Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негіздері туралы

РЕФЕРАТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.5

І Бөлім Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негіздері.

Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негізінің пәні мен тапсырмасы және принциптері мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6.13
Әлеуметтік жұмыстың экономикалық кеңістігі ... ... ... ... ... ... ... ... 14.20

ІІ Бөлім Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі мемлекет саясатының бөлімі ретінде.

2.1 Халықты әлеуметтік қорғаудың объективтік қажеттілігі және мемлекеттік стандарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21.48
2.2. Халықтың экономикалық дифференциациясы және материялдық жағдайының динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49.66

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...67

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68.69
Зерттеу жұмысының өзектілігі: “Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негіздері” қазіргі кезде қоғамда орын алып отырған мәселелердің бірі деп айтуға болады. Сондықтан бұл жүйенің қалыптасуы берік экономикалық жағдайда мүмкін емес, қалыптасуында мемлекет қана емес, сондай-ақ түгелімен мемлекетте қатысуы қажет. Сонымен қатар отбасының рөлі өседі және әрбір нақты тұлғаның өзін - өзі қамтамасыздандыруда, қалыпты (өмір) тіршілік әрекеті және тұлғаның шығармашылық потенциалдық дамуы экономикалық базаны нығайтады.

Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеті: Қазіргі кезде қоғамда қалыптасып отырған мәселе ретіндегі негізгі міндет ол халықты әлеуметтік қорға саясатын іске асыру болып табылады. Мұнда қартаю, жұмысқа қабілеттілігін жою жағдайына байланысты әлеуметтік сақтандырудың, денсаулық сақтау саласындағы әлеуметтік кепілдіктің маңызы арта түседі.

Жұмыстың құрылымы: кіріспеден, екі бөлімнен және қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Диссертацияны жазу барысында 26 әдебиет пайдаланылды.
Жұмыстың көлемі 69 бет.
1. Аргументы и факты. 1997. № 11.
2. Осы жерде және ары қарай: Народное хозяйство СССР в 1989 г. М., 1990.
3. Антонов А.И., Медков В.М. Социология семчи. М., 1996.
3. Антология социальной работы. Т.З. М., 1995г.
4. Антонов А.И., Медков В.М. Социология семьи. М., 1996г.
5. Асеев В.Г. Нормативное управление социальным развитием. М., 1989г.
6. Ветров Н.С. Финансирование социальных программ в странах Запада. М., 1993г.
7. Грейсон Дж.младший, О,Делл К. Американский менеджмент на пороге ХХІ века.-М., 1991г.
8. Денисов Н. Социальное расслоение общества: причины, последствия, меры по ограничению // Экономист. 1997. №1.
9. Долотин Б. Для детей России // Социальное обеспечение. 1995. №1
10. Жуков В.И. Россия: состояние, перспективы, противоречия развития. М., 1995г.
11. Жуков В.И. Потенциал человека: индекс социального развития россиян. М., 1995г.
12. Измерения в социальной работе. Энциклопедия социальной работы в 3-х т. Т. 1. / пер. с англ. М., 1993г.
13. Котлер Ф. Основы маркетинга. М., 1991г.
14. Ланцев М. Социально-экономические основы дифференциации обеспечения нетрудоспособных. Т. З. М., 1991г.
15. Отдельные положения концепции реформы социального обеспечения в Российской Федерации // Социальное обеспечение. 1994. №6.
16. Павлов В.С. Социальное страхование и социальное обеспечение в России. - М., 1994г.
17. Российская энциклопедия социальной работы. Т. 1,2. 1994. №1
18. Россия разделились на богатые и бедные регионы // Известия. 1994. 13 февраля.
19. Теория и практика социальной работы: проблемы, прогнозы, технологии. М., 1992г.
20. Финансовая система пенсионного обеспечения; проблемы плательщиков и пенсионеров // Пенсия. №3. 1997г.
21. Фирсов М.В. Социальная работа в России: теория, история, общественная практика. М., 1996г.
22. Червякова Г.А. Финансирование социальной работы // Материалы международной научно-практической конференции 1-3 июня 1993 г. на тему «Личность – семья - общество».
23. Чобринский С.И. Социальная работа и социальные программы в США. М., 1992г.
24. Экономическая теории и практики «государства благосостояния» в 80-е годы / Отв. Ред. О.В. Сальковский. – М., 1991г.
25. Эгенике Е.В. Оценка численности пенсионеров // Пенсия. 1997. №4.
26. Эрхард Л. Благосостояние для всех. М., 1991г.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ САЯСАТТАНУ ФАКУЛЬТЕТІНІҢ
МАГИСТРАТУРА ... ... ... ... экономикалық негіздері
Орындаған: __________________________ Ильясова И.Б.
(қолы, күні)
Ғылыми ... ғ.д. ... ... ... ... ... ________________________ Ақмамбет Ғ.Ғ.
(қолы, күні)
Норма бақылаушы ________________________ ... ... ... ... ... профессор ___________________________Садырова М.С.
(қолы, күні)
АЛМАТЫ 2005
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: «Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негіздері»
Зерттеу жұмысының өзектілігі: “Әлеуметтік ... ... ... кезде қоғамда орын алып отырған мәселелердің бірі деп
айтуға болады. Сондықтан бұл ... ... ... ... мүмкін емес, қалыптасуында мемлекет қана емес, сондай-ақ түгелімен
мемлекетте қатысуы қажет. Сонымен қатар ... рөлі ... және ... ... өзін - өзі ... ... (өмір) тіршілік
әрекеті және тұлғаның шығармашылық потенциалдық дамуы экономикалық базаны
нығайтады.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндет ол халықты әлеуметтік
қорға саясатын іске ... ... ... ... ... ... жою ... байланысты әлеуметтік сақтандырудың, денсаулық
сақтау саласындағы әлеуметтік кепілдіктің маңызы арта ... ... ... екі ... және ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
Диссертацияны жазу барысында 26 әдебиет пайдаланылды.
Жұмыстың көлемі 69 ... А З М Ұ Н ... ... ... ... ... негіздері.
1. Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негізінің пәні мен тапсырмасы және
принциптері мен
әдістері............................................................
..6-13
2. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... мемлекет саясатының бөлімі
ретінде.
1. Халықты әлеуметтік қорғаудың объективтік қажеттілігі және мемлекеттік
стандарты..............................................................
................21-48
2. Халықтың экономикалық ... және ... ... ... ... ... ... “Әлеуметтік жұмыстың экономикалық
негіздері” қазіргі кезде ... орын алып ... ... бірі ... ... ... бұл ... қалыптасуы берік экономикалық
жағдайда мүмкін емес, қалыптасуында мемлекет қана емес, сондай-ақ ... ... ... ... қатар отбасының рөлі өседі және ... ... өзін - өзі ... қалыпты (өмір) тіршілік
әрекеті және тұлғаның шығармашылық потенциалдық дамуы экономикалық базаны
нығайтады.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндет ол халықты әлеуметтік
қорға ... іске ... ... ... ... қартаю, жұмысқ
қабілеттілігін жою жағдайына ... ... ... ... ... әлеуметтік кепілдіктің маңызы арта түседі.
980 – жылдың аяғы мен 90 – ... ... ... топтық –
административтік жүйенің бұзылуы және ... ... ... ... Бұл ... ... ... мемлекеттік саясатқа
қажеттілігі күшеюі, халықты нарықтық қолайсыз әсерінен қорғаудағы тиімді
жүйелер қалыптастыруы көрінеді.
Ресей Федерациясының ... 7 – ші ... ... ... таңда «әлеуметтік мемлекет саясатына жағдай ... ... ... ... және ... ... дамуы»
- деп жазылған. Сонымен қатар, ... ... да ... ... ... ірі тұлғалы материалды, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... экономикалық негізгі шарты мемлекеттік
экономикалық ... ... ... өмір сүру ... ... ... қорғау кепілдемесі, материалдық өндірістегі тауар ... ... ... ... ... ... ... оқуда экономикалық теорияда адам экономикалық игілікті
б.т қатар шығарушы және қолданушы алғышарты болып табылады.
Әлеуметтік экономикалық бағыты және ... құт – ... ... ... кепілінің жүйесі арқылы адамның құқығы мен бостандығы
жариялау маңызды орын ... Бұл ... ... ... потенциалдарды қалыпты қайта өндіру және ... ... ... Бұл ... ... қорғау жүйесінде жүзеге асыру мақсатында
білікті маман дайындау арқылы ғана жүзеге асырылады. Бұл қазіргі ғылым ... ... ... бірі ... ... ... ... әлеуметтік сферадағы терең және
жан-жақтылы реформаны қайта ұйымдастыру жағдайы, жаңа ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Жалпы гуманитарлық және әлеуметтік экономикалық цикл сияқты жалпы
мамандандырылған тәртіп циклі бойынша да әлеуметтік ... ... ... ... ... мамандандырылған білім экономикалық білімге
көлемінің қажеттілігін көрсетеді.
Оқу құралында курстық тақырып ... және ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік даму
сұрақтары, халықты әлеуметтік қорғау жүйесі, әлеуметтік ... ... ... мен ... ... сферада
субъекттердің экономикалық қарым – қатнастардың қарастыру болып табылады.
Қоғамдағы әлеуметтік ... және оның ... ... зардаптары, нарықтық қатнасқа ауысу кезеңінде халықтың
материалдық жағдайының жақсаруы мен динамикасы ... ... ... және ... ...... негізі, әлеуметтік қызмет көрсету орындарының өкілі,
салық салу, қаржы мен байланысты мәселелерді қарастырады.
Экономикалық ұжым, кадырлық қамтамасыздандырылу және ... ... ... ... ... ... Бөлім Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негіздері.
1.1. Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негізінің пәні мен тапсырмасы және
принциптері мен әдістері.
Экономикалық ойлау адамзат қоғамымен ... өмір ... ... ... ... Ксенофан, Платон және т.б.) шығармаларында
экономикалық тұрмыстық варианттары көрсетілген.
«Экономия» термині грек ... ... (үй, ... және ... заң) деген сөздерінен алынып, бастапқы кезде үй шаруашылығы туралы
ғылым ретінде қарастырылады. ... ... ... – бұл «рыноктық
шаруашылық» категориясының синонимі.
Әлеуметтік жұмыстың экономикалық функциясы – бұл жеке ... ... және ... ... тіршілік етуі мен дамуын қамтамасыз ететін
ресурстық база, жағдайлар кешенін құруға бағытталған халықты ... ... ... ... Ол ... ресурстарды
қалыптастыру және рационалды бөлу, олардың тиімді ... ... тағы сол ... ... ... ... ... тіршілік ету мәселесін шешу бойынша
экономикалық қызметті іске асыруға үш субъект ... ... ... адамның өзі. Нақты жағдайларға байланысты ... ... ... аз ... өз ... ... қатнастар қалыптасуының қазіргі сатысында әлеуметтік жұмыстың
экономикалық функцияларын іске ... ... ... роль ... ... ... жұмыс экономикасы – материалдық емес қызмет өндіру бойынша
халықты әлеуметтік қорғаудың барлық құрылымдарының экономикалық ... емес ... ... ... мынадай спецификалық
ерекшеліктері бар: бұл сфераның өкілі (тұтыну заты) тауар түрінде ... бір ... ... ... болады. Яғни, «... зат түрінде қызмет
көрсетпей, еңбек түрінде қызмет көрсетеді...». Бұл ... ... ... ... тән ... ... өнім формасына өту іске ... ... ... ... ... да оны тұтынумен сәйкес келеді.
Материалдық емес қызмет сферасына тұрғын-ұй коммуналдық қызметтер,
тұрмыстық қызмет көрсету, ... ... ... ... ... ... және ... әлеуметтік қамтамасыз ету және сақтандыру,
әлеуметтік қызмет көрсету және тағы басқалары ... ... ... ... ... осы ... ... жұмысшылар еңбегінің
материалдық емес сипаты болып табылады. Бұл салаларды тағы да ... және ... ... етуіне әлеуметтік жағдай жасауға
бағытталуы біріктіреді.[1].
Сонымен қатар 90 – шы жылдардың басында «әлеуметтік жұмыс» деп ... ... ... де бар. Ол тек ... ... ... көрсету, қызметі ретінде емес, сонымен қатар қоғамның
объективті себептерге ... ... ... ете ... ... сай әділетті әлеуметтік қайта құруға бағытталған
мемлекет емес ... ... ... ретінде қарастырылады.
Рыноктық өту кезеңінде мемлекет тарапынан қолдауды объективті ... ... саны ... Сонымен қатар мемлекет иелігінен алу және
меншіктің көп формалылығы мемлекеттің халықтың әлсіз топтарының әлеуметтік
қажеттіліктерін қамтамасыз етуге ... ... ... түрде
қысқаруына әкеледі.
Бұл да рыноктық экономика қалыптасуы ... ... ... бір ... ... ... жұмыстың экономикалық негіздері» курсының зерттеу пәні –
бұл рыноктық экономика жағдайында әлеуметтіксферадағы және ... ... ... ... ... ... факторлардың бүкіл қоғамның, жекелеген әлеуметтік топтарға
көрсететін ықпалы.
Әлеуметтік ... ... ... ... мен ... және ... саяси жүйелер арасындағы экономикалық қатнастарды зерттейді.
Әлеуметтік жұмыс экономикаға қоғамның материалдық ... ... Бұл ... қазіргі кезде өндіріс құлдырауы мен жұмыссыздықтың,
инфляцияның өсуі, ... мен ... ... ... ... ... ... маңызды болып табылады.
«Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негіздері» атты курс ... ... ... ... оның ... өзгерісін және экономикалық, құқықтық және ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғауға
бағытталғандығын, рыноктық қатынастардың қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... ... және оның ... өміріне, оның жекелеген әлеуметтік топтары мен оның мүшелеріне,
қоғамдағы отбасына және отбасындағы жеке адамға ықпалын зерттейді.[2].
Қоғамның экономикалық қатнастары оның ... ... ... етеді. Әсіресе өндіріс құрал – жабдықтарына байланысты ... ... ... ... ...... ... жұмысбастылық
және әлеуметтік жіктелуіне, ... ... ... алып ... ... ... саясатын іске асыру әлеуметтік жұмыстың
міндеті. Мұнда қартаю, ... ... жою ... ... ... денсаулық сақтау саласындағы әлеуметтік
кепілдіктің маңызы арта ... ... ... ... теорияның негізгі
категорияларымен анықталады: өндіріс, бөлу, айырбас және ... адам және ... ... іске асыру кезінде адамдар қызметінің
шешуші ...... ... ... ... ... ... және бөлу саласына ерекше көңіл бөлінеді.
Материалдық игіліктерді өндіру – адам және қоғам өмірінің негізі.
Экономикалық ғылым категориясы ретіндегі бөлу – бұл тек ... ... бөлу ғана ... Бұл ... немесе өндіріс
факторларын да бөлу болып табылады.
Шаруашылық рыноктың жүйесінің ... және осы ... ... ... ... жинақталған мүлік бойынша бөлу принципінің
ықпалын ... ... ... өз ... қалыптасуы
дифференциялануының өсуіне, қоғамның әлеуметтік, экономикалық жіктелуіне
алып келеді. Бұл әлеуметтік ауыртпалықты жою ... ... ... ... үшін ... мемлекеттік араласуды талап етеді.
Әлеуметтік – экономикалық көмек мемлекеттік бағдарламасының ... ... ... ... ету іске асырылады: тегін
білім беру менмедициналық қызмет ... ... мен ... ... ету, ... пен балалықты қолдау және тағы сол
сияқты. ... ... ... ... жағдайдағы экономикалық
даму деңгейімен анықталды.[3].
Бөлу процесін реттеу бойынша мемлекеттің қызметі негізгі үш ... іске ... ... халықтың түсімі оның еңбегінің нәтижесіне, өмір сүруді
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ала ... ... бағыт бірінші орында жәрдемақысы, арнайы ... ... ... қажеттіліктер көлемімен сипатталады.
Мемлекеттік қолдаудың үшінші ... ... ... ... ... ... арқылы халықтың заңмен анықталған топтарына
берілетін жеңілдіктер және қызметтер арқылы бейнеленеді.
Әлеуметтік – экономикалық қолдау ... ... ... ... ... табыс деңгейіндегі айырмашылықты жоюға бағытталады.
Әлеуметтік жұмыс экономикасы жалпы экономикалық теория шеңберінде қала
отырып, оның халықтың өмір сүруін ... ... ... ... ... ... этникалық және басқа да қоғам өмірінің нормаларына
тәуелді болатын мұқтаж адамдарды ... ... ... ... ... ... өмір ... қамтамасыз ету» экономикалық категориясы
қоғамның ... ... ... ... ... етуі ... жағдайында әлеуметтік – экономикалық қатнастарға сәйкес келетін
сапалық және ... ... ... ... халықтың өмір сүруін қамтамасыз ету жүйесінің әлеуметтік –
экономикалық үлгісі қызығушылық туғызады.
Қазіргі рыноктық экономиканы мемлекеттік реттеу ... мен ... ... ... қамтамасыз ету жүйесі» ... ... ... ... ... және ... жоғары деңгейде
дамыған, әлеуметтік әділетті қоғамның қалыптасуын ... ... ... ... ... береді.[4].
Әлеуметтік жұмыс экономика оқу пәні ретінде танымдық, методологиялық,
тәжірибелік функциялар тән болып табылады. Бұл функциялардың мақсаты ... ... және ... ... әл-ауқаты әсерін талдау.
Зерттеу объектісі тұрғысына курс ... ... ... екі ... ... ... және макроэкономикаға байланысты
әртүрлі аспектілерін қарастырады. Бір жағынан ол ... ... ... ... көздесе, екінші жағынан өзін-өзі қалыпты өмір ... ... ... қамтамасыз ете алмайтын адамдарға көмекті
көздейді.
Микроэкономикамен ... ... ... ... ... ... ... мен қызмет, өндірістік
ұжымдар және тағы ... ... ету ... мен ... ... ... Микроэкономикамен табыс, жұмысбастылық,
материалдық әл-ауқат динамикасы ... ... ... экономикалық саясаттың заңдылықтары мен ... ... ... әлеуметтік жұмыстың экономикалық сферасының пәні осы
сфераға бағытталған материалдық, қаржылық және ... ... ... және онда ... ... және жеке адам қойған
мақсаттарына жетуі болып табылады.
Ол экономикалық теорияға методологиялық негіз ретінде ... ... ... ... ... ету және ресурсты қамтамасыз ету
қызметтерін қамтиды, мемлекет, ... ... мен жеке ... ... ... білу ... және ... заңдарын
әлеуметтік жұмыс тәжірибесінде пайдалану негізінде экономикалық
байланыстарын ... ... ... ... ... ... ... беруге бағытталады: салаға салынған ресурстардың тиімділігі қандай
және осы тиімділіктің критериі қандай.
Әлеуметтік жүйе ... ... ... мен ... ... ... жүйенің ерекше түрі болып табылады.
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі - әлеуметтік жүйенің дамыған түрі
және оған ... ... ... ... ... жүйелік қасиеттер
тән.
Гомогендік жүйе тек әлеуметтік элементтерден тұратын болса, ал халықты
әлеуметтік қорғау жүйесіне гетерогендік жүйе ретінде ... ... ... ... жатады: социотехникалық (кәсіпорын, ... ... ... ... ... ... ... қорғау жүйесі биологиялық,
техникалық және басқа да жүйелермен салыстырғанда өте ... ... ... ... – адамның өзіндік субъектілігі және мінез-құлық таңдаудың
үлкен диапазоны болады.
Бұл себепке ... ...... ...... әлеуметтік жұмыста заңдылықтарды практикалық қолдауды
күрделендіреді.
Әрбір нақты ... жүйе кең ... ... ... ... сияқты бүкіл қоғаммен органикалық байланысты және салыстырмалы
дербестігін сақтап қалады. Әлеуметтік жүйенің бұл дербестігі оның ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесі (ХӘҚЖ) әлеуметтік тәртіп ... ... ... ... және онда ... ... ... әлеуметтік жұмыс принциптері мен
әдістері болды.
Әлеуметтік жұмыс экономикасының принциптері – бұл ғылыми ... ... ... ... ... кәсіпорындары мен
мекемелерінің экономикалық қызметінің формасы мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... етуінің
принциптері және ерекше принциптер де тән.
Гуманизм принципі адамның жоғары ... ... ... мен ... құқықтарын қорғауды, жеке адам қабілетін жан –
жақты көрсетуге жағдай жасауды ... ... ... ... ... принципі. Әлеуметтік – экономикалық ... тепе – ... ... ... ең ... ... әділ ... өндірушілердің әділ табысы, минималды жалақыны жақындату, ... мен ... ... ... ... ... директивті
қолдауды енгізу түрінде көрініс табады.
Ол екі формада көрініс табады: айырбас әділеттілігі және ... Бұл ... ... де ... ... механизімімен
теңестіруге болады, бір жағынан мемлекеттік реттеу ... ... ... теориясының» - жеке және ... ... ... екі
артықшылығымен теңдестіруге болады.
Әлеуметтік әділеттілік барлық адамдардың экономикалық өмір мен
қоғамдағы ... ... ... ... ... ... кәсіпкердің, сондай-ақ тікелей рыноктық - өндірістік қызметтен
тыс адамдар: өндірістік қатынасқа әлі ... ... ... немесе объективті себептерге байланысты оған түсе
алмайтындар ... ... ... ... жас ... ... еңбекке қабілеттілігін жоғалтуға байланысты өндірістен кеткен
адамдарды (қарттар, мүгедектер) экономикалық қорғауды көздейді.
Басқа сөзбен ... бұл ... ... ... ... ... құқыққа иелік ету құқығын ... ... ... ...... ... білдіреді.
Қоғамдық мақсатқа бағытталған принципі. Бұл принципке сәйкес қоғамда
қорғалатын халықтың толығымен немесе ішінара ... ... ... қатаң түрде шектеуі тиіс. Бұл принцип бұзылса іске деген
мотивация төмендеп, еңбек ... ... ... ... ... тәжірибедегі көрінісі адрестік әлеуметтік – экономикалық көмек
жүйесі болып табылады. [6].
Экономикалық тиімділік принципі әлеуметтік шығын ... ... ... ақша ... арасындағы оптималды арақатнасы
бейнеленеді. Әлеуметтік сфераны ... ... ... ... көрсеткіштерге сәйкес келуі тиіс: жалпы ұлттық өнім,
еңбек ақы ... ... ... және тағы ... ... мұқтаждыққа
берілетін қаржының оптималды көлемнен алып келеді. Сонымен ... ... ... мәні ... ... мен ... оптималды арақатынас болып табылады.
Әлеуметтік жәрдемақы көлемі жәрдемақы алу ... ... ... ... жағдай тудырмауы қажет. Бұған жәрдемақының заңды түрде
бекітілген минималды еңбекақыға (мысалы, балаларға берілетін жәрдемақы
минималды еңбекақының ... ... ... ... ... өмір сүру ... ... құны арқылы қол жеткізуге болады.
Бұл принципі сақтау үшін халықтың - ... ... ... ... ... ... пен қоғам үшін максималды пайдамен оған жетудің
экономикалық тиімділігін анықтау талап ... ... ... ... бастамалардың приоритеттілігі
принципі. Бұл принципке сәйкес объективті себептерге байланысты өз-өзін
қамтамасыз ете алмайтындарды. Әлеуметтік ... өмір ... ... етуші мемлекет болуы тиіс. Көптеген жағдайларда
әлеуметтік қорғау құралы төмендегідей екі категория арқылы көрініс ... ... ... ... қауіпті деңгейге жетуіне мүмкіндік
бермейтін тұрақты шектегіштер. Бұл үшін мемлекет еңбекақының
минималды деңгейін, салық максималды мүмкін болатын ... ... ... беру мен ... қызмет көрсетудің
минимумына кепілдік береді.
2. жеңілдік, субсидия, тегін және ішінара ... ... ... ... ... компенсация жүйесі.
Жергілікті органдардың экономикалық дербестігі принципі федералды
және жергілікті деңгейдегі субъектілердің экономикалық ... ... ... ... және ... да ... ... деңгейде
минималды көлемде кепілделуі тиіс, ол одан жоғары ... ... ... ... ... және әкімшілік аймақ экономикасын
дамытуға ынталануы үшін іске асырылады.[11].
Сондай-ақ еңбекақының еңбектік ... ... өмір ... ... ... ... ... экономикалық принциптер
де бар.
Жоғарыда тізбектелген принциптерде халықты әлеуметтік қорғау жүйе
ретінде негізделген. Бұл ... ... және ... ... ... оптималды арақатынасты сақтауға бағытталған,
әлеуметтік жұмыс тұтыну сферасына ... ... ... қажет. Бұл
принципке сәйкес әлеуметтік технология әлеуметтік – экономикалық ... ... ... ... әлеуметтік қорғау механизмі әрекет етеді.
90-жылдардың аяғында халықты әлеуметтік қорғау жүйесі ... әлі ... айта кету ... ... ... және ... ... формасында оның иесі болып қалады.
Біздің мемлекетіміз үшін билік институты мен ... ... ... тән. Ол көп ... ... тек қана меншік
субъектісі сипатында емес, сонымен ... ... ... ... еңбек
қатынастары сферасына енуі қажет.
Осыған байланысты әлеуметтік қорғау мекемелері мен кәсіпорындары
басқарушылық ықпалымен жоғарыдан төмен ... ... Жүйе ... ... жоспарлау, демократиялық централизм және ішінара
шаруашылық есеп принциптеріне бағынады. ... ... ... қызмет ассортименті шектеледі, қаржылық кадрлық
және басқа да ресурстар көлемі анықталады.
Әлеуметтік ... ... бір ... ... ... жеке адам мен қоғам арасындағы бұзылған қатнасты қайта қалпына
келтіруге бағытталған тиімді әдіс – тәсілдер мен ... ... ... Бұл ... ... әлсіз мүшелерінің көбеюіне және
оларды қолдау процесін жетілдіруге деген қажеттілікке байланысты.
Әлеуметтік қолдау технологиясында әлеуметтік – ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мақсатқа жету әдістері.
Ал әлеуметтік ... ... ... мен жеке ... мүдделерін
біріктіруді қамтамасыз ету болып табылады. ... ... ... ... ... дұрыстығы олардың
тиімділігі арқылы анықталады.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... басты орын болады, яғни ол әлеуметтік қорғау концепциясының
негізгі аспектілеріне әсер етеді, бір жағынан жеке ... ... ... ... ... ... екінші жағынан –
дағдарыс жағдайында адамға, ... жеке ... ... ... қолдау көрсете отырып ықпал етеді.
Әлеуметтік – экономикалық әдістер мемлекеттік деңгейде ... ... ... ... ... ... өзін, отбасын
және бүкіл ... ... ... ... ... және
әлеуметтік саясат арқылы, экономикалық және құқықтық жағдай ... ... ... ... ... ... негізгі экономикалық әдісіне
минималды әлеуметтік – экономикалық кепілдік жүйесін енгізуді жатқызуға
болады. Бұл ... ... ... ақы ... мен өмір сүру ... фактор болып табылады.[7].
Кейбір кезеңдерде зейнетақы және жәрдемақымен қамтамасыз ету деңгейін
сақтап қалу шығысты компенсациялау сияқты әлеуметтік - экономикалық ... ... ... – бұл билік органдарының халықтың
әртүрлі әлеуметтік топтарының шығындарының ... ... Бұл ... ... ... өсуі жағдайында іске асырылады:
- табиғи немесе антропогендік сипаттағы апаттар;
- бала тууға байланысты шығында;
- мүгедектерге күтім жасау.
Әлеуметтік қорғау ... ... мен ... ... ... түрде анықталатын халықтың жекелеген топтарына мемлекеттік
жәрдемақы жүйесі әлеуметтік – экономикалық әдістер қолданылады.
Әлеуметтік жұмыс экономикасында позитивті және ... ... ...... ... ... эксперимент
және тағы басқа әдістер қолданылады.
Нормативті талдау әдісі ғылыми негізделген әлеуметтік – ... мен ... ... мен ... ... пен кедейліктің мүмкін болатын деңгейі, зейнетақы мен
әлеуметтік жәрдемақының оптималды мөлшері және тағы ... ... ... ... ... ... өсуі мен өмір сүру деңгейінің төмендеуін) зерттейді.
Экономико – ... ... ... процестердің себептері
мен заңдылықтарын және олардың салдарын анықтауға, сондай-ақ оны болжауға
мүмкіндік береді.
Экономикалық эксперимент көмегімен ... ... ... ... ... ... кейбір топтарының, әлеуметтік
қызмет кәсіпкерлік қызметінің, зейнетақы қызметін ... ... тағы ... ... ... объективті жағдайларға, ресурстық
қамтамасыз етуге, халықты ... ... ... ... ... ... болады.[8].
2. Әлеуметтік жұмыстың экономикалық кеңістігі.
Әлеуметтік жұмыс бүкіл әлеуметтік кеңістікке кіретін ... ... іске ... ... А.И., ... Е.И., және тағы ... ... кеңістік қоғамдық тұрмыс формасы ... ... Бұл ... ... ... барлық құрылымдық элементтерді
үздіксіз қозғалысында болады.
Әлеуметтік кеңістікте экономикалық байланыстар іске ... ... ... ... ... ... ... қауым, топ және
тағы басқалары.) арақатынасының экономикалық формалары өзіндік экономикалық
кеңістік жасай отырып көрініс табады.
Әлеуметтік ... ... ... (ӘЖЭК) – бұл қоғам
мүшелерінің ... өмір ... ... қажеттіліктерін оптималды
қанағаттандыруға және жеке адамның шығармашылық ... іске ... ... ... ... реттелген әлеуметтік жүйе, әлеуметтік
қорғау институтының экономикалық қатынастар өркениетті қоғамда материалдық
және рухани игіліктерді ... өмір ... ... ... ... ... түрде құрылуы тиіс. Бұл әлеуметтік жұмыстың тиімді
экономикалық негізін құрудың қажетті алғышарты болып табылады.
Әлеуметтік кеңістік құрылымы өте күрделі. Оның ... ... ... ... ... көрсетуді қажет ететіндерге ғана ... ... ... бүкіл халқына қызмет көрсетуге бағытталуы тиіс.
Әлеуметтік жұмыс пен әлеуметтік ... ... ... және ... ... ... мекемелерінде, әлеуметтік қызмет көрсетудің әртүрлі
станционарлық емес мекемелерінде (ЦСО, ... ... яғни ... жетімдер, босқындар, үйі жоқ немесе табиғи ... ... ... ... іске асырылады. Бұл сфералардың әрқайсысында
әлеуметтік жұмыстың өзіндік құрылымы болады.
«Әлеуметтік ... ... ... түсінігі «әлеуметтік
сфера» түсінігімен оның экономикалық, саяси және рухани ... ... ... ... ... міндеті субъектілердің (жеке адам, отбасы,
ұжымдар және тағы басқалары), сол ... ... ... ... мен ... ... айқындау болып табылады.[9].
Әлеуметтік жұмыстың экономикалық кеңістігі әлеуметтік қорғау ... ... ... ... сақтау, еңбек қатнастары сферасын,
мәдениет, тұрмыс экономикасын және тағы басқаларын қамтиды.
1.Бұл сфералардың әрқайсысының экономикасының өзіндік ... және ... ... ... ... ... және ... сақтандыру
қорларына аударымдар есебінен халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... мен ... ... қалыптасады, тұрғын-
ұй құрылысы іске асырылады, жұмысшылардың әлеуметтік – тұрмыстық қызмет
көрсетуі және ... ... ... ... іске асырылады.
Өндірістік кәсіпорындар, мекемелер, өз қызметтерінің ... ... ... көп көңіл бөлінеді.
Қызметкерлердің кәсіптік одақтары экономикалық қатынастарда белгілі
роль атқарады. Рыноктық қатынас жағдайында қоғам мүшелерінің ... және ... ... оның мәні арта ... ... ... алу және меншік формасын өзгерту, халық
құрамындағы жұмыссыздардың көбеюі, қарт адамдар үлесінің ... ... жер ... ... ... ролі күрт ... Бұл ... базасын нығайтуды талап етеді. ... ... ... ... ... ... (1991 жылдың 6-шілдеде
қабылданған), Ресей Федерациясының азаматтық кодексіне ... және ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару
органдары әлеуметтік – экономикалық қажеттіліктерді қанағаттандыру
мақсатында ... ... ... кәсіпорындарын құру мен ресурстық
қамтамасыз етуге белсенді қатысуда.
Сонымен қатар ... ... ... ... қоры мен ... ... объектілерін құру мен жөндеуде,
шағын және орта кәсіпкерліктің экономикалық қызметін белсендетуде, халықтың
өзін-өзі ... ету үшін ... ... ... ... ... арта ... Әлеуметтік кеңістікте пенитенциарлық ... ... ... жағдайымен қамтамасыз ету міндеті мәселесі ... Оның ... ... ... ... ... ... істер министірлігі, еңбек және әлеуметтік ... ... ... ... және ... министірлігі, сондай-ақ
қайырылымдылық ұйымдары.
Әлеуметтік кеңістіктің бұл сигментінің қызмет ... ... ... адамдармен жұмыс істеудің жаңа ...... ... қажет.
Әлеуметтік жұмыстың экономикалық кеңістігінің ажырамас бөлігі
әлеуметтік қорғау сферасы, қарттар мен мүгедектер үйі, ... үйі ... ... ... ... Оларды материалдық және қаржылық қамтамасыз
ету, кәсіпкерлік қызметті дамытуды қайта құру және жетілдіру талап етіледі.
Әлеуметтік жұмыстың ... ... ... ... ... ... табылады. Ресей Федерациясының Конститутциясының 41-
статиясина әрбір азаматтың денсаулық сақтау мен медициналық көмек құқығы
бар. Мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... жарналары, басқа да түсімдер есебінен
азаматтарға тегін көрсетіледі.
Халықтың ... ... ең ... оның ...... мен ... ... қоғамдық даму сипаты болып табылады.
Қазіргі кезде денсаулық қалыптасуына қатынасатын экономикалық, ... ... ... және ... да құрылымдар арақатынасының
жаңа формасын іздеу қажеттілігі туындап отыр. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... жаңа ... қажет. Соның бірі
елімізде халыққа медициналық - әлеуметтік көмек ... ... ... табылады. [12].
Қазіргі кезде медико - әлеуметтік көмек халықты әлеуметтік қорғау ... ... іс ... ... ... жүргізу болып табылады.
Денсаулықты экономикалық категория ретінде қарастыру қажет. ... ... ... және жеке ... ... ... ықпалы, қоғамдық – экономикалық қатынас жөніндегі сұраққа ... ... ... ... ... – бұл жұмысшы күшін ұлғаймалы
ұдайы өндіруге тікелей ықпал ... ... ... ... материалдық өндіру процесіне ықпал ететін ... ... ... ... ол ... ... жоғары көрсеткішіне
жетуге ынталандырады.
Бұл тұрғыдан денсаулық сақтауды реформалау келесі негізгі ... іске ... ... ... ... ... ғылым мен денсаулық сақтау тәжірибесінің бірлігі, денсаулық
сақтаудың қаржылық мәселелерін шешуге халықтың қатысуы, медициналық қызмет
көлемі мен ... ... ...... ... жүйесінде
қаржыландырудың көп арналылығы, медико - ... ... және ... ... өту ... сақтау жүйесі экономикасында
реформалауды талап етті. Ең басты бағыттардың бірі ... ... ... ... ... енгізу болып табылады. Ол тегін
қажетті медициналық көмектің ... ... ... ... ... ... ... мен нығайтудың федералды
бағдарламасын қаржыландырады. Денсаулық сақтаудың мемлекеттік, муниципалдық
және жеке ... ... мен ... ... ... ... ... қатар мемлекет игілігінен алу және осыған байланысты мемлекеттің
ресурстық және ... ... ... ... сфера
қажеттіліктеріне деген қаражаттың ... алып ... ... ... сферасына қаржы ресурстарының мемлекеттік кепілдікке
адекваттылығын ... ... ... ... ... ... ең ... қолда бар қаржылық
ресурстардың рационалды пайдалануына және олардың көрсетілетін медициналық
көмек ... ... ... ... Бұл ... ... көрсететін қызметінің көлеміне тәуелсіз ұстау принципінен бас
тартуды талап етеді.
Мұнда ... ... ... ... ... ... және ... көмекті арттырудың экономикалық құралы ретінде
пайдалануға негізделеді.
Ресей Федерациясының денсаулық сақтауы мен медициналық ғылымды дамыту
концепциясына сәйкес міндетті ... ... ... медициналық
ұйымдарды қаржылындырудың екі схемесы болуы мүмкін. Бірінші схема:
сақтандырушы ... ... ... медициналық ұйымдар арқылы
қаржыландыру. Екінші схема:медициналық ... ... ... ... ... ... арқылы қаржыландыру.[13].
Медициналық сақтандыру жүйесін қайта құрудың басым бағыттары емханалар
мен отбасылық дәрігерлер үшін ішінара «қор ұстау» жүйесі ... ... ... ... ... ... ... және
тиімді пайдалануды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... сақтау жүйесінің муниципалдық және
жергілікті ұйымдардың қаржылық – шаруашылық қызметіне тиімді бақылауды
қамтамасыз ... ... ... ... ... медициналық сақтау негізгі бағдарламасын қаржылық қамтамасыз
ету мақсатында концепция федералдық бюджетте қаржыландыру көзін қосымша ... ... ... үлесі ретінде бекітуді және міндетті медициналық
сақтандырудың (ММС) федералдық қорына аударуды талап етеді.
Федералдық қордың ММС негізгі бағдарламасын іске ... ... ... ... ... арттыру үшін сақтандыру
жарияларын келесідей арақатнасты бекіту ... ... қор ММС ... ... қор ММС – 3,4℅, ... ... ... жиынтығы
– 3,9℅.
Денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік және жергілікті ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ұйымының
жүйесін рационалды құруды қамтамасыз ... ... және ... ... жүйесі болып табылады.
Конституциялық кепілдікті орындау үшін ... ... ... ... ... мақсатты жоспарлаумен бағдарлама жасаудың
қазіргі әдістерін кеңінен қолдану ресурстарды жұмсау тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге мүмкіндік береді.
Жоспарлау мемлекеттік медициналық көмек көрсетумен денсаулық сақтау
жүйесінің дамыту ... ... ... мен оны ... ... ... ... етеді.
Басқару жүйесін жетілдіру және оның тиімділігін ... ... ... мен ... ... үшін ... қатнастар
жүйесін енгізуге мүмкіндік беруі тиіс.
Әлеуметтік жұмыс экономикалық кеңістігінің субъектілерінің бірі білім
беру ... ... ... Ресей Федерациясы Конститутциясының 43-
статиясында әрбір адамның білім алуға деген құқығы бар, ... ... ... ... ... ... және тегін болуына кепілдік
беріледі, әрбір адам конкурстық негізінде мемлекеттік немесе жергілікті
мекемелерде жоғарғы білімді тегін ... ... ... ... екі басты қызмет атқарады: Біріншісі, кең мағынада ... қоса ... жеке ... ... сондай-ақ рухани,
адамгершілік және шығармашылық даму. Екіншісі – квалификацияланған жұмысшы
күшін ... ... ... ... ... ... Қоғамдық
дамудың алғышарты осы екі қызметтің өзара байланысы болып табылады. Ал бұл
байланысты іске асырудың ...... ... ... ... ... қоғам
негізгі постулатқа сүйенуі қажет: адамның жан-жақты дамуына ... ... және ... да ... ... ... ... қатнастардың қалыптасу процесі көптеген әлеуметтік
сфераларда мемлекет монополиясын ... ... ... ... ... объективті негізделген білім беруді
дамытудың жаңа сатысы оның ... ... ... Ал бұл салынатын
ресурстардың көлемін арттыруды талап етеді.
Білім беру – бұл алдыңғы ... ... ... ... ... құндылықтарды шығармашылық беру процесі және оның нәтижесі.
Оның мақсаты адамның өз тағдырына өзі ие ... ... ... ... ... ... тиіс.
Өтпелі кезеңде дәстүрлі мемлекеттік сектор мен қатар ... ... ... ... болды. Оның бастамасын РФ ... беру ... ... ... ... ... емес жоғары оқу орындарының саны 200-
ге жуықтады. Мемлекеттік емес секторды дамыту шектеулі мемлекеттік бюджет
қаражатын білім беру ... ... үшін ... ... ... мүмкіндік береді.
1999 жылға дейін жоғары оқу орны толығымен мемлекеттік бюджеттен
қаржыландырылып өндірістік емес сфераның ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің еңбек ақысы – қатаң
ставка бойынша, материалды – техникалық базаны дамыту – ұлғайту, қайта құру
және техникалық қайта қаруландыруға ... ... ... ... ... ... іске ... жылдардан бастап бірінші орынға бюджеттен тыс қаражаттар
есебінен ішінара ... ... ... ... ... қойылды.
ЖОО бюджеттік ұйымнан активте бюджеттен тыс ... ... көп ... ... ... субъектісіне айналды.
Орта арнайы оқу орындарындағы ақылы білім беру өтпелі экономиканың бір
сипаты болды. Мемлекеттік бюджеттен түсіндіру тек ... ... ... ... ... ... ... шығындардың орнын басады.
Ресей Федерациясы федералды мемлекеттік білім беру стандартын бекітіп,
білім беру және ... ... ... ... ... ... берудің экономикалық ... ... ... беру
мекемелердің негізгі қорларын қорғауға, оларды мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... ету бағытында жүріп
жатыр.
Білім беру сферасында тегін білім беруді алу кепілдігін сақтау бойынша
шаралар іске ... ... ... ... ... қызмет рыногы да
кеңейтілуде.
Сонымен қатар әлеуметтік – ... ... ... яғни
өсіп келе жатқан ұрпақтың әлеуметтік өмірге енуі кезінде ... ... ... ... жүйе ... де ... ... ие.
Жеке адам қалыптасуының біртұтас процесі ретіндегі тәрбиелеу балалар
мен жасөспірімдерге білім беру, оқыту және дамытуды қамтиды.[15].
Тәрбиелеудің экономикалық концепциясының ... ... ... ... ... ... тудыратын институттың келесідей негізгі
қызметтерін атап өтуге болады:
- отбасында: отбасы мүшелерін еңбекке тарту, ... ... ... арқылы экономикалық қасиеттер, дағдылар мен ... және ... ... ... ... ... және ... жетістіктерге экономикалық сапалы қатнас
жасауға ... ... ... ... және ... ... ... алуға үйрету.
- мектепте: оқу процесі мен сыныптан тыс жұмысты экономикалық
мазмұнға ... ... ... ... экономикалық есептеу,
бақылау және талдау, жоспарлау саласында экономикалық қабілеттер
мен дағдыларды қалыптастыру. Әлеуметтік – ... ... ... ... ... әлеуметтік белсенді жеке
адамды қалыптастыру болып табылады.
Экономикалық кеңістіктің ... ... ... және өнер ... Қоғамның рыноктық қатнастарға өтуі жағдайында ... ... ... жүріп жатыр. Сондықтан да ... және ... ... қалыптастыру принциптерін өзгертудің
маңызы зор. Мемлекет ... ... және заң ... ... ... жетілмегендігіне, әлеуметтік – мәдени сферасында құрылымдық
қайта құрудың баяу қарқынына байланысты уақытша тоқтап қалған ... пен ... ... экономикалық жағдай жасау тиіс.
Әлеуметтік жұмыстың экономикалық кеңістігіндегі басты орында еңбек
және тұрмыс ... ... ... қатынастарының мәні халық шаруашылығында
бүкіл халықтың 49-℅ қамтылғанымен анықталады. Қызметкерлердің 40-℅ астамы
мемлекеттік емес ... ... ... Бұл ... ... ... әрі ... әрі заң шығарушы, әрі заңды орындаушы ретінде
болған жағдайда еңбек заңы еңбек қатнастарын реттеуші ... ... ... ... қатнастарын реттеу базасы жаңа экономикалық және әлеуметтік
жағдайға сәйкес келмейді. Мемлекет ... ... ... ... ... қалыпты еңбек жағдайы мен өзінің еңбек қызметінен табыс ... ету ... ... іске ... ... ... құру және акционерлік меншік
формаларының ... ... ... ... ... қатнастары
табиғатына нақты анықтама берілмеген еңбек заңдылығында ... ... ... кәсіпорындар жұмысшыларына еңбек кепілдігін беру мәселесі
өзекті болып отыр. Олардың көпшілігінің билікте, ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
Еңбек қатнастары сферасындағы өтпелі ... ... ... алып ... ... ... ... көбеюі және оны орындауға
мемлекеттік бақылаудың әлсіреуі.
Ең алғашқы орында халықты тұрақты ... ... ету ... ол ... өмір сүру ... ... басты шарты болып
табылады. Бұл ... және ... ... өсуімен бейнеленеді.
Жасырын жұмыссыздықтың жұмысшыларды қайта мамандандыру үшін олар одан әрі
рационалды пайдалану ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік
қолдау, жұмыссыздық жәрдемақысы мен өмір сүру минимумының көлемін
сәйкестендіру ... ... ... ... ... еңбек қатнастары сферасында мемлекеттің әлеуметтік
саясатының басты бағыттары төмендегідей болады:
- мемлекеттің еңбекақы, еңбек режиміне кепілдендіру саласында ... ... ... ... ... және нығайту;
- халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) жалдамалы жұмысшылардың құқығының
халықаралық стандартын белгілейтін ... ... жаңа ... ... ... ... туралы, кәсіподақ мәселесі туралы
және тағы ... ... ... ... ... ... ... жүйесі мемлекет саясатының бөлімі
ретінде.
2.1 Халықты әлеуметтік қорғаудың объективтік қажеттілігі және мемлекеттік
стандарты
Кез-келген қалыпты қызмет ... ... ... ... ... ... ... қорғау және оларға әлеуметтік-
экономикалық көмек көрсету ... ... ... ... ... көмек көрсету, ... ... ... ... ... ... ... және әдет-ғұрыптардың, нормалардың, дәстүрлердің,
рәсімдердің негізінде іске асып отырған. Бұл ... ... ... және ... ... ... ... тек, қауымдастық
мәдениетінің біртұтастығы мен жақсы жақтарын сақтап қалуға көмектесті.
Өзара көмек және ... ... ... ... табиғи атрибуты
болды.
Өркениет дамуымен, техникалық және мәдениет прогрессімен, жанұялық-
туыстық және қауымдық байланыстардың жойылуымен мемлекет адамның ... ... ... ... өзіне белсенді түрде ала
бастады. Нарықтық экономиканың қалыптасуы мен ... ... ... ... ең ... нарықтық қатынастардың жағымсыз әсерлерінен
қорғаныс ретіндегі жаңа мағына мен мәнге ие болған, іс-әрекеттің ... ... ... алып ... ... ... ... жүйесі нарық жүйесіне
тартылған және оның бөлінбейтін элементі болып табылады. Ол ... ... ... іске ... Өзін жақсы өмір деңгейімен
қамтамасыз етуге объективті түрде ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік іс-әрекет мүмкіндігіне қажетті төлем ... ... ... алу.
Нарықтық қатынастар дамуының ... ... ... бірінші жоспарға тұрғын халыққа, оның біршама әлсіздеріне ғылыми
негізделген әлеуметтік қорғаныс пен әлеуметтік көмек жүйесін ... Бұл ... ... ... бір қатар факторлармен шарттанған.
Қоғам шеңберінде әрекет ететін және ... ... ... ... анықтайтын негізгі факторлардың бірі ... пен ... ... ... ... ... Гегель бойынша,
азаматтық қоғамның мемлекетке тәуелсіздігін жеке меншік шарттандырады, ол
адамды толыққанды субъект ... және оның ... ... ... ... ... қатынастарға көшумен Ресейде меншік формаларының өзгеруі
болып жатыр, ал ... ... ... ... да ... және ... қатар жеке меншік біршама ауыр салмақ алып
отыр.[14]
Меншік ... ... ... ... көрсетуді тарату
жүйесінің демонтажы басталады. Адамдар меңгеру процессінде шығатын,
қоғамдар ... ... жаңа ... ... ... тар ... ... өндіріс жағдайларына және материалдық
қызметтерге қатынасы ретінде түсіну қажет.
Өндіріс құралдарына ... жаңа ... ... ... ... ... алып келеді. Бұл мәселе адамның қажеттіліктерін
қанағаттандыру категориясында ... ... ... ... және т.б.), ... қызығушылықтарын білдіруінде тікелей
қатып қалады. Бұл жерде ең алдымен ... ... ... ... ... ету үшін жеткілікті болуы тиіс еңбек ақы туралы айтылуда.
Нарықтық қатынас жағдайларында адам тек ... ... алу ... өз ... үшін ... түрінде ғана өз қажеттіліктерін
қанағаттандыруды қамтамасыз ете алады.
Бірақ әрбір ... ... жоқ және ... себептерден еңбек етуе
алмайтын тұрғын халықтың белгілі-бір бөлігі болады. Ол себептер: ауру,
кәріліктің салдарынан ... ... ... ... ... сферасына шығуға мүмкіндік бермейтін, жасының салдарынан еңбекке
жарамсыздық (балалар), экологиялық, экономикалық, ұлттық, саяси және ... ... ... айқын демографиялық өзгерістердің және
т.б. салдарлары. Тұрғын халықтың бұл категориялары, өндіріс пен таралудың
басты факторы біршама көп деңгейде ... бола ... ... ... және ... ... өмір сүре алмайды.
Мемлекет бірнеше себептер ... ... ... ... ... ... объективті түрде талпынады. Ол себептер:
1) өзін өркениетті деп жариялаған мемлекет гуманизм ... ... және адам ... Барлығына ортақ
Декларациясына сәйкес “тұрғын халықты жақсы өмір деңгейімен
қамтамасыз етуге” ... ... ... ... ... ... кеңейтілген қайта
жаңғыруын қалайды;
3) кедейлерге әлеуметтік-экономикалық көмек көрсету ... ... ... мен қатарларының экономикалық күйін
тегістейді, осылайша қоғамдағы әлеуметтік ... ... ... өзінің қарама-қайшылығын міндетті түрде
туындатады – тұрғын халықты әлеуметтік қорғау маманданған институты. Нарық
пен тұрғын халықты әлеуметтік ... ... ... байланысты. әлеуметтік
қорғау нарық жүйесіне тартылған және ... ... ... ... ... үшін ... қамтамасыз етушілер мен
бизнесмендердің қажетті төлемі болып қызмет атқарады.
Әлеуметтік қорғау жүйесі бірінші ... ... ... құқығын
қорғауды болжайды.
Өркениетті нарықтың дамуы тек әлеуметтік қорғауды тереңдетумен ... ... ғана ... іске аса ... Нарықтық қатынас
жағдайларындағы әділ ... ... ... ... ... ... ... ол тұрғын халықты әлеуметтік қорғауға ... ... ... ... ... ... ... қорғау – бұл адамның тұрғылықты ... ... ... ... оны конституционалды құқықпен және
минималды гарантиялармен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... мен ... еркіндіктері
әлеуметтік қорғауды қажет етеді – ... және ... ... бастап жеке қол жетпеушілік пен экологиялық қауіпсіздікке дейін.
Әлеуметтік қорғаудың біршама тар ... бұл өмір ... ... қанағаттандыру ауданындағы құқықтар мен гарантияларды
қамтамасыз ету ... ... ... ... өмірді қамтамасыз етудің
минималды жеткілікті құралдарына, еңбек пен дамалысқа, ... ... пен ... үйді ... қартайғанда, ауырғанда және
асыраушысынан ... ... ... ... ... үшін және т.б. ... ... мен әлеуметтік қорғаудың өзара әрекеттестігін тек
бүкіл қоғамның деңгейінде ғана емес, сондай-ақ әлеуметтік ... ... ... деңгейінде де есепке алу қажет.
Әлеуметтік қорғаудың басты мақсаты қиын өмірлік жағдайда нақты адамға
қажетті көмек көрсетуден ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесі қалыптасу
кезеңінде, ол бірте-бірте халықтық ... ... жаңа ... ... ... ... ... кезде онда 400 мыңға жуық
жұмысшылар жұмыс жасайды, 16 мыңнан астам ... ... ... оқу ... және т.б. өз
қызметтерін ... ... ... ... ... нарықтық қатынастардың
дамуы тұрғын халықты әлеуметтік қорғаумен бірге емес, негізінен, ... ... ... ... бұл ... ... әлеуметтік
антагонизмдерді туындатады. 90-жылдардың соңында тұрғын халықтың 25%-ке
жуығы бұрыннан алған минимумынан төмен кіріс алған.
Өмір азаматтардың ... ... ... ... жаңа
экономикалық бағыттарды талап етеді.
- Өз еңбегімен жақсы өмір деңгейін қамтамасыз ету үшін;
- ... және ... ... ... ... ... және т.б. болуына жаңа стимулдарды пайдалану
үшін;
- Пайданы бөлудің ... ... ... ... ... бөлуге қатысудың акционерлік және ... да ... ... ... істеу, мемлекеттік емес әлеуметтік
сақтандыру және т.б.) ... ... ... ... ... ... және ол ... заңдылықтың негізінде бастапқы мүмкіндіктерді теңестіру
үшін құқықтық және экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік механизміне
қатысады. Мемлекеттің экономикалық саясаты – бұл оның жалпы саясатының бір
бөлігі, қағидалар жиынтығы, біршама көп экономикалық ... ... ... қызмет етуін қамтамасыз етуге бағытталған шешімдер
мен әрекеттер ... ... ... қиындықтары мемлекеттің нарыққа және нарықтық
қатынастарға тез өтуін іске ... ... ... әсер ... ... қалыптастырып және іске асыра ... ... ... ... жол берместен, директивті ... ... ... ... бағаларға әкімшіліктік ... және т.б. ... келе ... ... механизмнің ішіндегі
байланыстарды бұзбау үшін оны ... ... ... ... ... ... әкімшіліктік араласуларға жол бермей отырып,
мемлекет оған экономикалық әдістермен әсер ... ... ... өзін нарықтық стимулдарды ауыстырып алмай және әлсіретпей,
өте ұқыпты қолдану қажет ... ... ... ... ... және т.б. ... Басқаша айтқанда, экономиканы
саясаттандырмай, экономикалық реттеу ... ... ... ... ... ... ориентациясы, бірінші кезекте, өндірістің
тұтынушыға бағынуында, ... ... ... қажеттіліктерін
қанағаттандыруда және сол қажеттіліктерді стимулдандыруда көрінеді. Сонымен
қатар ол тұрғын халықтың ... ... және ... ... ... ... қажетті қайта бөлуді, әртүрлі деңгейлер мен әртүрлі
фондтардың бюджеттерінде тұрғын халыққа әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жинауды алдын-ала болжайды.
Экономикалық факторлардың әлеуметтік жағдайға әсері, нарықтық
қатынастарға өту ... ... ... қажеттіліктерін
қанағаттандыру өте тез өседі. Адамның, қоғамның әртүрлі қатарларының
қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... негізгі белгісі болып табылады. Ресей
80-жылдардың соңғы кезінде енген, нарықтық қатынастардың қалыптасу кезеңі
тұрғын халықты ... ... ... қажеттіліктің өсуі мен оларды
қанағаттандыруға мүмкіндіктердің тарылуының арасындағы ... ... ... көлемі мен құрылымы, ... ... ... құрамы; оның әлеуметтік құрылымы мен мәдени
деңгейі; ... ... ... және ... ... ... ... өзгеруі әсер етеді.[18].
Тұрғын халықтың төлеуге қабілетті сұранысы ұлттық кірістің көлеміне
және оны бөлуге, тұрғын ... ... ... және олардың әлеуметтік
топтар арасындағы бөлінуіне, тауарлардың ... және ... ... ... ... фондтарының көлеміне тәуелді.
Өтпелі кезеңдегі осы ... ... ... ... өсу себебін анықтайды: толығымен ... және ... ... ... ... нашар демографиялық жағдай және
оның салдары ... ... ... ... ... ... ... базасының кеңеюіне алып келетін әскердің ... және ... ... ... ... транспорттың және т.б. ... ... ... бағасының өсуі (1 кесте).
1. к е с т е
Негізгі әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштердің ... ... %
| |1991 ж. |1992 ж.|1993 ж.|1994 ж.|1995 ... ... өнім |95 |86 |91 |87 |96 ... шаруашылық өнімдері |95 |91 |96 |88 |92 ... ... ... ... | | | | | ... ... |80 |84 |100,7 |94 |105 ... барлық | | | | | ... жеке ... | | | | | ... |97 |97 |102 |100,1 |93 ... ... ... | | | | | ... |83 |82 |70 |62 |82 ... ... индексі | | | | | ... ... ... | | | | | |
| |2,6 р. |26,1 р.|9,4 р. |3,2 р. |2,3 р. ... бір ... ... ақы |97 |67 |104 |92 |74 ... басына шаққанда орташа | | | | | ... ... |116 |52 |116 |112 |87 ... ... | | | | | ... |97 |52 |131 |94 |81 ... бар ... саны | | | | | ... ... ... ... | | | | ... |2,6 р. |8,2 р. |93,4 р.|71 р. |109,9 ... ... кететін минимум | | | | |р. |
| |2,5 р. |12,3 р.|10,8 р.|4,2 р. |3,0 р. ... ... ... ... алып жүру және сату көлемінің |
|және жеке адамдарға жасалған қызметтер көлемінің эксперттік бағасын ... ала ... ... ... ... бағалардың индексін есепке ала отырып). |
1 кестедегі мәліметтер ... ... ... ... ... мәнді нашарлауы болған.
Капитализмнің осы өзара әрекеттердің ... ... ... ... жасау және іске асыру жолымен нарық пен ... ... ... айта кету ... ... ... ... бәсекелестіктің басым болуымен
сипатталады. Бұл кезеңдегі өндірістің ... ...... ... ал ... “экономикалық адам” ретінде ... ... ... ... ... ... ... және саяси реформаларды ұнатпау кезеңі,
экономикалық сферадағы буржуазиялық-парламенттік қатардың және буржуазиялық
“еркіндіктердің” гүлдену кезеңі болды. ... ... және ... ... ... ... адамдар қайырымдылықпен (бұл
әлеуметтік жұмыстың негізі болған) айналысты.
Біртіндеп өтетін және жан-жақты саяси-экономикалық ... ... ... ... А. Смит және ... ... ... да өкілдері қалыптастырған. Олар ... ... ... faire” – ... ... ... жасамаңдар” ұранын
белсенді қолдады: жеке ... ... ... ... ... ... қол ... босату, еркін кәсіпкерлік пен сауда үшін
жағдай жасау. Тауарлық-капиталисттік өндіріс агенттерінің ... ... Л. Фон ... жазғандай, “тоқтаусыз айналым
экономикасында”, ... адам өз ... ... ... бір ... қызығушылығында әрекет ететін нарық негізгі рөл атқарады.
Тұтынушы егемен билікке ие; оның нарықтағы ұсынатын сұранысы ... ... ... ... ... оның тіліктерін ескеруге
мәжбүр етеді.
Либерализм әлеуметтік-экономикалық қатынастарды ... ... ... емес ... ... ... іске асатын қоғамдық
құрылғы идеясын ұстанды.
Мемлекеттің қызметі азаматтардың жеке меншіктерін күзетумен және жеке
өнеркәсіпкерлер арасындағы ... ... ... ... ... ғасырда капитализмнің монополисттік кезеңге өтуімен “неолиберализм”
концепциясы пайда болды: еркін нарық механизмі тиімді ... ... ... ... және ... процестерді реттеу үшін,
экономикалық ресурстарды рационалды бөлу және тұтынушылардың ... үшін ... ... алғы ... ... Смит сияқты, “неолибералисттер” еркін экономикалық ... ... діни ... жеке және қоғамдық
жауапкершіліктің ... ... ... тиіс ... ... ... филантропия емес болды. Көмек әлеуметтік мәселелерді шешуге қабілетті
саяси ... ... ... ... ... мақсаттары және
күтілетін нәтижелері бар, рационалды болуы ... ... ... ... ... әлі ... ... шегінде тұрған тұрғындардың көптеген тобына аудару ойы пайымдалды.
ХХ ғасырдың 30-жылдарына таман, ... ... үшін ... ... бірнеше шектеулер енгізу және еркін бәсекелестік саясатынан
бас тарту қажет екендігі айқын болған, прогрессивті саяси ... ... ... ... қоғам мемлекеттің нарықтық
экономикаға араласуының ... ... ... ... ... ... ... басталды: мемлекет кедейлерді әлеуметтік
қорғау жағына ... ... ... ... ... ... және тиісті.
Дж. М. Кейнстің қоғамдық ой-пікірге әсері А. ... Д. ... және ... ... ең ... әсер ... Оның “Жұмысбастылықтың, пайыздың және
ақшаның жалпы теориясы” (“Общая теория занятости, процента и ... ... атты ... ... ... ... кездегі класстық ... ... ... үшін ... шаралар қажет:
бағалар мен жұмысбастылықтың қанағаттанарлықтай деңгейі мемлекеттік реттеу,
мемлекеттік саясат ... ... ... ... ... ... бюрократиялық сипатқа ие болса
да, әлеуметтік көмек көрсетуге жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... ... басталды және
“әлеуметтік нарықтық шаруашылық” концепциясымен сипатталды. ... бірі Л. ... ... ... саясат негізінде тұрғындарды
әлеуметтік қорғаудың моделін ұсынды.
Кейнсиандыққа қарағанда әлеуметтік қорғау ... ... ... ... өзі ақша ... ... ... жасауға бағытталған, сонымен қатар меншік иелері санының өсуіне
бағытталған саясат арқылы іске асырылады.
Мемлекет кірістерді әділетсіз нарықтық реттеуді ... тиіс ... ... ... күрделі өтті және, кірістерді қайта бөлуге ... оның ... және ... ... көрінетін,
мемлекеттің экономикалық қызметтерін кеңейтумен аяқталды. ... ... ... ... ... ... саяси қысымы,
үкіметтердің әлеуметтік қысымдылықты әлсіретуге және сапалы жұмыс ... ... ... әсер ... ... дамыған елдердегі тұрғындардың қартаюымен
сипатталған жаңа кезең басталды.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... және жаңадан енгізу құралы ретінде шулы
жетістікке жетті. ... ... ... қорғау жүйелерін
ұйымдастыруға үкіметтік ... ... ... ... ... қатысуы, есепке алу әлеуметтік прогресс үшін қажетті жағдай болып
табылатын, адамдардың және олардың көзқарастарының ... ... ... ... ие бола ... Әрбір адамның ... ... ... ... ... ... ... алмайды.
Сонымен бірге, “жалпыға бірдей молшылық мемлекеті” идеясы 70-80-жылдарда
қатал пайда болған көптеген ... және ... ... ... бермеді, атап айтқанда олар:
- әлемнің көптеген елдеріндегі жұмыссыздықтық үнемі жоғарғы деңгейі;
- миграциялық процесстердің күшеюі;
- қоғамның әлеуметтік ... ... ... туу деңгейінің түсуі, тұрғындардың қартаюы және көптеген басқа да
мәселелер.
Бұл тұрғындарды қорғаудың бүкіл жүйесін қайта ... ...... ... ... ... қоғамдықтардың
бірлескен әрекеттері – жатқан, әлеуметтік инновациялар концепциясын
қабылдау қажеттігіне алып ... ... ... ... өзін ... ... ... қабілетсіз тұрғындардың бір бөлігі объективті ... бар. ... ... ... ... ... қажеттігінің негізгі
алғы шарттары нарық заңдарынан алынады, оның мәнінен шығады және ... ... ... ... ... ретінде қалыптасуын
шарттандырады. Тұрғындарды әлеуметтік ... ... ... және
әлеуметтік саясатының маңызды құрамдас бөлігіне айналады.
Нарықтық қатынастар қоғамында әлеуметтік қорғаудың басты қызметін
әлеуметтік ... пен ... ... ... субъектсі ретінде мемлекет
өзіне алады.
Негізгі әлеуметтік кепілдіктер РФ ... ... ... ... ... ... табады. Олар РФ Негізгі заңының 7 ст.
анықталған: “Ресей Федеоациясында ... ... мен ... ... ... кепілденген минималды көлемі қалыптастырылады,
жанұяға, аналыққа, әкелікке және балалыққа, ... және ... ... ... ... ... етіледі, әлеуметтік қызмет
жүйесі ... ... ... пособиялар және басқа ... ... ... қалыптастырылады”.
Қазіргі кезеңде мемлекеттік әлеуметтік қорғау жүйесіндегі екі негізгі
қызметтер қарастырылуда, олар: жалғыз бастыларға, кәрілерге, ... ... да ... ұқсас категорияларға, мемлекеттің ... ... ... ... және әлеуметтік қайырымдылық көрсету
қағидасына негізделген, әлеуметтік ... және ... ... көрсету
жүйесі. Сонымен қатар, әлеуметтік қорғау әлеуметтік кепілдік жүйесі арқылы
тұрғындардың барлық ... ... ... кепілдіктер – бұл азаматтардың конституциялық құқықтарын
іске асыруға бағытталған, мемлекеттің ... ... ... ... әрекет механизмі. Мемлекеттік әлеуметтік кепілдіктердің
негізі ... ... ... ... ... әлеуметтік стандарттар – бұл әлеуметтік қорғаудың минималды
деңгейін бекітетін, одан төмен түсуге болмайтын, РФ заңымен ... мен ... ... ... ... ... мына
аудандардағы өзара байланысты мемлекеттік минималды әлеуметтік стандарттар
құрайды:
1) еңбек ақысын төлеу;
2) зейнетақылық қамтамасыз ету;
3) ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету;
7) тұрғын үйлік – коммуналды қызмет көрсету.
“Мемлекеттік ... ... ... ... әлеуметтік
стандарттардың ең қажетті минимумын бекіте отырып, мемлекет тек мемлекеттік
қана емес, барлық деңгейлердегі орындаушы билік үшін, ... ... ... жұмыспен қамтамасыз етушілері мен кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... ... шектерін басқа да заңды актлер,
соның ... ... және ... ... ... сақтау туралы”,
“Білім беру туралы”, “Мәдениет туралы” және т.б. заңдар дәлелдейді.[19].
Еңбек ақысын төлеу ауданындағы ... ... ... ... ... ... ақысын төлеудің минималды көлемі;
- бюджеттік сфера ... ... ... төлеудің бірдей
тарифтік сеткасы (БТС) (единая тарифная сетка ... ... ақы – оны ... ... ... жағдайларымен
қамтамасыз етуге шақырылған, білікті емес еңбек жұмысшысының еңбек ақысының
деңгейі. Оны заңды түрде немесе ... ... ... ... 37 ст. ... адамның қауіпсіздік және гигиена
талаптарына жауап беретін жағдайларда еңбек етуге, ... да ... және ... ... ... ... ақының минималды
көлемінен төмен емес марапаттауға, сонымен қатар жұмыссыздықтан ... ... деп ... КЗоТ (78 ст.) ... ... ... ... уақыты нормасын
толығымен орындаған және өзінің ... ... ... нормасы) атқарған
жұмысшының бір айлық еңбек ақысы бекітілген еңбек ақысының ... ... бола ... ... ... ... көлемі кепілдік сипатқа ие. Ол, жұмысшылардың
еңбегі үшін марапаттаудың ... бір ... ... ниет ... құқығы
бар екендігінде көрінеді. Егер жұмыс уақытының нормасы мен еңбек нормасының
орындалмай қалуына жұмысшы кінәлі емес ... бұл ... ... ... минималды көлеміне қосымша төлемдер мен артық төлемдер, ... ... мен ... да ... ... енгізілмейді. Соңғылары
мемлекет бекіткен минималды деңгейден төмен бола алмайтын еңбек ... ... ... ... ... ... ... еңбек
ақысын төлеуге қабілетсіздігі банкроттың белгілерінің бірі болып табылады.
Минималды еңбек ақының көлемі әдетте, бағалар деңгейін есепке ... оған ... ... тиіс ... мен қызметтерге минималды
қажеттіліктерді ... ... ... ... күн ... санау арқылы анықталады. Егер бұндай сәйкестік болмаса, бұл елдің
экономикалық дамуының артта қалғандығының немесе бар ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы –
мемлекеттің құрамдас минималды кепілдіктерінің бірі.[20].
Минималды еңбек ... ... ... ... тек ... ... және ... белгілі-бір жоғары деңгейінде ғана
мүмкін болады. Экономиканың дағдарысы жағдайларында еңбек ... ... да ... ... минималды көлемі реалды экономикалық
жағдайлардан шыға ... ... ... ... ... көлемі туралы” заңында минималды еңбек
ақының және студенттер мен ... ... ... сонымен
бірге “сәйкес посодиялар мен басқа да әлеуметтік төлемдердің...” ... ... ... ақы мен ... ... ... балалар
посодияларының, жұмыссыздық бойынша пособиялардың, еңбек ақының алым-салық
салынбайтын кірістері бойынша салығының минимумының, жолда жүру ... үшін ... және т.б. ... ... ... ... бір ... соңғы жылдары заңмен бекітілген минималды еңбек
ақы күн көру ... ... аз ... ... ... 1991 ... минималды еңбек ақы күн көру минимумы ... ... ... жылы – ... 1993 жылы – ... 1994 жылы – ... 1995 ... 1996 жылы - 16%-ке жуығын құрады. 1996 жылы ... ... ... руб. ... ал күн көру ... – 430000 руб. жуық болған.
1997 жылғы 9 қаңтардағы № заңында еңбек ақсының минималды көлемі 83490
руб. соммасы бекітілген, бұл 19% күн көру ... ... ... ... ... ... тарифтік келісімдерде минималды еңбек ақысы 300 ... ... ... анықталды.
Күн көру минимумы мен минималды еңбек ақысының көлемі арасындағы
айырмашылықты ... ... өтуі ... ... ... шамасы
бойынша Үкімет еңбек ақысының минималды көлемін күн көру ... ... ... Сол ... минималды еңбек ақысы, жоғарыда
ұсынылғандай (ЕТС бірінші разряды, балалар пособиялары және т.б.), ... ... ... ... ... байланысты болмауы ықтимал.
Шет елдерде минималды еңбек ақысын бекіту процедурасы және оны қайта
қарастыру механизмі мәнді ... Бір ... (АҚШ, ... ... ... еңбек ақысы заңды түрде бекітіледі; басқаларында
(Бельгия, Греция) – үкіметтің, ... және ... ... ... ... ... (Италия, ... ... ... ... ... бекітіледі, ал жалпы ұлттық
минималды еңбек ақысы жоқ болып табылады.
АҚШ-тың жұмысшылық ... ... ... егер жұмысшыға
үкіметтік заң шығару бекіткен ... ... ... ... ... ... ... минималды жалақы – бұл ... ... ... ... ... ... ... минималды төлем болып
табылатын, жұмысшыға төлемдер.
Қазіргі кезде Ресейдегі еңбек ақысы өзінің ... ... ... ... және ... ... төлеу ауданындағы минималды әлеуметтік кепілдіктер, еңбек
ақысының ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік қорғау жоспарында бұл маңызды, себебі еңбек ақысы –
тек ... қана ... ... ... ... белгілі-бір әлеуметтік
статуспен қамтамасыз етуге арналған, өнегелі категория болып табылады.[21].
Минималды әлеуметтік кепілдіктердің ... ... ... ... кепілдігі болып табылады. Бұл мәселені шешуде екі жақ
бар: бір ... ... ... жұмысбастылығы және өзіндік
жұмысбастылығы үшін экономикалық жағдайларды жасау, және екінші ... ... ... ... ... жыл ... ... қабылдайтын
жұмысбастылыққа қатыстылықтың мемлекеттік бағдарламалары, сонымен қатар
жұмыс орындарын жасау және келесі ... іске ... ... ... іске ... ... тиіс:
- кіші және орташа кәсіпкерлікке және ірі инвестицияларды талап
етпейтін үйдегі ... ... ... жұмысбастылықтық қызмет көрсетуде есепте тұратындарды қоғамдық
жұмыстарда ... ... ... ... түскен жұмысшылармен еңбек келісімін бұзбастан, олардың
біліктілігін қайта көтеру негізінде жұмыссыздықты жою;
- аймақтарда жұмысбастылыққа қатысты жеке бюролар сетьін кеңейту;
- ... ... ... ... ету үшін жеке ... ... жұмыс орындарын жасау міндетінде инвесторларды жермен
максималды қамтамасыз ету.
Жұмысбастылықты реттеу - әлеуметтік саясаттың басты бағыттарының бірі
болып табылады. Сонымен ... ... ... ... ... ... мүлдем реалды емес. ... ... ... тырысқан қалыпты жұмыссыздық деңгейінің көрсеткіштері өзін
ақтамады. Ғалымдардың ... ... ... стандарттар тек
жұмыссыздарға ақшалай көмек көрсету ... ғана ... ... және ... (1996 ж.) ... ... ... туралы” (1991
ж.) заңмен анықталады.
Заңға сәйкес, жұмыссыздық бойынша пособиямен жоғалған еңбек ақысының
орнын ... ... егер ол оны ... деп ... ... 12 ... ... жасамаса, жұмыстан шығудың алдындағы жұмысшының еңбек ақысының
45%-тен 75%-ке дейінгі диапазонында, ... ... ... ... ... ... ... қаншалықты ұзақ ... ... ... ... ... ... соншалықты төмен,
экономикалық шығындар соншалықты мәнді, жұмыссыз ... және ... ... ... ... ... ... мына жағдайларға кепілдік береді:
- жұмыссыздық бойынша пособия төлеу;
- кәсіби дайындық, біліктілікті көтеру, жұмысбастылық қызмет көрсету
органдарының бағыты бойынша қайта даярлау ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі;
- жұмысбастылық қызмет көрсету органдарының болжамы бойынша жұмыс
табу үшін ... ... өз ... ... ... шығындардың
орнын толтыру;
- 12 айдан көп емес ... бойы ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық бойынша
төленетін пособия (стипендиялар) көлемінде ақы ... ... ... ... ... статусты
төмендете отырып, ауыр асоциалды салдарларды туындатады. ... ... ... (әсіресе ұзақ мерзімдік) адамдарда
болашаққа сенімсіздікті туындатады және ... және ... ... ... ... ... құмарлықтың,
проституцияның және қысмыстың өсуімен бірге жүреді.
Зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... минималды көлемі
бекітіледі. 1995 жылы Ресей ... ... ... қамтамасыз ету
жүйесі реформасының концепциясы Ресейдің зейнетақылық ... ... ... ... ... енгізуге бағытталған.[12].
Мемлекеттік реттеу қажетті мемлекеттік кепілдіктермен қамтамасыз
етумен байланысты зейнетақы жүйесінің ... ... ... беру ауданындағы мемлекеттік стандарттар мыналарды болжайды:
- әртүрлі деңгейлердегі бюджеттер есебінен қаржыланатын, білім беру
орындарының ... ... және ... ... ... мемлекеттік және муниципалдық білім беру орындарындағы класстар мен
топтардың алдыңғы ... және ... ... ... ... қызметтермен қамтамасыз етілгендігінің нормалары мен
нормативтері;
- білім ... ... ... көрсетудің нормалары
мен нормативтері;
- мемлекеттік оқу орындарында тегін жоғарғы кәсіби білім алушы
студенттердің санының және ... ... ... ... ... ... ... РФ Үкіметі бекітеді.
РФ Конституциясында (41 ст.) денсаулық сақтау ауданындағы ... ... ... ... ... қажеттіліктерді
қанағаттандырудың минималды деңгейін бағалау үшін ... ... ... ... төсектермен, амбулаторлық орындармен
қамтамасыз етілгендіктің көрсеткіштері пайдаланылады.
Тұрғындарды әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... көрсету, яғни құқықтық, материалдық, ... ... және ... да ... ... ... және ... емес жағдайларда көрсетілетін
әртүрлі қызмет көрсету бойынша іс-әрекеттер болып табылады. ... ... ... және ... ауданындағы мемлекеттік
кепілдіктер “РФ тұрғындарына әлеуметтік қызмет көрсету негіздері туралы”,
“Қартайған жастағы және ... ... ... ... ... және т.б. ... ... бас кезіне дейін тұрғындарға әлеуметтік қызмет көрсетудің
салалары мемлекеттің дотацияларында болды және тек ... ғана ... ... ... таңда тұрғындардың қызмет көрсетуге төлеу
бөлігі бірден өсіп кеткен (2 ... к е с т ... ... ... ... ... ... бойынша) жыл
бойынша есепке алғандағы Ресей тұрғындарына көрсетілетін ақылы
қызметтер
| |1992 ж.|1993 ж. |1994 ж. |1995 ж. ... ... руб.* |515 |6166 |34107 |113049 ... ... % |7,8 |11,6 |19,3 |24,3 ... ішкі өнімге % |2,7 |35,2 |5,6 |6,8 ... ... | | | | ... ... қызмет | | | | ... ... ... | | | | ... % |82 |70 |62 |82 |
| |
|* ... шын ... ... бағаларда ... ... ... ... ... қызмет көрсету сферасы ғана
толығымен дерлік мемлекеттің дотациясында қалып қойды.
Әрбір саланың дамуы мен қызмет етуі осы ... ... ... ... сәйкес іске асырылады.
Мемлекетті бөлу және прватизация жағдайларында мемлекеттен меншіктің
үлкен бөлігі кетіп қалды, әлеуметтік қызмет ... ... ... ... мәнді қысқартылды. Осының салдарынан мемлекеттік
бюджеттің ВНП-дағы үлесі азаяды (3 ... к е с т ... ... ... ұлттық өнімдегі мемлекеттік бюджеттің үлесі
| |1980 ж.|1985 ж. |1989 ж. |1995 ж. ... ... өнім (шын | | | | ... ... ... |619 |777 |924 ... ... руб. | | | |* ... ... | | | | ... ... руб. |372,6 |371,6 |401,9 ... % |60,2 |47,8 |43,5 |26,0 ... ... | | | | ... ... руб. |386,5 |417,1 |482,6 ... % |62,3 |53,1 |52,1 |29,4 |
| |
|* ... ішкі ... ... ... ... ... ... тапшылығына қарамастан, мемлекет
әлеуметтік қорғау сферасын қаржыландыру үшін қаржы ... ... ... ... түрі ... етуі үшін тұрғын үй мен дотацияларды беру болып табылады. Тұрғын
үй-коммуналдық шаруашылық сферасы нарықтық механизмдерге ... ... ... ... үйді ... ... ... сақтауды
болжайды. Дотациялау тұрғындардың қорғансыз топтарына ... ... ... ... ... 26 ... РФ ... № 621 “Тұрғын үйге ... ... ақы ... жаңа ... ... федералды
стандарттары туралы” ұйғарымы қабылданды. Ұйғарым бойынша бір ... ... ... ... ... ... ... ол – 18 кв.м2, одан аз
болса, адам тұрғын үй ... ... ... адам ... және льготтық тұрғын үй алуға, сатып алуға немесе салуға ... ... үйге және ... ... ақы ... жаңа ... стандарттар аймақтардағы экономикалық реформаларды анықтау ... ... ... (4 ... к е с т ... ... ... етуге кететін шығынының өсуі (тұрғын
үйге мемлекеттік дотацияның төмендеуін ... ала ... ... |1997 ж.|1998 ж. |1999 ж. |2000 ж.|2003 ... ... | | | | | ... ... кететін | | | | | ... ... үйге | | | | | ... ... | | | | | ... ала отырып), % |28 |35 |50 |70 |100 ... ... ... ... ... өмір ... мемлекеттік стандартымен анықталуы тиіс. “Өмір сүру деңгейі”
түсінігі адамдардың материалдық және рухани қажеттіліктерін ... ... Осы ... ... ... ... жүйесі және оларды қанағаттандыру құралдарының жүйесі
түрінде ұсынылуы мүмкін.
Қазіргі кезде ... ... бұл ... тек бір ғана аспектсі – күн
көру минимумы – анықталады. Күн көру ...... ... ... қайта
жаңғырту және тұлғаның дамуы үшін қажетті өмірлік құралдардың минимумын
сипаттайтын түсінік. Бұл ... ... ... ... күйін ұстану,
балалар мен жас өспірімдердің әлеуметтік және физикалық даму ... ... ... ... болатын деңгейдегі маңызды материалдық
көмектер мен қызметтерді тұтынудың көлемі мен құрылымының ... көру ... ... ... бекіту үшін “күн көру
минимумының бюджеті” түсінігі енгізіледі. Күн көру ... ... ... ... ... білдіреді, сонымен қатар ... ... да ... ... ... ... ... жүзілік практикада күн көру минимумының бюджетін құруға екі
негізгі бағыт қолданылады: ... және ... ... ... ... ... ... минималды қажетті деңгейде тұтыну
концепциясына сүйенген; статистикалық әдіс – ... ... ... заңдылықтарына, оның ағымдық ... ... көру ... ... ... ... мазмұнға ие. 1992 жылғы 2
наурыздағы РФ Президентінің “РФ тұрғындарының ... ... ... ... ... ... ... кезеңіне РФ ... ... ... ... ... және ... ... құралдар мен қызметтерді
(тамақ өнімдері, санитария мен гигиена заттары, дәрі-дәрмектер, тұрғын үй-
коммуналдық қызметтері) тұтынудың ... ... ... ... күн көру ... ... деңгейін (бюджет) анықтау
бұйырылды.
Нарыққа өту кезеңіндегі күн көру минимумы (физиологиялық) түсінігін
енгізудің мәні өте үлкен, өйткені, ... ол ... ... кедейліктің
шекарасын білдіреді, екіншіден, өнеркәсіптің әкімшілігімен ... ... ... ... келісімге отыруда бағдар болып табылады, ... ... ... ... ... минималды көлемі және еңбек
зейнетақысының минималды көлемі сияқты ... ... ... ... ... ... табылады.
Күн көру минимумы және күн көру минимумының бюджеті әлеуметтік
саясаттың ... ... ... және ... ... ... былайша қолданылуы мүмкін:
- адрестік әлеуметтік көмек көрсету үшін база ретінде;
- ... аз ... ... қатарларының пайдалары мен
тұтынуларын реттеуде мақсаттық ориентирлер ретінде;
- перспективті және ағымдық әлеуметтік ... іске ... аз ... ... ... ... табиғи
көмек көрсету үшін қажетті материалдық жіне қаржылық ресурстарды
бағалау үшін;
- минималды еңбек ақысының және жасқа байланысты еңбек ... ... ... ... ... төлемдерді алуға құқық беретін аз ... ... бірі ... ал ... ... ... көру ... бюджетін және оған кіретін тауарлар мен
қызметтердің ... ... ... 1992 ... 10 ... РФ еңбек
Министрлігі бекіткен жәнеоның келісімдік нұсқаулары бойынша есептеледі. РФ
және оның аймақтарының ... күн көру ... ... ... ... ... ... (аймақтың),
кәсіподақтар мен кәсіпкерлер арасындағы үшжақты келісім ... ... ... есептеледі.
1996 - 2000 жылдар кезеңіне Ресей Федерациясындағы әлеуметтік
реформалар Бағдарламасы ... күн көру ... ... анықтау және
оны пайдалану, саудалық және саудалық емес ... ... ... ... ... ... және ... да қызметтерге
кеткен реалды жинақталған шығындардан шыға ... оны ... ... тәртібін заңды түрде бекіту қарастырылған.
Федералды деңгейде, Федерация субъектлерінің ... ... және ... ... ... аз ... етілген категорияларына ақшалай және табиғи
көмек көрсету жүйесін дамыту мен ... ... ... ... ... жан басына шаққандағы орташа кірісін, аймақтық күн көру
минимумын, ... ... ... мен ... ... ала ... ... Президентінің жарлығымен жерлердегі орындаушы билік органдарына
“күн көру ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда ориентир ретінде пайдалану ... ... ... ала ... күн көру минимумы бюджетін
қалыптастыру”; ... ... және ... мүмкіндіктердің
ерекшеліктерінен шыға отырып және сәйкес ... ... ... күн көру ... ... ... ... ұсынылды.
Күн көру минимумының көлеміне, табиғаттық-климаттық жағдайларға және
ұлттық ... ... ... ... ... және ... ... мен құрылымына, орналасудың сипатына, территорияның
экономикалық дамуына, ... ... ... және ... ... ... бағалардың деңгейіне және т.б. тәуелді, тұрғындардың
қыжеттіліктері әсер етеді. Ресей территориясындағы экономиканың дағдарыстық
күйі кезеңінде ... өмір ... ... алғанда бірдей
жағдайларымен сипатталатын, 8 аймақ бөлінген.
Күн көру минимумының бюджеті тек ... жан ... ... есеппен ғана емес, сонымен бірге еңбекке жарамды азаматтар (ерлер,
әйелдер), зейнеркерлер, 7-15 жас ... жас ... 6 ... ... үшін жеке де ... ... есептеулер жанұя құрамы
бойынша кез-келгені үшін күн көру ... ... ... ол ... ... балалары бар және балалары жоқ, көп балалы
немесе толық емес ... және ... ... ... ... ТМД ... ... жан басына шаққанда орташа кірістердің әртүрлі деңгейлері
бар жанұялардың ... ... үшін ... ... ету ... азайту коэффициентін есептеді. Сонымен, жанұяның құрамында өмір
сүретіндер үшін жан басына шаққанда орташа ... ... ... ... ... азаюы (жанұя мүшелерінің санына тәуелді есептелінетін,
коммуналдық төлемдердің ... ... ... ... ... және ұзақ ... пайдаланылатын тауарларды сатып алудың
(мысалы, аз қамтамасыз етілген және көп балалы ... киім мен ... ... ... ауысып отырады) есебінен, төмен болады.
Құрамында 4 үлкен адам бар жанұяда тұтынушылық шығындар, ... ... 10%-ке ... ... басты зейнеркер үшін күн көру
минимумы, жанұяның құрамында тіршілік ететінге қарағанда, жуықтап алғанда
10-15%-ке ... ... ... ... ... әдістемеге сәйкес, тамақтық шығындар
күн көру минимумының жалпы бюджетінің 61,6-дан 82,9%-ға дейінгісін құрайды.
Тамақтық емес тауарларға ... 20%-ға ... ... ... – 6,6-8,9%, қалғандары – бұл салықтар мен ... да ... Күн көру ... бұндай құрылымы ең алдымен физиологиялық
қажеттіліктерге бағытталған және тұлғаның дамуы үшін жағдайлар жасамайды.
Аймақтардағы ... ... ... күн көру минимумының
бюджеті мынадай ретпен есептеледі:
- тұрғындардың жыныстық жастық ... ... ала ... жанұяның
бір мүшесіне шаққанда орташа тамақ өнімдерін тұтыну анықталады;
- ... бір ... ... ... ... ... ... шығындардың жалпы көлемі есептелінеді;
- аймақтағы күн көру минимумы бюджетінің құндық бағасы құрастырылады.
Тіршілік ету аймағы бойынша орташа күн кқру ... ... жан ... ... бар ... аз ... етілгендерге
жатады және адрестік әлеуметтік көмек алуға ниет ... ... адам ... жан ... ... сатып ала алатын күн ... ... ... яғни ... ... ... қабілеті – бұл өмір
сүру деңгейі мен экономика күйінің басты көрсеткіші болып табылады.
1995 жылдың мамыр айында Мемлекеттік Дума, әлі ... ... ... күн көру ... ... заң ... Бұл ... сәйкес, күн
көру минимумы, тұтасымен Ресей бойынша қалыптасып келе жатқан, жан басына
шаққанда орташа ақшалай кірістен 40% ... ... ... ... және оның ... ... (“тұтынушылық корзина”) қамтамасыз ету
үшін қажетті, материалдық қаржылар мен қызметтерді пайдаланудың минималды
құрамы мен құрылымының құндық ... ... ... қалыптастырылады.
Пайыздық қатынаста күн көру минимумының көлемінен минималды еңбек
ақысының көлемі, еңбек зейнетақыларының көлемі, пособиялар мен ... Оның ... ... ... ... және т.б.
қамтамасыз етуге кеткен минималды шығында анықтау үшін ... ... Осы ... күн көру ... ... маңызды әлеуметтік кепілдіктері ретінде шығуы тиіс.
Сонымен, минималды әлеуметтік кепілдіктер нарықтық ... ... ... ... жүйесінің негізін құрайды. Оларды
мемлекет заңдарға сәйкес және ... ... ... ... сәйкес бекітеді.
Нарықтық қатынастарға өту жағдайларында ... ... ету ... жетілдіру мәселесі ерекше қатал және өзекті бола
бастайды. Қарттар мен мүгедектер ... ... ... қоғамның осы
біршама әлеуметтік қорғансыз категориясына ... ... ... ... ... ... ... 39 ст., әрбір адамның, заңмен ... ... ... ... ... балаларды тәрбиелеу үшін және
басқа да жағдайларда жас бойынша әлеуметтік ... ... ... ... ... Өз ... әлеуметтік сақтандыру, әлеуметтік қамтамасыз
етудің және қайырымдылықтың қосымша формаларын жасау қабылданады.
Азаматтарды әлеуметтік қамтамасыз ... ... ... ... ... ... және басқа да шаралардың кешенін
білдіретін, белгілі-бір ... ... ... іске асырылады.
Әлеуметтік қамтамасыз етудің негізгі түрлері мыналар болып табылады:
- кәрілік, мүгедектік ... ... ... жағдай бойынша,
көп жылғы сіңірген еңбегі үшін, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... аяғы ауырлық және
босану бойынша, көп балалы және жалғыз басты аналарға, балаларға,
бала кезінен мүгедектерге және т.б. ... ... ... орындарда балаларды, қарттар мен мүгедектерді
қамтамасыз ету;
- кәсіби білім беру, мүгедектерді ... ... ... және ... ... ... ... жеңілдіктер мен жақсылықтар, медико-әлеуметтік экспертиза
және реабилитация және т.б.
Әлеуметтік қамтамасыз ету, экономиканың ... ... ... оның ... ... ортақтығы, жан-жақтылығы мен
саналуандығы қағидасының ... іске ... ... ету ... әртүрлі мемлекеттік органдар,
министрліктер, өкілеттіліктер, әлеуметтік ... ... мен ... ... емес ... ... Бұл әлеуметтік қамтамасыз етудің
ұйымдастырушылық құрылымы.[2].
Әлеуметтік қамтамасыз етудің экономикалық негізін, өзара ... ... ... ... ... пен әлеуметтік сақтандыру
құрайды. Әлеуметтік сақтандыру бойынша төлемдерді, ... ... ... ... сақтандыру қорлары жасайды. Олар өндіріс-
жұмыспен ... ... де, ... етушілерден де алынады.
Мемлекеттік салымдар ... және ... ... ... бөлу
есебінен іске асырылады.
Әлеуметтік қамтамасыз ету қоры мен қалыптасу көздері РФ ... ... ... ... ... бірі ... және пособиялармен қамтамасыз ету болып табылады. Зейнетақы
– бұл ... ... ... ... ... категорияларына,
осы мақсаттарға арналған, әлеуметтік кірістер мен ... да ... ... ... төлем болып табылады. РФ зейнетақылық қатынастарды
1990 жылғы 20 қарашада шыққан ... ... ... ... және одан кейінгі өзгерістермен, “Ішкі істер органдарында қызметін
өтеушілерді, және ... ... ... ... ету ... және т.б. реттелінеді.
Осы заңдарға сәйкес азаматтарды зейнеркерлік қамтамасыз етуге құқығын,
сонымен бірге осы ... ... ... іске асыру тәртібі
анықталады. Зейнеткерлік ... ... ... ... мен
нормаларының негізгі белгісі еңбек және оның нәтижелері болып есептеледі.
Зейнеркерлік қамтамасыз ету үшін негіздемелер мыналар болып табылады:
сәйкес ... ... толу және ... ... ... көп ... ... үшін; мүгедектіктің басталуы; бағушысынан айрылу – жанұяның ... ... ... және ... зейнетақылар заңмен бекітілген. Сонымен,
жалпы еңбек стажына саналатын, еңбектік және басқа да ... ... ... ... бекітіледі: кәрілік бойынша, бағушысынан
айрылу жағдайы бойынша, көп жылғы ... ... ... ... ... бір себептерден еңбекке немесе басқа да
қоғамдық-пайдалы іс-әрекетпен байланысты ... ... жоқ ... ... ... бекітіледі. Бұндай зейнетақы сәйкес жағдайларда
еңбек зейнетақысының орнына бекітілуі мүмкін.
Принциптік тағайындаулар, әлі күнге дейін өзгермеген қалпы ... ... ... ... ету ... ие. Бұл ... зейнетақыға мынадай адамдардың құқығы бар екенін білдіреді:
жалпы еңбек стажы 20 жылдан кем емес 55 ... ... әйел ... ... ... 25 жылдан кем емес 60 жасқа толған ер адамдар. Азаматтардың
жеке категорияларына ... ... ... ... ... ... ... ал кейбір жағдайларда еңбектік
төмендетілген стажда да бекітіледі (еңбек етудің ерекше ... ... ... ... ... емес ... стажына және т.б. байланысты
льготтық зейнетақылар).
Тұрғындарды ... ... ... есепте тұратын
зейнеткерлердің саны 37,8 млн. адамға немесе ... ... ... ... ... бөлігі – 96,2% - еңбек зейнетақыларын алады;
олардың 81%-ын жасқа байланысты зейнеткерлер ... 12%-ын – ... 6%-ын – ... айрылу жағдайына байланысты және ...... жыл ... еңбегі үшін зейнеткерлер құрайды. Әлеуметтік
зейнетақылар ... ... ... санның 3%-ын құрайды.
Еңбек зейнетақыларының басқа түрлеріне, ... ... ... құқықты анықтайтын жағдайлар, олар бекітілген азаматтар
категориясының өмірлік іс-әрекетінің арнайы жағдайларын есепке ала ... ... ... ... сәйкес, зейнетақыны салау
механизміне еңбек стажының ... ... алу ... ... ... ... ... зейнетақы еңбек ақысының 55% көлемінде анықталады
және, соған қоса, еңбек ақысының 1%-ы зейнетақыны тағайындау үшін ... көп, ... ... ... әрбір толық жылына қосылады. Бұнда
екі талап сақталуы тиіс, олар: біріншіден, зейнетақының көлемі ... ... ... аса ... ... ... заңмен бекітілген минимумнан
төмен бола алмайды және онымен анықталған максимумнан аса алмайды.
Айта кететін бір ... ... 1990 ... 20 ... бекітілген заң
минимум мен максимумның қозғалмалы нормаларын анықтайды. Сонымен, басында
заңда күн көру минимумының ... ... ... ... ... ... ... толық зейнетақы тағайындау үшін талап етілетін,
жалпы еңбек стажындағы жасқа ... ... ... көлемі
еңбекақысының минималды көлемі деңгейінде бекітілген. Зейнетақының орташа
тағайындалу туралы 5 кестенің мәліметтері бойынша ... ... к е с т ... ... ... ... ... көлемдері, компенсациялық
төлемдерді есепке ала отырып, мың руб.1
| ... ... |
| ... беру ... ... ... |247,0 |397,4 ... | | ... ... |249,6 |400,8 |
| | | ... ... | | ... зейнеткерлер | | |
| |161,4 |286,5 ... ... ... | | ... ... – | | ... және | | ... ... |258,9 |457,2 ... ... 2/3 аймақтар (89-дан барлығы 66), соның ішінде
Солтүстік-Батыс, Орталық аймақтар және Орталық-Қара теңіз ... ... Орал мен ... ... ... дотациялық болып табылады.
Өкінішке орай олардың саны өсуде.
Жасқа байланысты зейнетақының минималды көлемін үлкейтумен байланысты
мүгедектікке байланысты, ... ... ... және ... ... байланысты минималды зейнетақылар да өседі.
Қазіргі кезеңде инфляциялық процесстердің өсуімен және ... ... ... ... ... ... өтіп жатқан құлдыраумен
байланысты зейнетақыны санау механизмін жетілдіру туралы сұрақ ерекше ... бола ... ... жылдарда зейнетақыны тағайындау үшін еңбек ақысын
қазіргі жағдайларға сай ету механизмі бірнеше рет ... ... ... ... ... бағыттар қайта қарастырылды.[4].
Еңбектік және әлеуметтік зейнетақылардың ... ... ... ... ... мен жағдайларымен қатар бірнеше ерекшеліктер
де бар болып табылады. Мысалы, көптеген жылдар сіңірген ... ... ... ... ... ... ... емес, көптеген жылдар
бойы оның сіңірген еңбегіне тәуелді және РФ ... ... сол ... ... ... мен мамандықтарының
Тізімі негізінде анықталады. ... ... үшін ... бір қатар ерекшеліктер бар.
Заңмен анықталған қосымша төлемдер де мәнді болып келеді. ... ... ... мынадай қосымша төлемдер бекітіледі: егер ол І
топтағы мүгедек болса немесе емдеу орнына ... ... ... ... ... ... болса, зейнеркерге қарауға; егер ... ... ... ... ... да бір зейнетақы алмайтын болса, оларға
тағайындалады.
Қазіргі кезде зейнетақылармен және пособиялармен қамтамасыз ... ... ... мен ... ... жолымен жеке
бағаларды есепке ала отырып түзетілуде. 1991 жылғы 20 ... ... ... ... ... ... мен РСФСР тұрғындарын
әлеуметтік қорғау реформасы туралы” заңға сәйкес зейнетақылардың, ... ... ... ... ... ... ... қатар кәмелетке толмаған балаларға аймақтық компенсациялық төлемдер
енгізілді.
РФ заң гығару органдары, жағымсыз факторлар әсер ... ... ... апат және т.б.) РФ ... ... мен ... ... ... қамтамасыз етудің маңызды ұйымдастырушылық-экономикалық
механизмдерінің бірі, қазіргі ... ... ... ... төлеу тәртібі болып табылады.
Зейнетақымен қамтамасыз ... ... ... ... ... олардың бөлімдері, комитеттері, басқармалары және
т.б. іске асырады. Зейнетақы өмір ... ... ал ... ... айға жасалады. Зейнетақыны жеткізу мен қайта салу мемлекет есебінен
іске ... ... ... қалыптасқан ережелерге сәйкес, бір
зейнетақыдан екіншісіне ауыстыру сияқты, оны өсіруге құқық ... ... ... ... ... перспективаға дамуы РФ зейнетақымен
қамтамасыз ету жүйесі реформасының концепциясы базасында іске асырылады.
Концепция сол ... ... ... ... ... құқықтарды сақтай отырып зейнетақымен қамтамасыз етудің ... ... ... болжайды. Реформаның мәнін мынадай негізгі
сәттерге келтіруге ... 1996 ... 1 ... № 27-ФЗ ... ... ... ... қорына сақтандыру үлестерін ... ... ... енгізу;
- зейнетақының реалды құнының тұрақтылығын қамтамасыз ету, еңбек
үлесінің негізінде зейнетақы көлемін әділ ... ... ... ... ... ... еңбекақысының өсуінен
шыға отырып, зейнеткердің индивидуалды коэффициентін қолдану арқылы
зейнетақы индексациясының үнемі болатын механизмін қалыптастыру;
- зейнетақыны төлеудің қазіргі ... ... ... ... ... Зейнетақы қоры бюджетінің қаржылық тұрақтылық базасын
жасау.
1997 жылғы 21 шілдедегі № 113-ФЗ “Мемлекеттік зейнетақыны бөлу және
көбейту ... ... ... заң, ... адам ... ... қатысқан, еңбек стажын есепке ала отырып зейнетақының көлемін
анықтауға ... ... ... ... еңбекақысы, еңбекақысын төлеудің
қазіргі кездегі ... ... ... ... ... үшін ... Басқаша айтқанда, бірдей кәсіптегі және
аналогиялық біліктілікті адамдар, қазіргі кезде сондай жұмыс үшін алатын
бірдей ... ... ... ... қол ... ... ... индивидуалды коэффициенті, зейнетақыны
есептеу үшін ескерілген, кезеңдегі азаматтың фактлік еңбекақысың сол
кезеңдердегі ел ... ... ... ... ... ...... бүкіл “зейнеткерлік өмірінің” барысында
онымен бірге жүретін константа ... ... Осы ... ... көбейтілген ел бойынша (сәйкес кварталдағы) орташа ... ... ... ... ... ... ... береді.
Зейнетақының көлемі, зейнетақыны тағайындаған (қайта санау) кварталдың
алдындағы, бір кварталға берілетін ел ... ... бір ... шыға ... ... Ел ... орташа бір айлық
еңбекақысын квартал сайын, сол жылдың 15 ... 15 ... ... 15 ... ... Ресей Госкомстатының ұсынысы бойынша РФ
Үкіметі бекітеді.
Заң оны ... ... ... ... ... кезең ретінде, 1998
жылдың 1 ақпанынан бастап еңбекақыларының қатынасы 0,7 коэффициентімен
шектелуі болжанады.
Зейнеткердің ... ... (КИ) ... ... ... = ... ... көлемі х
Концепция зейнеткерлік қызмет көрсетудің ұйымдастырушылық құрылымын
1993 жылғы 29 ... ... ... ... ... ... туралы” № 787 РФ Президентінің жарлығы ... ... ... ... зейнетақыны жеткізуге дейінгі бүкіл процессті
бір өкілеттілікке жинайтын зейнеткерлік ... ... жаңа ... ... ол соңғы нәтижеге жауапты болады.
Аймақта РФ Зейнетақы қоры мен Федерация субъектлерінің арасында бірдей
зейнеткерлік қызмет көрсету орнын жасау туралы келісім ... ... ... ... ... ... ... мен Зейнетақы қор ... ... жеке ... ... тіркеледі.[6].
Зейнеткерлік қамтамасыз ету ... ... ... 1990 жылдың желтоқсан ... РФ ... ... Бұл қордың қаржылары келесе ... ... ... ... ... сақтандыру төлемдері;
- индивидуалды еңбек іс-әрекетімен айналысатын, ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету бойынша
оларға теңестірілген азаматтарға, олардың жанұяларына мемлекеттік
зейнетақы мен пособияларды; әлеуметтік зейнетақыларды, бір ... ... ... ... пособиялар төлеуге, көрсетілген
зейнетақылар мен пособиялардың индексациясына, сонымен ... ... ... ... ... ... және компенсациялардың бөлігіндей жеңілдіктер беруге,
зейнетақылар мен пособияларды жеткізу, ... салу ... РФ ... ... қаржы бөлу;
- Мемлекеттік жұмысбастылық қордың Зейнетақы қорына жұмыссыздарға
жедел зейнетақыларды ... ... ... ... қаржылары;
- жеке және заңды тұлғалардың өз еркімен қосқан үлестері;
- қаржыларды капитализациялаудан және басқа да қылмыстардан ... қоры ... ... ... оның қаржылары бір жарым
жастан асқан балаларға қамқорлық жасау бойынша мемлекеттік ... ... ... ... тұрғындарды әлеуметтік қорғау
органдарының ... және ... ... ... ... ... қордың және оның органдарының ағымдық іс-әрекетін және оның ... ... ... да ... қаржылық және материалдық-
техникалық қамтамасыз ету.
Біртұтас зейнеткерлік қызмет көрсетуді ... ... ...... ... ...... алушына бір
шынжырмен байланыстырады; зейнетақылар ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің өзінің
күштерімен жеткізіледі. Нәтижесінде қызмет ... ... ... мен ... ... ... жылғы 16 қыркүйектегі “Мемлекеттік емес зейнетақы қорлары туралы”
РФ Президентінің ... ... ... ... ... ... ... мәнге ие болады. Бұндай қорларды жасаудың мәні, азаматтар
мен жұмыспен қамтамасыз етушілер ... ... ... емес ... ... жеке ... ауыстырып
жіберетіндігінде. Осы қорлардың іс-әрекеттерін ... ... ... ... ... ... қорғауды, пайда
көлемінің кепілдік өсуін және түсімді азаматтардың жеке ... ... етуі ... ... ... ... ... және инвестициялық іс-әрекеттердің элементтерінің бірігуі өтеді.
Ресейлік мемлекеттік емес зейнетақы қорлары, ... ... ... екі ... ... ... олар: рентті және
сақтандыру. Бірінші вариантта клиенттің төлеміне пайыздар ... ... ... осы ... ... төлемдер іске асырылады.
Екінші вариантта клиентке өмір бойғы зейнетақа ... ... ... ... ... өмір ... орташа ұзақтығын
ескереді. Кемшілік ретінде, төлеушілердің қордың ... айта кету ... Өз ... ... жоғарғы
көлемін тек салыстырмалы бай компаниялар ғана қамтамасыз ете алады. ... ... ... ... ... ... қабылдау
қажет болып табылады.
Заң шығару орындары зейнеткердің қарттар және ... ... ... ... және ... ... ... зейнетақыны
төлеудің белгілі-бір тәртібін қарастырған.
Әлеуметтік пособиялар мен жеңілдіктерді төлеуді әртүрлі заңдар ... ... ... ... етудің бір саласы әлеуметтік пособиялар болып
табылады. Әлеуметтік пособиялар – бұл РФ заңымен анықталған, ... ... ... ... ... ... РФ “Балалары бар
азаматтарға мемлекеттік ... беру ... ... ... ... ... ... аяғы ауыр болғанына және босануға байланысты;
- баланың өмірге келуінде;
- 1,5 жасқа дейінгі баланы күту бойынша;
- балаға төленетін ай сайынғы пособия және ... ... ... ... ... ... Зейнетақы
Қорының және басқа да бюджеттен тыс қорлардың есебінен іске асырылады.
Жұмыс істеуші азаматтарға ... ... ... ... ... жұмыс орны бойынша, әлеуметтік сақтандыру ... ... ... бойынша пособия – жұмысбастылықтың
мемлекеттік Қорының қаржысы ... ... ... сақтандыру бойынша пособиялардың түрлерінің
бірі жерлеуге берілетін пособия ... ... 1997 ... ... ... ісі ... Федералды заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу
туралы” заң қабылданды. Ол заң ... ... ... ... ... ... көлемінен он еседен артық емес, көлемдегі пособияны
анықтады.
РФ азаматтарын әлеуметтік қамтамасыз етудің бөлінбейтін ... ... ... ... ... ... жүйесі болып табылады. Қазіргі таңда әлеуметтік төлемдер мен
жеңілдіктердің саны 1000-нан ... ... ... Олар ... 200-ден
астам категорияларына бекітілген, ал оны алуға тиісті адамдардың саны ... ... ... ... ... ... жұмыссыздар, оқушылар,
мигранттар және т.б.).
Әлеуметтік төлемдер мен жеңілдіктердің қазіргі кедегі жүйесі меншік,
орталық пен аймақтардың өзара қатынасы ... ... ... ... өзгерістерді ескереді және мүлдем адрессіз іске асырылады.
Осыған байланысты, мемлекет жеке ... ... мен ... ... ... түрде реттеу бойынша шаралар жасайды.
Әлеуметтік қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... табылады. Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру
арқылы қалыптастырылған қор мемлекеттің орталықтанған ақшалай резервтерінің
бір түрі болып табылады.
1948 жылы БҰҰ Бас ... ... адам ... туралы
декларация әрбір адамның, әлеуметтік тәуекел ... ... ... ... ... ... ... байланысты басқа да барлық
қалған жағдайларда да ... ... ... ... ... бар ... анықтады.
Әлеуметтік сақтандыру - әлеуметтік-еңбек сферасын реттеудің маңызды
механизмдерінің бірі болып ... ... ... объективті
негізі мемлекеттің экономикалық даму деңгейі болып ... Ал ... ... алғы ... ... пікірі бойынша, тұтасымен
қоғамдық сананың деңгейі және ең ... ... ... субъектлер
болып табылады.
Әлеуметтік сақтандыру – бұл еңбекке ... ... және ... ... болжанған жағдайлар басталғанда азаматтарды материалдық қамтамасыз
ету жүйесі; ол барлық ... ... ... және ... ... төлемдерінің есебінен іске ... ... ... ... ... және ... сипатқа ие.
Әлеуметтік сақтандырудың негізгі белгілері мыналар ... ... ... есептеу немесе болжау; индивидуалды тәуекелге ұжымдық
жауапкершілік; сақтандыру орындарының ішкі ... ... ... және ... ... әрекет ету шеңберін анықтау (жергілікті және
жеке сақтандыру); елдің бүкіл ... және ... ... ... ... ... ... халықаралық сақтандыру.
Рсейдегі мемлекеттік сақтандырудың қазіргі кездегі жүйесіне мыналар
енеді: кәрілікті ... ... ... ... ... ... жұмысқа жарамсыздықты сақтандыру; аяғы ... ... ... ... ... сақтандыру; медициналық
сақтандыру.
Әлеуметтік сақтандырудың барлық түрлерін ... ... ... ... ... ... жасайтын тұрғындардың
сақтандыру төлемдеріне негізделген.
Әлеуметтік қамтамасыз етудің экономикалық механизмін жетілдіру бойынша
мемлекет іске ... ... және ... ... ... әлеуметтік сақтандырудың бүкіл жүйесінің
реформалануы үлкен мәнге ие болуда. Бұл ... ... ... ... ... мемлекет, жұмыспен қамтамасыз етушілер және
еңбек етушілердің ... ... ... ... ... ... ... бағыттағы маңызды қадам бір қатар заңды актлерді қабылдау және
әлеуметтік ... ... және ... ... ... қорымен
қатар өзбетінше қаржылық жүйе ретіндегі Мемлекеттік жұмыспен қамтамасыз ету
қорын қалыптастыру болды. Осы қордың қаржылары есебінен ... ... ... ... жаңа ... ... қалыптастыруды стимулдандыруды,
жұмыссыздық бойынша пособияларды төлеуді және т.б. ... ... ... ... ... ... қатар мемлекеттің
әлеуметтік кепілдіктерінің қатарындағы азаматтарды әлеуметтік қорғаудың ... ... ... ... сақтандырудың бюджеттен тыс мемлекеттік қорларының ... мәні ... тыс ... ... ... құрылады. Зейнетақы
қоры, донор-аймақтардан алынған қаржыны белгіленген ... ... ... ие болу ... ... көп ... бір ... сақтандыру қоры федералды деңгейде жалпы кірістердің 26%-
ін ғана ... ... ... ... қоры ... ... деңгейде жалпы кіріс 3,6% болғанда ... ... ... ... ету қоры ... ... ... федералды қызметке тек 20%-і ғана түседі.
Міндетті сақтандыруда болып жатқандарды талдау, Батыста жақсы өңделген
қағидаларды ескере отырып, әлеуметтік ... ... ... ... ... көрсетеді. Ол қағидалар:
- сақтандырылғанға көмек болатындығының кепілдігі және шарттары мен
нормаларының міндетті сипаты;
- ақылық;
- міндеттілік;
- ... ... ... ... ... ... қатал мақсаттық сипаты және олардың қайтымдылығы;
- ... ... ... ... ... кеңістігін анықтау;
- сақтандыру органдарының автономиясы және өзіндік басқаруы және ... ... ... ... ... сақтандыру толық
шамада іске асырылмайды.
Нарықтық қатынастарға өту еңбек етудің әртүрлі жағдайларына байланысты
мемлекеттік ... ... ... ... өзгертуді болжайды.
Өмір, әлеуметтік сақтандырудың ұйымдастырушылық-экономикалық
механизмін жетілдіру бойынша арнайы заңды және ... ... ... ... Тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың біртұтас жүйесі
ретіндегі әлеуметтік сақтандыру туралы жалпы заң қажет.
Зейнеткерлік сақтандыру жүйесі тек, егер ... ... ... ... ... ... зейнетақысын ағымдық
төлеу мен әлеуметтік көмек көрсетуді қамтамасыз еткен, жағдайда ғана жақсы
қызмет ете алады.
Нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік бюджеттен тыс қорлардың оларға тән емес
төлемдерден босатылуы, сақтандыру төлемдерінің салықтардан бөлінуі;
- жұмыстардың ... ... ... деңгейіне және еңбек
жағдайларының күйіне тәуелді мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... енгізу;
- азаматтардың әлеуметтік сақтандыру жүйесін қаржыландыру ... ... ... ... жұмысшыларға келтірілген зиянның орнын толтырудың әрекеттегі
тәртібінің ... ... ... ... және ... ... ... жоғалтқан жұмысшыларды
мемлекеттік әлеуметтік сақтандыруға өту;
- азаматтар қаржыларының және өнеркәсіптердің ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мен әлеуметтік сақтандыру
тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың маңызды ... ... ... ... ... ... ... жағдайымен тығыз байланысты. Олар нарықтық
қатынастардың жаңа жағдайларындағы адамдардың әлеуметтік-экономикалық және
рухани қажеттіліктерін ... ... ... ... бағдарламаларының ұлттық жүйесіне айналуы тиіс.
2.2 Халықтың экономикалық дифференциациясы және материялдық жағдайының
динамикасы
Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негіздері, өмір сүру ... ... ... ... ... бірінші орынға
материалдық қамтамасыз етілгендік және ... ... ... ... ... ... ... міндеті шығатындығын болжайды.
Жақсы тұрмыс халі - бұл тұрғындардың қажетті материалдық және рухани
жағдайлармен, яғни ... ... ... ... ... және жағдайлармен қамтамасыз
етілгендігі болып табылады.
Тұрғындардың жақсы ... халі ... ... даму ... ... ... қатынастардың сипатына тәуелді. Ол өмірдің деңгейімен және
сапасымен; тұрғындардың конституциялық құқықтарын ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш ретіндегі
өмірдің орташа жалғасымдылығымен сипатталады.
Өмір сүру деңгейі – бұл ... ... және ... тұтынуы және қоғамдық өндіріс дамуының сол сатысындағы ... ... ... ... болып табылады. Өз
кезегінде ол мынадай сандық және сапалық көрсеткіштерге тәуелді болады:
- тауарлар мен қызметтерді тұтыну ... мен ... ... ... ... ... және ... қызметтердің
тарифтеріне бағаның деңгейі мен динамикасы;
- жұмыс күні мен жұмыс аптасының ұзақтығы;
- ... ... ... үй ... ... қоғымдық қорларынан жасалатын төлемдер мен жеңілдіктердің
көлемі;
- қоғамдағы әлеуметтік инфра құрылымның дамуы.
Өмірдің сапасы қоғамдағы ... беру мен ... ... ... ... ... ... ортаның күйімен, ... таза ... ... ... сүру ... жалпылаушы көрсеткіші – тұрғындардың реалды
кірістері, яғни осы кірістерге ... және ... және ... ... алу
процессінде пайдаланылуы мүмкін, материалдық жағдайлардың саны.
Реалды кірістер, белгілі-бір уақыт ... ... ... ... ... әртүрлі ақшалай салымдар мен жинауларды
және т.б. алып тастағандағы, тұрғындардың соңғы кірістерінің ... ... ... реалды кірістерінің деңгейі соңғы
кірістердің динамикасына және оның үлкеюге (төмендеуге) тенденциясына, сол
кезеңдегі тұтыну заттары мен қызметтер бағаларының ... ... ... Ол ... тұрғындардың жан басына шаққанда да есептелуі
мүмкін.
Нарыққа өту ... ... ... ... ... ... ... қосымшалар, зейнетақылар,
стипендиялар және т.б.) қатар, жартысы жұмысшының жиынтық кірісінде өсетін,
меншік пен ... ... ... ... ... ... де пайда болды.
Бірақ Ресейдегі қазіргі ... ... тағы да, ... ... ... ... ... елдің әртүрлі
аймақтары бойынша тұрғындардың кірістерінің ... ... ... ... (6 ... к е с т ... аймақтары бойынша өмір сүру деңгейінің көрсеткіштері
|Жылдар |РФ бойынша |Мәскеу ... ... ... |
| ... ... | | | ... еңбекақысы және әлеуметтік төлемдер ... |281,6 |364,6 |175,5 |145,4 |106,5 ... |875,9 |1174,9 |523,8 |410,2 |288,6 ... жан ... ... ... кірістер, мың руб. ... |378,5 |876,4 |171,5 |176,0 |179,5 ... |820,7 |3188,7 |377,5 |286,7 |244,0 ... жан басына шаққандағы тұтынушылық шығындар, мың руб. ... |237,8 |495,1 |93,7 |54,2 |39,8 ... |573,8 |2370,5 |229,4 |160,6 |103,4 ... ... жан ... ... ... ... |62,8 |56,5 |54,6 |30,8 |22,2 ... |69,9 |74,3 |60,8 |55,7 |42,4 ... реформалардың барысында Ресей тұрғындарының көбісі,
олардың ... және ... ... ... етуін қамтамасыз ететін,
еңбекақысы және мемлекеттің көліктерге дотациясы, байланыс, тамақ өнімдері,
балалар тауарлары және басқа да көптеген ... ... ... ... ... ... ... тұрғындарды әлеуметтік қорғау
жүйесі тұтынудың қоғамдық қорларын ... ... ... (7 ... к е с т ... ... ... қоғамдық қорларынан берілетін төлемдер мен
жеңілдіктер
| |1980 ж. |1985 ж.|1989 ... мен ...... ... руб. |117,0 |147,0 |187,0 ... | | | |
| | | | ... ісі (тегін білім беру, мәдени-ағарту |31,6 |37,9 |47,2 ... | | | ... ... және дене ... ... | | | ... көмек, санаториялық-демалыстық | | | ... ... дене ... және т.б.) |17,2 |20,2 |27,4 ... қамтамасыз ету және сақтандыру |45,6 |61,6 |78,6 ... ... | | | |
| | | | ... |33,3 |44,9 |58,4 ... | | | |
| |11,0 |14,4 |18,7 ... үй қорын қамтамасыз етуге кететін | | | ... ... ... ... ... | | | ... басқалары) |6,9 |9,3 |11,8 ... ... ... ... ... ... ... бюджетіне түсті (8 кесте).
Жылдар бойынша тұрғындардың жан басына ... ... ... ... ... ... мен жеңілдіктер
| |1979 ж. |1985 ж.|1989 ... жан ... ... ... мен | | | ... жылына руб. |441 |530 |650 ... ... ... жан ... ... ... | | | ... ... %-да: | | | |
| | | | ... мен ... ... |30,3 |32,7 |34,1 |
| | | | ... ... |40,4 |40,1 |43,0 |
| | | | ... мен ... ... | | | ... |47,8 |48,5 |49,1 |
| | | | ... санатынан зейнеткерлер |45,3 |46,0 |42,3 ... ... ... өзін және өз ... ... етуі анықтаушы болады. Осыған әлеуметтік, құқықтық және
экономикалық алғы ... ... ... ... ... ... көп ... Еңбектің реалды нарығы жасалады. Өнеркәсіптік іс-
әрекет ... ... пен ... ... ... ... ... барларының саны өседі.
Кірістердің жаңа формалары пайда болады. Мемлекеттік және жекелермен
қатар оны тасымалдаушылардың – қаржылық, өндірістік, ... және ... ... әртүрлі ориентациялы кәсіпкерлердің - жеке ... ... ... ... акциялар бойынша дивидендтер,
капиталдан және ... ...... емес ...... ... экономикалық өзбетіншеліктің мүмкіндігін және өзінің
экономикалық жағдайын және ... ... ... ... кеңейтті.
Қазіргі кезде мемлекеттің патерналисттік қызметі мәнді әлсіреді. Бірақ
бұл кедейлерге көмек көрсетудің тиімді жүйесін жасаумен, кіші және ... ... ... ... ... бірге жүрмейді.
Реформалар барысында өмір сүру деңгейі ресми түрде екі есе төмендеді.
Тұрғындардың 60%-ына дейін ... ... ... ... бас ... ... 20-25% ... реалды кірістер бар. Бұл тұрғындардың
күшейіп келе жатқан дифференциациясымен бірге ... ... ... мен
байларға бірден бөлінуі болды (9 кесте)1.
ВЦИОМ мәліметтері бойынша бір айдағы адам басына шаққандағы ... ... РФ ... ... ... ... |Бір айдағы тұрғындардың |
| ... % ... ... ... |
| | ... ... долл. |
|Байлар |3-5 |3000 ... |
| | | ... ... |15 ... |
| | | ... ... класстың типі) |20 |1000-100 |
| | | ... ... ... |20 |100-50 |
| | | ... |40 |50 ... |
Экономикалық статустың өзгеруі ... ... ... ... өз ... ... ... бойынша, олардың біріншісі – экономикалық,
қоғамдағы индивидтер мен ... ... ... ... ... ... ... қоғамның әлеуметтік
стратификациясын ертеді. Басқаша ... ... ... қоғамның әлеуметтік бөлінуінің негізі болып табылады.
Экономикалық статус – бұл ... ... ... индивидтің,
тұрғындардың әлеуметтік немесе демографиялық тобының экономикалық
жағдайының ... ... ... немесе қоғамның, біртұтас елдің экономикалық
статусы ажыратылады. Тұрғындардың жеке ... ... ... бойынша өзгеруін қарастыра отырып, экономикалық бөлінудің динамикасы,
немесе қоғамның экономикалық стратификациясы туралы айтуға болады.
Стратификация – бұл, бір ... ... ... ... ... жағынан – бұл бір мезгілде тұлғалардың, топтардың және ... ... ... ... ... де ... ... экономикалық бөліну процессі аяқталған жоқ, ол жалғасуда.
Кірістер алу мен ... ... ... ... меншік пен
кәсіпкерлік іс-әрекеттен түсетін кірістің үлесі жалпы соммада өскендігіне
дәлел болады. Оларды негізінен тұрғындардың ... бай ... және ... ... ... Бір ... меншіктен түскен пайда үлесінің өсуінде
еңбекақы төлеу үлесі азаяды, ал бұл төлемдерді тұрғындардың ... ... ... ... ... тұрғандай, пайдаларды тарату
айқын асимметриялық сипатқа ие. Ал егер тұрғындардың пайдаларының төменгі
орташа деңгейін ескерсек (11 ... ... онда ... ... ... ... негізі болып табылатын орташа қабаттың ... жоқ ... ... сенімділікпен айтуға болады. Бұны 1996 жылдың
бірінші жарты жылдығында ... ... ... өсіп кеткен пайдалар
концентрациясы коэффициентінің көрсеткіші де дәлелдейді.
Экономикалық дифференциацияны анықтайтын, негізгі фактор меншіктің,
пайда көздері мен ... ... ... ... бұл ... ... жылға көбеюде. Егер 1994 жылы Мәскеудегі
орташа еңбекақысы мен әлеуметтік төлемдер ... ... ... ... 2,1 есе, Калмыкия – 2,6 есе, Дағыстан – 3,4 есе
көп болса, онда екі ... ...... ... ... есе ... жылы ... адам басына шаққанда ақшалай кіріс Мәскеуде Ресей
бойынша ... ... 2,3 есе ... болды, 5,1 есе – ... 5,0 есе – ... 4,8 есе – ... 1996 ... ... ... ... есені, яғни 1,5-2,7 ... ... ... ... шаруашылық сферада, салада еңбек
ететіндігіне де тәуелді. Ресми статистиканың мәліметтері бойынша, 1995 ... ... ... 558,1 мың руб ... Ауыл ... істейтіндер олардан 40,4% алған, құрылыстағылар – ... – 136,3%, ... ... ... сферасындағылар –
74,9%, мәдениет, білім беру, медицина, ғылым сферасындағылар ... ... ... ... қаржылар және сақтандыру сфераларындағылар –
141,9, басқару органдары ... – 95,5 ... Көп ... деңгейі индивидтің қызметтік жағдайына байланысты.
Қоғамдық дамудың басты “ыстық” нүктесі байлықты, меншікті, капиталға
құқықтар мен ... ... ... ... бола ... Осы
өнегеліліктің салдары ретінде – тұрғындардың ... ... ... ... ... бойынша бөлінуі болады (10
кесте).
Тұрғындардың ақшалай кірістерінің жалпы көлемін тарату, %
10 к е с т е
| |1992 |1993 ж. |1994 ж.|1995 ... |ж.* | | | ... ... – б а р л ы ғ ы |100 |100 |100 |100 ... ... ... 20%-дық | | | | ... ... | | | | |
| | | | | ... (кірістері аздар) |6,0 |5,8 |5,3 |5,5 |
| | | | | ... |11,0 |11,1 |10,2 |10,2 |
| | | | | ... |17,6 |16,7 |15,2 |15,0 |
| | | | | ... |28,5 |24,8 |23,0 |22,4 ... (кірістері өте жоғарылар) | | | | |
| |38,3 |41,6 |46,3 |46,9 ... ... ... | | | ... ... |0,289 |0,398 |0,409 |0,381 ... |
|* ... кіріс ... ... ... ... ... тербелуімен
бірге жүреді. Социологтар флуктуацияның (ауытқу, тербелу) екі типін бөледі.
Бірінші тип – бұл тұтас экономикалық ... ... ... ... ... ... өсуі;
- экономикалық жақсы тұрмыс халінің азаюы.
Екінші тип – ... ... ... стратификацияның биіктігі
мен профилінің флуктуациясы:
- экономикалық пирамиданың пайда болуы;
- экономикалық пирамиданың тығыздалуы.
Флуктуацияның ... ... ... ... ... ... ... тұрмыс халін талдау олардың ішінде мынадай жағдайларды
көрсетеді:
- түрлі қоғамдардың жақсы ... халі мен ... бір ... ... екіншісіне мәнді өзгереді. Бұл тек территорияларға ғана
емес, сонымен қатар ... да, ... да, ... да ... ... тұрмыс халі мен кірістің орташа деңгейі бір ғана қоғамда
үнемі емес, ... ... ... ... отырады.
Көптеген жылдар бойы және бірнеше ұрпақтар ... бойы ... ... ... және материалдық жақсы тұрмыс хал деңгейі болмайды.
Материалдық “шарықтаулар” мен “құлдыраулар” кейде бірден, ... ...... және ... ... Және бұл ... ... тарихындағы қалыпты құбылыс (ұйымның, ұлттың, мемлекеттің)
болып табылады.
Жанұяның, ұлттың немесе басқа да топтардың тарихында баюға ... ... ... де ... ... ... Тек уақыттың шектелген
кезеңі үшін тіркеуге тенденция барлығына жақсы мәлім, ал одан ... ... ... ... ете ... ... ... статустың флуктуациясы туралы айта отырып,
келесі сұрақтарға мән беру қажет:
1. Бір ... ... және ... ... бір ... ... ... мен профилінің көлемі
үнемі болады ма, әлде айнымалы ма?
2. Егер олар ... ... онда ... үнемі және
кезеңдік өзгереді?
3. Осы өзгерістердің үнемі болатын бағыты болады ма және егер
бар болса ол ... бұл ... ... аңғарған, және осыған байланысты әртүрлі
болжамдар ұсынылған. ... В. ... ... ... мәні,
экономикалық стратификацияның профилі немесе қоғамдағы ... ... ... ... нәрсе екендігін пайымдауда тұрады. К. Маркстың (1818-
1883) болжамы, еуропалық елдерде ... ... ... өтіп ... деп ... экономикалық теңсіздікті азайтуға да, ... ... жоқ ... да, ... ... биіктігі мен
профилінің тербелу болжамы ... ... ... ... ... қандай да бір деңгейіне дейін өседі.
Әртүрлі қоғамдар үшін бұл нүкте ... ... және ... көлеміне,
қоршаған ортасына, таратушы қатынастардың сипатына, адамзаттық материалға,
қажеттіліктер ... ... ... ... ... т.б. ... болып келеді.
Қоғам қысым нүктесіне жақындай бастасымен-ақ, төңкеріспен немесе өз
уақытындағы ... ... ... ... ... артық қысым сәтін анықтау өте қиын. Тұрғындардың жеке қабаттары
арасында реалды кірістерді таратуды ... ... ... ... бірі ...... болып табылады.
Бұл тұрғындардың жеке топтары ... ... ... соммасы
таралуының теңсіздік деңгейін сипаттайтын экономикалық ... ... ... Оның ... 0-ден 1-ге ... ... бола
алады. Бұнда көрсеткіштің мәні ... ... ... ... ... емес ... байланысты қысым соншалықты жоғары болады.
Индивидуалдыға жақынырақ деңгейде ... ... ... ... үшін ... коэффициент, яғни ең байдың
орташа кірісінің 10%-ін біршама кедей тұрғындардың 10%-іне сәйкестендіру,
ерекше ... ие ... ... ... ... ... ... кірістерді
түзеу саясаты жүргізілді. Сонымен, жылдар бойынша децильдік коэффициент
мынаны құрады: 1946 – 7,24; 1956 – 4,44; 1966 – 3,26; ... ... – 3,0. ... орта ... ... ... ... өсе
бастады және деци-коэффициент тез өсе бастады: 1985 ж. – 5,35; 1988 ж. ... 1994 ж. – ... ... ортасында ол 15-ке (кірістер бойынша – 11 және еңбекақысы
бойынша - 30) тең ... ... ... ... 1:50 ... ... деп ... Қазіргі кездегі ресейлік қоғамның экономикалық
стратификациясын объективті ... ... ... кірістерді
декларациялаудың міндеттілігі туралы заң жоқ болғанда мүмкін емес болады,
өйткені ... ... ... ... бай ... және ... ... құрылымдардың реалды кірістері, сонымен қатар ұсақ
кәсіпкерлердің, базарлық жеке ... ... ... және т.б. ... ... ... басында Ресейде, әлеуметтік теңдікке, әлеуметтік
бірдейліктен кәсіпкерліктің ... ... ... мадақтауға қозғалыстағы әділдік пен мақсатқа бағыттылықты
түсінудегі радикалды идеологиялық, әлеуметтік-саяси қайта ... ... ... ... ... төменгі звеносы - өнеркәсіп –
түсіп ... ... ... ... ... реалды
кепілдіктері әлсіреді. Тұрғындарды әлеуметтік қорғау мемлекетте жеткілікті
экономикалық ресурстар жоқ болған жағдайларда жасалды.
Бұнда, қазір ... ... ... ... ... ... әлеуметтік реабилитацияның, олардың өмірлік күштерін қалпына
келтірудің әлеуметтік бағдарламаларын талап ететіндігін ... ... күн көру ... ... 5 ... астам өмір ел үшін
негативті салдарсыз өтпейді (11 кесте).
11 к е с т ... ... күн көру ... төмен кірісті тұрғындардың саны
|Жылдар |Млн. адам ... ... |
| | ... %-да ... |50,2 |33,5 ... |48,9 |31,5 ... |33,3 |22,4 ... |36,6 |24,7 ... ... шыға ... келесідей қорытындылар жасауға
болады.
Өтпелі кезеңдегі экономикалық стратификация ... ... ... ... бұрын қалыптасқан қатынастардың қирауында
жатады. Қоғамның қатпарлануына, муниципалды ... үйге ... ... 20%-ы оны алуға деген барлық үмітінен ... ... ... ... ... 1992 жылы мемлекет тұрғындардың
көп бөлігінің ... ... ... ... мемлекеттік
бақылаудан шықты және шамасынан артық пайда таба ... ... ... бөлігінің тотальдық кедейленуінің арқасында қалыптасты
(және қалыптасып келе жатыр).
Сонымен, экономикалық стратификацияның себебі кірістердің теңсіздігі
болып ... ... ... ... – жан ... шаққандағы
орташа кіріс, егер ол күн көру минимумының бюджетінен ... және ... ... ... ... болса.
Бұл көрсеткіштің әлеуметтік жұмыс үшін мәні өте маңызды, ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің нормативтерін анықтау үшін белгі болып табылады. Бұл ... ... ... ... жүйелік талдауын енгізу және оларды жанұяның әлеуметтік-
экономикалық потенциалын ескере отырып жан басына шаққандағы ... ... ... ... ... емес, негізгі белгі – жан басына шаққандағы
орташа кіріс және оның аймақтағы күн көру минимумының ... ...... ... ... көрсетуді
қажетсінетіндерді анықтау;
- аймақтарда тұрғындардың кедейлігі мен кедейленуін алдын-алу
жағдайларын ... ... ... ... 1993 жылы ... Сол ... аз қамтамасыз етілгендік бойынша пособия және табиғи
формадағы көмек түріндегі аймақтық және ... ... ... ... ... алу ... анықталды.
Мекен-жайлық және ақшалай көмек көрсету жүйесі мәлімдеушілік формаға
ие және қажетсіну деңгейімен, аймақтық күн көру ... ... ... және ... ... ... ... экономикалық өзгерулердің әлеуметтік-экономикалық
компоненттері, тұрғындардың, және әсіресе балалы жанұялардың ... ... ... ... мен ... ... әлеуметтік
саясатында және әлеуметтік жұмыста толық шамада ескерілуі тиіс.
Нарықтық механизмнің барлық ... ... ... ... ... ... ... ол
тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың барлық комплексі ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі мен өзіндік
қорғанысын стимулдандырудан ... ... ... ету үшін ... көмек көрсетуге дейін.[5].
Жанұя – бұл қоғамның микроэкономикадағы алғашқы ұяшығы. 1992 жылы, өз
еңбектерінде ... ... ... қалыптасуын қалай
басқаратындығын көрсеткен, Чикаголық университеттің ... ... ... ... ... сферасын кеңейткені” үшін
экономикалық ғылымдар ауданындағы жетістіктері үшін ... ... ... ... ... ... материалдық (биологиялық, шаруашылық) және
рухани ... ... ... ... ... ... ... жақсы тұрмыс халінің күші мен әлсіздігін бейнелей,
өйткені бұл әлеуметтік-экономикалық және рухани қызығушылықтарды іске асыру
үшін саналы ... ... топ ... ... ... әлемде жанұяның қоғам және мемлекет ... ... ... Жанұя ертеде-ақ демографиядағы орталық ұяшық
болған, ал экономикада сол күйінде соңғы жоспарға ысырыла берді. Ал ... ... ... ... қамтамасыз ете отырып оған, және қоғамның
байлығын көбейте отырып, тұтасымен қоғамға да әсер ету ... ... жүйе ... табылады.
ВЦИОМ таңдау тобына сәйкес (1994 ж. “Аргументы и факты” № 4 қараңыз),
жанұялық өмірдегі бақытты болу, ... ... ... негізгі екі
себепке тәуелді, олар: материалдық жақсы тұрмыс халі (сұралғандардың 55%)
және екі адам арасындағы қатынас ... 59%). ... екі ... сол ... материалдық жақсы тұрмыс халі ... ... ... қосамыз.
Қазіргі кездегі қоғамның қарама-қайшылықтары оның барлық мәселелері
мен қиындықтары ең алдымен жанұяда бейнеленеді. ... ... ... ... ... ... ... өзіндік
қамтамасыз етуге жағдай жасау шығатын, нарықтық қатынастар ... мәні ... ... ... ... ... гаранты болады, себебі
жанұядан басқа еш жерде ... ... ... ... ... ... жанұя қоғамның микроэкономикалық
үяшығы болады. Оның экономикалық тереңдеуі ... ... ... табу ... ... экономикалық қызметі өседі және трансформацияланады,
жанұяның байлығын жинау және ұрпаққа мұраға қалдыру.
Сонымен, ... ... ... жатқан әлеуметтік-экономикалық
өзгерістер, үлкен деңгейде жанұяның экономикалық ... ... ...... негізгі қызметтерінің бірі болып
табылады. Бірақ егер бұрын “экономикалық қызмет” түсінігіне негізінен ... ... ... мен ... қанағаттандыруды
қамтамасыз ету енгізілсе, онда қазіргі ... ... ... ... ал ... пен шаруашылықтанудың формалары қатынастарының
өзгеруі әрбір жанұяда өзбетінше базистің пайда болуының ... ... ... ... ой ... тек ... ... ғана
емес, сондай-ақ өндіруші ретінде де қарастырады. ... ... ... ғана ... үй ... ... ... бір немесе бірнеше
тұлғалардан тұратын экономикалық бірлікті білдіреді. Ол өзбетінше ... ... ... ... ... ... да бір ... ие болып табылады.
Жанұяның экономикалық қызметтерін іске асыруға әсер ететіндер, бір
жағынан, қоғамның әлеуметтік-экономикалық ... және ... мен ... ... ... мен ... ... екінші
жағынан – жанұя мүшелерінің субъективті ... ... ... ... ... сұраныстары, мәдени даму
деңгейі, ұлттық және этникалық ерекшеліктері.
Адамды тұлға ретінде қайта жаңғырту, оны жанұяда ... ... ... ... ... өзіне сенетін, еңбек етуші ретінде
тәрбиелеуді білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуді, өз өмірінің қожайынын қалыптастыруды
білдіреді.
Экономикалық қызметтің әртүрлі бағыттары ... ... жіне ... ... әрқайсысы жанұя экономикасының қандай да бір нақты
қырын сипаттайды. Жанұя жанұялық бизнес, үй ... ... ... ... және ... ... ... сұраныстың қажетті деңгейін
қамтамасыз ету, инвестициялық капиталды қалыптастыру және т.с.с. ... ... ... ... ... экономикалық қызметінің
құрылымында екі үлкен блокты бөлуге болады:
1) жанұялық бюджетті ... ... жаңа ... ... қамтамасыз ету, оның кәмелетке толмаған және еңбекке
жарамсыз мүшелеріне қалыпты тұрмыстық жағдайлар және әлеуметтік
көмек көрсету ... ... ... ... ... үй ... жанұя мүшелеріне тұрмыстық қызмет көрсетуді
енгізу, ... ... ... ... бұл ... отырғанымыздай, “кеңестік” жанұяның дәстүрлік экономикалық
қызметі радикалды өзгерістерге кез болды. Білім ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету ақылы бола ... ... ... бюджеті үшін өте ауыр болады. Жанұялардың өте көп
бөлігі ... ... ... ақыларын төлей алмайды. Ал ... ... ... үй жағдайларын жақсарту толығымен жанұяның материалдық
жағдайына тәуелді. Сондықтан материалдық құндылықтарды жинау және ... беру тек ... қана ... ... қатар ол негізгі
бола бастайды. Және бұл дұрыс, өйткені тек меншік қана жанұяның әлеуметтік
қорғалғандығының ... ... ... табылады. Жанұя ішілік қатынастар
жүйесінде экономикалықтар, басқа қалған қатынастар – эмоциялық, өнегелілік,
әлеуметтік, репродуктивті және т.б. – ... ... ... ... ... қозғалмалы және қозғалмайтын мүлік меншігіне ие болудың
бұрын “кеңестік” жанұяға қатысы болған жоқ және тек ... ... Осы ... ... реалды жағдайын тұншықтырды. Мысалы, 1986
жылы кеңестік адамдарда 760 млрд. руб жуық соммадағы тұрмыстық құндылықтар
болды, бұл денсаулық ... мен ... ... ... ... ... ... қорларының немесе өнеркәсіптің негізгі қорларының
құнына тең болды. ... ... ... 275 ... руб. ... бұл ... ... халық шаруашылығының дамуына кеткен бюджеттің шығындық
бөлігінен 30 млрд. руб. ... ... ... ... ие болу және оны ... ... мәселелері
жанұяның экономикалық қатынастарындағы рөлін жоғарылатады.
Нарықтық экономикаға өту кезеңінде еңбек кірістерінің дифференциациясы
сұрақтары бірінші деңгейлік ... ие ... ... зерттеушілер
көбінесе тұрғындардың өмір деңгейі мен ... ... ... ... бойынша анықтайды. Және бұл жанұя ... ... ... ... ... медицина, тұрғын үйді және балалардың
мектепке дейінгі орындарын қамтамасыз ... ... ... демалыс
және т.б.) тұтынудың қоғамдық қорларынан – қазіргі таңда жанұя бюджетінен
ең төленетін – ... ... ... тек ... бюджеттің
тапшылығында ғана емес, сонымен бірге жанұялар мен ... ... ... ... ... ... ... жанұяның ағымдық (күнделікті
және ... ... ... оның ... ... ... жан ... шаққандағы кіріс болады. Бұл
қазіргі кезде ауыр материалдық ... ... ... ... үй және ... сияқты жақсы тұрмыс халінің маңызды компоненттері
жоқ, мүгедектің немесе жанұяның ... ... ... да терең
әлеуметтік салдарларғы ие.
Сондықтан кедейліктің белгісі ретінде тек жан басына ... ... қана ... жанұя кірістері деңгейінің және олардың ... ... ... яғни ... ... ... кірістердің деңгейімен, жанұя мүшелерінің әлеуметтік-
демографиялық сипаттамаларын (жасы, кәсіби деңгейі, денсаулығы және ... ала ... ... бар ... ... ... ... үйдің де)
анықталатын жанұяның әлеуметтік-экономикалық потенциалы шығады.
Сонымен, кедейлікті төмен мүліктік қамтамасыз ... ... ... ... және жан ... шаққандағы төмен кірістің
сәйкестігі ретінде қарастыру методологиялық дұрыс ... ... ... оның кірістері мен шығындарынан
жинақталады. Жанұя бюджеті ... ... ... ... ... ... топтары бойынша таңдамалы түрде тексеру
болады.
Жанұяның жинақталған кірісі, рубльмен ... және ... ... ... ... ... дотациялар,
ауылдың өзінен немесе ... ... ... ... ... ... ... таза өнімнің құны түрінде алынған, оның
мүшелерінің бір жылдық кірісінің ... ... ... Бұған жанұялардың
тұтынудың қоғамдық қорларынан, қарыздар мен лотереялар, сонымен қатар
банктердегі ... ... ... ... және т.б. алған
материалдық қаржылар мен көмектерді тегін ... ... ... ... ... жанұя Институты өткізген, зерттеудің нәтижелерінің
жанұялық бөлігі ... ... ... бойынша
мынадай жолмен дифференциациялауға мүмкіндік береді:
- ең кедейлер – ... ... ... тұрғын үй жағдайлары,
қозғалмайтын мүлігі жоқтар;
- аз кірістілер немесе қатынастық кедейлер – төменгі ... ... ... бар, ... ... үй ... ... кірістілер, бірақ аз мүліктілер – орташа кіріс, бірақ
қозғалмайтын мүлкі жоқ, нашар тұрғын үй ... ... ... – жоғарғы кіріс, бірақ нашар тұрғын үй
жағдайлары, қозғалмайтын мүлік ... ...... ... ... ... бар, ... үй
жағдайлары орташадан жоғары.
Осы зерттеудің негізінде жанұяның ... ... 4 ... бөлінеді:
1) кедейліктің бірінші деңгейіндегі жанұялар (кедейлік деңгейі),
жан басына шаққандағы кіріс минималды еңбекақысының деңгейінен
төмен ... оған ... ... екінші деңгейіндегі жанұялар (аз ... жан ... ... кіріс ... ... мен күн көру ... ... ... ... интервалда болады;
3) қамтамасыз етілген жанұялар, жан басына шаққандағы кіріс
жиынтығы аймақтағы жан ... ... ... ... сәйкес келеді;
4) жағдайы жақсы жанұялар, жан басына ... ... ... жан ... шаққандағы орташа кірістен жоғары.
Әртүрлі әлеуметтік-демографиялық типтегі жанұяларды зерттеу олардың
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... кезеңнің қазіргі
кездегі жағдайларында кедейлік сызығының артында тек дәстүрлік “әлсіз” (көп
балалы, толық емес жанұялар, мүгедектер жанұялары) ғана ... ... ... ... қызмет ететін жанұялардың да болғанын анықтауға мүмкіндік
берді.
Бұл өзгерістер елдің әртүрлі аймақтарында ... ... ... ... кірісті жанұялар үлесінің вариация деңгейі зерттелген
аймақтар бойынша 20-дан 40% аралығында тербеледі.
Кедейлік факторларының бірі жан ... ... ... ... ... ... жоғарғы иждивендік қысым болып табылады.
Мемлекеттік әлеуметтік көмектің дәстүрлік ... көп ... ... емес жанұялар болып ... ... ... аз ... арасында, бір-екі балалы екі жұптан тұратын, ... ... ... ... үлесі жоғары, онда кедейлік төмен еңбекақысымен
немесе ата-аналардың бірінің жұмыссыздығымен шарттанған. Аз ... ... ... ... ... ... болуы
әлеуметтік қорғаудың мемлекеттік қызметтерінің зейінін, бірінші кезекте,
жанұялардың өзіндік ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті, үй жұмыстарын дамытуды стимулдандыру, кіші және
орташа ... ... ... ... ... араласуға қайта
ориентациялауды талап етеді.
Өкінішке орай, ... ... ... ... ... ... талаптарына адекватты өзгерістер әлі болған жоқ.
Социологиялық сұрақтамалар ... ... ... ... жағдайын жақсартуды мемлекеттің көмегімен байланыстырады.
Мемлекеттің әлеуметтік саясаты бағыттарының бірі әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... ішкі потенциалды стимулдандыру және өзіндік қамтамасыз етудің
экономикалық қызметтерін іске асыру үшін жағдай жасау болуы тиіс.
Мемлекет әрбір адамның, ... ... ... ... ... ... өзінің жауапкершілігін түсінуі үшін, нарықтық қатынастары
дамыған елдерге көп уақыт қажет болды. ... ... ... және ... ... ... ... да, жұмыс күшінің сапалық
сипаттамаларын жақсартуға деген объективті қажеттілік те әсер етті.
Процесстің ... ... ... ... ... ... ... өндірістік дамыған елдердің тәжірибесі көрсетеді. Бұндай ... ... үшін – алыс ... ... Бірақ, өтпелі кезеңнің
экономикалық қиындықтарына қарамастан, рейсей мемлекеті ... ... ... ... сақтап қалған және реалды
мүмкіндіктерден шыға ... аз ... ... ... ... ... іске ... көмектің территориялық ... ... ... белсендендіру мақсатында жанұя мен балаларға Жуық
жағдайға сәйкес әлеуметтік-экономикалық көмек ... ... ... бөлімдер іс-әрекеттерінің негізгі бағыттары мыналар болып табылады:
- жанұяның ... ... ... ... ... үй
жұмыстарын дамыту сұрақтары бойынша кеңес беру;
- жұмысбастылық, ... ... ... орналастыру сұрақтарын
шешуге араласу;
- көп балалы, толық ... аз ... ... ... ... ... ... және материалдық тәуелсіздікке қол
жеткізгенге дейінгі өзбетінше өмірдің бастапқы кезеңінде балалар
үйі мен ... ... ... ... аз ... ... ... көмек көрсету үшін қаржы жинау
бойынша шаралар ұйымдастыру (киілген ... ... ... ... және ... ... сұрақтар бойынша кеңес беру (тұрғын ... ... ... ... ... ... әйел
адамдардың, мүгедектердің құқықтары);
- заңға сәйкес жеңілдіктерді, ... ... мен ... ... ... және ... ... кредиттерді,
алименттерді, тұрғын үй жағдайларын жақсартуды алуға ... ... ... күрделі нарықтық жағдайларда жанұяның
қорғаныс қызметтерін күшейтуге сөзсіз әсер етеді.
Тұрақты қоғамдағы жанұяның өмірлік циклының ... ... ... күйі – ... ... ... табылады. Ол белгілі-бір
тәсілмен жанұяның статусын (некеге отыру ... ... ... ... ... ... және ... алуының басталуы,
біліктілікті көтеру, зейнеткерлікке кету және т.б.) ... ... ... ... және ... кезектігіне тәуелді
болады.[7].
Біз бастан өткеріп отырған өтпелі ... ... даму ... және ... әлеуметтік-экономикалық жағдайларының ерекшеліктерін
есепке алмау тұтасымен алғандағы қоғам дамуының перспективаларын анықтауда
қателіктерге алып келуі мүмкін.
Жанұялардың ... ... іске ... ... ... ... қажет және оның алдына міндеттердің үш
классын қояды:
1) жанұяның демографиялық, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... өмір деңгейінің қалыптасу процессіне,
жанұялардың өзіндік ... ... ... ... ... ... іске асыру үшін қажетті алғы
шарттарды ... ... ... ... мен ... ... ... бұл жанұяның еңбекке жарамды мүшелеріне
қатысты: біліктілік, жұмысбастылық, әлеуметтік ... ... ... ... және талпыныс;
3) қоғамның өмір деңгейін болжау мәселесі.
Өндірістің құлдырауы, инфляция, жинағандардың құнсыздануы өте көптеген
жанұялардың ... әсер ... ... ... барлық жерлерде
мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік көмегін қажетсіне бастады. Бірақ
өтпелі кезеңнің өзіне тән ... ... ... ... ... өсуі мен ... қанағаттандыру үшін ресурстық
мүмкіндіктердің ... ... ... ... ... ... ... төлемдердің көлемдері ең ... ... ... – валдық қоғамдық өніммен, еңбекақысын
төлеу қорымен, тұрғындардың кірістерімен – ... ... ... ... ... ... және ... бөлулердің көлеміне сәйкес болуы тиіс. салықтық түсімдерден
және олардың бюджеттік тапшылық пен инфляцияның бір ... ... ... шығындарды тоқтаусыз өсіруге мүлдем жол беруге ... ... ... ... объективті себептерден
өзіндік қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... және оны төлеу фактсының өзі, пособия ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырмауы
тиіс, ал әлеуметтік мақсаттарға ақша бөлудің оптималды көлемін көтеру
қоғамдық өндірістің ... ... әсер ... ... ... ... ... және оның әлеуметтік қызметтері
тарапынан экономикалық ... ... ... ... ... ... ... объективті белгілерін таңдау туралы сұрақ күннен-
күнге қатал қойылуда.
Әдетте белгі ретінде жанұяның жан басына шаққандағы ақшалай ... Егер осы ... ол ... ... ... болса, жанұя кедей
және мемлекеттің көмегіне заңды түрде құқығы бар ... ... ... көрсеткендей, бір қатар жағдайларда жан басына шаққандағы орташа
ақшалай ... ... ... ... ... және ... одан ... деңгейде
меншікке ие, ал ақшалай кірісі жоғары жанұя – керісінше. ... ... ... ... ... ... тұратын, жас жанұя)
арасында жиі байқалады. Автомобиль, гараж, дача және т.б. сияқты мүліктерге
ие болу жанұяны тіпті ... ... де ... қамтамасыз етілген
етеді. Сондықтан бұндай жанұя мемлеке тарапынан бірінші ... ... ... ... жан ... шаққандағы орташа кірісін қалайша реалды, әділ,
объективті ... ... ... ... және оның ... ерекшелігін қалай ескеруге
болады? Бұл ғылымнан көрсеткіштерді ескеру, ... және ... ... бөліну механизмін жасауды талап етеді.
Меншік – жанұяның әлеуметтік қорғалғандығының жалғыз реалды кепілдігі,
екендігін түсіне отырып мемлекет меншіктерді ... ... ... орай, бұл идеяны жалпыға ортақ ваучеризация арқылы іске
асыруға талпыныс жасалды, ол реалды ... ... ... ... ... бүкіл халықтық меншік тәрізді, - экономикалық нонсенс.
Нәтижесінде ... ... ... ... ... ... және ... (зейнетақы және әлеуметтік пособия) ғана
өмір сүруде. 1993 жылы ... ... тек 10%-і ғана ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау сұрағында мемлекет тарапынан әдетте ... ... және ... ... пособия беру ... ... Тек қана ... ... ... ала ... аз ... етілгендіктің белгілерін жетілдіру мәселесі
көзқарасы тұрғысынан бұнда өзінің жақсы жақтары ... ... ... ... әсер ... және ... жағдайлар жасаудағы рөліне зейін аудару біршама маңызды
болып түсініледі. Және бұл, ... ... ... ... – жанұяның
өзіндік қамтамасыз етілгендігі, оның мүшелерінің өз еңбегімен жақсы өмір
деңгейін қамтамасыз ... ...... әсер ... ... ... ... жанұяның экономикалық
жекеленуі мен оның микроэкономикадағы ... ... ... ... ... ... ... ауысады. Жанұя экономикалық
қатынастардың субъектсіне айналады.
Өтпелі кезең жағдайларында жанұялардың тек азғантай бөлігі ғана өзінің
экономикалық ... осы ... ... және ... түрде рұқсат
етілген шаруашылық жүргізу меншігі мен ... ... ... ... ... экономикалық базис жасау процессіне белсенді
кірісті.
Бұл процесс ауылдарда біршама ... ... Бұл тек саны ... емес ... ... ... ғана ... сондай-ақ
кеңестік қатар болған барлық жылдарда жанұялық кірістің көп ... ... ... ... ... ... ... массасынада
қатысты.
Қалаларда жанұялардың көп бөлігі әлі күнге дейін, олардың қоғамдық
өндіріске қатысуы тек, ... ... ... ... еңбек
етуіне және осылайша жанұяға тіршілік етудің материалдық негізін қамтамасыз
етуге ғана келтірілетіндігіне үміттенеді. ... ... ... ... түсуі жағдайларында көптеген жанұялар кедейліктің сызығында
болды.[17].
Экономикалықпен тәрбиелеу қызметі біршама тығыз байланысады. Ол жанұя
мүшелерін, ең ... ... ... ... ... және ... ... үйрету жағына қарай өзгеруі тиіс: тігін, ... және ... ... ... ... және ... ... Өте ерте
балалық шақтан бастап дұрыс тұтыну дағдыларын, ... ... ... ... ... қызметі өзгереді. Бұрын бос уақыт көңіл көтеру мен
демалыстың синонимі болған. Қазір ... ... ... ... ... ... ие ... тиіс. Осы мәселелерді шешуде жанұяға
көмек жанұя мен балаларға ... ... ... ... ... тиіс.
Осыған байланысты жерлерде, мемлекеттің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... мен жанұялардың реалды
кірістері туралы мәліметтер жиынтығының жасалуы қажет болады: толық емес
және көп ... ... ... бар, ... басты қарттардың және
т.б. жанұялар. Бұнда еңбекақысы, зейнетақы, стипендия, ... ... ... келетін немесе жанұяның банктен қарыз алуында салынатын мүліктің:
дача, машина, ... және т.б., ... ... ... ... ... ... қажет. Ол үшін ... ... ... ... ... рөлі мен жауапкершілігін көтеру туралы
заңдар қабылдау қажет.
Жанұя ... ... ...... ... ...
іске асыру, өзгермелі әлеуметтік-экономикалық жағдайларда мемлекеттің ... ... ... да ... болатын субъектлерінің іс-әрекеті жалпы
экономикалық стратегияның шегінде координациялануы және мына ......... потенциалдарда базалануы тиіс екендігін
болжайды. Бұл қорғауды біршама ... ... ... ... ... төлемдерді, пособиялар мен жеңілдіктерді кірістерді қайта
бөлу және пайдаланудың қалыптасудың ... ... ... қайта ориентациялауды болжайды.
Басқаша айтқанда, жанұя саясаты, жанұялар мен оның ... ... ... қарағанда тиімді түрде, өз экономикалық іс-әрекетінен
кірістерді алатын және ... ... үшін ... өмір ... қамтамасыз ету
үшін пайдалана алатын жағдайларды жасауға бағытталуы тиіс.
Сонымен, жанұяны ... ... ... ... ... ... ... және кредиттік саясатын іске асыру ... ... және ... ... ... ... ... агенттер ретіндегі автономдылығын және
өзбетіншелігін бекітетін, жанұялардың экономикалық ... ... ... ... басқа) мемлекет көмек береді.[16].
А.И. Антонов пен В.М. Медковтың1, мемлекет әлеуметтік саясаттың басқа
да ... ... ... бір ... ... кірісі оның қалыпты
өмірлік іс-әрекетінің, ... ... ... мен ... жағдайларын қамтамасыз еткен кездегі жағдайдың, “бір кірісті
жанұяны” қайта жаңғырту үшін ... ... тиіс ... ... ... болмайды.
Бұл жағдайларды жасау жанұяның реалды экономикалық және әлеуметтік
өзбетіншелігін, оның өз мүддесі үшін де, ... ... ... үшін де ... ... ... ... мүмкіндік береді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Әлеуметтік жүйе мен оның экономикалық жағдайының ... ... ... ... ... әсер ... және ... халықтың
әлеуметтік әл-ауқатын бағдалауда анықтаушы болып табылады. Бұл көрсеткішті
БҰҰ адам капиталы дамуының ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші ретінде анықталды.
Әлеуметтік жұмыстың экономикалық кеңістігіндегі ... ... ... ... иеленді. Ол халықтың әр түрлі әлеуметтік
топтарвна әртүрлі мақсатты қызметтер кешенін ... ... ... ... ... ... ... көрсету сферасы мемлекет шеңберінде қалады және тәуекелді аймақта
тұратын халықтың бөлігімен шектеледі. Бұл сфера федералдық деңгейде ... ... ... ... ... ... түріндегі минималды әлеуметтік ... ... ... ... жағдайды есепке ала отырып, мемлекеттік ...... ... ... етіледі.
Әлеуметтік жұмыстың экономикада маңызды орынды қайырымдылық қорлары,
қоғамдық ұйымдар болады. Халықтың қорғалмаған бөлігіне ... ... ... ... ... ... және өнер ... приоритеті
болып табылады. Қайырымдылық қорларын кәсіптендіру іске асырылып жатыр,
әлеуметтік жұмыс кеңістігінің басқа ... ара ... ... ... ... ... ... жұмыстың экономикалық кеңістігі оның
субъектілері экономикалық байланыстарын оптимизациялауды, ... ... пен ... ... экономикалық қатнастарды жетілдіруді,
рыноктық қарым-қатнас қалыптастыру жағдайында құқықтық реттеу негізінде
осы ара қатнасты үйлестіруді қажет етеді.
Пайдаланылған ... ... ... и факты. 1997. № 11.
2. Осы жерде және ары қарай: Народное хозяйство СССР в 1989 г. ... ... А.И., ... В.М. Социология семчи. М., 1996.
3. Антология социальной работы. Т.З. М., 1995г.
4. Антонов А.И., Медков В.М. Социология семьи. М., ... ... В.Г. ... ... ... ... М., ... Ветров Н.С. Финансирование социальных программ в странах Запада.
М., 1993г.
7. Грейсон Дж.младший, ... К. ... ... на пороге
ХХІ века.-М., 1991г.
8. Денисов Н. ... ... ... ... последствия,
меры по ограничению // Экономист. 1997. №1.
9. Долотин Б. Для детей России // Социальное обеспечение. 1995. №1
10. Жуков В.И. ... ... ... противоречия развития.
М., 1995г.
11. Жуков В.И. Потенциал человека: индекс социального развития россиян.
М., 1995г.
12. Измерения в ... ... ... ... работы в 3-
х т. Т. 1. / пер. с англ. М., 1993г.
13. Котлер Ф. Основы маркетинга. М., 1991г.
14. Ланцев М. ... ... ... ... Т. З. М., ... ... ... концепции реформы социального обеспечения в
Российской Федерации // Социальное обеспечение. 1994. №6.
16. ... В.С. ... ... и ... ... ... - М., 1994г.
17. Российская энциклопедия ... ... Т. 1,2. 1994. ... ... ... на богатые и бедные регионы // Известия. 1994.
13 февраля.
19. Теория и практика ... ... ... ... М., 1992г.
20. Финансовая система пенсионного обеспечения; проблемы плательщиков
и пенсионеров // Пенсия. №3. ... ... М.В. ... ... в ... ... история,
общественная практика. М., 1996г.
22. Червякова Г.А. Финансирование социальной работы // ... ... ... 1-3 июня 1993 г. ... ... – семья - общество».
23. Чобринский С.И. Социальная работа и социальные ... в ... ... ... ... и ... ... благосостояния» в 80-е
годы / Отв. Ред. О.В. ... – М., ... ... Е.В. ... ... пенсионеров // Пенсия. 1997. №4.
26. Эрхард Л. Благосостояние для ... М., 1991г.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 83 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Дендрология» пәні бойынша жұмыстың оқу бағдарламасы20 бет
«Жалпы тіл кемістіктері бар балалармен жүргізілетін логопедиялық жұмыстың ерекшеліктері»28 бет
Балалар бақшасында тілді дамыту жөніндегі жұмыстың мазмұны мен ұйымдастырылуы34 бет
Дипломдық жұмыстың құрылысы9 бет
Еңбек нарығы және жұмыстың негізгі түсініктері33 бет
Жалпы тіл кемістіктері бар балалармен жүргізілетін логопедиялық жұмыстың ерекшеліктері77 бет
Жас отбасымен әлеуметтік жұмыстың негіздері25 бет
Жастар әлеуметтік жұмыстың объектісі ретінде43 бет
Жастар – әлеуметтік жұмыстың объектісі ретінде36 бет
Жастардың әр түрлі категорияларымен әлеуметтік жұмыстың халықаралық тәжірибелері және оның мәні19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь