Төрелік шешім

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
1. Шетелдік төреліктер шешімінің түсінігі
1.1. Ішкі және шетелдік төреліктердің шешімдерінің түсінігі мен айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2.Төрелік шешімдегі азаматтық құқықтық қорғау құралдарының ұғымы мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.3.Төрелік шешімнің жарамдылығының ұғымы және оның салдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23

2.Нью.Иорк конвенциясы бойынша төрелік шешімді тану және орындау тәртібі.
2.1Шетелдік төрелік шешімді тану мен орындау тәртібі ... ... ..28
2.2.Тану мен орындау ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

3.Қ.Р.заңнамасы бойынша төрелік шешімді тану және орындау тәртібі.
3.1.Төрелік шешімді тану мен орындаудағы ұлттық заңнамалық мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56
3.2.Аралық соттардың шешімдерін тану мен орындаудың ұғымы мен процессуалдық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
3.3.Аралық соттардың шешімдерін тану мен орындаудағы мемлекеттік соттардың құзіреті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .67
3.4.Аралық сот шешімін атқарудың ерекшеліктері ... ... ... ... .72
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...80
Нормативтік актілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 87
Соттық статистикалық мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..89
Ғылыми әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...90
Соңғы он жылдықта Қазақстан Республикасында көптеген жаңа Заңдар түрлері қабылданылуда, соның ішінде ең өзекті де маңыздысы Қазақстан Республикасының Конституциясы, соның ішінде Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (ҚР АК) Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі, Халықаралық коммерциялық төрелік туралы заңы, Қазақстан Республикасының аралық соттар туралы заңы. Қабылданылған заң актілері аралық соттар мен халықаралық төреліктердің ақиқатты түрде субьективтік құқықтарды қорғау механизмімен заңды түрде азаматтар, ұйымдар және олардың бірлестіктерінің мүдделерін қорғайтындай болуын қажет етеді. Сонымен қатар сот ісін жүргізу мәселелерін қарастыратын заңдар да қабылданды.
Мысалы «Қазақстан Республикасының сот жүйесі және судьялардың мәртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексіне заңмен енгізілген өзгертулер мен толықтырулар туралы» Азаматтық іс жүргізу кодексі және Қылмыстық іс жүргізу кодексі т.б.
Юриспруденция ғылымында аралық соттар мен төреліктер туралы оқу, көптеген ғалым цивилист - іс жүргізушілердің зерттеу жұмыстарында қарастырылатын мәселелердің бірі болып табылады. Аралық соттар мен төреліктер туралы пайымдау теориялық қарама-қайшылықты туғызатын мәселеге жататынына қарамастан, Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің түпкі және маңызды көздейтін мақсаты – құқық қорғау және азаматтар мен ұйымдардың мүдделерін қорғайтын заң түрі болғандықтан, талап қою құқығы институтында өз ғылыми және тәжірибелік мағынасын төмендетпейді.
Әр азамат, ұйым, өндіріс, мекеме, күллі мемлекеттің мүддесін заңды түрде қорғайтын, тиісілі құқықтарымен қамтамасыз ететін және де заңға тарту іс әрекетіне қатаң түрде қойылып отырған қоғамдық талаптардың өсуіне байланысты, әсіресе қоғамда болып жатқан өзгерістер кезінде сот органдарының қызметі өте маңызды болып табылады.
Демек, аралық соттар мен төреліктер, шешімдерінің орындалуының мәселері туралы білім алу – бір жағынан азаматтар мен ұйымдардың мүддесінің заңды түрде қорғалатындығын және азаматтық құқықтың іске асатындығын, екінші жағынан азаматтық іс жүргізу бойынша әділ соттың нәтижелілігінде позитивтік көрініс табатын тамаша сот ісін жүргізудің қорытындысын анықтайды.
Осылайша пайда болған проблеманың теориялық құндылығы түсінікті болады. Сонымен қатар қазіргі таңда Қазақстанда тұратын азаматтардың
1. Комаров В.В. Международный коммерческий арбитраж. Харьков, 1995.
2. Кудряшов С.М. Институционный арбитраж в Стокгольме / Мос¬ковский журнал международного права. 1995, NQ 3.
3. Лебедев С.Н. Международное сотрудничество в области коммерче¬ского арбитража. Международные конвенции, соглашения и другие документы по вопросам арбитража. М., 1979.
4. Лебедев С.Н. Международный коммерческий арбитраж: компе-тенция арбитров и соглашение сторон. М., 1988.
5. Международный коммерческий арбитраж в Швеции. Под ред. В.С.
6. Минаков А.И. Арбитражные соглашения и практика рассмотрения внешнеэкономических споров. М., 1985.
7. Мосс Д.К. Автономия воли в практике международного коммерче¬ского арбитража. М., 1966.
8. Поздняков В.С. Международный коммерческий арбитраж в Российской Федерации. Закон, регламент, комментарий. М., 1996.
9. Розенберг М.Г. Контракт международной купли-продажи. Совре¬менная практика заключения. Разрешение споров. М., 1996.
10. Третейский суд. Законодательство, практика, комментарий. Со-ставитель и автор комментариев Виноградова Е .А. М., 1997.
11. Хлестова И.О. Арбитраж во внешнеэкономических отношениях стран-членов СЭВ. М., 1980.
12. Laurence Graid & other. International СЬаmЬег of Соmmегсе
Arbitration. L., 1990.
13. Аболонин Г.О. Групповые иски. – М.: Изд-во НОРМА. – 2001. – 256 с. – (Современный гражданский и арбитражный процесс).
14. Александров Н.Г. Законность и правоотношения в советском обществе. М. – 1955.
15. Авдеенко Н.И. Иск и его виды в советском гражданском процессуальном праве: Автореф. дис…канд. юрид. наук. Л. – 1951.
16. Вершинин А.П. Меры защиты субъективных прав по гражданскому законодательству // Проблемы совершенствования законодательства о защите субъективных гражданских прав. Сб. науч. тр. Ярославль. – 1988.
17. И.Ю.Лоскутов судья, адвокат және нотариус қызметтеріндегілерге арналған емтихан «Сұрақтар мен жауаптар» Алматы 2004, 1,2,3,4,5 басылымдары, 365 бет
18. Васьковский Е.В. Курс гражданского процесса. М. – 1913.
19. Васильев А.М. Правовые категории. Методологические аспекты разработки системы категорий теории права. М. – 1976.
20. Виндшайд. Иск римского права с точки зрения сегодняшнего дня, 1856.
21. Гражданское процессуальное право РК: Учебник / Под ред. М.С. Шакарян. – М.: Былина. – 1998. – 504 с.
22. Гражданский процесс / Под ред. К.С. Юдельсона. – М.: Юрид. лит. – 1972. – 440 с.
23. Гражданский процесс / Под общ. ред. С.Н. Абрамова. – М. – 1948. – 483 с.
24. Гражданский процесс: Учебник / Под ред. Н.А. Чечиной, Д.М. Чечота, В.А. Мусина. – М.: ПРОСПЕКТ. – 1998. – 480 с.
25. Гражданский процесс. Учебник для вузов / Под ред. М.К. Треушникова. 2-е изд. испр. и доп. – М.: Изд-во Спарк, Юридическое бюро Городец. – 1998. – 544 с.
26. Гражданское судопроизводство: Учебное пособие / Под ред. В.М.Семенова. – Свердловск: Изд-во Свердл. юрид. ин-та. – 1974. – 324 с.
27. Гукасян Р.Е. Проблема интереса в советском гражданском процессуальном праве. Саратов: СЮИ. – 1970. – 192 с.
28. Гурвич М.А. Гражданские процессуальные правоотношения и процессуальные действия // Тр. ВЮЗИ. Т. III. М. – 1965.
29. Гурвич М.А. Учение об иске (состав, виды): Учебное пособие. М. – 1981.
30. Гурвич М.А. Право на иск. М., Л.: АН СССР. – 1949. – 215 с.
31. Гурвич М.А. Иски о присуждении // Уч. зап. ВЮЗИ. М. – 1948.
32. Гурвич М.А. Право на предъявление иска в теории и судебной практике последних лет // Правоведение. – 1961. – № 2.
33. Гордон В.М. Основание иска в составе изменений исковых требований. Ярославль. – 1902.
34. Давтян А.Г. Гражданское процессуальное право Германии. – М.: Городец-издат. – 2000. – 320 с.
35. Добровольский А.А., Иванова С.А. Основные проблемы исковой формы защиты права. М.: МГУ. – 1979. – 159 с.
36. Добровольский А.А. Исковая форма защиты права (основные вопросы учения об иске). М.: Моск. ун-т. – 1965. – 190 с.
37. Дернбург. Пандекты. Т. 1. – 1906.
38. Жеруолис И.А. Понятие иска как процессуальной формы защиты права // Проблемы гарантии осуществления и защиты прав граждан. Тарту. – 1977.
39. Зейдер Н.Б. Основные вопросы учения об иске в советском гражданском процессе: Дис. … канд. юрид. наук. Саратов. – 1939.
40. Зейдер Н.Б. Элементы иска в советском гражданском процессе // Уч. зап. Саратов. юрид. ин-та. Вып. 4. Саратов. – 1956.
41. Исаенкова О.В. Иск в гражданском судопроизводстве. Саратов: СЮИ. – 1997.
42. Концепция судебной реформы в РФ / Сост. С.А. Пашин. – М.: Республика. – 1992. – 111 с.
43. Керимов Д.А. Философские проблемы права. М.: Мысль. – 1972. – 472 с.
44. Клейнман А.Ф. Некоторые теоретические вопросы учения об иске в советском гражданском процессе // Уч. тр. Вып. 3. Саратов. – 1969.
45. Комиссаров К.И. Право на иск и прекращение производства по гражданскому делу (некоторые вопросы) // Сб. уч. трудов Свердл. юрид. ин-та. Вып. 9. Свердловск. – 1969.
46. Крашенинников Е.А. Право на иск // Проблемы совершенствования законодательства о защите субъективных гражданских прав: Сб. науч. тр. Ярославль. – 1988.
47. Крашенинников Е.А. Совершенствование исковой формы защиты субъективных прав и охраняемых законом интересов // Проблемы реформы гражданского процессуального права и практики его применения: Межвуз. сб. науч. тр. Свердловск. – 1990.
48. Крашенинников Е.А., Носов В.А. Последствия истечения исковой давности // Предмет процессуальной деятельности в суде и арбитраже: Сб. науч. тр. Ярославль. – 1985.
49. Крашенинников Е.А. Право на защиту // Методологические вопросы теории правоотношений: Сб. науч. тр. Ярославль. – 1986.
50. Курылев С.В. О структуре юридической нормы. – 1958. – . 27. –Вып. 4.
51. Кириллов В.И., Старченко А.А. Логика. М. – 1982.
52. Кудрявцева Е.В. Обсуждение проекта нового Гражданского процессуального кодекса РК// Юридический вестник. – 1995. – № 20/21.
53. Машутина Ж.Н. Еще раз о преобразовательных исках // Проблемы совершенствования законодательства о защите субъективных гражданских прав. 1988.
54. Мотовиловнер Е.Я. Возникновение права на защиту // Проблемы права на защиту и юридической ответственности. 1987.
55. Новицкий И.Б. Римское право. М. – 1993.
56. Осокина Г.Л. Проблемы иска и права на иск. Томск: Том. ун-т. – 1989. – 195 с.
57. Осокина Г.Л. Иск (теория и практика). – М.: Городец. – 2000. – 192 с.
58. Полянский Н.Н., Строгович М.С., Савицкий В.М., Мельников А.А. Проблемы судебного права. М.: Наука. – 1983. – 224 с.
59. Пионтковский А.А. К методологии изучения действующего права // Учен. зап. ВИЮН. – Вып. 6. – М. – 1946.
60. Покровский И.А. Генезис преторского права. – 1902.
61. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің жобасы// Заңнама. – 2003. – № 20. – шілде.
62. Римское частное право: Учебник / Под ред. И.Б. Новицкого и И.С. Перетерского. – М.: Юристъ. – 1999. – 544 с.
63. Рязановский В.Л. Единство процесса. – М. – 1996.
        
        Жоспар
Кіріспе………………………………………………………………….2
1. Шетелдік төреліктер шешімінің түсінігі
1.1. Ішкі және шетелдік төреліктердің ... ... ... ... ... ... ... құралдарының ұғымы мен
түрлері……………………………….15
1.3.Төрелік шешімнің жарамдылығының ... және ... ... ... ... ... тану және ... тәртібі.
2.1Шетелдік төрелік шешімді тану мен орындау тәртібі……….28
2.2.Тану мен орындау ұғымы……………………………………..33
3.Қ.Р.заңнамасы бойынша төрелік шешімді тану және орындау тәртібі.
3.1.Төрелік ... тану мен ... ... ... соттардың шешімдерін тану мен орындаудың ... ... ... ... шешімдерін тану мен орындаудағы мемлекеттік
соттардың ... сот ... ... ерекшеліктері……………..72
Қорытынды………….………………………………………………80
Нормативтік актілер………………………………………………..87
Соттық статистикалық мәліметтер…………………………........89
Ғылыми әдебиеттер……………………………………………........90
Кіріспе
Соңғы он жылдықта Қазақстан ... ... жаңа ... қабылданылуда, соның ішінде ең өзекті де маңыздысы Қазақстан
Республикасының ... ... ... Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексі (ҚР АК) Қазақстан Республикасының ... іс ... ... ... ... туралы заңы, ... ... ... ... ... ... заң ... соттар мен халықаралық төреліктердің ақиқатты түрде субьективтік
құқықтарды қорғау механизмімен заңды түрде азаматтар, ұйымдар және ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
сот ісін жүргізу мәселелерін ... ... да ... ... Республикасының сот жүйесі және ... ... ... ... ... іс ... заңмен енгізілген өзгертулер мен толықтырулар туралы» Азаматтық
іс жүргізу ... және ... іс ... кодексі т.б.
Юриспруденция ғылымында аралық соттар мен төреліктер туралы оқу,
көптеген ғалым цивилист - іс ... ... ... ... бірі болып табылады. Аралық ... ... ... ... теориялық қарама-қайшылықты туғызатын мәселеге
жататынына қарамастан, Қазақстан Республикасының Азаматтық іс ... ... және ... көздейтін мақсаты – құқық қорғау және
азаматтар мен ұйымдардың мүдделерін қорғайтын заң түрі ... ... ... ... өз ғылыми және тәжірибелік мағынасын төмендетпейді.
Әр азамат, ұйым, өндіріс, мекеме, күллі мемлекеттің мүддесін ... ... ... ... ... ететін және де заңға
тарту іс әрекетіне қатаң түрде қойылып отырған қоғамдық ... ... ... ... ... жатқан өзгерістер ... ... ... өте ... болып табылады.
Демек, аралық соттар мен төреліктер, ... ... ... ... алу – бір ... азаматтар мен ұйымдардың
мүддесінің заңды түрде ... және ... ... ... екінші жағынан азаматтық іс жүргізу ... әділ ... ... көрініс табатын тамаша сот ісін ... ... ... ... ... ... құндылығы түсінікті
болады. Сонымен қатар қазіргі таңда Қазақстанда тұратын азаматтардың заңды
мүдделері мен құқықтары ... ... ... оның
практикалық маңыздылығын да түсіну қиынға ... ... ... іс ... ... бойынша талап қою институтының
зерттелуі мен анықталуы үлкен тәжірибелік маңызды нәрсе ... ... және ... ... ... ісін ... ... ғылыми
зерттеулердің бір қорытындыға келмеуінің әсерінен соттық ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Аралық соттар мен төреліктер мәселесінің рөлі мен маңыздылығы туралы,
шешімдерінің ... ... ... айтылған ақиқат - Қазақстан
Республикасының Азаматтық іс ... ... ... ... жұмысының
тәжірибелік және теориялық ... ашу ... ... ... ... ... тезисі осындай
мәселелерге ... ... ... ... ... жағдайы
Осылайша жалпы теориялық деңгейде халықаралық төрелік пен олардың
шешімдерінің мәселесі ... ... ... ғалым ... ... ... ... ... ішінде М.К. сүлейменов,-
академик, заң ғылымының докторы, профессор, – З. Х. Баймолдина - ... ... З. К. ... – заң ... ... Ю. ... – заң ... доктыры, Т. Е. Каудыров және А. Ж. ... ... ... да ... ... М.А. Гурвич, Н.Б. Зейдер,
В.М. Гордон, А.А. Добровольский, С.А. Иванов, П.М. Филиппов, М.А. Викут,
Р.Е. Гукасян, П.Ф. Елисейкин, М.С. Шакарян, ... ... ... ... ... ... ... А.А. Мельников, Е.А. Крашенинниковтың, және т. б.
сонымен қатар құқық теоретиктері – ... ... ... ... ... ... Р.О. Халфин, және т.б.
Берілген зерттеулер талап қою мәселесіне ... ... ... ... ... құқық немесе заңды мүдделерді қорғау мәселесі
бойынша талап қою іс ... ... және ... сол ... мәселелерді дұрыс түсінудің бірден бір жолы болып табылады.
Осыған орай, ... қою ... ... ... монографиялық
зерттеулер жазылған. Сондықтан да Қазақстан Республикасының Азаматтық іс
жүргізу құқығы бойынша талап қою ... және оның ... ... ... және ... ... маңызын қосқан авторлардың
материалдары дипломдық жұмыста орын ... ... ... ... ... жан жақты зерттелініп,
көркемді етіп жазылуы үшін, ... ... ... заң ... пайдаланылған еңбектер, азаматтық іс ... ... ... әдебиеттер, түрлі газет журналдарда көрініс алған құжаттар мен
материалдар қолданылды.
Диссертациялық жұмысты ... ... мен ... әдебиеттер мен Қазақстан Республикасы шеңберінде
қолданыста жүрген азаматтық іс ... ... ... ... төрелік туралы заңнамаға сүйене отырып төреліктің ... ... ... мән ... пайда болу
табиғатын анықтау және тәжірибелік, теориялық проблемасын ашып ... ... ... ... отырып пайда болған қорытынды
жұмыстарды өзгерту ... ... мен ... ... ... шешімін орындаудың теориялық мәнін аша ... ... ... жасау, ұсыныстар енгізу диссертациялық зерттеудің
негізгі мақсаты блып табылады.
Осы мақсатқа жетуді ... ... және ... ... келесі мәселелер анықтайды:
( шетелдік төреліктердің шешімдерінің құқықтық табиғаты ... ... ... ... ... аумақтық ықпал ету салдары мен құқықтық
қайшылықтарды ашып ... ... ... ... ... ... ... және ұсыныстар енгізу
( төреліктер шешімінің ұғымына талдау жасау және оның ... ... ... ... қою құқығының мазмұндық анализін анықтау;
( азаматтық сот ісін жүргізуде, құқық және заңды ... ... қою ... іске ... құқық нормаларын күшейтуге бағытталған заң
шығару ұсыныстарын туғызу.
Диссертациялық зерттеу ... ... мен ... ... ... ... зерттеу және
анализдеу үшін, ғылыми зерттеудің түрлі әдістері ... ... ... ... ... ойлау түрі, салыстырмалы
құқықтық, жүйелі құрылымдық, құқықтық ... ... ... ... немесе әдісі қолданылады.[1]
Диссертациялық жұмыстыңың құрылысы
Диссертациялық жұмыс – кіріспе, ... ... ... ... ... - негізгі бөлімнен, қорытынды және ... ... ... Шетелдік төреліктер шешімінің түсінігі
1.1. Ішкі және ... ... ... ... ... төрелікте қаралатын істер көбіне сауда қатынастарынан
туындайтын мемлекеттердің азаматтары мен сол елдерде тіркелген коммерциялық
ұйымдары арасындағы ... ... ... ... Саудагердің кәсібі
әлемдегі ең ежелден келе жатқан кәсіптердің бірі ... ... ... ... ... бері пайда болған қатынастардың бірі
халықаралық сауда қатынастары. Ұлы Жібек жолы бойымен ... ... ... ... ... ... шеті ... Греция және Рим
мемелкеттері болды. Сауда жасаумен бірге одан туындайтын дауларды да шешу
халықаралық ... үшін аса ... ... ... ... өзге ... адамдары болғандығы одан туындаған дауды қарау
кезінде көптеген келеңсіз жайттардың орын ... өзге ... ... қарау сол кезеңдегі ксенофобия[2] құбылысының салдарынан да
болып отырды. Көптеген елдерде өз соттарының ішкі дау-дамайды қараудан ... еді. ... ... дау тараптары елге сыйлы азаматтарды
өздері сайлап алып төрелігіне жүгінетін еді. Дегенмен ол ... ... ... ... ... ... еді. Олардың қызметінде көптеген
қиындықтар болып тұратын еді. Бірақ та төреліктер ел ... өз ... ... ... әрі бұл ... ... халықтың сенімін арттырды.
Соның нәтижесінде көптеген ғасырлар бойы ... ... ... ... бүгінгі күнгі төреліктер қызметіне де үлгі ретінде қолдануға лайық
әдіс-тәсілдері жетерлік.
Халықаралық шаруашылық қызметте дау ... ... ... өте ... ... қамтамасыз ету мәселесін шешкен күннің өзінде
орындамау орын ... Сол ... ... ... ... ... компенсация алуға ұмтылары сөзсіз. Көптеген ... ... ... бұл ... шешу ... ... қойылған. Ал халықаралық
коммерциялық даудан туындайтын сұрақтың маңызы өзгешелеу болып табылады.
Халықаралық сауда кең әрі ... ... ... асып ... ... ерекше халықаралық сот та халықаралық процедура да ... ... ... жоқ ... ... Біз ... бірнеше ғана
халықаралық сауда қатнастарына байланысты конвенциялар бар әрі ... ... ... ... ... ұғымды болуы үшін алдымен мемлекеттік деңгейдегі
«төреліктер» аралық соттар туралы қарастырып өтуіміз ... ... ... іс ... ... 25-бабына сәйкес заң актілерінде тыйым
салынбаған кезде азаматтар мен ... ... ... ... ... ... бере ... Аралық сот өзара мүліктік дауларды шешу үшін
тараптардың өздерімен олардың келісімі бойынша құрылған сот ... ... сот - ... ... ... ... ... делдалдардың соты,
дауласушы тараптар өз ісі бойынша ... ... ... ... ... ... ... және алдын-ала осы шешімге бағынуға міндеттенеді.
Аралық соттың билігі жалпы заңға емес, шарттық бастауға, жеке ... ... және ... оның ... көрсетеді.[3]
Аралық соттар мемлекеттік сот жүйесіне ... Дау ... ... жағдайда аралық соттың шешімі мемлекеттік соттың шешімімен бірдей
заңды күшке ие болады және мәжбүрлеп орындала ... ... ... ... қызметіне араласпайды және керісінше аралық ... ... сот ... ... асыруына араласпайды.
Мемлекеттік соттар аралық ... ... ... ... және шектерде
көмек көрсетеді. Әдебиетте мемлекеттік соттарға балама болып ... ... ... құқықтарды қорғаудың мемлекеттік және аралық соттардың
жеке-құқықтық сұрақтарды шешу ... ... ... ... ... ... өзара ықпалдасуына қатысты көптеген
сүрақтардың пайда болуына әкелетіні жөнінде ... атап ... ... ... ... қарауға байланысты қүзыреті заңдық тұрғыдан
реттелген. Аралық сотқа жүгіну үшін тараптар істі аралық сотқа беру ... ... ... Бұл ... жекелеген қүжат түрінде жасалады (кейде
ол ... ... деп ... немесе негізгі шарттың ішінде (төрелік
ескертпе түрінде) көзделуі мүмкін. ... ... ... ... ... айрықша ведомствалық бағынысты істерден басқа жеке
және заңды ... ... ... ... шарттардан
туындайтын кез-келген істі қарай алады, оның ішінде шетелдік ... ... ... ... ... ... "аралық сот" және "төрелік"
немесе "төрелік сот" деген терминдер синоним ретінде қолданылады және бұлар
терминологиялық әртүрлілікке қарамастан сол бір сот ... ... ... ... бұл ... арасында құзырет даудың сипатына
байланысты ажыратылады, яғни кез-келген төрелік ... сот ... ... ... ... шеше ... оларға кез-келген жеке
және заңды тұлға жүгіне алады (резидент те, ... емес те). Бұл ... ... ... ... сот ... заң немесе халықаралық
коммерциялық төрелік туралы заң ... ... ... ... ең ... бірі ... ... резиденті емес
болса"[4].
Елімізде аралық соттардың және халықаралық коммерциялық төреліктердің
қызметін келесі арнайы ... ... 2004 жылы 28 ... ... ... ... және ... қоммерциялық төрелік
туралы" Заңдар. ҚР ҚР Азаматтық іс жүргізу ... ... ... ... ... қатысты мәселерді реттейді, 2004 жылдың 28 ... ... да ... Республикасының кейбір заңнамалық ақтілеріне аралық
соттар және төреліқ ... ... ... ... ... ... ... толықтырулар енгізілді.
2004 жылдың аяғына дейін Қазақстан Республикасында ... ... және ... ... ... ... ... арнайы
заң болмаған еді. Ал бұл іс жүзінде аралық ... өз ... ... және ... ... ... ... байланысты
қиындықтарға әкелді. Аралық соттардың өзекті проблемалары мен ... ... ... ... ... ... ... .
Сондай-ақ, ҚР Әділет ... ... ҚР Бас ... ... ... ... аралық соттарға қатысты кейбір
мәселелерді түсіндіруді сұрап, ҚР ... ... ... ... ... ... ҚР ... Кеңесі бірнеше қаулы
қабылдады. Бұл ... ... ... ... сот төрелігін жүзеге
асырмайды, тараптардың дауды аралық ... беру ... шарт ... кейіннен
бұл даудың ҚР-ның сот жүйесіне кіретін соттарда қаралу ... ... ... сол ... ... ... 04.05.1993 жылғы
"Экономикалық дауларды шешуге арналған аралық сот ... ... ... ... заңдарға қайшы келеді дегенге саяды. ҚР
Жоғарғы соты тарапынан да аралық соттардың шешімдерінің орындалуын ... ... ... проблеманы шешуге бағытталган шаралар
қабылданды.[5] Бас ... ... ... ... ... ҚР Жоғарғы Соты "Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Сотының "Аралық ... ... ... ... ... ... сот тәжірибесі туралы" 2001 ... ... № 14 ... қелтірген наразылығы туралы" № 15 ... ... онда ... ... қүші сәйкес заң актісі қабылданғанға
дейін тоқтатыла тұратынын көрсетті. Сондай-ақ, бұл акт аралық соттар ... ... ... шешімдерін мәжбүрлеп орындауға қатысты екі түрлі
тәртіпті бекітті. Ішкі ... ... ... соттардың шешімдері тек
заңда көзделген жағдайларда ғана ... ... ... ... ... ҚР АІЖК-нің 425-бабына, Қазақстан Республикасы
04.10.1995 жылы қосылған "Шетелдіқ арбитраждық шешімдерді тану және орындау
туралы" ... ... ... ... және ҚР ... өзге де
халықаралық қонвенцияларға сәйкес таныла және мәжбүрлеп ... ... ... ... ... ... жөнінде ҚР Жоғарғы
Сотының 11.06.2003 жылғы № 5 "Сот шешімі туралы" нормативтік қаулысының 30-
тармағында да ... . ... ... орын ... ... жаңа
заңдардың қабылдануымен шешімін тапты. ҚР Жоғарғы сотының 23.12.2005 ... 10 ... ... ... ... ... жөнінде заңдардың
қейбір нормаларын соттардың қолдануы туралы" нормативтік қаулысымен
19.10.2001 жылғы № 14 және ... ... № 15 ... қүші жойылды.
Тараптардың өзара дауды аралық соттың немесе халықаралық коммерциялық
төреліктің шешуіне беруге келісуі ... ... бұл дау ... ... ... әсер ... Бұл мәселені түсіндіру үшін теориялық ойлар мен
заңнамалық материалдарға шолу-талдау жасау ... ... ... ... ... немесе дауды аралық
соттың шешуіне беру туралы келісімнің болуы жөнінде ... ... ... бір тобы өз ... осы мән-жайды талап қою
құқығының алғы ... ... ... ... ... тобы ... келіспейтіндіктерін білдіреді. Біздіңше, бұл мәселеде екі ұғымды
ажырату керек: дауды аралық соттың шешуіне беру туралы ... ... ... сот шешімінің болуы. Енді осы екі ұғымның айырмашылығын ... ... үшін ... ... ... тәжірибесінде егер тараптардың арасында істі аралық сотқа беру
туралы келісім ... ... ҚР ... ... 1-бөлігінің 1-
тармақшасын басшылыққа алып, ... ... ... бас ... бұл ... ... ... жүгіну қажеттігін түсіндіреді. Ал ... ... ... ... ... ... аралық келісімнің бар
екені белгілі болса және заңнамалық актілерде өзгеше көзделмеген ... ... істі мәні ... ... ... ... дауды сотта
шешуге қарсылық білдірілсе, сот ҚР АІЖК-нің 249-бабының 5-тармақшасына
сәйкес талапты ... ... ... ... келісімді іс
апелляциялық немесе қадағалау сатыларында қаралып, бірінші сатыдағы сотқа
жаңадан қарауға жіберген кезде де ... ... ... ... бере ... іс ... сатыдағы сотта қайтадан мәні бойынша жалпы тәртіппен
қаралады.
ҚР АІЖК-нің 153-бабының 1-бөлігінің 1-тармақшасында көрсетілген "арыздың
азаматтық сот ісін ... ... ... және ... ... ... сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуы тиістігіне қоса ... ... ... яғни ... сот ... ... Істі ... соттың қарауына беру туралы тараптардың өзара
келісуі істің сотқа ведомствалық бағыныстылығының ... ... ... сот қарауына жатуы шарттық ведомствалық бағыныстылық ... Олай ... сот ... ... жағдайға ҚР АІЖК-нің 153-
бабының 1-бөлігінің 1-тармақшасының қолданылуы ... ... ... ... бұнымен келесі дәлелдерге байланысты келісуге болмайды. Талап ... бас ... осы ... сол ... ... қайтадан жүгіне
алмайтынын білдіреді. Бірақ мынадай жағдайлардың салдарынан мүдделі ... ... сол ... ... ... дауды аралық сотқа беруге
келіскен тараптар іс ... ... ... ... ... ... бұза алады немесе аралық келісім жарамсыз болуы не ҚР-ның "Аралық
соттар ... ... ... ... ... ... арыз берілген
аралық сот құзыретті болмауына байланысты бұл дауды қарай алмауы ... ... ... ... ... ... беру туралы келісімнің
бар екендігі анықталса, судья талап арызды қайтарса дұрыс ... ... ... арызды қайтару ұқсас талаппен мемлекеттік сотқа қайтадан
жүгінуге кедергі келтірмейді.
Аралық сот шешімінің болуына байланысты екі ... ... айту ... - орындалған аралық сот ... ... ... бас ... ... сот ... ... Сондай-ақ, ҚР-ның
Аралық соттар туралы" Заңының 44-бабына, "Халықаралық коммерциялық төрелік
туралы" Заңының ... ҚР ... 39-1, ... ... ... және ... ... төреліктердің шешімдеріне
құзыретті мемлекеттік сотқа шағымдануға ... ... ... бұл ... ... заңда көзделген негіздер бойынша жоя алады
(бұл жағдайда аралық соттың шешімі жоқ деуге болады). ... ... ... ... ... ... ... бас тартылса
немесе құзыретті мемлекеттік сот оның күшін жойса, мүдделі тұлғада сол
талабымен ... ... ... ... болады. Ал аралық соттың
(халықаралық ... ... ... ... ... құзыретті
мемлекеттік сот оның қүшін жоймаса, мүдделі тұлғада сотқа «талап қою құқығы
болмайды, яғни ... ... бұл ... сол ... сотқа жүгінсе,
оның талап арызы қабылдаудан бас ... ... ... іс ... ... тәжірибесінде осы мән-жайлар анықталса, ҚР АІЖК-нің 153-бабының 1-
тармақшасы ... ... арыз ... бас ... ... ... ... сәйкес іс жүргізу қысқартылады. Демек аралық сот шешімінің
болуына ... ҚР ... 153 және ... ... Бұл мәселе РФ АІЖК-нде ҚР-ның азаматтық жүрпзу заңнамасына қарағанда
келесідей реттелген, 134-бабының ... ... ... ... егер ... үшін міндетті болып табылатын және сол ... сол ... ... және сол негіздемелер ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеп орындау
туралы атқару парағын ... бас ... ... ... ,
қабылдаудан бас тартатыны көзделеді АІЖК-нщ 220-бабына сәйкес осы мән-жай
сотта қарау ... ... ... іс ... іс жүргізу
қысқартылады. РФ-ның заңында аралық сот шешімі болуына қатысты жағдай талап
арызды қабылдаудан бас ... мен іс ... ... ... ішінде
бөлек арнайы қөзделіп тұр.АІЖК 53-бабының 1-бөлігінің 1-тармақшасындағы
ережені, яғни ... ... сот ісін ... ... ... ... норманы аталған жағдайға арыздануға ... ... ... ... ... сотта шешіліп «аралық сот ... ... ... сот ісін ... ... ... жатпайды
деп қарастыру дұрыс емес, өйткені бұзылған құқық іс жрүзінде ... ... ... егер құқық туралы дау әлі шешілмеген олса ... ... ... ... ... қабылдау мен іс жүргізуді ысқарту
непздерін жаңа ... ... ... 2004 жылы ... ... ... ... ... "Халықаралық қоммерциялық
төрелік туралы" ... және ... ... ... ... ... ... және төреліктердің қызметінің
мәселелері бойынша толықтырулар енгізу туралы" Заңы ... ... яғни ... ... ... бас тарту мен іс жүргізуді қысқарту
негіздерінің мен ... сот ... ... ... ... ... ... ескерілмеген тәрізді. ҚР АІЖК-нде аралық немесе төрелік соттың
ұқсас талап бойынша шешімінің болуы фактісінің талап ... ... ... іс ... іс жүргізуді қысқартудың негіздері ... А.Ш. ... де атап ... ... ... істің мәні бойынша шығаратын шешіміне
қатысты мәселеге ... ... ... ... істі мәні ... ... де ... шығара алатын жағдайын ескеру керек. Ол ҚР-ның
"Аралық соттар туралы" Заңының 34-бабының ... ... ... ... іс ... ... ... дауды Қазақстан Республикасының
заңнамасына қайшы келмейтін және ... ... ... мен заңды
мүдделерін бұзбайтын бітімгершілік келісім жасау жолымен реттесе, аралық іс
қарауды тараптардың өтініші ... ... және оның ... болмаған кезде бұл ... ... ... ... ... ретінде тіркейді. Аралық соттың ... ... мәні ... шығарылатын аралық соттың кез-келген шешімі
сияқты күші болады. Мемлекеттік сотта тараптардың бітімгершілік келісім
жасау ... істі ... ... ... ... яғни сот
бітімгершілік келісімді бекітіп, іс жүргізуді қысқарту туралы ... Бұл ... ... ... ... орындала алады.
Мұндағы айырмашылық мынаған ... ... ... ... ... ... орындалуы тиіс, ал заңда аралық
соттардың шешімдерінің ғана мәжбүрлеп орындалатыны ... ... ... ... ... келісім жасауы шешіммен
рәсімделеді. ... ... ... ... ... ... сотқа талап қоюға кедергі болады. Мемлекеттік сотқа
талаппен жүгінуге ... ... бас ... байланысты аралық
сотта іс қарауды тоқтату туралы ұйғарымның да кедергі ... ... ... ... ... ... ... " Заңның 42-бабымен реттеледі[9]. Осы
ұйғарымға қатысты мәселенің құқықтық ... ... ... ... ... ... ие ... көрсетілмеген, ... ... бас ... ... аралық сотта іс қарауды
тоқтату туралы ұйғарымның «міндетті деп танылатынын ... ... ... ... ... бекіту керек. Аралық соттың ұқсас іс бойынша орындалған
шешімінің болуына қатысты мәселе ... ... ... ... ... және ... талаптан бас тартуына байланысты
аралық сотта іс ... ... ... ... ... ҚР АІЖК-нің 153
және 247-баптарында көзделген талап арызды қабылдаудан бас ... мен ... ... ... ... ... ... қажет.
З.Х. Баймолдина талап арызды қабылдаудан бас тартудың және іс ... ... ... егер ... ... сол ... арасында,
ол нысана туралы және сол негіз бойынша дау жөнінде шығарылған шешімі болса
деген негізбен толықтыру, ... ... ... ... ... ... жазбаның немесе дауды аралық соттың шешуіне беру туралы
шарттың болуын ... ... ... АІЖК-нің 249-бабының 5-
тармақшасындағы "жауапкер істі мәні бойынша қарау басталғанға дейін ... ... ... ... ... алып ... ... жөнінде пікір
білдіреді. Бұл пікір орынды, өйткені аралық (төрелік) келісімнің |болуына
қарамастан, істің сотта әрі ... ... ... ... ... ету аталған келісімнің ешқандай міндетті |күшінің
жоқтығын білдіретін сияқты.
Сонымен жоғарыда айтылғандардың негізінде ... ... ... мынадай теориялық қорытынды жасалды:
- мемлекеттік сотқа талап қою құқығының алғы шарты ретінде болады:
1) аралық ... сол ... ... сол нысана туралы және сол негіз
бойынша дау жөнінде заңды күшіне енген және орындалған шешімінің болмауы;
2) аралық соттың тараптардың ... ... ... ... жолымен
реттеуіне байланысты шығарған келісілген жағдайлардағы шешімінің болмауы;
3) аралық соттың талапкердің талаптан бас тартуына байланысты іс жүргізуды
тоқтату ... ... ... мемлекеттік сотқа талап қою құқығын іске асырудың шартына дауды аралық
соттың шешуіне беру ... ... ... ... қарастырған мән-жайлар аралық (төрелік) ... ... ... да ... ... ... ... келісімнің болуына қатысты мән-жай
аралық сотқа талап қою ... іске ... ... ретінде емес, аталған
құқықтың алғы ... ... ... ... ... ... ... сотқа талап қою құқығының жоқтығын қөрсетеді. Ал мына мән-жайлардың
аралық (төрелік) сотқа талап қою құқығының алғы ... ... ... ... ... ... сол ... арасында, сол нысана туралы және сол негіз
бойынша дау жөнінде заңды ... ... ... шешімінің болмауы;
2) аралық соттың тараптардың дауды бітімгершілік келісімін жасау ... ... ... келісілген жағдайлардағы шешімінің болмауы;
3) аралық соттың таларкердің ... бас ... ... іс ... ... үйғарымының болмауы.
Сот тәжірибесінде тараптардың істі аралық соттың қарауына беру туралы шарт
жасауының негізінде талапты ... ... ... ... ... ... 2002 жылғы 28 қарашада ҚР-ның Қаржы министрлігінің
Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті 'АЭС Сантри Пауэр ... және "Тау ... БВ" ... 1997 ... 23 ... ... шартын жарамсыз деп тану туралы талаппен сотқа жүгінген, бұл шарт
Қазақстан Республикасы мен "АЭС ... ... ... ... ... 2002 ... 3 желтоқсандағы ұйғарыммен талап Шығыс
Қазақстан облыстық сотының іс ... ... 2002 ... 19
желтоқсанға тыңдауға тағайындалған. Іс мәні бойынша қаралғанға дейін 2002
жылғы 18 ... ... ... ... ... ... ... қараусыз қалдыру туралы өтініш келіп түскен. 2002 жылғы
19 ... ... ... ... болғандықтан талап арыз
қараусыз қалдырылған. Жеке шағымда ... ... ... ... ... ... және қолданылмауына байланысты жоғарыда
аталған ұйғарымның күшін жоюды өтінген. ҚР Жоғарғы Сотының азаматтық істер
жөніндегі алқасы Шығыс ... ... ... 2002 ... ... ... ... негіздерге сүйеніп, өзгеріссіз, ал жеке
шағымды қанағаттандырусыз қалдырды. Тараптар шарт ... ... онда ... мен келіспеушіліктердің төрелік қарау арқылы шешілетінін көрсетті.
Істегі ... ... ... келіспеушіліктер туған жағдайда
тараптардың дауларын Лондондағы ... ... ... ... ... ... Соттың талап арызды АІЖК-нің 249-
бабының 5-тармақшасына сәйкес қараусыз ... ... Егер ... ... ... ... сотта қараудың табиғатын түсінбегендіктен не
мәмілені алданудың салдарынан жасадым деп санаса, ол төрелік келісімді ... ... ... ... негіздер бойынша жарамсыз деп тану туралы
басқа талаппен сотқа жүгінуге құқылы. Бұл талаптарды мәміленің жарамсыздығы
белгілері бойынша қанағаттандырса, ... ... ... ... ... деп
тану туралы талап қоя алады.
1.2.Төрелік шешімдегі азаматтық құқықтық қорғау құралдарының ұғымы мен
түрлері.
«Халықаралық коммерциялық төрелік» термині ... ... ... ... ... ... органнның белгісі ретінде, үшіншіден
төрешілердің нақты құрамына байланысты қолданылады.
Сонымен төрелік дегеніміз не? Жалпы ... ... ... ... дау-дамайды шешуді белгілі бір төрешіге немесе төрешілер ... ... ала ... ... басталатын жабық отырыстағы сот қарауы
деуге болады. Төрешілер алқасын тараптар таңдап алады әрі ... ... ... ... ... Ал төрелік шығарған шешім міндетті болып
табылады әрі оны құзіретті соттардың тануы мен мәжбүрлеп орындатуы міндетті
болып ... ... ... ... кезде тараптардың ұсынған
дәлелдерін негізге алуы тиіс. Осы элементтер әрбір төрелікте ... ... ... ... Әрбір төрелік іс жүргізудің табиғаты
мәселенің мәніне, ... ... мен ... оған ... жағдайы мен шыққан жеріне байланысты ерекшеленеді. Коммуналдық
қызмет көрсететін компаниялар және туристтік ... ... ... ... ... шешу үшін ... іс жүргізудің өзіндік
оңайлатылған түрін қолданады. Құрылысқа байланысты төрелік іс ... ... мен ... ... ... шеше ... ... тараптар мынадай үш әдіс-тәсілді
қолдана отырып дауды шеше алады. Оған істің ... ... ... қаралуын
жатқызамыз. Сондай-ақ «APS» деген баламалық жолдар да қолданылады.
Әрине бұл ... ... ... ... ... ... дұрыс. Ал
дау туындап кеткен соң бұлар жөнінде ойлаудың керегі жоқ. Яғни ... ... ... ... дауды төрелікте қарау
туралы ескертпе бекітілмеген күннің өзінде дау ... ... ... ... ... ... төрелікке беруге келісім жасай алады. Бұдан кейін ... ... істі ... ... айрықша болып табылады. Яғни тараптар
расында ... ... ... ... ... жағдайда ұллтық соттар
көптеген мемлекеттерде істі ... ... ... ... 1958 ... ... қатысушы болып табылатын елдердің соттары міндетті
түрде осылай жасауы ... ... ... төрелік соттарға көмек беру үшін жүгінеді.
Мысалы: ... ... ... ... ... ... дауда
қараудағы соттық тыйымды алу үшін, үшінші ... ... алу ... куәларды шақыру үшін, төреші шығарған шешімді орындатуға көмектесу
үшін.
Ендігі мұндағы басты ... бірі ... ... ... ... жылы 27 қыркүйекте қабылданған «Азаматтық және коммерциялық ... сот ... ... ... және құзірет жөніндегі Брюссель
конвенциясының 25 бабында көрсетілгендей «сот шешімі» ... ... соты ... ... ... шығарған, оның аталуына
байланыссыз: сот қызметкерінің шығарған қаулы, шешім, шешімді орындату
туралы сот ... сот ... ... ... сот шешімі ... ... 1 ... ... ... ... талқылауға қолдану
үшін қабылданған Лондон Халықаралық төрелік (аралық) соты (ЛХТС) Жаңа
Регламентінің 26 бабы ... ... сот ... ... ... нысанда,
ал егер барлық тараптар келісімді өзгеше бекітіп қол қоймаса, осы ... ... ... ... ... ... оның датасы мен
төрелік өткен жердің ресми орны көрсетілуі тиіс, сонымен қатар ... ... оны ... ... қол қоюы ... ... АІЖК-нің 217 бабының 1 тармағында ... ... ... ... сатыдағы сот қаулысы ... ... Ал осы ... 221 ... «Шешім кіріспе, сипаттау,
дәлелдеу және қарар бөліктерінен тұрады. Шешімнің кіріспе ... ... ... пен орын; шешім шығарған соттың атауы; соттың құрамы; сот
отырысының хатшысы; сот приставы; тараптар; іске ... ... ... өкілдер; даудың нысанасы мен не,месе мәлімделген талап көрсетіледі.
Шешімнің сипаттау бөлігі талап қоюшының талаптарын, жауапкердің ... іске ... ... ... ... ... ... сот анықтаған мән-жайлары, құқықтар мен міндеттер
туралы соттың қорытындылары негізделген ... сот ... ... бір ... ... және сот ... ... көрсетіледі. Жауапкер талап қоюды мойындаған жағдайда ... ... ... танылғаны және оны соттың ... ... ... ... ... ... ... қоюды қанағаттандыру туралы
немесе талап қоюдың ... оның бір ... бас ... ... ... сот ... ... шешімге шағым беру мерзімдері мен
тәртібін көрсетуді, сондай-ақ өзге де ... ... ... ... ... жазады және оған қол ... ... ... қол ... ... ... ... жеңілген тарап істі шешім қабылдаған елдің соттарына ... ... ... ... ... ... ... шешімімен
орындалуына кедергі жасағысы келсе, төрешінің ... ... ... ... Яғни оның ... ... ... күмән келтіре алады.
Егер шығарылған шешім тиісті ережелерге (төрешінің есімі, қойған
қолы,датасы және тағы ... ... ... ... келмесе сотқа
жүгіне алады. Шығарылған шешімді жарамсыз деп тану үшін, ... іс ... ... заңи елеулі қате болғандықтан оны түзетуді діттеп
сотқа бара алады. ... ... ... ... және оның
ішінде жергілікті заң жалпы алғанда төрелік ... ... ... ... қарай , сот төреліктің ... ... ... ... деп ... ... ... жағдайларда төреліктің
шешімін өзгерту керектігі көрсетіле отырып төрелікке ... ... ... шығарған төрешінің мұндай шешім шығаруға жеткілікті өкілеттігі
болмағандықтан және жеңілген тарапқа істі ... ... іс ... ... ... ... ... берілмегендіктен немесе шешімді
орындау қоғамдық тәртіпке қайшы келетіндіктен төрешінің шешімін орындамау
жөнінде өтініп сотқа келе ... ... ... ... ... тараптар орындауға
міндетті шешімді сот шығарған жағдайда соттың төрелік шешімді ... ... ... ... шешім шығарып қойғаннан кейін ғана осылай
ете алады.
Олар жасасқан шарт ... ... ... бір ... ... ... ... келісуі де мүмкін. Басқа бір даулар ... ... ... ... ... ... мен төреліктердің қарауына берілген нақты
оқиғаларға қатысты құқықтық билігі соларға берілген күйінде қалады. ... ... ... ... берілмейді, егер шарт мұқият жасалмаса,
онда бұл төреліктің немесе соттардың құқықтық билігінің ауқымы жөнінде дау-
дамай шығып ... ... ... ... дауды соттар:
егер дауды қай соттың қарауға тиістігі жөнінде тараптар келісе алмаса
және тараптардың біреуі дауды қарау ... ... ие бола ... ... жеткілікті дәрежеде немесе ыңғайлы деңгейде жүзеге асыра
алмайды деп ... сот ... оның ... ... тараптың тәуелсіздігіне
қатысты қауіп болуы мүмкін жағдайда,
тараптардың бірі істің талқылауы өтіп жатқан елдің құқықтық ... ... өзін ... ... ... ... ... материалдар мен дәлелдердің тілі контракт жасалған немесе
хат-хабар алмасқан тараптардың бірінің тілі болмаса , ... ... шет тілі ... табылса соттар оны өндіріс тіліне аударуды талап етеді.
Тіпті төреліктің тараптары әртүрлі тілдегі мемлекеттер болса, мысалы ... Чад ... ... да олар ... ... өзара түсінісетін
немесе іскерлік байланыс тілі ... ... ... ... алмаса,
егер жауап беруші тараптардың активтерінің көпшілігі болмайтын елде
шешілуге тиіс болса қарайды.
Сот шешімдері және ... ... осы ... шығарылмаған елдерде
танылады немесе орындалады. ... ... 1958 ... Нью-Иорк
конвенциясы белгілеген шетелдік төрелік шешімдерді тану немесе орындау
жүйесінің сот ... тану ... ... жөніндегі келісімдердің
жетілдірілмеген жүйесіне қарағанда географиялық қолдану аясы ... ... ... ... ... және ... ... істердің ауқымды көлемін қысқартуға барынша әрекет жасайтынына
қарамастан, сот ісін жүргізу көптеген елдерде ... ... ... көп
және ұзаққа созылған іс болып отыр және сот ... ... ... да ... ... бұл да оның ... арттырып отыр. Төрелік іс
жүргізуден гөрі ... ... және ... ... ... бере отырып тараптарға маңызды артықшылықтар беруде. Өкінішке
орай төрелікке сот іс ... жай ғана ... ... ... ... ... жағдайда, бұл бақылаудың пайдасы жоққа тән болып
отыр. Төрелік іс жүргізу өзі ... ... іс ... Тәжірибелі
қатысушылар бұл әдісті тиімді әрі ұтымды түрде пайдаланып жетілдіре түсе
алады.[14]
Мынадай жағдайларда:
егер төрелік шешім ... тиіс ... ... талқылау өтетін елдің
төрелік келісімге қатысты қолданылатын құқығы дауды ... ... ... ... талқылауға ... ... ... сол ... ... заңы бойынша жоқ деп танылса.
Мысалы Сауд Арабиясы төрелік келісімнің тарабы ретінде ... ... ... ... ... тарабы болып қатыса алса да Федералды
үкіметі төрелік келісімнің тарабы бола алмайды. Көптеген ... Иран ... егер ... органдары ерекше рұқсат бергеннен соң ғана төрелік
келісімнің тарабы ретінде ... ... ... ... тез әрі ... түсетін тәсілдер де қолданылады.
Мысалы қарызды өндірудің жеңілдетілген әдісі. Бірақ тек соттар ғана ... ... ... төрелік институттардың бірі саналатын Халықаралық
Коммерциялық Сот та төрелікке ... ... ... Бұл ... сұралып отырған талаптық талаптың қарау үшін «рефериге» ... ... ... ... ... ... ... Мұнда «рефери»
деп сот тараптарды айғақтары н және ... ... ... алуы ... ... ... Бұл ... алдын ала шешімі және бұл келесі
төрелік талқылаулар үшін міндетті бола алмайды.
Егер тараптар өзара дауды ... ... ... ... ... ... пайдаланылғаны үшін тиісті келісілген гонорар мен
төрелік шығындар төленеді. Сонымен қатар ... ... да ... ... ... ... ... заңды түрдеи қолданылатын
және орындалатын шешімі. Кейбір төреліктерде бір ғана ... ... ... ... ... бір ... ... көптеген шешімдері
мен құжаттарын көруге болады. Мұнда төреліктің ... ... ... құзіретін айқындайтын шешім, оның өткізілуі жөніндегі шешімдер
болуы мүмкін. Бұның барлығы төрелік шешім бола бермейді.
Төрелік шешім ... ... ... жатқан даулы
мәселерден құтқаратын және ұлттық соттар танитын және орындайтын шешім.
Шешім ... ... ... ... ... ... ... алқасыме
немесе төрешімен шығарылады. Сонымен қатар әрбір төреші ... ... бар. ... ... ... ... ретіндегі шешімнің
мазмұны мен құрастырылуына қойылатын заңи талаптар бар. Ол ... ... заңи ... ... ... керек. Онда түсініксіз, ауыр берілген
түсіну қиынға соғатын қос мағыналы ... ... ... көп жағдайда қолжазба күйінде шығарылады. Бірақ сонымен қатар
арнайы техникалық құралдарды пайдаланып шығаруға (жазу ... ... ... ... мен ... ... нақты көрсетіліп берілген. ҚР
АІЖК 221 бабында көрсетіліп кеткендей шешім кіріспе, ... ... ... бөліктерінен тұрады. Шешімнің кіріспе бөлігінде шешім ... пен ... ... ... ... ... ... құрамы, сот
отырысының хатшысы, сот приставы,тараптар, іске қатысушы басқа да ... ... ... ... ... ... талап көрсетіледі.
Шешімнің сипаттау бөлігі талап қоюшының талаптарын, ... және іске ... ... адамдардың түсініктемелерін қамтуы
тиіс.
Шешімнің дәлелдеу бөлігінде істің сот анықтаған мән-жайлары, құқықтар
мен міндеттер туралы ... ... ... ... ... тастаған белгілі бір дәлеледемелердің негіздері, және ... ... ... ... ... ... қоюды мойындаған
жағдайда дәлеледеу бөлігінде ... ... ... және оны ... ғана көрсетілуі мүмкін.
Шешімнің қара бөлігі талап қоюды қанағаттандыру туралы немесе ... ... ... оның бір ... бас ... ... сот қорытындысын,
сот шығындарының бөлінуін, шешімге шағым мерзімдері мен ... ... өзге де ... ... ... ... сипаттау бөлігінде шешім шығарылар тұстағы
жағдайлар түсіндіріледі.
Төрелік шешімдердің негізгі түрлері мынадай:
уақытша/аралық төрелік ... ... ... ... ... ... сай ... біреуі болмаған кезде шығарылған төрелік шешімдер.
Уақытша/аралық төрелік шешім.
Бұл ... іс ... ... кезде шығарылған және тараптар
арасындағы барлық даулы мәселелерді ... ... ... ... ... байланысты төрелік шешімдер немесе тараптардың
жауапкершілігіне ғана байланысты ... ... ... ... ... шешілуі кейінгі төреліктің үлесіне қалады. Әрбір жағдайда
төреліктің кейбір шешімі тараптар ... ... ... ... ... ... болуға тиіс.
Ішінара төрелік шешім.
Ішінара төрелік шешімдер атауынан көрініп тұрғандай төрелікке шешу
үшін берілген даулы мәселелердің бір ғана ... ... ... ... ... ... шешім бола бермейді. Соған қарамастан олар
уақытша/аралық ... өте ... ... ... (жалпы көпшілік
қабылдаған практикағаайнала алмайтын айырмашылық болса да) ішінара төрелік
шешімдердің төлеуді ... ... ... ... ... ... тарап екінші тарапқа төлеуге тиіс немесе дауды шешу үшін талап-арыз бар
бөлігіндегі ... ... ... зиянның салдарынан төленуге тиіс.
Түпкілікті төрелік шешімдер.
Түпкілікті төрелік шешімдер төрелікте ... ... ... ... ... егер ... шешімдер шығарылған болса, барлық
қалған мәселелерден) ... және ... ... ... ... ... тараптар арасында болып жатқан барлық даулы
мәселелерден (мысалы, ... ... ... және ... ... бір ... ... келтірілген зиянның мөлшерінің бағасы туралы мәселені
шешпей ... ... ... ... және бұл ... ... Шешімнің түпкіліктілігі 1927 жылғы Женева ... ... ... ... ... ... ... болды және мұндай жағдай
төрелік шешімнің түпкіліктігі жөнінде ... ... ... және ЮНСИТРАЛ төрелік регламентінде белгіленген. Соған
қарамастан төрелік шешімнің ... ... ... ... үшін
«міндетті» болуға тиіс деп жай ғана талап ететін Нью-Иорк ... оны ... ... ... ... ... ... сәйкес төрелік шешімдер.
Келісілген талаптарға сәйкес төрелік шешімдер дегеніміз тараптар
арасындағы ... ... ... ... ... ... бітім жасау
нәтижесінде тараптардың келісуі бойынша шығарылған шешімдер. Көп жағдайда
төрелікке берілген даулар ... ... ... ... ... ... ол ... алу төрелік іс жүргізуді тоқтату үшін алғы шарт ... ... ... ... іс ... ... ... шешім
қажет емес. Соған қарамастан бейбіт бітіңмге қол жеткендегідей ... ... ... ... талаптың тез арада жүзеге асыруға қажетті
жеткілікті қаражаты жоқ,сондықтан тараптар төлем кейіннен немесе ... ... ... ... ... ... іс жүргізу төрелік шешімі
тоқтатылса, онда төлем жасауға ... ... ... бітімнің шарттарын
орындау жөніндегі міндеттемесін жаңа төрелік іс жүргізу ... ... жаңа ... іс ... ... сол ... ... болып
табылады. Мұндай қолайсыз жағдайдан бейбіт бітімнің талаптарын келісілген
талаптарға сәйкес төрелік ... қосу ... ... ... Және ... ... келісімнің талаптарын төрелік шешімді орындау үшін келісілген
талаптарға сәйкес орындауға болады.
Тараптардың біреуі болмаған ... ... ... ... тараптардың біреуі (әдетте жауапкер) бүкіл төрелік және ... бір ... ғана ... бас ... төрелік іс қарауда
шығарылған шешім. Мұндай шешімдер тұтастай алғанда ... деп ... ... болмаған тарапқа өз ісінің негіздерін тапсыруға ... ... және ... ... ... ... дәрежедегі тараптар
арасындағы даудың тапсырылған өтініштері мен ... ... ... іс ... ... ... тарап ұсынған дәлелдемелердің
бағасы бар.
Азаматтық құқықтық қорғаудың төрелік ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қорғау
құралдарын белгілейтін жалпы ережелер жоқ. Әрбір нақты ... ... ... ... ... ... ... мыналар ескеріле
отырып қаралуға тиіс:
Тараптар төрелік іс жүргізуге қолдануға келісілген ережелерді ... ... ... ... ... мәніне қолданылатын құқықтар;
төрелік іс жүргізуде қолданылатын құқықтар.
1.3.Төрелік шешімнің жарамдылығының ұғымы және оның ... ... ... ... төрелік шешімінен табуға
болатын құралдары мыналарды ... ... ақша ... ... құқықтық қорғаудың ең көп таралған құралдары ... ... ... бойынша шығарылған төрелік шешімдер болмаса,
әдетте төреші жинақталып қалған борыштарды ... ... ... ... ... ... ... алғанда төреліктің
төрелік іс жүргізу өтіп жатқан елдің ұлттық валютасынан айырмашылығы бар
валютадағы ақшаны төлеу ... ... ... ... ... әсіресе ұзақ іскерлік қатынастардағы тараптар өздерінің
заңды құқықтары мен ... ... ... ... ... алады. Төрелік сот тараптардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... Өтініш төрелік өтінішті
шығарған елде басталған сот іс жүргізуінде немесе ... ... сот ... ... орындау.
Өзінің міндеттеріне және қарсы тараптың міндеттеріне қатысты өтінішті
алуға қосымша төреліктегі тарап төрелік шешімге қарсы ... ... ... ... талап ететін бұйрықтың енгізілуін қалай
алады. Бұл секілді бұйрықтардағы қиындық оның орындалуының ұлттық ... ... ... ... секілді бірқатар елдердің соттары
олардың орындалуына, ол үшін тараптар өздерінің төрелік ... ... ... ... ... туралы бұйрық шығару өкілеттігінен
айырмау керек. Және керісінше бірқатар елдердің соттары осы бұйрықтардың
орындалуына ... ... Егер ... ... ... ... ... бұйрық шығару жөнінде өкілеттік беруді көздесе.
Соттың тиым салуы.
Көптеген елдердің құқықтарына сәйкес ... ... ... ... ... құқықтық қорғау жөнінде өкілеттігі болады. Соған
қарамастан бұлар бос өкілеттіктер , ... сот ... кез ... ... ... сот көмектескенде ғана орындалады. Соттың тыйым салуы, атап
айтқанда уақытша/аралық соттың ... ... ... ... ... немесе меншіктің сақталуына ... ... ... ... салуының тиімділігі шешім шығару жылдамдығына байланысты,
сондықтан оны шығару туралы тура ұлттық соттарға өтініш ... ... ... ... мұндай өтініштерді қарауды өзінің құқықтық
билігіне алады. ... ... ... және ... ... ... осы ... ұлттық соттарға берілуін бұл
өтініштер дауды төрелік тәртіппен қарау ... ... ... ... ... бас ... ... саналмайтынын көрсете отырып қолдайды.
Түзету.
Төрелік келісімде тараптар кейде не ... ... ... ... анық ... ... және ... біреуі соңынан осы қайшылықты өз
мүддесі үшін пайдалануға тырысады.Төрелік әдетте төрелік келісімді ... шын ... не ... ... білдіру және осы «түзетілген»
төрелік келісімді орындау үшін түзете алады, ол үшін тараптар ... ... ... ... төрелікке осындай өкілеттіктер беруді
ескерді ме жоқ ... ... ... ... ... мәселе Төрелік
келісімде төрелікке осындай өкілеттіктер беру ... анық ... ... ... ... ... шартты түзету жөнінде өкілеттік беріледі.
Айыппұлдық шығындар
Бұлар төрелік жәбірленген тарапқа шеккен шығындардың ... өтеу ... ... ... ... сот ... кесіп берген шығында. Атпап
айтқанда ... ... ... ... ... ... кесіп береді. АҚШ-та өткізілген Mastrobuno v. Shearson Lehman Hutton
Inc (1995) ... ... егер ... ... ... мұндай
шешімдерді шығару жөніндегі өкілеттікті анық ескермесе, төрелік айыппұлдық
шығындар салуға ... бар деп ... ... ... ... ... төлеу туралы төрелік шешім жөнінде екі
маңызды қайнар көздер бар:
(сілтеме жасалатын төрелік институттардың ... ... ... ... ... шығындардың төленуін реттейтін
ережелер;
жұмсалған шығындарды төлеу туралы төрелік ... ... ... ... ... ... ... туралы ереже төрелікке іс
жүргізуге қолданылатын ... ... осы ... ... ... ... ... шығындар туралы
мағлұмат алу дұрыс болады. ... ... ... ... ... ... шығындар: бұған төрелік мүшеленрінің гонорары,
төрелік ... ... ... ... ... шығындар мен
төрелікке қатыстырылатын кез-келген төрелік ... ... ... ... ... бұған іс жүргізуге қатысатын
тараптардың заңгерлерінің гонорарлары мен ... ... ... ... мен басқа да шығындары кіреді. Бұған тараптың немесе осы
тарап қызметкерлерінің ... ке ... тиіс ... жатқызуға
болады.
ААА, ХСП, ЛХАС ... ... ... ... ... ... ЮНСИТРАЛ төрелік регламентінде төреліктен
төрелікке жұмсалатын шығындардың сомасын белгілеуді талап ететін ереже ... ... ... ... ... жұмсалған шығындарды тепе тең
бөлуді талап етеді немесе солай етуге өкілдік ... ... ... ... ... тәсілге қатысты жалпы жұрт қабылдаған үлгі жоқ,
дегенмен төрелік ... ... ... ... ... ... шешу ... алға жылжыды және тараптардың мінез құлқы төрелік
іс жүрген кезде осындай фактілердің әсерінде ... ... егер ... істі ... ... ... ... мерзімнің ұзаруына
жауапты болса, онда бұл төрелікке жұмсалған шығындардың сомасын анықтау
жөніндегі төрелікм ... ... ... ... егер ... сілтеме бар болса, сілтеме
жасалатын төрелік ережелерде) жұмсалған шығын туралы мәселе жөнінде ештеңе
айтылмаса, онда ... іс ... ... ... ... тура ... ... ережелер елден елге ауысқан сайын өзгеріп
отырады.Еркінше қимылдау іске ... ... ... белгілі бір
біркелкілік болғанымен, жұмсалған шығындар сот ... ... ... ... ... ... еркін қимылдайтын болады.
Проценттер.
Проценттер төлеу жөніндегі төрелік шешімді шығаруға байланысты құқывқ
және заң ... ... ... келеді. Бұл төреліктің шешім шығаруға
байланысты проценттер төлеу жөніндегі жалпы жұрт қабылдаған ... ... ... ... ... ... ) ... заңдары
процент төлеу туралы төрелік шешім шығаруға тыйым салады, ал кейбір ... ... ... ... ... ... ал ... түрде үшінші топқа
жатқызуға болатын елдердің заңдары тіпті оны талап ... ... ... ... ... ... ... алғанда рәсімдік мәселерге қатысы
бар шешім ретінде қараса, басқа елдердің заңдары ... ... ... ... ... ... нормаларға қатысты
мәселелер арқылы қарайды. (Бұл айырмашылықтың орындылығын процент ... ... ... ... ... құқықты анықтауға байланысты оның
әсерінен байқауға болады, егер процент ... ... ... шешім төрелік
іс жүргізуге қолданылатын құқыққа сәйкес материалдық-құқықтық нормаларға
қатысты мәселелер ретінде ... онда ... ... ... ... және ол да ... ... төрелік шешімге дәл солай
қатысты болады.)
Және ең соңында кейбір елдердің заңдары төрелік шарттың ... ... және ... ... ... өткізілген төлемге төленетін
проценттерге ... ... ... ... ... ... ... шартты ереже болмағанда) проценттердің арасындағы айырмашылықты
белгіледі.
Бұл заңдар мерзімі өткізілген төлемге төленетін ... ... ... ... ... ... ... шығаруды соттардың
еркіне қалдырады.
Проценттер төлеу туралы төрелік шешімді шығаруға байланысты ережелерді
(осы төрелік келісімде сілтеме ... ... ... ережелерді
қосқанда) төрелік келісімнің өзінен , сонымен қатар осы төрелік келісімге
қолданылатын құқықтан табуға ... ... ... ... ... ... немесе шығарылмайтындығын анықтағымыз келген кезде
мәселені бастаудың ең жақсы жері ... ... егер рас ... ... шешім рас солай болып ... ... Егер ... ... ... ... ... проценттерді сот арқылы кесіп беруге
тыйым салса, онда төрелік ондай ... ... ... ... ... ... шешім шығарса, онда шешімнің кем дегендегі проценттері төлеу туралы
мәселе қаралатыне бөлігіндегі орындалуына Нью-Иорк конвенциясының v (1) ... ... ... жасалады.
Проценттерді төлеу жөніндегі төрелік шешімінің шығарылуына байланыста
ережелерді
(а) төрелік іс жүргізуге; және
(с) шет елде шығарылған төрелік ... ... ... табуға болады.
Төрелік келісімге байланысты проценттерді төлеу туралы ... ... ... коллизиялық құқықтың тиісті нормаларын қарауға тиісті
борлады, ол ... ол ... ... ... және төрелік іс жүргізуде
қолданылатын ... ... ... ... ... ережелер
қолданылатындығы туралы шешім қабылдауы тиіс. Сонымен ... ... ... ... ... орындауға тыйым салатын не,месе проценттер
төлеу туралы төреліктің белгілі бір шешімін ... ... ... ықпалы да маңызды. Бұл ереже төрелік ... ... ... ... бола ... ... бойынша төрелік шешімді тану және орындау тәртібі.
2.1Шетелдік төрелік ... тану мен ... ... деп танылған төрелік шешім ... және ... қана ... ... жағдайдан басқа яғни Hilmarton ісі
(1997), мұнда ... ... Соты ... ... және ... ... деп ... төрелік шешімді таныды.) сондықтан да оны
тану мен ... ... ... ... көптеген уақыт пен
қаржының желге ұшуына алып келеді.
Төрелік шешімнің жарамдылығы тану мен орындау үшін ... ... бұл ... ... төрелік шешімдердің танылатындығы ... ... ... оның ... ... ... Мысалы төрелік шешімнің орындалуы ислам мемлекеттерінде орын
алатын жағдайда талапкер ол жөнінде төрелікке ескертуі ... ... ... ... ... ... шешімнен бөлек болуын қамтамасыз етуі тиіс.
Төрелік шешімнің жарамдылығы:
төрелік келісімге(онда бекітілген кез-келген ережелеге);
төрелік іс ... ... ... ... ... төрелік шешімнің нысанына да мазмұнына да қатысты.
«Нысанға» қатысты айтар болсақ, көптеген төрелік ... ... ... шешім:
жазбаша нысанда рәсімделуі;
оны шығаруға негізделген негізінің болуы;
төрелік соттың мүшелері қолы қойылуы тиіс. Кейбір кезде мынадай ... алуы ... яғни ... мүше үш төрешінің біреуі басқа
төрешілердің шешімімен ... ... ... қол ... ... ... регламенті және жетекші төрелік институттардың
регламенттері мұндай төрелік шешімнің жарамдылығынан ... ... жеке ... тиісті ережелер және сол ережелер
бойынша не талап етілетіндігін түсіну үшін тексерілуі тиіс.
Мысалы Женева қаласында 1961 жыл 21 ... ... ... сауда
төрелігі жөніндегі Еуропа Конвенциясының 9 бабында былай делінген «Осы
Конвенцияның ықпалына жататын ... ... ... осы ... мемлекет тоқтатқан жағдайда бұл басқада осы Конвенцияға ... ... ... ... танудан немесе орындаудан
бастартуына себеп ... ... ... шешімді сол мемлекетте шығарса
немесе сол мемлекеттің заңын қолдана отырып шығарған жағдайда және келесі
негіздер ... ... ... ... ... тиісті заңы бойынша әрекет қабілеттігі
жоқ болса немесе тараптары бекіткен заңға байланысты , ал ... ... ... шешім шыққан елдің заңы бойынша келісім жарамсыз болса;
б) шешімнің күшін жоюды талап етуші тарап төрешінің немесе ... ... ... ... ... ... етілмеген,
немесе қандай да бір себептермен тиісті түрде ... ... ... жағдайда;
с)аталған шешімде төрелік ... ... ... ... ... ... онда қарастырылмаса, сондай-ақ төрелік
келісімде немесе ... ... ... ... ... қаулы болса, сондай-ақ төрелік келісімде ... ... ... ... ... шығарылған қаулытөрелік келісімде
немесе келісім-шарттағы ескертпеде қамтылмаған ... ... ... төрелік шешімнің төрелік ... ... ... ... ... ... қаулысы күшін жоймауы да мүмкін.
д) төрелік алқаның ... ... ... ... ... ... ... немесе бұлай болмаған жағдайда осы конвенцияның
4 бабының ережелеріне сай келмейтін жағдайларда.[16]
Төрелік шешім өзінің мазмұны жағынан жарамды ... ... ... ... ... және ... тең ... қағидасы және басқа да төрелік іс жүргізуге ... ... ... ... іс жүргізудің нәтижесі болуы;
тек тараптар төрелікке беру туралы келіскен мәселелерді ғана шешуі
керек. Егер төрелікке ... дау ... ... ... ... ... алушы сапасыз тауардан бас тартуға құқығы бар ма жоқ па ... ... ... шешімде шығынды өтеу туралы шешім болмауы ... ... ... ... ... ... даудың шеңберінен шығып кететін,
төрелікке берілуі тиіс шешім шығарды деп есептеледі.
Бұл шешім «соңғы» шешім болғандықтан ол алдыңғы ... ... ... бөліктік төрелік шешімде қаралып кеткен мәселелрден басқа мәселердің
барлығын қамтып кетуі тиіс. Жоғарыда келтірген мысал бойынша алсақ, ... ... ... ... ... өтеу де ... бұл ... шешім тауардан бас тарту мәселесімен қатар шығынды өтеуге қатысты
кез келген мәселені қарастырып кетеді.
Даулы сұрақтарды ... және ... яғни ... емес етіп шешуі
тиіс.
Егер:
тараптар басқаша ... ... ... ... жағдайдағы төрелік шешім деп есептелсе; немес
төрелік іс жүргізуге қолданылатын құқық бұны талап етпесе ... ... ... ... ... кездесетін тағы бір жағдай ... ... ... ... ... ... кезде оның төрелік шешімге сай
немесе сай емес ... ... ... ... ... ... негізін қысқа ғана айтып өтсе, енді біреулері нақты түрде жіктеп
айтып шығады. Мұндағы ең маңыздысы сол төрелік ... ... кез ... оның негізі шешімді шығаруға қызмет еткендігін айқын түсіне білуі.
Кем дегенде төрелік шешім тараптар ... ... ... мәселерге
бағытталған сілтемелерді қамтуы тиіс. Даулы мәселе бойынша ... ... ... ... ... ... өтуі ... қаласында 1961 жыл 21 ... ... ... сауда
төрелігі жөніндегі Еуропа Конвенциясының 8 бабында былай делінген «Егер
тараптар:
шешім ... ... ... ... ерекше келісілмеген;
дәлелге негізделген төрелік шешім ... ... ... ... ... және егер тараптардың ... ... ... ... ... не ... ауызша талқылау жоқ жағдайда
төрелік шешімді құрастырғанға дейін шешім дәлелеге негізделуін ... ... ... ... дәлелеге негізделген төрелік шешімнің қажеттілігі
жөнінде келісілген деп есептеледі.»
Төрелік шешімнің сәйкес келуінің келесі бір ... сол, ол ... ... ... іс жүргізуге қолданылатын құқықта көрсетілген
мерзімге сәйкес шығарылуы тиіс. Егер ... ... ... ... онда уақыттың өтіп кетуіне байланысты ол төрелік ... ... ... ... ... ұлттық заңнамасы бойынша немесе төрелік
институттардың ... ХСП) ... ... ... ... ... өзара келісе отырып сондай-ақ төреліктердің ... оны ... ... ... ... да ... ... ұзарту
мәселесін қарастыратын жағдайда ол жөніндегі өтініш мәселесін негізгі уақыт
өтпес бұрын бастауы тиіс.
Төрелік шешімге оны ... үшін ... ... да талаптар.
Кейбір талаптар төрелік шығарған төрелік шешім орындалғанға дейін
қаралуға тиісті ... ... ... бар.
Бекіту.
Төрелік шешімнің өзінің нысанына қатысты жарамдылығына кепілдік беру
және ХСП-ның Халықаралық Төрелік ... ... ... оның ... ... ... мәніне қатысты мәселерге төреліктің назарын
аударуға мүмкіндік беру үшін ... ... ... ... шешімді ХСП-
ның Халықаралық Төрелік ... ... ... ... ААА және ЛХАС
регламенттерінде мұндай талаптар ... ... ... ... тиіс ... оның шығарылғандығы
туралы хабарлама жіберілуге тиіс. ... ... ... ... ... ... ол әрбір тарапқа төрелік шешімнің көшірмесін ... ... ... ... ... ... төрелік шешім
шығарылған уақытқа толық төленбегендігі кездесіп жатады. Мұндай жағдайда
төрелік тараптарға төрелікке ... ... ... ... ... төрелік шешімді алуға болатынын хабарлайды. Егер тарап ... ... ... ... деп ... отырса және төреллікке шыққан
шығындардың өзі төлейтін бөлігін төлеуден бас ... онда ... ... ... алу үшін ... осы шығындарды оларды төлеген тарап
төрелік шешімге сәйкес өндіріп алады) осы шығындарды төлеуге тиіс ... ... ... күні өте ... ... ол тұтастай алғанда
тараптың төрелік шешімді өзгерту туралы ... ... ... ... ... ... алғанда тарапқа төрелік шешімді аласың деп
хабарлаған кезде емес, тарап төрелік шешімнің ... ... ... ... деп саналады. Егер тарапқа төрелік шешімді алуға байланысты
қандай да бір кідіріс мүмкін болса, онда төрелік іс ... ... ... ... ... немесе оны төлеу.
Төрелік шешімді тіркеу немесе авансты төлеу кейде оның қолданылуын
қамтамасыз ететін шарт ... ... ... ... ол өзі ... ... ... немесе кейбір жағдайда оны шет елде ... ... ... ... ... ... жеке жағдайларда тиісті ұлттық
заңдар тексерілуі керек.
Төреліктің шешімінің жарамсыздығының салдарлары.
Жоғарыда екі маңызды ... ... ... ... ... ... және орындауға болмайды;
түпкілікті төрелік шешім төреліктің функциясын анықтайды (немесе кейде
functus officio деп атайда) сөйте отырып оны ... ... ... ... ... бұл қолданылмайтын түпкілікті төрелік шешімді ... ... ... және дауды шешу мақсатымен кейінірек тыңдаулар
өткізуді талап ететін апат болып ... ... ойға ... Бірақ бұл
әрдайым қажет емес. Әрбір нақты жағдайда (егер бар ... ... ... ... ... ережелерді қосқанда) төрелік келісімге, сонымен
қатар төрелік іс жүргізуге де ... ... ... ... ... ... регламенттері төрелік шешімдегі
кішігірім қателерді және есептегі қателерді түзетуге рұқсат береді. ЛХАС
және ... ... ... ... төрелік іс жүргізу өткізілген
кезде көтерілген, бірақ шешімі төрелік шығарған шешімде ... ... шешу ... ... төрелік шешім шығару үшін төрелікке
мүмкіндік бере отырып, тіпті одан да асып ... іс ... ... ... ... ... ... береді және әсіресе бұл құқық ЮСИТРАЛ үлгілік заңына негізделегн
кезде қосымша төрелік шешім өзінің шешімінде төрелік ұмытқан даулы ... үшін ... ... ... ... ... және ... мүмкіндік
береді. Егер қандай да бір ұлттық сот ... ... ... ... ... ... байқаса,онда ЮНСИТРАЛ Үлгілік Заңы
сотқа ... ... осы ... жою үшін төрелікке қайтаруға
мүмкіндік береді.
2.2.Тану мен орындау ұғымы.
Төрелік процестің ... ... ... ... ... мөселелерді анықтау;
(б) Қаралып отырған даулы мәселелерге қатысты дәлелдемелерді төрелік
сотқа өткізу;
(с) Тараптарға даулы мәселелер жөнінде және берілген ... ... ... және ... ... мүмкіндік беру;
((1) төрелік сотқа тараптармен бірге даулы ... мен ... ... туындайтын негізгі мөселелерді нақтылауға ... ... ... ... төрелік процестің басты мақсатын есте
ұстаған жөн. Олар мынадай:
(а) тараптар арасындағы ... ... ... жөне сол ... ... ... орындауға болатын төрелік шешім шығару.
Ақиқатгы анықтау қашанда өте қиын міндет және кейде ол ... Бір ... ... ... ... және екінші жағынан ақиқатты
анықтау жөнінде қажетті күш-жігер болмағандықтан өте көп уақыт және ... ақша ... ... ... ... ... Осы дилемманың
қиындығына тараптарға ... ... ... ... ... ... ең жақсы тәсілі деп ойлайтындарды және егер ... ... ... ... ... немесе тәреші) ақиқатты анықтаумен айналысса,
оны анықтаудың ең жақсы тәсілі сол ... деп ... ... ... ... континенталдық құқықты ұстанатын елдердің құқықтық жүйелері
бастапқы міндеті ақиқатты анықтау жөне ... ... ... судьяны
немесе тәрешіні қолдаса, жалпы құқықты ... ... ... ақиқатты анықтауға және белгілеуге байланысты ауыр ... ... ... өздеріне жүктеп қойды. Континенталдық құқықтық
жүйеге қарсы бағытталған дәстүрлі критицизмнің құпиясы мынада, судья немесе
тәреші төрелік ... ... ... ... ... ол ақиқатты анықтауға және ... ... ... болу ... деп ... соншалықты ғана ынталы бола алады. Бүған
қоса мынадай да пікір бар, ... ... ... ... тәрешілерінің сот тағайындаған сарапшы айтқан ... ... ... және ... ... ... қабылдай салатын әдеті
бар. Алайда басқа ... ... ... ... ... ... тұтастай алғанда сотқа жөне ... ... ... әлде-қайда көп шығыңдарға ұшыратады және кейде дауды шешу үшін
әлде-қайда көп уақыт алады.
Орыңдауға болатын төрелік ... ... ... ... төрелік
процесс осы мақсатқа зиян ... ... ... ... қамтамасыз етуге әрдайым назар аудару керек. Оның ішінде
төрелік процесс тараптарға деген қатынас ... болу ... ... ... сәйкес өткізілуге тиіс.
Жоғарыда баяндалғанға сәйкес төрелік сот төрелік процесті ... ... ... бойынша өткізуге тиіс. Егер төрелік сот мүны
жасамаса, оңда ... бірі ... ... ... ... ... қауіп туады немесе оның орыңдалуына төрелік процесс тараптардың
келісіміне сәйкес келмеді ... ... ... ... ... 5 (1) ... Төрелік процестің сот процесімен салыстырғанда
бір артықшылығы тараптардың төрелік сот өткізілетін кезде ... ... ... алу ... ... табылады. Мұндай жағдайда
тараптар мысалы сот процестерінен табуға болатын кейбір тым ... алып ... ... ... принципіне байланысты екі маңызды шек-теу бар.
Бірінші шектеу төрелік процесс кезінде не ... ... және нені ... дегенге байланысты. Екінші шектеу төрелік процеске бақылау жасауға
және ... сот ... ... ... ... бір ... ... таңа
алатыңдығына байланысты.
Бірінші шектеуге келсек, тараптарда келісілген рәсім құқықтың төрелік
процеске қолданылатын императивтік талаптарына (яғни төрелік процесс ... ... ... ... ... ... тиіс. Екінші шектеуге келсек,
тараптар төрелік процесті төрелік институттың ... ... ... қатысты ережелерді қамтитын) ережелеріне сәйкес өткізуге келісе
отырып, төрелік процесс осы төрелік институт ... ... ... тиіс деп келіседі. ЛХАС секілді кейбір төрелік ... ... ... үшін өз ... ... ... ... белгілей алады деп нақты кәрсетеді ... ... 14(1) ... ... ... ... ... кейбір төрелік
институттардың төрелік регламенттері бұл бағытта тараптарға үлкен еркіндік
береді, ... онда ... ... үшін ... ... ... ... келісе алады, бірақ бұл төрелік институттардьщ регламенттері
бақылауды әдейі ... ... ... ... тараптарға осы төрелік
институттың регламентінен ауытқу туралы келісімге келуге Төрелік Комиссия
осындай келісімнің бар екендігін растағаңда ғана ... ... ... ... ... қараңыз).
Төрелік процесті бақылау кейде өте күрделі жөне соншалықты сақтықты
талап ... ... ... және ... ... арасындағы төреліктері өткізілу керек пе жоқ па және,
(Ь) дауды тиімді шешу үшін не ... ... ... пікірдің арасьшда
кикілжің туып кетуге себеп болады.
Төрелік процестің жалғасуына қарай және төрелік соттың қаңдай ... шын ... ... ... ... көз алдына нақты
елестете алатындығына қарай ... ... үшін ... ... ... ... сот ... процесс өткізілетін төсілге
қарай неғұрлым ыңғайлана тұседі. Соған қарамастан егер ... ... ... ... ... ... тараптар белііленген ережеге
сәйкес өкілеттікке ие болмаса, төрелік сот, егер ... ... де ... ... ... гәрі ... ... деп есептесе, процестегі тараптар
үшін өзінін рәсімдік ережелерін белгілегеңде өте сақ ... ... ... ... соттың өзінің рәсімдерін таңуы ... ... ете ... ... егер ... қажетті рәсім жөнінде
келісімге келмеген болса, оңда төрелік сот өзінің ... ... ... ... ... ... процестің рәсімдерін таңдай алатыңдығы, соньшен
қатар таңдап алынған рәсімді өздерінің міндеттері үшін лайықтауы рәсімдік
мөселелерді ... ... ... ... ... ... ... көптеген төреліктерде төрелік тағайындағаннан кейін пайда
болатын негізгі ... ... ... ... ... жөне ... ... кезде олар ескерілуге тиіс.
Алдын ала кездесу
Коммерциялық қызметтің негізгі принциптеріндегідей төрелік процесті
өткізу үшін ... ... ... ... ол ... тиімді және
нәтижелі болып өтеді. Үшінші ... ... ... ... ... ... кейбір элементтері талқыланады. Алайда көптеген
төрелік келісімдер жеткілікті түрде ой елегінен өткізілмеген. Алайда олар
ой ... ... ... және ... ... де дау пайда болған
кезде жағдай өзгеріп кетуі мүмкін. Соған ... ... ... ... ... талқылау үшін және мүмкін болса ... ... ... ... мен ... жөніңде келісіп алу үшін ... ... ... ... ... ... ... болып табылады (кейбір
елдерде ол күнібұрын өткізілетін конференция деп ... ... ... ... ... екінші жөне үшінші алдын ала кездесу өткізуге
болады өйткені уақыт өте береді жөне төрелік ... ... ... ... өзгеріп жатқан жағдайларды бағалау үшін немесе төрелік сотқа оны
тағайыңдаған кезде толық информация берілмеген ... ... ... ... ... ... туыңдайтын және тараптар осы ақпаратты төрелік сотка
беру мүмкін болатын кезде қарауға ... ... жөне ... сот ... қарапайым дауларда талқ-ылануға
тиісті барлық қажетті мәселелерді процеске қатысушылардың арасындағы хат-
хабар арқылы толық ... ... ... ... ... әдетге
сондай болады да. Алдын ала кездесудің формасы және оның ұзақтығы мыналарға
байланысты:
(а) Тараптар екеуі де ... бір ... ... ... жүйесін ұстанатын тараптар құқықтық дивергенттік жүйесін ... ... ... ... рәсім туралы тезірек келісе алады.
(Ь) Даудың рәсім жағынан ... Бұл ... ... ... қатар тараптардың санына, қаралатын нақты даулы мөселелердің санына
сарапшының ... ... ... ... ... ... ... қаралуға тиісті құжаттаманың көлеміне және шешілуге
тиісті кез-келген тіл мәселелеріне байланысты.
(с) тараптардың жөне олардың ... ... ... ... ... де) төрелік процеске қарым-қатынасы
жақсы болмаса немесе тараптардың ... ... ... арсыздықпен өз
пайдасына шешу арқылы артықшылыққа ие ... ... онда ... ... ... бір қиын міңдетке айналады.
Реттілік
Төрелік сот тағайыңдалғанға дейін және тараптар арасындағы негізгі
даулы мәселелер жөнінде оған ақпарат ... ... ... ала кездесу
өткізілмейді. Ол ол ма, дау тұрақты жұмыс ... ... ... жағдайда (төрелік процесс ХСП Төрелік Регламентіне сәйкес
өткізілетін болса), онда ... ... ала ... ... ... ... жән (мысалы ХСП-ға әкімшілік алым төленуге тиіс және
тәрешілердің ... ... ... ... ... ... ... басқа хат-хабары бар "папка" төрелік сот тараптарды алдын ала кездесу
өткізу үшін шақырғанға дейін төрелік сотқа жіберілу керек.
Дайындьқ
Алдын ала ... ... ... дайындықты тәрешілер де, тарап-тар
да (және олардың консультанттары да) ... ... Бұл ... ... алдын ала кездесудің өзін өткізуге арналған бүкіл қажетті дайындықты
(мысалы кездесу өткізетін уақыт пен ... және ... ... ... ... көмектесуге қажетті кез-келген басқа дайындықты),
сонымен қатар және кездесуде қаралатын күн ... ... ... ... ала ... ... ... бөлек-бөлек өткізбеуге
тиіс. Егер тараптар рәсімдерді талқылап оны ма-ңызды ... ... ... ... ұйымдасқан түрде өтеді (тараптар келісе алмаса, онда
олар алдын ала өздерінің ... ... ... ... хаббарлауға
тиіс, сонда тәрешілер ... ала ... ... мәселені қарау үшін
дайындықпен келеді).
Кездесуге арналған күн тәртібінің мәселелері
Алдын ала кездесуде не талқылану ... ... ... ... жоқ. ... процесті жылдам және тиімді өткізу үшін жоспар ... ... ала ... ... Олай ... ... ... жылдам және
тиімді өткізуге ... ... ... ... ... ЮНСИТРАЛ
"Төрелік Процесті Ұйымдастыру жөніндегі Тұсініктемелер" деген атпен пайдалы
ақыл-қеңестер әзірледі (бұлар тараптар үшін міндетті ... ... ... ... ... ... ... де пайдалы негіз
бола алады). Бұл ақыл-кеңестер мәселелердің бақылау ... ... ... оларды алдын ала кездесуде қарауға болады (бірақ
міндетті емес). Ақыл-кеңестерге қоса ... ... ... бұл ... ... ... ... болып табылмайтындығын кәрсетеді,
себебі олар ... ала ... ... тиісті мөселелер жөнінде ондай
бола алмайды. Алдын ала кездесудің күн ... ... ... ... баяндалғандағыдай тәртіппен) кіреді:
(а) Төрелікке жіберілген шығындар. Көп жағдайда тұрақты жүмыс
істейтін ... ... ... ... ... ... ХСП Төрелік
Регламентіне сәйкес өткізілген даулар) тараптар төлеуге ... ... ... ... ... ... ... етуге
байланысты тараптар ұсынатын кепілдіктерді және түптеп келгенде ... ... ... ... өзі ... Төрелік ad hoc
өткізілген кезде төрелік мүшелері әуел баста (жоғарыдағы 61-63 ... ... ... ... белгілеуге және тараптардан кепілдікті
қамтамасыз ету үшін аванс ретінде қаншалықты сома ... ... ... ... ... ғана ... осы ... қашан төленетіндігі
және тараптар арасыңдағы даулы мәселе төрелікте тәрешілерге ... ... ... шешілуге тиістілігі және тәрешілер төрелік процесті
өткізген кезде аванстың ... ... ... етсе не ... ... ... ... Аd һос төрелік өткізілуге тиісті ... ... ... ... ... енгізілген ережелер болмаса, онда
тараптар осындай ережелер топтамасын (мысалы ЮНСИТРАЛ ... ... ... ... ... Тіл. ... арасында төрелік процесс ... тіл ... қол ... ... ... ... ... өткізген кезде
тапсыруға болатын құжатгарды аударуға байланысты нұсқаулар беру ... Егер ... ... берілуге тиісті дәлелдемелер болса, онда ... ... осы ... ... ... ... керектігі жөне оларды
аударуға байланысты шығындарды қай тарап көтеретіні қаралуға тиіс.
(и) ... ... ... Егер ... ... орын ... болса немесе төрелік процестің өткізілуін ... ... ... ... ... онда ... сот ... ала кездесуде
төрелік процесс өткізілетін ... өзі ... ... (бұл ... туралы жоғарыда 35-бетте айтылады). Жиі-жиі қосылатын бір
ереженің мәні мынада: төрелік сот тыңдауды өзі қай ... ... ... ... ... ... ... өткізуге ерікті және өткізеді. Бұл ереже
төрелік процеске қолданылатын құқықты өзгертпейді, бірақ төрелік ... ... көп ... және ... сот ... ... процесті
өткізу үшін тараптар белгілеген рәсімді орындамағаңдықтан, ... ... ... ... ... кедергі жасайды.
(е) Коммуникация. Төрелік сот пен тараптар (қажет болған жерде төрелік
институтар) арасыңдағы қүжаттарды беру жөнінде бір жүйе ... ... ... қүжаттар алмасу, төрелік соттың ... ... ... мен ... да ... ... құжаттардың көшірмесін
жіберу - құжаттарды өткізудің ең тиімді жүйесі болып ... ... бір ... ... соттың мүшесінің арасыңдағы кез-кел-ген хабардың
көшірмесі әрдайым қарама-қарсы тарапқа жіберіліп ... ... ... ... ... процестерде кәдімгі тараптар немесе
олардың ... ... ... ... ... ... өткізілмеуге тиіс.
(І) Жазбаша өтініштер мен күжаттарды өткізу мерзімі. Жоғарыда ай-
тылғанындай, алдын ала ... ең ... ... бірі ... өткізу кестесін жасау болып ... Бұл ... ... ең ... қүн белгілеу болып табылады. Жазбаша өтінштермен қүжаттар
соған ... ... ... Бұл ... ... ... жағдайы (яғни
тараптардан объективті түрде не күтуге ... мен ... ... ... процестің айтарлықтай жылдам өтегіндігінің қепілі) арасында
тепе-теңдіқ ... ... ... ... мен ... ... түрі. Төрелік тұрақты
жұмыс істейтін төрелік институтта өтсе, онда осы ... ... ... мен құжаттарды беру түрі жөнінде нақты ақыл-кеңестерді
ескеруге болады. Ad hoc ... ... ... онда сирек те болса
тараптар ... ... ... мен ... беру түрі туралы алдын
ала қелісім болады, дегенмен төрелік ЮНСИТРАЛ ... ... ... осы ... 18-19 ... ... түрге байланысты
талаптарды белгілейді жөне бұл ережелерді үлгі ретінде пайдалануга ... ... ... ақыл-қеңестері тиісті ережелерді бір тәсіл
арқылы жасау қажетгігін анықтайды, ... сол ... ... ... ... ... бұл ... құқықтың әр-түрлі жүйесін ұстанатын кезде
қажет. Бұл құжаттар ... ... ... ... ... ... иммунитетпен қорғалған құжаттар болмаса, тараптар екі ... ... ... бар және ... иелігіңде немесе солардың
бақылауында жатқан барлық құжаттарды өзара тексеру үшін өткізуге тиіс деген
талап ... ... ... ... құқықтық жүйелерінде бар). Бірақ бұл
мәселе куәгерлердің куәліктерін және сарапшының ... ... да ... маңызды (і) Алдын ала тыңдаланатын ... ала ... ... ала ... қаралуға тиісті мәселелердің және
ондай мәселелер болса, олар қалай қаралуға тиісті екендігін ... ... ... ... ... Бұл ... ... төрелік
соттың құзырына қатысты) ... ... ... ... ... бола ... (мысалы, құқықтық мәселе, белгілі бір шешім шығарылса
онда ... ... ... сатысында детальдарына дейін білдіретін
құжаттарды және дәлелдемелерді өткізбей-ақ қоюға болады).
0) ... ... ... ... бір ... ... тыңдау
болады. Тараптар арасында жасалған шартқа сәйкес және ол ғана ... ... ... бар ... ... ... ... Тараптар
және/немесе тәрешілер тыңдауға әр елден жиналатындықтан, осы ... ... ... ... ... төрелік процеске келетін
қатысушыларға арналған қажетті бөлмелер ... ... ала ... қою ... ... дайындықты алдын ала жүзеге асырып қойған өте маңызды.
Шешілуге ... ... ... ... ... ... мәселелер
мыналар:
(і) уақыт санына қатысты өзінің дәлелдерін ... ... үшін ... ... үшін тарапқа қажетті уақыттық шектеулер болу керек пе;
(іі) тараптардың белгілі бір тәртіпке сәйкес өзінің аргументгері ... ... ... ... ... ... хаттамаға жазу үшін дайындықтың қажетгігі.
Алдын ала кездесуден ... ала ... ... кейін төрелік сот төрелік ... үшін ... ... және ... ... ... ... хабар
береді. Егер тараптар осы нұсқаулармен келісетін болса, оларға қол ... ... ... ... ондай бар болса) жеке дара жіберуге болады,
сол арқылы ... ... ... ... ... мүшелеріне жеткенше
және олар қол қойғанша кідіруге байланысты жағдайды болдырмайды.
Аралық тараптың жазбасы
Көптеген төреліктер, оның ішінде Аd һос ... және ... ... ... ... төреліктер аралық соттың жазбасынсыз
өткізіледі. ... ... ... тараптың жазбасы халықаралық
төреліктерде ... ... ХСП ... төреліктерде) жиі кездеседі,
соңдықтан осы мәселеге аз ғана ... ... ... тараптың жазбасының қазіргі мәні бүгінгі танда құқықтың барлық
жерде ауыстырылған бірқатар жүйесінің талаптарынан туындайды, оның ... ... шын ... ... ... еткізу үшін дау туғаннан
кейін мына ... ... ... ... келісімін дәлелдеу үшін "дауды
беру туралы келісімге" қол қоюға тиісті болды:
(а) ұлттық сотгарда дауды шешу ... ... бас ... ... және
(Ь) екі арадағы больш жатқан дауды шешу үшін төрелікке беру туралы.
Айтылып кеткендегідей, ХСП ... ... ... және ... және ... ... ... да кейде аралық тараптың жазбасын
пайдаланады себебі оларды дайындаудың ... ... бар. ... мәні ... істегі даулы мәселелерді анықтауда. Бұл шын мәнінде ... ... ... ... ... арасыңдағы даудың мәні не екендігіне аудару
үшін өте пайдалы.
(Ь) Тәрешінің ... ... ... және ... ... төрелік шешіммен келіспеуді мысалы, төрелік сот өзінің ... ... ... ... бойынша біраз қиындатады.
Аралық тараптың жазбасы тараптар өздерінің бастапқы өткізген жаз-баша
өтініштерін және құжаттарын айырбастағаннан кейін жасалады (сол ... ... ... мәселелер бар екендігін ... ... Көп ... ... тараптың жазбасының бір бөлігі алдын ала
кездесуде шығарылған нұсқаумен ішінара ... ... ... Осы
қүжаттардағы ережелер бір-біріне қайшы келмей тұрғанға дейін мұңда тұрған
ешқандай жамандық жоқ.
Мазмүны
Аралық тараптың жазбасының мазмұны ... оның ... ... ... ... байланысты. Аралық тараптың жазбасындағы
мәселелер мен ... ... ... ХСП Төрелік Регламетінің ... ... ... ол ... ... ... жазбасында мына
төмендегілердің болатыңдығы ескерілген:
(а) Тараптардың толық ... жөне ... және ... ... ... ... ... кезде пайда болған деректі
жіберетін мекен-жайлары.
(Ь) Тараптардың тиісті талап-арыздарының жөне арыздағы ... ... ... тараптың жазбасында, егер төрелік сот қажет деп
таппаса, ... ... ... мәселелердің тізімі баяндалады. Үлкен жөне
күрделі дауларда фактілерге, сонымен қатар ... ... ... туа ... ... ... ... даулы мәселелерді қысқаша баяңдау
өте қиын. ... ... көп ... ... келетіні - "дауды ... ... ... ... ... жазбаша өтініштер мен
құжаттардың соңында түрған белгілі бір шешімдер ... ... ... ... ... қайталаған кезде негізгі аргументгерді қысқаша
баяндау.
(с) Тәрешілердің есімдері, лауазымдары және мекен-жайлары.
(и) Төрелік өткізілетін орын.
(е) Қолданылатын рәсімдік ... ... және егер ... ... ... "дос көңілді келістіруші" ретінде әрекет жасайтын
өкілеттіктерге жасалған сілтеме.
Аралық тараптың жазбасын жасау
Аралық ... ... ... ... ... ... (оған тараптар және төрелік соттың мүшелері қол қоюға тиіс) ... ... жөне ... ... ... жағынан қайдан
шыққандығына байланысты. Төрелік соттың жалпы құқықты ұстанатын елдерден
шыққан ... ... ... тарап жазбасының жобасын дайындауға
белсене қатысушысы күтсе, континенталдық құқық жүйесін ұстанатын елдерден
шыққан тараптар ... сот ... ... ... ... күтеді.
Ынтымақтасып жүмыс істеуден бас тартатын тарап.
Кейде тараптардың біреуі (атап айтқанда төрелік соттың ... ... ... ... ... дайыңдау үшін ынтымақтасып
жұмыс істеуден немесе оған қол қоюдан бас ... ... ... ... ... тараптың жазбасы төрелік процестің ажырамас бөлігі болып
табылатын кездің (мысалы, ХСП-да қаралатын істерде) және ... ... ... ... ... оның ... тек ... ретінде қаралатын
кездің арасын ажыратып қоюдың маңызы зор. Соңғы екі жағдайдың ... ... ... ... ... бас ... төрелік
процесті еткізу рәсіміңдегі болмашы өзгерістерге ғана және ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндікті жоғалтуға
ұшырата алады. Аталған екі жағдайдың бірінде ережелер (ХСП ... ... ... ... ынтымақтасып жүмыс
істеуден бас тартуына қарамастан, төрелік ... ... ... ... тиіс.
Тараптар әрбір төрелікте десе болғандай жазбаша өтініштер мен құжаттар
алмасуға мәжбүр. Талапқа сай ... ... ... мен ... сот пен ... ... үшін ... ең басында-ақ оның
мәні туралы нақты мағлұмат алуға кепілдіктің ең ... ... ... және осы ... ... ... ... себеп болған мән-жайлар
сипатталуға тиіс, сонымен қатар оларда іске ... ... ... ... анықталуға тиіс және талап етілетін даулы
істерде (мысалы, ... ... ... ... ... институттардың
ережелеріне сейкес) даудағы талаптар сүйенетін дәлелдер анықталуға тиіс.
Осыған байланысты ... ... ... секілді жазбаша өтініштер мен
құжаттар құқықтық және іс жүзіндегі ... ... ... олар ... ... ... ... өтініштер мен құжаттарды нақты құқықтық
мәселелер бойынша барлық аргументтер ескерілетіндей етіп дайыңдауға ... ... ... мен ... ... түрі екі ... факто-рға
байланысты:
(а) Жазбаша өтініштер мен құжатгардың түрлері мен мазмұнына қатысты
тараптар арасыңда жасалған кез-келген келісімдегі талаптар ... ... ... ... ... ережелері; және
(Ь) төрелік сот бере алатын кез-келген нұсқау.
Жазбаша өтштер мен құжаттардың берілу түріне осы ... ... ... ... қайдан шыққандығы да, яғни бұл адамның
жалпы құқықты ұстанатын елдерден немесе континенталды құқықты ұстанатын
елдерден ... әсер ... ... ... ... ... ... өтшіштер мен құжаттарды беру үшін әрбір төрелік институт
белгілеген ... ... ... шығу ... ... ХСП секілді кейбір
төрелік институттардың регламенттеріңде жазбаша өтініштер мен ... ... ... ... ережелер бар. ЛХАС секілді басқа
төрелік регламенттерде бүған қатты ... ... МТП ... Регламентіне
сәйкес өткізілетін үлкен және ... ... ... ... ... ала ... ... егжей-тегжей жазылған талап-арыз
дайындау ... ... ... ... ... ... өтініште істің
жалпы сипатталуы ғана айтылуға тиіс. ... ЛХАС ... ... ... ... ... төрелік өткізу туралы өтініш,
даудың мөні және мән-жайы сипатғалған және ... ... ... ... ... ғана талап етіледі. Алайда төрелік соттың
тағайыңдалуы туралы хабарлама ... ... 30 ... ... талапкер
өзінің талап-арызын тапсыруға тиіс, онда қаңдай нақты негізге және құқықтық
пікірге сүйенетіні, сонымен ... ... ... ... ... ... егжей-тегжей баяндалады.
Талап-арыз алғаннан кейін, жауапкер белгіленген уақыт ... ... ... ... ... пікірін немесе талап-арыз үшін белгіленген түрде
дайындалған ... ... ... ... ... бұл ... сонымен қатар қажет болған жерде қез-келген қарсы талап-арыз болу
керек. Тараптар талап-арыздарымен бірге ... ... ... көшірмелерін тапсыруға тиіс деген жалпы талап бар.
Мерзімі
Жазбаша өтініштер мен құжатгарды беруге арналған уақыттық шек-теулер
мыналарда бар:
(а) ... ... ... ... ... келісімі
бойынша төрелік процестің өткізілуін реттейтін ... ... Аd һос ... ... ... ... төрелік келісімінде
белгілей алады; және
(Ь) төрелік сот айтқан нұсқауларда.
Уақыттық ... көп ... ... келісімі бойынша немесе
ондай келісімге қол жетпеген жағдайда, төрелік соттың ... ... ... қоса төрелік сот ұлттық сот ретінде жұмыс істемейді ... ... ... ... кеш ... ... ... етілмеген
жазбаша өтініштер мен құжаттарды қарайды. Алайда тарапқа жазбаша өтініштер
мен ... ... үшін ... ... ... ... ... сот осы тарапқа берілген уақытылы хабарламаның негізіңде ... ... ... және соңынан тапсырылатын жазбаша өтіншітер мен
құжаттардағы ... ... Осы ... ... құтылу үшін
жазбаша өтініштер мен құжаттарды дайыңдауды және ұсынуды орындауға ... ... ... ... ... ... ... Егер тыңдаулар
іс жүзіңде жазбаша құжаттар беріле сала басталатын тым қатаң ... онда ... ... ... ... ... орындаған жағдайда
тыңдауды өткізетін күннің өзіне қауіп төңдіруге ... Егер бұл ... ... тындауларды өткізудің басқа, барлық мүдделі тараптар жаңадан
тағайындалған тыңдауға қатыса ала-тьш ... ... ... ... ... ... ... процестің басқа мәселесіне, дәлелдемелерге келсек, ... ... ... ... ... мәселенің қалай
шешілетіндігін белгілеуге келгенде (төрелік процеске ... ... ... ... ... болады. Соған қарамастан
әлемнің әрбір елінде ... ... және ... ... көзқарас әр елде өзгеше болып келеді. Егер дәлелдемелер төрелік
процесте жай ғана ... ... ... ... қосалқы элемент болса),
онда ол соншалықты зор маңызға ие болмас. Алайда дәлелдемелерге байланысты
мәселелер ... ... ... "қақ ... ... Бұл ... ... мүлде түрлі көзқарастарға байланысты жөне осы
мәселенің шешілуін халықаралық ... ... ... ... ... ... ... дәлелдемелерді ұсыну жөне
қарау жөніндегі, тараптар шыққан елдердер деп сот ... ... ... ... ... талабынан қайтпаған кезде,
міндет одан әрі қиындай тұседі.
Жоғарыда аталған қиындықтардың болуына ... ... ... ... тараптардың құқықтық жағынан қайдан
шыққанына байланыссыз солар үшін қолдануға қолайлы жөне төрелік процестерді
одан да тиімдірек өткізуге ... ... ... ... 1983
жылы халықаралық коммерциялық төрелікте дәлелдемелдерді ұсыну және ... ... ... ... реттейтін ЗХА Ережелер" деп аталатын)
ережелер әзірледі. Тараптар осы ережелерді ... ... ... ... олардың бір бөлігін ғана қолдануға келісе алады. ... ... ... ... төменде айтылатын болады. (Осы ... ... ... бұл ... қайта қаралып жатқанын атап өткен жөн.)
Дәлелдеуші құқықтың формальдық заңдық нормалары.
Дәлелдеуші құқықтың формальдық заңдық ... - ... ... ... және ... ... ... етілуі
секілді мәселеге қатысты ережелер (мысалы, біреудің сөзінен алынған қандай
да бір оқиғаны тұсіңдіретін куәлік немесе ... ... ... да ... ... ... ретінде төрелік процесте пайдаланылуға тиіс пе
немесе тарап өз ісін негіздеуді мақұлдау үшін дәлелдеме ... ала ... ... ... мәні ... ... ... формальдық
заңдық нормаларын көзіне ілмеуіне келіп тіреледі.
Әзірше жоғарыда айтылғаңдардың бәрі дәләлдеуші құқықтың формальдық
заңдық ... ... ... ... бұл ... ... ... қолданатын жерде қолданбаған жағдайда, төрелік ... ... ... ... Нью-Йорк Конвенциясына сәйкес орыңдату
туралы өтінішке қарсы пікір ұсынуға ... бола ... ... ... ... шешімнің орындалуына кедергі жасайтын тарап ақылға қонымды
уақыттың ішінде қандай да бір қарсы ... ... сол ... оның ... ... құқықтың формальдық заңдық нормаларына сәйкес келмесе,
онда бұл тарап бірқатар ... ... ... ... ... пікір айту
құқынан бас тартты деп есептеледі
Дәлелдеудің қиындығы
Әрбір тарап өзі ... ... ... ... ... ... жауап-арызьн дәлелдеу үшін қиыңдыққа кездеседі.
Дәлелдеу нормасының (яғни фактіні төрелік ... ... ... ... ... белгілі бір дәрежеге немесе көлемге жету ... ... ... алға ... ... ... халықаралық
коммерциялық төрелікте нақты анықтамасы жоқ. Соған қарамастан белгіленген
стандарттарға қол жеткендігін ... ... ... ... үшін ... ... гәрі орын алды" деген сілтеме ... ... ... бұл ... ... сәйкес келеді" деп
мәлімделгеңдігіне қанағаттанған төрелік сот ... ... ... ... жұрт ... ... соттың маңызды функциясы дәлелдемелердің мәнін ... ... ... ... ... тұтастай алғанда тындауда
келтірілген күәгерлердің ауызша күәлігіне ... бір ... ... ... ... ... кезінде әзірленген қүжаттардағы
немесе шарт ... ... ... ... мән ... ... екі категорияға белуге болады:
(а) тараптар өздері жасаған мәлімдемелерін дөлелдеу үшін өз еркімен
бір-біріне жөне төрелік сотқа ұсынған қүжаттар; және
(Ь) ... ... ... ... қүжаттардың көшірмесін со-ңнан
тұсіріп алатын және тиісті жерде ... ... өз ... ... ... ... ... тексеру үшін еріксіз
(күштеу бойынша) (әдет бойынша төрелік сот шығарған ... ... ... Өз ... ... ... егер олар туралы қандай
да бір тәсілмен қолдан жасаған немесе бұрмалаған деп мәлімдеме жасамаса,
ілуде бір ... ... ... ... көзі ... табылады. Соған
қарамастан төрелік сот тапсырылған құжаттар бойынша тұсініктеме беруге және
бұл қүжаттардың дәлелдеме ретіңде қаншалықты маңызды ... ... ... құжаттар әсіресе тараптар бұған дейін тапсырылған
құжаттардың ... ... ... ... және ... ... ... байланысты мәселе қалай шешілетіндігі туралы келісімге ... әр ... ... ... негіз болады. Егер тараптар құқықтың
әр түрлі жүйесін ұстанатын, төрелік процесте ... ... ... ... ... бар ... болса, бұл проблемалар
шиеленісе тұседі.
Жалпы құқықты ұстанатын ... ... ... ... талап сот
процесіне қатысушылар үшін кәдімгі практика болып табылады. Төрелік ... ... жоқ, ... ... бар ... ... бар
болғандығы туралы белгілі деген фактіден жағымсыз қорытынды жасай алады.
Төрелікте бірнеше жыл бойы ... ... шарт ... ... ... қатысы бар барлық дөлелдемелер тапсырылуға тиіс ... ... аса ... ... ... ... нәтижесі болуы
мүмкін. Сол арқылы іске қатысы бар ... ... үшін ... ... ... ... ... болса, онда бұл ... ... ... өсуіне, сонымен қатар оның бұдан да ... әкеп соға ... ... ... ... ... басқа көзқарасты
пайдаланады. Кез-келген тараптың төрелік ... ... ... ... ... ... бір құжаттарды ұсынуға тиістігі туралы шешім
шығару жөнінде ... ... ... ... мүмкіңдігі болса да,
тараптар ... ... ... келетін құжаттарды өздері тапсыруға
тиіс деп саналады. Олай болса, тарап екінші тарап ... ... ... ... ... бос ... ... процестер
тұгастай алғанда аса күрделі және қымбат болмайды.
Төреліктердегі тараптар құқықтың әр түрлі жүйесін ұстанған ... ... бір ... келу ... ЗХА ... ... ... континенталдық құқықты ұстанатын елдерде болатын
формаға жақын шектелген формасын ... ... ... де жалпы
құқықты ұстанатын елдерден шықса да, төрелік процестің мақсаты олардың
елдерінің соттарында пайдаланылатын ... жәй ғана ... ... есте ... ... ... ... бір артықшылығы тандап
алынған рәсімдер төрелікті өте тиімді өткізуге жеткізу үшін рәсімдер тандап
алуда тараптардың ... ... ... ... ... алынған
рәсімдер төрелік сотқа тарапар арасындағы ... ... ... ... ... ... тараптар барлық құжаттарды тапсырудың
орынды болатындығы туралы мұқият ойланғаны жөн немесе қүжаттарды ... ... бір ... тапсырумен немесе белгілі бір даулы
мәселелердің шеңберінде шектелуі мүмкін. Бұл ... ала ... ... ... Егер тараптар келісімге келе алмаса, онда төрелік сот ... ... шешу үшін ... ... ... ... мәселелерге қатысы бар құжаттар үшінші
тараптардың иелігінде (яғни төрелік процеске ... ... ... ... ... Төрелік сот тұтастай алғаңда (төрелік процесс
Америка Қүрама Штаттарында өткізілетін жағдай бүған жатпайды) ... ... ... ... ... ... тапсырғызатын өкілеттіктерге ие бола
алмайды. Бұл жағдайда осы құжаттар ... ... ... (егер осы елдің
зандары оған рұқсат ... осы ... ... талап ететін шешім
шығару үшін өтініш берілуге тиіс.
Төрелік ... ... ... ... саны көп ... болса,
онда олардың тиісті түрде дайындатылғаны маңызды болар еді. Бұл таланты
орындамай тұрып, осының салдары ... ... ... ... ... ... тапсырылған құжаттарды түсінуге қиын ... ... ... ... ... ... тапсырылуға тиісті
құжаттарды ұйымдастыру тәртібі бойынша келісімге келуге ... жөн. ... ... ... тәртібіне байланысты қандай да бір мәселе бойынша
келісімге келе алмаса, онда төрелік сот тиісті нұсқау ... ... ... ... ... ... ғана ... тиіс
деген келісімге келе алады. Саудадағы дауларды қарайтын төреліктерде әдетте
осылай болады. Алайда ... ... ... мәселелер туралы
куәгердің не айтуға тиісті екендігіне төрелік соттың көңілін аударғысы
келетіндігін әлі де ... ... Тура ... ... ... ... бөлінеді:
(а) іс жүзіндегі куәлер (яғни олардың не істегендігі, ... не ... ... ... мәні болып табылатын ғимараттағы жерде олардың не
көргендігі туралы куәлік беретін куәлер).
(Ь) ... ... бұл ... ... не ... ... көргені
негізінде жай ғана жауап беруге мүмкін емес мәселелер жөніндегі ... олар ... ... ... талап етеді. Мысалы, архитектор
ғимараттың жобасын ұқыпсыз әзірлеген ... онда ... ... ... ұқыпсыздықты анықтау мақсатында ғимараттың құлап ... ... ... беру ... Ғимараттың қирап қалу себебі
мердігердің жеткіліксіз ... ... ... Сондай-ақ ғимараттың
иесінің атынан сөйлейтін заңгер ұсынатын ғимараттың ... ... ... ... тән ... ... жөніндегі теориялар да
жеткіліксіз болып табылады. Бұл жағдайдағы ... бір ... ... ... архитектор болып табылатын және барлық фактілерді (яғни
ғимараттың құрылыс жоспарын, оны салу ... және ... ... ... ... жөне ... ... ғимаратын кәсіпкерлік пен
зейінділіктің қажетті дәрежесінде орындаған-орындамағандығы туралы ... келе ... ... ... Келесі тарауда сарапшы куәлерге
ерекше көңіл бөлінеді. ... ... ... ... көзқарас құқықтық
жүйеге бай-ланысты өзгеріп отырады. Куәлердің ауызша жауабы жалпы құқықты
ұстанатын елдердің соттарында ерекше мәнге ие болады және ... ... ... ... куәлерден жан-жақты жауап алу құқына (яғни ... және ... ... алу ... ... мән ... Бұл әдіс көп
жағдайда консультативтік өдіс деп аталады. Соттардың процеске ... ... ... ... ... ... бар. Континенталды құқықты
ұстанатын елдерде жалпы құқықты ұстанатын елдерге қарағанда судьялар
белсенді рөл ... ... ... ... ... ... рөл атқарады
(бұл осы жүйені «инквизиторлық деп ... ... ... ... жан-жақты жауап алуын ұйымдастыруына шек қойылған.
Халықаралық коммерциялық төрелік практикасы құқықтың екі жүйесінің
үйлесуін көрсетеді.
Жалпы құқықты ... ... ... ... өзі ... ... берген жауабына қатысты әлдеқайда белсенді және интервенттік
рөл танытып отыр, бірақ ... ... ... алу ... ... ... кезде тараптардан бір-бірімен олардың куәлері беретін жазба-ша
куәгерлік жауап алуды алмасуды талап ету дәстүрлі практика болып табылады.
Тараптар екінші тараптың ... ... ... ... ... ... өткізілгенге дейін мүмкіндігінше ертерек куәлердің жауабын ... ... ... ... тез ... де ... ... жауаптарды алмасуға байланысты жалпы құқықты ұстанатын елдердің
тарабының тындауда өз ... ... алу ... артық бола бастады.
Соған қарамастан тыңдаудың ерте сатысыңда куәгерлерден жауап алу ... және ... ... ... ... ... отыр. Жан-жақты
жауап алу рұқсат етілген төрелік ... ... ... беру үшін ... ... ... ... жан-жақты жауап алуға (басқаша айтқаңда
жан-жақты жауап алу кезінде пайда ... ... ... ... үшін ... қоюға) рұқсат етіледі. Жан-жақты жауап алуға ... ... ... ... ... ... барады.
Жоғарыда айтылғанындай кейбір елдер өз ісінің негіздерін ... ... куә ... ... ... ... салады немесе осы
тараптың атынан сөйлейтін заңгерге куәлерден немесе потенциалдық куәлерден
тыңдау өткізілгенше жауап ... ... ... ... осындай шектеулерге
ұшырағысы келуден бас тартқанда, олар осы ... ... ... ... заң ... ... ... дәрежеге дейін алып тастау
туралы келісімге келу жөнінде тілек білдіреді.
Сарапшы куәлар
Сарапшының ... ... ... ... ... ... ... қызу дауларға негіз болып жатыр. Жалпы
құқықты ұстанатын ... ... ... қорытыңды беру үшін әрбір тарапқа
өзінің сарапшысын ... ... ... біреуден артық ... ... ... ... үйреншікті болып табылады. Бұл
сарапшылар тараптардан ... ... ... ... бұл ... ... тәуелсіздік нақты деуден гөрі әлдеқайда көрініп тұрған тәуелсіздік
екенін (сарапшылардың ... ... ... ... ... ... өздерін жалдаушылардың істері бойынша қорғаушы ретінде шығып
сөйлеуді қоятынын көрсетеді. Континенталды құқықты ұстанатын елдерде ... ... ... ... үшін ... және тараптардың
төрелік процесіне қатысатын сарапшыны ... ... ... ... ... ... Осы ... оппоненттері тараптар
арасындағы барлық даулы мәселелерді төрелік сот шешу тиіс деп көрсетеді,
сондықтан ... сот бұл ... ... ... ... ... ... соттың сарапшысы тағайындалғанда, төрелік соттың сол рәсімге
байланысты ... ... ... ... оның орнына жай ғана
сарапшының пікірін қабылдауы жиі кездеседі, яғни сарапшының қорытындысы
төрелік сот ... ... ... ... ... және ол ... ... шешім шығаруға тиіс. Бұл даудың маңызды элементгері бойынша
төрелік процестің басталу уақытында тараптардың бақылауынан тыс қалғандарға
шешім шығаруға әкеп ... Егер ... ... шешу үшін ... төрелік сотты
тағайындауды қамтамасыз ете алмаса, ол өзіне әділетсіздік ... ... ... сезе ... жағдайда сарапшының алдында тұрған міндеттің бүге-шігесіне дейін
түсіндірілгендігі қамтамасыз етілуінің маңызы зор. Сарапшыны төрелік ... ... ол ... ... ... жасалуы мүмкін; бірақ
тараптар келісе алмаса, онда мұндай түсіндіруді төрелік сот жасау ... ... ... ... қорытындыны тыңдау өткізілгенге
дейін қарау үшін тараптарға жеткілікті уақыт берілетіндей жөне ... ... ... ... белгіленуге тиіс, ... ... ... деп ... және ... осылай тағайындауға рұқсат
берілсе.
Сарапшыларды тараптар тағайындағанда сарапшыларға дәлелдеме ұсыну үшін
сонымен қатар мерзім және форма белгіленуге тиіс осы ... ... ... Бұны ең ... ... ала кездесуде істеу ... ... ... жөне ... көптеген тәсілдері бар,
жөне олардың бәрі ... ... ... ... ... ... ... бар:
(а) Тараптар өздерінің сарапшыларының қорытындыларымен алмасуға тиіс
және олар мұны ... ... ... ертерек жасауға тиіс.
Қорытындыларды алмасқаннан кейін даулы мәселелер жөнінде келісу ... ... ... олар ... ... тындаулар қаралу керек
деген мәселелерге ғана көңіл бөлмейді.
(Ь) Сарапшылар ... ... ... ... істеуге мәжбүр
болғаңда, олардың дәлелдемелерін бір-бірден яғни бір мәселеден соң екінші
мәселені ұсыну ... ... еді. ... ... ... сот екі
сарапшының бір даулы мәселе жөніндегі дөлелдемелерін ... ... ... ... дейін қарайды. Мұндай рәсім төрелік сотқа ... ... оңай ... және ... мүмкіңдік береді.
Тындаулар
Егер төрелікд келісімнен алынып тасталмаса, онда тараптардың ... ... ... ауызша тыңдауларға көшуге қүқығы болады. Олар
тыңдауларды төмендегі мәселелер бойынша жүргізе алады:
(а) төрелік ... ... ... ... құқы бар ма жоқ па ... ала ... мәселелер бойынша;
(Ь) тараптар арасындагы негізгі даулы мәселелердің мәніне қатысты.
Дегенмен тыңдаудың бірінші үлгісінде төрелік соттың көп дәлелдемесі
болмаса да, ... ... ... екі ... де ... бола ... шыққан жері тағы да олардың тыңдауларға деген көзқарасына
әсер алады. Дәлелдемелер туралы параграфта ... ... ... ... ... ... ... туралы айтылғанындай ,
жалпы құқықты ұстанатын елдердің дәстүрі консультативтік көзқарас болып
табылады. ... ... және ... рет еске ... ... ... тараптардың бірі немесе төреші шыққан елдің соттары қабылдаган
көзқарасты тараптардың ұстануының және оны орындауының ... жоқ. ... ... ... ... ... ... тараптар
(төрелік институттардың төрелік процесті өткізу рәсімін қамтитын ... ... ... де өзіне қоса ала алатын) тындаулар өткізу
рәсіміне себепкер бола алады. Егер ... ... ... рәсіміне
себепкер бола алмаса, оңда төрелік сот өзінің тиісті нұсқауларын шығарады.
Сондай-ақ тыңдауда төрелік процестердің түрлі элементтерінің ... ... ... ... ... жөне ... ... секілді) бірге болуы және төрелік шешімнен бөлек ... ... ал ... өзі ... процестің шырқау шыңы болып табылады.
Егер тараптар тыңдаулардың тиімді өтетініне мүдделі болса, онда ... ... ... ... ... ... болу үшін тыңдауда олардан
нені ... ... ... ... зор. Осы мәселелердің барлығын
алдын ала кездесуде тындау өткізген кезде қараудың маңызы зор.
Тындаулардағы өкілдік
Тараптар әдетте тыңдаулар ... ... ... ... ... бар. ... қарамастан кейбір сауда ассоцияцияларының ережелері
бұған ... ... Чили ... кейбір елдер өздерінің аумағында
өткізілетін төрелік ... ... ... ... өкіл ... ... ... 1996 жылғы қыркүйек айында ғана Жапония өзінің
заңдарына Жапонияда өткізілетін ... ... ... ... ... атынан сөйлеуге мүмкіндік беретін
өзгертулер енгізді.
Тындаулар өткізуге дайындалу
Тындаулар өткізуге дайындалу белгілі бір ... ... ... ... ол әдіс ... ... ... төрелік институт жетекшілік ететін
төрелік ... ... . ... басқа жағдайда тараптар ... үшін ... ... ... ... ал онда дайындау жөніндегі
басты жауапкершілік талапкерге жүктеледі. Тындау ... ... ... егер ... ... ... орын ... келіспеген болса, онда
төрелік сот көрсеткен ... ... ... ... ... орын (мысалы,
тараптар тандаған қонақ үй немесе іскерлік орталық) егер онда ... ... ғана ... дел саналады. Бұл орын олардың құжаттарын
қосқанда тындауларға ... ... ... ... ғана ие ... ... ... катар ол процеске қатысушыларға
қажетті міндеттерге ойын ... ... ... ... ... ... Ол ... сонымен қатар ... ... ... ... тараптар арасында бейбіт келісім жасау мүмкіндігі
болатын болса, бір-бірімен кездесе алатын бөлмелер болуға тиіс. Және түптеп
келгенде төрелік ... ... ... ... ... естен
шығармау керек. Кез-келген елеулі төрелік процесте хатшының жұмысына немесе
компьютердегі жұмысқа деген ... ... ... ... деген
қажеттік пайда болады.
Егер тараптар басқаша келіспеген болса, онда төрелік процесті есікті
жауып қойып оңаша өткізеді.
Әдетте процесті өз ... ... ... жөніндегі басты
ауыртпалықты мойнына алған тарап бастайды. Негізгі басты тыңдауда бұл ... ... ... ... Бірақ соған қарамастан алдын ала ... ... ... ... ... қабылдамау туралы
берген өтінішін қарау тәрешінің құқықтық ... ... ол ... ... құқықтық жүйенің дәстүрлі көзқарасының мәні ... ... ... ... ... ... ... сөзін бастайды. Содан кейін
осы тараптың куәлардың дәлелдемелер ұсынуы және олардан жан-жақты жауап алу
болады. ... ... ... ... ... сөзі айтылып соның
дәлелдемелері ұсынылады. Тыңдауды бастаған тарап оны талап-арыз ... ... ... ... ... ... төрелікте
төрелік соттың екі тарапқа да тыңдаудың басында кіріспе сөз ... ... және ... кіріспе сөздерінен кейін олардың
дәлелдемелерін ... ... ... ... Кіріспе сөздер ұзақ
болмауға тиіс, ... ... ... ... ... сыйымды мөлшерде өз
ісінің мұмкіндігінше көп негіздемелерін тындау басталғанға дейін төрелік
сотқа ұсынылатын ... ... мен ... ... қолдайды.
Куәлік беру аяқталғаннан кейін әрбір тарап ... ... ... ... жауап ретінде өзінің ... ... ие ... ... ... шифрларын шешуді дайындауда мән бар. Қазіргі ... ... ... сонша, әлемнің көптеген бөлігіңде күндіз
болатын төрелік процестің шифрлары өткізілгеннен кейінгі ... ... ... ... ... ... да, ... сотқа да
қуәгерлер ұсынған дәлелдемелерді бақылап отыруда көп ... ... ... ... шешудің құны тым жоғары және осыған байланысты
барлық ... ... ... ... ... ... шифрларды шешу
әдетте көп сомаға және шешілуі ... ... ... орасан көп
санына байланысты істерде қолданылады.
Тараптардың біреуінің төреліка қатыспауы
Тараптар ... ... ... осы шарттағы рәсімдерді
орындай береді деп саналады. Алайда жағдай ... ... ... ... ... ... достық қарым-қатынас төрелік келісім жасау
кезінде ... ... ... ... неге ... ... олардың арасында
даудың болатындығына байланысты. Даудың сипаты тараптар немесе кем дегенде
олардың біреуі осы жағдайда болуға тиістіден ... ... ... ... ... бәрі ... ... төрелік процеске
мүлде қатыспауына әкеп соғады. Мұндай жағдай әсіресе төрелік сот ... ... ... ... кездеседі. Сонда не болады?
Төрелік келісім
Бірінші жүгінетін нәрсе - тараптар арсында жасалған төрелік ... hoc ... ... туралы тиісті дәрежеде жасалған келісім бұл
мәселені төрелік сотқа төрелік ... ... және ... ... және ... ... істеуіне қарамастан төрелік
шешім шығаруға рұқсат беру ... ... ... ... ... құқық
Егер бұл мәселе тиісті дәрежеде төрелік келісімге немесе осы келісімде
жасалған сілтеме көрсеткен басқа ... ... онда ... көз ... ... ... құқық болады. Бұл заңдардың бір-
бірінен елеулі айырмашылығы болады. Англия-ньң 19% ... ... ... параграфында тараптардың бірі жоқ болғанда төреші сотқа берілетін дауға
қатысты шешім шығара алатындығы ескерілген. ЮНСИТРАЛ Үлгілік ... ... егер ... ... ... келмесе және құжаттық дәлелдемелер
тапсырмаса, онда төрелік ... ... ... ... ... қарамағындағы дәлелдемелердің негізінде ... ... Егер ... процеске қолданатын құқықта, не төрелік процестің
өзінде осы мәселеге қатысты қажетті ереже болмаса, онда ... ... тұру ... төрелік сот шығарған кез-келген шешіммен оны орындау
барысында ашықтан-ашық келіспеу ... ... ... ... біреуі болмаған кезде өткізілетін ... Ех ... деп ... ... ... төрелікке қатысудан бас тартса да,
талакердің пайдасына шығарылған шешім өзінен өзі ... ... ... ... ... ... де ех ... тыңдауындағы істің
дәлелдемелері төрелік соттың талаптарын өзінің ісі тиісті дәрежеде ... және ... ... ... ... ... ... көрсету арқылы қанағаттандыру үшін талап етілуге тиіс[18] Егер
жауапкер тыңдаудағы ... ... ... келіспеу мүмкіндігінен
өзін-өзі айырса, талапкердің міндеті әрине әлде-қайда жеңілдетіледі.
Талапкер төрелік процеске қатысудан бас тартатын әдеттен тыс жағдайда
жауапкер төрелік ... ... ... үшін оның ... ... дәлелдеме келтіруге тиісгі болса да, төрелік шешім
талапкердің өз ... ... ... ... ... ... ... (ЮНСИТРАЛ Төрелік Регламентінің 28(1) бабын
қараңыз).
Төрелік процессте жеңген тарап өзінің пайдасына шығарылған төрелік
шешімді ... соң ... ... ... төрелік процессте ұтылған тарап төрелік шешімді орындайды;
төрелікте ұтқан тараптқа өз еркімен ... ... ... ... ... ... көсетілген міндеттерді қабылдайды (немесе кез-келген
белгілі бір қадамда жасаудан тартынады)
б) төрелік процессте жеңілген тарап төрелік шешімді орындамайды, бірақ
төрелік шешімді ... ... ... ... ... процессте жеңілген тарап төрелік шешімнің орындалуына
барынша кедергі жасайды;
б) және в) жағдайында төрелік процессте ... ... егер ол ... ... алу үшін ... ... ... нәтижеге жеткісі
келсе, тарап төрелік шешімді мойындап орындау үшін ... ... ... ... ... төрелік шешімді мойындап орындау үшін мүмкін
болатын қадамдардықарау осы ... ... ... ... ... Төрелік шешімді мойындауға кедергі келтіру үшін және оны орындау
үшін қолға алатын батыл ... мен ... аясы ... айқын
болады.
Төрелік шешімді тану және орындау.[20]
Төрелік шешімді тануға және орындауға ... ... ... дейін «тану» және «орындау» деген сөздерді қалай ... ... ... анықтап алған жөн.[21]
Төрелік шешімді тану тарап сот процесінде шығарған төрелік шешімге
сүйенгісі келетін жағдайда да қажет. Мұндай ... ... осы ... ... сот процесінде жүзеге асырылады және онда ... ... ... ... берілген талап арызына қарсы пікірдің элементі
ретінде ... ... ... ... ... арыз ... ... шарттың
алаяқтыққа байланысты күші жойылғандығын белгілейді). Соттан талап етілетін
нәрсе оның ... ... ... ... ... ... ... үшін міндетті болып табылатын шешім ретінде ... ... ... ... қарсы келмейтін өз ... ... ... ... ... ... шарттары мен ережелерін жеңілген
тарапқа күштеп орындатуға көмектессе, шешім орындалған деп ... ... ... міндетті түрде ұлттық соттар төреліктің
шешімін қабылдайды және бұл шешім ... үшін ... ... ... ... оны тануға әкеліп соғады.[22]
3.Қ.Р.заңнамасы бойынша төрелік шешімді тану және ... ... ... тану мен орындаудағы ұлттық заңнамалық мәселелер.
Ішкі және шетелдік төрелік шешімнің айырмашылығы ... ... олар көп ... бір-біріне сәйкес болса да, оларды тану және
орындау үшін ... ... ... ... ... ... шешім
өзі шығарылған елде танылуға және орындалуға ... ... де ... ... ... ... шығарылған елден айырмашылығы бар елде ... ... ... ... ... ... бәрінен: «Төрелік шешім қай жерде шығарылған?» деген бір ... Бұл ... ол ... тану және ... туралы өтініш берілген елдің
қоглданылып жүрген құқығына сәйке, сонымен қатар тараптар төрелік процесске
қолданамыз деп келіскен ... ... ... ... ... ... ... төреші оған қол қойған елде шығарылды деп санайды. Мәселен,
Англия жағдайында (Hiscox ... (1991)- ... ... ... 1996
жылғы Төрелік Актісімен оның күші жоылған) бұл әрекетті осы ... ... ... ... ... өткізілсе де, Парижде қол қойылған шетелдік
төрелік шешім ретінде қарады. Кейбір ... ... ... ... ... ... ... шығарылуға тиісті жерді
белгілейді.[23]
Мысалы:
(а) АТА Төрелік регламентінде ... ... ... шешімде
көрсетілген орында шығарылады деп көрсетілген. Осы орын ... ... ... ... ... Төрелік регламентінде төрелік шешім төрелік процес ... ... тиіс деп ... ... тану және ... ... рәсім.
Төрелік шешімді тану және мойындау жөніндегі ... ... ... және ... тиісті елдің құқығының толық ережелерінен табуға
болады. Егер ... ... ... ... болса, осыған байланысты бірде-бір
халықаралық конвенция немесе келісім маңызды болмайды, ... ... ... ... ... деп саналып, шығарылған
төрелік ... тану және ... үшін ... ... ... ... Шетелді төрелік шешімді тану және орындау жөніндегі
рәсім өтініш ... ... ... ... ... ... байланысты
болғандықтан, бұл мәселені егжей-тегжей қараудың қажеті жоқ. Алайда, ел ... ... ... ... ... тұрса,онда осы Конвенцияға
сәйкес өзіне мынадай міндеттеме қабылдайды:
(а) төрелік шешімдерді міндетті деп тану және ... ... іс ... нормаларына сәйкес орындау;
(б)ішкі шешімдерді тануға және орындауға арналғандармен ... ... қиын ... немесе жоғары баж салығын ... ... ... ... ... жеңген тарапқа заң немесе елдің
халықаралық шарты рұқсат берген шекте және ... ... ... ... ... ... сол елде ... шешімді тану және
мойындау жөнінде сұрау салынады.
Ол аз болса, ... ... ... ... және ... ... ... барынша шектелген. Төрелік тану және ... ... ... бар болғаны тиісті сотқа мыналарды тапсыруға тиіс:
(а) тиісті дәрежеде ... ... ... ... немесе сондай
шешімнің тиісті дәрежеде куәландырылған көшірмесі;
(б) нанымды төрелік келісім немесе сондай келісімнің тиісті ... ... ... ... ... ... ... сұрап
жатқан елдің ресми тілінде құжаттар дайындалмаған болса, құжаттар ... ... ... ... танылуы мен орындалуына бөгет жасау
Таңдау
Тарапдың біреуі төрелік процестің барлық кезеңдерінің ... ... ... өтіп, төрелік сот шығарған шешімге сөз жоқ
қанағаттанбайды. Бұл ... ... ... тыңдауы бар:
(а) егер төрелік процеске қолданылатын ережелерде (бұл ИДШХО-да немесе
сауда ассоцияцияларындағы бірқатар төрелік институттарда ескерілгендей)
апелляциялық ... беру ... осы ... ... ... ... органға апелляция беру.
(б)төрелік шешім мен шешім шығарылған елдің соттарында келіспеу.
(с) ... ... ... шығарылған елдегіден басқаша елде танылуына
және орындалуына бөгет жасау.
(д) бір ... ... ... (а), (б) ... (с) таңдауларын қолдану
қаупін өз мақсатына пайдаланып, төрелік шешімде сот ... ... ... ... ақшаның аз сомасы бар ... шешу ... ... ... ... ... төрелік шешімді қандай да болса қуана мойындау және орындау.
Пайдалануға болатын (а), (б) немесе (с) опциялары бірін бірі ... ... ... ... ... Осы ... ... (а), (б)
немесе (с) опцияларының әрбірінің пайдалануға болатын жағдайларын және осы
таңдау ... ... ... ... ... оларды қарау болып
табылады.
Төрелік ережелеріне сәйкес төрелік шешімнің үстінен шағым беру.
Бұл таңдау жай таңдау ... ... ... ... ... мақсаттарының бірі олардың ... ... ... ... және тез шешілуге тиіс екендігі. Үстіне шағым жазу осы
мақсатқа қайшы келеді сондықтан тараптар төрелік ... ... ... ... көбінесе әдейі алып ... ... ... ... ... бірқатар сауда ассоцияциялары ... ... ... ... ... жазу ... ... жағдайды жеке алғанда, үстінен шағым жазылатын төрелік шешімдердің
табиғатын анықтау, сонымен қатар осыған ... ... ... ... ... ... ережелер талдануға тиіс.[25](сауда
ассоцияцияларында өткізілетін төреліктер шығарған шешімдердің ... ... ... үстінен шағым жазылуы мүмкін, ал ... ... ... тек рәсімдік мәселерге байланысты шағым жазылуы
мүмкін).
Төрелік шешімдерді шығарған елдің ... ... ... ережелер.
Мұндай келіспеудің формасы және мүкіндігі:
(а) төрелік шешім шығарылған елдің қолданылатын құқығына,
(б) (шағым жазу ... ... ... ... ... ... шешіммен келіспеуге байланысты осы ... ... ... ... ... ... ... шешімде болады-мыс деп айтылып жүрген кемшіліктің мәніне
байланысты.
Төрелік шешіммен ... ... ... ... ... ... ... үміттене алатын бір жақсы оның
күшін жою ... ... ... күші ... ... ... орындауға
болмайды (бұған Франция секілді елдер, онда да белгілі бір ... ... ... күші ... да, ... тарап төрелік
шешімді өзгертудің нәтижесі ретінде ... ... ... көп ... ... өзгертілген төрелік шешімді соттың
ауыстыруы) немесе төрелік шешімді ұлттық соттың төрелік ... оның ... ... алып ... ... төрелік шешім қайта қаралсын деген
нұсқаумен қайтаруға (яғни кеін қайтаруға) қол жеткізеді.
Уақыт
Шығарылған ... ... ... ... бұл ... ... келіспеуге тиіс. Ең алдымен есте болатын нәрсе төрелік
процесте жеңген тарап өз ... ... ... ... ... ... шешімнің орындалуын айтқанынан қайтпай талап етеді және егер екінші
тараптың осы шешімді тіпті орындағысы келмегегенін ... ... ... үшін сот ... ... ... маңызды болып табылатын нәрсе
сол-төрелік шешіммен келіспеуге болатын уақыт ... ... ... ... ол ... ... және орындауға тиісті болған
кезде келіспеуге екінші рет әрекет жасауы мүмкін болса, онда бұл ... ... ... ... жеткіліксіздеу болады. Мысалы, төрелік
шешімдерді орындау жөніндегі Нью-Иорк конвенциясы белгілеген ... ... ... ... мүмкіндік бермейді.[26]
Форма
Төрелік шешіммен келіспеудің жолы елден елге ауысқан сайын айтарлықтай
өзгеріп отырады. ЮНСИТРАЛ Үлгілік Заңын қабылдаған ... ... ... байланысты сотқа өтінішпен баруға бірден-бір негіз ретінде оны бұзу
туралы өтініш беруге мүмкіндік береді. Тиісті жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін басқа
іс әрекеттерге бару үшін төрелікке төрелік талқылауды ... ... беру ... сот бұл өтініш боынша істі тоқтата алады.
ЮНСИТРАЛ Үглілік Заңының ... ... ... ... ... негіздері
баяндалған және олар іс жүзінде тура Н\ью-Иорк конвенциясының 5 ... ... ... танудан және орындаудан бас ... ... ... ... ... 34 бабы ... ... үстінен шағым
жазуға сілтеме жасамайды. Швецияның 1987 ... ... Жеке ... ... ... шешімнің күшін жоюмүмкіндігі ғана ескерілген.
Ол аз болса, осы Актінің 192 бабы тараптар ... ... ... олардың өз істерін құру орны Швейцарияда болғанға дейін ... ... ... ... ... ... күшін жою жөніндегі барлық
рәсімді алып тастауға ... ... ... ... 1996 жылғы Төрелік Актісі) соған
қарамастан белгілі бір ... ... ... ... ... ... туындайтын құқық мәселесі бойынша сотқа апелляция беруге ... Егер ... ... онда сот ... ... өзгерте
аладынемесе оның күшін жоя алады немесе төрелікке қайта қарау үшін ... ... ... ... ... ... онда ... төрелік
шешімнің үстінен шағым жазу құқығын алып тастай алады. Англияның құқығы ... ... ... жою ... ... ... жөніндегі ережелерді құқық
мәселелерінің негіздерінен басқа негіздерге сүйене отырып белгілейді.
Негіздер
Төрелік ... ... жою ... ... қарау туралы берілген
өтініштің барлығын санап шығу ... ... ... ... ... ... санап шығу мүмкін емес. Нью-Иорк конвенциясының 5 бабындағы ... ... ... және ... бас ... ... ... және жоғарыда айтылғандай олар ЮНСИТРАЛ ... ... ... ... ... Бұл негіздер ... бірі ... және ... ... ... ... ... қолданылатындығына қарай
осы ережелердің біреуіне немесе бірнешеуіне сүйене алады. Төрелік соттың
шешіміне әсер ете алатын ... ... ... ... ... жағдайда, егер олар тыңдау кезінде айтыла қалатын болса, төрелік
шешімді төрелік қайта қарай алады.[27]
Төрелік шешімді онымен ... ... ... ... ... ... ... кейін, төрелік процесте жеңген тараптың
жеңілген тараптың апеляция бергеніне немесе төрелік ... ... ... басқа бір өтініш бергеніне қарамастан , төрелік шешімді орындау
туралы не ... ... ... ... ... ... жоқ. Соған
қарамастан өтініш берген елдің құқығы төрелік ... ... ... ... ... ... алғанға дейін тоқтата тұруға рұқсат
бере алады. Келіспейтін тарап төрелік шешімде ... ... ... жағдайда ғана төрелік шешімді орындауды тоқтата тұруға болады.
3.2.Аралық соттардың шешімдерін тану мен ... ... ... ... ... тану және ... ... өтініш әдетте төрелік шешімге
талап арыз бойынша өзінің қарсы пікірінің бөлігі ретінде ... ... ... ... сот процессінде беріледі. Кейде (Hilmarton
ісіндегі сияқты) тарап ... ... ... тану ... өтінішті
артықшылықты құқығы туралы сот мәлімдеген сот процесіне енгізу ... бере ... бұл ... ... ... ... ... шешімді қарсы тараптың орындағысы келген кез келген ... ... ... ... орындау туралы өтініш берілген жағдайда алғашқы
қаралатын мәселе активтердің орналасуы ... ... ... ... ... ... Ұлтық сот төрелік шешімнің орындалуына осы соттың құқықтық
билік шегінде жатқан активтерге ... ғана ... ... ... ... бірқатар жеке заңдардың құқықтық билігінде болса, онда ... ... ... орындауға қажетті активтер жатқан құқықтық
биліктердің әрқайсысына бірнеше ... ... ... ... және
АҚШ сияқты бірқатар жекелеген заңдық құқықтардан тұратын бірнеше елдер ... ... жөн. Олай ... ... ... ... да ... да болған төрелік шешімді орындау туралы екі жеке өтініш
берілуге тиіс.[29]
Соған қарамастан жауапкердің ... ... ... маңызды
мәселе болып табылмайды. Егер активтер жатқан заңды ... ... шет елде ... ... ... ... туралы ереже
болмаса, шетелдік төрелік шешімді орындау ... ... ... ... ... ... ... босқа уақыт пен ақшаны желге шашу
болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ой ... тиіс. Бірақ уақыт өте келе ... ... ... есте ... ... ... ... клесі әрекеттер жүзеге асырылуы тиіс:
А) төрелік шешім рындалуға тиіс ... ... ... ... екендігін анықтау қажет. Төрелік ... ... ... ... ... ... болуы шарт емес, ол үшін төрелік шешім
орындалуға тиісті ел «өзара көмек туралы ... ... ... ... сүйенуге болмайтын жағдайда, пайдалануға
болатын басқа конвенциялар немесе екі жақты ... бар ... ... ... ... ... келісімдер болмаған жағдайда, ол
шешімде мүмкін тиісті конвенциялар немесе келісімдердің ... ... ... шешімдердің орындалуына көздейтінін ... ... ... ... ... құқығына жүгінген жөн. Мысалы:
(1)Англияда Жоғарғы Соттың рұқсаты бойынша шетелдік төрелік ... сот ... ... 1996 ... ... ... 66-шы
параграфы) секілді орындалатын болады; ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі англия соттарына
кәдімгі ... арыз ... ... ... ... ... төрелік шешім, егер оның шынымен бар екендігін
соған ... ... ... және оның орындалуы немесе ... ... ... ... келмесе (азаматтық іс ... 1498 ... ... ... ... ... ісінде
көрсетлігендей өзі шығарылған елде күші жойылған төрелік шешімді тану
Франциядағы халықаралық қоғамдық тәртіпті ... ... ... ... ... шетелдік төрелік шешімді тану және мойындау жөнінде
белгіленген тәртіп ... ... ... ... ... ... үшін әлде қайда қолайлы болып табылады.[30]
Әрбір жеке жағдайда басынан бастап шетелдік төрелік шешім орындалуға
тиіс елдің ... ... жөн. ... ... ... ... ... ол білуге тиіс, орындалатынын білсе
оның ... ... ... ... ... қатар ол төрелік шешім
орындалатын ... ... ... ... ... ... бар екендігі жөнінде өзіне жолыққан тарапты сақтандыруға тиіс.
Мысалы ... ... ... ... ... ... бұл
мемлекет осы конвенцияға сәйкес шетелдік ... ... ... ... ... керек.
Мерзім
Төрелік шешім танылуға және орындалуға тиісті ... ... ... ... ... ... ... шешімді орындау жөніндегі конвенция)
осы рәсім басталуы үшін ... қоя ... Бұл ... ... шешім танылуға
және орындалуға тиісті елодің заңгерінің көмегімен анықталуға тиіс.
Шетелдік төрелік шешімнің танылуына және орындалуына ... ... ... ... ... ... ... төрелік
шешімнің танылуы және орындалуы туралы өтінішке кедергі жасау үшін ... ... ... осы ... ... ... ... берген
өтінішке жауап беруі ғана талап етіледі. Төрелік процесте жеңілген тараптан
мұндай өтініш түскенге дейін, осы ... ... ... ... шешімнің орындалуы оңай болмайтын елег (мысалы Нью-иорк
конвенциясына қатысушы мемлекет болып табылмайтын елге) ауыстыра алса ... ... бір ... жасау талап етілмейді. Соған қарамастан осы елде
активтерді бұлайша ауыстырудың не себептен іске ... ... ... ... мүмкін.
Шетелдік төрелік шешімді тану және орындау туралы өтініш берілгеннен
кейін, бұл өтініш төрелік процесте жеңілген тарапта ... Бұл ... ... ... ... жауабы ретінде өтініш жөнінде қарсы
пікір айта алады. Қарсы пікір ... ... ... ... ... негізге байланысты болады. Жоғарыда айтылғандай шетелдік төрелік
шешімді тану және ... ... ... (жергілікті заңның ыңғайына
қарай):
(а) Нью-Иорк ... ... ... ... ... немесе екі жақты шарттың ережелеріне сәйкес,
(с) төрелік шешімге сәйкес пайда болған міндеттемелер негізінде сотта
іс қозғау арқылы немесе,
(д) төрелік ... ... ... елде ... ... Англияның
1996 жылғы Төрелік Актісінің 66 параграфына сәйкесшетелдік төрелік шешім
секілді орындалады) қол ... ... ... ... ... ... болады.
Нью-Иорк конвенциясына сәйкес беруге болатын қарсы пікір.
Шетелдік төрелік ... тану және ... ... ... ... 1958 ... ... конвенциясына сәйкес беріледі. Осы себептен
(және сондықтан осы кітаптың ауқымында төрелік шешімдерді ... ... қол ... ... басқа тәсілдеріне сәйкес берілген қарсы
пікірлерді қарау мүмкін емес) осы тарауда қаралатын ... ... ... Нью-Иорк конвенциясына сәйкес пайда болатын ... ... ... ... ... ... шешімді тану және орындау
туралы өтініш ... ... ... ... ... ... ... берілгенде, осы қарсы пікірлер пайдалануға болатын
қарсы пікірлердің түріне байланысты пайдалы көрсеткіш болып табылады.[32]
Жоғарыда аталып ... ... ... шешімді тану және орындау
туралы өтінішті осы өтініш шығарылған ел осы конвенцияға қатысушы мемлекет
ботлмаса д, егер ... ... ел ... ... ... бола ... « өзара көмек туралы ескерту асамаса да» (яғни бұл ел
шетелдік ... ... тану және ... үшін ... ... ... осы ... қатысушы мемлекттің
аумағында ғана шығарылған шешімдер Нью-Иорк конвенциясына сәйкес ... ... ... ... тану және орындау туралы өтінішке
айтылған дәл ... ... ... пікірлерді «коммерциялық ескерту» деген
бағаннан табуға болады. «Коммерциялық ескертудің» артықшылығын ... осы ... ... ... ... деп ... ел осы ... сәйкес коммерциялық деп ... ... ... ... ... ... төрелік шешімдердің төрелік шешім
шығарылған елдің Нью-Иорк Конвенциясына ... ... ... ... ... ... танылуына және орындалуына ғана
рұқсат етеді. Халықаралық коммерциялық төрелікте төрелік шешімді тану ... ... ... ... ... айту үшін осы ... тым сирек
пайдаланылады.
Шетелдік төрелік шешімді тану және орындау туралы өтінішке Нью-Иорк
конвенциясына ... ... ... ... ... ... себептер осы
Конвенцияның 5 бабында ... ... ... сот 5 бапта
баяндалған себептерге ... ... да бір ... пікір айтылған күнде де,
шетелдік төрелік шешімді танудан және орындаудан бас тартуға ... ... ... ... Сот ... қарсы тараптың қарсы пікірі әбден
негізді болғанымен, өтінішті қанағатттандырудан бас тартатын болса, өзінің
қалауы бойынша соттың шетелдік төрелік ... ... және ... ... ... бар.
Нью-Иорк конвенциясының 5 бабында баяндалған барлық негіздемелерді екі
топқа бөлуге болады.[34] Бірінші топқа ... ... ... ... келісім: Шетелдік төрелік шешімді тану және орындау туралы
өтінішті орындаудан бас ... ... егер ... тараптар өздеріне қолданатын заң бойынша белгілі
бір ... ... ... ... (бұл ... ... ... негіз болады) немесе;
(2) бұл келісім тараптар осы келісімді бағындырған заң бойынша
жарамсыз, ал ... ... жоқ ... ... ... елдің заңы бойынша
жүреді.
Тиісті іс жүргізу әрекеті: егер өзіне қарсы өтініш ... ... ... төрелік талқылауды тағайындау туралы ... ... ... ... ... ... ... өзінің
түсініктемелерін дәлелдей алса, қарсы пікір айтуға негіз пайда болады.
(с) Құқықтық билік: Қарсы пікір айтуға:
(1) аталған төрелік ... ... ... ... оған ... ... ... шығарылғандығы немесе
(2) төрелік шешімде төрелік келісімнің шегінен ... ... ... ... ... ... ... есертудің болғандығы ... ... ... ... табылады.
Соған қарамастан төрелік келісімнің немесе төрелік ескертудің шегінен
шығып кететін мәселер жөніндегі қаулылар төрелік келісімде немесе ... ... ... ... онда төрелік шешімнің ... ... ... ... ... ... ... бойынша қаулысы
бар бөлігін тануға және орындауға болады.
(б) Рәсім: Төрелік өткізудің тиісті рәсімдері орындалуға тиіс. ... ... егер ... ... негіз болады:
(1) төрелік органның құрамы немесе
(2) төрелік процес тараптардың келісіміне сәйкес келген жоқ немесе
ондай жағдайда ... ... ... заңына сәйкес келген жоқ.
(е) Шешім: Қорғаушылардың осы ... ... ... ... үшін ... болмағанын немесе
(2)осы шешім шығарылған елдің заңына сәйкес сол елдің құзырлы органы
шешімді бұзғанын ... ... ... ... ... ... бірінші топтан айырмашылығы мынада:
қорғаушылар тануға ... ... ... ... ... бір ... таоап етпейді. Ол аз болса, ол тарап қорғаушылардың өзін (оларға
соттың ... ... үшін ... ... ... ... еді) ... түрде
көндірмейді, себебі сот оны өзінше алады. Тиісінше егер өтінішпен ... ... ... ... танудан немесе орындаудан бас тартса:
(а) сол елдің заңына ... әр ... ... туғызған даудың мәні
төрелік арқылы реттелмейді немесе
(б) шешімді тану немесе оны орындау сол елдің мемлекеттік ... ... ... шешімді тануды немесе орындауды қолдануға ойдағыдай
қарсы тұрудың салдары.
Төрелік шешімді тануды ... ... ... ... ... тарап бұл даудың соңы деп ойлай алады. Бірақ егер ... ... ... ... ... болса, бұл дұрыс болмайды. Ондай тарап
мыналарды есінде ұстауға тиіс:
(а) төрелік шешімді ... ... ... ... ... ... оны ... немесе шешімнің қолданылмайтындығын білдірмейді.
Шешім қолданылмайтын елде танылмаса немесе ... ... ... ... ... ... ... өкілеттігінде танылуы немесе орындалуы
мүмкін.
(б) ол шешім мұндай қолданылу ... ... ... ... ... үшін ... емесе.
(с) ойдағыдай қарсы тұру Нью-Иорк конвенциясына негізделсе, онда
қорғауға басақа құқықтық ... қолы ... ... ... ... ... қарсы шешімді орындауға кедергі
сияқты үлкен қорған бьолып табылмайды. ... ... ол ... ... ... ... ... жеке жағдайда заңды
орындауға тырысатын мемелкет өзі үшін ... ... ... шешктерді
белгілеуге тиіс. Кейбір елдердің заңдары мемелкеттің ... ... ... ... ... ... ... істеген тарап аса сақ болған жағдайда, ол ... ... ... бас ... енгізуге тырысты. Құқықтын бұлай
бас тартудың пайдасы оны ... ... ... заңына сәйкес мұқият
тексерілетін болады.
3.3.Аралық соттардың шешімдерін тану мен ... ... ... ... 2004 жылы Қазақстан Республикасының көптен күткен заңдары
«Аралық ... ... және ... ... төрелік туралы»
сонымен бірге «Аралық соттар мен ... ... ... ... ... Республикасының кейбір заңнамаларына өзгертулер мен
толықтырулар енгізу туралы» Қ.Р. Заңы қабылданды. Бұл заңдар ... ... ... ... ... ... ... соттардың қайта өрлеуіне аса қажетті болып табылады.
Аралық соттар мен халықаралық коммерциялық ... ... ... ... сот пен төрелік екеуінің бір ұғым екендігін түсініп
алу қажет. ... ... ... сот» сөзі ... сот» ... ... ... соттың мәні сол, бұл дауды шешу ... ... ... ... емес ... ... ... тұрақты қызмет ететін (иститутционалдық) және
нақты бір дауды шешу үшін ... ... ad hoc) ... ... сот пен ... ... ... құзіретінің
айырмашылығы оның органдарының арасында емес (бір сот аралық, ... ... ... ... байланысты болады.
Яғни кез келген төрелік сот мемлекеттің ішкі және ... ... ... кез ... жеке және заңи ... ... және
резидент емес) кез келген төрелік сотқа, ол ... ... ... ... сот» немесе «халықаралық коммерциялық төрелік» болсын жүгіне алады.
Бұл жағдайда ... ... ... не ... ... туралы» немесе
халықаралық коммерциялық төрелік туралы» заңдар қолданылады.
Құзіреттерінің айырмашылығы ... ... ... ... 6 бабының 4 тармағында былай беріледі:
Егер, тараптардың ең болмаса бiреуі Қазақстан ... емес ... жеке ... ... және өзге де ұйымдар
арасындағы азаматтық-құқықтық шарттардан туындайтын ... ... ... төрелікке берілуі мүмкін.
Коммерциялық ұйым деп халықаралық коммерциялық төрелік туралы Заңның 2
бабы 9) тармақшасына сәйкес ... ... ... пайда табу
болып табылатын Қазақстан ... ... ... немесе шетелдік
ұйым.
Заңды тұлғадан шетелдік ұйымды бөлектеп қарастыруды кейбір елдердегі
азаматтық айналымға заңды ... ... ... ... қатысуға
жіберілетіндігімен (мысалы Ұлыбританияда толық ... ... ... ... ... 1101 ... 3 ... шетел құқығы бойынша заңды тұлға болып табылмайтын ... ... ... ... ұйым ... елдің құқығы
бойынша анықталады.
Мұндай ұйымдардың қызметіне, егер Қазақстан Республикасының құқығын
қолдануға болса, осы ... ... ... егер ... ... ... міндеттеменің мәнінен өзгеше туындамайтын
болса , олар коммерциялық ұйымдар болып ... ... ... ... ... ... ... жасауға болады: даудың тараптары болып
жеке тұлға және заңды тұлға, ... ... ... ... ... ... ... бірақ Азаматтық кодекстің коммерциялық ұйым
туралы ережелері қолданылатын ұйымдар танылады.
«Резидент» және «резидент емес» ... әр ... ... ... ... 24 ... ... реттеу туралы Заңның 1-1 бабының
5) және 6) тармақтарында:
«резидент»:
Қазақстан ... ... ... сондай-ақ уақытша шетелде
немесе Қазақстан Республикасынан тыс жерде ... ... ... ... ... орналасқан, Қазақстан
республикасының ... ... ... ... ... тұлғалар, сонымен
бірге Қазақстан Республикасының аумағында және одан тысқары орналасқан
олардың ... мен ... ... Қазақстан Республикасынан тысқары орналасқан
дипломатиялық, сауда және өзге де ресми ... ... ... ... ... барлық заңды
тұлғалар,олардың филиалдары мен өкілдіктері, сонымен бірге жеке тұлғалар.
«Резиденттер» ұғымы әртүрлі заңнамалық актілерде әртүрлі келтіріледі.
Валюталық заңнама ... ... бұл ҚР ... ... және ... емес, ҚР аумағында орналасқандары ғана.
«Резиденттер» ұғымына өз түсіндірмесін салық заңнамасында ҚР заңды
тұлғалары, ... ... ... ... ... ... деп ... М.К. Сүлейменовтың пікірінше халықаралық коммерциялық төрелік
туралы Заңның 6 бабының 4 тармағын қолдану кезінде валюталық реттеу туралы
Заңда бекітілген ... ... ... қолдану қажет. Бұл түсінік салық
қатнастарынан ... ... ... саларында қолданылады. ... ... ұғым ... ұғым ... есептеледі және тек ... ... ... ... шектеу.
Қабылданған заңдарда төреліктің құзіретіне ҚР заңнамалық ... ... ... шарттардан туындаған даулар ғана
кіреді. (Аралық соттар туралы Заңның 1 ... ... ... туралы Заңның 1 бабы) Бұл демек ... ... ( ... ... жоқ ... ... ... даулар) төрелікте қаралмайды. Бұл
төреліктің құзіретін айтулы шектеу және негізсіз.
Аралық соттың құзіретін ... ... сот ... Заңның 7 бабының 5
тармағында былай ... ... ... заңдарында
көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттің, мемлекеттік кәсіпорындардың,
кәмелетке толмаған адамдардың, заңда ... ... ... депм ... ... ... ... қатысушылар болып
табылмайтын адамдардың мүдделерін қозғайтын даулар, табиғи ... ... мен ... ... ... ... ... болып отырған субьектілердің көрсетілетін қызметтерді ұсыну, жұмыстарды
орындау, тауарларды өндіру ... ... ... ... туралы істер жөніндегі даулар аралық ... ... ... ... ... дауларды тым кең мағынада қарастырмау
керек. Басқа заңнамалық ... ... ... (Шетел инвестициясы
туралы, Инвестиция туралы) мемлекет мүддесін ... ... ... ... ... және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз
ету қажеттілігін айтуға болады.
Табиғи монополиялар субъектілерінің, ... мен ... ... үстем жағдайға ие болып отырған субъектілер: 1998 жылғы «Табиғи
монополиялар туралы», 19 қаңтар 2001 жылғы ... және ... ... ... 9 ... 19998 жылғы «Теріс пиғылды бәсеке туралы»
заңдарда анықтамасы берілген.
Аралық сот және заң.
Екі заңда да ... ... ... ... заңдылық
қағидасы бекітілген. Халықаралық коммерциялық төрелік туралы Заңда заңдылық
қағидасы деп, төрешілер мен төреліктер өз ... ... ... ... нормаларын басшылыққа алады. Яғни ... ... ... да қолданылуына болады.
Аралық соттар туралы Заңда заңдылық ... ... ... соттар
және соттар өз шешімдерінде ҚР Конституциясына, ҚР заңнамалық және өзге де
құқықтық ... ... ... ... ... ... заңда одан басқа заңдылық
туралы айтылмайды, ал аралық ... ... ... ... рет ... ... ... соттар шешім шығару кезінде ҚР заңдарын қатаң сақтауы
тиіс.
Бірақ тағы бір ... ... ... сот ... ... кезінде ҚР
Азаматтық іс жүргізу кодексінің нормаларын сақтауға ... ме? ... ... ... ... ... ... емес, бұл
түсінікті, халықаралық коммерциялық төрелік туралы заңда ... ... ... ... тек төреліктің шешіміне құзіретті сотқа
шағымдану, ... ... ету ... ... орындату
кезінде, яғни құзіретті соттың ... ... ... ғана ... ... соттар туралы заңға талдам жасай келе аралық соттар да төрелік
талқылау кезінде АІЖК нормаларын ... ... ... ... Мұнда
заңдылық және заңды сақтау қағидасы жөнінде сөз ... ... ... ... ... ... ... туралы Заңда да азаматтық іс жүргізу
заңнамасы туралы құзіретті соттың қызметін ... яғни ... ... ... ... кезіне байланысты айтылады.
Одан бөлек азаматтық іс жүргізу заңнамасы туралы жеке іс жүргізушілік
әрекеттер кезінде ескеріледі. Мысалы ... ... ... ... ... көзделген тәртіппен жасалуы тиіс.
Азаматтық іс жүргізу заңнамасы Заңның 23 ... ... ... ... ... ... ... былай: аралық сот талап арызды
қабылдап, өзінің ережесіне (регламентіне) немесе Қазақстан Республикасының
азаматтық іс ... ... ... ... ... ... ... қозғау туралы ұйғарым шығарады, тараптарға оның қаралу орны туралы
хабарлайды, жауапкерге талап-арызға жазбаша пікір беруді ұсынады.
Яғни азаматтық іс ... ... ... өте тар ... оның қаралу орны туралы хабарлау, жауапкерге ... ... ... ... ... де қамтиды. Және азаматтық іс ... ... ... ретінде: ережеге (регламентіне) немесе Қазақстан
Республикасының азаматтық іс жүргізу заңнамасының нормаларына сәйкес ... ... ... ... өз регламенті бар, ал арнайы дау ... ... сот та ... іс ... заңнамасына бағынбауы мүмкін.
АІЖК туралы аралық сот туралы Заңда басқа кездеспейді. Заң аралық
талқылаудың ... ... ... ... ... негізгі мәселеге аралық талқылаудың тәртібіне келер болсақ
тұрақты қызмет ... ... сот егер ... өзге ... ... тұрақты жұмыс істейтін аралық соттың регламентін қолдана отырып
аралық талқылауды ... ... ... ... сот ... бір ... шешу үшін
тараптар келіскен ережеге сәйкес жүзеге асырады («ad hoc» жай соты тұрақты
жұмыс ... ... ... ... ... «ad hoc» ... арналып
құрылған ЮНСИТАРАЛ регламентін қолдануы тиіс) Тараптар келіспеген ... ... ... немесе аралық сот туралы Заңмен анықталмаған
жағдайда аралық талқылау тәртібі аралық сотпен ... ... сот өз ... ... ... ... туралы
ережесіне және аралық сот туралы Заңға ... Егер ... ... сот ... заңмен шешілмеген мәселелер болса оны аралық соттың ... тек ... ... ... ... ғана ... және ... тікелей көрсетілген жағдайда (ол екеу-ақ) қолданылады.
3.4. Аралық сот шешімін атқарудың ерекшеліктері.
Халықаралық коммерциялық төрелік туралы Заңның 31 бабы 1985 жылы ... ... ... ... төрелігі туралы» Типтік заң
ЮНСТИРАЛ-ға толық сәйкес келеді және ... ... ... ... ... ... ... бірінің күшін жою туралы өтінімі
негізінде, және ... ... ... ... ... ... беруге тек поцессуалдық бұзушылық негіз болады (төрелік
келісімнің тараптарының бірі ... ... жоқ ... ... ... туралы немесе төрелік талқылау ... ... ... ... ... төрелік келісімде көзделмеген дау бойынша
шығарылса)
Одан басқа құдіретті сот шешімнің күшін өз ... ... ... ... жоя ... 1) төрелік шешім ҚР жалпы тәртібіне қайшы ... ... ... ... дау ҚР ... ... төрелік талқылаудың
пәні болып табылмаса.
Екінші негіздің мысалы ретінде еңбек туралы заңнға сәйкес ... ... ... ... ... ... және банкроттық туралы даулар
тек ҚР мемлкеттік сотында қаралды. Бірақ арнайы ... ... ... ... сот ... Заңның 7 бабының 5 тармағында ... ... ... ... ... Екі заң ... ... қаралды, және Парламент аралық сотқа бөлек және
халықаралық коммерциялық төрелікке бөлек әртүрлі құқықтық режим ... ... ... ... ҚР ... ... ... қолданылады, тек аралық ... ... ... ... төрелікте банкроттық туралы дауды қарауға ... ... сот ... ... ... ... туралы Заңнан туындап
отыр.
Жалпы тәртіпке ... ... ... кең ... ... ... жалпы тәртіп жалпы мүдддеге ұқсас келеді. ... ... ... ... ... негіз болмайды.
Жалпы тәртіп туралы ескертпе халықаралық жеке құқықта кең ... сол және ... ... ... жеке ... бойынша кодификациясы
бар барлық ... ... ... ... мен Кеңестер Одағының заңнамасында
да кездеседі.
Жалпы тәртіп ҚР ... ... ... ... қолдануға байланысты
қолданылады. АК 1090 бабында көрсетілгендей шетелдік ... егер ... ... ... ... ... қайшы келсе
қолданылмайды.(Қазақстан Республикасының жалпы ... Яғни ... ... Республикасының құқықтық тәртібінің негізі ретінде ... ... ... ... ... төрелік туралы
заңның 2 бабы 10) тармақшасында бекітілгендей, ҚР жалпы тәртібі ... ... ... ... ... ... негізін айтамыз.
Төреліктердің шешімін орындау мен оған шағымдану кезінде жалпы тәртіп
туралы ұғымды қолданбауға болмайды.Жалпы ... ... ... егер
төрелік шешімді мәжбүрлеп орындату немесе күшінде қалдыру ҚР ... ... ... ... ... құқықтық көзқарасымыз
бойынша мүмкін болмайтын салдар тудыратын болса қолданылады.
Сол ... ... ... ... ... ... өте ... Қазақстанда да Кеңестер Одағында да жалпы тәртіп ... ... ... ... жоқ. ... ... мемлекттік
соттары жалпы тәртіп туралы ескертпені қолданудан тұрақты ... ... ... ... ... ... ... шешімінің күшін жою негізіне
– заңдылық қағидасына қайшы келуді де енгізген.
Заңдылық қағидасы бойынша аралық соттар мен судьялар өз ... ҚР ... ... және ... да ... құқықтық
актілерінің нормаларына сүйенеді.(Аралық сот ... ... 4 ... ... құзіретті сот аралық соттың шешімдерін заңнамалық актілерге және
өзге де нормативтік құқықтық актілерге ... ... ... сот ... тек қана ... ғана ... Ол ... аргументтілігін тексеруге хақысы жоқ.
Аралық согттардың (төреліктердің) шешіміне шағымдану тәртібі.
Бұл тәртіп өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... 39-1 ... ... шешіміне шағымдану істері туралы
өндіріс» атты бөлімм енгізілді. Бұл дегеніміз аралық соттарға шағымдану
сот ... ... ... ... емес, ерекше өндіріс бойынша
қаралады.
АІЖК 331-1 бабына ... ... ... ... ... ... аралық талқылаудың тараптары, іске қатыстырылмаған бірақ құқығы мен
міндетіне қатысты заңда көзделген ретте сот ... ... ... ... АІЖК 331-1 ... ... ережеге сәйкес акралық
соттың дауды қарау орны бойынша сотқа шағымдануға ... бар ... ... ... отыз күн ішінде бере алады.
АІЖК 331-2 бабына ... ... ... ... ... туралы
арызды сот істі қозғалғаннан кейін он күн ішінде қаралады. Аралық соттың
шешіміне шағымдану туралы ... ... ... сот аралық соттың
шешімініңкүшін жою туралы не болмаса талапты ... бас ... ... ... ... ... ... шағымдануы мүмкін.
Сонымен бірге АІЖК-не 45-1 «Төреліктің шешіміне шағымдану туралы істер
бойынша өндіріс» атты бөлім енгізілді. Оның ... ... ... ... күшін өзгерту туралы өтінімді осы ... ... ... шешімді алған күннен бастап үш ай ішінде бере алады.
АІЖК-нің 45-1 бөлімі АІЖК-нің 5 «Халықаралық ... ... Яғни бұл ... ... ... қою ... і жүргізуге де
, ерекше іс жүргізуге де, сот ... ... ... ... ... ... ерекше тәртіп.Бірақ бұлай болмайды, бір поцедурада (аралық
соттың немесе төреліктің шешімі) бір жағдайда ... ... ал ... ... белгісіз.Сол себепті заң аналогиясы бойынша
төреліктің шешіміне ... ... іс ... АІЖК ... іс жүргізу
туралы ережесін қолдану керек.
2001 жылғы 12 маусымда шығарылған «Салық және бюджетке ... ... да ... туралы (Салық кодексі) 496 бабы 1 тармағына
өзгертулер мен толықтырулар енгізілді, бұл ... ... ... ... ... жою ... ... мемлкеттік баж мөлшері , жеке тұлға
үшін талаптың құнының 1 пайызы, ... ... үшін 3 ... ... және ... соттың шешіміне шағымдану субъектілері.
Төреліктің шешімін күштеп орындатудың субъектілерінің ... ... ... ... төрелік туралы Заңның 31 бабында
бұл туралы ештеңе айтылмайды және ... ... тек ... олардан басқа ешкім болмайтындығы белгілі.
Аралық сот туралы Заңның 44 бабы 1 тармағы бойынша аралық сот шешіміне
тараптар шағымдана ... ... 44 бап 2 ... ... ... ... ... «аралық сот шешімін тек тараптар ... ... ... сот ... ... жою ... арыз ... тұлға дәлел ұсына
отырып». Яғни ... ... жою ... ары бере ... басқа да ( тарап
емес) тұлғалар пайда болды.
Дегенмен заңи тұрғыдан өте ебедейсіз формула ... ... ... ... көрініс тапты. АІЖК 331-1 және 426-2 баптары
бойынша төреліктің немесе ... ... ... ... жою туралы өтінімді
төрелік талқылаудың тараптары ғана емес, іске тартылмаған құқықтары мен
бостандықтарына қатысты аралық сот ... ... ... үшінші тұлға да
бере алады.
Анығында төреліктің шешімі тек тараптарға міндетті болады әрі ... ... ... а ... Неге ... тұлға төрелік талқылауға
қатыстпай отыра шешімге шағымдануы керек, және не үшін тараптар арасындағы
қатынастарға ... ... ... ... қатысты онша қауіпті
емес, себебі онда ... ... тек ... ... негіз
болады, ал аралық ... ... ... ... ... қайшы келу жағдайы да жататындығын есте ұстауымыз керек.
Қос бапта да іске қатыспаған бірақ құқықтары мен ... ... ... шыққан үшінші тұлғалардың өтінім беру мерзімі
көрсетілмеген.
Қос ... да ... ... ... шешімін күштеп орындату
тәртібі жазылған. Халықаралық коммерциялық төрелік туралы Заңның 33 ... ... ... тану мен ... бас ... ... ЮНСИТРАЛ
типтік заңының ережелері мен 1958 жылғы 10 ... ... ... тану мен ... ... ... ... сай
келеді.
Аралық соттар туралы Заңның 48 бабы халықаралық құжаттардан ауылы алыс
емес. Шындығында мұндағы бір түйткіл атқару ... ... бас ... ... аралық сот шешімді соттың үкімі бойынша бекітілген,
жасалған қылмыс нәтижесінде шығарған болса.
Ұзаққа созылған ... ... ... ... 48 ... ... ... атқару парағын беруден бас тартуға
негіздердің қатарынан ... ... ... ... ... ... ... бас тарту негіздер іс жүргізушілік жағдайлар мен ... ... келу ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы
Заңмен аралық соттар үшін ... ... ... үшін ... ... 18-1 ... ... шешімін орындау» атты, сондай-ақ
төрелік шешімдерді мәжбүрлеп орындату туралы 425-1, 425-2, 425-3 ... (5 ... ... процесс, 45 бөлімде Шетелдік тұлғалардың
қатысатын істер ... ... ... ... ... үшін ... ... баж
мөлшері Салық кодексінің 496 бабының 1 ... 10) ... ... баж мөлшері айлық есептік көрсеткіштің 500 пайызын
құрайды.
Халықаралық коммерциялық төрелік туралы заңның әсер ету аясы.
Заңның ... ету аясы ... ... ... ... ... оған шағымдануға байланысты туындайды. ... ... ... ... ... ... болады ма және шетелдік
төреліктердің шешімін ... ... ... АІЖК нормалары қолданылады
ма?
Сұрақтың парадокстылығына қарамастан біріншісіне жоқ, ... ... ... ... ... ... ... заңның преамбуласы:
«Осы Заң ... ... ... ... аумағындағы қызметi процесiнде туындайтын қатынастарды,
сондай-ақ халықаралық коммерциялық ... ... ... және ... тәртiбi мен талаптарын реттейдi.» ... ... жайт ... ... ... ... ... төреліктің қызметінің барлық мәселесі және тек төрелік шешімді
орындауға ... ... ... ... ... ... шетелдік соттар мен төреліктердің шешімін
тану және ... АІЖК 426 ... ... ... ... туралы заңның преамбуласы мен 2
бабының 1 тармақшасында «төрелік» ... «ҚР ... ... төрелік» деген ұғымды береді. Сол себепті АІЖК 45-1 тарауында
ҚР аумағындағы ... ... ... ... ... айтылады.
Халықаралық коммерциялық төрелік шешімін мәжбүрлеп орындату жағдайы
қалай? АІЖК 425-1, 425-2, 425-3 баптары тек ҚР ... ... ... ... болады. Шетелдік төрелік шешімін орындау
Нью-иорк конвенциясының ережелеріне сүйенеді.
Нью-йорк конвенциясының 3 бабы ... ... ... ... ... ... міндетті деп таниды және оларды төмендегі
баптың шарттары бойынша осы шешімдерді тану және ... ... ... іс ... ... ... ... Осы конвенция
қолданылатын шетелдік төреліктің ... тану мен ... ... ... ... ... ... ауырырақ жағдайлар
мен баждардан көп баж салуға болмайды.
Осы баптан ... ... ... ... ... ... ... іс жүргізу заңнамасы қолданылады. Сол ... ... ... ... үшін АІЖК 425 бабы ... бола ... ... тәртіп ұлттық төрелік шешіміне қолдану үшін бекітілген
тәртіппен бірдей ... ... Сол ... АІЖК ... баптары
шеьелдік төреліктердің шешіміне де қолданылуы керек.
Аралық сот пен халықаралық төрелік туралы заңдардың жүзе асыру.
Бұл қабылданған ... ҚР ... ... (төрелік) жетілуне ықпал
етеді. Ең бастысы қызмет етудегі және жаңадан ашылған аралық (төрелік)
соттар екі ... ... ... ... да, ... еместер
арасындағыда дауларды қарай алады.
Қазіргі уақытта Қазақстанда 15 жуық ... ... ... ... ... ... ... арттыруда бір
мемлекеттің уәкілетті органы шығарған, оның ішінде шетелдік ... ... ... бір ... орындауы айрықша маңызды болып
табылады. Себебі құзіретті органның шығарған шешімі аумақтық сипатта ... ... мен ... ... тану мен орындаудың
құқықтық негізі ретінде мемлекеттің осындай шешімдерді тану мен орындауды
бекіткен ... ... оның ... осы ... ... болып
табылатын халықаралық шарттар жатады. АІЖК 425 бабының 1 ... ... ... мен ... ... ... Республикасында, егер
ол заңда немесе халықаралық шартта көзделген болса ... ... ... мен орындау туралы ұғымдардың басты ... сол, ... ... ... ... де қатысты жүзеге асуы мүмкін.
ҚР-да шетелдік төреліктердің шешімдерін тану мен орындауға қатысты
қоғамдық қатынастарды ҚР ... ... ... ... туралы»
Қазақстан Республикасының заңы мен «Атқару өндірісі мен сот орындаушылардың
мәртебесі туралы» заңы реттейді.
Аталған заңның 80-ші бабында ... ... ... шетелдік соттардың, төреліктердің шешімін осы ... және ... ... ... ... ... ғана орындайды. Егер
Қ.Р. ратификацияланған ... ... ... ... ... болса халықаралық шарттың ережесі қолданылады. АІЖК 425 бабына
сәйкес ... ... мен ... ... тану мен ... ... мен
жағдайы егер Қ.Р. халықаралық шартында өзгеше көзделмесе заңмен бекітіледі.
Жалпы алғанда Қ.Р. ... ... ... ішкі заңнаманың
алдында артықшылықтары бар екендігін айтады. ... ... ... ... ... ие емес.
Қ.Р. Президентінің 12 желтоқсан 1995 жылғы заң күші бар ... ... ... ... орындау және денонсациялау
тәртібі туралы» Жарлығына сәйкес халықаралық шарттарды Қ.Р. Парламентінің
ратификациялауға ... және ... деп ... ... сәйкес
Қ.Р. ратификациялаған халықаралық шарттар оның ... ... ... ... ... ... орындатуды қамтамасыз
ететін маңызды халықаралық шарттардың бірі 10 маусым 1958 жылғы «Шетелдік
төреліктердің ... тану мен ... ... конвенциясы (Нью-Иорк
конвенциясы).
Нью-Иорк конвенциясы:
Төрелік шешімді тану мен орындау ... мен ... ... ... ... ... ... кезінде жасалған бітімгершілік келісімге
таралмайды.
Конвенцияның пәні шетелдік төреліктің шешімі болып табылады. Төрелік
шешімді егер ол ... ... ... ... ол ... ... ... отырған мемлекетте ішкі деп ... ... ... ... тану мен ... бас ... жол беретін
негіздерде дауласуды қоспағанда, аумағында шығарылған шешімді қарау ... ... ... ... ... Конвенцияның қатысушы-мемлекеттері жалпы негізде
барлық төрелік шешімдерді ... және ... ... ... ... ... мүше емес мемлекеттерде шығарылған төрелік шешімдер,
б) Конвенцияға мүше емес мемлекеттердің құзіретіне жататын, тараптар
арасында жасалған келісінен туындайтын даулар ... ... ... өзара ықпалдастық қағидасының негізінде кез-келген Конвенцияға
қатысатын мемлекет Конвенцияның қатысушысы емес мемлекеттің ... ... ... ... ... ... бар. Конвенцияның I (2) бабына сәйкес «төрелік шешім» терминіне жеке
іс бойынша бекітілген төрешілердің ғана ... ... ... ... ... ... органның шығарған шешімі де жатады.
Конвенцияның күші тараптары жеке тұлға немесе заңи ... ... ... шығарылған шешімге тарайды.
Конвенцияның v бабына сәйкес төрелік шешімді тану мен орындаудан бас
тарту оның ... ... , яғни ... ... сондай-ақ бұл шешімді тану мен орындау елдің бұхаралық
тәртібіне қайшы ... ... ... ... ... өткендей Конвенцияның күші егер тараптары заңи немесе
жеке тұлға болғанда тарайды. Ал ... бірі ... ... ше? ... ... біреуі мемлекет болатын төрелік шешімге ... ... ... шешімдерін тану мен орындау бірнеше қатысушысы
мемлекет болатын келісімдермен қарастырылады.
Әдебиетте төрелік шешімдерді орындаудың ... ... ... себебі олардың арасындағы коллизияның ... ... ... ... ... ... ... бір
мемлекеттің уәкілетті органы шығарған, оның ішінде шетелдік төреліктің
шығарған ... ... бір ... ... ... ... болып
табылады. Себебі құзіретті органның шығарған шешімі аумақтық сипатта болып
келеді.
Аралық соттың ... ... ... ... ... да ... соттың (төреліктің) шешімін күштеп орындату
тәртібі жазылған. Халықаралық коммерциялық төрелік туралы ... 33 ... ... ... тану мен орындаудан бас тартуға негіз ... ... ... мен 1958 ... 10 ... Шетелді
төреліктердің шешімін тану мен орындату туралы Нью-Иорк конвенциясына сай
келеді.
Аралық соттар туралы Заңның 48 бабы ... ... ... ... Шындығында мұндағы бір түйткіл атқару парағын орындаудан бас тарту
негіздері ретінде: аралық сот шешімді соттың ... ... ... ... ... ... ... созылған пікір-таластың нәтижесінде заңның жобасынан 48 бабынан
заңдылық қағидасына қайшылықтың ... ... ... бас тартуға
негіздердің ... ... ... ... соттар туралы Заңнан
мәжбүрлеп орындаудан бас тарту негіздер іс жүргізушілік жағдайлар мен ... ... келу ... орындату тәртібі өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы
Заңмен аралық соттар үшін ... ... ... үшін ... АІЖК-не 18-1 «Аралық соттар шешімін орындау» ... ... ... ... орындату туралы 425-1, 425-2, 425-3 баптар
енгізілді (5 бөлімде Халықаралық процесс, 45 бөлімде ... ... ... ... ... ... ... орындату үшін төленетін мемлекеттік баж
мөлшері Салық ... 496 ... 1 ... 10) ... ... баж ... айлық есептік көрсеткіштің 500 пайызын
құрайды.
Шетелдік соттар мен ... ... тану мен ... ... ... ... осындай шешімдерді тану мен орындауды
бекіткен ұлттық заңнамасы, оның ішінде осы ... ... ... халықаралық шарттар жатады. АІЖК 425 бабының 1 тармағы бойынша
шетелдік соттар мен ... ... ... Республикасында, егер
ол заңда немесе халықаралық шартта көзделген ... ... ... ... мен орындау туралы ұғымдардың басты айырмашылығы сол, ... ... ... шешімдерге де қатысты жүзеге асуы мүмкін.
ҚР-да шетелдік төреліктердің шешімдерін тану мен орындауға ... ... ҚР ... ... ... төрелік туралы»
Қазақстан Республикасының заңы мен «Атқару өндірісі мен сот орындаушылардың
мәртебесі туралы» заңы ... ... 80-ші ... ... ... ... ... соттардың, төреліктердің шешімін осы заңда және Қ.Р.
ратификациялаған халықаралық шарттарда көзделген ретте ғана ... ... ... ... ... ... заңдағыдан өзгеше
ережесі болса ... ... ... ... АІЖК 425 ... ... ... мен төреліктің шешімін тану мен орындау тәртібі мен
жағдайы егер Қ.Р. халықаралық шартында өзгеше көзделмесе заңмен бекітіледі.
Жалпы ... Қ.Р. ... ... ... ішкі ... ... бар ... айтады. Бірақ әрбір халықаралық шарт
мұндай арнтықшылықтарға ие ... ... 12 ... 1995 ... заң күші бар ... ... ... жасау, орындау және денонсациялау
тәртібі туралы» Жарлығына сәйкес халықаралық шарттарды Қ.Р. ... ... және ... деп ... Конституцияға сәйкес
Қ.Р. ратификациялаған халықаралық шарттар оның ... ... ... төреліктердің шешімін мәжбүрлеп ... ... ... халықаралық шарттардың бірі 10 маусым 1958 жылғы «Шетелдік
төреліктердің шешімін тану мен ... ... ... (Нью-Иорк
конвенциясы).
Нью-Иорк конвенциясы:
Төрелік шешімді тану мен орындау ... мен ... ... ... ... ... ... кезінде жасалған бітімгершілік келісімге
таралмайды.
Конвенцияның пәні шетелдік төреліктің ... ... ... ... егер ол ... мемлекетте шығарылса, сондай-ақ ол ... ... ... ... ... ішкі деп ... ... деп
есептеледі.
Конвенция шешімді тану мен ... бас ... жол ... ... ... ... шығарылған шешімді қарау кіретін
соттың шешімді даулауына қолданылмайды.
Конвенцияға сәйкес, Конвенцияның қатысушы-мемлекеттері жалпы негізде
барлық төрелік шешімдерді таниды және ... ... ... ... ... мүше емес ... ... төрелік шешімдер,
б) Конвенцияға мүше емес мемлекеттердің құзіретіне жататын, тараптар
арасында жасалған келісінен туындайтын даулар бойынша шығарылған ... ... ... ... негізінде кез-келген Конвенцияға
қатысатын мемлекет Конвенцияның қатысушысы емес мемлекеттің ... ... ... Конвенцияның қолданылмайтындығын ескертуге
хақысы бар. Конвенцияның I (2) бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... төрешілердің ғана емес, сонымен қатар тараптар
жүгінген тұрақты төрелік органның шығарған шешімі де ... күші ... жеке ... ... заңи ... ... бойынша шығарылған шешімге тарайды.
Конвенцияның v бабына сәйкес төрелік шешімді тану мен ... ... оның ... ... , яғни ... ... ... бұл шешімді тану мен орындау елдің бұхаралық
тәртібіне қайшы келетін жағдайда жасалуы мүмкін.
Жоғарыда аталып ... ... күші егер ... заңи ... ... болғанда тарайды. Ал тараптардың бірі мемлекет болса ше? ... ... ... ... ... төрелік шешімге Конвенцияның
күші тарамайды.
Шетелдік төреліктердің шешімдерін тану мен орындау бірнеше қатысушысы
мемлекет ... ... ... ... ... орындаудың аймақтық келісімдерін жасаудың
тиімсіздігін, себебі ... ... ... ... мүмкін
екендігін айтады.
Халықаралық коммерциялық төреліктің артықшылығының бірі шетелдік
төрелік деп есептелетін шетел ... ... ... ... тану мен ... ... ... жетілдірілген жүйесінің
болуы.Халықаралық саудаға қатысушыларының шешімдерді күштеп орындатуға
деген сенімділігі ... ... ... ... арттыра
түсуде.
Бұл жүйенің негізін 1958 жылғы шетелдік төрелік шешімдердің шешімін
тану мен орындау туралы Нью-Иорк ... ... ... ... ... да ... шешімдерді тану мен орындату ... ... ... ол 1961 ... Европа конвенциясында, 1962 жылғы Москва
конвенциясында, 1965 жылғы Вашингтон конвенциясында 1992 жылғы шаруашылық
қызметті ... ... ... ... шешу ... жөніндегі
Келісім. Төреліктің шешімін орындау жөніндегі нормалар халықаралық сауда
келісім-шарттарында, өзара құқықтық көмек туралы ... ... ... ... ... шетелдік төреліктің шешімін күштеп орындатуды Нью-
иорк конвенциясы қамтамасыз етеді.Конвенцияда көрсетілгендегідей «шетелдік
төрелік шешім» деп ... мен ... ... ... мемелкеттің
аумағынан тыс мемлекеттің аумағында шығарылған шешім танылады.[39] ... ... ... ... үшін бір ғана критерий
пайдаланылады: оның шыққан ... егер ... ... шығарылса
«шетелдік» деп танылады. Сонымен қатар бұл ереже институтционалдық та ... ... де ... болады.
Бірақ мемлекеттің ішкі құқығының ерекшелігіне байланысты «шетелдік»
ұғымына басқаша тұрғыдан да қаралуы мүмкін. (ГФР –да шетелдік шешім деп ... ... ... ... ... ... ... де айтамыз. Жоғарыда аталған конвенцияның 1 бабында шетелдік шешім
деп ... ... ... мемлкетте ішкі деп танылмайтын ... ... ... бір ерекшелігі сол оның ... ... ... ... ... ... байланыссыз төрелік шешімді
орындай беру ді ... ... ... ... ... ... қатысушы-мемлекеттер көлемінен де кең. Конвенция өмір сүріп отырған
кез келген мемлекеттің аумағында шығарылған шетелдік ... ... ... ... ... мүше ... ... оған мүше емес
елдердің аумағында шығарылған шетелдік ... ... ... ... ... ... ... Осында ескертпені кезінде КСРО жасады. Бүгінде
Ресей бұл жөнінде ештеңе жасаған жоқ , сол себепті ол ескертпе күшінде ... ... ... қатысушысы емесе мемлкеттің аумағында ... ... ... үшін ... ... ... жүзеге асырады.
Келісуші мемелкеттердің аумағында шығарылған шетелдік төрелік шешім үшін
өзара келісім қағидасының керегі ... ... ... ... ... да ... туындауына
байланысты шарттық түрде болуы ... ... ... ... ... яғни қатысушы мемлекеттің аумағында шығарылған
шетелдік төрелік ... ... емес ... ... жағдайда оның
шешімін орындау.
Нью-Иорк конвенциясының ... ... ... мемлекеттерге
шетелдік төрелік шешімдерді тануға және мәжбүрлеп орындатуға міндеттейді
әрі тиісті құқықтық негізін салу ... ... Олар ... жағдайға
алып келеді:
1-мемлекет шетелдік төрелік шешімді өзінің ұлттық заңы бойынша танмиды
әрі орындайды; ... ... ... шешімнің орындалуы сұралып отырған
мемлекеттің шешімді орындауға құзіретті сот органы анықтайды:
2-мүдделі тарап орындау сұралып ... ... ... ... ... ... ... немесе тиісті түрде куәландырылған
көшірмесін,
б) төрелік келісімнің түпнұсқасын немесе тиісті түрде ... ... ... ... ... ... ресми тіліне аударылған
аудармасын;
3- төрелік шешімді тану мен ... ... 5 ... ... ... екі ... ... біріншіден, қарсы шешім шыққан тараптардың
өтінуі бойынша егер ол ... алса ... ... ... орындау
туралы өтінішті қарайтын құзіретті органның бастамасымен қолданылатын
негіз.
Негіздің бірінші тобы ... ... ... ... а) төрелік
келісім жарамсыз болса немесе б) ... ... ... ... ... ... немесе в) төреліктің құрамы немесе төрелік іс ... ... ... ... төрелік шешімді тану және орындаудан ... ... ... ... бұл ... ... ... бас тартуға
болатын тағы екі негіз бар, олар: г) егер шешім өзіне қарсы ... ... ... ... ... ... туралы тиісті
түрде хабарланбаған болса немесе басқа да ... ... ... ... (былайша айтқанда бұл тараптың іс жүргізушілік
құқықтары, оның ішінде төрелік талқылауға тең түрде қатысу құқығы бұзылса);
д) егер шешім ... ... ( ... ... ... ... ... оның күшін тоқтата тұрғызса немесе күшін жойғызса)
Екінші топта тек екі негіз бар. Орындау ... ... ... ... даудың объектісі бұл мемлекеттің заңы бойынша ... пәні бола ... ... ... ... шешімді тану мен
орындау бұл ... ... ... қайшы келсе орындаудан бас тартуы
мүмкін.
1961 жылғы Еуропалық конвенцияда төрелік шешімді тану мен ... ... ... жоқ. ... онда ... ... жарамсыз деп
шешім шыққан мемлекетте немесе шешім заңы бойынша шығарылған ... ... ... ... ... күшін жою басқа
мемлкеттерде оны тану мен ... бас ... ... ... ... аталған бабындағы күшін жою негізі Нью-Иорк конвенциясының
5 бабына сәйкес өзіне ... ... ... ... дәлелдеуі міндетті
тану мен орындаудан бас тарту негізімен сай келеді.
Шаруашылық қызметті жүзеге асырумен байланысты дауларды шешу ... ТМД ... ... ... тану мен ... ... ... Айырмашылық шаруашылық дауларды қараудың тәсілінің ерекшелігімен
алдын ала белгіленген және ол: ... ... ... ... ... тәртібі тек төрелік дауларға ғана емес, сонымен
қатар мемлкеттік соттарға да қатысты; екіншіден ... ... ... құзіретті бекітеді.
Келісім шешімді тану мен орындаудың ара жігін ажыратады. ... ... ... соттардың шешімдерін өзара таниды.[41]
Келісім тану үшін басқа ешқандай қосымша процедураны қарастырмайды. ... ... ... яғни бір ... ... ... заңды
күшіне енген шешімнен туындаған тараптардың құқықтары мен міндеттері кез
келген қатысушы мемлкеттің аумағындағы мүдделі ... ... ... ... ... құзіретті органдарының ешбір ... ... ... ... орындау үшін мүдделі тараптың сол туралы өтінімі түріндегі
қосымша процедура қарастырылған. Өтінімге ... ... ... ... ... ... түрде куәландырылған көшірмесі, шешімнің заңды
күшіне енгендігі ... ... ... ... ... басқа тарапты
хабарлағаны туралы дәлелдеме және атқару ... 9 ... ... ... бойынша орындау сұралып отырған
жердің құзіретті соты шешім ... ... ... тараптың өтініші
негізінде орындаудан бас тартады. ... ... ... ... бас ... негіздерінің арасында төрелік кеісіммен байланыстысы
жоқ. Сот егер: 1-Келісімнің қатысушы мемлкеттерінің бірінің ... ... сол ... ... сол пән ... және сол ... шығарған
шешім болса; 2-Келісімге сәйкес дау құзіреттіліг жоқ сотпен шығарылса; 3-
басқа тарап процес туралы хабарланбаған ... ... ... үшін
тиісті үш жылдық талап қою ... өтіп ... ... ... ... конвенциясы сияқты Келісім де өзіне қарсы шешім ... ... ... ... ... жағдайдың бар екендігін дәлелдеу
ауыртпалығын жүктейді.
Нормативтік актілер
1 Постановление ... ... ... ... от 4 ... г. NQ 356 «Об ... Типового положения о третейском суде для
разрешения экономических споров».
3. Типовое положение о третейском суде для разрешения ... .
4. ... ... ... ... Казахстан от 2 июля
1992 г. NQ ... «О ... ... о ... ... ... с ... хозяйственной
деятельности»
5. Соглашение о порядке разрешения споров, связанных ... ... ... совершенное в г.
Киеве 20 марта 1992 г. ... ... ... РК от 30 ... 1999 г. «О ... ... ... взаимного исполнения решений арбитражных, хозяйственных
и экономических судов на территориях государств - участников
Содружества»
7. Соглашение о ... ... ... ... ... и экономических судов на территориях государств -
участников СНГ, совершенное в г. Москве 6 марта 1998 г.
8. Указ ... РК от 4 ... 1995 г. NQ 2485 I ... Республики Казахстан к Конвенции о признании и
приведении в исполнение иностранных арбитражных решений»
9. Конвенция о признании и ... в ... ... ... ... в г. ... 10 июня 1958 г.
(Нью-Йоркская конвенция)
10. Указ Президента Республики ... от 4 ... 1995 г. ... «О ... ... ... к Европейской
Конвенции о внешнеторговом арбитраже»
11. Европейская Конвенция о внешнеторговом арбитраже, принятая в г.
Женеве 21 ... ... ... ... по ... ... и ... судебных решений в ... ... ... ... принятая 27 сентября 1968 г. ... ... ... по ... юрисдикции и принудительного
исполнения судебных решений в ... ... ... ... 16 ... 1988 г. (в извлечениях)
14. Документы Комиссии по праву международной торговли ... ... ... ... ... о ... ... принятый 21 июня 1985 г.
15. Арбитражный регламент ЮНСИТРАЛ IV. ... ... ... 2. Новый Регламент Лондонского Международного арбитражного
(третейского) суда, ... в ... 1 ... 1998 ... 3The London Court of ... Arbitration Rules (adopted to
take effect for arbitrations commencing оп ог
Соттық статистикалық мәліметтер бойынша материалдар
1. Жалпы юрисдикция бойынша обылыстық ... ... ... ... ... ... // Қазақстан Республикасының
юстициясы. – 2000. – № 12. – 54-57 беттер.
2. ... ... ... жалпы соттың қорытынды жұмысы, 2000 жыл
// Қазақстан Республикасының юстициясы. – 2001. – № 1. – ... ... ... сот ... ... Қазақстан
Республикасының юстициясы. – 2000. – № 8. – 55-57 беттер.
4. 1999 жылғы Қазақстан ... ... сот ... // ... ... ... – 2000. – № 5.
– 52-53 беттер.
5. 2000 жылғы Қазақстан ... ... сот ... // ... ... ... – 2001. – ... беттер.
Ғылыми әдебиеттер
1. Комаров В.В. Международный коммерческий арбитраж. Харьков, 1995.
2. Кудряшов С.М. ... ... в ... / ... ... ... 1995, NQ 3.
3. Лебедев С.Н. Международное сотрудничество в области коммерческого
арбитража. Международные конвенции, соглашения и ... ... ... ... М., ... ... С.Н. ... коммерческий арбитраж: компетенция
арбитров и соглашение сторон. М., 1988.
5. Международный коммерческий арбитраж в Швеции. Под ред. ... ... А.И. ... соглашения и практика рассмотрения
внешнеэкономических споров. М., 1985.
7. Мосс Д.К. Автономия воли в ... ... ... М., ... ... В.С. ... ... арбитраж в Российской
Федерации. Закон, регламент, комментарий. М., ... ... М.Г. ... ... ... Современная
практика заключения. Разрешение споров. М., 1996.
10. Третейский суд. Законодательство, практика, комментарий. Составитель
и автор комментариев Виноградова Е .А. М., 1997.
11. ... И.О. ... во ... ... ... СЭВ. М., ... Laurence Graid & other. International СЬаmЬег of Соmmегсе
Arbitration. L., 1990.
13. Аболонин Г.О. Групповые ... – М.: ... ... – 2001. – 256 с. ... ... и ... ... Александров Н.Г. Законность и правоотношения в советском ...... ... Н.И. Иск и его виды в ... ... ... Автореф. дис…канд. юрид. наук. Л. – 1951.
16. Вершинин А.П. Меры ... ... прав по ... // ... совершенствования законодательства о
защите субъективных гражданских прав. Сб. науч. тр. Ярославль. –
1988.
17. ... ... ... және ... қызметтеріндегілерге
арналған емтихан «Сұрақтар мен жауаптар» Алматы 2004, ... 365 ... ... Е.В. Курс ... ... М. – 1913.
19. Васильев А.М. ... ... ... аспекты
разработки системы категорий теории права. М. – 1976.
20. Виндшайд. Иск римского права с точки зрения сегодняшнего дня, 1856.
21. ... ... ... РК: ... / Под ... – М.: Былина. – 1998. – 504 с.
22. Гражданский процесс / Под ред. ... – М.: ... лит. ...... ... ... / Под общ. ред. С.Н. Абрамова. – М. – 1948. –
483 с.
24. Гражданский процесс: ... / Под ред. ... ... – М.: ... – 1998. – ... Гражданский процесс. Учебник для вузов / Под ред. ... изд. ... и доп. – М.: ... Спарк, Юридическое бюро Городец.
– 1998. – 544 с.
26. Гражданское ... ... ... / Под ...... Изд-во Свердл. юрид. ин-та. – 1974. –
324 с.
27. Гукасян Р.Е. Проблема ... в ... ... ... ... СЮИ. – 1970. – ... ... М.А. Гражданские процессуальные правоотношения и
процессуальные действия // Тр. ВЮЗИ. ... М. – ... ... М.А. Учение об иске (состав, виды): Учебное пособие. М. ... ... М.А. ... на иск. М., Л.: АН ... – 1949. – ... Гурвич М.А. Иски о присуждении // Уч. зап. ВЮЗИ. М. – ... ... М.А. ... на ... иска в ... и судебной практике
последних лет // Правоведение. – 1961. – № 2.
33. Гордон В.М. Основание иска в составе ... ... ... – 1902.
34. Давтян А.Г. Гражданское процессуальное право Германии. – М.: Городец-
издат. – 2000. – 320 с.
35. Добровольский А.А., Иванова С.А. ... ... ... ... ... М.: МГУ. – 1979. – ... ... А.А. Исковая форма защиты права (основные вопросы
учения об иске). М.: Моск. ун-т. – 1965. – ... ... ... Т. 1. – ... Жеруолис И.А. Понятие иска как процессуальной формы защиты права ... ... ... и ... прав граждан. Тарту. –
1977.
39. Зейдер Н.Б. Основные вопросы учения об иске в советском гражданском
процессе: Дис. … ... ... ... Саратов. – 1939.
40. Зейдер Н.Б. Элементы иска в советском ... ... // ... ... ... ин-та. Вып. 4. Саратов. – 1956.
41. Исаенкова О.В. Иск в гражданском судопроизводстве. Саратов: СЮИ. ... ... ... ... в РФ / ... С.А. Пашин. – М.:
Республика. – 1992. – 111 с.
43. Керимов Д.А. Философские ... ... М.: ... – 1972. – ... ... А.Ф. ... теоретические вопросы учения об иске в
советском гражданском процессе // Уч. тр. Вып. 3. ...... ... К.И. ... на иск и прекращение производства по
гражданскому делу ... ... // Сб. уч. ... ... ... ... Свердловск. – 1969.
46. Крашенинников Е.А. Право на иск // Проблемы совершенствования
законодательства о защите ... ... ... Сб. ... ... – 1988.
47. Крашенинников Е.А. Совершенствование исковой формы ... прав и ... ... ... // ... реформы
гражданского процессуального права и ... его ... сб. ... тр. Свердловск. – 1990.
48. Крашенинников Е.А., Носов В.А. Последствия истечения ... // ... ... ... в суде и ... науч. тр. Ярославль. – 1985.
49. Крашенинников Е.А. Право на защиту // Методологические ... ... Сб. ... тр. Ярославль. – 1986.
50. Курылев С.В. О структуре ... ... – 1958. – . 27. ... ... В.И., Старченко А.А. Логика. М. – 1982.
52. Кудрявцева Е.В. Обсуждение ... ... ... ... РК// ... ... – 1995. – № 20/21.
53. Машутина Ж.Н. Еще раз о преобразовательных исках // ... ... о ... ... ... ... ... Е.Я. Возникновение права на защиту // Проблемы права на
защиту и юридической ответственности. ... ... И.Б. ... право. М. – 1993.
56. Осокина Г.Л. Проблемы иска и права на иск. Томск: Том. ун-т. – ... ... ... Г.Л. Иск ... и ... – М.: ... – 2000. –
192 с.
58. Полянский Н.Н., Строгович М.С., ... В.М., ... ... ... ... М.: ... – 1983. – ... Пионтковский А.А. К методологии изучения действующего права // ... ...... – М. – ... ... И.А. ... ... права. – 1902.
61. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің жобасы//
Заңнама. – 2003. – № 20. – ... ... ... ... ... / Под ред. И.Б. Новицкого и
И.С. Перетерского. – М.: Юристъ. – 1999. – 544 с.
63. Рязановский В.Л. ... ... – М. – ... Ю. Г. ... Юрисдикция международного арбитражного суда
65. П.Я. Грешников. Опыт работы Третейского суда ... ... и ... ... ... судов в Республике
Казахстан
66. А.А. ... ... ... ... в ... кодексе Республики Казахстан
67. Л. Б. Избасова. Суд как институт права
68. ТЕ. Каудыров. Возможности третейских судов в сфере охраны ... ... К. В. ... Признание и исполнение ... ... М.К. ... ... ... при ... ... Казахстан: проблемы юрисдикции и исполнения решений в
свете Гражданского процессуального кодекса Республики ... Igo, Р. ... ... aboиt ... ... of the
Repиblic of Kazakhstan and Problems of Development of
-----------------------
[1] Берілген зерттеу әдісінің мазмұны туралы қар., ... ... ... ... II ... Құқық теориясы. Том I., 1996. С. 25-28.
[2] жат жерліктерді жеккөру
[3] Третейский суд: законодательство, теорияи практика И.П. Грешников 125
стр.
[4] ҚР-ның ... ... ... ... ... 6-бабының 4-тармағында бекітілген:
[5] 19.10.2001 жылы № 14 "Аралық соттардың шешімдерін мәжбүрлеп орындату
туралы арыздарды қараудың сот тәжірибесі туралы" ... Қ.Р. ... ... ... заңы 24 ... 2004 ... ... процесс М.К. Треушникова 2001 год 575 стр
[8] Қ.Р. аралық соттар туралы заңы 24 желтоқсан 2004 жыл.
[9] 24 желтоқсан 2004 жыл Қ.Р. ... ... ... ... 42 ... ... коммерциялық арбитраж, Марк Хьюлитт-Джеймс және Николас
Гоулд. 41 бет
[11] 1968 жылы 27 қыркүйекте қабылданған ... және ... ... сот шешімдерін мәжбүрлеп орындату және құзірет жөніндегі
Брюссель конвенциясының 25 бабы
[12] 1998 жылдың 1 ... ... ... ... талқылауға қолдану
үшін қабылданған Лондон Халықаралық төрелік (аралық) соты (ЛХТС) Жаңа
Регламентінің 26 бабы
[13] Қазақстан Республикасының АІЖК-нің 217, 221 баптары
[14] ... ... США В.К, ... 1985 г стр. ... ... ... в англиском процессе Е.В. Кудрявцева Москва 98 стр.
87
[16] Женева қаласында 1961 жыл 21 сәуірде қабылданған «Сыртқы сауда
төрелігі ... ... ... ... ... ... 22 бабы
[18] ЮНСИТРАЛ Үлгілік Заңының 25-бабы.
[19] ЮНСИТРАЛ Төрелік ... 28(1) ... ... о признании и приведении в исполнение иностранных
арбитражных решений, принатая в г. ... 10 ... 1958 ... ... В.В. Международный коммерческий арбитраж. Харьков, 1995 стр 55
[22] Конвенция о признании и ... в ... ... ... принатая в г. Нью-Иорке 10 июнья 1958 года
[23] Кудряшов С.М. Институтционный ... в ... ... ... №3
[24] Конвенция о признании и приведении в исполнение иностранных
арбитражных решений, принатая в г. Нью-Иорке 10 июнья 1958 года
[25] Лебедев С.Н. ... ... ... ... ... соглашение сторон М . , 1988 стр 245
[26] Международный ... ... в ... Под. Ред. ... М., 1984. 110 ... ... А.И. Арбитражные соглашение и практика рассмотрения
внешнеэкономических споров М., 1985 г. 96 стр.
[28] Мосс Д.К. автономия воли в практике ... ... М., 1966 г. 285 ... Г.К. ... Международный коммерческий арбитраж. Москва. Проспект
1997 г. стр 177.
[30] Хлестова И.О. Арбитраж во внешнеэкономических отношениях стран-членов
СЭВ. М., 1980 г. 74 ... ... ... 1958 ... ... М.Г. контракт международной купли продажи. Современная
практика заключения. Разрешение споров. М., 1996 г 233 стр.
[33] [34] ... о ... и ... в ... иностранных
арбитражных решений, принатая в г. Нью-Иорке 10 июнья 1958 ... ... о ... и приведении в исполнение иностранных
арбитражных решений, принатая в г. Нью-Иорке 10 июнья 1958 ... ... ... по ... ... и принудительного
исполнения судебных решений в отношении гражданских и коммерческих споров,
принатая 16 сентября 1988 года
[37] Ю.Г. ... ... ... ... ... ... законодательство, теория и практика. «IUS»
[38] Новое в ... об ... ... М. ... ... НИИ ... права КазГЮУ академик НАН
Республики Казахстан, Журнал «Юрист», 2005, №1
[39] Халықаралық коммерциялық төрелік туралы заң 2004 жыл 28 ... ... 1958 ... шетелдік төрелік шешімдердің шешімін тану мен орындау
туралы Нью-Иорк ... 1 ... 1961 жыл 21 ... ... сауда төрелігі туралы Еуропа конвенциясының
9 бабының 1 тармағы.
[42] 1992 жылғы 20 наурыздағы Шаруашылық ... ... ... дауларды шешу тәртібі туралы Келісім (Киев келісімі) 7 ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 101 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Прокурорлық айыптаушылық12 бет
Азаматтық іс жүргізу жайлы105 бет
Алихан Бөкейхан6 бет
Бәйге8 бет
Қазақ тарихи-этнографиясының экспозицияда алатын орны (тұжырымдама)14 бет
Қазақстанда валюталық операцияларды жүргізу ерекшіліктері10 бет
Әлихан жаңғырығы. Ә.Бөкейханов өмірі мен өлімі.11 бет
Адвокатураның құрылу сатылары28 бет
Аралық соттар: түсінігі, азаматтық юрисдикция жүйесіндегі орны, маңызы, мүмкінділігі, артықшылықтары88 бет
Арбитраждық шешімнің жарамсыздығы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь