызметкерлерге қойылатын ... ... ... ... ... ... медициналық оңалту саласындағы, ... ... және ... ... ... мамандары кәсіптік
даярлауды және қайта даярлауды инсттитуционалдық, ... ... ... ... үшін мамандар даярлауға мемлекеттік
тапсырысты қаалыптастыру, нормативтік бекіту және қамьтамысыз ету ... ... мен ... ... іске асыруға мемлекеттік бюджет қаражаты, сондай – ақ
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... да ... ... бюджеттік жалпы шығынды 23179,0 млн. Теңге, оның ішінде:
• 2006 жылы – 6499,5 млн. ... 2007 жылы – 8093,1 млн. ... 2008 жылы – 8586,5 млн ... бюджеттен – 5129,7 млн теңге, оның ішінде:
• 2006 жылы – 1483, млн теңге
• 2007 жылы – 1478,3 млн теңге
• 2008 жыл: - 2168,4 млн ... ... – 118049,3 мон ... оның ... 2006 жылы – 5016,4 млн теңге
• 2007 жылы – 6614,8 млн ... 2008 жылы – 6418,1 млн ... ... ... іске асыру:
• 2008 жылдың аяғына қарай мүгедектер оңалту жүйесін жетілдіруге және
оларды әлеуметтік қамтамасыздандыру деңгейін жыл сайын арттыруға;
• Мүгедекке әкеп ... туа ... және ... ... ... ... бар балалардың туу қатерінің дәрежесін азайту жөніндегі іс –
шараларды қамтамасыз етеді;
• Медициналық - әлеуметтік сараптаманың ... ... ... ... ... қазіргі заманғы техникалық, ұйымдық,
медициналық, әлеуметтік және кәсіптік технологияларды енгізуге;
• Мүгедектерге көрсетілетін медициналық - ... ... ... ... де оңалту қызметтерінің тізбесін кеңейтуге және олардың сапасын
арттыруға;
• Мүгедектерге ... ... ... ... беру ... де ... ... тізбесін кеңейтуге және олардың сапасын
арттыруға;
• Протездік – ортопедиялық өндірісті басқару құрылымын оңтайландыру
жөнінде шаралар қабылдауға;
• Мүгедектерге әлеуметтік инфрақұрылымобъектілеріне және ... қол ... ... ... ... ... сананың үш пайызы мөлшерінде мүгедектерге
арналған жұмыс орындары квота белгілеу және әлеуметтік жұмыс ... ... ... ... ... қол жеткізуін ұлғайтуға;
• Оңалту мекемелерінің жүйесінің дамытуға, олардың ... ... ... ... ...... базасын нығайту
(2006 – 2008 жылдар);
• Мемлекеттік органдардың мүгедектердің әлеуметтік қорғау процесін
басқарудағы әдіснамалық, іске асыру және бақылау ... ... ... ... ... құруды және МӘС – пен
мүгедектерді оңалту мекемелерінің, оңалту индустрияциясы ... ... ... ... ... - ... сараптама және мүгедектерді медициналық,
оңалту саласындағы мамандардың кәсіптік деңгейін арттыруға ықпал
ететін болады.
Мүгедектердің жағдайын жақсарту халықты әлеуметтік қорғау ... ... бірі ... ... 2006 ... бір ... ... бойынша
Ақмола облысының аумағында 24301 мүгедек тұрып жатыр, оның ішінде ҰОС
мүгедектері – 412 адам , 1 және 2 топтағы ... – 13311 ... 3 ... 8824 ... 1754 – ... ... оңалтудың 2003 – 2005 жылдарға
арналған бағдарламасы келесі мәселелерді шешуге бағытталған болатын:
• Мүгедектерді протездік – ортопедиялық бұйымдармен;
• Тифло және сурдотехникамен;
...... ... ... ... Үйде ... ... көрсетуді ұйымдастыру;
• Мүгедектерді жұмысқа орналастыру;
Мүгедектердің оңалтудың 2003 – 2005 жылдарға ... ... ... ... облыста жұмыстың белгілі бір жүйесі қалыптасты.
Жұмыс нысандары мүгедектерді барлық саладағы (еңбек, оқу - тәрбие, спрот)
белсенді ... ... ... әрбір аймақта үйлесу органы -
әкімдіктердің жаңынан мүгедектер ... ... ... ... ... ... – халықты әлеуметтік қорғау аясында мемлекеттік
органдардың, қоғамдармен қайырымдылық ұйымдарының ... ... ... ... ... табылады.
Бағдарламаны іске асырудың қорытындысында нақты шешуді, ерекше назарда
ұстауды талап ететін бірқатар проблема анықталды. Бұл ... ... 2006 - 2008 ... ... ... ... ... – ақ бағдарламаны әзірлеуге Қазақстан Республикасың Президенті 2005
жылға 18 ақпандағы «Қазақстан жедел экономикалық, әлеуметтік және саяси
жаңару жолында» атты Қазақстан ... ... ... ... ... мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» заңы,
Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік реформаларды одан әрі тереңдетудің
2005 – 2007 жылдағы арналған бағдарламасы Қазақстан ... ... ... 6 – ... № 17 қаулысымен бекітілген мүгедектерді оңалтудың
2006 – 2008 жылдарға арналған бағдарламасы негіз болды.
Мүгедектіктің және мүгедектерді ... ... жай – ... ... жылы ... мүгедектердің саны – 11485 адам, оның ішінде 694 –
і балалар.
Алғашқы мүгедектіктің 10000 ... ... ... ... ... ... 748930 адам):
• 2005 жылғы нозологиялық құрылымы бойынша ... ... ... ... ... ... ауруының 429 адам – 17,5 пайыз (2004 жылы 450 адам
– 18,8 ... ... 406 ... – 16,6 ... (2004 жылы 304
жағдай – 12,7 пайыз), оның ішінде өндірістік жарақаттар 16 – 3,9 ... жылы 32 – 10,5 ... ... ... 385 адам – 15,9 ... жылы 494 адам – 20,7 ... ал көз ... 205 адам – 8,1
пайыз (2004 жылы 127 адам – 5,3 ... ... 198 адам – ... (2004 ж. 169 – 7,1 ... 2004 ... ... көз жарақаттары мен аурулары бойынша мүгедектік
өскен (негізінен бұрынғы алған көз жарақаттары). Балалар арасында бірінші
орында дамуында туа біткен ауытқулары барлар: 2004 жылы 49 бала ... жылы 80 ... ... орында жүйке аурулары: 2004 жылы 49, 2005 жылы
48 және үшінші орында психиканың бұзылуынан:
2004 жылы 26 бала ... 2005 жылы 43 ... беру ... ... 9644 адам ... ... (2004 жылы 8732
адам). Мүгедектік тобына қайта куәландырылғаны 9247 адам. Бұл – 95,9 ... ды ... (2004 жылы 8501 адам ... 97 ... 2005 жылы 8669 ... деп ... оның ... 439 – ы балалар.
Сапалы медициналық оңалту іс – шараларының ... ... ... ... ... ... Есеп беру мерзімінде
толық оңалту – 6,3 пайызды құрайды ( 2004 ж. – 5,6 пайыз), ... ... 12,6 ... (2004 ж. – 11,0 ... 2004 жылдың осы кезеңімен
салыстырғанда (6,3 пайыз) мүгедектік тобының ... ... ... дейін төмендегені белгіленді.
Алғашқы мүгедектіктің өсуіне себеп болатын факторлар:
• халықтың әлеуметтік өмір сүру деңгейі, ... ... ... асқындырып, емдеу нәтижесі ойдағыдай болмай, мүгедіктікке әкеп
соқтыратын кезде ғана ... ... ... Балалардың арасындағы ауруларды анықтау үшін әзірленген нысаналы
бағдарламаларға сәйкес ... ... алу ... жүмысының жақсаруы;
• Экологиялық фактор, бұл онкологиялық патологиялық, балаларда туа ... ... ... ... ... ... ... жетекші нозологиялық құрылымдарын бірі болып табылады.
Медициналық - әлеуметтік ... ... ...... ... ... мүгедектік санатын айқындап, әрбір мүгедек үшін
медициналық, әлеуметтік және ... ... іс – ... қатитын
оңалтудың жеке бағдарламасын (әрі қарай – ОЖБ) ... ... ... аурудың, жарақаттың, мертігудің салдарын
жоюға немесе жеңілдетуге бағытталған диагностикалық емдеу және ... іс ... ... ... көздейді.
Мүгедектерді әлеуметтік оңалту мүгедектердің әлеуметтік статусын, олардың
әлеуметтік – ... және ... ... ... ... ... Ол мүгедектерді әлеуметтік қамсыздандыруды, оларға қажетті
әлеуметтік қызметтер көрсетуді, оларды көмекші (компенсаторлық) техникалық
құралдармен ... ... ... ... ... ... ... объектілеріне қол жеткізуін қамтамасыз ... ... ... тең ... ... ... ... – психологиялық қолдауды көрсетуді қамтиды.
Облыста еңбекке жарамдылар санатындағы 8628 мүгедектің 2147 – сі ... Оның ... 224 – і ... ... ... 2730 ... - өзі ... қамтығандар. Жұмыспен қамту және әлеуметтік
бағдарламалар бөлімдерінің ... 2003 жылы 18 ... 2004 жылы ... ... ... 2006 ... ... жағдай бойынша
жұмыспен қамту органдарында тіркелген 166 мүгедектердің ішінен 109 – ... ... ... ... 83 адам ... ... ... курсынан 25 адам өткен.
Қазақстан Республикасын «Қазақстан ... ... ... ... ... ... 3 ... квота есебінен 828
мүгедекті жұмысқа орналастыру жоспарланып отыр.
Облыста мүгедектердің жұмыспен қамтылуы, көптеген ... ... ... ... тап болуда, оның ішінде ең бастысы мүгедектердің
еңбек рыногындағы бәсекелестік қабілетінің төмендігі.
Кәсіпорын әкімшілігі ... ... ... ... ... ... ... байланысты бірінші кезекте жұмыс істейтін
мүгедектерді қысқартады. Сондықтан ... ... ... кең ... жолы арнайы кәсіпорындардың болуы. Облыстың арнайы
кәсіпорындары: зағиптар қоғамының бір оқу ... ... ... ... мен бір ... ... ... 55 мүгедек жұмыспен
қамтылған. Бұл кәсіпорындардың негізгі қызметі – тегін, тоқыма бұйымдарын
өндіруі болып табылады. Мүгедектердің ... ... ... ... ... бар. Әлеуметтік маңызы мынада: мүгедекті еңбекке
араластыру оның жеке ... ... үшін ... ... – ақ, ... ... белсенділігін арттыруына, өмірінің толыққанды екенін
сезінуге, мүгедектер ... ... ... ... ... ... ... Көкшетау қаласы нашар еститін және кеш еститін ... ... ... ... ... ... ... саны – 142 оқушыны
құрайды. Атбасардың қосалқы мектеп – интернаты жанындағы саңырау ... ... 29 бала ... ... білім беру мектептері жанынжа
психикалық дамуында ауытқулары бар және ... ... ... балаларға
арналған 58 арнайы сыныптар бар, мұнда 399 ... ... ... ... дейінгі мекмелер жанында 18 логопедтік пункттерде 640
бала оқытылады. Психологиялық – медициналық – ... ... ... ... ... ... 275 мүгедек бала үшін үйде оқыту
ұйымдастырылған
Қ О Р Ы Т Ы Н Д ... ... ... жағынан қорғау мекемелерінде 388700
мүгедек есепте тұр екен, олардың 49100 - і — 16 ... ... ... ... ... адамдарға дәрігерлік - әлеуметтік ... ... ... үйі бар, онда 16500 ... қарт мен ... қабілетсіз
азаматтар және 2800 мүгедек - бала өмір сүреді. 3160 бала үйінде отырып,
өз беттерінше білім алады. Бұл мәліметтерді Пекин ... БҰҰ - ... ... ... ... ... қатысқан Еңбек және
халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Халықаралық ... ... ... өз ... ... ... ... елімізде жалғызбасты қарттар мен еңбекке
жарамсыз азаматтарға ... ... ... 327 ... ... Бұл ... 32700 ... әлеуметтік қызмет көрсетеді.
Мүгедектер мен ардагерлерге жыл сайын республикалық бюджеттен ... ... ... ... ... - ... қызметін "Ардагер»
пансионаты, Павлодар облысындағы „Мойылды” санаторийі, Батыс Қазақстан
облысындағы „Ақжайық” демалыс үйі және ... ... ... ... ... орны көрсетеді. Қазір елімізде Үкіметтің арнайы қаулысымен
"2002 - 2005 жылдарға арналған ... жан - ... ... ... жұмыс істеп жатыр. Мемлекет тарапынан жасалып жатқан түрлі
қолдауларға қарамастан, мүгедектердің жағдайы ауырлау. Өйткені, елімізде
мүгедектердің еңбегін ... ... ... жабылып қалды.
Оларды жұмыспен қамту тым қиынға соғып отыр. Нәтижесінде, олардың ... өтей ... ... ... ... шындық. Мәселен,
соқырлар қоғамының мүшелерін жұмыспен қамтып отырған 30 кәсіпорын
жабылса, ... ... ... 16 ... ... ... XX ... көрсеткендей, кез - келген мемлекеттің ішкі ... ... бірі ... әлеуметтік қорғау жүйесі болып
табылады.
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі шешілетін мәселенің үйлесімділігі ... ... ... ұйымдастырылу әдістері мен дамуының
тарихы әр елде, әртүрлі қалыптасқан. Мұндай ... ... ... Американдық елдерде байқалады.
Европаның басым елдерінде халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау, қаржыландыру мемлекеттің жоғарғы ... ... ... ... қорғаудың европалық
моделі соғыстан кейін, күні ... ... ... ... ... Оның ... ... «табиғи құқықтары,
концепциясы жатыр.
Ал, халыққа әлеуметтік көмек беруде американдық жүйесінде бірінші
орында мемлекеттің көмегінде болу және ... арқа ... ... ... ... өзін - өзі қамсыздандыруға, жеке табысқа қол жеткізуіне
бағытталған.
Халыққа әлеуметтік қызмет көрсету - ... ... ... және ... ... ... ... жұмыстың
негізгі объектілері, яғни мемлекет тұрғындарының ... ... ... ... ... ... ;
- ... соғыс ардагерлері;
- мүгедек адамдар;
- жалғыз басты қарттар;
- жетім балалар;
- көп балалы отбасылар;
- оқушы жастар, т.б.
Осы аталған топтарға өзіндік ерекшілігі бар жеке - жеке ... ... ... және ... ... деңгейінен
көптеген мағлұматтар алдық.
Әлеуметтік көмекті қажет ететін топтарға әлеуметтік көмектің қандай
түрлері бар екендігін және оның даму ... мен ... ... ... ... сөз ... Қазақстандық Әлеуметтік жұмыстың қазіргі жағдайына
қысқаша тоқталып өтейік. Қазіргі ... ... осы ... он жыл ішінде
әртүлі әлеуметтік ... ... ... ... іс ... негізгі бағыттары бойынша, мүгедектерді қорғау, балаларды
қорғау, жалғызбасты қарттарды қорғау және зейнеткерлер мен ... т.б. да ... ... ... ... жаңа ... жатқан әлеуметтік жұмыстың Қазақстандағы болашақ
көрінісі өркениетті мемлекеттердің ... ... деп ... ... шығудағы кедергілер және проблеманы шешу жолдары.
1 топ
|Не ... ... ... ... шешуге болады |
|Баспалдақтар ... ... бар |
| ... ... құрылысы |
|Дене бітіміндегі шектеулік |Ақы ... ... ... |
| ... ... және ... ... ... ... |
|тәуелділік ... ... ... ... ... |
2 ... ... ... ... ... шешуге болады |
|Баспалдақтар ... ... лифт ... ... ... ... ... ... ... көмек (қажет болған кезде |
| ... ... ... көмектің жоқтығы |Мемлекеттік деңгейде шешу: |
| ... және ... ... ... орналасудағы кедергілер
1 топ
• Жұмыс орнындағы қол жеткізудің жоқтығы;
... ... ... ... индивидуалдық ерекшеліктерін ескеру қажеттілігі;
• Мүгедектігі үшін жұмысқа орналастырудан бас ... ... ... асырылмауы (орындалмауы);
• Білікті емес, төменгі ақылы және тұрақсыз жұмыс;
• Білім алудағы ... ... ... құқығын білмеуі;
• Оларды қоғамның еңбекке қабілетті адам ретінде қабылдануы.
2 топ
• Қол жеткізу (баспалдақтар);
• Арнайы транспорттың жоқтығы;
• Дене бітіміндегі шектеулік;
... ... ... Сыртқы көмекке тәуелділік;
• Алғашқы (старттық) капиталдың жоқтығы (жеке безнисін
жүргізу үшін);
• Салық салу (жеңілдіктер жоқ);
• Дискриминация.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Дементьева Н.Ф., ... Е.Ю., ... А.Я. ... ... ... ... ... работника. В кн.;
Социальная работа в учреждениях здравоохранения. — М., ... ... ... ... и ... МСЗРФ. Центр
общечеловеческих ценностей).
2. П.Д. Повленко. Основы ... ... М., 1998. — 368 ... П.Д. ... Основы социальной работы. М., 2002 г. С. 115.
4. Теория социальной работы. М., 1999 ... ... ... работы. Москва ИНФРА-М., 2001 г.
6. Социальная работа. № 1. ... 51-52 ... Е.В. ... ... ... М., 2000 г. ... Дементьева Н.Ф., Модестов А.А. Дома - интернаты: от призрения к
реабилитации. Красноярск, 1993, 195 ... ... Н.Ф., ... Э.В. ... и ... ... ... граждан. М., 1991, 135 с. (ЦИЭТИН).
10. Дементьева Н.Ф., ... Э.В. Роль и ... ... работника в
обслуживании инвалидов и пожилых людей. М.: ... ... ... области, 1995. — 108 с.
11. И.В. Межибовская Социально - трудовая ... ... ... ... ... ... 1997 г. ... с.
12. Маллер А.Р. Ребенок с ограниченными возможностями: ... ... М.: ... - ... 1996. - ... ... А.Р. Новое в оказании помощи детям - инвалидам. //Дефектология
. 1996. -№І. - С. 83-85 с.
14. Н. Григорьев, А.Д. ... ... ... ... на Беларус Мн.:
Ротопринт БГПУ им.М. Танка, 1998. - 221 с.
15. Боровая Л.П. Социально - ... ... ... имеющих
тяжело больных детей. // Социалъно-педагогическая работа. - 1998. №
6. - с. 59-63.
16. ... ... ... и ... ... за ... ... 1994 78 с. (Институт ... ... ... ... ... И. Иманалиев К.И., Думбаев А. Законодательство в отношении инвалидов:
обзор и комментарии. Алматы, 2003.
18. Репринцева Г.И. ... как ... ... ... с ограниченными возможностями. //Вестник психосоциальной и
коррекционно-реаблитационной работы. - 1997. -№1. -с.52-61.
19. ... Е.Р. ... как ... ... к ... с
ограниченными возможностями //Вестник психосоциальной и коррекционно-
реаблитационной работы. 1997. №2. - с.51-56.
20. Социальная работа с инвалидами. Под ред. ... М.: ... ... 1996. - 210 с.
21. Целок Д.В. Программа Инклюжен ... ... ... ... ... ... США ... - 1996. № 5. - с.106-111.
22. Мастюкова Е.М., Московкина А.Г. Они ждут ... ... ... 1991. - 160 ... В.И. ... ... работа. "Феникс», 2003 г. Ростов на Дону 2-
е изд.
24. С.В. Тетерский Введение в социальной работы. М., 2003 г. ... ... ... ... Учебник под общ. Ред. Проф.
Е.И.Холостовой - М.: ИНФРА. М.,2001 с.8,344,352.
26. ... ... ... ... Сборник статей
международного научного - практического семинара Организация ... ... в ... Азии А., 2003 ... ... выступлений на обучающем семинаре по развитию лидерства среди
женщин с ... ... в ... ... Алматы,
2003.
28. "Егеменді Қазақстан». Мүгедекке мүсіркеу емес, мүмкіндік ... ... 2004 ж. 3 ... "Жас ... № 45. 15 ... 2003 ж. 2 бет.
30. "Егеменді Қазақстан». 20 ... 2004 ж. ... ... ... ... ... Закон Республики Казахстан от 16 июня 1997 года № 126-17.
32. ... ... ... ... нашей страны. // Здоровье
детей в Казахстане. 2000 г. 1 июня.
33. А. Осадчих. «Законодательная ... ... ... в
отношении инвалидовң // Социальная работа . № 1. 2002 ... ... ... арналған мүгедектерді оңалту бағдарламасы, Алматы,
2006ж.
35. Қазақстан Республикасындағы мүгедектерді әлеуметтік ... ... ... және ... құқықтық актілер
жинағы, Алматы, 2006ж.
36. К.Иманалиев, А., Думбаев «Законодательство в ... ... и ... ... 2003г.
37. А.Е.Думбаев «Социальная защита инвалидов и лиц с ... ... ... ... ... ... №1, ... 2004ж.
39. А.Е.Думбаев, К.Е.Иманалиев «Как трудоустроиться ... ... ... ... ... бюллетень Общественное объединение «Ассоциация женщин-
инвалидов «Шырак»» №5, Алматы, 2005г.
41. Информационный бюллетень Общественное объединение «Ассоциация женщин-
инвалидов «Шырак»» №1(6), Алматы, 2007г.
42. А.Е.Думбаев ... и СМИ» ... ... ... ... Общественное объединение «Ассоциация женщин
«Мөлдір»» №5(14), Алматы, 2003г.
44. Информационный бюллетень Общественное объединение «Ассоциация женщин
«Мөлдір»» №4(13), Алматы, 2003г.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жас мүгедектермен әлеуметтік жұмыс28 бет
Қарттармен және мүгедектермен жүргізілетін әлеуметтік жұмыс13 бет
Әлемдегі мүгедектермен әлеуметтік жұмыс жағдайын талдау63 бет
Мүгедектік жеке мәселе ретінде33 бет
Мүгедектің ұғымы және оның топтары19 бет
Мүгедектерді әлеуметтік қорғаудың әлеуметтік шаралары19 бет
Мүгедектерді әлеуметтіндірудегі45 бет
Әлеуметтік қамтамасыз ету, атаулы әлеуметтік көмек көрсету5 бет
Адамзат даму тарихындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтік мәдени статусы30 бет
Жекелеген санаттағы қызметкерлердің еңбегін қорғау (әйелдер, кәмелетке толмағандар мен мүгедектер)37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь