Банктік қызмет

Кіріспе. . . . . . . . . . . .3


1. Қазақстан Республикасының қаржы жүйесіндегі банктік қызмет.
1.1. Қазақстан Республикасының қаржы жүйесіндегі банктік қызмет. .5
1.2. Банктер Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының ажырамас институты ретінде. . . . . . . . . . .21
2.Банктік қызметті мемлекеттік реттеу және құқықтық қамтамасыз ету.
2.1. Банктік қызметті мемлекеттік реттеудің түсінігі, түрлері. . .23
2.2. Банктік қызметті мемлекеттік реттеу саласындағы арнайы құзірлі мемлекеттік органдар. . . . . . . . . .37

Қорытынды. . . . . . . . . . . .49

Пайдаланылған әдебиеттер:
• нормативтік.құқықтық актілер. . . . . . .50
• арнайы әдебиеттер. . . . . . . . .51
Банктік қызметтің қазіргі таңдағы экономикамыздағы алатын орны ерекше. Банктік қызметті мемелекеттік реттеуді жетілдіру жолында 2003 жылы 4 шілдедегі «Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемелекеттік реттеу және қадағалау туралы» Заңы негізінде банктік қызметті мемлекеттік реттеу жаңа жүйеге негізделіп, іс жүзінде асырылуда. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің төрағасы А. Г. Сайденовтың пайымдауынша «Бүгінде Қазақстан қаржы жүйесінің қарқынды дамып келе жатқан сегменті болып банктік сектор табылады...»1.
Халықтың және заңды тұлғалардың қаражатын тарту, онымен түрлі қаржылық операцияларды жүзеге асыратын институтттар ретіндегі банктердің ерекшеліктерін ескере отырып, банктің банкроттығы –– бұл оның салымшылары мен клиенттерінің тойтарылмайтын банкроттығы екендігін аңғару қиын емес. Банкроттық қатері төніп тұрған немесе банкроттыққа ұшыраған банк өз салымшыларының қаражатын пайдаланғаны үшін сыйақыны айтпағанда, ол бойынша негізгі қарызды өтеуге мүмкіндігі болмайды. Осыдан банк салымшылары мен клиенттерінің мүдделерін қорғау механизмін құру мәселесі туындайды. Мұнда қоғамның мүддесі жөніндегі мәселені шешуде мемлекет ерекше рөлге ие болады.
Аталмыш мәселе қазіргі таңда өзектілікке ие болып отыр, өйткені республикамызда банктік қызметтің дамуымен қатар жеке тұлғалардың салымдары мен заңды тұлғалардың депозиттерінің көлемі де өсу үстінде. Сонымен қатар, банктер мемлекеттегі төлем айналымының дамуына өз септігін тигізеді.
Бүгінде, Қазақстандағы банктік қызмет аясындағы мемлекеттік басқару процестері өтпелі нарықтық кезеңдегі аса күрделі реформалар мен ұзаққа созылатын әр қилы түрлендірулер ауқымында жүзеге асырылуда. Егемен елімізде қарқынды жүргізіліп жатқан нарықтық түрлендірулерге орай нарықтық экономиканың аясындағы банктік қызметті басқару реттеуге айтарлықтай назар аударылып, тиісті заңдар шығару ауқымын кеңейту шаралары көзделіп отыр. Сонымен бірге банктік қызмет аясын мемлекеттік басқару мемлекеттік қаржы, валюта, ақша-кредит саясатын, оның ішінде монетарлық саясатын, оның ішінде монетарлық саясатты жүргізудің тиімді құралы ретінде танылғандықтан және түбегейлі реформаларға байланысты өзекті проблемалары мен мәселелері көп мемлекеттік қызмет болғандықтан, сондай-ақ мемлекет пен қоғам мүдделері тұрғысынан алғанда қажеттілігіне байланысты қазіргі кезде алдыңғы қатарға шығып отыр. Қазақстан Республикасының елбасы Н. Ә. Назарбаев өзінің «Қазақстан –– 2030» –– барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы жөнінде Қазақстан халқына жолдауында: «экономиканы ілгерілеті мақсатында таяудағы жылдарда біз назарымызды экономиканың нақты секторына, оны сауықтаруға, фискальді және монетарлық
қатаң шектеулер жағдайындағы өсу мен күшті әлеуметтік саясатқа аударамыз»
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл 30 тамыз.
2. «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 2000 ж. 18 желтоқсандағы № 126-II Заңы.
3. «Инвестициялық қорлар туралы» 2004 жылғы 7 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы.
4. «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасының 1997 ж. 20 маусымдағы № 136-1 Заңы.
5. «Қазақстанның Инвестициялық қоры» акционерлік қоғамын құру туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 30 мамырдағы N 501 қаулысы.
6. «Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы туралы» 5 маусым 2006 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Заңы.
7. «Алматы қаласында мамандандырылған қаржылық сот құру туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 17 тамыз 2006 жылғы Жарлығы.
8. «Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы болып саналатын қор биржаларының тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының қызметін реттеу агенттігінің төрағасының 2006 жылығы 8 қыркүйектегі № 8 Бұйрығы.
9. «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» Қазақстан Республикасының 13 маусым 2005 жылғы Заңы.
10. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 1995 ж. 31 тамыздағы №2444 заңы.
11. «Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттiк реттеу және
қадағалау туралы» Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі № 474-ІІ Заңы.
12. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы N 2155 Қазақстан Республикасының Заңы.
13. «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1270 Жарлығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөнiндегi агенттiгi туралы» Ереже.
14. “Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің РЕПО операцияларын жүзеге асыру ережесін бекіту туралы” Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2007 жылғы 5 ақпандағы N 10 Қаулысы.
15. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының "Қазақстан Республикасының банктерінде клиенттердің банктік есепшоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртібі туралы ережені бекіту туралы" 2000 жылғы 2 маусымдағы N 266 қаулысына өзгерістер және толықтыру енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2007 жылғы 18 қаңтардағы N 2 Қаулысы.
16. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органының лицензиясы негiзiнде банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдардың жарғылық капиталының ең төменгi мөлшерлерi туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 25 ақпандағы N 54 Қаулысы.
17. Қазақстан Республикасында банктерді мәжбүрлеп тарату ережесін бекіту туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 25 ақпандағы N 40 Қаулысы.
18. Банкті ашуға рұқсат беру, cондай-ақ банктер жүзеге асыратын банктік және өзге де операцияларды жүргізуге лицензияны беру, тоқтата тұру және қайтарып алу ережесін бекіту туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Төрағасының 2006 жылғы 9 қаңтардағы N 9 қаулысы.
19. Банк конгломераттарына арналған пруденциалдық нормативтерді есептеу әдістемелері мен нормативтік мәнін, сондай-ақ олардың орындалуы туралы есеп берудің нысандары мен мерзімін белгілеу туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 25 ақпандағы N 44 Қаулысы.
20. Банктердің кредиттеу жөніндегі құжаттамасын жүргізу ережесін бекіту туралы Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2007 жылғы 23 ақпандағы N 49 Қаулысы.
21. Банктердің пруденциалдық нормативтерді және активтер мен шартты міндеттемелерді жіктеу туралы мәліметтерді (провизияларды қалыптастыру) орындау жөніндегі есебін жариялау нысандары мен мерзімдері туралы туралы Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 11 желтоқсандағы N 288 Қаулысы.
22. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының "Ең аз резервтік талаптар туралы ережені бекіту жөнінде" 2002 жылєы 3 тамыздағы N 300 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2005 жылғы 17 қарашадағы N 146 Қаулысы.

Арнайы әдебиеттер:
1. А.И. Худяков. Финансовое право Республики Казахстан. Общая часть- Алматы, ТОО «Баспа», - 2001.
2. А. Г. Сайденов. Развитие финансового сектора Казахстана. // Банки Казахстана-№10, 2006.
3. Б. Абдуллин. Рост без првил ? // Континент - №10 (171), 2006.
4. Новые предостережения // Континент-№23(184), 2006. с.19. Материалы «Интерфакс Казахстан».
5. А. Иконников. Колосс на глиняных ногах.// Континент - №21 (182) 2006.
6. «Kazakhstan Today» ақпараттық агенттігі, 15.09.2006 жыл.
7. Сейтжанов А. А Банктік қызметті мемлекеттік басқару. з. ғ. к. ғылыми дәрежесін алу үшін жазылған диссертация – Алматы, 2005.
8. ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Астана 2007 жылғы 28 ақпан. / Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2007 жыл.
9. Сейтжанов А. А. Банктік қызметті мемлекеттік басқару. з.ғ. к. Ғылыми дәрежесін алу үшін жазылған диссертация/ Автореферат. –– Алматы, 2005.
10. Аубакиров А. А., Бахаров В. А., Хамитов Н. Н., Ютиш В. М. Словарь банковских и финансово – экономических терминов. –– Алматы: Жеті жарғы, 1999 .
11. Благодатин А. А. , Лозовский Л. Ш. , Райзберг Б. А. Финансовый словарь – М: 2002.
12. Эриашвили Н. Д. Банковское право – М; 2000 г.
13. Найманбаева С. С. Финасовое право. –– Алматы: Дәнекер. 2004 г.
14. Абжанов Д. К. Государственно – прав/е регулир/не банковской деятельности в РК. Диссертация на соискание уч. степ. КЮН., – Алматы. 1998 г.
15. Найманбаев С. М. Банктік құқық: оқу құралы.-Алматы: Жеті жарғы, 2005.
16. ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше бөлімдері) – Алматы: ЮРИСТ, 2006 ж.
17. Абжанов Д. К. Государственно – првовое регулирование банковской деятельности в РК / Диссертация на соискание уч. степ. К.Ю.Н./ Автореферат – Алматы, 1998 г.
18. Олейник О. М. Основы банковского права: Курс лекций. –– М.:Юристь, 1997.
19. Найманбаев С. М. Мемлекеттік басқару: маңызы, ерекшеліктері // Ақиқат-2000 №5.
20. Пессель М. А. Проблема разделения власти и банковская система. // Деньги кредит. – 2000. -№1.
21. «ҚР-дағы банктер және банк қызметі туралы» ҚР 1995 ж. 31 тамыздағы №2444 заңы (2006-07.07. берілген өзгерістер мен толықтырулар мен) – спарвочное правовая система ЮРИСТ, 12. 02. 2007.
22. Сапарғалиев Ғ., Ибраева А. С. Мемлекет және құқық теориясы. – Алматы: жеті жарғы, 1998.
23. Н.Ю. Ерпылева. Российские банковское право: Механизм правового регулирования банковской деятельности. // Банковское право: - №1-2-1999.
24. Коньев В. В. Правовое регулирование банковской деятельности. – М., 1994.
25. Танкиева А. Жергілікті басқаруда экономикалық механизидерді қолдану жолдары // Қаржы-қаражат. – 2004.-№3.
26. Давыдова Л., Райманов Д. Банковское право РК: Учеб. пособие. – Алматы: Жеті жарғы, 2004.
        
        Кіріспе.     .    .     .    .     .     .    .     .    .     .    ... ... ... қаржы жүйесіндегі банктік қызмет.
1.1. Қазақстан Республикасының қаржы жүйесіндегі банктік қызмет. .5
1.2. Банктер Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының ... ... . . . . . . . . ... қызметті мемлекеттік реттеу және құқықтық қамтамасыз ету.
2.1. Банктік қызметті мемлекеттік реттеудің түсінігі, түрлері. . ... ... ... ... ... ... арнайы құзірлі
мемлекеттік органдар. . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . ... ... нормативтік-құқықтық актілер. . . . . . ... ... ... . . . . . . . ... ... ... таңдағы экономикамыздағы алатын орны ерекше.
Банктік қызметті мемелекеттік ... ... ... 2003 жылы ... ... ... мен ... ұйымдарды мемелекеттік реттеу және
қадағалау туралы» Заңы негізінде ... ... ... ... жаңа
жүйеге негізделіп, іс жүзінде асырылуда. Қазақстан Республикасы ... ... А. Г. ... ... ... ... қаржы
жүйесінің қарқынды дамып келе жатқан ... ... ... ... және ... ... ... тарту, онымен түрлі
қаржылық операцияларды жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... ... –– бұл оның салымшылары
мен клиенттерінің тойтарылмайтын банкроттығы екендігін ... қиын ... ... ... ... немесе банкроттыққа ұшыраған банк өз
салымшыларының қаражатын пайдаланғаны үшін сыйақыны ... ол ... ... ... ... ... Осыдан банк салымшылары мен
клиенттерінің мүдделерін қорғау механизмін құру мәселесі ... ... ... жөніндегі мәселені шешуде мемлекет ерекше рөлге ие ... ... ... ... ... ие болып отыр,
өйткені республикамызда банктік қызметтің дамуымен ... жеке ... мен ... ... ... ... де өсу үстінде.
Сонымен қатар, банктер мемлекеттегі төлем айналымының дамуына өз ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару
процестері өтпелі нарықтық кезеңдегі аса ... ... мен ... әр қилы түрлендірулер ауқымында жүзеге асырылуда. Егемен елімізде
қарқынды жүргізіліп ... ... ... орай ... ... банктік қызметті басқару реттеуге айтарлықтай назар
аударылып, тиісті заңдар шығару ауқымын ... ... ... отыр.
Сонымен бірге банктік қызмет аясын мемлекеттік басқару мемлекеттік қаржы,
валюта, ақша-кредит саясатын, оның ... ... ... оның
ішінде монетарлық саясатты жүргізудің тиімді құралы ретінде танылғандықтан
және түбегейлі реформаларға байланысты өзекті ... мен ... ... ... болғандықтан, сондай-ақ мемлекет пен қоғам
мүдделері тұрғысынан алғанда қажеттілігіне ... ... ... алдыңғы
қатарға шығып отыр. Қазақстан Республикасының елбасы Н. Ә. Назарбаев өзінің
«Қазақстан –– 2030» –– ... ... ... және ... ... ... ... халқына жолдауында:
«экономиканы ілгерілеті мақсатында ... ... біз ... ... ... оны ... ... және монетарлық
қатаң шектеулер жағдайындағы өсу мен күшті ... ... ... ... Г. ... ... финансового сектора Қазахстана» // Банки
Казахстана № 10. 2006 г. стр ... ... ... ... Монтескье «Мемлекеттерде адамдардың меншігі
қорғалатын болса, онда адамдарда түрлі кәсіптерге баруға ... ... олар өз ... ... қол ... деп санайды және сондықтан өз
байлығын айналымға жіберуге қорықпайды, себебі олар сол тауар ... ... ... ... таңда мемлекетімізде жүргізіліп жатқан жан-жақты реформалар,
банк жүйесі мен банктік қызмет аясына да айтарлықтай ықпалын тигізуде.
1Сейтжанов А. А Банктік ... ... ... з. ғ. к. ... алу үшін ... диссертация – Алматы, 2005.
1.1.Мемлекеттің пайда болуының алғашқы кезеңінде қаржының ешқандай
бөлімшелері болмады және ол тек ... ... ... ... Мемлекет функциясының кеңеюіне, мемлекеттік аппараттың және
әкімшілік ... ... ... ... ... ... шеңбері кеңейе бастайды, ал ... ... және ... бір ... топшылана түсті.
Материалдық мағынада қаржылық жүйе ақша ... ... ... тұрғыда әрбір қор ақша қорын ... және ... ... ... ... ... ... институт болып табылады.
Қаржылық жүйе белгілі бір ... ... ... ... ... жүйе туралы сөз қозғағанда «қаржы» ұғымының қай
мағынада қолданылып тұрғанын айқындап алу керек.
Егер ол кең ... ... ... ... ... ... де ... онда қаржылық жүйе, ... ... ... ... ... институттардың үш тобымен айқындалады.
1. халықтың ақша –қаражаттары (олар қорға бірікпейді);
2. заңды тұлғалардың (мекемелердің) ақша қорлары;
3. мемлекеттің ақша қорлары.
Қаржыны тар ... ... ... үш ... сфераны бөліа
көрсетеді.
1. кәсіпорындардың, мекемелердің және ұйымдардың қаржысы;
2. сақтандыру;
3. мемлекеттік қаржы
Белгілі ғалым А. И. ... ... бұл ... ... ... ... ... белгілі бір түсінбеушілік жағдайға алып
келеді.
Көпшілік экономистердің және заңгерлердің пікірінше ... ... ... тұрады.
1. бюджеттік жүйе;
2. бюджеттен тыс орталықтандырылған мақсатты қорлар;
3. кәсіпорындардыі, мекемелердің, ұйымдардың, халық шаруашылығы
салаларының қаржысы;
4. мүліктік және жеке ... ... ... және ... ... аталған институттарға бөлуге қазақстандық
ғалымдар тарапынан қатаң сынға ұшырады.2
«... мемлекеттің қаржылық жүйесінің қалыптасуынегізінде ... ... деп бөлу ... Сонымен қатар, жалпы елдің ... ... жеке ... ... ... ара ... ажырата білу жүйесін
1 А.И. Худяков. Финансовое право Республики Казахстан. Общая часть- Алматы,
ТОО «Баспа», - 2001. стр. ... Там же. Стр. ... жеке ... ... ... ара ... ... білу қажет» ––
деп А. И. Худянов ой топшылайды. Біз өз ... ... ... қосылып құптаймыз.
Жеке қаржы келесідей негізгі институттардан тұрады:
1. ұйымдар қаржысы (коммерциялық және коммерциялық емес);
2. сақтандыру ұйымдарының қаржысы;
3. банктер қаржысы;
4. ... емес ... ... ... (мысалы, мемлекеттік
емес зейнетақы қорлары).
Әлбетте жоғарыда атап ... ... ... өздеріне тиесілі
қорларды жеке меншік құқығында иемденетін мемлекеттік ұйымдар туралы ... ... ... ... ... тұрады:
1. бюджеттік жүйе;
2. бюджеттен тыс мақсаттағы қорлар;
3. мемлекеттік сақтандыру қаржысы (егер мемлекетте мұндай сақтандыру
түрі ... ... ... ... ... ... ... болса);
5. мемлекеттік кәсіпорындар мекемелердің сондай-ақ шаруашылық жүйе,
орталықтарының (басқару органдарының мемлекеттік ... ) ... және ... қаржы құрамына кіретін институттар елдің толық
қаржылық жүйесін құрайд, ал мемлекеттік қаржы құрамына кіретін ... өз ... ... ... ... институттарға жекелей тоқталатын болсақ, «Сақтандыру
қызметі туралы» Қазақстан ... 2000 ж. 18 ...... ... ... ... дегенiмiз, сақтандыру ұйымы ... ... ... асыратын сақтандыру төлемi арқылы сақтандыру
шартында белгiленген ... ... ... өзге де ... ... жеке ... заңды тұлғаның  заңды мүліктік мүдделерін ... ... ... ... ... - ... ... сақтандыру) ұйымының
сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жасау мен орындауға ... ... ... талаптарына сәйкес уәкiлеттi органның
лицензиясы негiзiнде не Қазақстан Республикасының өзара сақтандыру ... ... ... лицензиясыз жүзеге асырылатын қызметi.
Аталмыш заңның 11-бабына сәйкес, ... ... ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы
жүзеге асыратын кәсiпкерлiк қызметтiң негiзгi түрi болып табылады.
2. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... түрлерiн:
1) инвестициялық қызметтi;
2) тиiстi жинақтаушы сақтандыру шартында көзделген сатып алу сомасы
шегiнде өзiнiң сақтанушыларына қарыз берудi  «өмірді сақтандыру » ... ... ... ... ұйымы үшін);
3) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қызметiн автоматтандыру
үшiн пайдаланылатын арнаулы бағдарламалық қамтамасыз етудi сатуды;
4) ақпарат берiлiмдерiнiң кез ... ... ... iсi ... қызметi жөнiнде арнаулы әдебиет сатуды;
5) бұрын өз ... үшiн ... ... ... ... ... үшiн) ... оның қарамағына сақтандыру ... ... ... түскен (сақтандыру ұйымы үшiн) мүлiктi сатуды
немесе жалға берудi;
6) сақтандыру қызметiне байланысты мәселелер ... ... ... ... ... ... саласында мамандардың бiлiктiлiгiн
арттыру мақсатында оқытуды ұйымдастыру мен жүргiзудi;
8) сақтандыру ... ... ... ... ... осы Заңның 52-бабының 1-тармағында аталған қызметтi;
10) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... саласындағы
қызметтi жүзеге асыратын сақтандыру ұйымдары үшiн) ;
11) сақтандыру ұйымдары арасындағы не ... ... ... ... ... өзге де ... ... арасындағы бірлескен
қызмет туралы шарттың негізінде жүзеге асырылатын ассистансты;
12) сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру ... ... ... ... ... ... көзделген қызметті жүзеге
асыруға құқылы.
3. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының кәсiпкерлiк қызмет ретiнде
осы баптың 1 және ... ... ... ... ... мен
операцияларды жүргiзуiне тыйым салынады.
4. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... пайда алушыларға) ... ... ... кепiлдiк беретiн қор құруға құқылы. Қордың ... мен ... ... ... ... ... ұйымын мәжбүрлеп тарату кезінде міндетті сақтандыру
шарттары бойынша ... ... ... ... ... жүзеге асыруға кепілдік беретін қорға сақтандыру
ұйымдарының ... ... ... ... заң ... мүмкін.
Қазақстан Республикасының қаржы жүйесінің тағы бір кең таралып келе
жатқан институты ... ... ... ... ... қорлар
туралы» 2004 жылғы 7 ... ... ... ... тыс ... ... байланысты туындайтын қатынастарды
реттейді. Осы заңның 1-бабының 10-тармақшасына сәйкес, инвестициялық қор ... ... ... ... ... немесе инвестициялық пай қоры, ал
инвестициялық пай қоры ... ... ... ... инвестициялау
нәтижесiнде сатып алынған өзге де активтерге ақы ... ... ... ... ... ... құқығымен тиесiлi және басқарушы
компанияның басқаруындағы ақша жиынтығы табылады.
Заңның 4-бабының 1-тармағына ... ... ... қорлардың мынадай түрлерi:
1) акционерлiк инвестициялық қор;
2) ашық, аралық немесе жабық нысандарда құрылуы мүмкiн
инвестициялық пай қоры ... ... ... ... ... осы қор ... пай ... кiрiстер алуы және мұндай инвестициялау кезiнде
қауiптiң азайтылуын қамтамасыз ету мақсатында акционерлiк инвестициялық қор
тиiстi ... ... ... ... ... қорды басқарушы компанияның
қор активтерiн инвестициялауынан ... пай қоры ... ... болып табылмайды.Егер инвестициялық
пай қорының ережесiнде өзгеше көзделмесе, қор ... ... ... пай қоры ... ... ... ... компания шығаратын паймен куәландырылады.Инвестициялық пай
қорының ... оның ... ... ... ... және ... заттай бөлiп алуға жол берiлмейдi.
Инвестициялық пай қоры ... ең ... ... ... ... күнi, ... ... жылына арналған республикалық бюджет
туралы заңда белгiленген елу мың ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларды қарастыруды жөн көрдік. «Қазақстан
Республикасында зейнетақымен ... ... ... 1997 ж. 20 ... № 136-1 Заңының 1-бабының ... сай, ... ... қоры - зейнетақы жарналарын тартуды
және зейнетақы төлемдері жөніндегі қызметті, ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін
инвестициялық басқару ... ... ... ... заңды тұлға.
Заңның 33-бабына сай жинақтаушы зейнетақы қорлары:
1) ашық;
2) корпоративтiк болуы мүмкiн.
2. Ашық жинақтаушы ... ... ... ... ... ... жерiне қарамастан салымшылардан зейнетақы жарналарын қабылдауды
жүзеге асырады.
3. Корпоративтiк ... ... ... сол ... ... құрылтайшылары және акционерлерi болып табылатын бiр немесе бiрнеше
ашық тұлғалардың алушы-қызметкерлерi үшiн құрылады.
4. Салымшының ... ... ... - ... еңбек шартын
бұзуы, корпоративтiк жинақтаушы ... ... ... ... ... бұзу, осы Заңның 23- бабы 1- тармағының 1) ... ... ... ... ... еңбек шарты бұзылған
жағдайлардан басқа реттерде, үшiн негiз ... сәйк ... ... ... ... жарналарын тарту жөнiндегi қызметтi жүзеге асыруға;
2) өзiнiң қызметi үшiн ... ... ... ... ... ... ... актiлерiне сәйкес
берiлетiн лицензия негiзiнде зейнетақы активтерiн инвестициялық басқару
жөнiндегi қызметтi және бағалы ... ... өзге де ... түрлерiн
дербес жүзеге асыруға;
2-2) зейнетақымен қамсыздандыруға байланысты мәселелер бойынша ... ... ... өтініші бойынша Қазақстан Республикасының
заңдарында көзделген тәртіппен оның мүдделерін білдіруге;
3) ... ... ... ... өзге де ... жүзеге
асыруға құқығы бар.
2. Жинақтаушы зейнетақы қорлары:
1) алушыларға Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлеген тәртiппен
зейнетақы ... ... ... ... мен ... жеке есепке алуды
жүзеге асыруға;
3) салымшыға және ... ... ... ... бiр рет, ... сұрауы бойынша кез келген сұралатын күнгі оның жинақталған ... ... ... ақы алмай ақпарат беруге және осы Заңның 50-
бабында көзделген қағидаларды ескере отырып, оның ... ... ... ... қол жеткiзуiнiң электронды және өзге де
тәсiлдерiн ... ... ... ... ... ... зейнетақы қаражатының жай-
күйі туралы ақпаратты беру тәсiлi салымшымен (алушымен) ... ... ... 1 ... ... ... жеке ... шотында
ақша болмаған немесе салымшы ... ... ... ... ... ... ... өзгергенi туралы жинақтаушы
зейнетақы қорына хабарламаған жағдайларда ... ... ... ... өткен жылғы жинақталған зейнетақы қаражатының жай-күйі
туралы ақпарат жiберуді жүзеге ... ... ... зейнетақы қаражатының жай-күйi ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мен ... шартының ережелерiн бұзғаны
үшiн жауап беруге;
6) салымшының (алушының) жинақталған зейнетақы қаражатын ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымына осы Заңда
және Қазақстан Республикасының өзге де ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорының зейнетақы активтерін инвестициялық
басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы ... ... ... ... ... жүзеге асыратын ұйыммен
зейнетақы активтерiн инвестициялық басқаруға шарттар жасасуға;
8) ... ... ... ... органмен келiсiм бойынша
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi белгiлеген тәртiппен қаржылық
есептiлiктi және ... ... ... тәртіппен өзге де есептілік пен
өз қызметi туралы ақпаратты жариялауға мiндеттi. Бұл ... ... ... ... ... ... кепiлдiк немесе уәде қамтылған
ақпаратты, сондай-ақ Қазақстан Pecпубликасының заңдарымен жариялауға тыйым
салынған өзге де мәліметтердi жариялауға жол ... ... ... ... зейнетақы шартың жасасқан азаматтарға
тең жағдайларды қамтамасыз етуге;
10) алып тасталды;
11) салымшымен міндетті зейнетақы жарналары есебінен ... ... шарт ... ... Республикасының Үкiметi ... ... ... ... ... ... Орталыққа мiндеттi зейнетақы
жарналары есебiнен ... ... ... ... және қолданылуы тоқтатылған шарттар туралы мәлiмет ұсынуға;
12) салымшымен ерікті кәсіптік ... ... ... ... ... шарт жасасуға;
13) әрбiр жеке тұлғаның тұратын ... ... ... ... ... шарт ... және оны бұзу ... ... ... ... ... ... әрбiр филиалдың
және өкiлдiктiң осы қызметтердi көрсетуiн қамтамасыз етуге мiндеттi.
3. ... ... мен ... ... мақсатында жинақтаушы
зейнетақы қорларына:
1. осы баптың 1-тармағында белгiленген қызмет түрлерiн және ... 2) және 5) ... ... жағдайларды
қоспағанда, кәсiпкерлiк қызметке;
2. өз мұқтаждары үшін сатып алған мүлікті сатып алу-сату мен ... және ... ... ... қаржы құралдарымен
мәмілелерді қоспағанда, мүлікті сатып алу-сатуды жүзеге асыруға;
3. сақтандыру қызметіне;
4. зейнетақы активтерiн кепiлге беруге;
5. акциялардан басқа ... ... ... алып ... мыналардың:
қаржылық ұйымдардың;
акциялары Қазақстан Республикасының аумағында қызметін жүзеге асыратын
қор биржасының тізіміне ... ең ... ... бойынша енгізілген,
қаржы ұйымдары болып табылмайтын заңды тұлғалардың;
жинақтаушы зейнетақы қорын автоматтандыруды ... ... ... жарғылық капиталдарына қатысу үлестерін немесе акцияларын сатып
алуды қоспағанда, заңды тұлғалардың жарғылық капиталдарына қатысу ... ... ... ... тыйым салынады.
Осы тармақтың 7) тармақшасында аталған заңды тұлғалардың жинақтаушы
зейнетақы ... ... ... капиталға қатысу үлесі және акцияларының
саны уәкілетті органның нормативтік құқықтық ... ... ... ... зейнетақы қорларының қаржылық орнықтылығын және төлем
қабілеттілігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... тізбесін, олардың
нормативтік мәнін, есеп-қисап әдістемесін, ... ... ... мен оны ... ету ... уәкілетті орган белгілейді.
5.Жинақтаушы зейнетақы қорының, онымен және оның құрылтайшыларымен
аффилиирленген, жинақтаушы зейнетақы қоры ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың қызметін реттеу
шоғырландырылған негізде жүзеге асырылуы мүмкін. Реттеуді шоғырландырылған
негізде жүзеге асыру ережесін ... ... ... ... ... ... ... заңдарында
белгiленген тәртiппен бухгалтерлiк есеп жүргiзiп, жеке қаражаты және
зейнетақы ... ... ... ... және ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкiне бөлек қаржылық және статистикалық есеп
бередi.
Салымшылардың ... жеке ... ... зейнетақы
жарналары, ерікті зейнетақы жарналары және ... ... ... есебінен жинақталған зейнетақы қаражатының есебi уәкiлеттi орган
белгiлейтiн тәртiппен бөлек жүргiзiледi. Зейнетақы жарналары есебінің дұрыс
жүргізілуіне және инвестициялық кірістің ... ... ... шотына есептелуіне уәкілетті орган бақылау жасайды.
Зейнетақы активтерiн және жеке зейнетақы шоттарындағы ... ... ... ... автоматтандырылған ақпараттық жүйелерге
қойылатын талаптар уәкiлетті органның нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... және есеп ... ... пайдаланылатын құжаттардың есепке алынуы мен сақталуын
қамтамасыз етуге міндетті. Сақталуға жататын ... ... ... ... сақталу мерзімін уәкілетті орган ... ... ... ... ... ... 1997 ж. 20 ... № 136-1 Заңының 49-бабы).
"Қазақстанның Инвестициялық қоры" акционерлік қоғамын құру туралы ... ... 2003 ... 30 ... N 501 ... негізінде
жарғылық капиталына даму институттары жүйесiнiң қалыптасуына негізделген
100 пайыз ... ... ... ... ... ... ... әрi - Қор) ... ... ... мен ... ... ... ... заманғы және озық технологияларды пайдалана отырып ... әрi ... өнiм ... ... өнеркәсiптiң перспективалы
кәсiпорындарына өндірiстiк қызметтер көрсететiн жаңадан құрылатын, сондай-
ақ жұмыс iстеп ... ... ... ... ... асыру;
2) инвестициялардың көлемiн кеңейту жолымен Қазақстан Республикасында
корпоративтiк бағалы қағаздар рыногының дамуын ынталандыру, сондай-ақ қор
рыногының қазiргi заманғы ... ... үшiн ... ... ... ... ... капиталына және оларды басқаруға
қатысуы есебiнен ықтимал инвесторлар үшiн кәсiпорындардың ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету, толықтыратын, сабақтас өндiрiстердi дамыту
үшiн ... ... ... ... шетелдегi қазақстандық кәсiпорындардың инвестициялық белсендiлiгiн
арттыруға жәрдемдесу;
6) халықаралық тәжiрибе мен стандарттарды ... ... ... басқарудың озық практикасын әзiрлеу;
7) Қордың инвестициялық жобаларына қатысу үшiн менеджерлердi даярлау
Қор қызметiнiң негiзгi мiндеттерi болып белгiленді.
3. Қазақстан ... ... ... заңнамада белгiленген
тәртiппен:
1) Қордың жарғысын және инвестициялық декларациясын бекiтудi, Қордың
әдiлет органдарында ... ... ... ... қаражаты есебiнен 23 000 000 000 ... ... ... ... ... ... ... акцияларына ақы
төлеудi және мынадай мекен-жай ... ... ... ... ... 80
орналасқан ғимаратты беруді;
3) "Қазақстанның Инвестициялық қоры ... ... ... жобасын әзiрлеудi және Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң қарауына
енгізудi;
4) осы ... ... өзге ... ... қамтамасыз
етсiн.
4. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгiнiң Мемлекеттiк мүлiк және
жекешелендiру комитетi Қазақстан Республикасының ... ... ... ... пакетiне иелiк ету және пайдалану құқықтарын
берсiн».
Барлық мемлекеттерде сияқты, Қазақстан ... да ... ... ... ерекше орынға ие болады. Бұл мәселеге кеңінен
тоқталмастан бұрын, аталмыш институттың тәуелсіз Қазақстан ... ... ... кетуді жөн санадық.
1997 жылдың басымен салыстырғанда Қазақстан Респуликасында 1997
жылдың 1 ... ... ... ... жеке тұлғалар
салымдары 19, 3 % -ға (1997 ... 1 ... олар 23, 1млд ... ... ... ... 1, 09 %-ға (1997 ... 1 шілдесінде
53, 36 млд теңгені құрады) көбейген болатын.
Банктік жүйеге тек қана ... әсер ету ... ... ... ... алуға, олардың салдарын жеңілдетуге
болады. Бұл мәселе Қазақстан Респуликасында ... ... ... ... ие ... 1995 ... 1 қыркуйегінде қалыптасқан жағдайға
байланысты Қазақстанда 147 банк және 1043 ... ... ... ... 1 ... ... 130 банк және 1036 ... қызмет
еткен. 1996 жылдың 1 сәрінде олардың саны сәйкесінше 123 және 1009 – ды
құрады. 1997 ... 1 ... 98 банк ... . 1998 ... ... ... жағдайға сәйкес банктер саны 77 дейін кеміді .
Тап соындай банктік лицензиялары қайтару тенденциясы ... да ... Екі ... ... шамамен 500 банк (Олардың
ішінде 334 – і 1997 жылы), 300 – і ірі ... ... ... тоқтатқан болатын. Рсей Оралық Банкінің алдын ала болжамы
бойынша 1998 жылы 1702 ... ... ... ... 200 – ... ... кері қайтарылмақ болатын.
Қазақ КСР - інің 1990 жылдың 7 ... ... ... КСР – індегі банктер және банктік қызмет туралы » банктердің жарғылық
қорын қалыптастыру тәртібінде мүлде ... ... ... ... қор банк ... ( акционерлерінің ) қарызға алған
қаражаттарынан және де ... емес ... да ... ... ... банк ... талаптарын қанағаттандыруға ешқандай да
шындыққа жанасатын кепілдіктер бере алмайтын.
1993 жыл 14 сәірдегі Қазақстан ... ... ... » заңы ... түзетулер енгізді : ... ... ... ... және ... пұл ... алынған қаражаттарды
пайдалануға тыйым салынды.
Тек 1995 жылдың 31 ... ... ... ... және банктік қызмет туралы» Қазақстан
Республикасы Президентінің заң күші бар ... ... ... ... тәртібіне қатаң талаптар белгіледі: банктің жарғылық капиталы
құрылтайшылардың ( акционерлердің ) жеке қаражаты есебінен және тек ақшалай
түрде құрылуы ... ... ... ... ... ... немесе жеткіліксіздігі Қазақстан Республикасы ... ... О. ... ... ... ... алып ... «1991 – 1993
жылдары өздерін банк деп санау және банктік қауымдастық атынан ... ... және жеке ... кең ... ие болды, шын мәнінде
қияр асқабақтан қалай алыс болса, олар «банк» ұғымынан ... алыс еді ... ой ... ... байланысты мемлекеттік органдармен
қабылданатын кез келген ... ... ... ... ... ... ... және соңғы кезекте мемлекет мүддесін ескеруі қажет
деген ... ... ... ... ... ... сыртқы қарыздарының көлемі ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерге
көңіл аударуды жөн санадық.
Жоғарыда Қазақстан респуликасы қаржы жүйесінің ең қарқынды дамып келе
жатқан ... ... ... сектор табылатынын атап өткенбіз. Осы
мәселеге жеке тоқталып кеткенді жөн санадық. 2000 ... 1 ... ... ... ... ... жеке капиталының жиынтығы
6, 9 млд АҚШ долларының активтер ... 50, 2 млд АҚШ ... ... 71 % ) ... ... банк ... ... артуы банктердің
ресурстық базасының қарқынды дамуына негізделеді. Соңғы 5 жылда банктік
жүйедегі депозиттер 7 есе ... 19, 3 млд АҚШ ... ... (ВВП 27, ... Халық салымы 5, 6 есе өсіп, 6, 3 млд АҚШ долларын құрады. ... ... ... ... ... белсенді түрде несиелеуге
мүмкіндік береді. Соңғы бес жылдың ішінде экономикадағы банк кредиттері
510, 8 есе ... 30, 3 млд АҚШ ... ... ... ... байланысты банктер кредиттеудің әр түрін игеруде. Оның ішінде
тұтыну және ипотекалық несиелеуді, тұрғын үй ... ... ... ... ... ... азаматтардың тұтыну мақсатына берілетін банктік
кредиттер соңғы 3 жылдың ішінде 10 есе, ипотекалық ... ... 2, ... 9, 5 есе ... ... ... ... шектеуге бағытталған саясаты
банктерді қатты толғандыруда. Еске сала кетсек 2006 жылдың 21 ... Банк ... ... ішкі және ... ... екі ... норматив енгізілетінін хабарлаған. ... бұны ... ... қарызының экономикаға қауіпті ВВП-ның 70 % асып кеткендігімен
негіздейді.2
Fitch Ratings рейтингтік ... ... ... және ... ... өсім ... атты ... есебінде
өзекті қауіптер кредиттеу көлемінің тез әрі қарқынды өсуі және ... ... ... анықталған. Банктердің өздерінің болжамдарына
негізделе отырып берген Fitch аналитиктерінң кеңесіне сәйкес 2009 ... ... мен ... 3 ... ... ... күтілуде, соның
ішінде, жеке тұлғаларды кредиттеу 5 есеге өскен. ... орын ... ... ... ... ол ... ... 2009 ж 72 % дейін
«ВВП-ның» өсуіне алып келеді. 2005 ж бұл ... 40 % ... Г. ... ... ... ... Казахстана. // Банки
Казахстана-№10, 2006. с.3.
2 Б. Абдуллин. Рост без првил ? // Континент - №10 (171), 2006. с ... өз ... ... ... негізінен
халықаралық нарықтан алынған міндеттемелер есебінен кеңейтуде. Шет елдік
қорландыруға (фондирование) тәуелділік ... ... ... ... ... әкеп соқтырады. Шетелдік валютада ... ... ... ... тәуекелдің көзі болып табылады», –
Fitch аналитикалық тобының ... ... ... ... мәселеге халықаралық қаржы ұйымдарының да ... ... ... валюта қорының сарапшылары мемлекеттің кредиттік
қаржылық жүйесінің проблемаларын көрсеткен ... ... ... ... ХВҚ таяу ... және ... Азия елдері департаментінің аға
кеңесшісі ... ... ... 2007 жылы ... ... болып
инфляция өсімін шектеу және соңғы кезде банктердің сыртқы міндеттемелерімен
қаржыландырылатын ... ... ... өсуі мен ... ... ... іс-шараларды жүзеге асыру табылмақ. Оуэн мырза «ақша-кредит
саясатын қатаңдату және қатаң ... ... аса ... –– деп ой ... және бұл елдегі макроэкономикалық
тұрақтылықты сақтап тұрудың ... ... бірі ... ... ... консерватизмі үшін сынға алады. ... ... ... дағдарысы алдында тұрмасақ та, бұл дағдарыс ... ... ... ұйымдар ел экономикасына сапалы түрде игере алмайтын ақша
мөлшерін ... ... ... толтыру процесі кушею үстінде2 .
Кредиттік ұйымдар Ұлттық Банк енгізген жаңа минималды ... (МРТ) ... ... ... Банк жаз айларынан бастап,
жаңа шектеулерді қаржылық топтардың шетелден қарыз алуын ... ... ... ... ... ... жылдың қазан айында Ұлттық банк төрағасы Ә. Сайданов
МРТ-ның кезекті блогын енгізуді кейінге қалдыру туралы ... ... ... ... ... шектеулерді (лимиттерді) «үлкен
қиындықпен» орындап жатқандығын атап өтті.
... көшбасшы банктер ... жаңа ... ... ... рыногтан өзінің бұрынғы қарыздарын жабуға (қайта
қаржыландыруға) бағытталған ... ... ... ... ... Әлем Банкі» 2006 жылдың 13 қыркуйегінде 1, 111 млд. АҚШ ... ірі ... ... ... тартқандығы туралы
хабарлаған. Бұл қарыз екі трапшта, 18 ай және 3 жыл ... ... ... ... ... ... ... корпоративтік
мақсаттарға, сонымен қатар, 777 млн. доллар көлемінде алынған қарызды
қайта қаржыландыруға» ... ... ... тамыз айында Казкомерцбанк 850 млн доллар
1Новые предостережения // ... 2006. с.19. ... ... Иконников. Колосс на глиняных ногах.// Континент - №21 (182) 2006 ... ... ... 18 айға тартқан. Ал қыркуйекте Thomson
Financia агенттігі хабарлағанындай, банк ... ... ... ... ... ... жіберген. Оның көлемі 800 млн
долларды құрап және ол алдыңғы тартылған кредитті жабуға бағытталмақ.
Ұлттық Банктің «алпауыт» банктерге қатысты жүргізіп ... ... кері әер ... ... сыңайлы: Батыстан қарыз алуды ... олар ... жаңа ... ... жылы ... бір ... ішінде кәсіпорындар мен азаматтардың
ақшасы бірнеше есе құнсызданып, кредиттерді қайтармауға әкеліп ... ... ... мекемелер құрдымға кеткен болатын. Бүгінгі
таңда Қазақстанда да 1998 жылғы ... ... орын ... белгілерді
көруге болады. Ең бастысы ақшаның шамадан тыс ... 1998 ... ... де ... ... ... де белгілі әлемдік қаржыгерлер «арзан ақша дәуірінің»
келе жатқандығын айтқан болатын.
Бүгінгі таңда Қазақстанда қолжетімді арзан ақшаның ... ... ... ... сапалы құралдарының жеткіліксіздігімен ... ... өсу ... ... ... ... жаңартуда. Тамыз
айында Қазақстан банктерінің жиынтық міндеттемелері жыл ... 25,72 ... ал бір ... ішінде 68, 59 пайызға өсті. Сол
жылы шетелдік кредиторларға жиынтық қарыз екі ... ... ... ... заңды тұлғалардан тартылған салымдардың ... ... 2006 ... 40, 6 ... өсті.
Өткен жылдың күз айларына қарай қаржылық жүйедегі қаржылық
кредиттердің үлес салмағы 37,8 ... ... ал ... шамамен
үш пайызды құрады.
Көптеген ірі банктер әртүрлі банкілік емес ... ... ... ... ... және инвестициялық
компанияларды, активтерді ... ... ... ... сақтандыруды және т. б. жатқызуға болады. Бір жағынан бұның
барлығы көптеген ірі ... ... осы ... ... ... ... болып табылады.Екінші жағынан еншілес
компаниялардың қызметі қаржылық топтарға қатаң банктік нормаларға ... ... ... ... береді. Біздің кейбір банктер
қарыздарды өздерінің еншілес инвестициялық компаниялары арқылы тартатындығы
қызығушылық туғызады. Мысалы, «Тұран Әлем ... ... ... ... ... Alem Finance В. V.-ге тартқан. Бұндай ойындардың мәні жай
бақылаушыға түсініксіз болып көрінуі ... Шын ... ... ... болып тартылған активтерді қаржылық топтың ... ... салу ... ал банк ... ... ... жасауға
мүмкіндік бермейді.
Ипотекамен қатар банктер әр түрлі құрылыстарды қаржыландыруда. ... ... Apple Town ... ... бола ... және ... ... кореялық Woori Bank –пен бірге кредиттейді.
... біздің жылжымайтын мүлік нарығы шамадан тыс қызу ... сол 1998 ... еске ... болсақ, онда дәл сол Жапония мен
Оңтүстік Шығыс Азия жылжымайтын ... ... ... осы ... ... күйреуінің себебіне айналған. Және де бұл ... ... ... ... айналды.1
Қазақстан Республикасының 30 тамыз 1995 жылы қабылданған
Конституциясының 26-бабының ... ... ... ... ... өз ... кез келген заңды кәсіпкерлік ... үшін ... ... бар. ... ... заңмен реттеледі және
шектеледі. Жосықсыз бәсекеге тыйым салынады.
Қазақстан Респуликасы Азаматтық кодексінің ... ... ...... ... ... ... мен заңды
тұлғалардың тауарларға (жұмысқа, қызметке) сұранымды қанағаттандыру арқылы
таза табыс табуға бағытталған, ... ... ... ... ... ... ... құқығына (мемлекеттік
кәсіпкерлік) негізделген ынталы қызметті кәсіпкерлік ... ... оның ... ... және ... ... мен жүзеге
асырылады.»2
Бірақ кәсіпкерлік қызметтің бір түрі ... ... ... ... бар, олар:
• банк тек өзінің қаражатын ғана емес тартылған қаражатты да ... ... да ... бір ... кәсіпкерлік қызметтің
тәуекелі жүктеледі;
• банктік операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... табылады. Осылайша, банктердің заңды
тұлғалар ақшасын есептік шоттар ашу жолымен тартуы мемлекет белгілеген
заңды тұлғалар ақшасын ... ... ... шоттарда сақтау ережесінен
туындайды;
• банктік қызметке ерекше құқықтық реттеу режимі қолданылады;
• банктік қызметті ... ... ... құқықтық қатынас
субъектілерінің жүріс-тұрысын қатаң және толық ... ... ... ретінде банктік қызмет ерекше ережелермен жүзеге
асырылатын салық салынуға жатады4 .
«Банктік қызмет –– коммерциялық банктер ... ... ... ... ... на ... ... Континент - №21 (182) 2006 с.
30.
2ҚР ... ... ... және ... ... – Алматы: ЮРИСТ, 2006ж
3Абжанов Д. К. ...... ... ... в РК / ... на соискание уч. степ. ...... 1998 стр ... О. М. ... ... ... Курс лекций. –– М.:Юристь, 1997.
стр ... ... ... мен ... ... ... қатысты
жүзеге асырылатын әмбебап банктік операциялар,» деп түсіндірген.
Н. Эриашвилли сол операциялардың ақша капиталын ... және ... ... ... есеп айырысулар мен төлемдері жүргізу, бағалы
қағаздар шығаруды және орналастыруды ... ... ... ... ... атап ... М. ... қалыптастырған банктік қызмет ұғымы, біздің
ойымызша, бір жақты ... –– ... ... ... ... ... ... деп қоғамдық – мемлекеттік материалдық мүдделер
мен мұқтаждықтарды қамтамасыз ету үшін ... ... ... мен ... ... ... банк жүйесін жетілдіруге, мемлекеттік банктердің
ақшалай ресурстарын қалыптастыруға және ... ... ... ... пайдалануға бағытталған, банктер туралы заңдарда көзделген банктік
операциялар мен мәмілелерді жүзеге асыру ... ... ... ... банктік қызметтің әр түрі мен тұстарын талдау ... ақша ... ... ... кредит (заем, сауда)
беретін, ақшалай есеп ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын, ... ... және жеке есеп ... кезінде делдал болатын айрықша
экономикалық институт» деген анықтаманы қалыптастырған.
Сонымен ... ол ... ... ... істейтін әр
түрлі банк мекемелерін меншік нысандарына және қызметтерінің сипатына қарай
мемлекеттік банк, ... ... ... ... ... банк,
сыртқы сауда банкі, депозиттік ... жер ... ... ... ... ... тұтынушылық кредит банкі»3 деп бөлген.
Ал банктік құқық саласын жан-жақты ... ... ... Олейник «Банктік қызметті банктер ... ... ... ... ... ... ... және нақтылы жүзеге асырылатын банктік
операциялардың жиынтығы деп түсіну қажет »4, - деген ... ... А. ... ... «... тек жалаң «банктік операциялармен»
шектелі банктік қызмет ұғымының философиялық, экономикалық, ... ... ... ... ашып ... ... болатын сияқты».Сонымен бірге,
«банктік қызмет» ұғымын «банктік операция терминіне көп қырлы мағына беріп
байыту арқылы ғана ... ... ... ... ... және тағы бір назар аударатын өте маңызды жайт ... ... ... ... Н. Д. ... право.-М., 2000 стр 45
2Найманбаев С. М. Мемлекеттік басқару: маңызы, ... // ... №5 44 ... М. А. Проблема разделения власти и банковская система. // Деньги
кредит. – 2000. -№1. стр 65. 4Олейник О. М. ... ... ... ... стр 7.
әрі «темір қазығы» болып табылады.1
Демек банктік қызмет ретінде жүзеге асырылатын банктік ... ... ... ... жөн ... ... (1995 ... 31 тамыздағы) «Қазақстан Респуликасындағы
банктер және банк қызметі туралы» заңында банк ... ... ... банктік қызметтер (банктік операциялар) ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру, сондай-ақ банктердің осы бапта белгілегне өзге
де операцияларды жүргізуі банк қызметі болып ... деп ... ... ... 30 – ... ... ... банк
операцияларына мыналар жатады:
1) депозиттерді қабылдау, заңды тұлғалардың банктік ... ... ... ... қабылдау, жеке тұлғалардың банктік шоттарын ашу ... ... мен банк ... ... түрлерін жүзеге асыратын
ұйымдардың корреспонденттік шоттарын ашу және жүргізу;
4) жеке және ... ... ... ... ашу және жүргізу
жатады, оларда осы тұлғаға тиесілі ... ... ... ... ... ... ... нақты саны көрсетіледі;
5) кассалық операциялар: қолма-қол ақшаны ұсатуды, айырбастауды, қайта
санауды, сұрыптауды, қаттап бууды және сақтауды қоса ... осы ... 2), 6)-9), 12) және 13) ... ... банк ... ... асыру кезінде оларды қабылдау және беру;
6) аударым операциялары: жеке және ... ... ... ... ... ... тапсырмаларын орындау;
7) есепке алу операциялары: жеке және ... ... ... өзге де ... міндеттемелерін есепке алу (дисконт);
8) банктік заем операциялары: банкке, ипотекалық ұйымға, номиналды
ұстаушы ретінде клиенттердің шоттарын ... ... бар ... ... ... және ... бақылау пакеті мемлекетке немесе ұлттық
холдингке не ұлттық басқарушы компанияға тиесілі заңды тұлғаға ... және ... ... ... ... ... шетел валютасымен айырбас операцияларын ұйымдастыру;
10) банкаралық клиринг: төлемдерді жинау, салыстырып тексеру, сұрыптау
және ... ... ... ... есебін жүргізу және клиринг
қатысушылары - банктердің және банк ... ... ... ... ұйымдардың таза позицияларын айқындау;
11) төлем карточкаларын шығару;
12) банкноттарды, ... мен ... ... А. А. Банктік қызметті мемлекеттік басқару. з. ғ. к. ... алу үшін ... ...... 2005. 19 ... ... құжаттарын (вексельдерді қоспағанда) инкассоға қабылдау;
14) аккредитив ашу (ұсыну) мен оны растау және ол бойынша
міндеттемелерді орындау;
15) банктердің ақшалай нысанда орындау ... банк ... ... үшінші тұлғалар үшін ақшалай нысанда орындау көзделетін
банк кепілдемелерін және өзге де ... ... ... осы ... ... ... ... қатар, уәкілетті органның лицензиясы болған жағдайда ... ... ... ... ... ... бағалы металдарды (алтын, күміс, ... ... ... ... құйма күйінде, тазартылған қымбат бағалы
металдардан жасалған монеталарды сатып алу, кепілге қабылдау, есепке ... және ... ... ... металдар мен асыл тастар бар зергерлік бұйымдарды
сатып алу, кепілге қабылдау, есепке алу, сақтау және сату;
3) ... ... ... вексельдерді инкассоға
қабылдау, төлемшілердің вексельдерді төлеуі жөнінде қызметтер көрсету,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру;
5) өзінің бағалы қағаздарын (акцияларды қоспағанда) шығару;
6) факторингтік операциялар: тауарларды ... ... ... төлемсіз тәуекел етіп қабылдай отырып, төлем жүргізуді талап
ету құқығын ... ... ... ... ... (жұмыстарды,
қызметтерді) сатып алушының қарыз міндеттемесін сатушыға айналым ... ... ... алу ... төлеу;
8) сенімгерлік операциялар: сенімгердің мүддесіне және ... ... ... ... және ... ... бағалы
металдар бойынша талап ету құқықтарын басқару;
9) сейфтік операциялар: сейфтік ... ... және ... беруді қоса алғанда, ... ... ... ... ... ... мен ... сақтау бойынша
қызметтер.
12. Банктер бағалы қағаздар нарығында мынадай кәсіби қызмет түрлерін
жүзеге асыруға құқылы:
1) Қазақстан Республикасының және ... ... ... ... талап етілетін рейтингін алған ... ... ... не ... ... ... шешімі бойынша мемлекеттік бағалы
қағаздармен, базалық ... ... мен оны ... алу ... ... ... туынды бағалы қағаздармен - брокерлік;
2) Қазақстан Республикасының және рейтингтік агенттіктердің бірінің ең
төменгі талап етілетін рейтингін алған ... ... ... ... ... ... шешімі бойынша мемлекеттік бағалы қағаздармен,
сондай-ақ базалық активтерінің тізбесі мен оны сатып алу ... ... ... ... ... ... осы Заңның 8-бабында
белгіленген жағдайларда өзге де ... ... - ... ... ... ... қағаздар нарығында кәсіби қызметтің жоғарыда аталған
бір немесе бірнеше үйлесімді түрлерін жүзеге асыруына ... ... ... ... 1) және 2) ... ... рейтингтік
агенттіктердің тізбесін және ең төменгі талап етілетін ... ... ... ... ... өмірінің әр алуан мүдделерінің түйісетін жері
банк жүйесінің ауқымы ... ... ... ... ... ... ... өңірлік қаржы орталығы туралы» 5 маусым 2006
жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Заңына (ары ... ... ... ... ... орталығы құрылып, оның құқықтық мәртебесі айқындалды.
Заңның 3-бабаына ... ... ... құру ... мақсаттар мен оның
жұмыс істеу принциптеріне сүйенеді:
Қаржы орталығын құрудың мақсаттары бағалы қағаздар нарығын дамыту,
оның ... ... ... ықпалдасуын қамтамасыз ету, Қазақстан
Республикасының экономикасына инвестициялар тарту, қазақстандық капиталдың
шетелдік бағалы қағаздар нарығына шығуы ... ... ... ... және ... ... теңдігі;
2) капиталдың Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жұмыс істейді.
Қаржы орталығының қызметін реттеу жөніндегі уәкілетті орган құрылып,
Қаржы ... ... ... ... ... сәйкес мамандандырылған қаржылық соттың шешетіндігі айқындалды.
(Заңның 4- және ... ... ... «Алматы қаласында
мамандандырылған қаржылық сот құру туралы» 17 тамыз 2006 ... ... ... ... ... қаржы орталығына қатысушылардың азаматтық-
құқықтық дауларын ... ... ... ... ... ... сот құрылды.
«Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы болып саналатын қор ... ... ... ... ... ... ... өңірлік
қаржы орталығының қызметін реттеу агенттігінің төрағасының 2006 жылығы 8
қыркүйектегі № 8 ... ... сай, ... ... ... ... қаржы орталығының қызметін реттеу жөніндегі
агенттігі (әрі қарай - Агенттік) ... ... қор ... ... ... ... ... ҚР 1995 ж. 31 тамыздағы №2444 заңы ... ... мен ... мен) – ... правовая система
ЮРИСТ, 12. 02. 2007.
биржаларының тізбесі бекітілді. Оларға мыналар ... ... ... London Stock Exchange
4) Euronext
5) Toronto Stock Exchange
6) Deutsche Borse
7) Tokyo Stock ... ВМЕ Spanish ... Borsa ... SWX Swiss ... Hong Коng Stock ... Shanghai Stock ... Singapore Exchange
14) Taiwan Stock Exchange Corp.
15) «Қор биржасы Москвалық банк аралық валюталық биржасы» ... ... ... қор сауда жүйесі» Қауымдастығы;
17) «Қазақстандық қор биржасы» АҚ.
Бүгінде таратылған ... ... ... қаржылық орталықтың
құрылысы он фаза, үш кезеңмен жүзеге асырылады. Бірінші ... мен ... ... ... ... ... кезеңі 2008-жылдың аяғына дейін,
үшінші кезеңі - 2009-жылдың ... ... ... ... ... жалпы аумағы 160 мың шаршы метрді құрайтын төрт ... ... ... ... ... ... ... жалпы аумағы 1 млн. шаршы
метрдң құрайтын 30 кеңкес ғимараты болмақ.
Алдын-ала болжам бойынша оған 2 ... ... ... ... қаласындағы аймақтық қаржылық орталықты бірегей құқықтық
режимдегі арнаулы аймақ түрінде құру ... ... ... ... жұмысын реттеуші органға бірқатар министрліктердің, оның ... ... ... реттеу, салық және кедендік бақылау, виза беру
т.б. мемлекеттік функциялары беріледі. ... ... ... ... үшін
жеке тәуелсіз сот құрылмақ. Аймақтық қаржылық орталықта тек брокерлік және
дилерлік ұйымдар тіркеуден өтеді. Бұл ... ... ... орталыққа
арнайы құқық беру арқылы заңды тұлға ретінде және ... ... ... ... тіркелуді өзара біріктіру межеленген. Қаржылық
орталыққа ... ... ... тек ... қаржылық
орталықтың арнаулы сауда алаңында сауда-саттықты жүзеге ... ... ... ... ... іс-қызмет жүргізу үшін ... ... ... шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ
тұлғалар Алматы ... ... ... ... ... елімізге
кіретін виза алады. Аймақтық қаржылық орталықтағы негізгі ойыншылар тобы
брокерлік-дилерлік ұйымдармен ... ... ... мен ... ... ... қаржылық орталыққа қазақстандық зейнетақы
қорлары, пай қорлары, сақтандыру ұйымдары, ... ... мен ... және басқа да ... ... ірі және ... ... ... соның ішінде исламдық инвесторлар инвестиция ... ... ... ... ... ... мүддесі мен мемлекет
меншігіне байланысты күрделі мәселелерді ... ... ... ... қатынастарды түрлендіруге, қаржы жүйесін нарықтық ... ... және ... ... ... қызу ат ... әлеуметтік хал-ахуалдар мен экономикалық тұрақтылықты тиісінше
қамтамасыз ете алатын, Қазақстан республикасының тиісті заңдары мен ... ... ... ...... ... ... асырылатын, экономикалық сипаттағы қызмет болып табылады.
Сонымен банктік қызмет қоғамдық, ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз етуге, мемлекеттік
және мемлекеттік емес банктердің ақшалай ресурстарын қалыптастыруға ... ... ... ... бұл ... мемлекеттің басты мақсаты, өзінің арнайы
мамандандырылған, жеткілікті ... ... ... ... органдары арқылы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі мен басқа да
банктердің, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... агенттері болып саналатын мемлекеттік емес банктердің
банктік қызметтерін мемлекеттік ... ... ... деп ... Осыған қарап банктік қызметті мемлекеттік ... ... банк ... ұйымдастыру, тиісті мемлекеттік және
мемлекеттік емес банктердің жүйесін ... ... ... ... емес ... ... ... және мемлекеттік
емес банктердіңтік реттеу жөніндегі біртұтас алғанда мемлекеттік ... емес ... ... оның ... уәкілетті органдарының
өктем - ықпалды ұйымдастырушы қызметтері сипатында жүзеге асырылатынын айта
кетуіміз қажет.2
Банктер –– экономиканың ... ... ... ... қатынастар субъектілері арасындағы есеп айырысулар
жүзеге асырылады.
Осы және өзге де өзекті мәселелерді шешу тек ... ... Әр ... ... ... ... мүддесін ескере отырып,
мемлекет «ойынның жалпы ережелерін» құрады.3
Банк жүйесінің қаншалықты дұрыс ... оның ... ... ... ... ... экономиканың жалпы
1«Kazakhstan Today» ақпараттық агенттігі, 15.09.2006 жыл.
2Сейтжанов А. А Банктік қызметті ... ... з. ғ. к. ... алу үшін ... ...... 2005.
3Абжанов Д. К. «Государственно – ... ... ... в РК». ... на соискание уч. степ. КЮН.,Автореферат.
– Алматы, 1998 г. стр. 3.
жағдайы анықталады.
Банктік қызметтің ... ... ... қызметті
мемлекеттік реттеуге қатысты құқықтық нормалардың, ... ... ... ... Қазақстандағы банктік қызмет аясындағы мемлекеттік
басқару
процестері өтпелі нарықтық кезеңдегі аса күрделі ... мен ... әр қилы ... ... ... асырылуда. Егемен елімізде
қарқынды жүргізіліп жатқан нарықтық түрлендірулерге орай, ... ... ... ... ... –– реттеуге айтарлықтай
назар аударылып, тиісті заңдар шығару ауқымын кеңейту ... ... ... ... ... қызмет аясын мемлекеттік басқару,
мемлекеттік қаржы, валюта, ақша – ... ... оның ... ... ... ... ... ретінде танылғандықтан және
түбегейлі реформаларға байланысты өзекті мәселелері көп мемлекеттік ... ... ... пен ... ... тұрғысынан алғанда
қажеттілігіне байланысты, қазіргі кезде алдыңғы қатарға шығып отыр.1
Қай елдің ... банк ... ... –– ... ... мәні мен ... ... өркендеп – өрлеу шағы нарықтық ... ... ... ... ... ... ... – ақша,
ақша-кредит қатынастарының басымды рөлі ақша –кредит айналымын және ...... ... ... ... алға ... Осыған
байланысты кредиттік-қаржылық процестерді мемлекеттік, корпоративтік және
т. б. тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің орталық буыны болып табылады. Ақша – кредит
жүйесінің ... ... ... және ... ... етеді.
Қандай болмасын егемен мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігі әрқашан
стратегиялық ... бар ... банк ... ... ... ... ... байланысты болады. Қазақстан Республикасының нарықтық
үлгідегі банк ... ... және оның ... ... айтарлықтай
қалыптасуы елімізде жүргізіліп және жалғасын тауып жатқан экономикалық
реформалардың аса маңызды ... ... ... ... банк ... ... ... халықаралық стандарттарға сай қалыптасуы мен оның нормативтік ... ... ... ... экономикалық реформаны біртіндеп
жүзеге асырудың міндетті шарты болып табылады.2
«Банктік және қаржылық –– экономикалық ... ... ... ... ғалымдар «Банк жүйесі қандай болмасын
елдің белгілі тарихи даму ... ... ... ... ... авт.) әр ... банктер мен банктік институттардың жиынтығы,
кредит
1Сейтжанов А. А. « Банктік ... ... ... З. Ғ. К. ... алу үшін ... ... Автореферат –– Алматы, 2005.
2Бұл да сонда.
жүйесінің құрамдас бөлігі»1 ... ... ... А. Благодатин, Л. Щ. Лозовский, Б. А. Райзберг «банк ... ...... ... ... жұмыс істейтін өзара
байланысқан әр түрлі банктер мен басқа да ... ... » деп ... Эриашвили «банк жүйесі (бұл ретте Ресей Федерациясының деп
түсіну қажет. авт.) ... ... ... ... шетелдік
банктердің филиалдары мен өкілдіктерінен тұрады» деп ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының банк
жүйесі өте күрделі әлеуметтік мақсатты бағыттағы жүйелер ... ... банк ... өз ... ... басқару процестерімен ғана
емес, сонымен бірге ... ... және ... ... ... ... ... үш түрлі моделін бөліп ... ... ... ... емес ... ... модель.
Мемлекеттік модель елде тек мемлекеттік банктердің болуымен және
олардың ... ... ... ... асыруымен сипатталады. КСРО
Мемлекеттік банкі мемлекет атынан қатынастарға түсе тұра биліктік құзіретке
ие ... ... ... ... жеке ... банктерге
негізделген.Бұл банктік жүйе барлық ... ... ... және бар ... банктік қызметтің өзі жеке қызмет түрі ретінде пайда болған.
Банк жүйесін құрудың тиімді моделі болып үшінші модель ... ... ... және жеке банктер қызметті жүзеге ... жеке ... ... ... бір ... ... ие
мемлекеттік органдар болып табылып, мемлекеттің ақша – кредит ... ... ... ... банк жүйесінің жай – күйі:
• екі деңгейлі болуы ;
• Қазақстан Ұлттық Банкінің мемлекеттік ... ... ... ... тәуелсіздігі ;
• Айрықша құқықтық мәртебесі бар Қазақстан Даму Банкінің ерекшеленуі;
Банк жүйесіндегі мемлекеттік емес меншік нысанына ... ... мен өзге де ... есеп ... мекемелерінің
1Аубакиров А. А., Бахаров В. А., Хамитов Н. Н., Ютиш В. М. ... и ...... ... –– ... Жеті ... –712 ... Благодатин А. А. , Лозовский Л. Ш. , ... Б. А. ... ... М: 2002г стр. ... Н. Д. ... право – М; 2000 г. стр. 19.
5Найманбаева С. С. Финасовое право. –– Алматы: Дәнекер. 2004 г. стр. 320.
молдығы сияқты ... ... ... банк ... ... ( екінші ) деңгейін :
1. Мемлекетаралық банктер ;
1. ... ... ... ... (заңды тұлғалары –
коммерциялық ұйымдары ) ;
2. ... ... ... емес ... ;
3. ... ... бар ... Республикасының резидент банкі –
аралас капиталы бар банктер құрайды.
Бүгінде ... ... ... 33 банк бар. Оның ... ... ... банк (Қазақстан тұрғын үй құрылыс жинақтаушы
Банкі ) , және 33 жеке ... ... ... ... 14 банк ... бар банктер болып табылады ... ... ... 9 ... ... қоса ... ) ... таңда нарықтық талаптарға және халықаралық банктік стандарт
ережелеріне сай жетілдірілген Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ...... механизм ауқымында өзара іс –
әрекеттері мен өздеріне тиесілі кәсіби қызметін, экономикалық – қаржылық
банктік операцияларын ... ... ... ... ... мен ... және тиімді жұмыс істеуі, ... ... ... ... банк ... жай – күйі мен ... тікелей тәуелді болады.
Сонымен қатар, аталған жүйесіз ... ... ... экологиялық және т.б. бағдарламалар мен жобаларды жүзеге
асыру мүмкіндігі жоққа ... ... банк ... ... негізін
құрайтын тиісті заң актілері нормаларының банк секторына қатысы бар ... ... ... мен және ... ... оның банк
жүйесі ауқымында жүзеге асырылатын банктік қызмет ... ... ... ... алатынын көрсетеді.
Бүгінде өскелең қоғам өмірінің әр алуан ... ... жері ... ... ... ... кездерде қаржы, валюта және
ақша-кредит саясаттарының қарқынды іске ... ... ... мәні мен «өзегі» банктік операциялар түрінде көрініс ... ... ... ... ... етіп отыр. Демек, бұл жердегі
мемлекеттің басты мақсаты өзінің арнайы ... ... ... ... бар, ... ... арқылы Қазақстан
Ұлттық Банкі мен басқа да ... ... ... мемлкеттік
басқару, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тиісті заңдары ... ... ... болып табылатын мемлкеттік емес банктердің
және банктік опеарциялардың жекелеген түрлерін ... ... ... ... ... реттеу деп тұжырымдай аламыз. 1Абжанов Д.
К. Государственно – прававое регулирование ... ... ... на ... уч. ... КЮН., – ... 1998 г. стр. 16, 17.
Нарық жағдайындағы қандай болмасын ақша-кредит ... ... ... ... ... адал бәсекелестік
негізінде құру арқылы осы аядағы азаматтық айналымның ... ... ... танытады. Осындай жағдайда мемлекеттік ұйымдастырушы-
реттеуші экономикалық-қаржылық және әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... Ибраева: «Мемлекет өз меншігіне жататын ... ... ... ал ... емес ... ... жанамалап
реттейді. Демек, қандай болмасын шаруашылықты ұйымдастыру және реттеумен
шұғылданады.
Осыған байланысты, ... ... ... реттеу функциясы болады. Ұйымдастыру тәсіліне ... ... ... ... ... –– деп
түсіндірген1 .
Авторлардың айтылған ой-пікіріне түйінді байлам ... ... ... мемлекеттің қатысуын білдіретін уәкілетті ... ... ... ... көз жеткізуге болады.
Реттеуші қызмет –– бұл А.М. ... ... ... ... заңы ... мен ... ... қоғамдық қатынастарға әсер етуі.»
Банктік қызмет кез келген мемлекеттің қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қарағанда
мемлекеттік-биліктік құрылымдар тарапынан қатаң реттелетін ... ... Бұл ... ... ... ... тиесілі және олардың
қаржылық жүйенің ... ... ... ... ... заң ... ... белгілердің үшеуін бөліп көрсетеді.
1) қаржылық өзара тәуелділік деңгейінің жоғарылығы;
2) оңай алынатын ақша қаражаттарына негізделуі;
3) жариялылықтың жеткіліксіздігі;
Жоғарыда аталған банк ... ... жеке ... ... ... өзара тәуелділік деңгейінің жоғарылығы экономикалық
қызметтегі қаржылық делдал ретіндегі банктердің мәртебесімен түсіндіріледі
және банк ... және оның жеке ... ... көрініс
табады. Шындығынды активтердің көлемі жеке капиталдан ... есе ... және тек ... кез ... ... соның ішінде ең сенімді ... ... ... қабілетті» болып табылатын жағдайды түсіндіруге болады.
Бұл ... ... ... ... ... ... банктің
салымшыларының өздері салған ақша қаражаттарын ұжымды түрде ... ... банк шын ... ... ... ... дегенді білдіреді. Бұндай
жаппай алудың нәтижесінде банк ликвидтіліктің ... ... ... ... және ... активтерін сатуға мәжбүр болады. Бірақ нарықтық
экономикада активтердің ... ... мен ... ... құны ... ... ... Ғ., Ибраева А. С. Мемлекет және құқық теориясы. – Алматы:
жеті жарғы, 1998. 46 б.
Екіншіден, ... ... ... ... әлсіздігі
де бұндай жаппай алудың мүмкіндігін арттырады. Банк пен клиент арасындағы
шартқа сәкес банктің салымшыларға ... ... ... бойынша ақша
қаражаттарынтөлеу міндеті банк капиталының ... ... ... қойған клиенттердің ... ... ... ... айқындайды. Төлемдердің дәл осы басымдылық
құрылымы салымшыларды банктің алғашқы сәтсіздігі белгілері пайда болғаннан
бастап ... кері ... ... Теориялық тұрғыдан алғанда
салымша шынайы ақпарат негізінде ме, әлде жалған ақпарат негізінде салымын
кері қайтаруға әрекет етіп ... ... ие ... ... ... ... дәрежеде жария түрде
жүзеге аспауы банктің қаржылық жағдайы нашарлауы туралы өте кеш ... және оған ... ... және өз ... ... ... ... мүмкін. Бұл факт банктің шынайы қаржылық жағдайынжалпыға ... ... ... ... өте ... ... ... тез ескіріп кетеді, өйткені активтердің құрылымы ... ... күрт ... ... ... контекстте «банктік реттеу» терминіне келесідей ... ... ... ... ... банктік белсенділікті шектеуді
мақсат ететін мемлекеттік органдармен (мысалы, Парламент пен заң ... ... да ... ... ... ... ... ереже
түрнде) және де өзін-өзі басқаратын үкіметтік емес ... ... ... ... практика Кодексі ... ... ... ... жүріс-тұрыс ережелерінің
жүйесі. Бұл анықтамадан кем дегенде үш қорытында шығаруға болады:
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік қатаң белгіленген шектерде
өтеді және нәтижесінде нарықтық экономиканың ... ... ... туралы ұмытуға тура келеді.
Екіешіден, Өзінің табиғаты бойынша экономикалық мәнге ие реттеу
бәсекелестіктің ... ... ... ... мүмкіндік беретін
экономикалық емес, мәжбүрлеу элементінен тұрады.
Үшіншіден, реттеу мемлекеттік-биліктік құрылымдармен жүзеге
асырылғанда оның ең ... ... ... ... ... табылады.1
Банктік реттеудің екі түрі бар: валюталық және пруденциялық. 13 маусым
2005 жылы қабылданған ... ... ... ... ... бақылау туралы” Заңының 4-бабына сәйкес,
1. Валюталық реттеудің ... ... ... өсуге қол жеткізу
және экономикалық қауіпсіздікті ... ету ... ... ... болып табылады.
2. Валюталық реттеудің міндеттері:
1 Н.Ю. Ерпылева. Российские банковское право: ... ... ... ... // Банковское право: - №1-2-1999 с
2.
1) Қазақстан Республикасында валюталық құндылықтардың
айналысының ... ... ... ... ... экономикаға одан әрi кiрiгуi
үшін жағдайлар жасау;
3) валюталық операциялар мен капитал легi ... ... ... ету ... ... 5-бабында валюталық реттеу органдары анықталған.
1. Қазақстан Республикасында валюталық реттеудiң негізгі органы
Қазақстан ... ... ... ... ... Үкiметi және өзге де мемлекеттiк органдар
валюталық реттеуді өз құзыретi шегінде жүзеге асырады.
3. Қазақстан ... ... ... және Қазақстан
Республикасының Үкiметi осы ... ... өз ... ... ... ... еместер үшін мiндеттi нормативтік құқықтық актiлер шығарады.
Валюталық реттеу органдары әзiрлеген ... ... ... ... ... актiлер Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкімен міндетті түрде келісiлуге тиіс.
4. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi валюталық реттеудің ... ... осы ... ... ... ... валюталық құндылықтарды
пайдалануға байланысты қызметін жүзеге асыруына қойылатын талаптарды;
2) тармақшасының ... ... 2006 ж. 31 ... қоса ... бойынша қолданылады
2) резиденттер мен резидент еместердiң валюталық операцияларды жүзеге
асыру тәртiбiн, соның iшiнде ... ... ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыратын
резидент еместердің валюталық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдармен келiсiм бойынша олардың
құзыретiне сәйкес ... ... мен ... ... ... ... ... операциялар бойынша есепке алу және есептілік нысандарын
белгілейдi.
Жүзеге асырылу тәртібі осы Заңда белгiленбеген ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі осы Заңда аталған валюталық
операцияларды тіркеуді ... ... (8 - бап, ... ... ... ... валюталық мониторингтi
Қазақстан Республикасының төлем балансының тұрақтылығын бағалау мақсатында
жүзеге асырады.
Валюталық мониторингтің ... ... ... мониторинг объектілерi жүзеге асыратын валюталық
операциялар бойынша ақпарат базасын жасау;
2) Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... позициясының статистикасын, оларды талдау мен
болжауды жетiлдiру болып табылады.
2. Резидент емес ... ... ... ... ... ... ... жұмыс iстейтін филиалдары мен өкілдiктерi валюталық
мониторинг объектiлерi болып табылады, Валюталық мониторинг ... ... ... ... ... Банкі айқындайды.
3. Валюталық мониторинг ... ... ... ... ... ... ... және резидент еместермен
iске асыратын жобалары ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады.
4. Валюталық мониторинг жүргiзу үшiн есептілік ... ... ... ... ... ... нормативтiк құқықтық
актісiнде белгіленедi. (11-бап).
Заңның 27-бабы валюталық бақылаудың мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... резиденттерi
мен резидент еместер валюталық операциялар жүргiзген кезде ... ... ... сақтауын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... валюталық операциялардың Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкестiгiн айқындау;
2) валюталық операциялар бойынша төлемдердiң ... және ... ... қажеттi құжаттардың болуын тексеру;
3) валюталық операциялар бойынша есепке алу мен ... және ... ... ... ... ... ... және банк қызметі туралы»
Қазақстан ... 1995 ж. 31 ... №2444 ... 41-бабы
банктерге және олардың лауазымды адамдарына ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң тұрақтылығын ұстап тұру мақсатында уәкiлеттi орган
банкiлердiң қызметiн реттеудi, ... ... және ... ... ... ... қоса,
пруденциалдық қалыптарды және банкiлер сақтауға мiндеттi басқа да ... ... ... ... ... нормативтiк құқықтық құжаттарды басып
шығару;
банкiлердiң қызметiн тексеру;
банкiнiң қаржы жағдайын сауықтыру жөнiнде ұсыныстар беру;
банкiлерге немесе олардың ... ... ... ... ... қолдану;
банкiлерге санкциялар салу арқылы реттеудi жүзеге асырады.
Банктердің қызметін реттеу жекелеген банктерге ... ... ... де, яғни банк ... қатысты да жүзеге
асырылады. Шоғырландырылған қадағалау ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы мен
сенімділігін қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... екі мақсатын бөліп көрсетуге болады:
1) Банктік қызметті тұтынушылар ретіндегі салымшыларды әрбір ... ... ... ... ... ... банктік жүйені бір мезетте бірнеше банктің жойылу тәуекелінен
қорғау;
Пруденциялық реттеу әрбір жеке ... ... ... ... ... ... деген пікірмен толықтай кеісуге болады. Пруденциялық
реттеу әрқашан жүйелік мүддені қорғауға ... және бұл ... ... ие ... ... ... ... жүзеге асыру нысаны
ретінде көрініс табатын функциялары ... Бұл ... ... мәселелерді ескере отырып, банктік қызметті пруденциялық
реттеудің үш ... ... ... ... ... ... function), банктердің тәуекелдік қызметін
минимизациялауға бағытталған;
2) қорғаушылық (protective function), жекелеген банк құлаған жағдайда
салымшылар мүддесіне кепілдік беруге бағытталған;
3) ... ... ... ... ... нақты банкке қаржылық көмекпен қамсыздандыруға бағытталған
Превентивтік фунция, банктік қызметті пруденциялық реттеудің ... ... ... ... Превентивтік функцияның мазмұнын толық
ашатын үш аспектісін бөліп ... ... Бұл ... ... әсер ету ... ... болады, өйткені құдіреттік
мемлекеттік органдардың нормативтік-құқықтық актілер қабылдау ... ... ... ... ... ... экономикалық қызмет
субъектілеріне міндетті мемлкеттік ... және ... ... ... ... капиталының жеткіліктігіне, ликвидтілігіне және төлем
қабілеттілігіне қатысты банктік қызметтің минималды экономикалық
стандарттарын қалыптастыру;
3) банк ... ... ... ... ... ... асыру;
Мәселен, банкiлер мiндеттi түрде сақтау үшiн ... ... ... қалыптардың құрамына:
• банкiнiң жарғылық капиталының ең төменгi мөлшерi;
• өз капиталы жеткiлiктiлiгiнің коэффицентi;
• бiр қарыз алушыға жасалатын тәуекелдiң ең көп ... ... ... ашық ... ... ... ... конгломераттары міндетті түрде сақтау үшін уәкiлеттi орган
белгілейтін пруденциалдық нормативтердің құрамына:
... ... ең аз ... өз ... ... ... бір ... алушыға жасалатын тәуекелдің ең көп мөлшері енеді. ... ... ... ... ең негізгі мазмұнды
аспектісі болып банктік қызметтің минималды экономикалық стандарттарын
қалыптастыру ... ... олар ғана ... ... ... тұрақтылығы
мен сенімділігін бағалаудың объективті критерийі болып табылады. Капиталдың
жеткіліктілігіликвидтілік және төлем ... ... ... ... ие болғанымен, олар құқықтық нысанды көрініс табады және ... ие ... ... орай тағы да ... ... пруденциялық реттеу
мемлекеттің негізгі функцияларының бірі екендігін айта кету ... және ... ... ... ... ... (Ұлттық) банкпен жүзеге
асырылады.
Жоғарыда қозғалған мәселелерді ескере отырып, банктік қызметті
пруденциялық ... ... ... ... ... ... толығымен банктік жүйенің тұрақты және сенімді ... ... ... қатар банктік қызметтімемлекеттік ... ... ... салымшылар мүддесін қорғауды, банк қызметінің
экономикалық нормативтерін ... жіне ... ... ... ... ететін мемлекеттік – биліктік нормалардың жүйесі.
Банктік қызметті мемлекеттік реттеу елде қалыптасқан банктік
жүйе ... ... ... ... ... абзал.
Субъектілерге белгілі бір құқықтар бере отырып және міндеттерді белгілей
отырып, мемлекет ... ... ... ... ... мүмкіндігі мен
ақылға сыйымдылығынан шығады.1
Банктік қызмет кез келген мемлекеттің қаржылық жүйесінің
негізгі элементі ... ... ... ... ... ... - биліктік құрылымдар тарапынан қатаң реттелетін объект болып
табылады .
Мемлекет тарапынан қатаң реттелудің себебі неде?
Бұл ... ... ... қоғамдық мақсатынан іздеу
керек. Банктер миллиондаған адамдардың ақшасын сақтайды. Банктер жеке ... Н.Ю. ... ... ... ... ... ... банковской деятельности. // Банковское право: - №1-2-1999
стр. 2.
заңды тұлғалардың ... ... ... ұзақ ... ... дейін кредитке деген қажеттілігін қанағаттандырады. Банктер
заңды
тұлғалар арасындағы есеп айырысу орталығы ... ... ... қоғамдағы ақшаға тікелей қатысты болады. Банктер өздерінің негізгі
функцияларын өз дәрежесінде атқаруы олардың ... ... ... қызметті мемлекеттік реттеу күрделі экономикалық-
құқықтық құбылыс болып табылады. ... ... ... экономикалық
жүйесінің біртұтастығын қамтамасыз ететін кейбір экономикалық функцияларды
алып, экономикалық қатынастардың субъектісі бола ... ... ... ... ... ... ... ішінде банктік сфераны) сөз
қозғағанда, біз тек мемлкеттік қана емес, сонымен қатар экономиканы жария
құқықты қолдана отырып, ... ... ... ... елдегі ақша айналым ережелерін,
банктерді құру, ... ... ... ... қоғамдық мүдденің
бар екендігін ескеру қажет.
Мемлекеттің банктік сфераға мемлекеттік – құқықтық әсер етуі ... ... өз ... ... ең ... және тиімді қаруы
болып құқық табылады. Мемлекет ... ... ... ... ... ... асыру құқықтық реттеудің мәнін құрайды.
Мемлекеттің құқықтық қызметінің келесі аспектілерін ... тек ... ... қызмет ету, қоғамның мүдделерін,
азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау;
2. ... ... ... ... ... ... мекемелердің және лауазымды тұлғалардың құзіретін
белгілеу, азаматтардың және ... ... ... ... ... арақатынасын регламентациялау;
3. мемлекет механизмі құрама бөлімдерінің, биліктік құзіреттерінің
жүзеге асыру процедураларын бекіту;
4. азаматтарды құқықтарын ... мен ... ... ... ... ... кепілін белгілеу;
5. мемелкеттік қызметкерлердің жауапкершілігін бекіту, азаматтарға
лауазымды ... ... ... қысымнан қорғау.
Өз функцияларын жүзеге асыру жағынан алғанда мемлекет банктік
қызметті реттеу барысында келесі мақсаттарды көздейді.
1.Елдің ақша ... ішкі және ... ... ... ... ... мен ... мүдделерін қорғау.2
2. Экономиканың банктік секторына мемлекеттік ықпал ету қажеттілігі
банктік капитал мен өндірістік капиталдың ... ... ... жаңа ... ... ... ... байланысты туындағаны да
баршаға аян. Корпоративтік (және жеке меншік) қаржылық ... ... ... ... біте ... ... дамудың шынайы көрінісі
болып табылады. Осыған орай, банктік, өндірістік
1Абжанов Д. К. ...... ... ... в РК // ... на ... уч. ... К. Ю. Н. –Алматы,
1998 с 21.
2Там же.
және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... әкеп ... еңбегіде Коньев В. В., «... кез келген жағдайда банктік қызметті
мемлекеттік ... ... ... бұл ... кәсіпкерлік қызметті
жүзеге асыру бостандығының бұл қызметтің монополясыздығына кепілдік беру,
тек мемлекет мүддесін ғана емес, ... ... заң ... ... да ... ... ... қажет:»-деп ой түйіндейді.1
Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды ... ... ... ... 2003 ... 4 ... № 474-ІІ Қазақстан Республикасының
Заңының 1-бабының 5) тармақшасына сәйкес қаржы ... - ... ... мен тұтынуға, сондай-ақ қаржы құралдарының шығарылуына және
айналысына байланысты ... ... ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттiк реттеудiң және
қадағалаудың мақсаттары, принциптерi мен мiндеттерiне тоқталайық.
1. ... ... мен ... ... мемлекеттiк реттеудiң және
қадағалаудың мақсаттары:
1) қаржы ... мен ... ... ... ... ету және ... алғанда қаржы жүйесiне деген сенiмдi қолдау;
2) қаржылық қызмет көрсетуді тұтынушылардың мүдделерiн қорғаудың
тиiстi ... ... ... ... ... адал бәсекенi қолдауға бағытталған қаржылық
ұйымдардың қызметi үшiн тең ... ... ... ... ... Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттiк реттеудiң ... ... ... мен ... ... ... пайдалану;
2) қаржылық ұйымдар мен қаржылық қадағалау қызметiнiң айқындығы;
3) тәуекелдердi бағалауға негiзделген ... ... ... жаңа ... ... және қызмет көрсетудi дамытуды қолдау арқылы
қаржылық қызмет ... ... ... ... ... ... ... кешендiлiгі, сондай-ақ қаржы рыногына қазiргi заманғы
технологияны енгiзу;
5) қаржылық ұйым органдарының ... ... ... ... ... мен ... ұйымдарды мемлекеттiк реттеудiң және
қадағалаудың мiндеттерi:
1) қаржылық ұйымдар ... ... ... қаржылық
ұйымдарды корпоративтiк басқаруды жақсарту үшiн ... ... ... ... ... ... ... қаржы рыногы мен
қаржылық ұйымдардың мониторингi;
3) қаржылық тұрақтылықты қолдау мақсатында ... ... ... ... ... ... ресурстарын шоғырландыру;
4) қазiргi заманғы технологияларды енгiзудi ынталандыру, қаржылық
1Коньев В. В. ... ... ... ... – М., ... ... ... және олар көрсететiн қаржылық қызметтер көрсету
туралы ақпараттың тұтынушылар үшiн ... және ... ету ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды реттеу мен қадағалауды Қазақстан
Республикасының Президентi айқындайтын бiртұтас уәкiлеттi орган ... ... ... ... ... ... және есеп бередi және ... ... ... ол ... Ереженiң негiзiнде әрекет етедi.
Уәкiлетті органның еңбекақы төлеу жүйесiн Қазақстан Республикасының
Президентi ... ... ... ... ... ... ... ұсынуы бойынша бекiтедi.(7-бап).
Уәкiлеттi орган қаржылық ұйымдардың қызметiн ... және ... ... ... заң актiлерiнде көзделген жағдайларда
қаржылық ұйымдарды ашуға (құруға), оларды ... ... ... құру ... ... ... және оны керi қайтарып алады, қаржылық ұйымдардың
бөлiмшелерiн ашуға келiсiм ... ... ... ... ... беру ... айқындайды;
2) Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларда
қаржылық ұйымдардың басшы қызметкерлерi лауазымдарына ... ... ... ... не ... ... бас тартады, сондай-ақ
аталған келiсiмдi берудiң не беруден бас тартудың тәртiбiн айқындайды;
3) Қазақстан Республикасының заң ... ... ... ... кәсiби қызметтi жүзеге асыруға лицензиялар беру,
қолданылуын ... және керi ... алу ... белгiлейдi, аталған
лицензияларды бередi, қолданылуын тоқтатады және керi қайтарып алады;
4) қаржылық ұйымдар, қаржылық қызмет ... ... ... да
жеке және заңды тұлғалар үшiн Қазақстан Республикасының аумағында орындалуы
мiндеттi нормативтiк құқықтық актiлер шығарады;
5) қаржылық ұйымдар үшiн, оның ... ... ... ... және ... ... өзге де ... мен
лимиттердi бекiтедi;
6) қаржылық ұйымдар мен олардың ... ... ... және статистикалық есептiлiктi қоспағанда) тiзбесiн, нысандарын,
табыс ету мерзiмдерi мен тәртiбiн белгілейді;
7) Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде ... ... ... ... ... есепке алу мен қаржылық
есеп беру және бухгалтерлiк есеп стандарттары туралы заңдарын қаржылық
ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысына қатысу үшін өз
өкілін жібереді;
8) Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларда
және шектерде, оның iшiнде ... ... ... ... ... ұйымдар
мен олардың аффилиирленген тұлғаларының қызметiн тексередi;
9) қаржылық ұйымдарға Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде
көзделген ... ... ету ... мен ... ... ... және ... Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларда
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ұйымдардың
лекцияларын мәжбүрлеп сатып алу туралы шешiм қабылдайды;
11) Қазақстан Республикасының заң ... ... ... ... тарату комиссияларының қызметiн бақылауды жүзеге
асырады;
12) қаржылық ... ... ... ... ... ... өзге де ... қорғалатын құпияны құрайтын мәлiметтердi
қоспағанда), оның ... ... ... ... ... ... ... құралдарында жариялайды.
Уәкiлеттi орган қаржылық ұйымдарға және ... ... оның ... ... ... ... ... қаржылық ұйымдар мен олардың аффилиирленген тұлғаларының қаржылық
жай-күйiн айқындау;
2) қаржылық ұйымдармен олардың аффилиирленген тұлғаларының ... және ... ... ... ... ... сәйкестiгiн айқындау;
3) қаржылық ұйымдардың аффилиирленген тұлғаларын айқындау;
4) қаржылық қызмет көрсетудi тұтынушылар құқықтарының бұзылуын ... оның ... ... ... ... ... немесе қаржы құралдарын шығару жөнiндегi
уәкiлеттiк берiлмеген қызметтi анықтау және оның ... алу ... ... ... орган осы баптың 1- және ... ... ... осы Заңның 10 - 13-баптарында көзделген
ерекшелiктердi ескере ... ... ... ... және қадағалау
жөнiндегi өзге де өкiлеттiктердi жүзеге ... ... ... ... заң ... ... қоспағанда, қаржылық ұйымдардың қызметiне араласуға құқылы
емес.(9-бап). 
Заңның 10-бабы ... банк ... ... және ... ... орган банк қызметiн реттеудi және қадағалауды жүзеге ... жеке және ... ... ... және ... ... ... мәртебесiне ие болуына, банктердiң еншiлес ұйым құруына және
оған ие болуына ... беру және ... ... бас ... ... ... рұқсаттарды бередi не беруден бас тартады;
2) банктердiң меншiктi капиталының ең аз мөлшерiн белгiлейдi;
3) ... ... ... ... ... талаптарды
белгiлейдi;
4) банктiк топтар үшiн ... ... және ... өзге де ... мен ... бекiтедi;
5) салымдарға (депозиттерге) мiндеттi ұжымдық кепiлдiк беру
(сақтандыру) ... ... ... және ... ... сыныптау мен оларға қарсы
провизиялар құру тәртiбiн белгiлейдi. Активтер мен шартты ... және ... ... ... ... мемлекет алдында салық
мiндеттемелерiнiң ... ... ... ... ... ... ... отырып айқындайды;
7) банктердiң тiзiлiмiн жүргiзедi;
8) банктiң аффилиирленген тұлғаларына Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... тәртiбiн айқындайды және
оларды қолдану туралы шешiм қабылдайды;
9) Қазақстан Республикасының банк заңдарында ... ... ... ... ... ... және уақытша әкiмшiлiктi
(банктi уақытша басқарушыны) тағайындайды;
10) Қазақстан Республикасының банк заңдарында белгiленген жағдайларда
Қазақстан ... банк ... ... ... ... жекелеген
банк операцияларын жүргiзуге лицензияны керi қайтарып алу туралы шешiм
қабылдайды және ... ... ... ... тағайындайды;
11) Қазақстан Республикасының заң актiлерiне сәйкес өзге ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру мақсатында
банктерде өз өкілінің болуына құқылы.
2.2.Бүгінде Қазақстан Ұлттық Банкі дені макроэкономикалық ... ... ... ... ... ету; ақша –кредит
жүйесінің тиісінше жұмыс істеуін қамтамасыз ету; ұлттық-валюта тұрақтылық
қамтамасыз ету; ұлттық төлем жүйесінің тиімді ... ... ... ... ... ... басқаруды жүзеге асырады. «Экономиканы
мемлекеттік реттеу елдің экономикалық саясатымен байланысты және оны ... ... ... ... ... ... ... ақша-
кредит саясатымен Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және жеке ... ... мен ... жерінде,
оның нақ ортасында (орталық банк деп ... ... ... нық
тұратын, айрықша құқық берілген, ... ... ... ... басқаруды жүзеге асыратын, мемлекеттік кредиттік-қаржылық
институт ... ... ... ... ... ... 1995 жылғы 30
наурыздағы N 2155 ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкi (Қазақстан Ұлттық Банкi) Қазақстан
1Танкиева А. Жергілікті ... ... ... ... // ... – 2004.-№3. 46 бет.
Республикасының орталық банкi болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкi басқа елдердiң орталық банктерiмен және басқа
банктермен қарым-қатынаста, халықаралық банктер мен басқа да ... өз ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң негiзгi мақсаты Қазақстан Республикасында
баға тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... iске асыру үшiн Қазақстан Ұлттық Банкiне мынадай
мiндеттер жүктеледi:
1) ... ... ... ... және жүргiзу;
2) төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету;
3) валюталық реттеу мен ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу. (7-бап).
Заңның 8-бабында Қазақстан Ұлттық банкiнiң функциясы, өкiлеттiгi және
құқықтары белгіленген. ... ... ... ... ... ... ақша-кредит саясатын
жүргiзедi, банкноттар мен тиындардың Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... эмиссиясын жасайды.
Қазақстан Ұлттық Банкi эмиссия жасайтын бағалы қағаздар мемлекеттiк
бағалы қағаздар болып табылады және олар ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкiметiмен келiсiм бойынша Қазақстан
Республикасы Үкiметiнiң мемлекеттiк қарыздарына қызмет көрсетуге қатысады
және ... ... ... ... ... ... ... 10.07.03 ж. N 483-II ҚР Заңымен алып тасталды
г) 10.07.03 ж. N 483-II ҚР ... алып ... ... ... ... ... ... Басқармасының шешiмi
бойынша Қазақстан Ұлттық Банкiнде банк ... ... ... ... ... құқылы. Банктер үшiн соңғы сатыдағы кредитор болып табылады;
Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... банктердiң және басқа ұйымдардың ... ... ... ... Банкi алдындағы борыштарын қайта құрылымдауға құқылы;
д-1) банк операцияларының мынадай түрлерiн ... ... ... және банк ... ... түрлерiн жүзеге
асыратын ұйымдардың корреспонденттiк шоттарын ашу және жүргiзу; жеке ... ... ... ... ашу және жүргiзу, оларда осы тұлғаға
тиесілі тазартылған бағалы металдардың және ... ... ... ... ... ... ... операциялар; аударымдық
операциялар; есепке алу ... ... ... ... ... банкноттарды, монеталар мен құндылықтарды
инкассациялау; шетел ... ... ... ... ашу ... және ... мен ол ... міндеттемелерді орындау,
сондай-ақ чек кітапшаларын шығару тәртібін айқындайды;
д-2) ... ... заң ... ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау ... ... ... ... әрi - ... ... банк
операцияларының және банктер үшін сейф операцияларының ... ... ... ... лицензия беру мүмкіндігі туралы қорытынды
береді, сондай-ақ осындай қорытынды берудің тәртібін айқындайды;
е) 10.07.03 ж. N 483-II ҚР ... алып ... 10.07.03 ж. N 483-II ҚР ... алып ... қаржы рыногындағы сыйақының рыноктық ставкаларына ықпал етудi
жүзеге асырады.
з) Қазақстан Республикасында ақша төлемдерi мен ... ... ... ... мен ... ... ... банк
операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ... ... ... ақша ... ... және ... ... ететiн төлем ... ... ... сондай-ақ қадағалауды жүзеге асырады, банктердің және ... ... ... жүзеге асыратын ұйымдардың төлем
жүйелеріне қолжетімділігін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... ... банк операцияларын жүзеге асырған кезде электрондық банк қызметiн
көрсету ережелерiн белгiлейдi;
и) Қазақстан Республикасында валюталық ... мен ... ... ... және ... ... барлық түрлерiн жүргiзуге
құқылы;
и-1) қызметiнiң ... түрi ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаларға валюталық
операциялар жүргiзуге, қолма-қол шетел ... ... ... ... және ... ... ... шетел валютасымен айырбастау
операцияларын ұйымдастыруға лицензиялар бередi;
и-2) банк операцияларының жекелеген ... ... ... банкноттарды, монеталар мен құндылықтарды инкассациялауға;
банкаралық клирингке; төлем ... ... ... бередi;
и-3) Қазақстан Ұлттық Банкінің лицензиясы негiзiнде ... ... ... ... ... ... ... бiрден-бiр түрi шетел валютасымен айырбас операцияларын
ұйымдастыру болып ... ... ... ... ... ... ... және қалыптастыру тәртiбiн белгiлейдi;
и-4) қызметiнiң бiрден-бiр түрi ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаларға әдiлет
органдарында мемлекеттiк тiркелуге рұқсат бередi;
к) банк қызметi, ақша төлемдерi мен ... заң ... ... ... ... операцияларды жүзеге асыру
мәселелерi бойынша барлық банктердiң, банк операцияларының ... ... ... ... және ... ... ... орындауына жататын нормативтi құқықтық актiлер шығарады, сондай-ақ
олардың сақталуын қадағалауды жүзеге ... ... ... ... ... ала отырып, Қазақстан Ұлттық Банкі үшін
бухгалтерлік есеп саясаты мен әдістерін айқындайды;
к-1) барлық қаржы ұйымдары ... ... ... ... алу
және бухгалтерлік есеп жүргізуді автоматтандыру мәселелерi жөніндегі
нормативтік құқықтық актілерді әзiрлейдi және ... ... ... ... ... ... банк операцияларының ... ... ... ... ... Республикасының бухгалтерлiк
есепке алу және қаржылық ... ... ... талаптары мен
буxгалтерлік есепке алу ... ... ... ... ... ... есеп жүргізуді автоматтандыратын жүйелерге қойылатын
талаптарды барлық қаржы ... ... ... оның ... ... қызметкерлерiн тарта отырып тексерулер арқылы бақылауды
жүзеге асырады;
к-3) арнайы қаржы компанияларының орындауы үшін міндетті бухгалтерлік
есеп, ... ... және ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілерді әзірлейді және бекітеді,
сондай-ақ олардың Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және ... ... есеп ... ... заңнаманы, сондай-ақ
операцияларды автоматтандыру жүйелеріне қойылатын талаптарды сақтауын
бақылауды жүзеге асырады;
л) ... ... алу және ... ... ... ... уәкiлеттi органмен келiсе отырып халықаралық қаржылық есептiлiк
стандарттарымен реттелмеген және ол арға қайшы келмейтiн ... ... ... ... ... оларға әдiстемелiк
ұсыныстарды әзiрлейдi және бекiтедi;
л-1) ... ... ... құзыретіне кіретін мәселелер
жөнінде онымен келісе отырып, төлем балансы, сыртқы борыш, ақша-кредит ... ... ... ... есеп беру тізбесін, нысандарын,
мерзімдерін белгілейді және оны жинауды ... ... ... органмен келiсiм бойынша барлық қаржы ұйымдарының және
Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде ... ... ... ... ... ... ... стандарттарға
сәйкес келетiн тiзбесi мен нысандарын, сондай-ақ табыс ету ... ... ... ... ... мен ... мәселелерi бойынша есептiлiк
тәртiбiн, нысандарын және табыс ету мерзiмдерiн белгiлейдi;
л-4) банктердiң және банк ... ... ... жүзеге
асыратын ұйымдардың үй-жайларын күзету мен жайластыруды ұйымдастыру жөнiнде
орындалуға мiндеттi талаптарды тиiстi уәкілеттi органдармен келiсiм бойынша
белгiлейдi;
м) Қазақстан Республикасы ... ... ... ақша ... аударымдары реттеу мақсатында, егер заң актiлерiнде өзгеше ... ... банк ... ... ... ... асыратын
ұйымдардың және барлық шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң банк шоттары
бойынша жүзеге асыратын төлемдердiң кезегiн ... ... ... ... ... ... жүктелген функцияларды жүзеге асыруына
жәрдемдесетiн және (немесе) қаржы ... ... бiр ... ... ... құруға және олардың қызметiне қатысуға құқылы;
н-1) Қазақстан Ұлттық Банкінің консультациялық-кеңесші органдарын
құруға құқылы;
о) ... ... мен ... ... алу, ... ... инкассациялау тәртiбiн белгiлейдi, банкноттар мен тиындарды сақтауды,
тасымалдауды және инкассациялауды қамтамасыз етуге қатысады, банкноттар мен
тиындардың ... ... ... құрайды;
п) Қазақстан Республикасы банктерiнiң жиынтық балансы мен өз ... және оны ... ... ... елдің есептiк төлем балансын, халықаралық инвестициялық ұстанымын
және жалпы сыртқы ... ... ... ... ... ... орташа мерзiмдi және ұзақ мерзiмдi болжамды ... ... ... ... ... ... кепілдіктері жоқ
мемлекеттік емес ... ... ... шарттардың мониторингін және
Қазақстан Республикасының аумағында қызметін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... асырады;
p-1) мемлекеттiң ақша-кредит және қаржы статистикасын қалыптастырады;
с) ... ... ... ... қате ... ... кезде
оны алып қоюға құқығы бар, банктік шоттан ... ... оның ... ... бар ... клиенттің банктік шотын дебеттеуге құқылы;
т) мемлекеттiк органдар мен қаржылық ұйымдар үшiн кадрлар ... ... ... қатысады;
у) бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті ... ... ... ... ... өз функцияларын жүзеге асыру мақсатында банктерден, олардың
қауымдастықтарынан (одақтарынан) және мемлекеттiк органдардан, жеке ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң нормативтiк құқықтық актiлерiне сәйкес
вексельдердi қайта есептеудi жүзеге асырады;
у-3) Қазақстанның Ұлттық Банкi мен Қазақстан Республикасының ... ... және ... басылымдарда жарияланатын сенiмгерлiкпен
басқару туралы шарттың негiзiнде Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... Банкi мен Қазақстан Республикасы Үкiметінің
немесе басқа да заңды тұлғалардың арасында жасалатын сенiмгерлiкпен басқару
туралы шарттардың негiзiнде ... ... ... ... Қазақстанның Ұлттық Банкi мен Қазақстан ... ... ... сенiмгерлiкпен басқару туралы шарттар ... ... ... банк ... ... белгiлейдi;
у-6) ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерiн белгiлейдi және
олардың орындалуын бақылауды жүзеге асырады;
у-7) ... ... мен ... ... ... бойынша
сандық шектеулердi белгiлейдi;
у-8) Қазақстан Республикасының заң актілерiнде айқындалған банк
қызметiн және ... ... ... ... ... ... алмай-ақ жүзеге асырады;
у-9) лицензиаттарға Қазақстан Республикасының банктiк және ... ... үшін өз ... ... ... ету ... ... қолданады;
у-10) банктерге және банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге
асыратын ... банк ... ... ... алу, оның ... ... ... операцияларды жүзеге асыру мәселелерi бойынша
нормативтiк құқықтық актiлердi ... ... ... өз құзыретi шегiнде
банктік және валюталық заңдарда көзделген ... ету ... ... қолдану тәртібін айқындайды және қолданады;
у-11) жеке және заңды тұлғаларға инвестициялық және ... сату ... ... ... ... ... ... қағаздармен операциялар жүргiзу
тәртiбiн белгiлейдi;
у-13) бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісе
отырып Қазақстан ... ... ... инвестициялық операцияларын
жүзеге асыру тәртібін айқындайды;
у-14) Қазақстан ... ... ... ... ... және
қайта айырбастау тәртібін айқындайды;
у-15) Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының активтеріне ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс көздерінің, сондай-ақ ішкі валюта нарығында
шетелдік валютаны ... ... ... ... ... ... Республикасының заңдарында көзделген ... ... ... мен ... ... ... Ұлттық Банкi Қазақстан Республикасының мемлекеттiк ақша-
кредит ... ... және ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... ... ету ... ... ... саясаты:
қайта қаржыландырудың ресми ставкасын;
ақша-кредит саясатының негiзгi ... ... ... ... ... ... ... нормативтерiн;
ерекше жағдайларда, операциялардың жекелеген түрлерiнiң деңгейi мен
көлемiне тiкелей сандық шектеулердi белгiлеу жолымен жүзеге асырылады ... ... iске ... ... ... ... ... операция түрлерiн жүзеге асырады:
1) қарыздар беру;
2) депозиттер қабылдау;
3) валюталық интервенциялар;
4) Қазақстан Ұлттық Банкiнiң қысқа мерзiмдi ноталарын шығару;
5) мемлекеттiк және ... да ... ... ... алу және ... ... керi сатып алу құқығымен;
6) коммерциялық вексельдердi қайта есепке алу;
7) Қазақстан Ұлттық Банкi Басқармасының ... ... ... да
операциялар. (30-бап).
Қазақстан Ұлттық Банкi банктердiң депозиттерi мен заемдары бойынша
сыйақы көлемдерi мен ... ... ... ең ... ... ... ... Ұлттық Банкi ең төменгі резервтiк талаптардың нормативтерiн
банктер мiндеттемелерi сомасының процентi ретiнде есептейдi.
Банктердiң есеп айырысу үшiн ... ... ... ... резервтiк талаптарды орындау шарттарын және оларды резервтеу
тәртiбiн, сондай-ақ ең төменгi ... ... ... ... ... белгiлейдi.
Ең төменгі резервтiк талаптардың нормативтерiн өзгерту осындай шешiм
қабылданған күннен бастап бiр айдан ерте қолданысқа енгiзiлмейдi.
Ең төменгi ... ... ... ... ... ... ... заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.
Қазақстан Ұлттық Банкi тарату ... ... ... ... банктің тарату комиссиясына өзiнде резервтелген қаражатты он
күндiк мерзiмде қайтарады. (32-бап).
Өтпелі кезең жағдайындағы ... ... ... ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын
реттеу мен қадағалау жөніндегі агенттігі банк жүйесінің екінші деңгейіндегі
(жалпы ... ... ... әкімшілік рұқсат беру вертикалін
көрсетеді. Коммерциялық ... ... ... ... реттеу және
қадағалау кезінен банк жүйесінің тұрақтылығын, аталған банктер мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу рыногтік
үлгідегі банк жүйесінің экономикадағы түрлендірулерге сай ... ... ... оның ... ... де жол ... Банк
секторындағы осындай ресми (мемлекеттік) және өзіндік басқарулардың
тиімділігі және ... ... ... ... ... – құқықтық базасының негізінде айқындалады.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі
жетілдіру ... ... ... ... 2003 ... 31
желтоқсандағы № 1270 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Қаржы
нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен ... ... ... ... ... "Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы
ұйымдарын ... мен ... ... ... ... ... ... Қаржы нарығын және қаржы ... ... ... ... агенттiгi (бұдан әрi - ... ... ... ... ... және есеп ... қаржы
нарығын және қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу мен қадағалауды жүзеге
асыратын мемлекеттiк ... ... ... ... ... нарығының және қаржы ұйымдарының қаржылық ... ету және ... ... қаржы жүйесiне деген сенiмдi қолдау;
2) қаржылық қызмет ... ... ... қорғаудың
тиiсiнше деңгейiн қамтамасыз ету;
3) қаржы ұйымдарын қаржы ... адал ... ... ... үшiн тең ... жағдайлар жасау болып табылады.
Агенттіктің мiндеттерi:
1) қаржылық қызмет ... ... ... мен ... бұзушылықтарды болдырмау жөнiндегi шараларды iске асыру;
2) адал бәсеке принциптерiнде ... ... ... ... ... үшiн тең ... ... қаржы ұйымдарының қызметiн реттеу мен қадағалаудың стандарттары мен
әдiстерiнiң деңгейiн арттыру, олар қабылдаған мiндеттемелердiң уақтылы ... ... ... ету ... ... пайдалану;
4) қаржы ұйымдары қызметінiң стандарттарын белгiлеу, ... ... ... ... үшiн ... шараларын жасау;
5) қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын сақтау мақсатында қаржы рыногының және
қаржы ұйымдарының мониторингi;
6) ... ... ... ... ... нарығының неғұрлым
тәуекелге бейiм салаларындағы қадағалау ресурстарын шоғырландыру;
7) ... ... ... ... ынталандыру тұтынушылар
үшiн қаржы ұйымдары мен олар ... ... ... ... ... және қол ... қамтамасыз ету болып табылады. (10-
және 11- тармақтар)
Банктердiң және банк ... ... ... ... ұйымдардың қызметiн реттеу мен қадағалауды, ... ... ... ... асыру мақсатында, Агенттiк:
1) өзі белгілеген тәртіппен банктер ашуға және оларды ерікті ... ... және ... ... ... ұйым ... және ... банктің ұйымның жарғылық капиталына қомақты қатысуына рұқсат береді
не рұқсат беруден бас тартады, ... ... және ... ... ... мәртебесін иеленуге келісім береді;
2) өзі белгілеген тәртіппен ... ... ... ... ... ... ... алады);
3) өзi белгілеген тәртiппен банктердiң құрылтай құжаттарына (соның
iшiнде оларға өзгерiстер мен толықтыруларға) ... ... өзі ... тәртіппен банк операцияларының жекелеген түрлерін
және ... ... банк ... көзделген өзге
операцияларды жүргізуге, ... ... ... ... оң ... ... сондай-ақ банк қызметінің аудитін жүзеге асыруға лицензия береді,
беруден бас тартады, ... ... ... ... ... ... ... қолданылуын тоқтату туралы
шешім қабылдайды;
5) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және ... тарату мәселелерi жөнiнде барлық
банктер, банк операцияларының ... ... ... ... ... ішінде ипотекалық ұйымдар және олардың клиенттерi орындауы ... ... ... ... ... сондай-ақ олардың сақталуын
қадағалayды жүзеге асырады;
5-1) салымдарға ... ... ... ... ... ... белгiлейдi;
5-2) банктердiң банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге
асыратын ұйымдардың, ... ... ... ... және ... жүргізуге лицензиясы бар аудиторлық ұйымдардың тiзiлiмiн жүргізедi;
6) банктердiң iрi қатысушыларын және банктiк ... ... ... ... ... ... ... жеке және
заңды тұлғалардың құрылтай құжаттарын және өзге де ақпаратты, ... ... ... ... жағдайларда банктермен
аффилиирленген тұлғалардың ... ... және өзге ... ұсынуын
талап етедi;
7) банктердiң және банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге
асыратын ұйымдардың, ... ... ... ... және ... тұлғаларының шоғырландырылған негiздегі есеп беруiн қоса
алғанда (қаржылық және статистикалық есеп ... ... есеп ... ... нысандарын, мерзiмдерi мен тәртiбiн белгілейдi;
8) банктердiң және банк ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық ұйымдардың және ... ... ... ... ... органдарды және өзге де
ұйымдарды тарта отырып тексередi және Қазақстан ... ... ... ... ... мемлекеттiк органдардан және
азаматтардан ол өзiнiң бақылау мен қадағалау функцияларын жүзеге асыру үшiн
қажетті деп санайтын ... ... ... ... ... түсiндiрудi
талап етедi;
9) банктiк конгломераттардың ... ... және ... ... ... қызметiне олардың әсер ... және ... ... ... нормативтік құқықтық актiлерге
сәйкес олардың қызметiн, соның iшiнде мемлекеттік органдарды және өзге де
ұйымдарды тарта ... ... ... ... ... банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ішінде ипотекалық
ұйымдарға арналған пруденциалдық нормативтерді және сақталуға міндетті өзге
нормалар мен лимиттерді белгілейді;
11) үмiтсiз және ... ... ... ету үшiн ... ... мен ... айқындайды;
12) банктер және олардың аффилиирленген тұлғалары, банктердің ірі
қатысушыларының ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін ұйымдар, банк ... ... ... ... ... соның ішінде ипотекалық ұйымдар
оның құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Қазақстан Республикасының ... өзге де ... ... ... ... ... жағдайда,
оларға шектеулі ықпал ету шараларын, ... ... ... ... ... заң ... ... өзге де ықпал
ету шараларын қолданады;
13) банктердің, банктердің ірі қатысушыларының, банктік холдингтердің,
банктік ірі қатысушысының немесе Қазақстан ... банк ... ... ... ... сәйкес келетін жеке және заңды
тұлғалардың және ... ... ... ... ... ... төрағаларының және банк операцияларының жекелеген түрлерін
жүзеге асыратын ұйымдардың, соның ішінде ипотекалық ... ... ... ... ... қарайды, оларға Қазақстан Республикасының
заңнама актілеріне сәйкес жаза қолданады;
14) банктерден, сондай-ақ олардың аффилиирленген тұлғаларынан, ... ... ... ... ... ... ... ішінде
ипотекалық ұйымдардан қаржылық және өзге де есептi және өзiнiң бақылау мен
қадағалау ... ... етуi үшiн ... басқа ақпаратты алады;
15) ҚР Президентінің 2006.22.05. № 119 Жарлығымен алып тасталды
16) банктердi консервациялау және банктiң ... ... ... ... ... туралы шешiм қабылдайды;
17) банк қызметiнiң аудитiн жүргiзуге өкiлеттi аудиторлық ... есеп ... ... ... ... банктің ірі қатысушысына және (немесе) банктік холдингке
тиесілі банктің акцияларын сенiмгерлiк басқаруды жүзеге асыруы ... ... ... ... - ... кредиторларының мүдделерiн қорғау және
Қазақстан Республикасының банктiк жүйесiнiң ... ... ... және ... ... ... ... капиталының керi мөлшерi бар
екiншi деңгейдегi ... ... жаңа ... сату ... сатып алу туралы шешiм қабылдайды, банктердiң акцияларын
мәжбүрлеп сатып алу және ... ... ... сату ... банк ... жалпы жиналысына қатысу үшін өз өкілін
жібереді;
18-2) қадағалау функцияларын жүзеге ... ... ... ... ... ... уақытша әкiмшiлiктiң (уақытша басқарушының) қызметiне бақылауды
жүзеге асырады, соның iшiнде:
банк операцияларын жүргiзуге лицензиялар қайтарылып алынғаннан ... ... ... ... ... ... ... және
өкiлеттіктерiн белгiлейдi;
уақытша әкiмшiлiктiң (уақытша басқарушының) есебiн және өзге ... ... ... ... ... мен ... уақытша әкiмшiлiктен (уақытша басқарушыдан)
тарату комиссиясының төрағасына қабылдау-өткiзу актiсiн бекiтедi;
20) ... ... ... және ... ... ... ... мәжбүрлеп таратылатын банктiң филиалдары мен өкiлдiктерiн ескере
отырып, тарату комиссияларын тағайындайды;
22) өзi белгiлеген ... ... ... қызметiн бақылауды
жүзеге асырады, соның iшiнде:
мәжбүрлеп таратылатын банктiң аралық тарату балансын және кредиторлар
талаптарының ... ... ... ... ... ... комитетiнiң құрамын бекiтеді;
тарату комиссияларының есеп және қосымша ақпарат ұсыну нысандарын,
мерзiмдерiн және ... ... ... ... тарату туралы есептi және тарату балансын
келiседi;
тарату комиссияларының қызметiн тексередi және олар орындауға мiндеттi
нұсқамалар шығарады;
таратылатын банктiң кредиторлар ... ... ... ... ... шығыстарының сметасын қалыптастыру және бекіту ерекшеліктері
мен тәртібін белгілейді;
тарату комиссиясының ... ... ... ... қолма-қол
ақшамен кіріс және шығыс операцияларын жасау, кассалық құжаттарды ... ... ... ... ... ... ету жөніндегі
талаптарын, касса қалдықтарының лимиттерін, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... айқындайды;
22-1) мәжбүрлеп таратылатын банктiң таратылу тәртібiн және тарату
комиссиясының жұмысына қойылатын талаптарды ... ... ... ... тарату комиссиялары қызметінің
ерекшеліктерін айқындайды;
23) ҚР Президентінің 10.12.04 ж. № 1495 ... күші ... ... ... ... актiлерiне сәйкес өзге де
функциялар мен өкiлеттiктердi жүзеге асырады. (13-тармақ).
Қорытынды
Банктік қызмет ... ... ... қызметтүрі
болып табылатындықтан заңгер мамандардың объективті экономикалық заңдар мен
заңдылықтарды жете білгендері, инветициялық, кредиттік, ... ... ...... мән – маңызын қажетті көлемде
меңгергені ... ... банк ... ... жұмыс істеуіне,
сондай-ақ банктік құқықтық қатынастардың тиімді қалыптасуына ... Ал ... ... ... ... ... ... және банк жүйесіне қатысы бар өзге де
заңнамалық актілерді тиісті көлемде ... ... ... ... мен ... ... ... банктік қызметтің ашықтығын,
банктік қатыныстардағы заңдылықтың, сондай-ақ банктік құқытық тәртіптің
сақталуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаевтің 28 ақпан
2007 ... ... ... ... ... секторды ішкі және сыртқы
саясатымыздың аса ... 30 ... бірі ... ... банк ... тарапынан экономиканың келешегі зор
секторларына нарықтық жағынан орнақты қолдау көрсетуі үшін жағдай жасалуын
және банктердің өңірлік ... ... ... ... ... ... меншік әріптестік шеңберінде қатысуын күшейту қажет.
...капиталдың қозғалысы саласындағы негізсіз шектеулерді алып тастау
жайындағы мәселеге тағы да ... ... Бұл ... ... ... сыртқы қарызын қолдау қажеттігін ... ала ... ... ... ... ... қаржыландыруға шектен тыс иек
артады, мұның өзі еліміздің ... ... ... ... ұлғаюына
әкеп соқтыруы мүмкін.
...электрондық банк қызметтері инфрақұрылымын ... үшін ... одан әрі ... ... ... ... қуатты факторына
айналмақ.»2
Қазіргі таңда жоғарыда аталып өткендей, банктік қызмет саласында
өзекті әрі проблемалы ... ... ... қатынастардың қарқынды
дамуы оны реттейтін нормативтік – құқықтық ... ... әрі ... ... ... Бұл қатынастарды мемлекеттік реттеудің маңыздылығы
мен ерекшеліктеріне назар аударылыуы тиіс, өйткені банк ... ... ... «күре тамыры» болып табылады.
Банктік қызметті мемлекеттік реттеумен қатар олардың бәсекелестікке
төтеп берерліктей қызметін қамтамасыз етуіміз тиіс. ҚР ... ... ... ... ... өз нормативтік-құқықтық актілерін қабылдау
арқылы бұл қызмет түрін халықаралық ... ... ... ... ... Сауда Ұйымына қосылуға бағыт
алғандығын ескеретін болсақ, қазақстандық банктерді көтермелеу ... ... деп ... С. М. ... ... оқу құралы.-Алматы: Жеті жарғы, 2005. ... ... ... ... ... ... Астана 2007 жылғы
28 ақпан. / Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2007 ... ...... актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл 30 ... ... ... ... ... Республикасының 2000 ж. 18
желтоқсандағы № 126-II Заңы.
3. «Инвестициялық қорлар туралы» 2004 ... 7 ... ... ... ... Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан
Республикасының 1997 ж. 20 маусымдағы № 136-1 ... ... ... ... акционерлік қоғамын құру ... ... ... 2003 жылғы 30 мамырдағы N 501 қаулысы.
6. «Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы туралы» 5 ... 2006 ... ... ... ... «Алматы қаласында мамандандырылған қаржылық сот құру туралы» Қазақстан
Республикасы Президентінің 17 тамыз 2006 ... ... ... ... ... ... орталығы болып саналатын қор
биржаларының тізбесін бекіту ... ... ... ... өңірлік қаржы орталығының қызметін реттеу агенттігінің
төрағасының 2006 жылығы 8 қыркүйектегі № 8 ... ... ... және валюталық ... ... ... 13 ... 2005 ... ... ... Республикасындағы банктер және банк қызметі ... ... 1995 ж. 31 ... №2444 ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттiк реттеу және
қадағалау туралы» Қазақстан Республикасының 2003 ... 4 ...... Заңы.
12. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 ... ... N 2155 ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару жүйесін одан ... ... ... ... ... 2003 жылғы 31
желтоқсандағы № 1270 Жарлығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының
Қаржы нарығын және ... ... ... мен қадағалау жөнiндегi
агенттiгi туралы» Ереже.
14. “Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің РЕПО операцияларын ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының
2007 жылғы 5 ақпандағы N 10 Қаулысы.
15. Қазақстан Республикасы ... ... ... "Қазақстан
Республикасының банктерінде клиенттердің ... ... ... және жабу ... ... ... бекіту туралы" 2000 жылғы 2
маусымдағы N 266 ... ... және ... ... ... ... Ұлттық Банкі Басқармасының 2007 жылғы 18
қаңтардағы N 2 ... ... ... ... ... және ... ұйымдарын реттеу мен
қадағалау жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органының лицензиясы негiзiнде
банк операцияларының жекелеген түрлерiн ... ... ... ... ең төменгi мөлшерлерi туралы Қазақстан Республикасы
Қаржы нарығын және ... ... ... мен ... ... 2006 ... 25 ақпандағы N 54 Қаулысы.
17. Қазақстан Республикасында банктерді мәжбүрлеп тарату ережесін бекіту
туралы Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... қадағалау агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 25 ақпандағы N 40
Қаулысы.
18. ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын банктік
және өзге де операцияларды жүргізуге лицензияны беру, тоқтата тұру ... алу ... ... туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын
және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі ... ... 9 ... N 9 қаулысы.
19. Банк конгломераттарына арналған пруденциалдық ... ... мен ... ... ... ... ... туралы
есеп берудің нысандары мен мерзімін ... ... ... ... ... және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау
агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 25 ақпандағы N 44 ... ... ... ... ... ережесін бекіту
туралы Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ... ... ... ... ... 2007 ... 23 ақпандағы N 49 Қаулысы.
20. Банктердің пруденциалдық ... және ... мен ... жіктеу туралы мәліметтерді (провизияларды қалыптастыру)
орындау жөніндегі есебін жариялау нысандары мен мерзімдері туралы туралы
Республикасы ... ... және ... ... ... мен қадағалау
агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 11 желтоқсандағы N 288 Қаулысы.
21. ... ... ... ... ... "Ең аз ... туралы ережені бекіту жөнінде" 2002 жылєы 3 тамыздағы N 300
қаулысына ... мен ... ... ... ... ... ... Басқармасының 2005 жылғы 17 қарашадағы N 146
Қаулысы.
Арнайы әдебиеттер:
1. А.И. Худяков. ... ... ... ... Общая часть-
Алматы, ТОО «Баспа», - 2001.
2. А. Г. ... ... ... сектора Казахстана. // Банки
Казахстана-№10, ... Б. ... Рост без ... ? // ... - №10 (171), ... Новые предостережения // Континент-№23(184), 2006. с.19. ... ... А. ... ... на глиняных ногах.// Континент - №21 (182) 2006.
6. «Kazakhstan Today» ақпараттық агенттігі, ... ... ... А. А ... ... мемлекеттік басқару. з. ғ. к. ғылыми
дәрежесін алу үшін ... ...... ... ҚР ... ... Қазақстан халқына жолдауы. Астана 2007
жылғы 28 ақпан. / ... ... 1 ... 2007 ... ... А. А. ... ... мемлекеттік басқару. з.ғ. к. Ғылыми
дәрежесін алу үшін жазылған диссертация/ Автореферат. –– ... ... ... А. А., ... В. А., Хамитов Н. Н., Ютиш В. М. Словарь
банковских и финансово – ... ... –– ... Жеті ... .
11. Благодатин А. А. , Лозовский Л. Ш. , Райзберг Б. А. ... – М: ... ... Н. Д. ... ... – М; 2000 г.
13. Найманбаева С. С. Финасовое право. –– Алматы: Дәнекер. 2004 г.
14. ... Д. К. ...... регулир/не банковской
деятельности в РК. Диссертация на соискание уч. степ. КЮН., – ... ... ... С. М. ... ... оқу ... Жеті жарғы, 2005.
16. ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше бөлімдері) – ... ... ... Абжанов Д. К. Государственно – првовое регулирование банковской
деятельности в РК / ... на ... уч. ... ...... 1998 ... Олейник О. М. Основы банковского права: Курс ... –– ... ... С. М. ... ... маңызы, ерекшеліктері // Ақиқат-
2000 №5.
20. Пессель М. А. Проблема ... ... и ... ... //
Деньги кредит. – 2000. -№1.
21. «ҚР-дағы банктер және банк ... ... ҚР 1995 ж. 31 ... заңы ... берілген өзгерістер мен толықтырулар мен) –
спарвочное правовая система ЮРИСТ, 12. 02. ... ... Ғ., ... А. С. Мемлекет және құқық теориясы. – Алматы:
жеті жарғы, 1998.
23. Н.Ю. ... ... ... ... ... ... банковской деятельности. // Банковское право: - №1-2-1999.
24. Коньев В. В. ... ... ... ... – М.,
1994.
25. Танкиева А. Жергілікті ... ... ... қолдану
жолдары // Қаржы-қаражат. – 2004.-№3.
26. Давыдова Л., Райманов Д. Банковское право РК: ... ...... ... 2004.
 

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Банктік емес кредиттік ұйымдар."16 бет
"Банктік қызметтер нарығының теориялық негіздері."67 бет
Ішкі банктік бақылау әдістері мен тәсілдері41 бет
Алматы қаласының АҚ “Темірбанк” Алматы-2 банктік қызмет көрсету орталығы35 бет
АҚШ-тың банктік жүйесі19 бет
Банк және банктік қызметтері58 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi жайлы22 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi туралы26 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi34 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi жайында27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь