Білім беру қызметі дамытуының факторлары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3


І ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

1.1 Білім беру жүйесін дамытуда ғалымдардың теориялық көзқарастары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 Қазақстан Республикасындағы білім беру жүйесінің модельі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.3 Елдің білім беру саласы мамандарын даярлау мен оларды дамыту бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

ІІ БІЛІМ БЕРУ ҚЫЗМЕТІ САПАСЫН АРТТЫРУДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ ӘСЕРІ

2.1 Қазақстан республикасында білім беру жүйесі саласын қалыптастыру деңгейі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
2.2 Елдегі білім беру жүйесіндегі жаңашыл әрекеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41
2.3 Білім беру қызметін дамытудың әлеуметтік.экономикалық факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .56
Адамзат баласы қоғам дамуының соңғы он жылдық көрінісіндегі жетістіктердей құбылысқа ешқашан куә болған емес. Білім деңгейінің қарқынды қозғалысы адам әрекетінің барлық салаларын қамтып алды. Ғаламдастыру үрдісі әлеуметтік, мәдени және экономикалық шекараларды бірлесуіне себеп болды. Идеялардың, ойлау стереотиптерінің, өмір сүру тәсілдерінің алға жылжу темпінің ұлғаюына орай қоғамдағы білім берудің орыны мен рөлі өзшеге сипатқа ие болды./1;2/] ЮНЕСКО халықаралық ұйымы XXI ғасырдағы білім беру үрдісінде төрт нәрсеге ерекше тоқталған: бірлесіп өмір сүруге, білім алуға, жұмыс жасауға және өмір сүруге үйрену.
Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә.Назарбаев 2007 жылғы халыққа жолдаған жолдауында “елдің бәсекелестікке төзімділік деңгейі оның білім сапасынан көрінетіндігін... Елімізге болашақты көздейтін жаңа білім бағдарламасы қажет екендігін тағы да атап өтті”
Еліміздің әлемдегі бәсекелестікке қабілетті елу елдің санатына қарай жасайтын қарышты қадамын сөз еткен елбасы Н.Ә.Назарбаев ендігі жерде алдағы он жылдықта атқаруға тиісті жұмыстарды айқындауда ең алдымен білім, ғылымды өркендетуден бастайтындығын атап өтті. Бұл жолдауда көзделген мақсатымыз да, экономикалық өсудің көлденең тартар көрсеткіші де емес, бұл – қазақстандықтардың тұрмысын жақсарта берудің қолымызда бар нақты мүмкіндігі екендігін ескертті. Сонымен қатар ел президенті осы жолдауында біз мемлекеттің білімі мен ғылымын дамыта отырып, экономикалық дамуы жағынан Қазақстанды “аймақтық локомативке” айналдыруға мүмкіндігіміз бар деген еді./1;2/ XXI ғасырдың басындағы әлеуметтік-мәдени жағдайлар білім беру жүйесіндегі өзгерістерді көздеп қана қоймай, оның қалыптасу жағдайын да ұстанатын жаңа білім кеңістігінің орнығуына негізделген. XX ғасырда қоғамдық өмірдің барлық салаларында әлеуметтік жағдайдың барлығы макромодельге: ғылым – өндіріс – білім жүйесіне негізделгендігі анық. Білім беруге деген жаңа көзқарас бұл жүйенің: мәдениет – білім – тарих деген мәдени макромоделінің қалыптасуына себеп болды.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы Жолдауында Қазақстанды
1. Қазақстан Республикасы президентінің халыққа жолдауы. Астана, 2007ж.
2. Назарбаев Н.А. Критическое десятилетие. - Алматы: Атамұра, 2003.
3. Ң.Ә. Назарбаев К экономике знаний через инновации и образование. Лекция Президента РК Н.А. Назарбаева в Евразийском Национальном Университете имени Л.Н.Гумилева / Казахстанская правда 27.05.2006.№ 131-132
4. Указ Президента Республики Казахстан от 17 мая 2003 года № 10-96 «О стратегии индустриально-инновационного развития Республики Казахстан на 2003-2015 годы».
5. Әубәкіров Я.А, Нәрібаев К., Есқалиев М., Жатқанбаев Е.Б. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. – Алматы, “Санат”, 1998.– 479б.
6. Кулекеев Ж.А. Нам следует избавиться от пережитков прошлого и переориентировать наук и на решение конкретных социально-экономических проблем общества // Материалы международной научно-практической конференции ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 10 – 1
7. Послание президента страны народу Казахстана “к конкурентноспособному Казахстану, конкурентноспособной экономике, конкурентноспособной нации!” (Астана, 19 марта 2004 года).
8. Шеденов У.К., Ильясов Д.К. Теория маркетинга и менеджмента в сфере услуг. – Алматы. Қазақ университеті. –2002. –152б.
9. Шеденов У.К., Ядгаров Я.С., Досқалиев С.Ә. Экономика ілімдерінің тарихы. – Алматы. Қазақ университеті. –2003. –317б.
10. Бимендиева Л.А., Жатқанбаев Е.Б., Күренкеева Г.Т. Экономикалық теориялар бойынша практикалық оқу құралы. –Алматы.–2006. –230б.
11. Кулекеев Ж. Роль экономического планирования в реализации Стратегии развития «Казахстан – 2030»: Материалы выступления на заседании Правительства Республики Казахстан. – Астана,2000.
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл, 30 тамыз.
13. Сарбасова Т.С. Социально-экономические проблемы сферы образования.Алматы ФЭБ.УЛ.2006г.
14. Сарбасова Т.С. Сарбасова А.К. Экономическое образование и интерактивные методы обучения.Алматы Қазақ университеті 2006 г
15. Сарбасова Т.С. Сарбасова А.К.
16. Кусаинов А.К. Развитие образования: проблемы и перстпективы. Алматы -2005.-279с.
17. Национальные системы образования: общая характеристика и структура.//Под.ред. А.К.Кусаинова. Алматы. РОНД –2004. – С.174.
18. Нурмагамбетов А.А. Образовательная политика Республики Казахстан в контексте трансформации системы высшего образования. – Алматы. КазНУ им.альФараби. –2002.–С.355.
19. Реформы образования в современном мире. Общие и локальные тенденции. М., 1995.
20. Фрумин И. За что в ответе? Компетентностный подход как естественный этап обновления содержания образования. // «Педагогика», 2003, № 3, стр. 23-33.
21. Жадрина М.Ж. Некоторые вопросы развития школьного образования как открытой системы. // «Открытая школа». 2004. № 2, стр. 3-6.
22. Түймебаев Ж.Қ. Білім сапасы – бәсекелестік кепілі.//Егеменді Қазақстан. 25 мамыр 2007. 5б.
23. Әкімбеков С., Баймаханова А.С., Жанайдаров. Экономикалық теория. Алматы, 2003, 230с.
24. Хуторской А.В. Ключевые компетенции как компетентность личностно-ориентировочной парадигмы образования. //Народное образование. №2, 2003, 58 с.
25. Давлетова Ж.Е. Білім беру экономикалық ресурс ретінде. //Экономика Казахстана в контексте индустриально-инновационного развития. (Труды меджународной научно-проактической конференции). Алматы 2004, С17.
26. Бектұрғанов Н. Заман талабы – білім мен билік. //Егеменді Қазақстан. –2001. 13б.
27. Бектұрғанов Н. Аккредитация – білім беру сапасының кепілі.//Жоғарғы білім. – 2002.17б.
28. Бордовская Н.В. Оценка качества высшего образования. //Высшее образование сегодня. 2002. №9, С18-20.
29. Введенский В.Н. Моделирование профессиональной компетентности педагога. //Педагогика, 2003, №10, С 51.
30. Кусаинов А.К. Состояние педагогической науки в Казахстане. С 57.
31. Андреев А. Знания или компетенции? //Высшее образования в России, 2000, №2, С 26.
32. Савелова Е. Формирования культурной компетентности. //Высшее образование в России, 2004, №11, С12.
33. Экономика Казахстана в контексте индустриально-инновационного развития. (Труды меджународной научно-проактической конференции). Алматы 2004, С17.
34. Розенова М. Профессиональная компетентность и гуманитарные дисциплины. // Высшее образование в России, 2004, №11, С23.
35. Байденко В. Компетенции в профессиональном образовании. //Высшее образование в России, 2004, №11, С21.
36. Петров А. Профессиональная компетентность: понятийно-терминологические проблемы. //Alma mater. Вестник высшей школы, 2004, №4, С13.
37. Болатов В.А. Сериков В.В. Компетентностная модель: от идеи к образовательной программе. // Педагогика, 2003, №10, С10.
38. Ключевые социальные компетенции студента. – Москва – Уфа, 2004. С 204.
39. Баширова Ж.Р. Развитие университетского образования в аспекте подготовки преподавателя высшей школы. Алматы, 2003, 160с.
40. Ожегов С.И., Шведова Н.Ю. Толковый словарь русского языка. Москва, 1999, 294с.
41. БЭС. Изд. «Советская энциклопедия», 2001, С 27.
42. Баширова Ж.Р. Методологические основы преемственности в системе непрерывного образования. //Вестник Каз ГУ. Серия «Педагогические науки», 2000, №4, С 33-39.
43. Фрумин И. За что в ответе? Компетентностный подход как естественный этап обновления содержания образования. // «Педагогика», 2003, № 3, 250с.
44. Земцов В.Е. Формирование профессиональной самостоятельности учащихся в процессе производственного обучения. Автореферат дис. Канд. Пед. Наук – Казань, 1987, -24 б.
45. Ростунов А. Т. Формирование профессиональной пригодности. Минск, 1997, 176 б.
46. Насырова Г.И. Профессиональная адаптация будущих учителей. В сб.: Формирование социальной активности личности учителя. Москва,2001.203 б.
        
        Мазмұны
Кіріспе.................................................................
............................................... 3
І ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Білім беру ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы білім беру жүйесінің
модельі.....................................................................
...................................................15
1.3 Елдің білім беру саласы мамандарын даярлау мен оларды дамыту
бағыттары...................................................................
................................................25
ІІ ... БЕРУ ... ... ... ... ФАКТОРЛАРДЫҢ
ӘСЕРІ
2.1 Қазақстан республикасында білім беру жүйесі саласын қалыптастыру
деңгейі.....................................................................
.....................................................32
2.2 Елдегі ... беру ... ... ... беру ... ... әлеуметтік-экономикалық
факторлары..................................................................
................................................43
Қорытынды...............................................................
.........................................54
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі.................................................................….56
Зерттеу жұмысының тақырыбы: “Білім беру қызметі дамытуының факторлары”
Зерттеудің өзектілігі: Қазақстан ... ... ... ... ... ... сипат алуы ХХІ ... ... ... бірі болып отыр. Бұл талаптар жоғарғы
мектеп, әсіресе университеттегі маңызды сұрақтарды ... әрі ... ... ... ... қатынастарға өтуге байланысты
қоғамымызда жаңа заман талабына сай ... ... ... ... ... ... Назарбаевтың биылғы Жолдауында Қазақстанды жаңартудың
жаңа кезеңіндегі басты басымдылықтарды ... отыз ... ... ... Осылардың қатарында білім және ... ... да ... ... ... беру ... басты өлшемі білім мен білік
екенін атап өтіп, “парасатты экономиканың” негіздерін ... ... ... мен ... ... ... инновациялық
экономиканың дамыту, білім беру қызметін әлемдік стандарттар деңгейіне
көтеру қажеттігі назарға ... ... ... құрамындағы мемлекеттерінің егемендік алуы,
дүниежүзіндегі ... ... ... экономикалық, ғылыми-
техникалық, мәдени-ағарту байланыстарының көбеюі, қоғамдағы экономикалық
және әлеуметтік көзқарастағы өзгерістер, оның салауатты қоғам ... ... ... ... талап етеді. Сондықтан үздіксіз ... ... ... ... ... ... өз ... қайта құруды
бастан кешіруде. Ғылыми-техникалық прогрестің және ... ... ... ... ... еңбекті, ал өскелең жас
ұрпақтан жоғары дәрежелі кәсіби қабілеттілікті талап етті. Бүгінгі ... ... ... ... мамандар даярлау талабы мемлекеттік
ғылым және білім министрлігінің “Қазақстан Республикасында 2010 жылға дейін
білім беруді ... ... ... ... ... ... ... экономиканың өзекті мәселесі ретінде арнайы
құжаттарда да көрсетіліп ... және ... ... ... кеңеюіне алып
келген жаһандану өткен ғасырдан бастап экономикалық ... де ... ... Жаһандану үрдісінің таралуы капитал, технология, тауар, еңбек
нарықтарын ... ... ... ... трансұлттық
компаниялардың септігінен болып отыр. ХХ ғасыр аяғына қарай халықаралық
экономикалық жүйе ... ... ... ... әр ел ... өнім
өндіруге азды – көпті септігін қосып, ұлттық нарық шекараларын ... ... ... және ... ... сай, ... ... үшін жағымсыз салдар әкелу мүмкін. Бұл әр түрлі елдердің
бірдей емес даму деңгейінде болу себебінен./11/
Халыққа жолдауында Н.Ә. ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттер қатарына қосылуды ұсынған болатын. Бұл
мәселені шешуде ең маңызды жеті бағыт ... ... ... бірі ... мен ... дамытуды дұрыс жолға қою болды.
Халық алдындағы басты талап жаңа ... ... ... ... ... даяр ... ... бәсекелестік сайысына бейімделу.
Мен бүгінгі жастар жолдаудың мәні мен ... ... ... ... көз ... ... ... алдымызда тұрған тапсырмаларды жақсы
меңгеріп, түсіну үшін қазіргі ғаламдық әлемді көре біл ...... Н.Ә. ... жүйе ... ... және әлеуметтік жайт, болашақ ... ... етіп ... отандық білім ордалары мен әлеуметтік-
экономикалық білім саласы мамандарына үлкен жауапкершілік жүктейді.
ХХІ ғасыр ... ... ... ... ғасырына айналған
болса, осы заманның өз деңгейіне сай ... ... ... ... және ... ... толғандырып жүргені анық.
Бүгінгі таңда Қазақстандағы білім беру жүйесі ғылым саласындағы даму
бағыттарына сүйенгенімен еліміздің білім беру жүйесінің отандық ... ... ... сай ... жолы бар. ... ... беру
бағытының дамуы үшін оны дамытудың факторлары қажеттігі «Қазақстан
Респуликасында 2015 ... ... ... ... ... Тұжырымдамасының»
негізгі қағидаларында белгіленген.
Бұл салада азды-көпті ... ... ... ... нақтылы
зерттеулер аз, сондықтан бүгінгі күні білім беру жүйесін дамыту факторлары
теориялық ... ... ... ... ... болып отыр.
Білім беру жүйесін дамыту факторлары мен оны қалыптастыру саласында
соңғы жылдарда Әубәкіров Я., ... О.К., ... Е.Б., ... ... Г.Т., ... С.А. ... отандық экономист ғалымдармен қатар
Қусайынов А.Қ., Ж.Р.Баширова сияқты бірқатар педагогтар да ... ... бұл ... ... теорияның жеткіліксіздігі мен ... ... ... ... ... ... беру ... басты факторлары”.
Зерттеудің объектісі: Қазақстан Республикасының білім беру ... ... ... ... ... ... беру жүйесін
дамытудың басты факторларын қалыптастыру үрдісі.
Зерттеудің болжамы: Егер ... беру ... ... осы ... ... ... даму ... негіздеп және
отандық проблема негізінде құрсақ, онда болашақ білім беру жүйесінің даму
факторлары жеткілікті деңгейде ... ... еді, ... отандық
білім беру жүйесінің дамуы деңгейі мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... Республикасының білім беру жүйесін
дамытудың басты факторларын қалыптастыруды ... ... ... ... дәлелдеу.
Зерттеудің міндеттері:
1. Білім, біліктілік, білім жүйесі, білім жүйесі дамуының факторлары
түсініктерінің мәнін ашу.
2. Білім беру ... ... ... құру.
3. Білім беру жүйесінің мемлекеттік моделінің талаптарына сай педагог
мамандарды даярлау жұмыстарының даму потенциалын анықтау.
4. Білім беру ... ... ... ... бойынша әлеуметтік-
экономикалық факторларды анықтау.
5. Экономикалық ... ... ... Білім беру саласын дамытушы факторлардың мәні мен
мазмұнын анықтау.
Практикалық маңыздылығы: Білім беру ... ... ... ... мен ... ... мүмкіндік береді.
Зерттеудің теориялық тұжырымдамасының жетекші идеясы: жоғары оқу
орындары жүйесінің потенциалы мен ... ... ... ... ... мәні сол, ... ... кәсіби міндеттерді теориялық және
практикалық тұрғыдан шешуге дайын, осы үшін ... ... ... ... ... ... ... мен нәтижесін талдап,
түзете алатын мамандардың кәсіби тұрғыдан ... ... ... ... бекіткендігі.
Күтілетін нәтиже:
1. Білім беру жүйесінің дамуына әсер ететін факторларды ... ... беру ... даму ... ... етуші факторларды
анықтауда теориялық материалдарды жүйелеу.
Ғылыми жаңалығы мен теориялық маңызы:
- ... беру ... ... ... факторларына байланысты теориялық
негізі түзіледі, оның маңыздылығы, мазмұны мен құрылымдық компоненттері
анықталады;
- ... ... даму ... ... ... білім беру жүйесінің дамуына тікелей әсер ... ... ... диссертацияның құрылымы мен қысқаша мазмұны. Бұл зерттеу
жұмысы кіріспеден, екі тараудан, алты тараушадан, қорытындыдан, ... ... ... ... өзектілігі, негізгі мақсаты, нысаны,
болжамы анықталып, оларға ... ... ... ... ... ... зерттеудің жаңалығы, теориялық құндылығы, тәжірбиеге
енгізілуі туралы мәліметтер көрсетілді.
Зерттеудің “Білім беру ... ... ... ... теориялық
көзқарастары” тарауында экономикалық, педагогикалық әдебиеттердегі білім
беру жүйесін дамытудың факторларын анықтау мәселесі туралы ... ... ... ... Осы ... еңбектерге сүйене
отырып білім беру жүйесін дамыту мәселесін сипаттап, дамытушы факторларына
және оның компоненттік ... ... ... ... ... беріледі.
“Білім беру саласының мамандары. Елдің білім беру ... ... мен ... ... ... даму потенциалы” атты тарауда
еліміздегі жоғары оқу орындарында кәсіби мамандарды ... ... да ... өттік. Мемлекеттің білім саясатына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... факторлар жағдайы жайында сөз қозғалды.
Қортынды бөлімінде жалпы зерттеу барысында алынған нәтижелер ... ... ... ... ... ... келтіріледі.
І ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
АСПЕКТІЛЕРІ
1. Білім беру жүйесін ... ... ... ... ... ... дамуының соңғы он ... ... ... ... куә ... ... Білім деңгейінің қарқынды
қозғалысы адам әрекетінің барлық салаларын қамтып алды. ... ... ... және ... ... ... себеп болды.
Идеялардың, ойлау стереотиптерінің, өмір сүру тәсілдерінің алға ... ... орай ... ... берудің орыны мен рөлі өзшеге
сипатқа ие болды./1;2/] ЮНЕСКО халықаралық ұйымы XXI ... ... ... төрт ... ... ... бірлесіп өмір сүруге, білім алуға,
жұмыс жасауға және өмір ... ... ... президенті Н.Ә.Назарбаев 2007 жылғы халыққа
жолдаған жолдауында “елдің бәсекелестікке төзімділік деңгейі оның ... ... ... ... ... жаңа ... қажет екендігін тағы да атап өтті”
Еліміздің әлемдегі бәсекелестікке қабілетті елу ... ... ... ... ... сөз ... ... Н.Ә.Назарбаев ендігі жерде алдағы
он жылдықта атқаруға тиісті жұмыстарды айқындауда ең алдымен білім, ғылымды
өркендетуден бастайтындығын атап өтті. Бұл ... ... ... ... ... көлденең тартар көрсеткіші де ... бұл ... ... ... берудің қолымызда бар нақты мүмкіндігі
екендігін ... ... ... ел ... осы ... ... ... мен ғылымын дамыта отырып, экономикалық дамуы жағынан
Қазақстанды “аймақтық локомативке” айналдыруға мүмкіндігіміз бар ... XXI ... ... ... жағдайлар білім беру
жүйесіндегі өзгерістерді көздеп қана қоймай, оның қалыптасу жағдайын да
ұстанатын жаңа ... ... ... ... XX ғасырда
қоғамдық өмірдің барлық ... ... ... ... ......... жүйесіне негізделгендігі анық.
Білім беруге деген жаңа ... бұл ... ... – білім – тарих
деген мәдени макромоделінің қалыптасуына себеп болды.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... ... жаңартудың
жаңа кезеңіндегі басты басымдылықтарды саралап, отыз бағытты белгілеп,
осылардың қатарында ... және ... ... да баса ... ... Білім
беру реформасының басты өлшемі білім мен білік екенін атап ... ... ... ... жаңа ... ... мен
көзқарастарды тиімді пайдалану, инновациялық экономиканың дамыту, білім
беру ... ... ... ... ... ... назарға
алынды. Демек, әлемдік ... ... ... ... ... ... ... талпынысымызға жан-жақты қолдау көрсетуде
талмай еңбек ету қажеттігі ... Бұл ... ... Я., ... ... Е.Б. ... ... ғалымдардың ғылыми еңбектеріне жүгенетін
болсақ өркениетті экономикаға, дүние жүзілік бәсекелестікке ... ... ... ... ... әрі ... нақтылай түседі.
Отандық экономикада ғалымдар бәсекені рыноктық тепе-теңдікті ... ... ... Онда ... кәсіпкердің мақсаты пайданы барынша
ұлғайту болып табылады. Ал бұның өзі өндірістің аса қолайлы жағдайлары үшін
кәсіпкерлердің өзара ... әкеп ... Егер ... да бір ... ... көп ... онда сатушылар арасында бәсекелестік
күшейеді дейді, – ... ... Е.А. ... өз ... Егер
сұраныс ұсыныстан көп болса, онда бір ... ... ... алушылар
түседі. Тапшы тауарды сатып алу мүмкіндігіне ие болу үшін, ... ... өз ... қарағанда жоғары баға ұсынуға тырысады. Баға өседі, ал
тауарға ұсынысты ұлғайтады./6;118/ Демек, бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... қатарынан орын алуға тиіс.
Кесте 2 – Мемлекеттік және рыноктың экономикалық қызметі
|Экономикалық қызметі ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... |құлдырауының |
| | | ... ... ... ... |▪ ... |▪ ... |▪ ... ... |▪ ... ... |және меншік |тұрақтандыру |
|▪ шығынға қарсы|▪ экономиканы ... ... |▪ ... |
|▪ есептік ... ... ... ... ... негіздемелік |ету ... ... |
| |▪ ... |▪ ... | |
| ... жүйесі |құқығын қорғау | ... ... ... ... еңбек рыногында қызмет ұсынысын нығайтып, бәсекелесті
жеңіп шығуда аянбай ... ету ... ... ... ... болмас. Ал еңбек
рыногындағы маманның жеке индивид ретінде тұлғааралық қатынастар жүйесінде
өзін қоршаған орта адамдарымен бірлесе әрекет ете алу ... ... ... тұта ... ... ... жеке тұлғалық ерекшеліктері мен
эмоционалдық ахуалын дұрыс айқындап, кәсіби қарым-қатынаста ... ... алу және оны ... ... ету ... ... ... және әлемдік мәдени ерекшеліктерді игеру, ... ... ... ... ... қасиеттер тұтастығы кәсіби, қоғамдық-мәдени
біліктілік дағдыларын көрсететін өлшем. Экономикада адамға тән бұндай ... адам ... ... ... Жалпы бірқатар саяси
экономиканың классиктері “капиталды” жинақталған еңбек деп ... ... оны ... ... жеп ... Бұл ... сынды отандық экономистердің еңбектерінде толық қарастылған.
Мемлекетіміздің алға қойған басты мақсаттарына үлкен мәдениет шыңына,
өркениетті ел ... ... ... ... ... ... ... Мәдениет ұғымының өзін зерттеп қарар ... ... ... ... сияқты) экономика, психология және басқа
да гуманитарлы ғылымдарда өте кең ... ... ... ... ... бір топқа тән ерекше қасиет, әлеуметтік
мұра, тарихи-қоғамдық, мәдени тәжірибе деп таниды./18/ ... ... ... ... заңдылықтар, дәстүрлер мен адамның қоғам мүшесі ретінде
игерген бірқатар дағдылары мен қабілеттіліктерінің ... ... ... сөз ... ... көз жүгіртетін болсақ
көптеген ғұламалар сөзді ... ... ... ... деп
танығандығына куә боламыз. Оған дәлел ретінде Х.Ортега-и-Гессеттің «Человек
в качестве человека не ... ... без ... Собственно
культурным актом является созидательное действие, посредством которого ... logos ... ... до этого ... ... ... сөзін келтірсек болады.
Егер білім беру кеңістігін талдайтын болсақ оның үнемі динамикалық
қозғалыста болатындығына көз жеткіземіз. ... ... мен ... ... ... оның қажеттіліктерін анықтап отырады.
Білім беру реформасын сөз етпес бұрын “реформа” ... ... ... ... ... ... ... – экономикалық жүйенің бір
үлгісінен басқасына өтуі. ... ...... ... бағытталған саналы түрде жүзеге асырылатын өзгерістер. Білім беру
жүйесін реформалау, басқару істерінің қызметін соңғы ... ... ... атан жүрміз. “Менеджмент” дегеніміздің – нарықтық
экономика жағдайында кәсіпорындарды басқару нысаны, менеджменттің негізгі
қызметі – ... ... және оны ... ... ... ... ... биік, экономиканың
қарыштап дамуы, халықтың әл-ауқатының жақсаруы 1997 жылғы ... ... ... бағдарламасының алғашқы
қорытындысының нәтижелі болғандығын білдіреді. Осыған ... ... ... ... дұрыстығына көз жеткізіп, алдағы он жылда
да Отанымыздың даму қарқыны еселеп ... ... ... қарауға
болады. Мұндағы игілікті іс, батыл қадамдар білім мен ғылым саласының ... кең жол ... ... ... ... ... ... мен
ғылымның, білікті кадрдың атқарар рөлі қашан да ... ... ... ... ... ... ... жүргізіліп жатыр деп батыл
айтуға болады. Экономикалық өсу дегеніміз – бұл қоғамдық өндірістің ... ... ... ... деп түсіндіреді отандық экономист ... өсу ... бір ... ... ... ... ... яғни нақты ұлттық табыстың, нақты жалпы ішкі өнімнің артуы
кезіндегі ұлттық шаруашылықтың дамуы. ... ... ... өсу ... ... ... жаңа ... теңдіктердің қалыптасуын
қосатын, экономикалық даму процесінің бір нысаны болып табылады. Даму – ... ... ... оның ... ... ... ... саладағы терең түбегейлі өзгерістер кіреді. Білім саласын дамыту
факторларын іздестіре келе біз ... ... ... ... ... экономикалық даму қарқынын анықтайтын басты
факторлар төр ... ... ... ... ... ... яғни халықтың білім деңгейі
3.Шаруашылық жүргізудің ішкі шарттары, яғни экономикалық құрылыс
4.Шаруашылық жүргізудің ... ... яғни ... ... /4, ... қатарлы елдердің білім беру жүйесі жүргізілген реформалар
негізінде дамиды. Мемлекеттік-саяси және ... ... ... ... ... ... ... жаңа мәдени қозғалыстар оның
жүзеге асыуна себепші ... ... ... ... сай болашақ мақсат,
міндеттері анықталады. Мысалы АҚШ-та ұлттық білім беру жүйесінің алғашқы
масштабты ... ... ... ... ... ...... жасанды спутнигінің шығарылуына жауап ретінде ... ... ... соң ... ... даярлаудың сапасын арттыруды
мықтап қолға алған.
Жапонияда алғашқы реформа ХХІ ... 70 ... ... Оның ... ұзақ жылдық қорғауда қалған Жапонияның экономикалық ... ... ... ету және озық ... ... болды. Қазіргі үшінші реформа сексенінші жылдардан бастау ... ... ... ... ... он ... қамтуды көздейді. Басты
мақсат ашық ... ... ... қалыптастыру, эгализм мен бір
беткейлікті игеру, ... және ... ... тұлғалық даралыққа,
ұлттық болмысқа көшу.
Біз кез келген саланы қарастырарда қашан да шет ... ... ... ... ... ... ... анық. Ендеше
осындай алдыңғы қатарлы елдердің тәжірибесіне көз жүгіртетін ... ... беру ... 1950, 1960, 1970, 1980, 1990 және 2000 ... қойылған. Соңғы реформаның міндеті – орта білім беру ... ... ... ... ... білікті жас мамандар қатарын даярлау,
ғылым мен білімге сапалы стандарттарды енгізу.
Шет мемлекеттерде білім саласында реформалар даярлауға ... ... ... мен орталықтары құрылады. АҚШ-та ... ... ... ... ... қоры 100 млн. ... құрайтын
ұлттық білім институты ашылды. Жапонияда әр жылдары орталық ... өмір бойы ... ... ... ... оқу әдебиттеріне
байланысты өкілетті ұйым, оқытушылардың білім жетілдіру ұйымы, ғылыми және
кәсіби білім беру ... ... ... 1980 ... реформалар
жүргізу үшін білім беріді жоспарлауда бірлескен комиссия құрылды. ... ... кең ... ... беру жүйесін талдауға бағытталды.
1,4 млрд.марканы ... ... ... ... ... ... ... Соңғы жылдары Францияда білім беру министрлігінде
ерекше орынға ие ... ...... ... ... жоғарғы
советі болып отыр. Бұл білім министрлігіндегі ... ғана ... ... ... ... ... сонымен қатар министр
шешімінің жауапты әрі ... ... ... ететін фактор.
Совет үкіметінде білім беру саласы мәселелерімен атақты СССР
Педагогикалық ... ... ... ... ... ... дейінгі
тәрбие, жалпы орта білім беру, ... ... ... ... орта ... және ... ... индустриясының мәселелерімен айналысатын ғылыми ... ... ... ұйымдастыруымен жүздеген ұйымдар мектеп
кабинеттерінің құрал-жабдықтарын шығарумен айналысатын.
Базалық факторларға көшер алдында ... және ... беру ... ... ... ... мен ерекшеліктерін ажыратып
алған дұрыс.
Орысша – қазақша сөздіктерде ... сөзі – ... ... ... ... ... өз тақырыбымыз төңірегінде сөз қозғар болсақ, түрлі ғылыми-
зерттеу ... ... келе біз ... беру саласын дамытудың
факторлары жалпы ... ... ... мен ... ... ... шаралар жиынтығы деген қорытындыға келдік.
Білім беру ... – жеке ... ... ... ... әлеуметтік мәнді идеалдарды ... ... өмір бойы ... алу ... ... ... ... ел экономикасын дамытуда жас жеткіншектердің кәсіби-профессионалды
дағдыларын пайдаланудағы әлеуметтік бейімделуінде ... ... етуі ... ... Н.Ә. Назарбаев мемлекет дамуының стратегиялық даму бағытына
экономикалық және ... ... ... ... ... ... рухани дамуына тікелей әсер ететін білім мен ғылымды алдыңғы орынға
қойып отыр.
Халыққа жолдауында Н.Ә. ... ... ... ... дамыған және
бәсекелестікке төзімді мемлекеттер қатарына қосылуды ұсынған болатын. Бұл
мәселені ... ең ... жеті ... анықталды. Осындай кілттік
басымдылықтардың бірі білім мен ғылымды дамытуды дұрыс жолға қою болды.
Халық алдындағы ... ... жаңа ... ... ... ... әрқашан даяр болып, қатаң бәсекелестік сайысына бейімделу.
Мен бүгінгі жастар жолдаудың мәні мен мақсатын ... ... ... көз ... ... ... ... тұрған тапсырмаларды жақсы
меңгеріп, түсіну үшін қазіргі ... ... көре біл ... – деген
болатын Н.Ә. Назарбаев.
Әлемдік бәсекелестікке төзімділіктің жылдық тізбегін ... ... ... ... 320-дан астам көрсеткіштер мен
эксперттік бағаны атап ... оның ... 83 ... ... 77
үкіметтік және басқару ықпалы, 69 сауда-саттық ықпалы, 94 инфра-құрылымдық
әсерлестіктер көрсетілген. Осы ... ... мен ... ... ... ... ... анықтайды. Олардың ішінде кейбір
көрсеткіштерді ерекше атап ... ... ... ... Мұның мәні кез келген ұлт тауар және қызмет
көрсету арқылы ғана емес, қоғамдық құндылықтары және ... беру ... да ... түсе ... адам капиталының дамуы. Қазіргі экономикада материалдық
тауарлар мен қызметке ғана емес, ... ... да ... қойылуда. Бүгінгі ықпалды білім беру жүйесін ұлттың қорғау қабілеті,
білім беру арқылы жұмыс күшінің ... ... ... ... аса ... шарттарының бірі болып саналады.
Үшіншіден, инновациялық өркендеу. Кәсіби ... ... ... ... ... ... ... индексі”
инновациялық даму деңгейінің, технология трансферты, ... ... ... ... ғылыми зерттеу жұмыстары мен талдауларды
инвестициялау, осы саладағы университеттер мен ... ... ... ... ... ... Сингапур, Германия,
Швейцария – нақтылы өнімдер мен ... ... ... ... ... трансформациясының арқасында ғаламдық экономикада үлкен
жетістікке қол жеткізген үлгілі елдер қатарын құрайды.
Сонымен, саяси ерік пен ұлттық ... ... ... ... ... кез келген елдің саяси басшылығындағы ең күрделі сұрақ.
Соңғы он-он бес жыл төңірегіндегі бәсекеге ... ... ... ... ... ... жаңа сапаға көтерілуіне –
“білім экономикасына” ерекше мән беріліп жур. Бүгінгі ... ... ... ... ғана тауар өндіруге тікелей қатысы бар, қалған 85 пайызы
шығармашылық, ... және ... беру ... ... ... ... ... елдер қатарында Қазақстан қандай орын алады деген сұрақ
туады. Мысалы, ... ... ... ... ... “Давостық” индексі бойынша 117 ел арасында алдыңғы ... АҚШ, ... ... ... ... Сингапур, Австралия,
Канада, Швейцария, Япония, Ұлыбритания, Германия және ... ... ... 61-ші ... ... барлық мемлекеттерінің алдыңғы қатарында
тұру себебіміз сондықтан. Жеке құрамдарын ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу
базасының сапасы, нақтылы ғылым саласы білімділігі, сонымен қатар ... ... ... ... өте озат деп бағаланады.
Дегенмен, біздің еліміз осы ... ... ... ... ... ... ... бағаға ие. Мұнда
жоғары деңгей “ми қызметінің кемуі”(утечка мазгов) және қызмет пен ... ... ... ... ғылыми-зерттеу және білім,
тәжірибелік-конструктивтік жұмыстар мен ... ... ... ... ... және ... ... инвестицияның тар потенциалы.
Осы фактілерге сүйенетін болсақ біз ... ... ... үлкендердің
сауаттылығы жағынан 3 ... ... ... ал ... ... – 40 ... ... Инженерлер мен ғалымдар саны ... ... ... экспорт үлесі тұрғысынан – соңғы төменгі
корсеткіштерді береміз.
Алдымызға ... ... қоя ... осы он ... ... 50 ... қатарына қосу үшін ғаламдық ... ... ... ... даму ... ... ... отыруға тиіспіз.
Олар қандай жағдайда? Қолданбалы зерттеулер саласы мен жобалар
төңірегінде бүкіл ... ... ... технологиялар даярлау бағыты
анық көрінеді. Қарапайым ... ... ... ... ... ғылым мен
техниканың, еңбек салаларының кез ... ... ... журген
ақпараттық және телекоммуникативтік технологияның үлкен жетістігі интернет
жүйесін айтуга ... ... ... ... ... ... демалыс
ұйымдарының барлық саласында қолданылып, әлемнің түкпір-түкпірін қамтып
отыр. Эксперттердің ... ... 2010 жылы әлем ... ... жүйесін
пайдаланушылар саны 2 млрд. болады деген ақпарат бар. Әлемнің ... ... ... сыни технологиялар спектірі біртіндеп қалыптасып
келеді. Оларға алдымен ақпарттық-коммуникативтік ... ... ... жаңа ... алу, ... энергияның
альтернативті көздерін жасау сияқты қызмет түрлері жатады.
Ғылым саласына тәуелді әлемдік рынок жоғары темппен дамуда. ... ... ... ... мен ... жургізу техникасы жағынан АҚШ,
Жапония электрондық өндірістің ... ... ... ... саналады.
Швейцария – дәрі-дәрмек ... ... ... ... ... ... дамыту өндірісі тұрғысынан әлемде АҚШ, Ұлыбритания,
және Франция елдеріне тең келер мемлекет ... ... Сол ... ... ... ету ... ... мемлекеттерді басып озды. 2004
жылы Үндістан силикон ақпараттық өнімін 17 млрд. ... ... ... мамандарын ең жақсы Ай-Ти-компаниясыны қажет етіп, Майкрософт
қызметкерлерінің 34 пайызын, ... ... – 17 ... ... ... ... бірлігі әлемдік ғылыми-техниканы қалыптастыру
болып саналады. Стандарттар, ... ... жеке ... ... ... ... инфрақұрылымның халықаралық саласына
аяқ басып отырмыз. Ғалымдар мен ғылыми орындардың барлық ... ... ... ... ... әлемдік ортақ шарттарға сай
бағаланады. Алдағы он жылдықта технологияның жаңа даму ... био ... ... сөзсіз. Сонымен қатар, жасанды интеллект жүйесі,
ғаламдық ақпарат ... және ... ... көліктік жүйе, энергия өндіруші
техникалар қатарын арттыру көзделіп отыр. Біртіндеп қоғамның тек білім мен
ғылымды сүйеніш ететін ... ... ... ... ... ... білім мен
ғылым кең ауқымды ұғымдар. Алдымен осы ... ... ашып алу ... ... ...... белгілі бір жүйедегі ұғымдарының, деректері
мен пайымдарының жиынтығы. Білім адамзат мәдениетінің ... ... ... ... ... таным, ойлау, ақиқат, ғылым т.б. ұғымдарымен
тығыз байланысты.
Маман ... бір ... оның ... ... ... – алғышқыда
саналы орындауды қажет ететін әрекеттің жаттыға беру нәтижесінде автоматты
қалыптасуы. Дағдыға айналған қимылдар санадан тыс ... Ол – ... ... ... ... ... деп жазады психологиялық-
педагогикалық сөздікте анықтама берген болса, О.С.Гребенюк, ... ... ... атты ... ... – результат процесса
познания действительности, получивший подтверждение в практике объективной
реальности в сознании человека, а ... это – ... ... ... ... деп ... берген болатын.
Демек, біздің еліміздің экономикасының өркендеуі ғаламдасыру жағдайымен
тікелей байланысты ... ... ... жетті. Мемлекеттің
экономикалық даму ... жаңа ... ... ... ... ... ... сияқты салаларды шетке
ысырып тастамауға тиіс. Экономиканың дамуы ... ... ... ... ала ... ... конструкциялық
материалдарды өндіру, ядролық энергетиканы дамытуға сүйенеді. Бүгіні ... ... ... ... ... ... өндірісте энергия
күшін аз мөлшерде пайдалануды жоғарғы деңгейге ... ... ... төмендету болып отыр. Егер біз осы экономикалық жағдайдың бұндай
олқылықтарын ... ... ... 20-25 ... ... ... сыртқары қалары анық. Сол себептен де қазір бізге ... ... ішкі ... ... ... ... жүйесін
қалыптастыру қажет. Ал ол дәрежеге жаңа технологиясыз, әлемдік ... ... сай ... ... ... жету ... ... пікіріне сүйенсек Қазақстан Республикасы қазіргі
таңда экономика дамуының индустриалды даму фазасына өтіп ... ... ... ... қоғам құру жағдайын ойластыруымыз ... Ол ... пен ... ... ... ... күні Қазақстанның
экстенсивті дамуына уақыт бірлігі ... ... ... Біз ... қабілетті алдыңғы қатарлы елу елдің ... ... ... қол жеткізуге тырысуымыз керек. Барлық қазақстандықтар болып
ат салысуға тиіспіз. ... ... ... ... ... адам ... бәсекеге төзімді айрықша мақтанышы ретінде ... Ол үшін ... жас ... болашақ ұлттық намыстың жалауын асқақтатар
ұландарымыздың білім мен ғылым саласындағы интеллектуалдық даму потенциалын
оркендету жұмысын бір жүйеге ... ... ... ... ... ... іс ... Демек, жоғары оқу орындарының жаңа
әлемдік классикалық деңгейге жетуі үшін ... ... ... ... ... біліктілігінің дамуы кез келген жоғары оқу орынына қойылатын
басты талап болып табылады.
1.2 Қазақстан Республикасындағы білім беру ... ... ... ... беру ... құрылымы Қазақстан Республикасының
жаңа экономикалық және әлеуметтік-саяси жағдайға көшуіне ... ... ... президенті Н.Назарбаевтың елімізді дамыған 50
мемлекеттің қатарына қосуға деген ... ... биік ... ... сол ... сай ... ... жұмыс істей алатын
білікті мамандарды даярлау мәселелерінің қажеттілігі артуда. Осыған ... ... ... ... өзіне сенімді, Отанымыздың әлеуметтік-
экономикалық дамуына өз үлесін қоса алатын, ... ... ... ... ... – аса ... ... міндет. Білім беру
жүйесін дамытуда, білікті маман даярлауда жетекші рөлді оқытушы атқаратыны
мәлім. ... ... ... сай ... ... ... ... мамандардың сапасына жаңа талаптар жүктелуде.
Қазақстан республикасының білім беру жүйесін реформалау білім берудің
сапасын, оны бағалаудың ... ... ... жүйе ... ... өзі:
- кәсіптік білімнің тиімділігін арттыруды;
- еліміздегі білім берудегі ағымдағы және болашақта қалыптасатын
еңбек нарығындағы ... ... ... ... оқу ... бітірушілердің отандық және әлемдік еңбек
нарығында бәсекелесттікке төтеп беруіне басты назар аударуды талап
етіп отыр.
Кез ... ... ... әсіресе педагог мамандарға жүктелетін
жоғары кәсіби біліктілік мәселесі қазіргі таңда кәсіби және ... ... ... енуде.
Білікті тұлға қалыптастыру – бүгінгі күн ... ... ... ... 2005-2010 жылдар аралығында дамыту туралы
мемлекеттік бағдарламада /1/ ... орта ... ... жаңа ... ... стандарты түлектердің базалық біліктілігі түрінде көрініс
беретін, нәтижеге бағытталған ... ... беру ... ... деп атап көрсетілген.
«Бағдарламаны іске асырудың негізгі бағыттары мен тетіктері» атты
бесінші тарауда білім беру ... ... ... ... ... ... деңгейіне көтерудің маңыздылығына ... ... ... ... ... ғылымға алғаш енгізген Билл Спейди
оқытудың нәтижеге ... төрт ... ... ... «мақсаттың
айқындылығы», «мүмкіндіктердің ұлғаюы», «күтілетін нәтижелердің жоғары
деңгейлілігі», ... ... ... ... ... ... ... – бұл аяқтаушы нәтижелер (біліктіліктер).
Аяқтаушы немесе соңғы ... ... және ... оқу ... ... өмір үшін ... білім, шеберліктер және бағдарларды
білдіреді. Олардың шартты түрде жүйелеп көрсек, төмендегідей ... құра ... түсе алу ... (оқу, ... ... алу,
тыңдай алу --және санай алу дағдылары);
-әлеуметтік қарым-қатынастарға бейімділік;
-талдау жасай алу қабілеттері;
-проблемаларды шеше алу;
-құндылықтар туралы өзіндік пікір білдіріп ... ... білу ... ... ... және ... шығармашылығын
қабылдай білу дағдылары;
-азаматтық жауапкершілік;
- қоршаған әлем өміріне жауапкершілікпен араласу;
-рухани, заттық құндылықтарды жасай алу және ... білу ... ... ... ... қолдана алу дағдылары;
-өмірі мен карьерасын жоспарлай алу дағдылары.
Бұдан болашақта болатын нәтижелерге бағыт ұстау білім берудің мазмұнына
қалай ықпал етеді ... ... ... ... ... ... ... көзқарасты іске асыруда білім беру мазмұнын жаңалаудың төрт
аспектісін ұсынады:
... ... ... ... ... қолданбалы пәндік шеберліктер;
• өмірде қажетті дағдылар.
Нәтижеге бағытталған білім беру моделі тұлғаның әлеуметтену ... ... ... ... ... Осы ... ... айналысатын кәсіби қауымдастықтар арасында өзара күш біріктіру
үшін ... ... ... ... ... мен ... талқыға бүкіл қоғамды қатыстыру жұмыстары жүргізілуде.
Нәтижеге бағытталған білім беру моделінің бір ...... ... ... ... ... Бұл моделді
іске асырып отырған дамыған елдерде білім беру саясатын ... – PISA ... ... ... ... ... ... тұрғыдан бағалау
Бағдарламасы) және IEA – (оқудағы жетістіктерді бағалайтын Халықаралық
Ұйым) сияқты ... ... ... ... ... қазіргі таңда білім беру жүйесіндегі өзгерістерге әкелетін нәтижеге
бағытталған білім беруге өтуді қамтамасыз ететін бірнеше факторлар ... ... ... ... /14; 18/ ... бөліп көрсетеді:
1. мектептік білім беру жүйесінің соңғы нәтижеге бет ... ... беру ... анықтауды және бақылап отыруды жүйеге келтіру;
3. білім беру сапасын ... үшін ... ... ... жқсарту;
4. білім беру сапасын жақсартудың шарты ретіндегі мұғалімнің ... ... ... серіктестік тетіктерін жасақтау және айналымға енгізу;
6. білім беру жүйесінің нормативтік-құқықтық негіздерін жетілдіру.
Өткен жылдардың ғылыми ... ... ... ... білім беру дамуының бағыттарын талдау – білім
беру саласының ашық жүйе ... ... ... айқындайтын
бірнеше әдістемелік бағдарларды бөліп қарастыруға мүмкіндік береді:
• өзін-өзі танып білу мен өз мүмкіндіктерін іске ... ... ... жеке ... ... ... ... білім алу);
• білім берудің құндылық мәнін, оның ... ... ... ... ... пен келісім үшін қызмет етуі);
• білім беру ісінің оқушының тұлғасын ұлттық құндылықтарды игеруші
және ... ... ... ... ... күшейту
(білім беру прогресстің факторы ретінде);
• білім беру мазмұнында ... ... мен ... оның ... ... ... ... ұғымды қалпына келтіру (өмір мен
еңбек үшін білім алу);
... ... үшін ... ... ... және оған жету ... тең
мүмкіндіктермен қамтамасыз етуге жағдайлар ... ... тең ... ... ... беру ... ... қоғамды тарту және білім берудің сапасын
жақсартуда әлеуметтік тең қарым-қатынастар орнату ... беру ... жүйе ... ... елдің экономикалық, әлеуметтік-мәдени жағынан нық
тұруынағы шешуші факторлардың бірі ... ... ... ... ... ... бұл бағдарлар реттеуші құралдар ролін
атқаруы тиіс. Осындай көзқарастар тұрғысынан қарағанда бұл ...... ... ... ... ... ... және
ақпараттық капиталдарды жұмылдыратын білім беру нәтижелеріне тікелей
байланысты.
Осы тұрғыдан ... ... беру ... ашық жүйе ... ... беретін алдын-алу шаралары қажет. Бұл ... екі ... ... ... ... ... ... тактикалық және
стратегиялық міндеттерін шешу ... ... ... жұмылдыру, екіншісі –
білім беру ісіне қатысушы жақтардың бір-бірі алдындағы ... ... ... ... ... ... ... білім беруді
дамыту аясында бүкіл қоғам білім берудің ұлттық деңгейдегі мақсаттары
тәрізді ... ... ... ісіне тартылуы тиіс. Білім
берудің аталған жаңа моделін енгізу жағдайында ұлттық деңгейдегі мақсаттар
- болашақ ... ... ... ... ... тұлға ретіндегі
әлеуметтік ролдерін орындауға деген дайындығын сипаттайтын базалық
біліктіліктер ... ... ... Бұл ... ... ... талқылау жұмысы қажет. Сонымен бірге, күтілетін нәтижелердің
көпдеңгейлік жүйесін ... ... беру ... ... ... ... ... және орта кәсіби, жоғары білім беру) қамту өте
маңызды. Мәселенің бұл тұрғыдан шешілуінің мәні – ... ... ... ... ... болашақ нәтижелердің көпдеңгейлі жүйесі
бүкіл білім беру процесіне қатысушыларға ... ... ... ... ... ететіндігінде.
Білім беру саласы, ашық жүйе ретінде қатысушы жақтардың ... ... ... ... ... құруын қарастырады.
Нәтижеге бағытталған білім беру моделін іске асыру жұмысын ертерек бастап
кеткен шет ... ... ... ... – бұл ... ... ... мүмкіндік береді:
• оқушы өмірде және қоғамда конструктивті роль атқару үшін ... ... ... ... оқу ісін ... ... ретінде оқу процесін
шығармашылқ ... ... ... ... өз ... ... ... білім алуына жағдай жасауға
міндетті;
• мектеп әрбір оқушының өз даму траекториясын құруына жағдай жасауға
міндетті.
... ... ... білім беру кеңістігіндегі ағымдарды
ескере отырып білім беру жүйесінің сапасы мен ... ... ... жасаудың негіздерін айқындауға
міндетті;
• қоғам күтілетін нәтижелердің жетілдірілуіне, білім беру жүйесі
жетістіктерінің ашық түрде жарияланып ... ... ... келе ... ... және ... білім беретін
мекемелер түлектерінің қазіргі социумға жедел әрі жеңіл интеграциялануын
қамтамасыз ететін тетіктерді жасақтау – ... ... ... ... Бұл ...... рыногы құрылымының өзгеруіне; жағымды ... ... ... қызмет салаларын, тәсілдерін тез өзгертуге
бейім маман ... ... ... ... ... таңдау мен оған орналасудағы жастардың өзіндік жауапкершіліктерінің
артуына тығыз байланысты.
Соңғы жылдары білім беруді ... ... ... ... сәйкес компетенция, білім беру саласын дамыту факторларын
ұғымдарына деген көзқарастардың ... ... ... Осыған орай білім беру
саласын дамыту факторларын ... ... ... бағытталған
мәселелер ғылыми-әдістемелік басылымдарда, білім саясатын анықтайтын
құжаттарда және экономика саласындағы зерттеулерде ... ... ... Бұл осы ... ... білім берудегі жүйелік-практикалық қызметімен
және кіріктірілген метапәндік рөлімен де ... ... ... ... - жаңа ұғым ... ... ... аударғанда
компетенция дегеніміз өз ісін жетік білу, танымы мол, тәжірибелі ... ... Өз ... ... ... ... қаруланған,
негізді ой-тұжырым жасайтын және тиімді әрекет ете алатын адамды белгілі
бір ... ... ... деп есептеуге болады.
Реформалау кезеңінде жаңашыл құбылыстарды енгізуге аяқ алысында айқын
бет алыстарды көруге болады. 1999 жылы маусым ... ... ... ... ... беру жүйесінің халықаралық стандарттарына сай келетін
ЮНЕСКО-да ұсынылған ұлттық білім берудің жаңа моделі ... ... ... ... беру ... төрт ... анықталды:
1. Мектепке дейінгі білім беру және тәрбие
2. Орта білім
3. Жоғары білім
4. Жоғары ... ... ... ... ... және арнай орта білім беру деңгейлері
көрсетілмеген. Кадрларды қайта даярлау және ... ... ... бір ... ... ... білім берудің бір формасы болып
табылады.
1990 жылдары білім беру ... саны күрт өсе ... ... ... ... білім беру жүйелері біртіндеп қысқара бастады. Әсіресе бұл
балабақшаларға қатысты болды.
Оқу орындарының санының ... ... ... ... ... ... ... санының артуы жоғарғы білім беру мекемелеріне қатысты
болды. Бұл мекемелердің санының артуына мемлекеттік емес ... ... ... Жеке ... ... мен колледждердің санының артуы бастауыш және
орта кәсіби білім беру мекемелерінің күйреуіне ... ... ... ... білім беру және тәрбие ... ... ... ... ... ... 1,0 млн ... кеміді, ал қазіргі
кезде тек 5-6 жасар балалардың 400 мыңынан 70 мыңы мектеп алды дайындықтан
өтіп ... ... оқу ... ... ... ... жоғарғы білім беру
сатысында тіркелгендері тұрғындардың 79,1 пайызын құрайды.
Кәсіби білім беру ... ... ісін ... ... және ... ... ... қалыптастыруға тиісті деңгейде мән берілмей
келеді. Жаңа еңбек рыногының талаптарына жауап ... ... ... жеткізу машықтарын ... ... ... ... күні осы ... жол ... мүмкіндік бермей
отырғаны анық.
Әлеуметтік-экономикалық жағдай ... ... ... ... ... ... проблемалық жағдай тудыруда.
Жұмыссыздық пен еріксіз асыраудағы ... ... ... соқтырады. Нәтижесінде жастар арасындағы қылмыскерлік, нашақорлық,
алкоголдік, бұзық жолға түсуі сияқты жағдайлар ... ... ... беру реформаларының басты мақсат пен
міндеттері – сапалы білім өндірісінің ... жол ... ... беру ... ... Ал ... – Қазақстан азаматтарының білім берудің
кез келген сатысына қол ... ... ... ... білім мен білім беру жобаларының сапасын арттыру; білім
беру қызметін көрсету; білім беру мен тәрбиені біртұтас ету; ... ... ... педагогтардың әлеуметтік статусын көтеру; Қазақстандағы білім
беру ісін әлемдік білім беру кеңістігіне өтуге бағыттау.
Мектепке дейінгі білім беру – мектепке дейінгі ... ... ... ... ... олардың әртүрлі бастапқы шаруашылық
мүмкіншіліктеріне орай жетелеу. Басты ...... ... жастағы
балаларды оқыту мен тәрбиелеуші ... ... ... ... ету; осы ... жаңа ... ... және
дәстүрлі мекемелердің жұмыстарының дамуын қолдау; мүмкіншілігі шектеулі
балаларға арналған орындарды ашу; осы ... ... және ... қауымын іске тарту.
Орта және жалпы білім берудің ...... ... ... ... ... ... орта білімге арналған мемлекеттік ... ... ... ... жаңа ... ... ... жаңарту
арқылы білім берудің сапасын арттыру; педагогтардың қызметі мен оқушылардың
білімін бағалауда объективті және жаңа ... ... ... ... ... жағдайын қорғау шараларын орнату.
Орта жалпы білім беруде ұйымдар мен олардың жергілікті орындарына ... ... ... ... ... ... орта білім беру
мекемелеріне мынадай міндеттер жүктеледі; оқу ... ... ... ... ... жағдай тудыру; оқу-тәрбие жұмыстарын
арнайы құралдар құрастыру; материалды-техникалық базамен қамтасыз ... және орта ... ... беру ... ... ...... орындары түлектерін білімдендіру арқылы еңбек ... ... ... ету; ... ... және ... ... жүргізу. Басты міндеттері: орта және бастауыш кәсіби білім беру
қызметіне мемлекеттік ... ... беру ... ... және ... ... ... мен еңбек рыногындағы жағдайларға
қарай жаңартып отыру; жастар мен жеткіншектер, ересектер үшін ... ... ... ... алуларының қол жетімді болуын қамтамасыз ету; орта кәсіби
білімді жұысшыларды даярлау және қайта даярлау жұмыстарын жүргізу; бастауыш
және орта кәсіби ... алу ... ... бірлестікті ұйымдатыру;
бастауыш және орта кәсіби білім беру орындарында халықаралық бірлестікті
кеңейту.
Келесі жоғары және ... ... ... ... алу ... ... Жоғары және жоғары білімнен кейінгі білім алу ... ... ... оқушыларға кәсіби білім алуға жағдай жасауға міндетті;
әлемдік ... ... ... ... ... ... ... талаптарына сай және жеке тұлғаның білім талаптарына орай
қайта даярлау жұмыстарын жүргізу мақсатын ... ... ... ... ... кейінгі білім беру жүйесінің жалпыға міндетті мемлекеттік
стандарттарын ... ... ... ... ... жүзеге асыру; білім беру бағдарламалары бойынша мамандар даярлаудың
сапасын арттыру; студенттерді ... ... ... ... ... ... мен кәсіби біліктілігін жақсарту, сонымен қатар
бірлескен ғылыми зерттеулер жүргізу; біліктілікті көтерудің және оқытушы-
профессорлар құрамын ... ... мен ... ... жолдарын қарастыру;
білім берудің жаңа технологияларын енгізу, қашықтан білімдендіру процесін
жүеге асыру; студенттердің кредит немесе мемлекеттік гранттар арқылы ... ... ... ... ... ... ... ауылдық
аймақтарға, жағдайы нашар және депрессивті аймақтарға қызмет жасаушыларға
арналған студенттік және мемлекеттік ... жаңа ... ... ... жабу ... ... жоғары білімді академиялық және салалық
ғылымды ... ...... ... ... ескере
отырып тиімді тәрбие жұмыстарын жүргізу; жастардың қоғамдық ұйымдарына
қолдау көрсету т.б. жұмыстарды іске ... ... ... мен ... ... шешу ... ... етуді талап етеді. Мысалы: талапқа сай нормативтік-
құқықтық базамен қаматамсыз ету; білім беру ... ... ... ... ... ... ... жасау; білім берудің оқыту
және тәрбиелеу үрдісін ақпаратты және оқу-әдістемелік ... ... ... ... жағдайында оқушыларды әлеуметтік қорғау мәселелі өте
маңызды. ... мен ... ... ... ... ... сапасын арттырудың басты факторы болып табылады.
Педагогтардың төменгі еңбек ақысы білім беру ... ... ... ... ... ... ... жылдары мүлдем өз
құзіреттіліг жоғалтып алғаны шындық. Мұғалімнің әлеуметтік дәрежесін көтеру
үшін ... ... ... ең ... мәселе. Сонымен қатар ... ... ... үшін ... ақы ... ... қатар арнайы
қолдау гранттарын бөлу керек. Мемлекеттік ... ... ... ... етушілердің мүддесін ескерулері қажет. Сонымен қатар
еңбек рыногында, бүгінгі бизнеске қажетті ... ... ... ... ... ... ... кәсіби-шаруашылық практикадан өту және
тәжірибелік және лабораториялық практика жұыстарын жүргізу мәселесін дұрыс
шешу ... Ол ... ... ... ... ... ... жүргізу арқылы тәжірибе жинақтауға жаттығу қажет.
Жоғары кәсіби білім сапасы рейтингтік жоғары оқу орындарының енуімен ... ... Әр ... ... оқу ... ... белгілі
шарттарға сай құру білім беру ... ... ... ... ... ... ... басқарудың ішкі жүйесін қалыптастырып, оны ... оқу ... ... беру ... ... ... ... Бұл жер ең алдымен ... ... ... ... аттестация әлемдік білім кеңістігіне өтуді көздеуі тиіс. Кәсіби
білім беру ... ... ... ... ... білім
сапасын көтеруде нәтижеге жеткен әдістер қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар
ISO 9000-9001 ... ... ... ... менеджментті
дамыту фонты және басқаларды айтсақ ... ... қол ... ... ... гранттар мен несиелік жүйелердің
санын ... ... іске ... болады. Техникалық, педагогикалық және
ауылшаруашылық мамандарын ... ... ... ... да ... беру саласында жоғары білімнен кейінгі білім беру реформасын
қайта қарастыру қажет. Себебі бұл ... ... ... ... басқару істеріне қатысты шешімін таппай келе жатқан ... ... ... ... ... ... ... беру саласындағы
реформалардың тиімді іске асыуы өте маңызды мәселе. Білім беру мен ... ... ... ... беру ... арқылы іске асады.
Нормативтік-құқықтық базаның оңды құрылуымен ғана Қазақстан Республикасының
“Білім туралы” заңы ел ... ... ... ... зңнаманың жүйелі іске аспауы мемлекеттің білім сапасын
көтеруге кедергі келтіретін басты тосқауылдар ... қала ... ... беру
мекемелерін аттестациялау процесіне өтуіне орай білім беру мекемелерінің
санын ескере отырып ... ... ... санын белгілеу де
маңызды.
Басқару тиімділігі көбінесе ақпарттық жабдықтау ... ... ... ісін ... ... ... және ... орындауға байланысты.
Білім беру жүйесін ақпараттандыру білім беру ісін басқару механизміне ... әсер ... ... ... ... шешуде және білім беру ... ... ... ... мен ... беру ісінің
бірлестігінің рөлінің қаншалықты маңызды екендігін айтпасай да түсінікті.
Заңнамаға және басқа да ... беру ... ... ... білім беру ісін басқарушы және ұйымдастырушы органдар ... ... ... мен ... анықтау маңызды. Жоғары
оқу орныдарының ары қарайғы кеңейуіне жағдай жасап, білім беру орындары
басшыларына өз ... ... ... ... ... ... ... академиляқ бостандығының кеңейуі мен ... ... ... ... күн ... ... ... талаптар қойылып отыр. Өзін өзі басқару органдарының
іскер мекемелері ретінде оқу ... ... ... ... мен ...... ... құралының” ажырамас бөлшектері
децентрализацияның бір әдісі ретінде ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... сақтау құралы
болып саналуы керек. Жоғарыда көрестілген бағыттардың барлығы ... да ... ... ... ... басқарудың” оқу бағдарламасында
анық көрініс беріп, ... ... ... ... ... ... даярлау жұмыстарының ажырамас бір бөлшегі ретінде танылауы керек.
Білім беру жүйесін реформалау бұл салаға қаржыландыру ... ... ... ендіруді көздейді және білім берді ... ... даму ... Бұл ... ... ... шарттарға
сүйенеді: білім беру мекемелерінің жеке шаруашылығ мен қаржылық дербестігі,
ресурспен қамтамасыз етудегі нормативтік әдістер, ... беру ... және даму ... ... ... мен қол ... білім беру
тізбегенің жақсы дамығандығы дәлелдейді. ... ... ... ... ... ... ... айналысу, соның ішінде
мектепке дейінгі балалардың білім алуы мен тәрбие ісін ұйымдастыру ... ... ... ... дейінгі білім беру мекемелерінің қатарын
артырып, дұрыс жұмыс істеуін қабағалау басты ... және ... ... берудің баршаға бірдей мүмкіншілігін кеңейту
үшін:
1) қазіргі есеп ... ... ... және ... білім беру
орындарының жүйесін сақтап, олардың одан ары дамуына жағдай
жасау
2) республикалық бюджет және ... ... ... білім алатын
жалпы отандық маңызы бар мамандықтар деңгейінде білім беретін
мекемелерде білім алатын болашақ ... ... ... сұранысына енгізу.
Бастауыш және орта кәсіби ... беру ... ... ... өкілеттіктің қарамағына ене отырып, бюджеттік қаржыландыру
есебінен және ... мен жеке ... ... ... ... ... алады.
Мамандардың біліктілігін көтеру және қайта даярлау жұмыстары жүйелі
әрі ... ... ... қажет. Себебі мамандардың кәсіби біліктілігі
бүгінгі қоғам талабына сай әрқашан жаңаша сипатқа ие ... ... ... ... бұрыннан жұмыс жасап келе жатқан техникалық ... ... ... оқу орындарының әлемдік стандартқа сай жаңарту,
жақсарту ісі Қазақстан ... ... ... ... 2005-2010
жылдарға ранлған мемлекеттік бағдарламасына сәйкес жүзеге асырылуда. Ол
бойынша 2005-2007 жылдары республикалық бюджеттен ... ... ... ... ... базасын нығайту үшін 17,881 млн.
теңге қаржы бөлінді. ... бұл ... ... ... ... ... ... - дейді еліміздің білім және ғылым министірі
Түймебаев Ж.Қ. Дегенмен мұны үлкен істің бастамасы деп ... жөн. ... ... ... ... маманға деген сұранысты еселеп арттырып
отыр. Бір ғана мысал, өткен жылы ... ... ... ... 7,8 ... ... ... мамандықтарына 3 мың ... ... ... ... бар. ... ... әлемдік сауда ұйымына кіруге
ұмтылып отыр. Ендеше, бүкіл ... ... ... ... сай өнім
өндіретін кәсіп иелері ауадай қажет болары сөзсіз. Олай болса, ... ... мән ... уақыт жетті.
Республикада жүргізіліп жатқан бағдарламалардан күтілетін нәтиже
қандай? Бұл реформалар отанымыздың барлық мектепке дейінгі ... ... алды ... ... ... ... ... мен жас жеткіншектер
үшін білім сатысының кез келген деңгейінде ... ... ... ... тиімді жағдайлар туады; ауылдық мектептерде және шағын білім ... ... ... ... ... ресурстық қажеттіліктерді
қамтамасыз ету мәселелері шешелігеннен соң жалпы және бастауыш кәсіби ... ... да ... ... ... ... ... кәсіби білім
беру аймағындағы барлық субъектілердің өзара қарым-қатынасы негізінде
экономиканың барлық саласына ... ... ... мен ... ... анықталады, тұрақталады және рыноктық ... ... ... ... ... мектептерді аяқтаған
түлектер арасында жұмыссыздық деңгейі төмендейді; кәсіби білім беру сапасын
арттыру ... ... ... біз ... ... ... әлемдік сапа
талаптарының деңгейіне ... ... ... ... ... ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар негізінде жас ... заң ... ... ... ... ... Елдің білім беру саласы мамандарын даярлау мен оларды дамыту бағыттары
Елбасы Нұрсұлтан ... ... ... ... ... кезеңіндегі басты басымдылықтарды саралап, отыз бағытты белгілеп
бергені белгілі. ... ... ... және ғылым саласына да ... ... ... беру ... ... өлшемі білім мен білік
екенінатап өтіп, “парасатты экономиканың” негіздерін қалыптастыру, ... ... мен ... ... ... инновациялық
экономиканың дамыту, білім беру ... ... ... ... ... ... ... саласындағы бүгінгі жетістік, көтерілген биік, ... ... ... әл-ауқатының жақсаруы 1997 жылғы қабылданған
Елбасының “Қазақстан-2030” Стратегиялық ... ... ... болғандығын білдіреді. Осыған қарап, Елбасы
Нұрсұлтан Назарбаевтың саясатының дұрыстығына көз жеткізіп, ... он ... ... даму ... еселеп артатындығына толық сеніммен қарауға
болады. Мұндағы игілікті іс, батыл қадамдар ... мен ... ... ... кең жол ... экономиканы” қалыптастыруда білім мен ... ... ... рөлі ... да ... ... соны жүйелілікпен жүзеге асыру
жолында жұмыстар жүргізіліп жатыр деп батыл айтуға болады.
Бүгінгі таңда Атырау қаласында газ-мұнай, Павлодар облысының ... ... ... ... ... білікті мамандар
даярлау мен қайта даярлау үшін аймақаралық оқу орындарын құру ... ... ... ... ... оқу ... Өскеменде
машина жасау құрылысы, ... ... ... және ауылшаруашылық
дақылдарын өңдеу бойынша да ... ... ... істі ... ... қаулысымен бекітілген 2010 жылға дейін елімізде ... ... 27 ... оқу орынын құру жоспарланып отыр. Бұның барлығы ел
экономикасына керек білікті ... ... ... ... бағытталған шаралар. Шағын бизнесті, орта кәсіпкерлікті
өрістетуге қысқа мерзімде маман дайындайтын техникалық және ... қай ... да ... ... ... ... ... халықтың әлеуметтік-экономикалық хал-ахуалының
жақсаруына байланысты қазір өткен жылдармен салыстырғанда ... ... саны да ... ... ... болады. Статистикалық
мәлімметтерге жүгінетін болсақ ... жылы ... ... ... ... ... ... бітіруші бала санымен бірге жоғары оқу
орындарына немесе кәсіби ... ... ... ... ... ... ... жоғарылағандығын көрсетеді. ... ... ... оқу ... тапсырушы талапкерлер санының ... ... 2– ... ... мен ... әр ... ... ... |
| |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... саны |421 000 |435 000 |489 000 |537 000 ... саны |389 000 |399 000 |410 000 |477 000 ... күні ... білім массалық сипатқа ие. Дамыған елдерде мектеп
бітірушілердің ішінде талапкерлер саны орта есеппен 68 ... ... ... ... – 84. ... саны ... жылға артып келеді. 1960
жылы ЮНЕСКО деректері бойынша әлемде 13 млн болса, 1997 жылдары ... әлем ... 7 ... ... 88,2 млн-ға жетті.
Қазақстанда компаниялар жанынан университет ашу салты қалыптасып отыр.
КТЖ компаниясы КазАТК университетінің ... ... ... ... – АжЭС, АТФБанк – Т.Рысқұлов ... ... КОУ, ...... ... ... – Алматы
экономикалық университетін ... ... ... банк ... ... Бұл процесс әлі де жалғасын табады. 400-ден астам
компаниялар жыл сайын 8000-нан ... жеке ... ... ... тағайындап отыр.
Жаңадан құрылған жоғары білім беру орындары мен филиалдар көбінесе
құрылған мақсатына орай сапалы білім беруге ... ... Ал ... ... ... ... Республикадағы сапалы білім ордаларының бітіру
құжатымен тең дәрежеде диплом алады. Құндылықтардың ... ... ... біз ... ... ... ... алдық. Басқаша айтқанда,
білім беру сферасы кейбір адамдар үшін ... ... ... ... үлкен зиян акелді десе де ... Бұл ... тек қана ... оқу ... ғана ... деп ... да болмайды. Білім сапасына
келтіретін зиян ... ... ... оқу орындары тарапынан да жасалып
жур. Олар қаржылық мәселелерін шешу мақсатында дәстүрлі ... ... ... емес ... ашу ... ... асуда. Егер біз
қазіргі уақытта осы ... ... ашып ... ... ... беру
жүйесінің құнын мүлдем төмендетіп алуымыз абден мүмкін. Себебі қоғам сапасы
қазіргі ... ... ... Елімізге мөр басылған диплом емес, білімді
де білікті мамандар қажет. Сондықтан мемлекет білім беру ... ... ... ... ... ... ... жеке меншік оқу
орындарының білім беру үрдісінің дамуын реттеп және ... ... ... ... ... мемлекеттік емес білім ордаларының ... ... ... ... мен міндеттерін айқындап беруі керек
екендігін ашық ... ... ... оқу ... ... ғылыми-педагогикалық деңгейі қоғам ... Оқу ... ... ... бар жағдайды тудырып,
оларға педагогикалық элитаны қайтарып, аттестациялық ... ... ... Бұл іспен ректорлар ұйымы айналысу қажет.
Осыған қоса айта кететін жай қазіргі ... ... ... ... ... ... Мұғалімдердің, ғылыми қызметкерлердің,
оқытушылардың бүгінгі күні мемлекеттік статустарын белгілейтін заң қабылдау
қажеттігі туып отыр. Дамыған ... ... ... ... Францияда
жоғарғы оқу орындарындағы оқытушылар құрамы мемлекеттік қызметкер статусына
ие. Ал ... ... ... ... мен ... ... құрамының классификациялық разрядтарын анықтау тұрғысында
талқылаулар жүріп жатыр. Ғылыми-қызметкерлердің ... ... ... ... Республикасында жоғары оқу орындары
оқытушыларының ... және ... ... ... факторларының
бірі болары сөзсіз. Адамдардың материалдық қажеттіліктері, олардың рухани
қажеттіліктерін ... ... ... ... өтеу
барысында адам рухани қажеттіліктің мәнін, қадірін түсіне алады. Бұл
олардың ... ... ... ... болуына мүмкіндіктер
туғызады. Сондықтан да болашақ жоғары оқу ... ... ... ... және ... ... анықтауға мән бере
отырып, өмірмен байланыстыру тиіс. Қазіргі кезде маманды ... ... ... мынадай классикалық моделі ұсынылған: мазмұндық, жеке ... ... ... таңда білім беру стандарты мамандар
даярлауда ... ... аса мән беру ... тоқталуда.
Мұндағы іскерлік қасиетіне маманның өз мамандығына байланысты жан-жақты
білімі мен ... ... және өз ... ... ... ... тараушамызда атап өттік.
М.Розенова өзінің ғылыми мақаласында: «Один из ... ... ...... ... ... совокупностью знаний и представлений
человека о ... себе в ... ... ... Это ... о ... «сильных» и «слабых» сторонах, как профессионала, так ... – деп ... ... ретінде адамның кәсіби ... ... және ... ... бағалай алуы басты қасиет болып табылады. Өз
еңбегін дұрыс бағалаған уақытта ғана кәсіби әрекеттің алға ... ... ... ... ... беру ... қоғамдық-коммуникативтік
біліктіліктің қалыптасуында философия, психология, логика, экономика сияқты
қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар шешуші рөл атқарады. Ендеше ... ... ... ... жоғары оқу орындарына және ондағы
оқытушы қауымға жүктелері сөзсіз. ... бұл ... кез ... ... әрекетінде атқаратын рөлінің маңыздылығын танытуды үлкен мақсат ету
қажет.
Осыған орай ... ... ... ... ... сенімді,
Отанымыздың әлеуметтік-экономикалық дамуына өз үлесін қоса алатын, ... ... ... ... ... тәрбиелеу – аса жауапты қоғамдық
міндет. Білім беру жүйесін дамытуда, ... ... ... ... ... ... мәлім. Қалыптасқан нарықтық қатынастарға сай
республикадағы ... оқу ... ... ... ... жаңа
талаптар жүктелуде.
Жоғары оқу орындары көп сатылы білім беру ... көшу ... ...... студенттер өздері таңдаған ғылым саласынан
тиянақты білім алып, өздері таңдаған ... ... ... ... сатысы – магистратураны бітірушілер, мамандану бағытына ... бір ... ... бойынша “магистр” академиялық дәрежесіне ие
болады, сонымен қатар жоғары мектеп оқытушысы ... қоса ... ... бітірген университет түлегі жоғары оқу ... ... ... әзір ... ... ... ... бір
ғылым саласы бойынша “Магистр” академиялық дәрежесіне ие болған жас маман
педагогикалық кәсіби біліктілікті ... ... ... ... ... және ... даярлау жүйесін дамытудың негізгі
бағыттарының бірі ретінде білім ... ... ... жаңарту, атап
айтқанда, маманның беделі, жауапкершілігі мен кәсіби ... ... ... технологиялар мен оқытудың түрлі тәсілдерін күнделікті
өмірге енгізу басты назарда тұр.
Білім беру жүйесін дамытуда, білікті мамандар даярлауда ... ... ... ... Жоғары мектеп оқытушысы өз пәнін жете
меңгеріп, оқыту технологияларын сауатты қолдану ... ... ... отырады. Студенттерді болашақ маман ретінде қалыптастыруда оқытушы
рухани әрі кәсіби бар адамдығымен қызмет етеді.
Жоғары оқу орындарының жаңа ... ... ... ... ... ... ... алуымен қатар кәсіби біліктілігінің дамуы кез
келген жоғары оқу орынына қойылатын ... ... ... ... Бүгінгі
педагогикалық-психологиялық әдебиеттерден байқайтынымыз ... бір ... түсе ... келе ... ... «біліктілік»,
«кәсіби біліктілік» мәнін ашатын анықтаманың бір ... ... ... әр ... ... ... ... бұл терминдерді бір-бірінен ажыратып, мәнін түсіну ... ... ... ... ... ... ... құруда ғалымдардың түрлі пікірлері мен көзқарасына ұшырастық.
Әдебиеттерде бірнеше негізгі тәсілдер анықталды. Олардың ішіндегі кілттік
түрі біліктілікті ... ... ... сферасы арқылы анықтаған
Н.В.Кузьминаның тұжырымдамасы десек болады.
Университеттерде мамандарды даярлаудың мәні – ... ... ... ... және ... да ... ... демек алған
білімдерін өзін-өзі қамтамасыз етуге жұмсау, сонымен ... ... ... ... ... ... ... бұлжымайтын заңы – күш-жігеріңді аямай тер төгу, ... ... ... ... өз ... тәнті ету. Өткен ... ... ... мұңы ... ояту ... жаңа ғасырдың мақсаты
- әлемдік өркениет көшіне қосылу. Ертеңгі игіліктер ... ... ... ... ... шақта жастар ел ... ... ... ... өмірлік тәжірибеде шыңдалуы тиіс. Еліміздің
көксейтіні - әлемдік ... ... ... қол ... ... өз орынымызды дәл табу. Бұл қазіргі таңдағы ... ... мен ... ... ... қоятын басты
талаттарына да қатысты болып отыр. ... ... – өте ... құбылыс.
Жеке тұлғаның кәсіби біліктілігін ... ... ... ... орай ... ... беру сапасы мәселесі күннен күнге
артуда. ... ... ... ... ... оны – адамға ғылым, техника,
мәдениеттің жоғары сапасын беретін білім ордасы деп ... ... ... кәсіби білім: ... ... ... ... ... ... шығармашылық тәсілдерді талап ететін күрделі көп
қызметтік әрекет ... ... ... пен ... ... ... ... деген жауапкершілік, қызмет жасаушы
топтың үстінен ... білу және ... ... қызметтерді үлестіру,
анализ, болжам, жоспарлау, бағалай алу шеберлігі.
ІІ БІЛІМ БЕРУ ... ... ... ... ... Қазақстан республикасында білім беру жүйесінің саласын
қалыптастыру деңгейі
ХХ ... ... ... ... ... жүйе күрделі құрылымға
айналды. Мұнда, әр ел жиынтық өнім өндіруге азды – көпті септігін ... ... ... ... ... ... мамандардың және
саясаткерлердің пікіріне сай, жаһандандыру бірқатар елдер үшін ... ... ... Бұл әр түрлі елдердің бірдей емес даму ... ... ... ... ... алғы ... ... дамыған елдермен
трансұлтты корпорациялар өз бәсекелік қабілетін ... ...... ... ... ... Стратегиялық жобалаудың
мақсаты – болашақтағы болу мүмкін жағдайды және ... ... ... ... Ал, мемлекеттік стратегиялық жобалау мақсаты – ... даму ... ... ... өмір сүру ... арттыруды
қамтамасыз ету.
Соңғы 16 жылда әр елдің ... ... ... ... талпыныс жасалуда. Әзірше бар есептер ұлттық кіріс өсімінің қанша
бөлігі білім беру деңгейінің өрістеуіне ықпал ететіндігі ... ... ... кез келген елде оның экономикалық жағдай ... ... ... ... ... ... деңгейінің дамуы соңғы ғылыми-
техникалық революция жаңа кезеңі ... мен және ... ... құрылуымен байланысты. Егер ХІХ ғасырда өндірістік ... ... және ... ... ... етек алыуын талап етсе,
қазіргі ғылыми-техникалық ... ... орта ... беру ... ... орта ... кейінгітүрлі кәсіби білімге ұмтылысын талап етіп
отыр.
- ғылыми зерттеу жұмыстарымен, эксперименттік талдау ... ... саны 1970 ... және 1990 жылдары АҚШ-та –
80 пайыз, Францияда – 100 пайыз, Жапонияда – 120 пайызға өсті.
- ... ... ... 1970 ... ... жетінші жұмысшы, 80
жылдардың ортасында ... ... ... 90 жылдары әрбір үшінші
адам иеленді. Бұл жағдай ... де ... ... білім
деңгейін көтеру экономикалық дамытудың магистралды бағытына
объективті түрде жауап береді. Франция, Англия, ... ...... кәсіпкер болып саналады, экономиканың тұтас салалары
мен өндірістік комплекстің иесі. Мұндай ... ... ... және ... ... ... ... ететін жұмысшы күшін даярлау
саласының едәуір рационалды қызметіне қызығушылық танытады.
Көптеген жылдары бойы Батыс ... ... ... ... ... уақыттағы ұлттық өндіріс шаруашылығында қандай және қанша ... ... ... ... жоспарланатын.
Отандық білім берудегі алдыңғы қатарлы университеттердің бірі әл-Фараби
атындағы ҚазҰУ аспирантура, докторантура, докторантура Ph.D, ... ... ... ... техникалық, тарих,
экономика, философия, ... заң, ... ... психология,
әлеуметтану, мәдениеттану, география ғылымдары сияқты 16 сала ... және ... ... дайындайтын жоғары білімнен
кейінгі білім беру орталығы болып ... ... 94 ... ... – 61 ... ... Ph.D-де – 41 білім
бағдарламасы бойынша мамандар даярланады.
Статисткиалық ... ... ... ... ... ... білімнен кейін білім алушылар саны 2004 жылы –2126 ... 2005 жылы ... ... 2006 жылы – 2542 ... құрады.
Бүгінгі күні (01.01.2007ж.) әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де
Кесте 3 – ... ... ... ... ... ... мәлімет
|Оқыту формасы ... саны ... |
| ... ... |Сырттай |
|Аспирантура |398 |109 |289 ... |60 | | ... Ph.D |115 | | ... институты |1950 |780 |1170 |
| | ... ... |
| | ... |минимум |
| | ... ... ... ... қызметкер |19 | | ... ... 2006 жылы ... және ... жазу ... ... негізде бекітілген ізденушілер
санының күрт артқандығын атап ... ... 2006 жылы 1 ... ... ... болса, 2007 жылы 1 қаңтарда өткен жылмен салысытырғанда
10 есеге артып, 780 адамға жетті.
Университетте жоғары ... ... ... және ... ... жүзеге асыруға барлық жағдай ... ... ... ... бай ғылыми-зерттеу және материалдық-техникалық
база, мамандарды даярлау сапасы, өндірістің жоғары деңгейі және жаңа білім
мен технологияны қайта ... ... ... ... кезде университет
құрамында 14 факультет, 104 ... 8 ... ... ... ... ... ... 22 докторлық диссертация кеңесі қызмет
жасайды. Университетте интернет жүйесіне қосылған компьютерлік ... ... ... ... бар. ... ... ҚазҰУ-де ғылыми
мамандықтар профилі бойынша 60 тан астам ғылыми семинарлар жүргізіледі.
Аспиранттар мен ... ... ... ... ... ... ғылыми жұмыстарын байқаудан өткізу
мүмкіндіктері бар. Әр жылы ... 30-ға жуық ... ... ... отырады. Аспиранттардың ғылыми жетекшілері мен
докторлық ... ... ... ... ... ... ... жуық ғылым докторларынан тағайындалады.
Өткен үш жылдың қорытындысы бойынша сырттай және күндізгі ... ... ... ... және ... ... 2004-2006
жылдары 665 адам болды. Олардың 96 (15пайызы) ... ... ... ... 2006 жылы 219 адам ... ... 23 (11 ... диссертацияларын қорғады. 2004-2006
жылдары 57 докторант докторантураны аяқтады, оның 15-і (26 пайыз)докторлық
диссертацияларын қорғады. 43 ... 9-ы ... ... ... ... ол ... санның 21 пайызын құрайды. 2006 жылы 24 адам докторантураны
аяқтап, олардың 17 пайызы яғни 4 адам ... ... ... ... республикалық педагогикалық ғылымдардың
ғылыми зерттеу ... ... ... ... Онда ... берудің
мазмұны мен әдістемесі мәселелерін қарастырды. Совет үкіметі тарағаннан соң
1992 жылы Ы.Алтынсарин атындағы білім беру ... ... ... ... ... ... ... дейінгі білім беру
жұмыстарымен, орта ... ... ... ... ... педагогика, психология және білім философиясы мәселелерімен
айналысатын ғылыми лабораториялар болмаған.
1998 жылы ... ... осы ... жанынан білім беру мен тәрбие
жұмысының барлық ... ... ... ... ... ... бұл ... 110 адам, оның ішінде 5 адам педагогика
ғылымдарының докторы, 27 ... ... ... ... ... беру
жүйесінің лабораториясында 1 тәжірибелік орын бар. Жалпы орта ... ... ... ... 20 ... иесі ... жасауда. 1992
жылғымен салыстырғанда Ы.Алтынсарин атындағы білім институтында ол кезде
орта білім ... ... ... саны 150 ... ... бұл санды Ресей мемлектінің осындай институттарымен салыстыратын
болсақ, ондай орындардың ... 250 адам ... ... Орта ... беру мәселелерімен айналысатын институтта 200-ге жуық адам, оның
ішінде 15 доктор және 35 ... ... бар, ... ... білімдер
институтында 500 адам жумыс жасайды.
Сонымен қатар ... ... беру ... да ... ... ... жүр. Соңгы жылдары бакалавр және магистратура ... ... ... ... тек ... ... ... жоғары білім жүйесін дамыту мәселесімен ешкім ... ... ... ... шет ... ... негізде құрылған
мемлекеттік жоғары білім беруді дамыту программалары жасалған.
Әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... ... балалы уйден шыққандар үшін кәсіби білім алу үлкен қиындықтар туғызды.
Білім беру ... ... ... ... ... ... мәселесі. Әсіресе мектепке дейінгі білім беру ... орта және ... орта ... беру ... ... ... қамтымағандығы мынай жағдайлардың тууына себеп болды:
- халықтың білім алуға мүмкіншілігі азайды
- жетім және қараушысы жоқ балалардың мәселесі күшейді
- ... мен ... ... ... ... қатары артты
- білім сапасы төмендеді
- педагогикалық ... ... ... мен ... біліктілігін
арттыру сапасы төмендеді
- аудандық оқу-әдістемелік орталықтардың, жоғары оқу орындарындағы
институттар мен факультеттердің білім беру қызметі сапсы ... ... беру ... материалды-техникалық базасы нашарлады
- оқулықтар мен оқу-әдістемелік құралдары тапшы ... қала ... мен ... ... тұрғындарының, сонымен қатар
шағын мектептер мен толық білім ... ... ... ... үлкен алшақтық пайда болды
- білім беру мен тәрбие жұмысының ... ... ... оқу ... ... және білім беру үрдісінде,
эксперименталдық базасында, академиялық ... ... ... ... ... кәсіби даярлауда үлкен оқу процесінің сапасы
мен ... ... ... даярлау сапасының төмендеуіне акеп соқты.
Республиканың білім сапасын ... ... ... ... ... ... ... білім сатысының бірінші сатысын аяқтап қана
қоятындығынан.
Кез келген басқарушылық ... ... ... ... ... ... Тек сонда ғана кемшіліктер мен қателіктерден құтылуға
болады. Педагогикалық білімнің объективтік және ... ... елде ... беру ... ... ... қателіктер мен
кемшіліктер орын алып келді.
Зерттеу жұмыстарының нәтижесінің көрсетуі бойынша елімізде білім беру
жүйесінің көптеген мәселелері ... ... ... ... білім
беру жүйесінің барлық кілттік мәселелерін шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... бөліп отырулары
тиіс.
Сонымен қатар, анализ мектептер, колледждер мен жоғары оқу ... ... ... ... қол үзіп ... ... педагог-ғалымдардың ізденушілік жұмыстарының пайдасын сеіне
алмай жургендіктері шындық, тіпті қандай ... ... ... және ... неге күш ... жатқандығынан да
хабарсыз.
Дегенмен, ғалымдар педагогикалық теорияның практикаға бет бұруына үлкен
жұмыс жасау қажеттігін құптап отыр. ... ... ... ... бұл тұрғыда қорғалған білім сапасына өзіндік ықпалы ... ... әр ... ... ... етіп ... тұруды қолға
алды.
Сөзімізді қорытындылай келе айтарымыз, ... ... ... ... ... ... ... жауап бере алмайды. Президент
Н.Ә.Назарбаев өз кезегінде бүкіл әлемдік ... беру ... ... ... ... білім сапасын көтеруде және жаңартуда координалды
шаралар қолдануда.
Қазір елімізде ... ... ... келе ... ... және
кәсіптік білім беретін оқу орындарының әлемдік ... сай ... ісі ... Республикасында білім беруді дамытудың ... ... ... ... ... жүзеге асырылуда. Әрине,
бұл бүгінгі сұранысты ... ... ... ... - ... ... ... және ғылым министірі Түймебаев Ж.Қ.
Дегенмен мұны үлкен істің ... деп ... жөн. Ел ... ... ... ... деген сұранысты еселеп арттырып ... Бір ... ... жылы ... ... ... ... 7,8 мың, оператор,
аппаратшы, слесарь мамандықтарына 3 мың адамның қажеттігі туындады ... бар. ... ... ... ... ұйымына кіруге ұмтылып отыр.
Ендеше, ... ... ... ұйымы талаптарына сай өнім өндіретін ... ... ... ... ... Олай ... кәсіптік білімге үлкен мән
беретін уақыт жетті.
Кәсіптік білімнің сапасын анықтауда аттестация және ... ... ... күні өте ... ... отыр. Жалпы аккредитация
– білім сапасының көсеркіші. Сөздіктерде “аккредитация” – гарантия качества
образования деп беріліп жүр. Бұл ... ... ... ... ... оқу ... даярланатын болашақ кәсіби ... ... ... ... ... ... ... біліктіліктерін шыңдау болды.
Сонымен қатар бүкіл әлемдік сауда ұымына ену мен ... ... ... ... осы ... енуіне бірден бір себепкер болды. Әлемдік білім
кеңістігінде элитарлы жүйеден массалық жоғары ... беру ... ... беру ... ... тиімді, ғаламдық, ұлтаралық білім беру
процесінің мәселелерін шешуге бастама жасады. Бірақ бұндағы басты мәселе ... ... еді. ... ... ... ... үш ерекшелігін атап өтсек
артық болмас. Біріншіден, қолда бар ресурстарды ... ... ... ... материалды-техникалық база,
инфрақұрылым); ... ... беру ... ... ... сапасы, оқу бағдарлмасы, ... ... ... ... ... ... ... түлектерді тұтынуға деген сұраныс).
Шет елдердің білім сапасын анықтаудағы тәжірибелерінің ... ... оқу ... ... ... ... ... олар әр мемлекетте өзіне ерекшеліктерге ие. Ол ол ... ... ... ... мен ... ... ... АҚШ. Бұл жүйе ең алған ХХ ғасырда пайда болған,
бірақ мұндай тексеру ұйымдарының жұмыс жасауы және ... ... ... ... жүздеген жылдар бұрын пайда болған. Аккредитацияның сәтті
өтуі оқу орындарына федералды ... ... ... ... ... ... оқу оынының білім сапасы деңгейін жүйелі реттеп отыру – ... ... ... ... ХХ ... 90-шы ... алғаш Нидерландияда, Франция және Ұлыбританияда, кейін – басқа елдерде
ене бастады. Соның ... ... ... ... мектептерінде бес
жылда бір рет жүргізіліп тұрады.
Германияның жаңа заңнамасына ... ... ... ... ... ... ғана ... Бұл мемлекеттік және жеке меншік оқу ... ... бар. ... ... жыл ішінде бір рет аккредитация жүргізіп
тұру дәстүрге айналған.
Ресейде білім беру орындарын аккредитациялау алғаш рет 1992 жылы ... ... ... 1996 жылы “федералды және жоғарғы білімнен кейінгі
кәсіби білім беру туралы заңда” оған толықтырулар енгізілді.
Қазір ... ... де ... және ... емес ... ... ... құқықтық акт қабылданды. Бұндағы басты
мақсат елдің жетекші оқу ... ... ... ... ... ... негізінде арнайы ұйымдар
жүргізеді. Қазақстан ... ... ... ... ... ұлттық институттар филиалдары баршаға ... ... ... ... ... мен ... ашық түрде және
арнайы коллегияларда қарастырылады. ... беру ... ... ... ... ... – білім және ғылым министрлігі
аккредитация ісін жүргізіп және ... ... оқу ... алу ... ... ... ... советтің құрамына
білім және ғылым министрлігінің қызметкерлері, Қазақстан Республикасының
Парламент депудаттары енеді. Аккредитация председателі ретінде ... ... ... ... ... ... болсын, бағдараламалар болсын көбінесе шетелдік
жүйеге сүйенетіндігі шындық. Бұл тұрғыдан аккредитациялық ... ... ... ... ... ... ... Ресей білім
берудің жаңа қасиетін, өмір бойы білімді жетілдіру принциптеріне сүйеніп
қана қоймай білім берудің ... жаңа ... ... ... Ол: адамның
сапалы даму деңгейін өрістету. Біздің ... ... күні ... ... ... ... сүру ... механизмі» қызметін
атқарушы деген түсінік қалыптасты. Сапа түсінігі жан-жақты десек те болады.
Қазіргі кезде бұл терминге ... бір ... беру ... ... ... халықаралық институт бұл ұғымға «сапа – ... ... ... және ... ... артуын оқу процесінде
және білім беру ортасындағы сапалы өзгерістерді қадағалаушы фактор ... ... ... беру ... аккредитациялаудың екі түрі
қалыптасқан: мемлекеттік және қоғамдық. Егер мемлекетьтік ... беру ... ... ...... ... талапқа сай тыңдаушыларды даярлаудың сапасы мен мазмұнын,
ұйымның қызмет көрсету типі мен ... ... ... кәсіби білім беру
бағдарламасын мемлекеттік статус бойынша шешетін болса, онда қосымша кәсіби
білім беру орындарын қоғамдық аккредитациялаудың ... – бұл ... ... ... ... ... және басқа да мекемелердің
шарттары мен ... сай ... ... принциптерін сай
дамыту. Қосымша кәсіби білім беру мекемелерінің басқарудың интеллектуалдық,
кадрлық инновациялық ресурстардың бірлесуі ... беру ... ... ... ... 4 – Мемлекеттік жалпы орта білім стандартының құрылымы
|Құрамы ... ... ... ... Республикасының|*Мемлекеттік базалық оқу |Оқу-әдістемелік |
|жалпы орта білім ... ... ... ... ... ... ... беру |*пәнді оқыту ... ... ... ... ... ... беру |*Білім берудің базалық |*оқу бағдарламасы ... ... ... ... мен ... |*Білім алушыларды даярлау |оқу-әдістемелік ... орта ... ... |мен ... минималды |құралдар ... ... ... |*пән ... ... ... стандарт | ... ... ... ... ... | | ... беру стандарттарына байланысты ақпараттарды сараптай келе
стандарт ұғымында мынадай тоқтамға келдік:
1. Стандарт – ... ... ... ... беру ... сапасын көтеру негізінде қолданылатын стратегиялық құжат.
2. Стандарт – оқытудағы құдылықтардың жарқын көрінісі, елдің ... ... даму ... ... құжат болып саналады.
Стандарт – міндетті іске асырылуға тиісті әрекеттер ... ... ... ... Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептерін дамыту
концепциясы.
2. Жалпы орта білім мазмұнының концепциясы.
Мемлекеттік білім ... ... ... ... ... отырып іске асырылады.
Сызба 1- білім беру қызметі сапасын басқару жүйесінің құрылымы
Білім беру үрдісінің кезеңдері
М – ... ... ... ... ... ... сапасын қадағалау мәселесі бүгінгі күні қоғамның барлық
жағдайларына орай ... ... ... жүр. Жоғарыда
көрсетілгендей кәсіби білім беру қызметі ... ... ... ...
соңғы нәтиже екендігі анық. Соңғы нәтижедегі ... ... ... ... ... ... өтіп, білім нәріне сусындап, қоғам
қажеттігін барынша қанағаттандыруға мүмкіншілігі толыққан ... ... ... беретіндігі анық.
ТИСБИ үздіксіз білім беру институтының директоры Сафина З.И. ... ... ... ... тәжірибесі мен ресейлік дәстүрге,
сапа менеджментінің қалықаралық стандартының негізгі ... сай ... ... беру ... арттырумен қатар қосымша кәсіби білім беру
мекемесінің қоғамдық аккредитациясы:
- Ресей және басқа да әлем ... ... беру ... беретін
куәлік пен диплом құжаттарын нострификациялау;
- Ресей және Европа ... ... ... ... беру ... ... өзара бірлесе қызмет жасауға
дағдылануына негіз болады. бұл тақырып ... ... де аса ... ... ... мен ... модель қосымша білім
беру мекемелері үшін де, ... үшін де ... ... ... ... ... ... модельдерімен бірлестікте және толеранттық
сипатта болуы шарт.
2. Қазақстан Республикасының білім беру жүйесіндегі ғылыми-зерттеушілік
және жаңашыл ... ... ... ... ... ... мамандарға жүктелетін
жоғары кәсіби ... ... ... ... ... және ... мейлінше кеңірек енуде. Жоғары оқу орындары көп сатылы білім
беру жүйесіне көшу ... ... ...... студенттер
өздері таңдаған ғылым саласынан ... ... ... ... ... ... меңгереді. ЖОО екінші сатысы – ... ... ... ... ... бір ... саласы бойынша
“магистр” академиялық дәрежесіне ие болады, сонымен қатар жоғары мектеп
оқытушысы ... қоса ... яғни ... ... ... жоғары оқу орнында педагогикалық қызмет ... ... ... ... ... бір ғылым саласы бойынша “Магистр”
академиялық дәрежесіне ие ... жас ... ... ... меңгеруі қажет екен. Мамандар біліктілігін көтеру және қайта
даярлау жүйесін ... ... ... бірі ретінде білім үрдісін
мазмұны жағынан жаңарту, атап айтқанда, маманның беделі, жауапкершілігі мен
кәсіби шеберлігін арттыру, жаңа ... ... мен ... тәсілдерін күнделікті өмірге енгізу басты назарда тұр.
Елбасы білім және ғылым қызметкерлерінің ІІІ ... ... ... ... – кемел білім кенен ғылымда екенін ... ... ... ... мен ... ... кепілі екенін таратып айпасақ та
түснікті. Білім саласында жүргізіліп жатқан реформалар осы ... ... ... ... ... ... ... Ғылымда реформалау –
экономикалық ... бір ... ... өтуі деп ... ... ... – экономикалық қатынастарды өзгертуге
бағытталған саналы түрде ... ... ... ... беру ... басқару істерінің қызметін соңғы жылдары жаңаша “менеджмент”
терминімен атан жүрміз. “Менеджмент” ...... ... ... ... ... менеджменттің негізгі қызметі –
шешім қабылдау және оны орындау.
Болашақ кәсіби ... ... ... ... студенттің іс-әрекетінің мазмұнын, оның болашақ кәсіптік қызметі
үшін қажеттілігін түсінумен және де сол үшін ... ... ... жолын іздеуге ұмтылуымен, қызығушылығымен сипатталады.
Интелектуалдық - әрекет компоненті жинақталған кәсіптік біліктердің,
икемділіктер мен дағдылардың және де жеке ... ... ғана ... ... ... ... етуі мен ... компонентке жауапкершілікті сезіне отырып іс-әрекеттің
алдын ала жоспарын құра ... сол ... ... ... ... ... білу жатады.
Реттеуші – бақылау компоненті – бұл, өз ... есеп бере ... ... ... ... ... ... асыра алу.
Болашақ педагогтардың біліктіліктерін қалыптастыру компоненттерінің
қалыптасу және ... ... ... байланыста қарастырылады. Уәждік
компонент, мақсатқа жету үшін қажет біліктерді ... ... ... ... - әрекет компоненттерінің қалыптасуына әсерін
тигізеді. Интеллектуалдық - әрекет және уәждік компоненттер ... ... ... анықтайды. Реттеуші – бақылау компонентінің құрамы
бағдарлық және интеллектуалдық - әрекет ... ... ... қарым-қатынас уәждерінің ... ... өз ... есеп бере ... ... іс-әрекетті
бақылай білуге жағдай жасайды.
Айта кететін жәйт, зерттеушілерде ... ... ... ... ғана ... ... сол сияқты оның, ... ... ... жеке ... жалпы даму барысына әсері туралы да
қарастырылады.
Білім беру кешенінің әлеуметтік-экономикалық табиғаты ... ... ... ... ... Мәні жаңа ... ... болып табылатын білім беру қызметін сатуда білім беру мекемесі бұл
сату-сатып алу актісін бірнеше рет ... ... бар. ... ... ғана қойылады, білім көлеміне емес, яғни
білім беру кешенінің іс әрекетінің өнімі ... ... ... ... ерекшелігі – олардың кеңістікке қарамастан болуы ерекшеленеді. Кеңістік
шектеулері мен білімнің азаймауы бірқатар ... ... ... ... Бір ... ... ... жылдамдығына еш шектеу қойылмайды
(цивилизация дамуының осы кезеңіндегі адамның техникалық мүмкіндіктерімен
байланысты шектеулер). ... ...... тез ... ... ... түрде тек компьютер үшін бағдарлама ғана ескіріп қоймайды, компьютер
де ескіреді., ... ... ... ... ... мүмкін. Алайда,
құрастыруда көп білімді қажет ететін ... ... ... рухани тез тозады. Ғылыми-техникалық ... ... даму ... жоғары технологиялардың жедел қарқынмен дамуына
әкеледі, яғни білім де тез ... деп ... ... ... ... әсіресе
ғылым, жаңартылып отырғанымен мүлдем жоғалмайтын дүние. Жаңа экономикалық
ресурты бұлай диалектикалық қарастыру, ... ... ... категориясын негіздеуге мүмкіндік береді, оның өндіру және
қайта өндірумен білім беру ... ... ... көлеміне қарай
азаймайды, ажыратылмауы, қоғамдық игілік, ... ... ... ... ... берудің қайтарымсыздығы, білім құрудың
құнының интенсивтік пен әрі қарай ... ... ... уакытқа
тәуелділігі – тез таралып, тез тозуы; алғанға дейін білімді объективті
бағалауға мүмкіндіктің ... жаңа ... ... ... слау ... ... тәуелдіктің болмауы; қолдану варианттылығы. /5,19/
3. Білім беру қызметін дамытудың әлеуметтік-экономикалық ... ... де ... ...... ... де, ғимараттар
да, экономикалық жағдайы да емес, білімді де білікті, іскер де белсенді
адамдары.
Білім – ... ... ... ... ... ететін
ғажайып құбылыс, адам үшін де ең жоғары құндылық. Оның ең ... ... ... ... ... творчестволық қабілетін қалыптастыру,
дамыту. Осыған орай егеменді еліміз өзінің дамуының ең басты алғышарты –
білім беру ... ... ... ... мен мазмұнын айқындап
береді.
Білім беру – қазіргі қоғамдағы ... ... ... ... 20 ... ... ... айтылғандай “Ұлттық
бәсекелестіктің қабілеті ең бірінші оның білім деңгейімен анықталады”. Бұл
білім беру маңызды экономикалық ... адам ... ... ... түсіндіріледі./2/
Білім беру саласының басымдылығы білім берудегі ... ... атап ... ... Қазақстан дүниежүзілік қауымдастықта ... ел ... ... ... ... ... кейінгі
қысқа кезеңде экономикада, әлемдік цивилизацияға интеграцияда жаңа
прогессивті технологияларды ... алға ... ... ... ... ... мен ғылым екендігі баршаға аяг.
Көшбасшалаққа ... ... ... ... осы салаға ерекше қаражат
жұмсауда. ХХІ ғасырдағы дүниежүзілік жоғары білім беру ... ... ... бермей қазіргі уақытта кез келген елдің ғылыми-
зерттеу мекемелері аз ... ... ... ... ... ... даму ... жете алмайтынығын көрсеткен. Елдің әлеуметтік-
экономикалық дамуының перспективалары ... Бұл ... жаңа ... мәні мен ... өсіп ... оның даму ... экономикалық
қуаттылқ пен елдің ұлттық қауіпсіздігінің басты факторы мен базасы болып
отырып, дүниежүзілік қауымдастықтағы орнын ... ... ... ... ... ... қоғамның жаңа өмір сапасының ... ... құру ... ... ... беру ... өзгерістер болды. Ең біріншіден, Қазақстан Республикасы тәуелсіз
мемлекет болғаннан кейін экономиканың нарықтық ... ... ... әр түрі ... ... Ол ... ... берудің дүниежүзілік білім
беру жүйесіне кіруіне әсерін тигізді. Соның негізінде ... ... ... беру мекемелері құрылды. Бұл ... беру ... ... ... емес өзін-өзі қаржыландыру сипатына ие ... ... ... білім мекемелерін қаржыландыру мәселелі
бүгінгі күні өте ауқымды мәселел болып табылады. ... ... ... ... келе ... ... және кәсіптік білім беретін ... ... ... сай жаңарту, жақсарту ісі ... ... ... ... ... ... ранлған
мемлекеттік бағдарламасына сәйкес жүзеге асырылуда. Ол бойынша ... ... ... ... ... беретін оқу орындарының
материалдық-техникалық базасын нығайту үшін 17,881 млн. ... ... ... бұл ... сұранысты толығымен қанағаттандыра алмайтыны
бәрімізге түсінікті. Дегенмен мұны үлкен істің бастамасы деп ... жөн. ... ... дамуы кәсіптік маманға деген сұранысты еселеп арттырып
отыр.
Кесте 5 – Білім беру ісін ... ... ... ... |2004ж |2005ж |2006ж ... беру ісін |16,999 млн |17,350 млн |17,882 млн ... ... ... ... ... | | | ... беру ... адам ... ... ... бірі ... ол қоғамды модернизациялап қана ... ... ... әсер етеді. Қоғам біліміне, адам ... ... ... ... ... тұрақты әрекет ететін экономикалы мемлекет
құруға мүмкіндік береді. Адам капиталының ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қоғам модернизациясының
ажырамас шарты – жаңа әлеуметтік жетістіктерді адамдардың ... ... оның ... ақпараттандырылуын есепке ала отырып азаматтардың
әлеуметтік ... ... ... беру ... ... ... экономика қажеттіліктерін
қанағаттандыруды қазірден бастап көздеуі ... ... беру ... ... етуде және мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... ... көмектесуі керек.
Экономикалық өсуге адам капиталы тұрғысынан жақындау экономикалық
мәселелерді тәжірибелік шешудегі өзін-өзі жылжытудың ... ... ... ... Бүгінгі таңда қазіргі өндірістегі индивидтің орны мен
рөлін «адамды орталықтандырып» қайта қараған жөн, себебі адам ... ... ... ... күшінің факторлы рөлінің азайып, оның
мақсаттылық, бақылу және ... ... ... Кез ... ... – экономикалық, саяси, әлеуметтік әрекет етуі ең ... ... Бұл ... мүмкіндіктері қандай болса, жүйе де
сондай болады.
Ұлттың байлығын адам капиталына негіздеген жапондар ... ... ... емес адам ... байланысты екенін әрқашан да білген. ... адам ... ... ... ... ... керек.
Адам – қоғамның басты өндіруші күші. Бұл ... ... ... Тек адам ғана ... ... фактрларына жан беруде, яғни
капитал мен жерген. Адамға салынған капитал, өндіріске салынған ... ... ... құрайды, ол өз алдына қазіргі мен ... Адам ... ... ... табыс әкелу қабілетінің
өлшемі.
Адам капиталы инвестициясы дегеніміз – ... мен ... ... кез келген іс-әрекет, басқаша айтқанда
жұмысшылардың ... ... ... ... ... және ... ... әлуметтік-
экономикалық мәнін түсінуге «адам капиталы» әсер ... ол ... және ... білімін капиталистік өндірістің тиімді өсуінің маңызды
даму факторы ретінде қарастырылады.
Адам капиталы экономикалық теорияда ... жүйе ... орын ... ... ... адам ... ... экономиклық аспектісінің
басты және соңғы пункті болып табылады. Біздің ойымызша жаңа ... мен ... ... ... ... ... ойлауы
мен әрекетінің идеологиялық негізінің бірі, адам ... ... ... ол ... күндегі нарықтық экономика жағдайын есептеп, ондағы ғылым
мен білім орынын анықтайды., халықтың ... ... ... ... база ... күні ... мәселесін адамның өзін зерттемей, оның өндірістік
мүмкіндіктері мен қажеттіліктерінің ... ... ... мен халық қажеттігін қамтамасыз етуді талдамай шешу мүмкін емес.
Ақпараттық постиндустриалдық қоғам және білім беру жүйесі ... ... ... ... ... функционалды кешен
ретінде қарастырылды. Экономиканың әр түрлі салаларын квалификациялағанда
мамандармен қаматамасыз ету, жаңа ... ... ... ... ... ... мен экономикаға кері әсер етуі себепші, өндірістің ... ... ... ... ресурстар, еңбек күші және капитал сияқты
дәстүрлі факторлар, екінші ... ... ... ... білім болса
оларды көп мөлшерде алуға болады.
Ақпарттық қоғамда қоғам байлығының өсуінің ... ... ... ... ұлғайту. Осылайша ақпараттық постиндустриалдық қоғам жағдайында
экономикалық ... ... ... білімін жоғарылату мәселесі бойынша
адамдардың экономикалық қарым-қатынастарын ... ... ... қолданып, тарату көбінесе технологиядан ... ... ең ... ... беру кешеніне байланысты.
Қоғам мен мемлекет иелігіндегі ақпарат пен оны ... ... ... ... ... ... қоғамда ақпартты тарату,
сақтау және өңдеу жүйелері ... рөл ... ... ... ... ... одан да маңызды.
Ақпарттық ресурстар ақпараттық білімге өзгерту мен әрі ... ... ... ... ... білімге өзгерісі, оның салалық өңдеуі
ғылыми зерттеу және ... беру ... ... асады. Осылайша ол,
ақпараттық қоғамның басты экономикалық ресурсы – білімді алуды ... ... ... ... ... болыи табылады. Жиналған
білім көлемі (оны тиімді қолдану) экономикалық ... ... ... ... ... экономикада өндіріс факторы ретіндегі білім жоғары ... және ... ... жетуге мүмкіндік береді.
әлеуметтік ... ... жаңа ... өту ... имманенттік
ерекшелігімен шартталады. Сонымен қатар ... ... өту ... ... себебі білім біріншіден жаңа білім өндірісіне қолданылады.
Дәстүрлі ресурстарда потенциалды шектеулер бар (мысалы мұнай, ... ... ... білім көлеміне шектеу жоқ, ал тұтыну кезінде оның көлемі ұлғаяды.
Ресурс аз болған сайын, оның құны ... ... ... ... таралу көлемінің ұлғаюы, оның ... ... Бұл ... ... ... Жаңа ... ... саласындағы білім құндылығы және оларды қолдану ... ... күрт ... ...... ... маңызды әлеуметтік-экономикалық
факторлары. Ғылыми-техникалық революция еңбектің өндірістік және өндірістік
емес түрлерін ... ... ... ... ... және оның
салаларының субъектілері тек қана ... ... ... ... Өз қызметі арқылы рухани құндылықтары, халыққа ... ... ... емес ... ... ... ... Көрсетілетін
қызметтің мазмұндық сипатына қарай қызмет ... ... ... емес ... ... бөлінеді. Қызмет көрсетудің бұл екі түрі
ортақ мақсатты көздей отырып, түрлі ... және ... ... ... ... ... ... жолдарын іздейді.
Қызмет көрсету әлеуметтік және экономикалық ... ... ... ... беру қызметі адамдардың тухани қажеттіліктерін қаматамасыз
ете отырып, жұмыс күшін ... ... ... ... ... ... ... адамдардың өмір салтын қанағатттандыру шарты және
тұтынудың басты елементі болып саналады. ... ... ... ... «қызмет» деген ұғымға ... ... ... танытуда.
Бірқатар экономист ғалымдар қызмет көрсетуді спецификалық еңбк ... ... ... емес ... деп ... ал ... материалдық өндірістік тұтынушы ретінде ... ... ... ... ... ... ... тұтыну құны.
Жоғарыда айтқанымыздай қызмет көрсету материалдық және таза ... ... ... Материалдық қызмет көрсету еңбек – ... ... ... мәні ... ... ... таза қызмет еңбек және оның құралы ... ... ... беру ... ... құралы мен объектісі білім алушыға
тікелей қатысты. Таза қызмет көрсетуде өндіріс, айырбас, тұтыну әрекеттері
сабақтас ... ... беру ... ... ... ... рухани және мәден қажеттіліктерді қамтамасыз ету.
Материалдық ... ... онда ... ... еңбек етушілердің
тұлғалық әрекетінің материалдық-заттық құны.
Қызмет көрсетудің бірқатар түрлері әлеуметтік ... ... ... ... ... көп ... тигізеді.
Сапалы қызмет күшін қалыптастырушу қызмет түрлері адамзатты жеке ... ... ... мәні зор. ... ... және өзге де ... ... мекемелер, мәдени және денсаулық сақтау ұйымдары және тағы
да басқа ұйымдар.
Білім беру қызметі бүгінгі күні ... және ... ... ... ... беру ... көздеген мақсатына орай ақысыз ... жүйе ... ... сай ... ... ... ... нәтижені мақсат
еткен отандық білім беру саласы қай сипатта ... ... ... мамандар қатарын арттыруда аямай еңбек етуге ат ... ... ... ... ақылы білім беру мекемелерінің жай-күйі бүгінгі күн
талабына сай келе бермейтін ... жиі ... ... ... беру
орындарының өз оқушыларынан тиімді жылдық оқу ақысын талап еткенімен ол оқу
орындарының материалдық-техникалық, оқу-әдістемелік базасы ... ... ... ... бермейді. Барлық мемлекеттік бюджетпен
қаржыландырылатын білім беру орындары осы талаптарды толық ... ... ... ... ... дамып келе жатқан отанымыздың жарқын
болашағын алға бастар жас ұрпақты тәрбиелеп, ... ... осы ... ... ... қаржылық көмек көрсетіп отыру мемлекеттік және
жергілікті бюджетті арқау етеді. ... ... ... және орта ... ... ... ... статусын көтеру мәселесі
бірнеше жылдар бойы басты мәселелер қатарында жур. ... ... ... ... біз ... сапасын арттыруға біршама жақын жол
табатындығымыз анық. Олардың ... ... ... ... ... тікелей
байланысты. Экономистерді көптен бері жұмысшы еңбек ақысын көтеру мен еңбек
стажы арасындағы байланыс принципі жайлы сұрақ ... және ... ... ... ... алып
келген жаһандану өткен ғасырдан бастап экономикалық прогресске де ынта
болып ... ... ... таралуы капитал, технология, тауар, ... ... ... ... ... ... септігінен болып отыр. ХХ ғасыр аяғына ... ... жүйе ... құрылымға айналды. Мұнда, әр ел жиынтық ... азды – ... ... ... ұлттық нарық шекараларын кеңейтуде.
Сонымен қатар мамандардың және саясаткерлердің пікіріне сай, жаһандандыру
бірқатар елдер үшін ... ... ... ... Бұл әр түрлі елдердің
бірдей емес даму деңгейінде болу себебінен./11/
Мұндай жағдайда тиімді дамудың алғы ... ... ... ... ... өз ... қабілетін арттыру мақсатында
қолданылатын – стратегиялық жобалау болып табылады. ... ...... болу ... ... және проблеманы бейнелеу мен
оларға дайындалу. Ал, мемлекеттік стратегиялық жобалау ...... даму ... ... халықтың өмір сүру деңгейін ... ... жылы ... ... «Қазақстан – 2030: Даму, қауіпсіздік және барлық
қазақстандықтардың әл-ауқатын арттыру» атты ... ... ... ... ... Н. Ә. Назарбаев 2030 жылға дейінгі
мерзімде Қазақстан даму стратегиясының ... ... ... ... алғашқы кезеңі 1998 – 2000 жылдарға арналған аймақтық
және Қазақстан Республикасының стратегиялық жобасы болып табылады.
Қазір ... ... жаңа ... ... және ... өз ... Нарық жолына көшірілудегі қиын заман бастан кешірілді. Қазіргі
Қазақстан тәуелсіздіктің ... ... ... әлде ... ... және экономикалық потенциалы жоғарылады.
Дегенмен, әлемнің тез өзгеруіне байланысты Қазақстанның өзінің даму
моделін іздеу үрдісі жалғасуда. ... ... ... ... ... Агенттік Қазақстанның 2010 жылға стратегиялық ... ... /12/ Бұл ... ... ұзақ ... ... ... құру. Дамудың ұсынылған моделі бойынша аймақтық және
әлемдік деңгейде бәсекеге тұра ... ірі ... ... құру ... ... экономиканың дамудың локомотивіне
айналуы тиіс. Яғни, даму ... ... ... ... ... ... ... Басты шарт – экономикалық дамуды
ынталандыруда либеральді және ... ... ... ... ... ету. ... ... артқанымен, бұл ... және ... ... ... ... септегін тигізу
керек.
Әлем тәжірибесі көрсеткендей «Қазақстан – 2030» сияқты стратегиялық
құжаттар ұзақ, ... ... ... ... ... Бұл ... ... мәселелерді шешуде орта және қысқа ... ... ... ... ... ... жоспарлардың орындалуын қадағалайды.
Министрлік тоқсан сайын Үкіметті елдің әлеуметтік – ... ... және ... ... орындалуы туралы хабардар етіп, іс –
шараларға ... ... өз ... ... ... ... әлеуметтік
және экономикалық сфералардағы жағдай туралы, сонымен ... ... ... іс – ... ... есеп ... келген елдің экономикалық жағдайы көбіне оның ... ... ... ... ... даму динамикасы халықтың
қажеттелігін қанағаттандыр алатын ... ... ... ... әлемдік экономикалық тең құқылы және ... ... ... ... стратгеиялық және ... ... ... ... ... ... ... өмірдегі өнеркәсіптік кешеннің мәні мен ролі келесі
факторлармен ... ... ... – мемлекет өндірісінің түрлі
салаларындағы әлеуеті және ... ... ... ... ... ... Қазақстан халқына арнаған «Бәсекеге қабілетті
мемлекет, бәсеге қабілетті экономика, бәсекеге қабілетті ұлт» ... ... түп ... ең алдымен қазақтың, Қазақстан халқының
бақуатты ғұмыр кешуі үшін нарықты экономика заманында озғанды қуып жетіп,
қуып ... ... ... ... ... ... анық. Экономиканы
мығым ету үшін осы саланың түрлі секторларында атқарылып жатқан жұмыстармен
қоса ... пен ... жан ... ... тік ... ... таңда Қазақстанды әлемдік қоғамдастық нарықтық ... ... ... ... атап өту керек, ол ТМД елдерінің ішінде
бірінші болып инвестициялық ел рейтингіне ие ... Банк ... ... ... салуға ең тартымды 20
елдің қатарына қосты. Тәуелсіздік жылдары Қазақстан экономикасына 21 млрд.
астам АҚШ долл. тартылды.
Стратегиялық тұрғыдан ... ... ... сәйкес Қазақстан
бәсекелестікке және әлемнің барлық елдерімен ... ... ... ... тауарларды, қызметтерді, капиталды және жұмыс күшін
экспорттауға бағдарланған ашық экономикалы ел ретінде қалыптасады.
Шикізаттық сектор шетелдік ... ... ... күш ... отыр.
Ол негізгі салық төлеуші, ... ... пен ... – газ
кәсіпорындарының жетекшісі болып табылады. Өндіруші кәсіпорындар мен ... ... ішкі ... ... тура ... ... ... үшін экономиканың нақты бір секторының
дамуына және өсу стратегиясы құрылған, ... ... жоба болу ... ... мен заңдар қатарының қабылдауына (шағын және орта
бизнесті қолдау, ірі кәсіпорындардың ... ... ... ауылды
жандандыру, импортқа шектеу қою бойынша бағдарламалар) орай экономикалық
процесстердің жағымдылығы ... ... ... өндірушілер өнімін жіберу,
жұмыс орындары көбейе ... Бұл ... ... оқу орынын бітіруші
түлектерге кәсіби жұмыспен қатамасыз етілулеріне бірден бір ... ... ... дағдарысты басынан кешіп және тұрақты экономика құру
жолындағы экономикасы жабық типті елдердің мәселелері өнеркәсіптік өндіріс
мәселелерін әлемдік шаруашылық ... ... ... ала ... ... ... біздің экономист ғалымдар.
Сонымен, 2002 жылы өнеркәсіптің өндіріс көлемі 2291993 млн. теңгені
(2001 жылы – 2000233 млн. ... ... ... ... ... ең
жоғарғы өндіру көлемін отын – энергетикалық пайдалы ... ... алып отыр – 1,072942 млн. ... ... ... ... өнеркәсіптің өндіру көлемі жоғары – 306931 теңге және азық
түлік өнімін өндіру – 278776 ... ... құру ... елде ... ... секторында
құрылымдық өзгеруге әкелді. Бұрыңғы Одақтың бір республикасы ... ... ... ... құра ... жоқ. ... ... шығынсыз болмады. Республикалық өндірісі шикізат бағытына
маманданса, ... ... ... ... ... отын энергетикалық және таукен ... ... ... бастама өңдеуші және қайта өңдеуші өндірістердің
жұмысына кері әсер ... ... ... өнеркәсіптер, құрылыс
материалдарын өндіруші кәсіпорындар шұғыл құлдырауды басынан өткерді. 1998
жылдан ... елде ... ... ... байқалады,
экономиканың іскер белсенділігі жанданып, өңдеуші өнеркәсіп ... өсуі ... ... ... ... өңдеу және азық-
түлік өнімін өндіру, ағаш ... және ... ... және ... көбі ... ... ... көшкен.
Өндіріс көлемінің өсу қарқыны, сапалы жақсарту және азық – ... ... ішкі ... сауда-саттық пен ары қарай импорт
алмастырудың нығаюына жағымды әсер етеді.
СУРЕТ 2 – ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТҰРАҚТЫ ДАМУДЫҢ ФАКТОРЛАРЫ
ЖОҒАРЫДАҒЫ СУРЕТТЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... ... ... ... БҰЛ ... ... БІЗ БІЛІМ БЕРУДІҢ ТҰРАҚТЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУДА
ЕРЕКШЕ ОРЫН АЛАТЫНДЫҒЫН БІЛДІРДІК. НАРЫҚТЫ ҚАЙТА ҚҰРУ ... ... ... ... ... ... ӘКЕЛДІ. БҰРЫҢҒЫ
ОДАҚТЫҢ БІР РЕСПУБЛИКАСЫ РЕТІНДЕ ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ЖОҚ. ... ... ... ШЫҒЫНСЫЗ БОЛМАДЫ. РЕСПУБЛИКАЛЫҚ
ӨНДІРІСІ ШИКІЗАТ БАҒЫТЫНА МАМАНДАНСА, ... ... ... ... САЛАЛАРҒА ОТЫН ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ӨҢДЕУШІ ЖӘНЕ ҚАЙТА
ӨҢДЕУШІ ӨНДІРІСТЕРДІҢ ... КЕРІ ӘСЕР ... ... ... ҚҰРЫЛЫС МАТЕРИАЛДАРЫН ӨНДІРУШІ КӘСІПОРЫНДАР ШҰҒЫЛ ҚҰЛДЫРАУДЫ
БАСЫНАН ӨТКЕРДІ. 1998 ... ... ЕЛДЕ ... ... ... ЭКОНОМИКАНЫҢ ІСКЕР БЕЛСЕНДІЛІГІ ЖАНДАНЫП, ӨҢДЕУШІ
ӨНЕРКӘСІП САЛАЛАРЫНДА ӨНДІРУДІҢ ӨСУІ ... ... ... ӨҢДЕУ ЖӘНЕ АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМІН ... АҒАШ ... ЖӘНЕ ... ЖӘНЕ Т.Б.). ... КӨБІ ... ... ... КӨШКЕН.
Бюджет қатынастары арқасында ғылыми-техникалық прогресті жеделдету және
қоғамдық өндірістің салалық және территориялық құрылымдардағы жоспарланған
жылжытуларға жетумен байланысты өндірісті дамыту ... ... ... ... ... қорлар құрылды; өндіріске қатысты емес,
жалпы басқару шығындары өтелінді; ұжымдық қажеттіліктерді қанағаттандыру
және ... ... ... ... ... ... кеткен
шығындар, мемлекет шекарасын қорғауға кеткен шығындар, ... ... ... және ... да ... кеткен шығындар іске
асырылады.
Біз көріп отырғанымыздай, мемлекеттік бюджет қаржылық қатынастардың
аңықталған жиынтығы ретінде ... ... ... тән ... ие
болады: бюджеттік қатынастардың бөлу сипаты; ... ақша ... ... қалыптастыру және арнаулы ақшалай қорлармен еріп жүреді. Сонымен
қатар, ... ... ... ... ... саласы ретінде келесімен
сипатталады:
Мемлекет қолындағы кері өнім құны ... және ... ... ... ... бөлу
қатынастарының экономикалық түрі болып табылады.
Қорытынды
Білім – қоғамды әлеуметтік, мәдени-ғылыми прогресспен қамтамасыз ететін
ғажайып құбылыс, адам үшін де ең ... ... Оның ең ... ... ... менталитетін, адамгершілігін, творчестволық қабілетін қалыптастыру,
дамыту.
Қазақстан Республикасының білім беру реформаларының басты мақсат пен
міндеттері – сапалы ... ... ... жол беретін ұлттық
білім беру моделін құру. Ал міндеті – Қазақстан азаматтарының ... ... ... ... қол жеткізе алуындағы конститутциялық ... ... мен ... беру ... сапасын арттыру; білім
беру қызметін ... ... беру мен ... ... ету; тәрбие жұмысын
жүзеге асыру; педагогтардың әлеуметтік статусын көтеру; Қазақстандағы білім
беру ісін әлемдік білім беру кеңістігіне өтуге бағыттау.
Халыққа жолдауында Н.Ә. ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттер қатарына қосылуды ұсынған болатын. ... ... ең ... жеті ... анықталды. Осындай кілттік
басымдылықтардың бірі білім мен ғылымды дамытуды дұрыс жолға қою болды.
Халық ... ... ... жаңа ғасырдың жаңаша өзгерістері мен
бағыт-бағдарына әрқашан даяр болып, қатаң бәсекелестік сайысына ... ... ... ... мәні мен мақсатын ... ... ... көз ... ... ... ... тұрған тапсырмаларды жақсы
меңгеріп, түсіну үшін қазіргі ғаламдық әлемді көре біл керек, – ... Н.Ә. ... ... жазу ... ... ... ... жылдық
тізбегін құрастырушы Лозаннадағы менеджментті дамыту институтында ... ... мен ... бағаны анықтағандығына көз жеткіздік.
Олардың ішінде кейбір көрсеткіштерді ерекше атап айтуға ... ... ... ... мәні кез келген ұлт тауар және ... ... ғана ... ... құндылықтары және білім беру жүйесі
арқылы да бәсекеге түсе алатындығында.
Екіншіден, адам капиталының ... ... ... ... мен ... ғана ... “интеллектуалдық потенциалға” да ерекше
акцент қойылуда. Бүгінгі ықпалды білім беру жүйесін ұлттың қорғау қабілеті,
білім беру ... ... ... ... компонентін арттыру
бәсекеге қабілеттіліктің аса маңызды ... бірі ... ... инновациялық өркендеу. Кәсіби бәсекеге қабілеттілік
индексінің құрамдас ... ... ... ... индексі”
инновациялық даму деңгейінің, технология трансферты, коммуникативтік және
ақпараттық технология дамуының, ғылыми зерттеу ... мен ... осы ... ... мен ... ... ... орындау сапасы. Жапония, Сингапур, Германия,
Швейцария – нақтылы өнімдер мен ... ... ... ... ... ... ... ғаламдық экономикада үлкен
жетістікке қол жеткізген үлгілі елдер ... ... ... біз ... ел боламыз десек осы қасиеттерді қатаң ұстануымыз ... ... ... ... ... ... ... қабілетті елдер
қатарында Қазақстан қандай орын алады деген сұрақ туды. ... ... ... дамуда бәсекеге қабілеттіліктің “Давостық” индексі
бойынша 117 ел ... ... ... ... АҚШ, ... ... ... Сингапур, Австралия, Канада, ... ... ... және ... ... болды. Қазақстан 61-ші орында. СНГ-
нің барлық мемлекеттерінің алдыңғы қатарында тұру себебіміз сондықтан. Жеке
құрамдарын ... ... ... ... ... ... дамуы жағынан), ғылыми-зерттеу базасының сапасы, нақтылы ғылым
саласы білімділігі, сонымен қатар инфрақұрылымдық ... ... ... озат деп ... ... бірлігі әлемдік ғылыми-техниканы қалыптастыру.
Біз бүгінде стандарттар, куәліктендіру жүйесі, жеке ... ... ... ... ... ... саласына
аяқ басып отырмыз. Ғалымдар мен ғылыми орындардың ... ... ... ... ... ... әлемдік ортақ шарттарға сай
бағаланады.
Біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... ... бірі ретіндегі білім ... ... ... жасақтауда бұл бағдарлар реттеуші құралдар ролін
атқаруы тиіс. Осындай көзқарастар ... ... бұл ... – қоғамның негізгі ресурстары болып табылатын ... ... ... ... ... беру ... ... ғалымдардың жүйелі теориялық негіздеріне, экономикалық
көзқарастарына сүйене отырып біз осы білім беру ... ... ... және ... факторларын анықтадық. Шынайы құбылыстарды нақтылы
терминдермен ... үшін ... ең ... ... ... және құруда қолданылатын зерттеу жұмысының объектісін көрсететін
тексерістік модель жасаудан бастадық. Оны ... көре ... ... келе ... ... және ... білім беретін
мекемелер түлектерінің қазіргі қоғамға жедел әрі ... ... ... ... жасақтау – бүгінгі күннің кезек күттірмес
талабы. Бұл талап – соңғы ... ... ... жаңа ... ... ... және ... рыногындағы бәсекелестік шарттарына сай
орнығып отыр.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... 2007ж.
2. Назарбаев Н.А. Критическое десятилетие. - Алматы: Атамұра, 2003.
3. Ң.Ә. Назарбаев К экономике знаний через инновации и ... ... РК Н.А. ... в ... ... Университете
имени Л.Н.Гумилева / Казахстанская правда 27.05.2006.№ 131-132
4. Указ Президента Республики Казахстан от 17 мая 2003 года № 10-96 ... ... ... ... ... на
2003-2015 годы».
5. Әубәкіров Я.А, Нәрібаев К., Есқалиев М., Жатқанбаев Е.Б. ... ... ...... ... 1998.– ... Кулекеев Ж.А. Нам следует ... от ... ... ... наук и на ... конкретных социально-экономических
проблем общества // ... ... ... ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 10 – 1
7. Послание президента ... ... ... “к ... ... ... конкурентноспособной нации!”
(Астана, 19 марта 2004 года).
8. Шеденов У.К., Ильясов Д.К. ... ... и ... в ... – Алматы. Қазақ университеті. –2002. –152б.
9. Шеденов У.К., Ядгаров Я.С., Досқалиев С.Ә. Экономика ... ... ... ... ... –2003. ... ... Л.А., Жатқанбаев Е.Б., Күренкеева Г.Т. Экономикалық
теориялар бойынша практикалық оқу құралы. –Алматы.–2006. ... ... Ж. Роль ... ... в реализации Стратегии
развития «Казахстан – 2030»: ... ... на ... ... ... – Астана,2000.
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл, 30 тамыз.
13. Сарбасова Т.С. ... ... ... ... ... Т.С. ... А.К. Экономическое образование и интерактивные
методы обучения.Алматы Қазақ университеті 2006 ... ... Т.С. ... ... Кусаинов А.К. Развитие образования: проблемы и перстпективы. Алматы
-2005.-279с.
17. Национальные системы ... ... ... ... ... ... РОНД –2004. – ... Нурмагамбетов А.А. Образовательная политика Республики Казахстан в
контексте ... ... ... ...... КазНУ
им.альФараби. –2002.–С.355.
19. Реформы образования в современном мире. Общие и ... ... ... ... И. За что в ... ... подход как естественный
этап обновления содержания образования. // ... 2003, № ... ... ... М.Ж. ... ... ... школьного образования как
открытой системы. // «Открытая школа». 2004. № 2, стр. ... ... Ж.Қ. ... ...... ... ... мамыр 2007. 5б.
23. Әкімбеков С., Баймаханова А.С., Жанайдаров. Экономикалық теория.
Алматы, 2003, ... ... А.В. ... ... как ... личностно-
ориентировочной парадигмы образования. //Народное образование. №2, 2003,
58 с.
25. Давлетова Ж.Е. Білім беру ... ... ... ... в контексте индустриально-инновационного развития. (Труды
меджународной научно-проактической конференции). Алматы 2004, С17.
26. Бектұрғанов Н. Заман талабы – білім мен ... ... ... ... Бектұрғанов Н. Аккредитация – білім беру сапасының кепілі.//Жоғарғы
білім. – ... ... Н.В. ... ... ... ... //Высшее
образование сегодня. 2002. №9, С18-20.
29. Введенский В.Н. ... ... ... ... 2003, №10, С ... ... А.К. ... педагогической науки в Казахстане. С 57.
31. Андреев А. Знания или компетенции? //Высшее образования в ... ... С ... ... Е. Формирования культурной компетентности. ... в ... 2004, №11, ... ... Казахстана в контексте индустриально-инновационного развития.
(Труды меджународной научно-проактической конференции). Алматы 2004,
С17.
34. Розенова М. ... ... и ... дисциплины.
// Высшее образование в России, 2004, №11, С23.
35. Байденко В. Компетенции в профессиональном ... ... в ... 2004, №11, ... ... А. Профессиональная компетентность: понятийно-терминологические
проблемы. //Alma mater. Вестник высшей школы, 2004, №4, С13.
37. Болатов В.А. ... В.В. ... ... от идеи ... программе. // Педагогика, 2003, №10, С10.
38. Ключевые ... ... ...... – Уфа, 2004. С ... ... Ж.Р. ... университетского образования в аспекте
подготовки преподавателя ... ... ... 2003, ... Ожегов С.И., Шведова Н.Ю. Толковый словарь русского ... ... ... БЭС. Изд. «Советская энциклопедия», 2001, С 27.
42. Баширова Ж.Р. Методологические основы преемственности в ... ... ... Каз ГУ. ... ... 2000, №4, С 33-39.
43. Фрумин И. За что в ответе? Компетентностный подход как ... ... ... ... // ... 2003, № ... Земцов В.Е. Формирование профессиональной самостоятельности учащихся в
процессе производственного обучения. Автореферат дис. ... Пед. Наук ... 1987, -24 ... ... А. Т. Формирование профессиональной пригодности. Минск, 1997,
176 б.
46. Насырова Г.И. Профессиональная ... ... ... В ... социальной активности личности учителя. Москва,2001.203 б.
-----------------------
Түлектер
1 курс 2 курс 3 курс ....бітірушілер
Білім сапасын қадағалау
М
МАМАНДЫҚ БОЙЫНША БІЛІМ БЕРУ ... ... ... ... МАҚСАТЫ
Жаңа мақсаттарды жобалау және реттеу
Жаңа мақсат-тарға қол жеткізу әдіс-тері жиынты-ғын жобалау
Жаңа мақсат-тарға қол жет-кізу әдістерін жариялау
Білім сапасының болашақ жоспарлары туралы ... ... ... ... ... ... өнер (жаңа процес)
Бизнес – менеджмент – жаңашыл ұйымдастыру
Материалдар
Жанармай
Қоршаған орта сапасы

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Болашақ мамандарды дайындаудың әдістемесі45 бет
Халықаралық туризм туралы79 бет
ҚР теміржолының дамуы121 бет
Білім беру адам капиталын дамытудың алғышарты және факторы ретінде91 бет
Бастауыш сыныпта дамыта оқыту технологиясын қолдану42 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Дамыта оқытудың теориялық негііздері22 бет
Дамыған елдердегі жергілікті өзін өзі басқаруды тәжірібиесі30 бет
Жоғары оқу орындарының экология бөлім студенттеріне қазақ тілін дамыта оқыту әдістемесі119 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь