Халықаралық экономикалық қатынастар жүйесі

КІРІСПЕ
1. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДА
1.1 Халықаралық сауданың экономикалық мәні мен маңызы
1.2 Халықаралық сауданың қазіргі кездегі құрылымы мен саясаты
2. ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНА ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДАНЫҢ МАҢЫЗЫ
2.1 Қазақстан Республикасындағы халықаралық сауданың ролі мен орны
2.2 Қазақстан Республикасындағы халықаралық сауданың құрылымы
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ДҮНИЕЖҮЗІЛІК САУДА ҰЙЫМЫНА КІРУІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ МЕМЛЕКЕТ САЯСАТЫ
3.1 Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кірудегі күтілетін жағдайлар
3.2 Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кірудегі дамытатын негізгі бағыттар
КОРЫТЫНДЫ
КОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
20 ғасырдың екінші жартысындағы дүниежүзілік шаруашылықтың айтарлықтай ерекшеліктерінің бірі – халықаралық экономикалық қатынастардың жедел әрі қарқынды дамуы.
Әр түрлі мекемелер мен фирмалардың сондай-ақ мемлекеттер арасындағы екі жақты немесе көп жақты қатынастардың кең қанат жайып, тамырын терең тарта бастағаныңың куәсі болып отырмыз. Бұл процестер сыртқы сауданың тереңдеуінен, шаруашылық өмірдің интернационалдануынан, ұлттық экономиканың мейлінше ашықтыққа ұмтылысынан, аймақтық халықаралық құрылымдардың жақындасып, өзара пайдалы көмек арқылы нығайып, дами бастағаныңанкөрінеді.
Әрине, аталған процестер оңайлықпен жүріп жатқан жоқ. Бұлар бәсекелі, қайшылықты, диалектикалық қөзғалыс, құбылыстарға толы процестер.
Қазіргі кезеңде адамзат әлемін "ақ", "қара" деп жіктеп, оған "капитализм", " социализм" сияқты атты айдар тағушылықпен қоса жасанды антоғанизмдерде келмеске кетті. Біздің заманымыз өзара байланысты, экономикалық дамудың жалпыға ортақ заңдылықтарына бағынатын біртұтас әлем. Сондықтан еліміздің ойдағыдай өркендеп, гүлденуі үшін сыртқы экономикалық байланыстардың маңызы зор.
Қазақстан Республикасы бұрыңғы кеңес үкіметі тұсында сыртқы саудаға қатыса алмады. Ал қазір өзінің егемендігін алғаннан кейін ол сыртқы саудадағы ролін арттыруға мақсат етіп, оны жан-жақты қамтып отыр.
Еліміздің сыртқы экономикалық байланыстарын орнықтырып, дамытудын қазіргі кезені сол қатынастардың нысандары мен әдістерін түбегейлі өзгерту қажеттігімен айқындалады.
Тәуелсіздік алған жылдар ішінде - тарихи өлшеммен алғанда қас қағым ғана уақыт аралығында елде де әлемде де үлкен өзгерістер болды. Елде нарықтық шаруашылық жүйесіне өтуге бағытталған күрделі экономикалық реформа жүзеге асырылып жатыр. Жана бағытта қиындыктар мен
1. Байгісиев М. Халықаралық экономикалық қатынастар,- Алматы, Санат, 1998.-192 бет. .
2. Елемесов Р.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар.- Алматы, Казак университеті, 2002.-389 бет.
3. Аубакиров.Я.А. Экономикалық теория негіздері.- Алматы, 2004.-480 бет.
4. Кереев А. Международная экономика. В 2-х ч,- 4.1 Международная микроэкономика: движение товаров ифакторов пройзводства. Учебное пособие для вузов.- Москва, Международное отношение, 1997.- 416с.
5. Кошербаева А, Есиркеп М, Андрюшина А. Мировая экономика и внешняя торговля Республики Казахстан // Аль Пари.- 3. 2001.-С.125-128.
6. Догалова Халықаралық экономикалық қатынастар.- Алматы, 1998.-
7. Мамыров Н.К., Мадиярова Д.М., Қалдыбаева А.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар: /Оку куралы/: - Алматы, Экономика, 1998.- 177с.
8. Самат Муса. Сауд Арабиясы Корольдігімен тиімді байланыс // Егемен Қазақстан.-50.2004.- 1с.
9. Сыртқы саясаттын 2004 жылга арналған негізгі бағыттары Президенттін Қазақстан халкына Жолдауы. // Егемен Қазақстан. - 79.2003.-1-Збеттер.
10. Рыбалкин В.Е. Международные экономические отношения. - Москва, 1998. -368С.
П.Авдокушин Е. Ф. Международные экономические отношения: Учебное пособие. - Москва. Издательство - книготорговый центр «Маркетинг», -2001.-340 с.
12. Международная торговля: финансовые операции, страхование и другие услуги. Перевод с англиского .- Киев. Торгово - издательское бюро ВНҮ, 1994-480С.
13. Абдиев К.С. Статестическии ежегодник Казахстана. - Алматы, Агенство РК. По статистике, 2003. - 616 С - на русском и англиском языках.
14. Қазақстан - Белорусь қатынасы. // Зан газеті. - 17.2004. - 1С.
15. Вступление Казахстана в ВТО // Каржы -каражат. - 6. 2002. - 15С. Іб.Абдрахманова Г.А. Вступление Казахстана во Всемирную Торговую
Орғанизацию (ВТО): вөзможные последствия для финансового рынка Казахстана // Вестник КазГУ . - 5. 2003. - 77 -79 С
17. Мейрбеков Касіпорын экономикасы - Алматы. - 2001. - 260с.
18. Бұлатов А.С. Мировая экономика. - Москва. Юристь, 2001. - 734 С.
19. Медведев В.А., Абалкин Л.И., Ожерельев О.И. и другие. Политическая экономия : Учебник для вузов. - Москва. Политиздат, 1988. - 735 С.


20. Темирбекова А., докторант Казахского экономического университета им. Т. Рыскулова. Проблемы вступления Казахстана в ВТО и аграрный сектор // Саясат. - 3. 2004. - 78 - 82 С.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
1. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДА
1.1 Халықаралық сауданың экономикалық мәні мен ... ... ... ... кездегі құрылымы мен саясаты
2. ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНА ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДАНЫҢ МАҢЫЗЫ
2.1 Қазақстан Республикасындағы халықаралық сауданың ролі мен ... ... ... ... ... құрылымы
3. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кірудегі
күтілетін жағдайлар
3.2 Қазақстан ... ... ... ... кірудегі
дамытатын негізгі бағыттар
КОРЫТЫНДЫ
КОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... ... айтарлықтай
ерекшеліктерінің бірі – халықаралық экономикалық қатынастардың жедел әрі
қарқынды ... ... ... мен ... ... ... арасындағы
екі жақты немесе көп жақты қатынастардың кең қанат ... ... ... ... куәсі болып отырмыз. Бұл процестер сыртқы сауданың
тереңдеуінен, ... ... ... ұлттық экономиканың
мейлінше ашықтыққа ұмтылысынан, аймақтық халықаралық құрылымдардың
жақындасып, ... ... ... ... ... дами ... аталған процестер оңайлықпен жүріп жатқан жоқ. Бұлар бәсекелі,
қайшылықты, диалектикалық қөзғалыс, ... толы ... ... ... ... "ақ", "қара" деп ... ... " ... сияқты атты айдар тағушылықпен қоса
жасанды ... ... ... ... ... өзара байланысты,
экономикалық дамудың жалпыға ортақ заңдылықтарына бағынатын біртұтас әлем.
Сондықтан ... ... ... ... үшін ... ... маңызы зор.
Қазақстан Республикасы бұрыңғы кеңес үкіметі тұсында сыртқы саудаға
қатыса алмады. Ал ... ... ... алғаннан кейін ол сыртқы
саудадағы ролін арттыруға мақсат етіп, оны жан-жақты қамтып отыр.
Еліміздің ... ... ... ... ... кезені сол қатынастардың нысандары мен әдістерін түбегейлі өзгерту
қажеттігімен айқындалады.
Тәуелсіздік алған жылдар ішінде - тарихи ... ... қас ... ... аралығында елде де әлемде де үлкен ... ... ... ... ... ... бағытталған күрделі экономикалық реформа
жүзеге асырылып жатыр. Жана бағытта қиындыктар мен ... ... ... ... жаңа ... ... ... қалады.
Бұл жетістік болашақта халықтың ал аухатын көтеруге үміт сенімін ұлғайтумен
қатар, еліміздің экономикалық жүйесін әлемдік экономиқамен үйлестіруге алып
келеді. ... өзі ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Республиқамыз жылдан ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
саясатты өзара тиімді халықаралық экономикалық ... ... ... аз ғана уақытта әлемнің экономикалық құрылымында да көп өзгерістер
болды. Социалистік мемлекеттер блогы ыдырап, сонымен бірге ... ... ... ... ... өмір ... "әлемдік социалистік
шаруашылық жүйесі" де өмір ... ... ... өзі де ... ... Оның орныңа жана егеменді мемлекеттер ту көтеріп, қазіргі
заманның өте күрделі әлемдік шаруашылық жүйесінен өз орындарын іздеуде. Бұл
окиғалар ... ... өз ... ... ... ... ... халықаралық саудада ең
елеулі орынды алып отыр. Қазақстан ендігі халықаралық сауданы ... ... ... Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіру мақсатында көптеген
еңбектер жұмыстар жасауда және сол бағытта көптеген жолдаулары бар.
Қазақстан ... ... ... ... ... қазіргі кезде ең актуалды проблема болып ... ... ... ... Қазақстан қандай жағдайларға ие болады және қандай жеңілдіктер
берілетінін толық біле ... жоқ. ... мен осы ... қандай да
болсын қиындыктарға кездеспес үшін және экономиканы сол қалпынан түсірмес
үшін не ... ... ... ... ... жазылған жұмыска келетін болсақ мен өзімнің осы жұмысымның ... ... ... ... ... ... беруге арнадым. Толық
айтатын болсақ;
1 бөлім; Халықаралық экономикалық қатынастар жүйесіндегі халықаралық
сауда туралы болып отыр. Мұнда мен ... ... ... маңызы және
атқаратын қызметтері туралы айтып өттім. Сонымен қатар Халықаралық сауданың
құрылымы ... яғни оның ... ... және ... ... рөлі,
олардағы және Қазақстандағы халықаралық саудадағы ең ... ... және ... ... мен ... ... ... бөлім; Қазақстан экономикасындағы халықаралық сауданың маңызы
туралы. Бұл бөлімде мен ... ... ... ... мен ролі және ... ... халықаралық
сауданың құрылымы туралы жаздым. Қысқа ... ... ... ... ... ... ... сауданы дамыту жолдары, оның
қандай қарқынмен дамып келе жатканы, және Қазақстандағы экспортталатын және
импортталатын тауарлар ерекшелігі мен ... ... ... ... ... ... айтылады. Қазақстандағы халықаралық сауданың
орны, яғни ... ... және ... ... қандай ролі бар екені
туралы айтылады.
3 бөлім; Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... Мұнда Қазақстан ... ... ... кіруіне байланысты ... ... мен ... ... алға қойған ... ... ... ... Сауда Ұйымына кірудегі
ішкі жағдайын, яғни ішкі нарықты, халықтын ... ... ... айтылады.
Осы жұмысты оқи отырып қазіргі кездегі халықаралық сауданың жағдайын
біліп сол жағдайларға байланысты жұмыстар жасауға болады.
Қазақстан Республикасы ... ... ... бері халықаралық
саудада көптеген өзгерістер болды.
Қазақстан Республикасы халықаралық сауданы дамыту мақсатында алдына
көптеген ... мен ... ... ... міндеттер, алға қойған
мақсат әлеуметтік бағыттағы жоғары тиімді экономиканы қалыптастыру әлемдік
кеністікте өз ... ... ... тәуелсіздікті қамтамасыз ету, жоғары
дәрежелі еңбек өнімділігіне жету, халық шаруашылығы құрылымында жоғары
технологияны ... ... ... дәрежесін көтеру, аралас
экономиканы қалыптастыру, және т.б. қол ... ... ... ... ... ежелден келе
жатыр. Оны Жібек жолы бойындағы ... ... ... ... ... сол ... бері Қазақстандағы халықаралық саудада болып жаткан
өзгерістерді анық көруге болады, яғни ол ... ... ... ... елдермен сауда қатынасына ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы 120 елмен халықаралық сауда қатынастарына түсуде. ... ... ... ... ... ... жөнінен көптеген зандар
мен жолдаулар қолданылуда, яғни ... ... ... ... бір
жүйеде жүргізуге бағытталған .
Халықаралық сауданы реттеп оның ... ... ... ... ... ... ... Олар протекционизм мен еркін
сауда саясаттары ... ... Осы ... ... ел ... ... тауарлардан қорғау үшін және өндірушілерді ынталандыру
үшін, халықтың жағдайын жақсарту үшін, экспорт пен импортты ... ... ... оқи ... ... өздерінізге қажетті өте көп жаналықтарды
ашарсыздар деп ойлаймын.
Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауына сәйкес қызмет атқара
отырып ел ... ... ... ... ... ... алады. Осы
көрсетілген бағыттарға байланысты жұмыс ... ... ... өзінің жағдайын дамушы елдер қатарына дейін көтере алады ... ... ... ене ... ... ... ... өте
алуына жағдай жасалады.
1 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДА
1.1 ... ... ... мәні мен ... ... ... дәстурлі және ең кен дамыған
нысанына сыртқы сауда ... ... жүзі ... ... үшін ... рөлі ... маңызды. Американ ғалымы Сакстын пікірінше "қандай да
бір ел болмасын оның экономикалық жетістігі сыртқы ... ... ... ... ... ел дені сау, жөні ... жасай алмайды". (1 С.27)
Халықаралық сауда - еңбек бөлінісі негізінде әр түрлі елдердің ... ... ... ... байланыстардын нысаны және олардың
өзара экономикалық тәуелділігі.
Ғылыми техникалық прогрестін ықпалымен экономикада ... ... ... өнеркәсіп өндірісінің мамандануы мен кооперациялануы
ұлттық шаруашылықтардын қарым- қатынасын ... 20 ... ... ... халықаралық сауда жоғары қарқынмен дамып келеді.
Халықаралық сауданың жедел өсуіне мынадай факторлар әсер етті:
1. халықаралық ... ... мен ... ... ... жана салалардын пайда болуына және негізгі капиталды
жанартуға игі әсерін тигізген ... ... ... рыноктағы трансұлттық корпорациялардын ... ... ... ... Бас ... ... ... халықаралық
сауданың реттелуі;
5. Көптеген елдердің импортына кедергілердің жойылып кеден бажының
төмендеп еркін экономикалық аймақтардын құрылуы;
6. Сауда экономикалық ... ... ... ... бірдей
рыноктардың қалыптасуы;
7. Сыртқы рынокка бейімделген ... бар жаңа ... ... ... (1 С.28)
Халықаралық сауда- дүние жузі елдері арасындағы төлемді жиынтық тауар
айналымы.
Халықаралық сауда - халықаралық тауар ақша қатынастарының сферасы, ол
әр ... ... ... мен ... ... ... ... сауда әлемнің барлық елдерінің сыртқы саудасының жиынтығы ... (2. ... ... ... ашу үшін оның ... ... ... сауданың формалары:
1 Аукциондар және аукциондық сауда;
2 Биржалық ... ... ... мен жәрменкелер;
4 Машиналар мен құрал- жабдықтар арендасы;
5 Қарама- қарсы сауда;
6 Шекаралық сауда;
Аукциондық сауда - нарықтық сауданың түрі, мұнда ... ... ... ... ... қатысқан бірнеше немесе ... ... ... қабілетінің негізінде өзінің ең жоғарғы денгейіне дейін
көтеріледі. (1. С. 42)
Аукциондық сауда айналым ... ... ... ... ... ... сатуды қамтамасыз ете алады. Сонымен бірге тауарлардын өте
көп мөлшерін сату және көптеген бәсекелес сатып алушыларды қатыстыру арқылы
сатушы мен ... ... ... ... жасайды.
Тауар өндірісінің дамуы халықаралық айырбасқа көптеген тауар
массаларын ... ... ... ... ... түрлері
бойынша турақты нарықтар стихиялы түрде пайда бола бастады.
Сауда процесінің жетілдірілуі бұл нарықтарды халықаралық биржаларға
айналдырды, ең ... 17 ... ... ... ... пен нарықтың монополизациялануына байланысты еркін бәсеке
кезінде шырқау шегіне жеткен биржалар өз мәнін жоғалта бастады. ... ... ... ... 200 түрі ... ... ал ... 60 турі ғана айналыста жүр. ... ... ... ... ... ... ... саудасы жүргізіледі, сонымен бірге
оларда шикізат саудасының 20%- ке ... іске ... ... ... ... ... бағаларға сәйкес түрде бейнеленеді.
Сонымен, биржалық сауда - биржалардың қатысуымен тауарлар мен бағалы
қағаздардың сатылуы. (1. С. 44)
Негізінен ... ... ... ... табылады, олар
келісімдерге қатыспайды, бірақ олардың бекітілуіне ықпал етеді.
Биржалардың ... турі ... ... ... қор ... ... ... валюта биржасы.
Тауар биржасы- сапасы жағынан стандартқа толықтай сай келетін белгілі
бір тауарларды сатып алу мен сату үшін ... ... ... ... сатуға келісілген тауарлар биржаға әкелінбейді. Бұл тауарлардың
бар екенін олардың саны мен ... ... ... ... ... таза ... ... жұмыс істейді.
Валюта биржасы- бұл валюта нарығы.
Еңбек биржасы- жұмыс күшін жалдау кезінде ... мен ... ... ... ... ... мекеме.
Халықаралық көрмелер мен жәрменкелер - тауар үлгілерін көрсету нарығы,
бұл жерде іскерлік келіссөздер жүргізіліп, контрактыларға қол ... ... ... бір орында, белгілі бір мерзімде оқтын- оқтын отіп ... ... мен ... ... - бұл ... ... ... формасы. Мұнда жалға
беруші мен ... ... шарт ... ... ... ... қорларын,
кәсіпорындарды, олардың бөлімшелерін уақытша пайдалануға, сондай-ақ дербес
шаруашылықты жүргізуге қажетті басқа да мүліктерді белгілі мерзімге тиісті
ақысын ... ... және ... ... халық шаруашылығының барлық саласында рухсат беріледі және
мүлік жөніңде меншіктің барлық формалары мен түрлерінде ... ... ... ... ... мүлікті жалға беруге өкілетті
орындар мен ... ... ... - ... құқықтық мекемелер және кәсіпорындар, ... ... ... қатысуымен құрылған ұйымдар мен
бірлестіктер және ... ... ... үш түрі қолданылады:
1 лизинг- ұзақ мерзімдік аренда (1 жылдан көп ... ... ... орта ... ... (бірнеше айдан 1 жылға дейінгі
мерзімге)
3 рейтинг- қысқа мерзімдік аренда (бірнеше күннен бірнеше айға дейінгі
мерзімге)
Қарама -қарсы ... ... ... ... немесе толық
құнына экспортердің импортерден тауар сатып алатындығы ... ... (12. С. ... -қарсы сауданың бірнеше түрлері бар:
1 Бартерлік келісімдер
2 Қарама- қарсы сатып алу келісімдері
3 Клирингтік келісімдер
4 ... ... ... ... ... - сауда, төлем және жыл сайынғы карар туралы
келісімнің ... ... ... ... ... сауда
ұйымдары мен фирмалары жүзеге асыратын халықаралық тауар алмасу турі.
Дүниежүзілік шаруашылық байланыстардың күрделі жүйесінде халықаралық
сауда ерекше орын ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
қатынастардың негізгі формасы болып есептелген еді, ал қазіргі ... ... ... ... ... ... болып саналады.
Осыған қарамастан халықаралық сауда өзінің масштабы мен ... ... ... ... ... комплексінде манызды
орынга ие болып отыр, яғни баскаша айтқанда, есептеулер бойынша ... ... ... ... ... ... 80% ... отыр.
Халықаралық сауда - әртүрлі елдердегі тауар ... ... ... ... ... яғни ол ... ... бөлінісі
негізінде қалыптасады және елдердің өзара тәуелділігін көрсетеді. (3. С.
86)
Ғылыми-техникалық революцияның, өнеркәсіптік ... ... ... ... елдер экономикасында болып жатқан құрылымдық
өзгерістер ұлттық экономикалардын өзара әсерлесуін күшейтеді. (2. С. ... ... ... ... ... ... нарықты
құрайды.
Дүниежүзілік нарық әлемдегі тауар - ақшаа қатынастарының даму процесі
кезінде қалыптаса ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Бұл түсінікті терең зерттеу үшін оны екі аспектіде қарастыру керек.
- біріншіден, ... ... ... ... ... табылады,
яғни ол кеңістік аспектіде карастырылады.
- ... ... ... заттық аспектіде карастырылады.
Сыртқы сауда дегеніміз- белгілі бір елдің баска елдермен сауда жасауы.
Сыртқы сауда операцияларының 4 негізгі турі бар:
1 ... ... - ... шығару арқылы шетелдік контингентке
тауарды сату;
2 Импорттық операциялар - шеттен әкелу арқылы шетелдік ... ... ... ... операциялар - бұрын импортталған және ... ... ... ... шығару арқылы сату.
4 Реимпорттық ... - ... ... және ... өтпеген тауарларды шеттен әкелу арқылы сатып алу. (2. С. ... ... ... ... факторлар:
1 Тенгенің тұрақтылығы
2 Инфляцияның денгейінің томендеуі
3 Өндірістін құлдырауының тежелуі, макроэкономикалық ахуалдың барынша
тұрақтануы
4 Экспорт ... ... ... ... ... ... операцияларды бірнеше субьекттер қамтамасыз
етеді. Олар: ... ... ... ... ... ... және т.б. Осыларға түсініктеме беретін болсақ:
Брокер - сауда делдалы, ол сату-сатып алу келісімдеріне ... ... ... ... тек ғана қызығушы екі жақ - сатушы және ... ... ... қамтамасыз етеді. (1. С. 48)
Брокер бір реттік тапсырма ... және өз ... ... ... жасайды.
Брокердің негізгі артықшылығы - келіссөз жүргізу барысында брокер ... атын ... яғни ... ... ... ... ... брокерді делдал өтіп алу себебі - олар өз
операцияларының кең таралмауын, яғни ... ... ... ... делдалдыкпен қатар баска қосымша қызметтерді де көрсетеді,
мысалы, нарықты зерттеу жарнама жоніңдегі акпараттар ... ... ... жеке ... ... мен ... ... өз атынан және өз есебінен тауарларды кайта сатумен айналысатын
жеке тұлға немесе фирма. (1. С. 49)
Дилердің пайдасы ... ... және ... ... багалардын
айырмасынан турады. Тауарларды откізу жүйесінде дилар өз ... ... ... ... - бұл ... окілеттілігін жүзеге асыратын сауда
касіпорныңын қызметкері.
Коммивояжер касіпорынмен жедел немесе жедел емес ... ... ... ... ... функциясы - белгілі бір ... ... ... ... ету. ... ... деген
тапсырысты жинап, сатып алушылыр шенберін курады, бұл кезде ол келісім
жасауга ... ... Ол ... үшін ... не тұрақты еңбекақы
алады, немесе орындалған тапсырыстар сомасынан алынған процент мөлшерінде
сыйақы алады.
Комиссинер - сауда ... ... ... ... ... ... пайдасы үшін соның есебінен, бірақ та өз атынан ... ... (1. С. ... нарығында тауарды сату кезінде комиссионер оның меншік иесі бола
алмайды.
Бонус - бұл ... ... ... үшін ... ... Бонус мөлшері сатылған ( айырбасталған немесе сатып
алынған ) ... ... ... ... - анықталады
және мыналарға қатысты өзгеріп ... ... ... ... қатысты;
• Оған деген сұранысқа;
• Сату каналдарына ( дүкен немесе ... сату ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныстын
арақатынасына;
• Комиссионерлер арасындағы ... ... ... ... мен ... ... комиссиялық келісімдерде
анықталады.
Консорциум - бірнеше банк немесе өнеркәсіп касіпорындарының арасындағы
бірлесіп ... ... ... орналастыру, кең ауқымдағы
каржылық немесе коммерциялық операцияларды жүргізу, ірі өнеркәсіп құрылысын
жүзеге асыру, өнім өндіруді ұлғайту мақсатындағы ... ... (1. ... ғасырдың аяғында - 20 ғасырдың басында қосымша ... ... ... мен ... кагаздарды тиімді түрде орналастыруды жүзеге
асыратын ... ... ... ... және каржыландыру когамдарының
бірлестігі турінде әрекет етті. ... ... ... ... оте
кен түрде дамуда, оларды ірі шаруашылық жобаларды жүзеге асыру мақсатында
касіпорындар курған.
Консорциум ... ... ... ... арқылы ашылады.
Консорциумға кіретін қатысушылар ... ... және ... ... ... ... мақсатына қатысты қызмет бөлігінде
олар бірлесе отырып сайланған жетекшіге бағынады.
Консорциум ... ... ... оған ... өкілеттілігі шегінде
әрекет етеді. Халықаралық саудада консорциум тапсырыстарды алуда бірлескен
курес жүргізу үшін және оларды бірлесе ... ... үшін ... ... ... адам ... ... жауапкершілікте
болады.
Консорциумга қатысушы көп жагдайда ... ... 10% ... ... жауапкершілікте болады, ал қалған сома ... ... ... ... ... ... ... уйі- курделі кубылыс болып табылады. Сондыктан оның ... ... ен ... оның ... мен ... ... ... оту
керек: 1. Ірі сауда уйінің типі, оның ... ... ... ... ... ... ... түрде енуі;
• Өндіріс кооперациясын ұйымдастыру;
• Несие - каржы операцияларына қатысуы.
Дуние ... ... ... ... уйлерінің негізгі мақсаттарына
жататындар:
... ... ... ... ... ... ... түрде жүргізу;
• Дүниежүзілік тауар нарықтарының өзгермелі конъюктурасына жедел
түрде жауап кайтару;
... ... және ... кабілеті бар тауарларды
откізу;
• Усак және орташа фирмаларды біріктіру және олардын откізу қызметін
каржыландыру;
• Айналым ... ... ... және ... томендету.
Сауда уйлері акционерлік когам және ... ... ... ... ( 10. С. ... уйлері және баска шаруашылық субьектілері арасындағы байланыстын
негізгі формаларына мыналар жатады: агенттік келісімдер; ... ... сату - ... алу контрактілері; консигнациялық
келісімдер және т.б.
Сауда уйлері өз ... ... бір ... тобы шенберінде шектемейді,
олар тиімділігі және өзара есеп айырсуы бойынша ... ... ... кешенің жүзеге асырады.
2. Брокерлік фирма, ол өз есебінен немесе белгілі бір ... ... ... ... ... баска тұлғалар есебінен
нақтыы тауарлар бойынша келісімдер жүргізумен айналысады.
Көптеген сауда уйлері сонымен бірге саудагерлерден тапсырма алады және
фьючерстік ... ... ... ... (10. С. ... жабдыктаушы - өнеркәсіптік, инфрақұрылымдык және баска ... салу ... ... ... - ... ... ... ауданыңа жеткізіп беретін фирма тапсырыс берүшінің
тапсырмасы бойынша, ен ... ... ... ... жеке ... беру үшін баска касіпорындарды немесе фирмаларды жұмсайды. Ондай
жеткізушілерді субжабдыктаушылар деп атайды.
Субжабдыктаушылардын ... ... - ... ... ... ... бас жабдыктаушы жауап береді.
Халықаралық сауда ар ел экономикасы үшін манызды бір элемент ... ... ... ... ... дамыту үшін ен бірінші ауыл
шаруашылыған, өндірісті, және т.б. дамыту ... . Ал ... ... ... аренага шыга алады. Халықаралық сауданың дамуы сонымен қатар
елдер арасындағы ... ... ... және ... ... ыкпал жасайды.
1.2 Халықаралық сауданың қазіргі кездегі құрылымы мен саясаты
Халықаралық сауда - мемлекеттер және ұлттық шаруашылықтар ... және ... ... Ол ерте ... ... тек 20 ғасырда ғана дүниежүзілік рынок формасына ие болды,
ойткені оған негізінен ... ... ... ғана ... ... қазіргі дүниежүзілік еңбек болінісіне, ар турлі елдердің
экономикалық даму денгейіне және олардын табиги - ... ... ... ... бір турлерін өндіруге маманданудын натижесі
ретіндекөрінеді.(2. С. 36) ... ... ... мен ... ... ... дүниежүзілік өндірістін құрылымына тәуелді. Егер 19 ғасырда
айырбаста кобінесе шикізат, азык - ... және ... ... ... ... ... кезде өнеркәсіп тауарларының улесі, асіресе машиналар мен
жабдыктардын ... ... ... ості. Согыстан кейінгі уақытта шикізаттын
дүниежүзілік экспорттағы ... ... 1/3- ке ... ... ал ... ... 2/3- ке ... Курастырмалы бұйымдар мен қосымша
болшектер айырбасы артты, ... тез ... ... ... туйіндерін курастыру және баска да курал - жабдыктар мен халық
тутынатын ... ... ... ... болады. (19. С. 670)
Қазіргі уақытта халықаралық ... ... ... - ... айырбасы косылды (лицензиялар және ноу - ... мен ... ... ... халықаралық сауданың жалпы айналымының 10% құрайды.
Технологиялық курделі өнімдермен, лицензиялармен сауда - саттық жедел ... Егер 1970 жылы ... ... жузілік экспорттағы колемі 2,4 -
2,7 ... ... ... ... ... ... бұл сан жылына ... ... ... ... ... ... ... уақытта жобалау
жұмыстары, лизинг ( жабдыктарды узак мерзімді жалға алу ), ... - ... ... ... үшін жасалынған келісімдер )
жатады. (6. С. ... ... ... ... ... ( ... Онтүстік
Корея, Сингапур, Тайвань ) үлкен роль ... ... Бұл ... өнеркәсіптік тауарлардын алатын орны елеулі және ... ... ... ... ... 2 ... асып түсті.
Тарихи тургыдан алғанда дүниежүзілік рыноктағы бәсекелестік куресте ұлттық
муддені коргаудын ар ... ... ... ... турлі елдерде жалпы әлемдік экономикада жалпы және оның ... ... ар ... орын ... ... сауданың арбір
қатысушысы өз ... ... ... ... да бір іс - ... тырысады, яғни осы салада белгілі бір ... ... ... ... ... ... екі турі ... Халықаралық сауда саясаты;
2 Сыртқы сауда саясаты.
Халықаралық сауда саясаты - халықаралық сауда саласында ... ... (З.С. ... сауда ұйымы жүргізеді және ол әлем ... ... ... ... Мундай саясатка халықаралық сауданы ырыктандыру жатады.
Сыртқы сауда саясаты атауымен мемлекеттін баска елдерімен сауда
қатынасына ... іс - ... ... ... ... осы ... халықаралық еңбек болінісіне кіруінің дарежесі мен
әдісін өзгерту;
- экспорт пен импорт колемдерін ... елді ... ... ... ... ... пен импорт багаларының арақатынасын өзгерту.
Сыртқы сауда саясатының негізгі екі бағыты ... ... ... ... ... ... ен ... А, Смит өзінің "Салыстырмалы артықшылықтар
теориясында" анықтаған. Ол : ... ... елге ... да ... ... одан ... артықшылықтар табады",- деп жазған. (3. С. 89)
Еркін сауда саясаты таза куйінде мемлекеттін ... ... ... бас ... ... ... ... ролін
жуктеуіненкөрінеді.Бірақ бұл мемлекеттін осы ... ... асер ... ... ... ... Мемлекет өз шаруашылық
субьектілеріне максималды еркіндік беру үшін баска елдермен ... ... ... ... он ... ... ... ойткені елдердің
өзара байланыстылығы кушейіп бір-біріне душпандык әрекеттерінің мумкіндігін
томендетеді.
Еркін ... ... ... ... ... ... ... негурлым көп пайда алуга мумкіндік береді. Іс
жузінде , еркін сауда ... таза ... ... және еш ... жок.
Протекционизм отандык экономиканы шетелдік бәсекелестерден
коргауга ... ... ... ... ... протекционизмдегі рыноктық куштердің еркін іс-әрекеті жокка
шыгарылады, ... ... ... ... ... ... мен бәсекеге жарамдылығы ар турлі, осыған байланысты дамуы
жағынан артта қалып отырған ... үшін ... ... ... ... ... болуы мумкін. Кушті шетелдік мемлекеттер ... ... ... дамуы томенірек елдерде экономикалық
токырауына және осы елде ... ... ... ... ... 2 ... елде белгілі бір салалардын дамуына комектеседі. Аграрлы
елдерде протекционизм кобінесе индустрализацияның қажетті шарты
16
болады. Одан баска протекционизм жұмыссыздыктын азаюына асер ... бұл ... узак ... ... ... экономиканың токырауына
әкеледі, ойткені шетелдік бәсеке болмаса жергілікті касіпкерлердің
техникалық ... мен ... ... ... ... томендейді.
Өзінің тотенше формасында протекционизм экономикалық автаркия турінде
болады, яғни ел ... тек өз ... ... ... ... ғана ... ... болса импортты қамтамасыз ету денгейінде
ғана руксат етіледі. (4. С. 47)
Протекционизм дамушы ... ғана ... ... ... ... ... ... ұлттық тауар өндірушілерін коргау үшін
пайдаланылуда.
Протекционизм саясаты негізінде арбір дамушы және дамыған ел өзінің
өндірушілерін ынталандыру ... ... ... ... келетін
тауарларға карсы тура отырып экономиканы дамытуга және баска елдермен
тұрақты ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру барысында белгілі бір ... баж ... ... үлкен проценттік қойылым коя отырып жүзеге
асыра алады.
Мамандардын болжауы бойынша 21 ғасырдың алғашкы жылдарында бәсекеге ен
кабілетті ... ... АҚША пен ... мемлекеттер болады.
Дамушы елдердің өз ... ... ... ... ... ... қандай нысанда болмасын, ... ... ... ... және ... ... ... кедендік
тарифтер саналады.
Кедендік тариф - бұл баж салықтары қойылымының жүйеленген тізімі.
Кедендік баж салығы деп- ... ... оту ... ... және ... ... ... түсініледі. (6. С. 45)
Тарифтердің багаларға асер етуі ішкі ... пен ... ... ... байланысты болады. Әлемдік ұсыныска карағанда аз
сұранысы бар Қазақстан мемлекеті қойған тариф ... ... ... Ал ішкі бага ... ... ... оседі.
Әлемдік багага асер ете алатын үлкен мемлекет ... баж ... елде ... багасын жоғарлатып, экспорттаушы елде томендетеді.
Бага өзгерісінің натижесінде тутынушылар импорттаушы елде ... елде ... ... ... жагдай керісінше болып,
импорттаушы елде ... ... елде ... ... баж салығын
енгізген ел табыс алады.
Дүниежүзілік сауданың ен қарқынды және оскелен ... келе ... ... өнеркәсіп саласының тауарлары, оның ішінде ғылыми сыйымды
тауарлар. (5. С. 127)
Халықаралық саудада жедел дамып келе ... ... бірі ... ... Энергоресурстар мен шикізатка сұраныстын кобейгенімен
шикізат саудасынмн ... ... ... ... ... томен.
Муның себебі, біріншіден, шикізатты алмастыратын жасанды өнімдерді өндіруді
ұлғайту; екіншіден, өзін ... ... ... қалдыксыз, терен өңдеу
процестерін колдану. (5. С. 127)
Дүниежүзілік азык - тулік саудасының оған деген ... ... ... Бұл ... ... онеркасібі дамыған елдерде азык
-тулікпен қамтамасыз ету денгейінің жоғарылауымен байланысты.
Дүниежүзілік сауданың ... орта ... ... осуі ... ... ... импортының қарқынды осуімен байланысты.
Сонымен қатар бұл процеске ІСиыр Шығыс, ... ... ... ... ... да асер ... ... саласындағы кедергілер біртіндеп жойыла берсе, ... ... ... жыл ... орта ... 6% - ке осері анық.
Жекелеген елдердің дүниежүзілік саудадағы ролін карастырсак, онда
дуние жузіндегі ен ірі ... және ... елге АҚША ... саудада жүріп жаткан процестерді талдасак, оның басты
тенденциясы сыртқы ... ... дер ... Бұл ... ... да бой ... Олардын негізгісі - мемлекетаралық
экономикалық топтар мен ... ... ... ... тенденциялардын ұлғаюы.
Ен ірі тогыз халықаралық аймактын сауда одактарының курамы мынадай:
1. Еуропалық Одак - Австрия, Алмания, Улыбритания, Италия, ... ... ... ... ... ... Люксембург,
Нидерланды, Греция.
2. Еуропалық еркін сауда ассоциациясы - Исландия, ... ... ... ... ... ... Америкалық келісім- АҚША, Канада,
Мексика.
4. Азия - Тынык ... ... ... - ... ... ... ... Жана Зеландия, Папуа- Жана
Гвинея, Индонезия, Филлипин, ... ... ... ... АҚША, Мексика, Чили.
5. "Меркосур"- Бразилия, Аргентина, Парагвай, Уругвай.
6. Онтүстік ... даму ... - ... ... ... Мазамбик, Маврикий, Намибия, ЮАР, Свазиленд, Танзания, Зимбабве.
7. Батыс ... ... және ... одак - ... Ивуар,
Буркина-Фасо, Нигерия, Того, Сенегал, Бенин, Мали.
8. Онтүстік ... ... ... ... ... ... ... Бангладеш, Мальдив, Бутан, Непал.
9. Анд пакті - Венесуэла, Колумбия, Эквадор, Перу, Боливия.
Аталған одактастықтарды курудын негізінде ... ... ... бар ... ... Бұл ... ... бір жағынан,
халықаралық сауданың дамуына игі асер етеді, екінші жағынан кез - келген
жабык ... тан - ... ... де ... (7. С. ... ... рыноктар жүйесінде алі де болса көптеген кедергілер
мен кайшылықтар бар. Еркін сауда немесе протекционизм ... ... ... жок. ... - ... ... муше елдер
кайшылықты жагдайларды түсіне, ескере ... ... ... ... устінде.
Халықаралық сауда - экономикалық қатынастарды реттеу үшін ... ... ... қатарына ГАТТ, ЕАСТ, ЮНКТАД т.б. жатады. (7. ... - ... мен ... ... ... келісім. Оған қатысушылардын
сауда қатынастары кабылданған нормалар мен ережелер негізінде айқындалады.
ГАТТ 1948 ... ... ... ... Бұл ірі халықаралық ұйымның
шенберінде сыртқы саудаға қатысты барлық проблемаларды ... үшін ... ... ... консультациялар, кездесулер откізіледі. ГАТТ-
тын толық кукылы мушелерінің саны 1990 жылы 96 - га ... - ... ... ... ассоциациясы 1960 жылдан бастап ... Бұл ... 6 ... Еуропалық елдер кіреді. ЕАСТ - ның
негізгі мақсаты өзара еркін сауда ... ... - БУУ - ның ... және даму конференциясы. Буған 170 - ке жуык
мемлекет, сондай - ак көптеген халықаралық ... ... ... ... ... ... және реттелуіне колдау
жасайды.
Осы көрсетілген халықаралық ұйымдар арқылы барлық елдер бір ... ... ... ... және ... ... ... проблемаларды
шешуге мумкіндік береді. Бұл ұйымдардын барлығы елдер ... ... ... ... ... дамуына жагдай жасап,
ынтымактастықты кушейтуге, ... ... ... ... қатарына косуга,
елдер арасындағы коре алмаушылықты, менсінбеушілікті жоюга ... ... ... ... 2.1 Қазақстан Республикасында халықаралық сауданың
ролі мен орны
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... оның 1991 ... дейін КСРА-ның экономикалық шенберінде терен
интеграция-мен жоспарлаудын орталықтандырылған жүйесі жайында дамығандығын
умытпау ... (2 ... ... ... ... ... ... дамыды , бірақ республика КСРО- ның баска республиқаларына отын-
энергетикалық ресурстарды, астық, ... ... ... шикізатты жеткізуге маманданған еді.
Барлық ішкі, ... және ... ... ... жүйесімен реттеледі. Экспорттық лицензиялар мен квоталар
тауарлардын 200-не ... ... ... ... тек
монопольды сыртқы экономикалық құрылымдар арқылы жүзеге асырылды.
Бұрыңғы КСРО ... ... ... екі ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылды. Қазақстанның
сыртқы экономикалық және халықаралық сауда саясаты оның егемендік алуы мен
экономикалық ... ... ... барысында қалыптасты. Тәуелсіз
халықаралық сауда ... - ... ... ... ... ... болып табылады. (2 С.86)
Тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін, Қазақстан сыртқы экономикалық
ырыктандыру жолына түсті. 1992 жылдын 25 ... ... ... зан куші бар ... ... мен ... жүргізу кезеніңде Қазақстан ... ... ... ұйымдастыру туралы" жарлығы кабылданды. ... ар ... ... ... ... туралы бірқатар кужаттар
кабылданды.
Сыртқы экономикалық іс-әрекеттерді ырыктандыруда алғашкы манызды кадам
1993 жылы жасалды. Онда квоталар саны 34-ке дейін, ал ... саны ... ... ... ... ... үкіметаралық келісімі мен
қамтылуы 60 пайызга томендеді. Экспорттық өнімге деген мемлекеттік ... ... ... ... алмастырды. 145 өнімге орташа мөлшері 15
пайыз болатын экспорттық салықтар енгізілді. Импорттық ... 5 ... ... ... ... мөлшері 0,5 пайыздан 21 ... ... 2 ... астам касіпорындар женілдіктерге ие болды. 1994 ... мен ... ... ... ... ... ... жылы 15 шілдеде ... ... ... ... ... шыгу және реформаны терендету бойынша" Үкімет іс-
әрекетінің багдарламасы кабылданда.
1995 жылы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... жасальгады; ұлттық және жеке кауіпсіздік, денсаулықка
деген көзкарастарга байланысты бірқатар тауарлар ... ... ... және ... ... алынып тасталынды; стратегиялық
тауарлардын халықаралық саудасына ... ... ... ... ... ... токтатылды; биржалық және аукциондык
сауда ұлғайтылды.
1995 жылдын кантарында Ресей, Қазақстан , ... ... ... ... кол ... Кейін оларға Кыргыстан мен Таджикистан
косылды. Оның басты мақсаты - кедендік кедегілерді жою, адамдар , ... мен ... ... ... ... үшін бірінғай экономикалық
кеністік куру болып табылады.
1995 жылдын 11 кантарында Қазақстан Республикасы Президентінің "Сыртқы
экономикалық іс- әрекетті ырыктандыру" туралы ... ... жылы 23 ... Президент Жарлығымен "КР ... ... зан ... ол ... ... ... ... экономикалық және куктық
негіздерін анықтап инвестицияларды ... ... ... ... жылы ... ... салынатын барлық кедендік баж салықтар
алынып ... ... ... ... ... ... жылы ... жоғарлату мақсатында тауар импортындағы
шетел инвесторларына берілетін ... ... ... ... ... ... онделуге арналған
өнімге ... ... (2 ... ... 20 ... КР Кеден Комитеті мен Ұлттық банк ... ... ... бакылауын ұйымдастыру туралы" Ереже кабылдады.
Ол экспорттық - импорттық валюталық ... ... ... ... ... табыстын дер уақытында келуі мен импорт мақсаттарында
валюта ... ... мен ... бакылау тартібін
белгіледі.
1997 жылдын 28 акпаныңда КР үкіметі "КР ... ... ... ... заның кабылдады.
Сойтіп коріп отырғанымыздай халықаралық сауданың ырыктандырылуы каржы
секторының ырыктандырылуын ынталандырады.
Халықаралық сауданың ырыктандырылуы Ішкі рынокка ғана асер етіп қойған
жок. ... шет ... ОЭСР ... шыгу ... ... республиқамызга қатысты нарықтық емес экономиқалы елдерге
салынатын көптеген кедендік баж салықтар мен санкциялар томендетіліп ... ... ... ... ... Канада, Скандинав елдерінің рыноктарында
ен тиімді жагдайлы мартебеге ие болды.
1993 ж- Европа ... 1992 ж.- ... 1994ж.- ... ... преференциялар жүйесіне кабылдаған. (2 С.87)
Алдынгы жылдардағыдай 1998 жылы елдің сауда балансы теріс болды. Оның
құрылымындағы алыс шет елдермен ... ... ... он, ал оны ... ... ... ... асып түсуі аукымды етті.
Бірақ бұрыңғы одактас республиқаларға арналған экспорт ... алыс ... ... ... ... оте ... 1998 жылдағы экспорттын
томендеуі ТМД елдеріндегі валюта кунсыздануы Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... ... онда біз
мынадай онды кубылыстарды байкар ... (1 ... ... ... нығайуы. Егер 1995 жылы ... ... 28,8 ... ... ... 1996 жылы 4,5 ... ... Бұл тенденция 1997 жылы және одан арі де сакталады деп ... ... ... ... ... Ұлттық банктын кайта
каржы-ландыру ставкасы егер 1995 жылдын орта шеніңде жылдык 75 ... ... ... ... 52,5, ал 1996 жылы 30 ... ... ... құлдырауы тежеліп, макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... жете ... Сонгы
жеті жылдын ішінде тунгыш рет Қазақстанда өндірістін құлдырауы токталып
біршама экономикалық ... кол ... ... ... ... ... ұлғайды. Экспорт жылдан жылга осуде.
Қазіргі кезде Қазақстанда колданылып отырған халықаралық сауда режимі,
бага жасау ... және ... ... ... ... елеулі
өзгерістер қажеттігі туындап отыр. Солардын ішінде; (1 С.36)
- ... ... беру ... жойып, сыртқы экономикалық
байланыстар министрлігінен ... ... ... боліп олардан монополиялық сауда жасау кукығын алу
керек.
- Барлық ... мен ... ... ... ... Муның өзі пайданың бір болігін мемлекет казынасына алуга, ... ... ... кез ... ... ... мен квоталарға ашык
және бәсекелесті түрде кол жеткізуіне мумкіндік береді.
- Экспорттық салалар мен өндірістін ... ... беру ... ... ... салық салу жүйесінде тұрақты түрде
талдаулар жасап қажет болған жагдайда оларға ... ... ... ... ... сыртқы ... ... ... ... мейлінше арттыру бағыттарында колга алатын
жұмыстар
жеткілікті. Бұл жұмыстардын негізгілерінің ішінде ... ... ... ... ... жену үшін ... ... байланыстар
саласын республика экономикасын құрылымдык кайта куру багдарламасына
сайкестендіре беру ... Бұл ... ... өнім ... ... кешендер курып, өндіруі салаларды экстенсивті дамудан
интенсивті ... ... ... ... жана ... мақсат туту керек.
Экспорт мумкіндіктерін ұлғайта беру үшін ... ауыл ... және ... онеркасібін жан-жақта дамыту жоніңдегі іс-шараларды батыл
колга алу міндеттері тур. ( 5. С. 124)
Аталған ... мен ... ... ... ... ... ұлғайтып кана қоймай, жұмыспен толық ... ... ... ... ... Егер республикадағы жұмысшы күшінің салыстырмалы
арзандығы мен колда бар шикізатты, мысалы өндірістік қалдыктарды женіл және
тез іске ... ... ... ... ... тиімділік
денгейі жоғары екендігі түсінікті.
Қазақстанның халықаралық саудадағы ролін кушейту үшін оған ... ... ... қажет. Қазақстанның ерекшелігі оның
дамыған, сондай-ак дамушы елдер қатарында ... ... ... ... ... ... ... халкының жаппай
сауаттылығы, ғылыми - зерттеу мекемелерінің кен ... ... ... ... жатады.
Экономикасының шикізаттық бағыты, шетел инвестициялары мен жана
технологияларға ... ... ... ... ... ... ел екендігінің далелдері.
Ал, дамушы елдердің өз экспортына колайлы база жасау бағытындағы іс-
кимылдары көптеген кедергілерге ... ... ... дамыған елдер
атап айтсак АҚША «Таргетинг» ... ... ... ... ... ... потенциалды негізінен бір мақсатты ғана көздеп
осіре беру.
1997 жылдын басында Маскеуде, Интеграциялық ... ... ... және ... ... сарапшы топтарының
Букіл Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіру ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар 1996 жылдын соныңда Сингапурде откен
БСУ-га муше мемлекеттер министрлері конференциясының жұмыс корытындысын
талкылады. Бұл ... ... БСУ ... ... мен ... ... ... карау беделді Халықаралық Сауда Ұйымы
қызметінің жұмыс багдарламасына шолу жасау, дүниежүзілік саудада ... ... және ен ... ... ... қойылатын талаптарды
талдады.
1996 жылы Белорусь, Қазақстан, Кыргызстан және Ресей ... БСУ- га ... ... курделі процесс болып
табылатыны, сондыктан узак уақытка сөзылатыны айтылды.
Қазақстан дербес сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... жагдайлармен есептесіп, өз бағыт -багдарын
соларға сайкестендіре анықтауы қажет.
Қазақстан халықаралық сауданы дамыта ... өз ... ... Сондыктан халықаралық сауданы дамытуга көптеген куш жұмсау ... ... ... ... үшін Қазақстан қазір жұмыстар жасауда, бірақ ол
жұмыстарды алі де ... ... ... жок. ... ... негізінен экспорт пен импортты карастырған жон болады. (18. С.
38)
1990 ... ... ... ... ... ... көзгалысының томен болуы ұлттық шаруашылық қатынастардын
узілуінен және нарықтық ... ... ... ... ... (3 С.470 ... 1995 - 2000 жылдарда сыртқы тауар айналымы 61 пайызга ості
және 2001 жылы ол 173444 млн долларды курады. ... ... ... 1999 жылы 2 ... , ал 2000 жылы 55 пайызга , 2001жылы ... 1,8 ... ... ... ... ... осуі 2001 ... операциялардын 2000 ... ... 20 ... ( 3 С.471)
2001 жылы Қазақстан Республикасының касіпорындары 180 елде өздерінің
сауда серіктестерін тапкан болатын. (3 С.472 ... ... ... ... сауданың құрылымы
Дүниежүзілік сауданың ен қарқынды және оскелен дамып келе жаткан
секторы өңдеуші ... ... ... оның ... ... ... (17. С. ... дамыған елдерде ғылыми сыйымды тауарлар экспорты жылына 500
млрд. доллар құрайды, ал жоғары технологиялық ... ... 40%-ке ... мен ... саудасының да ролі артып келеді. Осымен байланысты
ғылыми - техникалық, өндірістік, коммерциялық, каржы -несие ... кен ... ... ... мен ... ... ... жана қызметтер турлерін омірге алып ... ... ... ... ... - ... қызметтері жатады.
Инжиринг- клиентке көрсетілетін инженерлік қызметтердің жиынтығы. Оның
тупкі мақсаты өндіріске жұмсалған курделі ... ... ... ... ... ... ... Ондай натижеге жету үшін инжиринг материалдык,
технологиялық, еңбек және каржы ресурстарын тиімді пайдаланудын әдістерін
іздестіреді.
Лизинг - ... мен ... ... бір ... ... беру
туралы келісім. Лизинг халықаралық және ұлттық денгейде өнеркәсіп - ... ... ... жана ... - ... дайындау және жүзеге асыру кезіндегі кеңес беру
қызметі.
Сонгы онжылдыкта онеркасібі дамыған елдердің машиналар мен жабдыктар
экспорты уш есе ... ... ... және ... ... ... ... дамып келеді, олардын улесіне
машинотехникалық өнімдері экспортының 25% тиеді.
Халықаралық саудада жедел дамып келе ... ... бірі ... ... ... мен ... саудасының қарқыны
дүниежүзілік сауда қарқыныңан едауір ... ... ... ... ... ... өнімдерді өндіруді ұлғайту; екіншіден,
шикізаттын өзін утымды пайдалану арқылы қалдыксыз, терен ... ... (15. С. ... ... ... сауда құрылымында жедел дамып
келе жаткан салалар азык - тулік, ауылшаруашылық өнімдері, мунай саласы,
және ... ... ... ... ... ... пен ... географиялық
құрылымында көптеген өзгерістер болды. Ол өзгерістер өз кезегінде ... мен ... да ... ... ... ... өзгертті.
2001 жылы Қазақстанның ТМД елдерімен сыртқы тауар айналымы 7832 млн
долларды курады, ол 2000 ... ... 13 ... ... Оның ішінде
экспорт 3095 млн долларды құрайды (10 пайызга оскен), ал импорт 4737 млн
долларды құрайды (15 ... ... ... тауар айналымы баска елдермен
9512 млн долларды құрайды. Ол 2000 жылмен ... 3 ... ... 6025 млн ... экспорт ол 7 пайызга томендеген, ал импорт 3487 млн
долларды курап 28 ... ... (3 С.472 ... ... ... ... экспортка байланысты. Осыған орай
экспортка келетін болсақ Қазақстан Республикасында экспорт қазіргі кезде
бұрыңғымен салыстырғанда ... ... деп ... ... ... ... тауарлық құрылымында негізінен
колданылытын товарлар ол шикізат болып табылады. Бастапкы ... ... тағы да ... ... және ... ... ... товарлардын салыстырмалы салмағында өзгерістер болды. Откен ... 2000 жылы ... ... ... ішінде
минералды тауарлардын осуі ( 1995 жылы 29,2 пайыз, ал 2001 жылы 58,2 ... ... ... ... ( 1995 жылы 41,2 пайыз, ал 2001 жылы 25,4
пайыз) корініп отыр. (3 С.474 )
Қазақстандағы ... ... ... сатып алушылары:
Ресей Федерациясы 20,3%, Бермуд аралдары 14,1%, ... 11,1%, ... ... 3,4%, Иран 2,4%, ... 4,7%, Украйна 5,7%, Польша
1,9%, АҚША 1,8%, ... және ... ... ... 5,8%, ... ... Республикасындағы экспорттын колемін келесідей
таблицадан коруге болады. (3 С.475 )
1 - ... ... ... ... ... саудасы
млн.доллар США
| ... |
| |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... |5871,6 |8812,2 |8647,7 |9709,1 |6086,7 ... него | | | | | ... |1980,1 |2744,3 |2694,8 |2943,6 |1716,6 ... |1,3 |0,5 |3,2 |3,3 |0,3 ... |33,4 |7,6 |3,6 |7,3 |4,3 ... |4,6 |1,5 |1,9 |17,5 |5,2 ... |1^8,5 |227,6 |295 |132,9 |64,9 ... |^,8 |2,7 |/Т;9 |12,6 |12 ... |349^ |550,9 |/509,7 |218,6 |78,3 ... |1,1' |v |' |30,8 | |
| | |0,§ |4,2 | | ... |2,8 |\ & |0,4 |1,4 | ... |40,7 |У0.4 |0 |8 |0 ... |14> |' \6,5 |6,7 |11,6 |7,9 ... |4^,5 |9\7,6 |970,9 |921,6 |457,7 ... |/24,8 |7$,5 |48,7 |59,7 |35,5 ... |/ 87,9 |13& |8,4 |3,5 |3,1 ... |/ |9,5 | |0 | |
| |0,2 | | | | ... |/ |1,1 |0 |0 | |
| |° | | | | ... |1 |226,7 |145 |123,2 |63,4 |
| |163,5 | | | | ... |3,8 |5,3 |5,6 |6,8 | |
|/ | | | | | ... |93,9 |56,6 |164,2 |320,4 |164,4 |
|/ | | | | | ... /|0,5 | |1,1 |5,1 | ... |0,7 |0,5 |5,6 |123,3 |16,3 ... |4,2 |41,9 |17,6 |26,1 |37,6 ... |0,1 |0,7 |0 |0 | ... |39,9 |69,4 |56,1 |48,6 |62,3 ... |25,1 |15,6 |10,4 |27,3 |27,6 ... |0,1 |0,7 |0,4 |3,7 | ... |66 |133,5 |148,8 |103,6 |42,5 ... |129,7 |254,2 |490,5 |291,8 |154,9 ... ... импортының тауарлық құрылымындағы ен көп
колданылатын тауарлар ол: ... ... - ... ... ... ... ... коректік өнімдер және оларды
өндіруге арналғантпикізаттар. (3 С.479 )
2001 жылдардағы импорт колемінің осуі алып келінетін ... және ... ... ... ... импорттаушы елдер олар
бізден экспорттаушы елдер болып табылады, яғни олар ... ... бір ... ... ... ... жетіспеген шикізат колемін экспорттайды.
Сол арқылы ... ... ... ... ен көп алып ... ... ол: Германия, АҚША, Италия,
Улы-Британия , Китай, Украина, Франция және Япония, Турция, ... және т.б. (13. С. ... жылы ТМД ... ... тауарлар букіл импорт колемінің 52
пайызын курады (1995 жылы ол ... 70 ... ... Ен негізгі
импорттаушы елдер ол Ынтымактастық елдер болып табылады. 2001 жылы ... ... ... ... 3309,5 млн ... ... жылы 2000 ... салыстырғанда Европа елдерінен келетін тауарлар
28,5 пайыз болды (1995 жылы ол көрсеткіш 18 пайыз ... ТМД ... ... ... ... ... мен ... женіл автоколіктер
бойынша және Улы -Британия клапондар мен вентиляторлар ... ... ... ... алып келу арқылы коруге болады. (13. С.
128)
Азия ... ... ... ... ... ... ... мен Жапонияның мунай трубалары, және Корейдің аллюминиден жасалған
жабдыктарына байланысты болды.
Америка елдерінен ... ... 2000 жылы 1995 ... 33,7 ... болып 5 рет ості. Бұл жақта ен көп колемдегі
тауарлар ... ... (3 С. 482 ... ... ... ... тауарлар колемі 2001 жылы баска
жылдармен салыстырғанда 47,5 ... ... 3136,1 млн ... курады. Ол
1995 жылмен салыстырғанда 2,7 рет ості. Міне осындай көрсеткіштердің
корініс ... ... ... ... ... орның
жоғарлатуга көп комегі бар. (5 С.125 )
Макроэкономикалық тургыдан алғанда импорт колемінің осуі ... асер ... яғни таза ... теріс сальдо болады. ... ... ... ... ... осуі халықаралық
саудадағы жұмыстарды теріс сальдога алып ... ... ... осуі ... ... ... ... Сондыктан бізге келетін товарлар жоғары
багамен келеді. (4С.137)
Мунда,
Т1 - Өңдеу үшін сатылатын ... мен ... Т2 - ... - ... ... ... ... Т4 - Агаш, целлюлөзалы
және кагаз бұйымдар Т5 - Багалы ... және ... ... ... ... Багалы емес мвталдар және олардан жасалған бұйымдар Т7 - ... ... ... Т8 - ... 1 - ... коріп отырғанымыздай елдің ішінен ен көп шыгарылатыны
бұл минералды заттар, яғни мунай және т.б. болып ... Осы ... ... ... ... тек шикізаттарды ғана шыгарады деп
айта аламыз. Будан шыгатыны ел ешқандай экспортка дайын өнім ... ... ... ... томен екенің көрсетеді. (13. С. 358)
Қазақстан Республикасындағы импорт колемін біз келесі кестеден ... - ... ... ... ... ... колемі
Млн.доллар США
|V ... | | | | |
|\ |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... |3655,1 |5040 |6362,8 |6490,5 |3681,7 |
|\ | | | | | ... него |V | | | | ... |\1131,1 |1258,5 |1785,5 ... |^даз,7 |
|Австрия |\ 18 |18,3 | |45^6 |^ |
| | | | | |28,1 ... |^6,8 |^-33^3 |49,1 |Х0,1 |29,1 ... |^^%5- |3,3 |6,2 |/ |3,6 |
| | | | |5,7 | ... ^-~~""" |22/І4 |223,1 |246,2 |255,7 |117,6 ... /^ |35,6 |, |2^,6 |38,7 |17,6 |
| | |25,9 | | | ... / |282 |\335,7 |/471,4 |565,3 |333,4 ... 7 |5,3 |\2,2 |' |16,8 |2,7 |
| | | |60,6 | | ... |4£ |^-^,7 |14,5 |26,7 |15,1 ... ^ |^8,9 |1ІЭ |12,4 |14,3 |10,9 ... ' | | | | | ... ХХ^ |9,8 |8,9 |\ ... |24,2 ... / |105,4 |155,9 |^66,1 |212,6 |104 ... ^ |4,9 |5,9 |45 |13,4 |6,8 ... |7,7 |9,5 |8^5 |8,4 |7,9 ... |0,4 |0,2 |0,2 |0,4 | ... |0,3 |4,2 |18,5 |5,9 | ... |0,3 |\£ |0,8 |0,7 | ... |38,3 |/39,5 |\ |54,4 |39,3 |
|\ | | |46,2 | | ... |1,4 |' |4,1 |3,3 | |
|\ | |4,8 | | | ... |#,5 |30,1 |/ |31,9 |18,3 |
|\ | | |32,5 | | ... |/3,6 |7Х |5,9 |6,5 | |
|\ | | | | | |
|^ |/ |/ | | | |
|\ | | | | | ... |\1351,8 |24^9,2 |2890,7 |2540,4 |1462,5 |
|/ | | | | | ... / |\ з |/ 4,7|2,2 |2,8 |2,5 ... / |>*£ |' |77,5 |74,6 |34,8 |
| | |43,4 | | | ... / |92,7 |70,5 |80,2 |84,9 |47,8 ... / |58,1 |81,2 |154,9 |215,6 |118,2 ... кестелерден коруге болатыны Қазақстан Республикасы халықаралық
саудада үлкен жетістіктерге жетті деп ... ... Оны ... ... колемінің импорт колемінен оте жақсы жоғары көтерілгенен
коруге ... Бұл ... ... ... саудадағы
жетістіктерін, экономикасының халықаралық ... ... осіп ... ... Қазақстан Республикасы халықаралық ... осы ... ... онда ол ... денгейін дамушы елдер қатарынан дамыған
елдер қатарына көтере алады деп айтуымызга болады. (13. С. 369)
Экспорт колемінің импорт колемінен осуіне ... ... ... ... тура ... ... ... Сонымен қатар тауарларға
сұраныс колемінің осуі елдің касіпкерлерін одан да жақсы және ... ... ... ... ... ... Республикасы сыртқы
сауда қатынастарымен қатар елдің ішкі жагдайында жақсы қарқынмен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
халықаралық сауда ... ... ... ... Осы ... дамуы натижесінде Қазақстан Республикасы үлкен биіктерге жетті.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының ... ... ... (10. С. ... ... ... ... ... ... ... үшін ... жүргізу;
- Өндірісті жанарту үшін ... ... ... ... -жабдыктар импортын ынталандыру.
Қазақстан халықаралық саудада болашакта қандай бағытты: ... ... ... бойынша анықтауы тиіс.
Біздің көзкарасымыз бойынша, ырыктандыру - біздің республиқамыздын
халықаралық саудадағы ... және ... ... ... Ойткені
Мунда,
Т1 - Өңдеу үшін сатылатын тауарлар мен шикізаттар
Т2 - Минералды заттар
ТЗ - Химиялық өнімдер, ... ... - ... ... және кагаз бұйымдар
Т5 - Багалы металдар және олардан жасалған бұйымдар
Т6 - Багалы емес металдар және олардан жасалған бұйымдар
Т7 - Машиналар, ... ... ... - ... 2 - ... ... Республикасының импорт бойынша көрсеткіштері
берілген. Мунда елге кіргізілетін тауарлар бар. Соларға карай ... ... ен көп ... ... өнім ... коруге
болады. Олар машина, жабдыктар, транспорт және багалы емес ... ... ... ... 13. С. ... он ... кезеніңде әлемдік сауданың ырыктандырылуы
халықаралық сауда ... осу ... ... ... ... тұрақты түрде уздік болып отырды. Мысалға, Әлемдік Сауда
Ұйымы Секретариаты ... ... 1948- 1998 ... ... ... осу қарқыныңын орта жылдык көрсеткіші 6% болса,
әлемдік өндіріс -3,7% ғана болды. Осы ... ... ... 17% есе ... -6% есе ғана ... ... ... колемі казбалы байлықтар өндірісінің
улесіне ... ... ... ... ... ... және кара ... фабрикаттары, химия онеркасібінің өнімдері, ... және ... ... ауыл ... ... Мысалы, Қазақстан хром
кені одактық экспорттын 90 процентін, ... 90 ... ... ... ... 40 ... ... келді. ( 8. С. 1)
Егер 50 жылдардын аягында Қазақстан өнімдері не бары 31 ... бұл ... ... саны 86 -дан ... оның ішінде 13 бұрыңғы
социалистік елдер, 20 дамыған капиталистік, ал 53 дамушы елдер болды.
Сонымен ... ... ... ішінде мунай саласына
токтайтын болсақ қазіргі кезде Қазақстан ... оте ... ... ... ... ... ... колемінің ішінде ен көп
колемде экспортталатыны осы мунай болып отыр. ... ... ... ... Жапония, Ресей және т.б экономикасы ... ... ... ... ... ... ... өзінің бюджетіне түсетін
каржының жартысынан кобін алады, яғни ... ... ... ... ... түсе отырып соның өзі халықтын жагдайын жақсартуга ... ... ... ... ... ... елдің экономикалық осуінен
өндіріс осуіне карағанда ... және ... ... ... Осы
жагдайда мемлекеттін сыртқы сауданы жасактау мен жүргізуде есепке ала отыру
қажет.
Елдің ... ... ... ... үшін ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ДҮНИЕЖҮЗІЛІК САУДА ... ... ... САЯСАТЫ
3.1 Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кірудегі
кутілетін жагдайлар
Қазақстан Дүниежүзілік ... ... муше ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Дүниежүзілік Сауда Ұйымы
Секретариатына ресми отініш жолдаған ... Осы 2002 ... ... ... ... ... Ұйымы Секретариатына сыртқы
сауда режимі туралы меморандум мен ... ... ... жолдады.
Осы кезден бастап Қазақстанның Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіруі туралы ... ... ... ... бастады. Бұл еліміздің экономикасы үшін
зор манге ие болатын курделі де манызды процесс. Осыған ... ... - ГАТТ іс - ... ... ... ... мен ... манызды болатын сиякты. (3. С. 90)
ГАТТ курылу себептері мен мақсаттары, жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ( ГАТТ ) 1947 жылы ... сауданы
реттейтін глобальді ұйым ретінде курылды.
ГАТТ курылуының негізгі мақсаты халықаралық сауданың ашыктығы мен
кауіпсіздігін ... ... ... ету ... табылған.
- кедендік және баскадай саудалық шектеулерді ... ... ... ... ... ... табыс, сұранысты, сауда айырбасын жоғарылату. (3. С. 91)
Осы келісімнің басты мақсаты болып елдер арасындағы сауда қатынастарын
көпжақты негізде реттеуді қамтамасыз ету ... ... ... ... куру талаптарының жокка шыкканыңа байланысты,
сауда және тарифтер бойынша Басты келісім муше ... ... ... ... ... көпжақты жалгыз кужат болады.
1948 жылдын 1 кантарынан Басты келісімге оған кол қойған негізінен
дамыған 22 ... ... үшін ... ... кукыктары мен
міндеттерін анықтайтын көпжақты келісім болып күшіне енді. Ол ... ... ... ... ... ... мен ... айқындайтын
көпжақты келісім болды.
ГАТТ негізгі ережелер мен принциптар ... ... ... мен ... қосымша шешімдер мен мажілістерден, жекелеген
келісімдерден ... ГАТТ - тын ... іс - ... ... ... ... ... отіп, ол жерде халықаралық сауданы реттеудің жана
нормалары мен ... ... ... жүзеге асырылады.
ГАТТ іс - әрекет негіздеріне томендегідей принциптер салынған:
өзара саудада ен ... ... ... мен ... Бұл
принцип ГАТТ - ка қатысушы елдің кез - ... ... ... ... женілдіктері баска да қатысушы елдерге арналған немесе ол ... ... ... ... ... ... ... қатысушы елдердің ішкі салық пен алымдар саласындағы
ұлттық тауар режимін шетелдік тауарларға да коюы қажет ... ... ... реттеу мөлшерлік шектеу емес, кедендік тариф
арқылы жасалуы тиіс;
Көпжақты сауда келіссөздері ... ... ... бірте
-бірте томендеуі, өзара конулерге бару. (4. С. 89)
Сонгы Уругвай ... ... ... халықаралық
сауданың көпжақты жана жүйесін курып, ГАТТ ДСУ - мен алмастырылды.
1994 жылы ДСУ - мын куру туралы ... кол ... ол 1995 ... ... бастады. ГАТТ орныңа нақтыы құрылымды орнату қажеттілігі
бірқатар себептерге байланысты болды.
ДСУ - ның ГАТТ - тан ... ... ... Егер ГАТТ ... ережелер мен шешімдер жинағымен секретариаттан
турса, ал ДСУ ... муше ... үшін ... бір ... бар ... - ... ... ұйым болды.
2 ГАТТ уақытша сипатта болса, ДСУ міндеттері тұрақты болып келеді;
3 ГАТТ ережелері тек тауарлар ... ... ал ДСУ ... қатар
қызмет көрсету мен ... ... ... айырбасын
реттейді. (4. С. 90)
ДСУ томендегідей қызметтерді аткарады:
- ... ... ... ... жұмыс;
- әлемдік сауда жағынан бакылау және кеңес ... ... ... ... үшін ... ролін аткару;
- сауда таластарын реттеудің механизмін қамтамасыз ету;
- мемлекеттін ... ... ... ... ... ... ... карым - қатынас жасау. (4. С. 90)
Қазақстан Республикасы 1996 жылдан бері Дүниежүзілік ... ... ... келе ... ДСУ - на кіру үшін экономика жоғары дарежеде
дамыған болуы керек. ДСУ -на кіре ... ... ... артықшылықтарга,
сонымен қатар кемшіліктерге де ие болады.
Қазақстан Республикасы ДСУ - га кіре отырып кемшіліктерді жене ... ... ... ... ... ... яғни ауыл шаруашылығын,
өндірісті, касіпорындарды жоғаргы денгейге жеткізуі қажет.
ДСУ-на Қазақстан кіргенде арине бастапкы ... ... ... Сол киындыктарды онай шешу жолында ... ... ... ... ... ... кіргенде Қазақстан келесідей міндеттерді
орындауы қажет:
1 Кедендік тарифтерді курт томендетіп, ... емес ... ... ... Ауыл шаруышылық өнімдеріне субсидиялар мен дотацияларды жою;
3 Кедендік процедураларды ДСУ ... ... ... Өзінің тауар, қызмет көрсету және капитал нарығын максималды ашу;
5 ДСУ барлық нормалар мен тартібін устану.
ДСУ -га кіргеннен кейін Қазақстан ... ... ие ... (3. С. ... ... ... жок ... сауда тартібінің
ырыктануы мен ашыктығын жалғастыру:
2 ... ... ... ... ... ... ... рынокка шыгу мен Қазақстандык тауарларды
дискриминацияламау жүзеге асады;
3 ... ар ... ... ... мен сауда
тартіптері, ... ... ... ... бар зор акпараттық
базага шыгу мумкіндігі;
4 Сауда стратегиясы мен сыртқы ... ... ашык және тен ... ... ... мен қажеттілігі;
5 Кайшылықтарды халықаралық нормалар мен тартіптер ... ... ... нормативтік базаны кабылданған халықаралық стандарттарга
сайкес келтіру. Міне осындай артықшылықтарга ие болады. (3. С. ... ... ... ... ... муше бола ... ... қатынаска еркін түсе алады, және солардын экономикалық
саясаттарымен толық ... және ... ... ... ... ... жұмыстар аткарып отырғаның кореді.Міне осы жағынан кен
аукымды артықшылықтарга ие болады.
Бірақ ДСУ-га ... ... ... бар. ... Экспортка қойылған тарифтердің томендетілуі;
2 Ашык экономика болғандыктан импорттын ... ... ... ... Осы уш ... ен негізгі проблема болып
отыр.
Казактстан Республикасының ДСУ -на ... ... ... тап ... . ... 2001 жылы ДСУ - на кіру туралы активті
жұмыстар жүргізілді. Қазақстанга ... ДСУ - га ... асер ... ЕО, ... ... ... ... теріс бағыт устануда.
Олардын талаптарының ішінде - республиканың импортка сол ... ... ... барлық қажетті емес келісімдерге косылу, қызмет
нарығына қатысудағы либерализация, ауыл шаруашылығын субсидиялаудын колемін
азайту, ДСУ - ның ... ... ... ... ... ... (16. С. 77)
3 - кесте
Қазақстан Республикасының сыртқы саудасы
Млн.долларов.
| |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |
| | | | | |1 ... ... ... ... |9526,7 |13852^ |' |16254,3 |9768,4 |
| | | |1585,1 | | ... | |/ | | | ... елдер!\ |3114,3 |/5068,4 |5954 |5237,6 |3042,7 ... ... ^\ |6412,4 |8783,8 |9131 |11016,7 |6725,7 |
|\ |/ | | |/ | ... ... \ |,5971,6 |8812,2 |8639,1 |96ЖЗ |6086,7 ... ... |А^ | |^, |^ | ... елдер |/1510,5 ... |— ... |1304,2 ... ... |4361,1 |6475,5 |5994,5 |7475,9 |4782,5 |
|/ | | | | | |
|/ | | | | | ... - ... / |3655,1 |5040 |6446 |6584 |3681,7 ... ... / | | | | | ... елдер / |1603,8 |2731,7 |3309,5 |3043,2 |1738,5 ... ... / |2051,3 |2308,3 |3136,5 |3540,8 |1943,2 |
|/ | | | | | ... ... ... ... ... саудадағы экспорттын колемі
импорт колемінен жоғары. Будан айтатыныңмыз ... ... ... ... көтерілгенің карап, ендігі кезекте оны одан ... ... ... жасауымыз керек. ДСУ - на ене ... осы ... ... ... абден мумкін. Ойткені ДСУ - ене отырып
біз өз шекарамызды барлық елдерге айкара ашып береміз. Осы ... ... ... ... ... жок ... ... біздің елге кіргізуге
тырысады, осы жагдайда біздің тауарлар жолда қалып экспорт томендеп импорт
оте кобейіп ... ... ... ... ... түспегенде не
болады. (13. С. 367)
Сонымен қатар біздің экономика баска муше елдер ... ... ... бізде коргауы қажет өнімдер мен салалар ... ... ... ... ... ел үшін ... Республикасы ДСУ - на кіре отырып елдің ... ... ... ... ... ... елде ауыл шаруашылық өнімдер
өндіретін касіпорындар өнім өндіруді токтатуы мумкін, яғни баска ... ... ... арзан багамен кіруі өндірушілердің ынтасын
томендетіп ары жұмыс істеуін токтатқызуы мумкін. ( 9. С. ... ... ... ... ... Республикасы көптеген
шикізаттарды экспортка шыгарады. ДСУ - на ене ... ... ... ... ... ғана сата ... ... дамыған елдер дайын өнімге көп
сұраныс жасағандыктан олардын ... ... ... ... ал ... шикізаттары оте томен багамен сатылады. Соған байланысты Қазақстан
Республикасы ... оте ... ... түсіріп алуы мумкін.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасы ДСУ - на ене ... ... да ие бола ... Айта ... ... ... ... нарықтық қатынаска түсу, жана технологиялар мен курал -жабдыктарды
арзан багамен елге кіргізу, және т.б артықшылықтары болып ... ( ... ... ... ДСУ- га ен ... ... ... баска елдер
арасындағы беделінен айрылып қалу жагдайы да бар. Оның ... ... ... ... ішкі ... жақсарту мақсатында көптеген жұмыстар
жасап халықтын жагдайын енді жақсарткан кезде барлық жұмыстан айрылып қалуы
мумкін.
Қазақстан Республикасы ДСУ- га ... ... ... кіруі үшін Қазақстан
Республикасы Президентінің сыркы саясат туралы жолдауын толық іске асыруы
қажет, яғни индустриялды - ... ... ауыл ... жагдайы
жоғары денгейге жеткен, халық табысы баска елдермен салыстырғанда
жеткілікті ... ... ... Ен ... маселе дайын өнім өндіретін
өндіріс орындары ... және ... ынта мен өнім ... ... болуы қажет. Міне осы жагдайда ғана ... ДСУ- да еш ... ... түсе алады.
3.2 Қазақстан Республикасының ДСУ- на кірудегі негізгі дамытатын
бағыттар
Қазақстан Республикасы ... ... ... ДСУ- на кіре ... колемдегі артықшылықтар мен ... ие ... ... Міне осы ... ... үшін ... ... көптеген
жұмыстар мен маселелерді шешуі керек. Қазақстан Республикасы ДСУ- на кіре
отырып көптеген елдермен ... ... ... ... ... ол ... ... Республикасына тигізетін зияндары оте көп болып
отыр.
Дамыған елдер Қазақстан нарығына өз тауарларын әкеле отырып ... ... ... ... ... және ол өндірістін
токтауына байланысты жұмыссыздыктын кобейуі ен жоғаргы шегіне жетеді. ... зиян коре ... ... ... ен томенгі денгейге дейін
томендеп кетуі мумкін.
Осындай киындыктар тумауы үшін ен ... елде ... ... ... денгейге жеткізіп баска елдермен қатынаска түсуде сол орында
турамын деген кезде ғана ДСУ- на ... ... ... ... ... саясат туралы жолдауында
осы сыртқы сауданы жақсарту туралы айтылған. Оны ... ... ДСУ- ... ... ... Республикасының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кірудегі негізгі
маселелерінің бірі экономиканы одан ары ... ... ... ... кезде
Қазақстан Ресей, Франция, АҚША, Германия және т.б жақсы ... ... ... ... алатын болсақ бұл елдер біздің елден тек шикізат
алуда, ал біз ... ... өнім ... ... Осыдан айта кететіні
экономиканы жақсарту үшін тек ... ғана емес ... ... де сыртқы
саудаға шыгару керек. Ол үшін ен ... ... ... өнім ... ... (20. С. ... ... Президенті Н. Назарбаев "Қазақстан- 2030"
стратегиясында дамуымыздын сыртқы сипаттағы бірқатар ... ... ... ... мумкіндіктеріміз ен алдымен еліміздің географиялық,
геосаяси және геоэкономикалық ... ... ... ... ... ... термин түсінікті, ал "геосаяси"
туралы да адебиеттерде көп айтылып, жазылып жүрсе "геоэкономика" деген угым
кулакка да конілге де алі ... ... ... ... да бұл уш ... ... соған жетудің, сондай кеністікте омір сурудің 2030
жылдардағы ... Ол ... ... ... ... ... ... орналаскан географиялық ... ... - 2030" ... келешекте Азия мен Еуропа елдерімен толық
сауда қатынастарына және т.б. қатынастарга түсеміз делінген.
Геоэкономикалық процестін Қазақстан үшін тағы бір ... ... ... қатынастарга қатысып, табиги және интеллектуалдык куш
куатты іске асыру мумкіндігі. Бұл ... Н. ... ... ... " ... ... жолдын торабында орналаскандыктан, шекараларымыздын
он бойында өз ... ... аса ірі ... ... ... ие ... отырмыз. Таяу жаткан сыйымдылығы 2 млрд.
адамга жуык нарықтардын бірен - сарандары болмаса, қалған ... ... ... оның ... ... ... және ... арналары дамыған жагдайда жутып коюга кабілетті" ,- ... ... ... ... ... туралы болып отыр. Ол үшін ... ... ... оны рынок сұраныңысына бейімдеп сапасы жоғары
тауар мен қызмет-көрсетуді кобейту, жалпы ... да ... ... отыр.
Сойтіп, Қазақстан халықаралық экономикалық қатынастыр жүйесіне шындап
ене бастады.2030 жылдарга дейінгі стратегиялық даму ... ... ... ... ... қатынастарын Ресеймен, Кытаймен және ... , Орта Азия ... Таяу және Орта ... ... ... (9. С. 2)
Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясатын зерттеу ... 1991 ... ... ... ның ... ... ... интеграция
мен жоспарлаудын орталықтандырған жүйесі жагдайында дамығандығын умытпау
қажет.
Кеңес заманыңда ... ... ... асырылып,
экономикасы дамыды, бірақ республика КСРО - ның баска республиқаларына отын
- ... ... ... ... ... ... ... жеткізуге маманданған еді. (20. С. 78)
Барлық ішкі, республикалық және сыртқы сауда мемлекеттік тапсырыстар
жүйесімен реттеледі.
Біздің президентіміз қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... және кенейту мақсатында көптеген
жұмыстар жасауда. Соларға кішкене токтала ... ... ... ... 27 сауірде Тажікстан
республикасында Ресей, Белорусия, ІСыргызстан және Тажікстан ... ... ... ... ... ... кауымдастық - бес мемлекет курған халықаралық
экономикалық ұйым. Оның ... ... ... біртутас
экономикалық кеністігін қалыптастыру, олардын әлемдік ... ... ... ... ... кірігуін уйлестіру болып табылады.
(9. С. 3)
Осы бірлестікті курғанда алға ... ... ... ... біртутас кеден аумағын куру, сыртқы экономикалық ... ... ... ... асырылуда;
- Кеден одағына қатысушы мемлекеттердің ... ... ... абаттандыру жоніңдегі бірлескен мақсатты багдарлама іске
асырылуда;
Сонымен қатар көптеген маселелер іске ... ... ... ... - саттықта шектеу шараларын колданбау, ортак кеден тарифтерін
қалыптастыру, ... жол ... ... ... ... Республикасы осы елдермен сыртқы сауда қатынастарын ары карай
жалғастыруда.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... түсе ... сыртқы сауда айналымында жақсы дарежеге ... ел ... ... сауда айналымы 2004 жылы 236,4 млн. долларды
курады. Соның ішінде Башкуртстаннан 155 млн. ... ... ... ... ... 2004 ... сыртқы
сауда саясатының негізгі бағыттарына арналған Жолдауы: 1 Экономикалық осу
Бугінгі танда Қазақстанның ... ... ... жоғары қарқының
қамтамасыз ететін серпінді дамып келе жаткан отын - энергетика, ... ... ... бар.
Сонымен бірге бір мезгілде біздің алдымызда ... ... ету, ... ... ... ... ... қамтымды өндірістерді, өндірістік ... ... ... ... ... ... аса ... міндеттер
тур. (9. С.4)
Осы болімнің өзі көптеген болім астыларынан турады. Олар:
1 ... ... ... ... ... ... сауда
саясатын қарқынды түрде жүргізуі үшін ен алғашында өзінің ішкі ... ... ... яғни ауыл ... өнімдерін кен колемде өндіре
отырып өз халкын сонымен қатар сыртка да ... ... Ауыл ... жылы деп сол ... ... ... ... Индустриялдык - инновациялық ... ... ... және ... даму ... ... ... біз экономиканы
шикізаттық багдарынан өңдеушілік багдарга карай диверсификациялау жолдарын
айқындап алуымыз керек.
Қазақстанның кенен байлығы - ... ... ... қалпына
келмейтін жадыгат екені, ар кен орындарында уақыт оте келе саркылатыны^
белгілі. Муның өзі ... ... ... ... ... ... ... қалуымызга әкеліп согуы мумкін. (9. С. 4)
Сондыктан, менің тапсырмам бойынша Үкімет 2015 ... ... - ... даму багдарламасын азірледі.
Басты міндет- 2000 жылмен салыстырғанда ІЖО - ні 2015 жылга карай 3,5
есе ұлғайту.
Багдарламаның негізгі мақсаты - ... ... ... ... жеке ... секторды косылған куны жоғары өндірістер ... ... ... ... куру.
Бұл ретте кара және түсті металлургияда, шикізат өңдеу, соның ішінде
ауылшаруашылығы шикізатын өңдеу саласында, ... ... куру ... әлеует бар.
Мундай өндірістарді ұйымдастырудын осы замангы тасілдері мемлекет
тарапынан көтермелеуді, жоғары технологиялы ... ... ... ... іске ... барысында машина жасауга, асіресе мунай- газ
саласына, сондай -ак ... ... баса ... ... керек.
Алға қойылған міндеттер сыртқы сауда саясатының кагидаттарын кайта
карауды талап етеді. Еліміздің онірлік ... ... ... ... өндірісін және қызмет көрсетуді экспортка ... ... ... ... ... ... тиіс екені қазірдің
өзінде айқын болып ... - ... даму ... іске ... ... ... ... курылады арі капиталданатын болады. (9. С. 4)
Соның ішінде, қазірдің өзінде жинақтыаушы, сондай- ак тұрақтандырушы
уазипалар аткарып жаткан Ұлттық кор ... ... ... инвестициялық коры курылатын ... ... ... қатысу арқылы косылған куны жоғары тауарлар өндіретін
Қазақстандык компаниялардын курылуына жардемдесуге тиіс.
Үкіметтін сонымен ... ... ... қатысты саяси тауекелді
сактандырумен шугылдануга тиіс. Экспортты сактандыру жоніңдегі корпорация
куруы қажет. Даму ... ... ... ... ... ығыстырмайтының, кайта ... ... ... ... айналып, серіктестік кагидаттары негізінде
жеке касіпорындарды инновациялық удеріске тартатының атап көрсету керек.
3 ... ... ... ... ... мемлекетіміздің интеграциялық
жагдайы жардемдесетін болады. ... ... ... ... 90
пайыздан астамын құрайтын Ресейдің, Қазақстанның, Украина мен Белорустын
]нірлік интеграция ұйымын жасактау туралы малімдегені ... ... ... осы ... мураттарын нақтыылы жүзеге асырудын дайекті
жақтаушысы болып қала береді.
Мунда көп нарселер ... ... ... ... және ... бұл ... ... қатысуына
байланысты болады.
4 Инвестициялық саясат.
Устіміздегі онжылдыкта әлеуметтік - экономикалық ... ... ... екі есе ... сойтеп негізінен алғанда ... ... ... ... ... ... еске ... одан ары көтеруге жагдай жасау. Оның бірден - бір ... ... ... жүру болып табылады.
КОРЫТЫНДЫ
Осы жұмысымды корыта ... ... ... ... алып өз ... ... ... болғаннан кейін халықаралық
сауда мен сыртқы сауданы дамытуды алдына мақсат етіп ... Осы ... ... ... ... Республикасы көптеген киындыктарды
басынан кешірді. Сол киындыктардан оту аркасында қазіргі кезде ... ... ... ... Сол ... айтатын болсақ қазіргі
танда Қазақстан 120 елмен ... ... ... арқылы мемлекет
касіпорындары осы елдерде өздерінің серіктестерін тапкан. Солармен ... ... өз ... ... ... тапты.
Қазіргі кезде Қазақстан дамушы және дамыған елдер аралығында
орналаскан. Осы екі ... ... ... ... ... үшін ... тағы да дамытуды көздеп отыр.
Осы жұмысымның бірінші болімін толық халықаралық саудаға арнадым.
Халықаралық ... ... ... және ... ... ... және ... айырбасы.
Халықаралық сауда елдердің тауарлар мен қызметтерді еркін
айырбастауына ... ... ... ... ... Халықаралық сауда
қазір елдердің экономикалық қатынаска түсудегі ен колайлы және тиімді жолы
болып отыр. Мемлекеттер ... ... ... ... ... ... болімде Қазақстан Республикасының халықаралық саудадағы орны
мен ролі және құрылымы ... ... ... мен қазіргі Қазақстан
Республикасының тауар айналымын, экспорт пен ... ... және оны ... ... ... жаздым. Экспорт колемін осудің ен колайлы және ел
экономикасына да тиімді жолы дайын өнім ... ... ... болімді оки
отырып өздерінізге көп қажетті жаналықтарды аша ... ... ... ... ДСУ - на кірудегі негізгі
маселелері және ... ... мен ... ие ... ашып ... Сонымен қатар қандай бағыттар бар екенің де көрсеттім.
ДСУ- на ене отрып Қазақстан өзінің шекарасын барлық ... үшін ... ... Сол кезде елде сырттан кіретін тауарлардын саны шексіздікке жетуі
мумкін. Осы киындыктарга тотеп беру үшін не ... ... ... жазып
көрсеттім.
Халықаралық саудада үлкен жетістіктерге жету үшін Қазақстан 2005 жылы
Дүниежүзілік сауда ұйымының курамына ... ... ... ДСУ ... ... Қазақстан өзінің алдында турған көптеген кедергілерді жоя алады.
Қазақстан ... кіру ... ... ... ие болады:
Болашакта баламасы жок ... ... ... ... ... ... Қазақстанга ... ... ... ... ... ... ... Шыгу мен Қазақстандык тауарларды
дискриминацияламау ... ... ... ар ... ... экономика мен сауда
тартіптері, ... ... ... ... бар зор акпараттық
базага шыгу мумкіндігі
- Сауда стратегиясы мен сыртқы сауда саясатын ашык және тен ... ... ... мен ... ... ... нормалар мен тартіптер негізінде
реттеу;
- ... - ... ... кабылданған халықаралық
стандарттарга сайкес келтіру;
Міне осындай артықшылықтарга ие бола отырып Қазақстан сыртқы ... ... ... ... ... сыртқы саудадағы ролін арттыру үшін тағы
да көптеген жолдар бар. Менің осы жұмысымда осындай жолдар ... ... ... ... де ие ... ... ... болмауы үшін:
- елдің ішкі экономикалық ... ... ... ... ... ... Дайын өнім өндіруге мамандану
Индустриялды - ... ... ету және т.б. ... ... жүргізу қажет.
Халықаралық саудада көптеген ... жете ... ... ... ... ... ... денгейіне жеткізуіне болады.
Ол арине онай жұмыс емес. Ол үшін ен аддымен елде дайын өнім өндіруге ... ... ... Ойткені елдің ішіндегі экономикалық және әлеуметтік
жагдайды жақсарта отырып біз халықаралық қатынастарды ... ... ... ... ... ... ДСУ -на кіру
үшін осы ішкі экономикалық -әлеуметтік ... ... ғана ... женіп шыга алады делінген.
Қазақстан Республикасы Кеңес елдерінің ... ... алып ... ... ел ... бері ... артықшылықтарга ие бола отырып
өзінің алға умтылысы аркасында ... ... ... түсе
отырып соның ішінде халықаралық сауданы дамытуга үлкен коніл болді.
Кеңес Одағы елдерінің қатарынан ... өз ... ... алып
олармен қатынасын узбей керісінше сол қатынастарын одан ары кенейтуге
жагдай жасауда. ... ... ... сол ... ... де
жақсы сауда қатынастарына түсе отырып олардан экономикалық
тажірибиелерін алып ... ... ... ... ... ... ... Республикасының ДСУ - на кіру маселелері қазіргі ... ... ... сурактардын бірі болып отыр. ... осы ... ... кері ... да бар, яғни Қазақстан Республикасы ДСУ - на кіре
отырып көптеген киындыктарга да ушырайды. Осыған байланысты ... ... ... онай шешу ... ... мен ... ... жұмысты оки отыра Қазақстан Республикасындағы халықаралық сауданың
қазіргі ... оның ... ... ... орның және ролін,
және 1990 жылдармен салыстырғанда қазіргі уақытта ... ... ... және ... өзгерістер болғаның осы жұмысты оки ... ... осы ... жаза ... барлық проблемаларды ашып карауга
тырыстым. Және сіздер де осы проблемаларды болдырмау үшін не ... ... ... деп ... ... халықаралық саудадағы киындыктарга
тап болмау үшін барлық жагдайды жасаймыз ... ... ... ... осуі үшін ... ... адебиеттер
1. Байгісиев М. ... ... ... ... ... бет. .
2. ... Р.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар.- Алматы,
Казак университеті, 2002.-389 бет.
3. ... ... ... ... Алматы, 2004.-480
бет.
4. Кереев А. ... ... В 2-х ч,- ... ... ... ... ифакторов пройзводства.
Учебное пособие для ... ... ... ... 1997.- ... ... А, Есиркеп М, Андрюшина А. Мировая экономика и внешняя
торговля Республики Казахстан // Аль Пари.- 3. 2001.-С.125-128.
6. ... ... ... ... Алматы, 1998.-
7. Мамыров Н.К., ... Д.М., ... ... ... ... /Оку куралы/: - ... ... ... ... ... Сауд ... Корольдігімен тиімді байланыс // Егемен
Қазақстан.-50.2004.- 1с.
9. Сыртқы саясаттын 2004 ... ... ... ... ... ... Жолдауы. // Егемен Қазақстан. - 79.2003.-1-
Збеттер.
10. Рыбалкин В.Е. Международные экономические отношения. - ... ... Е. Ф. ... ... ... ... - ... Издательство - книготорговый центр «Маркетинг», -2001.-
340 с.
12. Международная торговля: финансовые операции, страхование и другие
услуги. Перевод с англиского .- ... ... - ... бюро ВНҮ, 1994-
480С.
13. Абдиев К.С. Статестическии ежегодник ... - ... РК. По ... 2003. - 616 С - на ... и ... языках.
14. Қазақстан - Белорусь қатынасы. // Зан ... - 17.2004. - ... ... ... в ВТО // ... ... - 6. 2002. - 15С.
Іб.Абдрахманова Г.А. ... ... во ... ... вөзможные последствия для финансового ... // ... ... . - 5. 2003. - 77 -79 ... ... Касіпорын экономикасы - Алматы. - 2001. - 260с.
18. ... А.С. ... ... - ... ... 2001. - 734 С.
19. Медведев В.А., ... Л.И., ... О.И. и ... ... : ... для ... - Москва. Политиздат, 1988. ... ... ... А., ... ... ... ... Т. Рыскулова. Проблемы вступления Казахстана в ВТО и аграрный сектор ... - 3. 2004. - 78 - 82 С.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық экономикалық қатынастар туралы мәлімет11 бет
Әлемдік шаруашылық және халықаралық экономикалық қатынастар22 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар18 бет
Валюталық жүйелер және валюталық қатынастардың ұғымы26 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мәселелері19 бет
Еуропа мен Қазақстан арасындағы туристік алмасуды дамытудың болашағы67 бет
Жаһандану туралы ақпарат5 бет
Сыртқы экономикалық байланыстар жүйесіндегі қаржы туралы мәлімет18 бет
Халықаралық дербес құқық пәні бойынша дәрістер кешені334 бет
Халықаралық жеке құқықтағы шетел азаматтардың құқықтық жағдайы86 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь