Магия – наным сенімнің ерекше формасы ретінде

Тақырыбы: «Магия . наным сенімнің ерекше формасы ретінде».
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4.8
1. Магия халықаралық құбылыс ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9.20
1.1.Магия және дін ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21.33
1.2.Магия және ғылым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34.38
2. Этнографиялық әдебиетте магиялық салттарды классификациялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39.43
2.1.Магияның типтері мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44.80
2.2.Қазақстан жерінде магияның алатын орны ... ... ... ... ... ...81.85

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 86.89
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..90.91
Зерттеу тақырыбының өзектілігі.
Жұмыстың өзектілігі Ежелгі заманнан адамдардың ішінде ырымға сену, тылсымға сену, құдайдың көзге көрсетпей істегеніне сенбей, сиқыршылардың адам көзін еліктіріп істеген сиқырлары, өткен өмірін баяндап беруі, келешек өмірін алдын ала білгісі келу мақсатымен адам магиялык рәсімге кезігеді. Ертенгі куннің ашықталмауынан өтіп кете қоймайтын ішкі қорқыныш; құдіреті кушті құдайға сенімнің жоғалуы, рационалды білімнің жоқтығы, өзінің куш-жігерінің жоқтығын сезінуі, осылардын себебінің барлығын басқа бір тылсым куштің әсері арқылы іздейді. Осы өзін мазалайтын сұрақтармен адам сиқыршының көмегіне келеді, оның айткан рәсімдерін жасауда бірақ осыны өзі жасай отырып оның түпкі мақсаты не? және қайдан шығатына өзі көз жеткізе алмайды. Осы рәсімдерді жасай отырып адам магиялык рәсімдерді көп жағдайда дін ғұрыптарымен шатастырып алып жатады. Негізінде бұл құбылыстың көмегін діннен жақсы хабары жоқ және магияның шынында не нәрсе екенін білмейтін адам пайдаланады.
Магия – бұл тек кәзіргі кезде орын бермейтін, өткен заманның бір ұшқыны емес. Ол қазыргі кезде теледидар , радио т.б арқылы болуы мүмкін. Адамның қалауы мен арманы бар кезде біздің өмірімізде магияға орын бар. Шын мәнінде қарасақ газеттердің қызмет көрсету бөлімін ашсақ 100 паыз магия, африкалық магия, қара магия, ақ магия, магияны үйретемін, жол ашамын, бизнесті алға жұргіземін деген жарнамаға көзіңіз түседі.
Шын мәнінде осы магия дегеніміз не? Ол шынында адамға көмек бере алады ма? Көбіне адамдар бұл сұраққа бас қатырмайды. Біздің осы магияға байланысты дисертациялық тақырыпты алуымыз осы сұрақтарға жауап беріп оның не құбылыс екенін білу.
Магия мен айналысу үшін сиқыршы, иудей, христиан, мұсылман немесе т.б болу шарт емес. Магия ол дін емес, ол практика, бірақ дегенмен көптеген діндердің бір бөлігі. Магия мен әркім айналыса алады.
Бұл қалағанына жету өнері. Физикалық шындыққа сөз және әрекет арқылы жету. Адам күшімен жүзеге асқан ғажайып оқиға.
Бірақ біздің көбіне білетініміз ақ магия мен қара магия, ол шынында магияның қандай түрлері бар және қандай болып бөлінеді.
Магия деп әр түрлі бағыштаулар арқылы жеткен рухани күшті практикалык түрде қолдану. Ежелгі ғалымдар өмірлік күшті қолдануды іздеу кезінде еріктің де әсер ететінін байқады.
1) С. А. Токарев. Ранние формы религии. М.: 1990
2) Александр Мень. История религии. М.: 1990
3) Энне Мозер. История религии
4) Л.С. Васильев. Культы религии и традиции в Китае. М.: 1970
5) С. А. Токарев. Ранние формы религии. М.: 1990
6) http: // agat.net.ru / magic
7) Д-р. Панюс Окультизм. М.:1994
8) http: // agat.net.ru / magic
9) Қуран кәрім.
10) Религия и Общество: Хрестоматия по социологий религии М.: 1996
11) Сонда.
12) Малиновский Б. Магия, науки и религия. М.: 1992
13) В.Полосин миф религия государство. М.: 1999
14) Дж. Фреизер.Золотая ветвь.. М.: 1980
15) В.Полосин миф религия государство. М.: 1999
16) Идрис Шах. Магия востока. М.:1990
17) Колин Уилсон. Оккультизм. М.: 1994
18) С. А. Токарев. Ранние формы религии. М.: 1990
19) Колин Уилсон. Оккультизм. М.: 1994
20) Д-р. Панюс Окультизм. М.:1994
21) Религия и Общество: Хрестоматия по социологий религии М.: 1996
22) Сонда
23) Сонда
24) http: // agat.net.ru / magic
25) Александр Мень. История религии. М.: 1990
26) Малиновский Б. Магия, науки и религия. М.: 1992
27) Идрис Шах. Магия востока. М.:1990
28) http: // agat.net.ru / magic
29) Колин Уилсон. Оккультизм. М.: 1994
30) К.В кислюк О.Н Кучер.Религиоведение.Т.: 2003
31) Дж. Фреизер.Золотая ветвь.. М.: 1980
32) Малиновский Б. Магия, науки и религия. М.: 1992
33) Александр Мень. История религии. М.: 1990
34) http: // agat.net.ru / magic
35) Л.С. Васильев. Культы религии и традиции в Китае. М.: 1970
36) Сонда
37) К.В кислюк О.Н Кучер.Религиоведение.Т.: 2003

39) Религия и Общество: Хрестоматия по социологий религии М.: 1996
40) Сонда
41) Д-р. Панюс Окультизм. М.:1994
42) С. А. Токарев. Ранние формы религии. М.: 1990
43) Колин Уилсон. Оккультизм. М.: 1994
44) Сонда
45) http: // agat.net.ru / magic
46) http: // agat.net.ru / magic
47) С. А. Токарев. Ранние формы религии. М.: 1990
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ САЯСАТТАНУ ФАКУЛЬТЕТІНІҢ
МАГИСТРАТУРАСЫ
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ ... ... ... ... ...... СЕНІМНІҢ ЕРЕКШЕ ФОРМАСЫ РЕТІНДЕ.
Орындаған Дінтану бөлімінің
2-курс магистранты___________________ Кенжегулов Н.
Ғылыми жетекшісі филос.ғ.д.,
профессор ... ... ... жіберілді “_______” ___________ 2007 ж.
Кафедра меңгерушісі филос.ғ.д.,
профессор ... ... ... 2007 ж.
Реферат.
Магистерская диссертация состоит из введения, двух разделов, каждый из
которых делится на два ... ... и ... ... ... ... работы страниц.
Магические предметы знакомы большинству людеи; о них ... все, ... хоть что ... о ... ... ритуалов содержиться во многих
работах,написанных самими «адептами» и в комментариях их ... ... жить и ... как в ... так и в Азии.
Исследовать широту ее распространения не наша задача.
Магия играла ... роль в ... ... Иногда эта роль
становилась решающей, иногда второстепенной. Но в любом случае игнорировать
значение магии было бы ... ... ... а ... и ... магия медленно но
верно овладевала умами человечества. Ее наиболее ритуализованная форма
постепенно ... с ... все ... на Запад.
Иногда новые религии относились терпимо к древним магическим обычаям и
даже включали их в свою ... ... ... ... ... ... ... тайным знанием и сверхьестесвенной силой,
которую человечество могло поставвить себе на ... ... ... ... обшего с религией чем принято считать.
Большинство людей задаются вопросом: «Что же стоит за магией?» Дело ... что «за ... » ... чего ... ... исследователя раскрыть суть
этого явления и его скрытые возможности
Магистрант
Кенжегулов Н.
Мазмұны
Тақырыбы: «Магия – ... ... ... формасы ретінде».
Кіріспе.....................................................................
.....................................4-8
Магия ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2.2.Қазақстан жерінде магияның алатын орны.......................81-85
Қорытынды...................................................................
.........................86-89
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... адамдардың ішінде ырымға сену,
тылсымға сену, құдайдың көзге ... ... ... ... ... ... істеген сиқырлары, өткен өмірін баяндап беруі, келешек
өмірін алдын ала ... келу ... адам ... ... ... ... ... өтіп кете қоймайтын ішкі қорқыныш; ... ... ... ... рационалды білімнің жоқтығы, өзінің куш-
жігерінің жоқтығын сезінуі, осылардын себебінің барлығын ... бір ... ... ... ... Осы өзін ... сұрақтармен адам
сиқыршының көмегіне келеді, оның айткан рәсімдерін жасауда бірақ осыны өзі
жасай отырып оның түпкі ... не? және ... ... өзі көз ... Осы ... ... отырып адам магиялык рәсімдерді көп жағдайда
дін ғұрыптарымен шатастырып алып жатады. Негізінде бұл құбылыстың ... ... ... жоқ және ... ... не нәрсе екенін білмейтін
адам пайдаланады.
Магия – бұл тек ... ... орын ... өткен заманның бір ұшқыны
емес. Ол қазыргі кезде теледидар , радио т.б ... ... ... ... мен ... бар ... ... өмірімізде магияға орын бар. Шын мәнінде
қарасақ газеттердің қызмет көрсету бөлімін ... 100 паыз ... ... қара магия, ақ магия, магияны үйретемін, жол ашамын, бизнесті алға
жұргіземін деген ... ... ... мәнінде осы магия дегеніміз не? Ол шынында адамға көмек бере алады
ма? ... ... бұл ... бас ... ... осы магияға
байланысты дисертациялық тақырыпты алуымыз осы сұрақтарға жауап беріп ... ... ... ... мен айналысу үшін сиқыршы, иудей, христиан, мұсылман немесе т.б
болу шарт емес. Магия ол дін емес, ол ... ... ... ... бір бөлігі. Магия мен әркім айналыса алады.
Бұл қалағанына жету өнері. Физикалық шындыққа сөз және әрекет арқылы
жету. Адам ... ... ... ... оқиға.
Бірақ біздің көбіне білетініміз ақ магия мен қара магия, ол шынында
магияның қандай түрлері бар және ... ... ... деп әр ... ... арқылы жеткен рухани күшті практикалык
түрде қолдану. Ежелгі ғалымдар өмірлік күшті ... ... ... де әсер ... ... магия түсінігінің астында адамның ырымшыл іс-әрекеттерін пайымдауға
болады, яғни табиғаттан тыс түрде материалды ... ... ... ... мақсаты. Магиялық әсер шексіз түрде ... ... ... ... ... жағынан қарапаиым жартылаисанасыз ишараттан қиын және
салтанатты магиялық рәсімдер арқылы көп адамдардың ... ... ... ... : ... магия, қорғаушы магия, зиянкелтіруші
магия, кәсіптік ... ... ... ... ... ... рәсімдер
және оиындар жоғарғы дәрежедегі маңызды роль атқарды және атқарып жатыр.
Магия немесе сиқыр ... ... ... ... іс -
әрекеттерін пайымдауға болады, яғни табиғаттан тыс түрде материалды затқа
немесе құбылысқа әсер ету мақсаты ... ... әсер ... ... ... мүмкін. Олар бір-бірінен қиындық жағынан – қарапайым жартылай
санасыз ымнан қиын және ... ... ... ... көп адамның
қатысуымен айырмашылығы бар
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері
Бұл диссертациялық еңбектің негізгі мақсаты адамға магияның тарихы ... ... әсер ету ... ... ... ... ... асыру үшін диссертациялық зерттеуде
төмендегі міндеттер қойылды.
- Магияның шығу тарихын ... ... ... ... ... ... дінмен,ғылыммен өзара ұқсастықтары мен ... ... ... ... түрлері мен қазіргі замандағы түрлеріне
талдау жасау.
- Магияның классификациясын қарастырып, оның типтері мен ... ... ... екі ... ... тарауда магияның шығу тарихын, оның
адамзатта алатын орнын, ежелгі адамдарда ... ... мен ... болғанына, сол адамардын магиясы қалай болғанын оның не мақсатта
қолданғанына тоқталдық.
Бірінші тарау екі ... ... ... ... ... ... байланысымен айрмашылықтарын жаза отырып магияны, діннің бір бөлігі
ретінде қарастырдық. Дін мықты орнаған жерде магия ... ал ... ... әлсізденгенде магия өзін жақтастыратын жинап күштенеді.
Магия, дін сияқты ... ... ... ... ... ... бұл
сала рухпен және жанмен, көрумен оның құпиаларын жеткізушілермен және рудың
табиғаттан тыс ... ... ... қарғыстын құпия сырына алғашқы
сеніммен толықтырылады. Магия да, дін де тікелей мифологиялық дәстүрге,
өзінің таңқаларлық ... ... ... күту ... ... ... дін де ... өздерін қалай ұстайтынына байланысты олардын
әрекеттерін ерекшелетін табу мен салт жүйесімен қоршалған.
Магияны, діннен не ... ... ... және ... түсетін
ерекшеліктен бастайық: сакралды соларды магия әрбір ... ... ... ... ... ... ... қызмет ететін, қандай да бір
мақсат ... ... ... ... көрінеді. Бұл айырмашылықты
барынша терең денгейлерде қарастыруға тырысамыз. Магияның практикалық өнері
қатаң шекараларда анықталған. Және ... ... ... ... қарғыстар, жоралар және орындаушының жеке қабілеттілігі ... ... ... ... мен ... барлық көп түрлілігінде
діннің техникасы қарапайым емес; оның ... ... ... де, оның ... ... ... да ... ол
орындалатын функциясымен және сенім мен салт жораның ... ... ... бірнеше рет көрсеткен дәстүр алғашқы қауымдық қоғамда ... ... ... мен ... ... ... жөнінде болғанда біз бұл
әрекеттің ... ... ... ... Бұл ... ... салт-жора адамзат қоғамының, қауымның ... және ... ... ... көрсетеді. Бірақ бұл баяндау сиқыршылық
шығатын көзді ешқашан көрсетпейді; мұндай көз жоқ – ... ... ... ... ... ең басынана адамның тіршілік мүдделерінің
шеңберіне кіретін процестер мен ... ... ... ... магиялық салт, олар неге жетуге бағытталса уақыт бойынша болады
Екінші бөлімін магия мен ... ара ... орын ... ... ... біз ... жергілікті тұрғын ойлармен және магиялық
жөніндегі ұғымдармен ... ... Олар ... ... ... ... ... билік етуді береді деген жабайыларға тән қарапайым нанымға
саяды. Енді бұл ... ... - ... ... ... ... енді ... мен ғылым арасындағы қатынастарды ... ... ... ... екеуі де ... ... ... мен ... ... ... белгілі мақсаттарға
бағытталғандығымен ұқсас. Магиялық өнер практикалық мақсаттарға жетуге
бағытталған. ... да ... ... ... ... ... ... барынша тиімді деп саналатын әрекеттер әдісін тыңдайтын
принциптерге ... ... ... ... ... ... ... және магия арсеналын құрайтын заттарды талдау
барысында кездеседі. Магиялық ... ... жеке ... ... ... өнердегі магияға баратын адам қажеттілігінен өзінің
Диссертацияның екінші тарауы екі бөлімнен тұрады.Екінші ... ... ... ... ... қаралды.
Магиялық салттарды классификациялау мәселесі дін тарихының кезекті және
маңызды міндеттерінің бірін білдіреді. Бұл ... мәні ... ... ... Нақты материалды дұрыс топтау
зерттеушіні магиялық салттар мен ... ... ... ... ... ... ... пайда болу түсінігін жеңілдетеді.
Қазіргі ғылыми әдебиетте магияны классификациялау мәселесі лайықты орын
алмайды. Мұндай классификациялаудың әрекеті көп емес, мұнда ... ... ... деп ... ... ... ... болатын бағала
ойлар болса да. Қазіргі классификациялаудың дерлік бәрі сиқыршылықтың бір
жағынан – психологиялықтан шығады.
Магияны ... ... ... ... ... алғанда, немесе бірінші кезекте бір принципке: психологиялық
жағынан талдауға, яғни магиялық ... ... ... ... ... ... техникалық классификациялау.
Екінші тараудың бөлімдерінде магияның типтері мен түрлері ... ... ... ... түрі екеу ақ және қара ... ... тек екі түрде шектеліп шектелмеитіндігін қарастырамыз. Осыған
дейін айтылған ... ... ... мен ... бойынша топтау
онымен байланысмты ұғымдардың психолгиялық мазмұнынан шығады және ... ... ... ие. Бұл ... сиқырлық сенімдердің психолгиясын
түсінуге көмектеседі, арбаушылық салттарында магиялық ... ... ... ... үшін пайдалы. Бірақ мұнымен аталған
психологиялық ... ... Ол ... сиқыршылық тамырына
әкелмейді. Сиқыршылық салттың психолгиялық мазмұны олардың ... ... ... Оның өзі ... ... ... түрлерде атама алатын магиялық салттардың келесі түрлеріне
бөлеміз:
1. Зиян келтіруші магия;
2. Әскери магия;
3. Жыныстық (махаббат) ... ... және ... ... ... ... ... (табиғат) магиясы;
7. Басқа магияның қосалқы түрлері.
Біз келтірілген түрлердің әрқайсысын жеке ... ... ... ... олар материалдық кездейсоқ емес және
формальды ... ... іс ... ... ... ... топтау жөнінде. Сондықтан магияның түрленің әрбірін ... ... ... ... ... ... яғни зерттеудің негізгі
мақсатына әкелуі тиіс
Магияны ғұрыптық тұрғысынан карастыра келіп, ғальмдар әсер ету ... 1) ... әсер ету, ... (қол ... ... ... 3)
парциалды (тамакта, тағы баска нәрселер арқылы әсер ету), 4) имитативті
(ұқсас нәрсеге әсер ету) деп ... ... ... ... ... оқып толыққанды малімет ала аласыз
деп ойлаимын.
1. Магия халықаралық ... ... тыс ... шақыратын тұтастай ғүрыптар жүйесін құрайтын
көнедегі нанымдардың бірі - магия немесе тылсым ("ауызекі ... ... ... деп те ... Бұл да ... және тотемизм қатарлы дүниеге келген
құбылыс. Оның негізінде де рухқа, жанға иланым жатыр.
Магияның тарихи және ... ... ... адам ... Ол ... ... ... атты көлемді еңбегінде магияны көне дін
емес, қарапайым ойлау тәсілі, наным түрі ... ... ... ... ... ... жерде дін пайда бола бастайды. Дін қүдіретке сенім,
соған тәуелділік ... ... өзін өзі ... ... ... ... адамның ой қабілеті, әсіресе қауымдык құрылыс кезінде,
логикалық және пралогикалық деген екі бөліктен тұрады, біріншісі ... ... ... ... ... ... және ... болатын
жаратылыс, әлеуметтік құбылыстарымен байланысты, ойлаудың осы екінші ... тыс ... ... ... магиялық ойлаудың тууына
негіз болды, осылай әлемді діни ... ... тағы бір ізі ... санайды.
Осы мәселемен шұғылданған ғалымдардың тағы бірі -Б.Малиновский бастапқы
қауымдық құрылыста ... өз ... ... ... ... ... кабілетті болды. Бірақ, өз мүмкіндіктерінен тысқары нәрселер
алдына ... ... ... ... ұғымы қалыптаса бастаған деген
тұжырым жасайды. Ғалым өзінің "Магия, ғылым және дін" (1926) атты ... ... ... ... ... ... ... байланысты,
оның әлеуметтік қызметі - адамның ... ... ... ... ... ... ... 405-406 б
Магияны ғұрыптық тұрғысынан карастыра келіп, ғальмдар әсер ету ... 1) ... әсер ету, ... (қол ... ... ... ... (тамакта, тағы баска нәрселер арқылы әсер ету), 4) ... ... әсер ету) деп ... Ол сонымен бірге мақсатына карай:
1) әскери, 2) кәсіптік, 3) емдік сияктылар болып бөлініп кете береді.
Осылайша алғашқы адамдардың ойы мен ... ... ... ... ... ... көне діни түсініктердің тұтас кешені жасалған.
Олардан адамзаттың неолиттен бүгінгі ... ... ... ... ... ... мектеп классикалық емес философиялық бағыттың негізгі
ықпалдыларының бірі болып табылады. Бұл бағыт бәрінен бұрын марксистік ... ... ... ... оны Кеңес уақытында жоққа шығаруға
тырысып, ... ... ... ... шын ... тоқталатын болсақ,
франкфурттықтар (ХХ жүзжылдықтың 30 жылдарындағы франкфурттық Институттың
әлеуметтік зерттеу аумағына бір топ ... ... өз ... үшін иігілікті мақсат қоя білді: К.Маркстың теориясына сүйенумен
қатар, Хайдеггер мен З.Фрейдтің идеясын негізге ала ... ХХ ... ең ... оқиғаларын, оның әлеуметтік, экономикалық және мәдени
өмірін барлық жағынан тұтастай алып, қайта ... ... ... ... ой барысы әлеуметтік зерттеулердің мәліметтеріне
байланысты іске ... ... ... үміттендіретін жоспар
толықтай өз мақсатының ... ... ... Ұлтшылдардың уақтысында
ғалымдар алғашқыда Еуропаға, сосын Америкаға көшуге мәжбүр болды. ... ... ... екі ... әсер ете ... іргелі неміс ойшылдарының көпшіл мәдени жағдаймен немесе
әлеуметтік жобалардың тапсырысын орындаумен өзінің өмірін ... ... ... индустрия” толық іске асқан үрдісі алғашында үрей
туғызды. Мұнда Макс Хоркхаймердің (1895-1975) және Теодор ... ... ... тарихи талдау негізінде батыс ... ... ... сынау бағытын айқындайтын ... – атты ... ... ... диалектикасы”, батыстық мақсатшылдықты ... ... ... ... ... ... ... Жер
аударылған ғалымдар, гитлеризмнің жан түршігерлік әрекеттерінен үрейлене
отырып, бүкіл адамзатқа шығармашылықтың қайталанбас рухын сыйлаған Германия
баскесерлерінің ... ... ... ... сен мына мұржаның
түтінімен шығатын боласың” деген келемеждеудің және т.б. зұлымдықтардың
себебін түсіну үшін басынан ... ... ... ... бел ... ... батыс тарихын және дәстүрлі бағытын, ... ... ... ... ... Осыған байланысты олар екі негізгі
бағытты бөліп қарастырады. Біріншісі – адамның тірі қалу үшін ... ... ... мәжбүр болған сәттегі табиғаттың адамға билік жүргізуі.
Екінші – адамның еңбегімен ере ... оның ... ... ақыл-парасаттылығы арқылы табиғатқа билік жүргізеді. Бұл
кезеңді олар ағартушылық ... деп атай ... оның ... ... ... индустриалды қоғамға дейінгі тарихи уақытын ... ... мәні ... ... ашу ... ... жетіп, адам өміріндегі табиғатқа – билік ... ... ... ... ... Сол сәттен бастап
адам жай ғана көзге “кемел” болып көрініп, табиғатты ... ... ... ... ... адамның жаратылысынан берілетін өлу құқығының
өзі жатталынатын Освенцимде ... ... ... ... ... ие ... іске асырылуына өкініш білдіре келе Адорно мына бір
өшпес қанатты сөзді айтты: “Освенцимнен кейін өлең ... жазу ... ... М. Вебердің әлемдік шаруашылық тарихына деген
методологиялық ... ... ... және ... ... ... тарихын экономикалық рационализм жеңісінің
тарихы ретінде қарастыратынын айта кету керек. Бірақ, мұнымен қоса, тарих
экономикадан тыс ... діни және ... ... жіктік және басқа да
элементтерімен байланысты.[3] 153-154 б
Қытай туралы айта отырып, М. Вебер осы елдің ... ... ... ... алған, бірақ басқару істеріне
даярланбаған адамдар болып ... ... ... ... ... діни-магиялық сенімге негізделген. Мысалы, Қытайда ... ... ... ... ... ... ... кезде, геомантияға сай
даулы жағдай ... ... ... ... ... ... ... бір ормандарды, тауларды, бейіт бастарына тиіспей, ... ... ... ... Магия мен сиқырлыққа сенім Қытайда кәсіби
істің пайда болуы мен қалыптасуын тежеді. М. Вебердің пікірі ... ... осы ... ... ... ... ... төмен қабілетін тудырды. Себебі мұнда қалыпты жағдайларда ... оның ... ... ... ... дерлік тәртіпте ұстай алады
деп саналды. Ал ауыртпалық түскен кезде, өлең жазу өнері бойынша ... ... мен ... ... жылдамдату туралы жарлық
қабылданатын болған, олай істемеген жағдайда, тұрақталып ... ... ... ... мүмкін.[4] 62-63 б
М. Вебердің пікірі бойынша, ырымшылдық пен магияның ... тек ... жолы – ұлы ... ... жолы ... ... ... жағдай
қалыптаспады, ол батыс-еуропалық капитализм жағдайында орын алды. Және
мұндай ... ... ... ... ... ... мен техниканың
іргетасын қалады. М. Вебер дәл сол протестанттық, ... ... ... жер ... ... экономикалық рационализмді логикалық
соңы – капитализмге әкеледі.
Бұл көзқарас бойынша, әрбір ... үшін ... ... ... зор ... ... ... басқаша айтқанда, этикалық императив пен адамның
кемшіліктерінің арасындағы алшақтық болды. Әлемді жөнімен ... ... ... өзін де, ... де түбегейлі өзгерту қажет ... ... ... ... ... әділеттілік бұрыннан бар,
тек соны сақтап тұра алу қажет дегенді өздігінен-ақ ұғынылатын ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортасымен
қарым-қатынасында шиеленісті неғұрлым жоққа тән етті. Өз ойларын қорыта
келіп, М. Вебер ... ... ... ... ... ... ... талап етті, ал конфуциандықтарда бұл болмады деген
қорытындыға келеді. Сондай-ақ бұған шығыстық табиғатты ... ... ... болады (Бұл дәстүр туралы жапондық әлеуметтанушы М. Отая
былай ... ... ... ... ... ғана ... Ол
табиғатты бағындырып, оны пайдаланатын болатынына ... бола ... 408-409 ... – бұл тек ... ... орын бермейтін, өткен заманның бір
ұшқыны емес. Ол ... ... ... ... болуы мүмкін.
Адамның қалауы мен арманы бар кезде біздің өмірімізде магия орын бар. ... ... үшін ... иудей, буддист, мұсылман немесе т.б. болуы шарт
емес. Магия діндердің бір ... ... мен ... ... алады: әр адам
маг бола алады және магияның дәстүрлерін шырақ арқылы орындай алады.[6]
Магиялы ... ... ... ... ... ... сол жерде немесе қашықта әсер ... ... ... бұл
тәсілді ауыр науқасты және аффектацияны жазу үшін жиі қолданды. Элифас ... пен оның ... көп ... осындай төменгі образда зиян келтіруге тырысатын бақытсыз, өз
әрекеттерін орындай да алмайтын шығар. Осыған ... ол ... ... ету ... ... Сол ... өз құрбанына жасаған қылмысы
өзіне қайтуы мүмкін. Осы заман реакциадан құтылу үшін сиқыршылық өз ... ... ... ... ... оның ... ұстап немесе
онымен сөйлесуі керек: егер ... бұл ... ... ... ... ... ... мерзімінің ұзақтығы өз басына келеді.
Біз магияның «адам мерзімін ... ... ... ... Біздің күнімізде барлығы магиямен ... ... ... ... оның бар ... ... ... жоққа шығарып жатқанын көреміз.
Біздің ойымызша магия бар. Гипноз өзінің барлық сатысчында ... ... ... ... оның ... ... ... қажет.[7] 286 б
Сиқыр - сөздікте «көз байлай», «қол өнер», «алдату» таң қалдыратын әсер
болды. «адам психологиясына әсер ету» деген ... ...... көз ... елестетін құпия күштерге және ... ... ... әсер ету ... ... ... – жоралармен әрекеттер жиынтығы;
- Қалаған нәрсеге қол жеткізу өнері;
- Өзіндік шындықты жарату;
- Физикалық шындыққа әсер ету бар ... ... іс - ... Адам күшімен ғажайып оқиғалардың жүзеге асуы;
- Алистер Краули: - ерікке сәйкес өзгерістерді тудыру білімі ... ... ... сай ... тыс, ... ... Ибну ... - бір нәрсені айналдыру орнын өзгерту деген мағына
береді;
- Бедреддин ... - ... ... ... ... ... ... Исмайл Хаққы Измерли: - алдау, бос алдамшы, негізі жоқ нәрсе;
- Психологиялық діни терменологияда: - ... ... ... арқылы ақылға сиымсыз оқиғалардың пайда болуы;
- Жанды, жансыз болмыстарға кейбір күштерді қолдану, оларға әсер
ету, қалаған ... ... ... Табиғат құбылыстарына, адамға немесе жануарларға ақылға сиымсыз
жолмен әсер ету рәсімдер, іс - әрекетер;
- Тарихта: - ... ... ... ... әр ... іс - ... ... Түркілердің ескі леуфтиі: - себебі жасырын, нәзік емес ... ... ... ... оқиғалар белгілі бір себептермен жүзеге
асырылуда. Бір қарасақ, өмір белгісіз бір бағытта, ... Егер де біз осы ... ... ... ... жерде жүзеге асырыла алатын дәрежеде болсақ, сондай
болатын болса өзгерті – сиқыр;
- Бұл ... ... орны жоқ, ... бір ... ғана ... ... ... теледидармен, компьютермен немесе ... ... өмір ... ... Адамның қалауы мен арманы
бар кезде, осы өмірде сиқырдың орны ерекше. Сиқыр көмегімен сол
теледитдарды, компьютерді, жеңіл ... ... ... ... үшін ... ... баптист болуы міндетті емес.
Сиқыр – тәжірибе, дін емес, бірақ ... ... ... ... ... ... діни ... болуы міндетті емес. Сиқыр ... ... адам ... ... бола ... жалғыз және топпен жүзеге асыруға болады.
Магияның түрлері ... ... ... 4 түрі ... ... ... – затқа тікелей әсер ету арқылы.
2. Ұқсас нәрсеге (имитация) заттың көшірмесі ... оның ... ... әсер ... ... магиясы – жаман нәрсені аластау.
4. Тазалау магиясы.
Мақсатына байланысты 6 түрі бар:
1. ... ... Ауа – ... әсер ... ... ... (жер өңдеу, аң аулау т.б.)
6. Зиянды.
Құран – Кәрімде Бақара ... 102 – 103 ... ... ... ... ... тауратты қойып) Сүлейман (ғ.с) ның патшалығы заманныдағы
шайтандар оқыған (сиқырға ) ілесте. Сүлейман (ғ.с) ... ... ... ... шайтанда адамдарға сиқыр үйрету кәпір болды. Олар бабылда
«Һарұт: Марұт» атты екі періштеге ... ... Ол екі ... ... үшін ... ... ... деп айтпайынша ешкімге үйретпеген.
Сонда да олар, екеуінен: ер-әйелдің арасын айыратынды үйрететі еді. ... ... ... зиян бере ... Олар ... зиян ... бермейтін нәрсені үйренетін еді. Расында олар оны ... ... ... ... сиқыр үйренгенге) ақыретте несібе жоқтығын
білді. Олар өздеріне нендей жаман нәрсе сатып ... ... ... (102). Егер олар иман ... ... ... әрине Алла жанын
қайырлы сауап болар еді.Егер олар білген болса (103). [9]
Магяи – сиқыр табиғат белнгілер ... ... ... мен ... ... жрғарғы күшт рқылы әсер ететін құбылыс ... ... ... ... ... болады. Рефлекторлық әсепр
берген.
Сол үшін ... ... ... ... - осы практикаға
байлансты болды.
Ғылыми әдебиеттерде магияны классификациялау бар. ... ... ... ... мына ... ... Имитативті
2. Инициалды
3. Парциалды
4. Вербалды.
Сонымен қатар аралас түрлері де бар. Магиялық әрекеттер мен ... ... ... олар пал ... ... ... болжаулар, әулиелері
және шайтандар (ведьма). Тарихи даму барысында бұлар ... ... ... ... ... ... ... және заңсыз болады.
Бірақ шіркеу қызметкерлерінің өзі кейде ... ... ... ... ... ... ... б
Бұл – қалағаныңа жету өнері. Физикалық ... сөз және ... әсер ету. Адам ... ... ... ғажайып оқиға. Магияны жалғыз
және топпен жүзеге асыруға болады.
Бұл өнердің ондаған түрі бар: ... ... ... ... салт
дәстүрлі, әртүрлі діни формалардың магиясы, жақсы және жаман ... ... ... күннің анықтауымыздағы өтіп кете қоймайтын ... ... ... ... ... ... ... жоқтығы, өзінің күш. Жігерінің жоқтығын білуі, басқа
бір тылсым күштің әсері арқылы жетіді ... 2. ... деп әр ... ... арқылы жеткен рухани күшті
практикалық түрде қолдану.
Ежелгі ғалымдар өмірлік күшті қолдануды іздеу кезінде еріктің де ... ... 513 ... немесе сиқыр түсінігінің астында адамның ырымшыл іс - әрекеттерін
пайымдауға ... яғни ... тыс ... ... ... немесе
құбылысқа әсер ету мақсаты магиялық (сиқырлық) әсер шексіз түрде әртүрлі
болуы мүмкін. Олар бір-бірінен ... ...... ... санасыз
ымнан қиын және салтанатты магиялық рәсімдер арқылы көп адамның ... бар. Олар ... ... да ... ... магия
(тәуіпшілдік), қорғаушы магия, зиян келтіруші магия ... ... ... ... да ... ... ... рәсімдер және ойындар жоғарғы дәрежедегі
маңызды роль атқарды және атқарып жатыр.
Магия – барлық діндердің ежелгіден ... ең ... ... ... тірі бір, ... бөлігі.
Магияның пеандерталдарда болғаны туралы да пікір бар. Жоғарғы дамыған
христиандық, буддизм, ислам сияқты діндерде магиялық рәсім ... ... ... роль ... ... ... ... өмірге сенбейтін
парасатты адамдар жиі магияға сенеді: ... көз ... ... ... ... т.б. сенеді[12] 86-87 б
Біздің уақытымызды көптеген елдерде тек ескі магиялық рәсімдер ғана
емес сонымен қоса жаңа ... сай ... ... Магиялық рәсімдер, ырым
амалдары, жүргізушілер, ... ... ... артистер арасында,
құмар ойыншылар арасында, жас оқушылар арасында да бар.
Діндер тарихы мәселесінде магия мәселесі өте түсініксіз күнде ... ... оның ... ... ... әртүрлі керек десе қарама қайшы
пікірлер айтылған, айтылып та келе ... ... ... магияда
барлық діннің элементін көрсе енді бірі, керісінше бұл екі құбылысты ... ... ... ... ... ... оның ... кезеңдерінде магия үлкен
роль ойнайды.
Консигаген профессоры Альфред Леманна магия ырымынан бөліне ... ... де ... көзқарасқа да қайшы деп санайды. Ырым – бұл теория, ол
магия – осы ... іске ... ... шығатын әр іс ірекет – магия.
Магия негізгі тек және адамдар өз мақсаты үшін ... ... ... ... діннен бөлек: барлық діндер әлеуметтік қоғамға
байланысты ғибадатханасыз дін ... ... ... керісінше әрқашанда
жеке; магияның өзінің рәсімдері, салтанаты, өз догматы, мифі бар.
Дюркгеимнің шәкірттері А. Юбер және М. Мос ... ... ... ... ... ... соңына жеткізгісі келеді. Діни
және магиялық рәсімдер әртүрлі адамдармен, әр ... ... әр ... ... Діни ... жарықты көп адамдарды іздесе, магиялық ... ... ... іс ... әдетте орманда, қараңғы жерде түнде жасалады. Ал
діни тәжірибе әрқашанда арманы және көпшілік ... ... ... әрдайым жеке немесе тұлғалар жұмысы, яғни іс - әрекеттері құпиялық
пен жеке жасалады. Авторлар магнияның дінге ... ... ... ... және оның ... жүрушілердің нанымдары мазмұны бойынша тек
магияның бір түрі қара ... ... ... ... ал одан ... магияның
басқа түрлері емдік, қорғаушы, шаруашылық магия т.б. түрлері бар емес ... ... ... ... еш ... ... 160-161 б
. Магия мен дінді ағылшын этнографы Джеимс Фрезер басқа ... ... Оның ... ... негізінде ғылым негізделген принцип:
тұрақтылыққа сендіру, табиғат күшінің біркелкі әсері жатыр. ... дін ... ... және ... ... оның ... тыс күштер жүріп жатқан жағдайға араластыруында. Магия осындай
бейне мен дінге қарсы: магия адамның өз ... ... әсер ... жетуімен негізделсе, дін болса жеке ... ... 19 ... Тон (1924) ... ... ... ол ... күштерді
зорлау методын пайдаланады деп санайды. Ол ... адам ... ... ... ... ... ... Осыған ұқсас Э.д.
Вестермарктың көзқарасында дінде адам табиғаттан жоғары күштерге табиғи
жолмен әсер ... ... ... табиғи және табиғаттан жоғарғы күштерге
табиғаттан тыс күштермен әсер етеді.[15] 160 б
Магияны мантикалық рәсімдермен (дивипация, пал ашу) ... ... ... ... ол ішкі ... ... Оның ... бір қандай жағдайды әкелу емес – тек соны ... Пал ... ... ... – адам табиғи жол біле алмайтын нәрсені
білу. Мантикалық рәсім ішкі формасы бойынша ... және жиі ... ... ... ... сөзі – дәл және ... ... пал ашу
рәсімдеріне кірмейді.
Басқа магия және мантика ... ... ...... ... ... магия және мантика рәсімдерінен айырмашылығы бұл жерде адам ... тек ... ... ... ... ... іс - ... әрекеті, табиғаттың ауысуы, өз ... түс көру ... ... ... ... ... ... Осы немесе басқа ырымды
біліп жақсы немесе жаманды ырымшыл кісі салт құбылысты болдырмауды немесе
одан ... ... ... ... ... Біз магия көптеген символикалық
жағынан рәсімдерді кіргізе ... ... мен ... магия деп
қарастырады.[16] 42-43 б
Бұл сөздің өзі – құпия және жұмбақ әлем жасырылынған ... ... ... ... жат, ... щындықтың» түйір жылтырағы
арбамайтындар күйдіргіш мүдде таныс еместер үшін, ... ... әр ... ... немесе «спиритуализм» және басқа ғылыми оқулар,
атауларын алған болымсыздан өркендеген жартылай ... ... ... дін ... ... үшін де. ... ... мәні де ерекше тартымды ғылыми
ойлаудың анықтығы тән адамдар үшін де! Қандайда бір жағдайда ... ... ... ... мен олардың даналығының
квинтэссенциясын табу үмітімен түсіндіріледі – ... ... ... ... ... ... да күмән келтірмейді. Бірақ «сиқыршылық» ... ... ... ... жан құпиясында жасырылған таңғажайыпқа
үмітті, адманың танылмаған мүмкіндіктеріне сенімді ... ... ... «сиқыршылық», «құмарлық», «дуалау», «тылсым» сөздерінің
жаулап ... ... еске ... ... олардың эмоционалдық мәні өзінің
айқындылығымен көрінеді және уақыт жүрісінде бағынбайтын болып қалады.[17]
57 б
Магияны оқып ... ... ... табалдырығын аттауға тырысатын
әлеуметтанушы кіріссе, тас ғасырының ... мен ... ... ... өмірін қадағалау мүмкіндігімен жүзеге асады – ол кейбір
түңілумен сиқыршылықтың – прозалық, анық есептелген ... өнер ... ... ... және ат үсті сенімдер ... таза ... ... ... Бұл жөнінде сиқыршылықты діннен ажырататындай
етіп анықтауға тырысқанда айтылады және оның ... да бір ... ... ретінде көрінентін практикалық ... ... ... ... ...... антропология жөніндегі әрбір маман
мұны өз тәжірбиесі бойынша ... – Бұл ... ... мен ... жиынтығымен сызылған, анық құралды монотонды және эмоциональды
емес әрекет. Бір салттың ... ... ... да бір ... ... магиялық сенімнің принциптерін, магиялық өнері мен оның ... ... ... – сіз ... ... қауымның әрбір
әрекетін ғана түсініп қоймай, оқиғадан оқиғаға тәртібіңді өзгертіп, сиқыршы
ролінде ойнай аласың, ол қай ... ... де, қай ... ... да ... дейін сенім тартымды өнер.[19] 14 б
Кез-келген магиялық салтта қатысытын сиқыр күші дегеніміз не?
Магиялық салттың ... да бір ... ... та ... ... ... ... нәтижені көру әрекеттері, қарапайым арбау – ... ... ... күш бар, оның ... ... ... беріледі. Бұл қандай күш? Оны қысқаша айтқанда арбаулық дуалау
билігі деуге болады. Зеріттеушілердің барынша маңызды ... жиі ... ... болады. Арбаулық дуалау - магиялық ... ... ... ... ... құпиясы – арнаудан арнауға берілетін
магиялық құпияның бөлігі. Жергілікті адам үшін ... ... ... ... ... қара ... салттарын кез-келген суреттеуде,
мысалы магиялықтың жарасы осы ... ... ... ... ... ... ... көріністің орталық бөлігі.[ 20] 329 б
Алғашқы сиқыршылықтың формулалары мен мәтіндерін зеріттеу ... ... ... байланысты үш типті элементі барын
көрсетеді. Біріншіден, бұл фонетикалық ... ... ... дыбыстарды,
ысқырықты, желдің гуілі, теңіз толқындарының шуы, найзағай күркіреуіне
әртүрлі жануарлармен берілетін дыбыстарға еліктеу. Бұл ... әр ... ... ... жергілікті адамдар олардың көмегімен бұл
құбылыстар сиқырмен қалпына келетініне сенеді. Дыбыстар сондай-ақ адамның
тілектерімен ... ... ... ... және ... сиқырлы қанағаттандыруға қызмет етеді.[21] 514 б
Алғашқы арбауда маңызды роль атқаратын екінші элемент – оқылуы белгілі
оқиғаларды шақыру, мақсатқа жету, ... ... ... ... басқару
құралы ретінде көрінетін сөздер. ... ... ... ... ... ауру ... ... немесе оның мақсаты қандай да бір
адамның өлімі болғанда өзінің құрбанының өлетін соңын суреттейтін формуланы
оқиды.
Емдеулік ... ... ... күш пен ... ... ... Шаруашылықтың сиқырлау салттарында өсімдіктердің өсуі,
жануарлар мен ... ... ... ... ... ... ... түрде қабылданатын іс-әрекеттерге ... ... ... ... мен ... ... өзі ... Арбаушы
жергілікті адам ымымен «мен сындырамын... мен үземін» деген сөздерді
қайталайды, бұл ... ... ... ... ... мен өзінің
құрбанының органдарын келтіреді. Негізінен арбаулық әрекеттер толығымен
магиялық салттың құрылымын еске ... ал ... ... ... ... ... ... талаптарға жауап берді.
Үшіншіден, арбаушылық салт-жораларда ұқсастығы жоқ элементті ... ... ... ... ... мен бабаларға сілтемелер
айтылады. Мұнда барынша маңызды кезең магиялықтың дәстүрлі көзіне келеді.
1. Магия және дін.
Біз бірнеше рет ... ... ... ... ... ... ол
магиялық жоралар мен дінде шоғырланған әрекет жөнінде болғанда біз ... ... ... ... табамыз. Бұл оқиғада берілген
магиялық салт-жора адамзат қоғамының, қауымның ... және ... ... ... ... ... бұл ... сиқыршылық
шығатын көзді ешқашан көрсетпейді; мұндай көз жоқ – сиқыршылық құрылмайды
және жасалынбайды. Барлық магия ең ... ... ... ... ... процестер мен барлық заттардың толықтырылуы болды.
Арбаушылық, ... ... олар неге ... ... ... ... Австралияның жергілікті тұрғындарының барлық магиялық
салттарының алькеринг уақытынан бар, ... ... басы мен ... ... ... ... ... тұрғындарында магиялық ру адамның
табиғи білімі болған үңгірлік өмір сүру уақытына ... ... ... ... ... көздері деп рух пен демондарды ... ... ... ... сәйкес магияны жасаған жоқ, оны қабылдады. Сондықтан
магияың ... бар ... ... ... деп санауға болады. Бұл сенімге
өзінің ... бір ... ... еш ... ... ... ... өзінің әрекеттілігін сақтайды деген қатаң
дәлел серік болады. ... және ... ... ... сәл ... үшін соңы ... ... магиялық салт пен ол бағытталған обьект арасында орын алатын
байланыс идеясы байланысты. Магиялық – сол ... ... ... - бұл ... пен адам ... қатынас, қатынастар адаммен
жасалмайды, бірақ адамға арналған. Қандай да бір ... ... ... та, біз ... ... және соның білімінің
арқасында ... ... Бұл ең ... ... ... ... ... және сиқыршылық бағытталған обьектілердің
көпшілігіне қатысты. Алғашқы ... ...... ... ... ... ... қауымы немесе магиялы алтын ғасыр
дәуірінің жер халхында - ... ... ... ... ... 526-527 ... адаммен іске асырылып қана қоймайды, өзінің бағыттылығы бойынша
адамға жай-күй мен практикалық іс-әрекетіне - аң, ... ... ... ... ... мен ... қатысты.
Магиялық обьектісі табиғат емес, оған адамзаттық қатынас және ... ... ... ... ... нәтижелері
ережеге сәйкес арбаулық дуалау әсерімен табиғат берген емес, ... ... ... ... сиқырлы зат ретінде қабылданды. Ауыр науқастар,
құмарлық махаббат, салтанатты жиынға ұмтылу және ... ... ... ... тән басқа құбылыстар арбаушылық пен ... ... ... ... ... ... табиғатты қадағалаудан
немесе оның заңдарын ... ... ол адам өз ... ... ... ... ... билік барын дәлелдейтін және мәдени дәстүрмен қолдау
табатын адамның бастапқы игілігі ретінде көрінеді.
Сондықтан магиялы күш тұрмыс ... ... ...... жататын арнаулы және уникальды билік, және өзін тек сиқырлы өнерде
табады, ... ... ... және ... магиялы күшімен
беріледі.[23] 529 б
Магия дін ... ... ... ... ... болады:
тұрмысты дағдарыс, маңызды ойлардың болмауы, өлім және ... ... ... ... ... немесе аңсаған өшпенділік. Магия сияқты
дін де адамға болмыс сенімге, жораға, табиғаттан тыс салаға қараудан басқа
жол табу ... ... ... ... мен ... ... көрсетеді. Дінде бұл сала рухпен және жанмен, ... ... ... және ... ... тыс арбаушыларымен;
магияда сиқырлы қарғыстың құпия сырына алғашқы сеніммен ... да , дін де ... ... ... ... ... күшін
ашудың тамаша күту атмосферасына сүйенеді. Магияда дін де ... ... ... байланысты олардың әрекеттерің ... мен салт ... ... 32 б
Магияны діннен не ажыратады? Барынша анықталған және көзге түсетін
ерекшеліктен бастайық: сакралды ... ... ... ... ... ... тән ... мен практикалық бағыттылығына сәйкес қарапайым. Бұл
әрқашан арбаушылық пен салт-жора көмегімен ... ... ... ... ... Сонымен блір уақытта дінде табиғаттан тыс ... ... ... көп түрлігін байқаймыз: рухтар мен әзәзілдер
мазары, тотемнің қайырымды күштері, рухтар – ру мен ... ... ру ... ... ... өмір суреті – мұның барлығы және басқалақ
алғашқы қауым адамы үшін екінші, ... тыс ... ... ... ... күрделі және алуан түрлі, көп дәрежеде шығармашылықпен
байланысты. Әдетте діни мифтер әртүрлі ... ... ... олардың мазмұнын космогондық және батырлық әңгімелеулерде, құдайлар
ісін суреттеулерде дамытады. Магиялық мифология ... ... ... ... ... тыс ... ... шексіз қайталанатын
әңгімелері түрінде көрінеді.[26] 89 б
Нақты ... ... ... ... ... ... ... бірінде адамның мәдени арсеналына кіреді және сонан соң
тікелей ұрпақтан ... ... Ең ... ол ... ... ... болып, табылады, және адамзат тарихындағы бірінші ...... мен ... мамандығы. Дін өзінің бастапқы формаларында әрбір ... және тең ... ... ... ... ... ісі ... Қауымның әрбір мүшесі таныстыру. Салт арқылы өтеді және соның өзі
басқаларды ... ... ... ... оның ... өлгенде
қайырады және жылайды, жерлеуге қатысады, өлгенді еске ... ал ... ... ол дәл ... ... еске түсіріледі. Әрбір адамның өз
рухы бар, және өлгеннен кейін әркім өзі рух болады. Дін шеңберіндегі ...... ... ... медиумизм – бұл мамандық ... ... ... ... мен дін ... тағы бір ...
арбаушылықтағы қара және ақтың ойына, өзінің алғашқы қауымдық кещендерінде
дін жақсылық пен зұлымдық, жағымды және зиянды ... ... ... аса ... Мұнда тікелей және өлшенетін нәтижелерге
бағытталған магияның практикалық сипаты маңызды, онда ... дін ... ... қоймайтын оқиғаларға және табиғаттан тыс күштер мен
заттарға ... ... ... ... ... ... деген афоризм
антропологияда мүлдем дұрыс емес.[27] 77 б
Дін мен магия арасындағы айырмашылықты түсіну үшін және магиялық дін,
ғылым үш ... ... ... айқын ұғыну үшін ... ... ... ... ... ... ... қауымдық
білім қызыметі және оның бағалылығы жоғарыда ... және ... ... ... білу ... ... күштерді пайдалану
мүмкіндігін ... ... ... ... ... тірі жәндіктермен
салыстырғанда адамға үлкен басымдылық берді, оларды ... ... ... ... ілгері жылжытады. Дін қызыметін және алғашқы қауым
адамының танымындағы бағалылығын түсіну үшін жергілікті сенімдер мен ... ... ... үйрену қажет. Діни сенім ... ... ... ... ... сезіну, тұрмыстық жайсыздықтар мен
күресудегі жеке адалдық пен сенімділік, өлім алдындағы батылдық т.б. ... ...... ... қондырғыларды күштейді. Дін мен
салтанаттарда рәсімделетін және қолданатын бұл ... ... ... ... және алғашқы қауым адамына сөздің барынша кең, практикалық ... ... ... ... ... функциясы қандай? Адамның
барлық сезікті және эмоциональды ... оның ... ... оның ... ... ... тығырықты жағдайда тіреуі мүмкін,
ақыл-ойы күшінің шетелгендігін білдіреді, ... пен ... Адам ... ... ... күш оны ... ... кетеді. Адам табиғаты бұған кенетті жарылыспен жауап береді. Магия
бұл сенімге негізделеді, оны үздіксіз дәстүрлі форманы ... ... ... ... ... ... белгілі практикалақ және менталды техникамен
рәсімделген дайын жоралық актілер мен ... ... ... ... адам ... оның ... мақсаттарға баратын жолында пайда болатын
тұнғиық арқылы ... ... ... ... ... жойылады. Бұл
адамға ең қиын ... ... шешу ... ... ... көре ... пароксизімі, өкіну мен қорқыныштың шарасыздығы
боғанда тұлғалақтың ... мен ... ... ... ... ... ... адам оптимизімін салттауда, өкінуі үміт жеңісіне
сенімді ұстауда қорытындыланады. ... адам өз ... ... ... ... толқулардан, күдіктерден, пессимизмнен ... ... ... қауымдық адамдардан алысқа кеткен қазіргі дамыған цивилизация
биіктігінен қарағанда магияың дөрекілігі мен негізсіздігін көру қиын ... оның ... ... ... адамы өз өмірінің қиын мәселелерін
орындай алмас еді және мәдени ... ... ... ... ... еді. ... ... алғашқы қоғамдарда әмбебеп таратылғандығы және
оның құдіреттілігінің ерекшілігі анық. ... ... ... ... кез-келген мәнді қызметтерінде қатысқандығы түсінікті.
Магия адам мінезінің жақсы мектебі ... ... ... ... ... ... қажет.
Магия. Табу.
Магия қоршаған дүниеге табиғаттан тыс ... ... ... ... мен әрекеттердің жиынтығы жөнінде әңгіме бастай отырып,
бұл құбылысты бағалауда сақталатын даулы кезеңдерді көрсету қажет. Олар бір
жағынан ... ... ... ... ... жағынан – оның мәні мен
дінмен қатынасы жөніндегі сұраққа қатысты.[30]48-49 б
«Алтын бұтақ» (1923) ... ... ... «идея ассоциясы»
бойынша магияның пайда болу теориясына сәйкес сиқырлы ойлау оның табиғатқа
және әлемге тұтасымен нақты – ... ... ... ... тануға тән
екі заңға негізделген. Бұл «ұқсастық заңы» - ... ... ... ... өз ... ... және «еліктеу заңы» - бір – бірімен ... ара ... да тән ... ... ... ... де өзара
әсер етуді жалғастырады. Бірінші заңнан Дж. Фрейзер ... оған ... ... кез келген қалаған әрекетті жүзеге асыра алам деген қорытынды
жасайды деп есептеді: найзағай мен күркіреуді көрсетіп ... ... ... ... ... Дж. ... ... бойынша
нәрсемен жасайтынның барлығы әсер етеді ... ... ... ... ... ... кесуге оның санасына әсер етуге болады.
Мұнда Дж. ... ... пен дін үш ... ... бір ... ... ... сенімді болды:
1. Қазіргі заманғы ғылым сияқты магияның негізіне
қандай да бір сенім жатса, механикалық заңдарға
бағынатын табиғи ... ... Дін ... мен ... ... ретін
табиғаттан тыс бұзуды мүмкін етеді.
2. Дін Сана мен тұлғамен бөлінген жандандырылған
негізделеді, ал сиқыршылық жансыз заттар ... ... ... Дін – ... сиқыршылық – еріксіз көндіреді.
«Магия пен діннің» іргелі зерттеу нәтижесінде Дж. ... ... ... ... ойының түсетін қозғалысы сиқыршылықтан шығып дені
арқылы ... ... ... ... ... ... 23 ... шығуының басқа белгілі теориясы ағымын этногорафы Бронислов
Малиновскийге ... ... Ол ... ... ... ... белгілі. Күшті эмоционалдық қайғыру әсерінен адам барлық
саналы және санасыз әрекеттерін бағыттайтын қалаған мақсаттың ашық бейнесін
қалыптастырады, деп ... ... қол ... ... оған ... ... ол өзінің иесінді
көреді, өзін оның ... деп ... ... ... етеді, жалынады, оны
өз арманында кеудесіне қысады». Бұл жағдайда адам үшін ... ... ... ... ... ... жүзеге асатын нақты әрекеттің барлдық
бағалылығына ие. Бәсеңдеу болғанда адам ... ... ие ... ... ... оның ... ... нәтижесі болып көрінеді. Күшті
эмоционалдық ... ... ... жету адамға ашылған қандай да бір
құпия күштің арқасында жүзеге асатыны жөніндегі ... ... ... қалдырады.
«Малиновский – бұл күш оған қандай да бір сырттан келеді, және алғашқы
қауым адам оның аяқ асты ... мен оның ... ішкі ... ... ... ашудың себебі болды» деп қорытындылайды. ... ... ... адам өзгертуге қабілетсіз болғанда оған нәтижесіне
елестеді.[32] 511 б
Магияның пайда болуының әрекетті теориясын академик С.А. ... ... Бұл ... ... ... ... күнделікті практикалық
әрекеттерін бұрмалау нәтижесінде пайда болады.
С.А. Токарев бұл процесте үш кезеңді бөледі:
1. Тікелей стихиялы – ... ... ... ... ... сияқты маңызы бар әрекет, яғни ... ... ... сырт ... бұл ... ... ... жек көрінеді. Рационалды практикалық әрекет өзі
пайда болды немесе белгілі сенімдерден шықты – ережеге сәйкес рух
әлеміне ... ... ... ... Бұл ... рационалды әрекеттерінің нәтижесіне сенімді ... бұл ... оған қол ... болады (басқалардың пайда
болуы).
3. Магиялық күш жөніндегі ... ... ұғым ... әсер ... есті ... ... салт болады. Мысалы, бас сүйекті
трепанациялау операциясын жасай алатын меланезийлік елшілер оны
медициналық ... ... ... ... ... ... ... жасады.
Ежелде пайда болған және осы күнге дейін көптеген ... ... ... ... мен ... ... магияны класификациялау талап етіледі.
Затқа әсер ету типі бойынша былай бөлінеді:
- магиялық күшті обьектіге онымен немесе оның ... ... ... ... ... негізделген байланысты
сиқыршылық, мұнда әсер етудің өзі – амулет тағу, қол ... ... ... әсерге обьектінің ауыстырғышы ... ... ... ... ... ... және еліктеу типтері
агрессивті магия, немесе тікелей әрекет ... ... ... ... ... деп ... көрші
болады, оның екі типі бөлінеді:
- мәні дұшпандық күштерді қуу, қорқыту, олардың ... ... ... жасырыну болатын;
- дәрет алу, түтінімен айдау, қан жіберу сияқты бәріне жақсы таныс
әдістерді қолдануға ... ... ... ... ... 6 ... бөлінеді:зиянды, емдік, сауықтыру,
сүйіспеншілік, метеорологиялық және өндірістік. Мұндай түрлік классификация
толық ... ... ... ... ... ... болады. Өндірістік
магияны аңшылық, балық аулаушылық, құрылыстық, егіншіліктік, қышты ұсталық,
оқу және спортты.
Кейде магиялық салтты жасау нәтижесінде пайда әкелуге ... ... ... ... ... жөнінде айтады. Қандай да бір салтта, мысалы емдік
магияда байланысты, еліктеу ... ... ... ... ... ... ... типтерін кез – келген түрде кездестіруге ... ... ... ... ... типтері және тіпті нақты салттарды
кедестіруге болады.
Зиянды магия мақсаты жеке тұлғаға ... ... ... тыс
әдіспен зиян келтіруге бағытталған ... ... ... ... шар ... ... зиянды магия арсеналында еліктеу әдістері
басым, олардың ең қарапайымы – дұшпанға үшкір таяқ немесе сүйек нысаналау ...... ... ... киім, арқылы «дуа» т.б. ... ... ... ... ... жасырын тастайтын қоқыс болып
есептеледі.
Зиянды магиямен байланысты тұрақты нанымдардың бірі ... ... «көз ... ... боып ... ... қасиетпен жеке жануарларда (жылан, арыстан, мысық, ит
т.б.) және ... да ... ... ... көзді, батыңқы қаракөзді,
түсіңкі немесе өскен қасты. Осы уақыттқа ... ... ... ... ... да ... ... сенім бар, аңшының қаруы «көз тиюдан» сапасын
жоғалтады, сиырлар мен ешкілер суылмай қояды т.б. ... ... ... тию» ... мен үйлену тойында болуы мүмкін, оны болдырмау үшін
көптеген халықтарға ... оны ... үшін ... ... ... ... бөлігі ретінде фата киеді.
Сүйіспеншілікті магия екі бағытты: ... ... ... ... ... Бұл екі бағыты «бас айналдыру», «балашу», немесе «құрғату» «кептіру»
сияқты халық түсініктерімен беріледі. Барлық ... ... ... белгілі жартылай сезікті және толық сезікті баптау актілері
жатады. Оның пайда болуы осы ... адам үшін ... ... ... ... еркі – ... ... магия басқа түрлерден қолданылатын салттардың көп ... Оның көзі ие ... білу қиын емес – оның ... элементтеріне кетеді. Медицина мен сиқыршылық арасындағы шекара
барынша күрделі – науқасты ара балауызымен ысқылау орман рухтарын ... ... ... ... ... құралы болып саналса да ұсынылған
қасиетті айыру: поцент және қоршаған адамдардың санасындағы құрал табиғи –
медициналық ... ... ... қол ... және өзін - өзі емдеуге
қолданылуы мүмкін; сиқырлық емдеуге қолданылуы мүмкін; сиқырлық адам ...... ...... ... құрайды.
Байланыстыға қарағанда профилактикалық салттар қолданылды: бу моншасы,
құстыратын немесе іш өткізетін дәрілер, қан ... ... ... ... – оның шығуы өзін тағам мен шикізатпен қамтамасыз етуде
табиғат сыйларына байланысты болатын ... ... ... ... ... адамдардың рационалды шаруашылықтың әрекетіне тіреледі. Б.
Малиновскийдің бақылаулары ... ... ... акулаларды
аулаудың ерекше сиқыршылық салт жүйесі қалыптсқан, бірақ балықшы ... ... ... ... ... ... ... түрлері суреттерде
көрсетілген: аңшылық әрекеттерге салттық еліктеу, ... ... ... ... ... ... кеш көрінісі мәдениетті халықтарға белгілі
екі ерекшелікпен ажыратылтын аграрлық дін салттары деп есептеуге болады.
Әлем ... ... ... ... адам ... ... өнімді рухтың құрбан үшін сыйы деп есептеді, сондықтан ... ... ... және ... ... ... Аграрлық магияның
екінші ерекшелігі көптеген салттарға тән күшті эротикалық ... ... ... жердің құнарлылығы мен жаңа жердің пайда болу құпиясы бір
жоспарлы құбылыс болып көрінеді. Сондықтан еліктеу ... ... ... жердің жауапты реакциясын шақыруға рналған.
Метеоралогиялық магия обьектісі адам еркі мен әрекетіне тәуелсіз,
магияның жалғыз ... ... ол ... және ... адам қиялының өнімі
деуге болмайды. Табиғат магиясын ... ... ... ... ... үйренген адам бұл еліктеуді. Жансыз табиғат
құбылысына ... ... ... ... ... ... аляқты
ерекшелігі шығады, оның ең көп таралған ... ауа – райы ... ... ... ауа райын қойдыру.
Бұл және басқа магиялық салттар діннің құрамдас элементі ... ... ... ... игерді. Алғашқы магияны діни
ғибадаттың одан әрі қалыптасуының негізі деп ... ... ... адамдарының ұғымындағы табиғи практикалық әрекеттер ... тыс ... ... бір ... ... ... ... салт-жоралы формаларда беріле отырып, ақыр соңында діни-ғибадатты
ережеге айналды.[33] 34-36
Егер Э.Тайлордың ... ... ... белгілі –Құран, құрбан шалу,
ораза, тазарту сияқты принципті діни салттарға ... ... ... ... аудартса келесі қорытындыға келуге болады.
Магия – адамдарда, фауна мен флора өкілдерінде, табиғи және ... ... миф ... ... ... ... негізделген және мәжбүлеудің немесе ... ... бұл ... ... ... табиғаттан тыс энергиясымен
болатн дін түрі.
Табиғаттан тыс ... ... діни ... мен бас июдің
(мейірім күштері) немесе жоралық қарғыстың (қастық күштері) ... Бұл ... ... ... ... қас ... ... жеке және қоғамдық дін заттары, құстардың, ... ... ... адамдардың: «ұлы», «қасиетті» немесе «нақұрыс», «мыстан» т.б.
денелері.
Аталған тасығыштар таңқаларлық кілті ... айна ... ашу ... параллелді әлем бейнесі ртінде қабылданады. Мұндай обьектілермен өзара
байланысу барысында «нақты кезеңдегі кездейсоқтар» басталады.
Демек, ... ... ... ... құлықты катарсиске
бағытталған еске түсіретін, символдық әрекет ... және ... ... ... ... ... ... ретінде емес, керісінше қоғамның
немесе табиғат заңдары табиғаттан ыс бұзылатын мистерия ретінде қабылданады
және қызыққан адамға жағымды нәтиже ... екі мың ... ... ... ... ... магиямен үздіксіз күрестен тұрады. Алғашқы христиандардың
өмірінде Монсея мен ... ... ... ... ... болған жоқ,
мистерия жын-періге бас ию деп ... ... ... еске ... ...... ... кезінде және тиісті тамақтану
процесіндегі Христтің ... ... ... еске алу ... ... мен дінді оларға ассимиляциялауға сол кездегі иудализмді
реформалық сын нәтижесі ретінде иудей ортаснда туған ... ... олар ... сол ... ... және ... ... оларды
қоршаған египеттік және грек мистицизмі, ... ... ... ... ... діні әсер ете ... ІІІ – ІV ... және кейінірек,
әсіресе цезарлардың христиандыққа мемлекеттік дін ережелерін беру ... әсер ... ... ... ... ... ... дүниенің кездесу обьективтілігіне» магиялы сенім және онан ... пен ... тыс ... ... сенімділік танытарлық
дінмен және әлеуметтік тәртіптің иррационалды ... ... ... ... мәдениетті киерикалдандырады, ... ... Және ... ... ... ... ...
«жердегі данаықты» үйренудің қжеті не, егер дін арқылы ... және ... ... ... ...... рұқсат етілген әлеуметтік енжарлық пен
мәдениетсіздіктің салтанаты.
Құлдилаған сана ... ... – шын ... ... ... көтере
алады, миф кейіпкерлерінің нақты, жасырынды қатысуына және ... ... ... ... ... ... ғана ... күнделікті өмірде
сенеді, бірақ барлық қоғам мен мемлекеттік билік интитуты деңгейінде.
Соған сәйкес жалған дін өмірдің барлық ... ... ... ... – діни ... ... - өнер мен
ғылымда, мәжбүрлеу утопиясын – идеологияда, әскериленген ... ... ... тотальды әкімшіліктеу – экономикада, «қателеспейтін»
көсем адам Құдайлармен «қасиетті», «Тәңір жаратқан» ұлттар – саясаты. ... ... ... экономикадағы күйреу идеологиялық утопияның күйреуіне
әкеледі, сонан соң табынушы – пропаганистер әшкереленеді, ... соң – ... ... толқу және әлеуметтік күйзеліс болады.
Діни сенімді табиғаттан тыс, Құдай кейіпкерлерінің өмірдегі ... ... ... ... ... магиялық ... ... ... ... ... тыс кедергілер: кереметтер,
сауықтырулар, Құдайдың көрінуі нақты жасалады.
Мұндай сенім сенушінің жеке дүниетанымына қатысты ғана ... ... ... ... ... ... ... болады.
Бұл діни шыдамсыздыққа, фанатизмге, орнықтылыққа: діни соғыстарға,
Варфоламей түніне, крест жорықтарына, шерік қатушылар мен ... ... ... жол. – ... ... ... қоғамдар мен мемлекеттерде мемлеттік
қылмыс болып саналуы кездейсоқтық емес. Керісінше, магия мен ... ... ... ... ... ... фюрермен «жоғарыдан»
немесе «жер астынан» илануы бойынша ... бұл ... ... ... ... шығарады. Египет патшалығы да сол
себептен жойылады. Мұнда ... ... ... ... өткендігі
кездейсоқтарын. Мойындайды, бірақ олардың қазір болуына жол бермейді деген
белгілі афоризмін еске түсірген жөн. ... ... ... ... ... ... перілер мен рухты сыйлау, бірақ оларға жақындамау,
бұл білім деп аталуы мүмкін».[35] 64-65
Магиялық ... ... ... түрлерінің біріне жатады және
оның нақты түрлері мен арнаулы ерекшеліктері бар. ... ... ... ... ... деп ... ... әдістер мен ойлау
ерекшеліктерінің пайда болу себептерін түсіндіруге тырысатын теориялар көп.
(Л. Леви – Брюль ... ... ... ... – 83; Д. ... ... ... кейбір белгілер жөнінде – 163).
Магия ежелден және жақын уақытқа дейін қытай дін институттары жүйесінде
үлкен роль ... ... – 2 ... ... ... сипаты бойынша
рационалисті, түрі бойынша құрғақ ... мен салт – ... ... ... халықтың, ең алдымен ... ... ... ... және ... ... ... берді. Магиялық салттардың көрнектілігі, ... ... ... ... ... әлемнің обьектілеріне сиқырмен әсер
етумен қытайлықтар тарихтарында жақсы ауа – ... ... ... т.б. ... ... ... ырымды жіберу дін басыларының алғашқы жобаларынша ... ... ...... қызметі болды. Магиялы – тотемистік
түсініктер тәжірибесімен ... ... ... және ... мен ... ортасында пайда болды.
Дамыған егінші халықтардың көпшілігін жаңа космологиялық дін мен
құдіретті Құдайлардың пайда ... ... ... ... ... құдіретті касталарды құрған және қоғам өмірінде орасан роль
атқарған барынша ... және ... ... орын ... ... ... ... абыздар касталары пайда болған жоқ, керісінше сиқыршы - әсері
өте ұзақ сақталады.
Магия ... тек қана ... ... немесе жоралық ұстаным
салттары жатқан жоқ. Ертеден сақталған бейнелеулер мәліметтері магияның
мәні ... ... ... ер және әйел организмдерінің қосылысын
білдіргендігін айтады. Яғни эротикалық магия түбірі тотемизмге ... ... ... ... мен ... теориясы және янь мен инь
күштері жөнінде тұжырымның пайда болуына және жасалуына байланысты ... ... - ... ... ... мен ... догматта көрнекті орын
ала бастады.
Қорытындыда қытайдың діндік сенімдерінің ежелгі топтарына генетикалық
түрде тірілетін магия мен бақсылық және ... ... ... ... ... басқа ертедегі егінші халықтарындағы ұқсас құбылыстарымен
көп жалпылығы болды және қытай цивилизациясының генезисінің сол ... онда К. ... ... ... ... ... мәдениеті
жақын басқа халықтармен "мың жіппен" байланысты болды деуге болады.[36] 67-
69 б
Магияның алты типін ... ... ... ... ... ... ... бойынша классификациядан тәуелсіз бұл соңғысы
өзінің алғы жазуларын оң және ... ... ... ажыратылуы мүмкін.
Фрэзер дұрыс айтқандай «бір позитивті алғы жазулардан ған ... ... ... көп ... ... ... алғы ... магиялық салттарда
(арбаушылық), екіншісі магиялық тиымдарда (табу) көрсетіледі. Бұл өте дұрыс
шектеу Фрэзермен анықталған. Ол ... ... ... ... ван
Геннеппен және басқалармен бөлінеді. Оған Р. Маретт «Табу теріс сиқыршылық
болып табыла ма?» атты ... ... ... ... бірақ оның қарсылығы
мақсат жанынан өтіп кетеді. Табу сиқырлыққа емес, мистикалық қауіптілік
қорқынышына негізделгендігін дәлелдеуге ... іс ... ол ...
идеялар ассоциациясы заңын қате қолдану ... ... ... таза ... ... ... дәлелдеді. Соңғысында
Маретт өте дұрыс, бірақ бұл жөнінде төменде айтылады.
Басқа іс, кез келген табудың сиқырлық сипаты жоқ. Табу ... ... ... қарағанда барынша ауқымды ол тұтас дін түсінігі сияқты
кең. Дін саласынан ... ... бір ... ... емес. Табудың
категориялылығы және абсолюттілігі діннің дамуының кейінгі стадиялырынды
барынша әлсірейді, бірақ табуацияда діни ... ең ... ... ... ... христиан немесе мұсылман дінінің догматтары олардың діни
заттары тағы басқа. ... ... ... ... ... ... ... мән береді. Мысалы: шіркеуге бас киіммен кіру ... ... ... ... ... ... тұруға котоликтік тиымға
сиқырлық түсінгін тарату пайдасыз педантизм болар еді. Бұл тиымдар ... ... да бір ... ... ... бойынша бұл және басқа алуан түрлі діни тиымдар сол
сиқырлықпен байланысты. Діни ... ... ... ... ие. ... ... ... алға жазулар табу формасында көрінеді.
Оң (арбаушылық салттар) және теріс сиқырлықты (табу немесе тиымдар) екі
түрлі аспектілер деп атуға болады.
Нақты материалды көріп шығу ... ... жеке ... бір ... ... ... ... бірінің басқасымен үйлесуімен
кездеседі. Салттарды жасау әдісі мен ... ... ғана ... ... немесе тиымдар күрделі сиқырлық алға жазулар кездеседі. ... ... ... уақытты жасау уақытында адам өте жиі ... ... ... ... жан ... ... ... сөйлеспеу,
тағам жемеу т.б. бұл тиымдарды сақмаса салт өз күшін ... ... ... ... формуланың өзі (қарғыс, дуы) табу затын ... ... ... сақталуы тиіс, олай болмағанда ол өз ... оң және ... алғы ... – салттар мен тиымдар – бір-бірін
толықтыра отырып үнемі бірге үйлеседі.[37] 51-53 б
1.2. Магия және ғылым.
Осы уақытқа ... біз ... ... тұрғын ойлармен және
магиялық жөніндегі ұғымдармен жұмыс істедік. Олар соңында магиялық ... бір ... ... етуді береді деген жабайыларға тән қарапайым
нанымға саяды. Енді бұл ... ... - ... ... қарау қажет. Қайтадан біз магияны тапқан типтік оқиғаны
қарастырамыз. Адам ... ... ... бір-бірлеп тығырықтық
жағдайға тап болады: аңшы ... ... ... ... жел ... ... ... дайындайтын шебер материал беріктігіне ... сау адам өз ... ... ... сезеді. Егер магиялықты,
сенімдер мен салттарды бір жақта ... адам ... ... ... ... оның білімі, өткен тәжірбиесі техникалық ... ... Адам ... ... ... ... оның ... күшейе
түседі, қамқорлықтар қауіптенулер мен үміттер іс-әрекетте жаттығуды талап
ететін ішкі кернеуді құрады.
Магиялық өнері бар ма немесе оның бар ... ... жоқ ... ... ... ... жағдайда қалғанда оның адасқан ... ... жәй ... ... қала ... ... ... жүйесі және барлық денесі әрекетке ұмтылады. Оның санасында тілеген
мақсатының бейнесі ... Оның ... үміт ... ... келетін
әрекеттерді жасайды.
Адам күшсіз ызамен немсе соқыр көре алмаушылықпен жұдырығын түйіп өз
дұшпанына соққылар келтіреді, қарғыс, ыза мен кек ... ... ... ... оған арналмаған сұлуға ғашық адам оны өзінің елесінде
көреді, жалынады және оның ... ... ... оны өз ... ... ... ... ренжіген аңшы немесе балықшы өз елесінде
торда жабырлаған олжасын немесе найза қадалған ... ... ол ... ... ... ... туралы өз арманын сөзбен айтуға
тырысадыы, ыммен нені ... ... ... ... джунглиде
түнде адасқан адамды сұмдық ... ол өз ... ... ... ... ... ... келеді, қорқытып немесе өлген
болып аңдудан құтылатын жануарға ұқсағысы келеді.
Жанды толтыратын құштарлыққа мұндай реакциялар және қайтпас ... ... ... ... адамның табиғи жауабы. Олардың негізіне жалпы психо-
физиологиялық механизм ... Олар ... пен ... ... жалғасқан
өрнектелуі деп атауға болатын; қорқыту ымдарын, қарғысты қорғайды.
Бұл барлық әрекеттер мен сезімдерді көрсету адамға өз ... ... ... қол ... ... немесе сөзбен
жақындатуға мүмкіндік береді.
Эмоция сөздер мен ... ... ... ... не ... ... ... қалыптасыды? Ең алдымен сана тілеген мақсаттың, жек көретін
дұшпанның қас рухтың анық бейнесін қалыптастырады. Бұл ... ... ... ... ... ... индукциялайтын арнаулы эмоцияналды
баяуға ие болады. Егер құштарлық ... да бір ... ... жетсе,
адам өзін-өзі бақылай алмаса бұрыннан ұстамды психофизиологиялық кернеу сөз
ағынымен және аңдаусыз тәртіппен бәсеңдейді. Бірақ бұл ... ... ... бағытталуды жалғастырады. Бұл реакцияның дәлеледі күшін
қолдайды, белгіленген түрде ... және сөз бен ... бен ымға әсер ... ... ... ... көрулер
төмендейді, қалаған мақсат жақындағандай немесе қол жеткендей болады – адам
тепе-тең күйге түсіп, өмір ... ... Онда ... пен ыза ... ... махаббат өтініші мен құшақтасулар жауапсыз
қалмайтындығына, жұмсалған күштер тілеген затқа оң әсер еткендігіне ... ... Оны ... ... ... ... немесе елесіндегі
дұшпанмен өлтіргенше төбелесіп, сонан соң жеңілденіп, адам өзінің бағыты
қауіптен құтқарады деп ойлайды.
Сөз ағынында, ... мен ... ... ... эмоционалды
қайғыру практикалық түрде маңызды, оң жетістік адамға ашылған құпия күштің
арқасында жүзеге асты деген өзінің ... ... ... ... ... және ... ие болу ... беретін күш оған қандай да
бір сырттан ... және ... ... ... ... ... ... сенімді
және дамымаған субьект ретіндегі оның аяқ асты ... мен ... ішкі ... күштің жақсыз көздерін ашудың себебі екендігіне
сенімі нығаяды.
Құштарлық немесе ... ... ... ... мен аяқ
асты әрекеттерді сиқырлау салты мен, арбаушылық қарғыс формуласы мен және
дәстүрмен ... ... ... ... заттар мен
салыстыру олардың тығыз байланысты және ... ... ... әкеледі. Магиялау жоралары, магиялық формулалар ... көп ... ... ...... ... олардың
тәжірбиелік өмірінің қиын жағдайларында, шарасыз тығырықтарда ... ... ... шығады. Біз бұл жерде факторлардың бірін
ғана емес, магиялық сенімнің ең басты көзін табамыз.
Сондықтан магиялық жоралардың ... ... ... ... ... ... көрсетудің тиісті аяқ асты формалары қатысады.
Қарғыстар, бұйрықтар мен ... ... ... магиялық
арбаушылық көріністердің көпшілігіне сөздердің қарғыстардың, жалынулардың,
орындалмаған тілектердің ... мен қара ... ... ... ... ағымы сәйкес келеді.
Магиялық сенімдер мен практиканың негіздеулері ауадан алынбағанын,
өмірдегі қайғырудан қойылған мақсаттарға жетудің өз қабілеттілігіне ... ... ... ... ... ... үміттер және олардың
нақты жүзеге асырылуы өзара қалай байланысады. Алғашқы ... ... ... ескертулері жүзеге асырылатын болып көрінеді, бірақ
олардың ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... үшін, біріншіден жақсы белгілі фактты еске түсіреміз, адам
есінде оң жағдайлар керіге қарағанда үлкен сенімді ... ие. Бір ... ... асып түседі. Магиялық жораларға табыс әкелетін
өмірлік оқиғалар қалаған мақсатқа жетпегендще өзінің маңыздылығымен ... ... ... ... ... сенуге себеп болатын
басқа да факторлар бар. Магиялық жора ... ... бір ... алатынын көрдік. Бұл тәжірбиені алға сезінген адам оның негізінде
сиқыршылық жораның ядросы болған қарғыс ... ... ... ... үшін оны ... бере ... және ... заты болады – ... ... ... керек. Бұл магиялық салты қабылданған және меңгерген
адамдар оны үнемі дамытып ... ... ... сапаға ие адамдар неге
кіріссе де басқалардан жиірек табысқа ... оңай ... ... ... ... ... пен жеке сапалар қатар жүретінін
бақылаулар көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... және күшті рухпен сәйкес келеді. Алғашқы қауым адамдарының
көздерінде магиялық табыс ... ... ... керек пе?
Магия жеке беделі және сиқыршылыққа сенімді күшейту үшін оның ... ... ... миф деп атауға болатын қызық құбылыстардың негізіне
жатады. Әрбір белгілі ... ... оның ... таңғажайып
күші жөніндегі, магия көмегіммен болған өлімдер, аңшылық және әскери
олжалар, ... ... ... ... қалыптасқан орсол
(сәукле жиек) болады. Әрбір жергілікті қоғамда мұндай тарихтар ... ... ... ... ... өз жеке тәжірбиесі бойынша ... ... ... ... ... ... тамашалар
туралы қауесет кез-келген күдікті мүмкін емес қылады. Әрбір белгілі сиқыршы
өзінің дәстүрге қатыстығы мен ... ... ... ... ... ретінде жеке даңқа сүйенеді![38] 518-520 б
Миф нақты түрде және арбауылықтың елесті ... ... ... ... соң мифология тақырыбына шегінулер жасау қажет болады.
Тілектер мен құштарлық сезімдерді қабылдайтын жораның кенеттілігі мен
терең сенімге магиялық ... ... ... барлық міндеті бойынша жеке
беделі, әлеуметтік билігі ... ... ... ... магиялық
жораға қатысушылардың табысы – магиялық сонда да ... мен ... ... ... өзінің тиімділігінің ... ... еске ... ... арбаушылық формуланың дәл қайталануы,
жораны мінсіз жетілдіру, сиқыршы үшін ... салт ... мен ... ... Егер екі шарттың бірі орындалмаса, сиқыршылық сәтсіздікке
ұшырайды. Егер магиялық салт-жора ең қалаған нәтижені ... ... ... ... ... магия болуы мүмкін. Магиялық оқиғаның оқиғаның
өзіндік ойының адамзат тілектерінің қажымайтындығын байланыстыруға арналған
болса, ... ... және ... ... тиісті сиқыры болуы
тиіс. Әлеуметтік және тұрмыстық ұмтылыстарда, барлық ... ... ... ... адам ... ... ... емес.
Сәттілік, иемдену, тіпті денсаулық мұның бәрі салыстыруда танылады. ... көп ... көһп ... көп билігі болса, өзіңізден барға, тіпті
өзіңізге қанағаттанбайтындығыңызды сезінесіз.
Адам табиғаты осындай: оның ... жеке ... ... ... ... кем емес қанағаттандырылады. Тілектер мен ... ... ... ... пен көре ... ойынына магиялықпен қарсы магиялықтың немесе ақ және қара ... ... ... енді ... мен ғылым арасындағы ... ... ... ... ... ... де адамзат ... ... мен ... тығыз байланысты белгілі мақсаттарға
бағытталғандығымен ... ... өнер ... ... жетуге
бағытталған. Басқа да өнерлер сияқты практикалық сабақтар белгілі жүйеге
жинақталып ... ... деп ... әрекеттер әдісін ... ... ... мұндай жүйелері магиялық салттарды,
арбаушылық қақтығыстарды және магия арсеналын ... ... ... ... ... ... ... жеке техникалық түрде
рәсімделеді. ... ... ... ... адам ... өзінің
барлық ойын білдіруі мүмкін, бірақ өз қажеттілігін түзей ... ... және ... ... ... ... маңызы бар, арбаушылық нәтижелері
практикалық өнерде немесе кәсіпте болса да үлкен дәрежеде ... ... мен ... ... ... ... бар және біз ... Фрэзер
айтқандай магияны бүркеншекті ғылым деп атай аламыз.
Бұл бүркеншік ғылымның ... неде ... ... қиын ... қауым адамдарының анайы білімдерінде өз көрінісін ... ... ... адам ... ... әмбебеп тәжірбиесіне,
адамның табиғатпен өзінің тіршілік етуі мен қауіпсіздігі үшін күрестегі
жеңісіне сүйенеді.
Магия адам ... ... өзін өзі ... ... ... күйдің арнаулы тәжірбиесіне негізделеді. Онда шындық оймен емес, адамды
қамтитын сезім ойындағы ашылады. Ғылым тәжірбиенің, практикалық күші ... ... ... ... ... – адам ... ... орындалды деген сенімде тұрады. Таным теориясында
орталық орын ... ... ... ... әсер ... ... ... Зеріттеулерде ұтымды және магиялы білімдер әртүрлі
мәдени дәстүрлерге әртүрлі әлеуметтік ... және ... ... ... және бұл ... алғашқы қауым адамдарымен
анық айқындалады. Ұтымды ... ... қол ... ... ... ... ... оларға табуды орындау мен салт құпиясын арнауды
талап етеді.[40]423-425 б
2.Этнографиялық әдебиетте магиялық салттарды классификациялау.
Магиялық салттарды классификациялау мәселесі дін ... ... ... міндеттерінің бірін білдіреді. Бұл мәселенің мәні қарапайым
жіктеудің ... ... ... материалды дұрыс топтау
зерттеушіні магиялық салттар мен ұғымдардың генезисі сұрақтарына ... ... ... ... ... болу түсінігін жеңілдетеді.
Қазіргі ғылыми әдебиетте магияны классификациялау мәселесі лайықты орын
алмайды. Мұндай классификациялаудың әрекеті көп емес, ... ... ... сәтті деп саналмауы мүмкін, әрқайсысында пайдалануға ... ... ... да. Қазіргі классификациялаудың дерлік бәрі сиқыршылықтың бір
жағынан – психологиялықтан шығады.
Магияның салттарын классификациялаудың белгісі Дж. ... ... ... ... ... ... мен ... екі категорияға бөледі:
гомеопатикалық (яғни еліктеушілік) және ... ... ... оның пікірі бойынша ұқсастық бойынша идеялар ассоциациясының
психологиялық заңына, екіншісі – межелігіне ... ... ... ... ... оң ... және ... (табу) деп бөлді.
Соңғы бөлуді бір жақты қалдыра ... ... ... және ... ... деп ... ... бөлуге
қатысты бұл магияның барлық типін қамтымайтынын айту ... Ол ... ... ... ... ... өзі (мұнымен өзінің
классификациясына соққы беретінін ескермей) магияның екі түрі де ... ... ... ... ... ... ... айтады. Біздің
онан әрі көретініміздей элементарлы типтері бар, оның мәні бір заттың жақын
басқасына тікелей әрекетіне сенумен ... ... ... тағу,
денені арбаушылық дәрімен ысқылау т.б. жатады. Бұл көп және ... ... ... ... ... орын ... оларда «ұқсас ұқсасты
тудырады» деген идея да, ... ... ... ... туралы идеялар
да жоқ. Фрэзерлік схемада көп жағдайда не ... не ... ... ... немесе дуаларға орын жоқ.
Фрэзерлік классификациялау үзіктерін АльфредФирканд толтыруға тырысты.
«Die Anfange der Religion unol ... ... ол ... екі негізгі типке бөледі: «Nahzauber» - «арбаушылық жақын» -
және «Fernzauber» - ... ... тип ... екі ... ... жабатынын аңғару қиын емес,
онда бірінші тип Фиркандтпен алғаш айқындалған. Бұл екі ... ... ... ... ... бұл ... мен автор нақты жүргізілетін
әрекеттердің басты оның елесті нәтижесімен араласатын ... ... ... ... «жақын магиядан» «алыс магияға» өтуді құрайды.
Фирканда классификациясы шындығында Фрэзерлік ... бас ... Оның ... ... бар. Ол өте ... ... - ... ... түрлерін қамтитын түсінік; «жақын
арбаушылық» жан – жақтылық қажет ... ... ... ... магия» түсінігі оны қабылдауға тұрады. Юбер және ... ... онан да зор ... Бұл ... ... ... салттардың
екі топқа бөлінетін барынша жалпы бөлісін береді: «rites oraux» сөздік
салттар, яғни ... ... ... мен ... бір ... әрбір
жеке сиқыршылық салтқа жатады; бірақ ол немесе басқасы бөлек көрсетілуі
мүмкін, бұл ... ... ... яғни ... ... мәні бар
қарғыстарға қатысты.
Юбер мен Мостың классификациясы Фиркандтың схемасына қарағанда өте
жалпылығымен көрінеді. Ол өте ірі ... ... ... ... ... ... ... аударуды қажет етеді, себебі арбаушылық
актілер еш ... тек ...... тұрады, немесе соғғылары
бағыныңқы роль ойнайды. Ол жөнінде алда айтылады.
Арнольд ван Геннеп ... ... ... ... Бұл ... ... ... біріктіруге тырыса отырып, магиялық
салттарды бірнеше бағыттар бойынша бөледі. Ол ... мәні ... ... қайталай отырып магиялық салттарын зардапты ... ... деп ... Ол ... ... оң және ... ... де
ол соған сүйенеді. Онан әрі ол оған тәуелсіз ... ... ... әрекеттен соң тікелей күтіледі) және тура емес (қалаған нәтижені
жүргізетін күшті әрекет ... ... деп ... ... ... ... ... мүмкін деп есептей отырып, ван
Геннеп бұл ... ... және ... деп бөлуді
белгілейді.
Бұл әртүрлі бөлімшелер өзара табынады, олардың кейбірі бір-бірімен
байланысты болады: ... ... ... ... ал ... ... -
«анимистикалық» т.б.
Ван Генептің классификациясы өткір ... ... ... ... ... ... ... мақсаттар үшін онша жарамсыз, ол
эклектикалық бола отырып жарамсыз республикалардықұрайды және сонымен ... ... ... ... ... Е.Г. ... жасалған магияның классификациясы
бойынша бөлшекті сипатқа ие.
Бұл зерттеуші «психологиялық ... ... ... дәстүрлі принциптеріне белгілі мөлшерде сүйенеді. Бұл
белгі ... ол ... төрт ... ... ... ... ... контагиозды және
энантиопатикалық (қарама –қарсылық идеясына негізделген). Бұл тақ ... ... Е.Г. ... ... әрекеттерді жіктеудің негізгі
принципі бұл емес, басқа принцип – салттарды «мақсатты орнату» бойынша. ... ол ... ... ... өзінің жеке топтауын ұсынады. Ол
магияллық салттарды ең алдымен екі негізгі топқа ...... ... Бұл ... топтардың біріншісі Кагаровпен төрт типке
бөлінеді: ... ... ... экзапатетикалық),
витаттвтік (апофевктикалық) және криптикалық салттар. Екінші топ ... ... ... копулятивті (о.і. синдиасмикалық және
аггрегациялық), дизчюнтивті (о.і. ... және ... ... ... ... және ... ... схемасында магиялық әректтерді екі топқа бөлу бағалы:
«протрептикалық» әрекеттер – ... және ... ... ... ... ... тұтасымен қабылдау қажет пе: оның
ақталмаған ... ... ... ... жоқ және «мақсатты
орнатуды» айтпағанда тех психологиялық механизм бойынша магиялық салттардың
барынша ... ... ... ... ... ... артық жүктелген. Бұл барлық ... ... ... ... ... емес, пропициалды дінге
жатады. Мантика да магиялық саласына кірмейді, тек онымен жақындасады. Ал,
«копуметивті» және ... ... ... ғана ... ... олар тек ... ... білдіреді. Магия типтерін негізгі
топтар бойынша бөлу ұстамды емес: мысалы «катартикалық салттар егер ... ... ... ... ... топтан гөрі
профиилактикалық топқа жатады. Бөлшектенуіне артық Кагаров ... ... және ... зерттеушіге салттарды жүйелеуге көмектесудің
орнына қиындатады. Бірақ Кагаров ұсынған жеке республикалар көңілге ... ... ... ... ... ... ... бойынша
таңғысын польша этнографын. Казимир Моншньскийдің «Кultura ludowa Slowian»
- да ... ... Бұл ... ... ... ... барлық салттарды екі
топқа бөледі: «субмагиялық» және магиялық салттар «субмагия» деп ... ... өзі ... ол қатысты обьектілер және ... ... ... ойлағанымен мүлдем басқа түрде болатынынан
сиқырлы болатын салттарды айтады.
Магиялық салттардың өзі - » әрекеті ... өзі ... Бұл ... ... ... зерттеушісі бес типке бөледі:
1. Трансияциялық: оларда әрекет бір ... ... ... ... ... немесе басқа әдіспен.
2. Трансмиссиялық: әрекет оның ... ... ... ... ... ... көмегімен жекелеген № обьектіге
жалған әсер ... ... ... ... «әрекет басқа затқа нақты әсер ету ... ... ... ... ... бұл тип екі ... ...... ... салттар (әрекет
қандай екенін өзі шешетін затқа бағытталған) және жеке ... ... зат ... ... № обьектісімен байланысты);
4. Креациялық: обьектінің жамған құрылуы оған ұқсау арқылы ... ... құру ... ... ... ... әсер ету оның ... арқылы.
Машиньский классификацияда жеке магия және «субмагия» салттарды дұрыс
айыру ұсынылады. Соңғылары апатты – рационалды тәжірибиеден өткен ... ... ... ... ... ... жеке магиялық салттарды
бөлу бір кезекті жүргізілген принципке негізделген, бірақ ол өте бөлшекті.
Екінші немесе бесінші ...... және ... – бір ... білдіреді. Дәл солай үшінші немесе төртінші ... ... де іс ... оған ... ... әсер ету ... болады.
Ұқсас республикаларды біріктірген Машиньский схемасын жеңілдетсек,
Фиркандт, ... ... ... ... сәйкес келетін,
салттардың үшінші немесе төртінші тобы.
Магияны классификациялаудың ... ... ... ... алғанда, немесе бірінші кезекте бір ... ... ... яғни ... сенімдердің өзінің мазмұнына негізделген.
Бұл магиялық әрекеттерді техникалық классификациялау.
Принцип заңды болып табылады, онан әрі ... ол ... ... ... басты және негізгі принципі болып
саналмайды. Бұл ... ... ... де жетекшілікті кезекпен
жүргізілмеген. Біз сондықтан ... ... оның бере ... ... мүмкіндігінше магиялық актілердің толық және жүйелі
топтамасын – онымен ... ... ... ... ... ... ... сияқты фантастикалық ұғымдардан тұратын тұманды салада
барынша оның жүйені ... ... ... үйрену, әртүрлі себептермен
әртүрлі халықтарда қолданылған немесе қолданылатын ... ... ... олар ... ... ... ... келген магиялық салт көп немесе аз танылған – көп жағдайда болжамды
– магиялық жөніндегі ұғыммен, яғни табиғаттан тыс ... ... ... ... «арункульта» немесе формасыз және әрекеті бойынша көп
түрлі меланезий лі-полинезийлі ... ... ... ... ... ... халықтың тілінде ерекше сөзбен берілсе де немесе танымаған болып
қалса да – бәрібір кез ... ... акт ... табиғаттан тыс күш
жөніндегі ұғыммен байланысты. Егер мұндай ұғым болмаса, ... ... ... ... негізіміз жоқ.
Егер солай болса, магиялық салттарды «техникалық» классификациялық
негізіне ... ... ... ... ... ... өз ... немесе оны
берудің әртүрлі әдістерін классификациялаудың ... ... ... ... ... бірақ зерттеуші қасиетті заттарды ... ... ... ... ... ... классификация фетишизмді,
амулеттерді, қорғаушыларды т.б. үйренуге арналған жұмыста орын табуы тиіс.
Онда ... ... ... ... ... ... ... темірдің,
шеңбердің т.б. магиялық күшіне сенім зерттеледі. Классификацияның екінші
әдісі – магиялық ... беру ... одан ... техникасы бойынша –
керісінше магиялықтың салттардың өзін тікелей оқып үйренуге ... ... ... өзі. ... біз оны ... топтаудың негіздеріне
аламыз.[41]420-427 б
2.1. Магияның типтері мен ... ... ... қарапайым әдісі бұл күштің көзінің немесе
тасығышының арбаушылық бағытталған обьектімен тікелей ... ... ... ... ... бұл күштің немесе тасығышының ... ... ... жанасуы. Магиялық күштің тасығышы мұнда
әртүрлі болуы мүмкін: жансыз зат, амулет ... ... ... өзі ... сипаты да әртүрлі болады: - амулет немесе тұмар тағу, сиқыршылық
дәрі дәрмекті ішкі ... ... ... тиюі т.б. ... ...... ... тура байланыс жолымен тікелей беру идеясы – ... ... Бұл ... ... ... бір ғана классификацияда
ескерілген ... ... және ... ... ... ... оны ... сиқыршылық деп атауы ұсынамын.
Психологиялық тұрғыдан барынша күрделі болып Фиркандт «Anfangszauber» -
бастапқы ... деп ... ... типі ... табылады. Молиньский
схемасында оған, «трансмиссиялық» және «инцепциялық» сиқыршылық сәйкес
келеді. Оның мәні ... акт ... ... ... ... бірақ
оның қол жетімсіздік күшіне қандайда бір қатынаста қалаған әркеттің тек
басы жүргізіледі, оның соңы және ... ... ... ...... ... типтік үлгіні төменде айтылатын «pointing bore» деп аталатынның
көмегімен австралиялық ... салт ... ... ... ... деп аталатын жатады – қандай да бір ... ... ... бір ... ... ... ... бір нәрсе бұл кезең бойына да
қайталанатынына сенім. ... бұл ... ... магия деп атауға
болады.
Магияның екі аталған типтерінде табиғаттан тыс күш ... ... әсер ... онда ... екі тип олардан әрекет тікелей
обьектіге емес, оның орынбасарына, және соңғыдан ... ... ... ... ... орын ауыстырушы ретінде сиқыршылық
обьектісінің қандай да бір бөлігі (мысалы ... шаш, ... ... ... т.б.) немесе олармен жанасқан зат бола алады (тағам қалдығы,
киім бөлігі, аяқ ізі т.б.). бұл ... ... ... ... ... ...... деп атаған магиялық типі. Соңғы
атауды есепке алған жөн.
Обьектіге магиялық күш әсер ... орын ... ... түрі ... ... немесе бейнесі. Затқа оның ұқсасы арқылы әсер ... ... ... типі ... ... ... ... (Кагаров) немесе имитативті (Фрэзер еліктеуіне) магия деп аталады.
Мен барынша қарапайым және ... ... ... ... ... ... магия аңшылық, әскери жүргізулер, жаңбыр шақыру т.б. сияқты шақыруға
болатын әрекеттерге ұқсаудан тұратын ... ... қосу ... ... төрт ... ... ... бар, олардың мақсат
қандай да бір әдіспен магиялық күшті обьектіге беру болып табылады. Олардың
оң немесе агрессивті ... ... Бұл ... ... ... ... ... типі.
Олардан өзгеше басқа типтердің кері мақсаты бар: жою, қуу, ... жою, ... ... ... ... бұл ... ... қорғаушы сипатқа ие – Е.Г. Кагаров оларды «проориактикалық» магия
деп атады, термин ... бұл ... ... ... ... ... болады: олардың бірі – апотропеистік, яғни қуушы магия. Оның
мәні қууға, дұшпан күштерін қорқыту, олардың жақындауына жол ... ... ... мен қорғауыштар тағу, әртүрлі ... мен ... ... ... ату, от, ... магиялық сызықтар, дөңгелектер т.б.
Апотропейстік магия типіне қаламайтын ... ... ... ... әрекеттер жатады. Мысалы – басты, бетті немесе
дененің басқа ... салт ... ... ... ... ... орындарға бармау т.б. Кагаров шарасы бойынша бұл салттар мен
әрекеттер «витативті» ... ... ... ... ... бар ... әрекеттердің басқа типі адам денесіне,
оның тұрағына өткен қастық ... ... ... болып табылады.
Тазартуға әртүрлі әдістермен жетеді: салт жоралық, дәрет алу, түтін салу,
қан жіберу, ораза ұстау, дәрі – ... ... Бұл тек ... ... ... ... ... сөздері сиқырлық қарғыстар, дуалар жөнінде
сұрақтар туады. Бұрынға классификацияда өзіне орын таппайды – тек Юбер ... «rites oraux» - мен ... ... ... арбаушылық
тарихынеды қарғыстар мен дуалар орасан зор. ... ... ... ... алты ... тең ... жеке тип деп ... бола ма?
Әдебиетте бұл сұараққа анық жауап табу қиын. ... ... ... ... ... ... магияның жеке және басты роль
атқаратынын айтады. Тробрионды аралдың Меланизиліктерінің магиялық салттары
мен ұғымдарын жан – ... оқып ... ... ... кез ... ... ... басын айтты: оның пікірі бойынша әрекет тек магияның
қосалықы және тіпті міндетті ... ... ... ... ... ... ... затқабері немесе ауысмтыру. Қарғыстарды оқып
үйренуге өте көп көңіл бөлген орыс ... кім де кім ... ... адам ... ... ... ... Бұл көзқараста
А.А. Потебня әсіресе А. ... ... ... ... ... ... негізгі және алғашқы формасын көрді. Ал салт ше? Олар ... ... ... ... ... бар ... белгілі.
Оған қарсы басқа зерттеушілер сөзде қарғыста басқа көшірмені ... ... ... М.Ф. ... магиялық салт басынан еш
сөзсіз, қарапайым және есепсіз әрекетті білдірді, сөз ... емес ... ... ... ... үшін де ... болды. әсіресе «дуа
бағытталған зат ол әсер еткісі келген затпен тепе тең емес» М.Ф. ... ... ... ... ... орындаушысы құбылыстың
табиғи жіәне табиғаттан тыс байланыстың айырмашылықты біртіндеп ... ... ... ... ... болған салттың қарапайым сөдік
формала қажет. Дуаның формула әрекеттің мәнін түсіндіреді. ... ... оны ... ... ...... ұзақ ... қалыптасуы
кезінде соңғысы өзіндік маңызға ие бола ... Одан әрі «сөз ... Бұл ... ол жеке сиқырлық күш» дуа ешқандай салтты жасамастан
айтылып басталады. Ол өзінен өзі мақсатына ... деп ... ... ... нақты болған бірақ тоқтаған әрекеттің ... ... ... «мен ... құлы ... ақ ... ... ақ
қайыңды сыдырып отты пешке тастаймын. Қабық отта жанады және ... ... ... істе ... дуада суреттелетін әрекеттерді жасағаны
белгілі.
Орасан нақты материалды талдауға ... М.Ф. ... ... ... Онда тек ... сенімсіз беріледі. Онда
бастапқыда кез келген салт сақтау болды және ... ... оның ... ма? ... да бір ... айту – ... бұйры, тыйым – бастан
салттың ... ... ... қиын ... жүзінде барлық этнографиялық материал әрекет пен сөз салт пен ... ... ... ... ... папуас меланезеиліктерде
және барлық артта қалған халықтарда кез келген ... ... ... ... ... ... аралының тұрғындарында Малиновский
байқағанындай қарғыс алғашқы маңызға ие.
Әрекеттің біртіндеп өліп және ұмытылған әрекет тек сөзбен ... ... ... ... ... айтқанда Познанскийдікі толығымен дұрыс.
«Вербалды» немесе сөздік сиқырдың ерекше немесе өзіндік ... ол тек ... ... ... ... ... ... Бұлай ең болмағанда басында көптеген жағдайларда салттың
өзінің адам әрі жоғалуы ... дуа ... ... күш ... ... ол ... ерекше типтегі маңызын алады. Бірақ дуада бізге ... ... ... көрсетіу мүмкін: иммтативті, парциалы,
апотропистік, катартикалық және басқа арбаушылық.
Келтірілген алты ... ... ... ... ... ... ... деп ойлауға болады, егер оларды «әрекет ... ... ... ... ... ... осы немесе қандай болса да
басқа классификацияның рубликалары анық бөлінеді. өте көптеген жағдайларда
сиқырлық ... екі ... үш және одан ... ... үйлесімін
қамтиды. Мұндай салттарды біз аралас типке жатқызуымыз қажет. Байланысты
сиқырлық принципі ... ... ... ... ... сирек емес. Имитативті және парцииалды ... ... ... ... ... осы ... ... типті салттармен жиі
байланысатыны жөнінде айтылды.[42]80-84 б
Осыған айтылған магиялық салттарды типтер мен ... ... ... ... ұғымдардың психолгиялық мазмұнынан шығады және
формалды – ... ... ие. Бұл ... ... ... ... көмектеседі, арбаушылық салттарында магиялық ойдың
жүрісі қаншалықты көрінгенін байқау үшін ... ... ... ... ... ... Ол ... сиқыршылық тамырын
әкелмейді. Сиқыршылық ... ... ... ... ... ... ... Оның өзі басқа факторлармен жанамаланған.
Бұл психологиялық мазмұн емес, екінші. Басқаша ойласаң – ... ... ... ... тамырларын алуға сенген басқа буржуазды
авторлардың және Фрэзердің таза ... ... ... ... ... ... логикалық қателіктер жүйесі деп есептеген магиялық
гензисінің ... ... ... әкелді. Мұндай түсініктің
қанағаттанарлықсыздығы ең болмағанда Маретпен буржуазды ... ... ... ... ораламыз.
Тіпті таза формальды классификациялау мақсаты үшін магияллық сатлтарды
әрекеттің психолгиялық механизмі бойынша топталып, яғни ... ... ... және жарамдылығы аз болып ұсынылады: ... мәні ... ... бір ... байланыстырады. Және істе тығыз
байланыстыны ажыратады. Мысалы емдік магияның бір және сол ... ... ... ... ... ... мүмкін;
және сол типтер олар мүлдем басқа роль ойнайтын аграрлы – магияның немесе
аңшылық салтта көрінуі мүмкін.
Батыс зерттеушілері ... ... ... және ... ... әрі бара алмады. Тарихи материализм көзқарасынан
керісінше үлкен мәнді ... ... ... ... - ... мен ... өмірінде магиялық салттармен ... ... ... ... ... ... ... жаңалықты білдірмейді:
көптеген этнографиялық суреттеулерде олардың ... ... ... ... ... кезінде оны табиғи рубликалар бойынша
орналастырады: мысалы емдік, кәсіптік, ... т.б. ... ... ... сезу мен стихиялы таза империкалық түрде
жүргізіледі. Теориялық жұмыстарда ... еске ... ... ... әлеуметтік бағыттылығы олар сол үшін жасалатын бір
тікелей мақсатқа келмейді, ... ... – ақ салт ... ... да. Біз емдік, зиянды, ... ... ... ... айтамыз, сиқыршылық әркеттің түрлері арасындағы айырмашылық оларды
емдеу мақсыты мен басқалары зиян ... ... мен ... ... жету ... орналасады. Тікелей мақсаттардың ... ... ... ... ... ... ... бар.
Бұл айырмашылық магиялық салттары мен олардың ұғымдары өскен ең негізге
тамырланалы: ... ... ... – материалдық өндіріс пен ... ... ... ... ... «емдік», «кәсіптік» сиқыршылық
сияқты үйреншілік терминдерді біршама шартты мәнде түсіну қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... магиялық салттардың ... ... Зиян ... ... ... магия;
10. Жыныстық (махаббат) магия;
11. Емдік және сақтану магиясы;
12. Кәсіпшілдік магиясы;
13. Метеорологиялық (табиғат) магиясы;
14. Басқа магияның қосалқы түрлері.
Біз ... ... ... жеке ... Қарау
рубрикалар жорамалдық белгіленбегенін олар материалдық кездейсоқ емес ... ... ... іс ... ... ... шығатын
құбылыстарды топтау жөнінде. Сондықтан магияның ... ... ... ... ... тамыры, гензисін түсінуге яғни ... ... ... ... ... ... ... салттарды топтау сол салттарды
магиялық ұғымдардың психологиялық ... типі ... ... ... ... ... жасалған. Магияның түрлерінің әрқайсысы біз жоғарыда
танысқан алты ... ... ... ... ... ... ... инициалды, парциалды, имитативті, апатропеистік, катартистік
типтерге жатуы мүмкін. Магияның ... ... ... ... ... магияның әрекеттердің екі қиылысқан ... ... ... ... сәйкес келетін тік бағандармен және ... ... ... қатарларымен құрылған решетка ретінде
графикалық ... ... ... ... график торларында әрқайсысы түр
және тип – екілік белгілеу алатын жеке ... ... ... орналасады.
Мұндай график келесі түрде көрсетіледі.
Бұл решетканың барлық торы толтырылмауы ... ... ... ... түрі кез ... ... ... көрінуі мүмкін, бірақ
практикада олай емес. ... ... ... ... ... ... ... бағыты мен сипатымен ... ала ... бір ... ... ... басқасында – имитативті салттар
басым. Біріншіге, мысалы емдік сиқыршылық, екнішіге – ... ... ... парциальды тип принципі бойынша құрылған
метеорологиялық сиқыршылық салтын көрсету қиын.
Магияны классификациялаудың екі әдісін ... ... ... жеке
салт екі белгілеуді алады – белгілі түрде және белгілі типке жататындығы
бойынша.[43]115-117 б
| | | |
| ... ... ... Типтер | | |
| | | | | | | |
| ... ... ... ... ... |Катартикалық |
| | | | | | | ... ... | | | | | | |
| | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | ... ... | | | | | | |
| | | | | | | ...... | | | | | | |
| | | | | | | ... ... | | | | | | |
| | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | ... түрлері | | | | | | ... ... ... ерекше шартты шифровка көмегімен жасаған қолайлы,
мұнда алымы түрлі, бөлімі – ... ... ... ... ... ... жататын емдік магиялық салты емдік деп белгілінеді;
имитативті типті кәсіптік магиялық ... ... ... т.б. ... ... ... салттар оларға кіретін элементтер ... ... ... және ... ... ... жыныстық магияның салты жыныстық ... ... ... ... салт ... тек қарғыс қалған жағдайда емдікке
байланысты, кәсіпке байланысты деп белгіленеді.
Магиялық салттың жалпы түрін емес, ... мал ... ... ... т.б.белгілей отырып барынша жан – жақты шифровканы
қолдануға болады. Мал ... ... ... ... ... ... ... түрлері мен типтерін бойынша жүйелі шолуға
өтеміз. Бұл шолу магиялық әрекеттердің жеке түрлерінің генезисі жөніндегі
сұрақты қарастыру үшін ... ... ... ... ... ... зұлым) магия – «дуа» - ... ... ... par
excellence сиқырлылығы деп есептеледі. Тоғышарлық сөз қолдануда ғана ... ... ... бұл түрі ... ... араласып кездеседі.
«сиқыршылық» «діннің» жеке және ... ісі ... ... іске ... ... тұруына негізделген, әсіресе Дюркгейм мен
оның ізін ... ... ... Зиянды сиқыршылыққа
қатысты бұл ... тұру ... ... дұрыс.
«Алғашқы қауым халықтарында барлық магиялық дәстүрлердің арасында қара
магия үлкен орын ... ... Карл ... ... ескеруге болады.
Белгілі тұлғаға немесе тұлғаларға табиғаттантыс әдіспен ... да ... ... ... ... ... әртүрлі әдістерді қолдану зиянды
сиқыршылық мәні.
Бұл арнаулы бағыты зиянды магияның басқа діни – ... ... ... ... ерекше орын алатынын себебі. Көптеген жағдайларда
зиянды магия ... ... ... діни ... ... ... ... Соған қарамастан зиянды магияның басқа түрлерімен
жанасу нүктелері бар. ... ... ... және ... ... магияның әдістері алуан түрлі. Мұнда «протрептикалық» магиялық
әрекеттердің барлық төрт белгіленген типі ... ... ... халықтарда зиянды арбаушылықтың барлық әдісінен
инициалды ... ... ... зиянды келтірудің ең ... ... ... ... ... қару – ... ... немесе таяқты өлтіргісі келетін
жай жаққа бағыттайды және белгілі қарғыстарды барлық облыстарында көптеген
қауымдарда суреттелген. Олардың ... ... ... бар және ... ... ... ... түрлі әрекеттер топтамасынан тұрады, бірақ
негізгі мотив оларда сол болып ... ... ... адам ... қаруды дұшпан жаққа сермейді дегенге
келаді. Ол өзінің сиқырлы сүйегімен көрінбейтін нысанаға көздейді. Көздеу
кезеңі нақты ... және ол ... ... ... немесе аңшымен белгіленген құрбанға найза. Бірақ әрекетті
жалғастыру және аяқтау – ... ұшуы және ... ... - тек ... адам ... ... көрінбейтін түрде құрбан денесіне қадалып өзінің
әрекетін жасайды деп сенеді. әрекеттің басы нақты, оны аяқтау – табиғаттан
тыс. ... ... мәні ... ... ... ... магия барынша сирек,
бірақ өте сипатты формаларда кездеседі.
Р. Кодрингтонның суреттеуі бойынша ... ... ... ... өлік сүйектері және басқа сиқыршылық дәрі-дәрмектер салынады және
тиісті қарғыстар айтылады, сиқыршылық қару дайын; өз ... ... ... ... арбаушы оған қаруын кезенеді және үлкен саусағымен ... ... ... ... белгіленген құрбанға тиеді және ол өлуі тиіс
деп есептеледі. Бұл әдіс мәні ... ... ... ... ... ... ... әдіс барынша өзіндік сиқыры жапырақтармен
адам сүйегінің сынығын, коралл немесе адамға бұрын өлім ... ... ... ... ... ... ... құрбан жүретін жолға жерге
жасырып көму қажет, қажет кезде бұл қару ... өзі ... ... деп ... Инициалды магияның барлық тәртібі бойынша әрекет
басы адам қолымен жүргізіледі, оның аяқталуы ... ... ... ... ... сол ... ... түрлілігі дуаны «жел бойынша» жіберу.
Меланезияда аралда Мот ... ... ... ... суреттеді.
Бұл әдіс әлемнің басқа бөліктерінің халықтарына ... жел ... ... ...... және орыс арбаушылығында
жиі қолданылады. «Мен ауыздан дуаладым, желмен түтін жібердім, алыстан
болса да ... ... - деп бұл ... арбаушы Яшко Салаутин (ХVІІ
ғ.) түсіндірді. Мұндай әдістер ... ... ... ... ... ... де ... кеңінен қолданылады – Фрезер
кітабында жиналған: парциалды және илистативті типтер.
Бұл екі тип те Фиркандттың «Fernravber» ... ... ... ... жиі ... бір – біріне өте жақын.
Өте артта қалған халықтарда парциальдымагия жиі ... ... ... сирек кездеседі. Мысалы,
Меланезийліктерде парциалды магия зиянды арбаушылықтың ... ... ... да бір адамды өлтіргісі келетін арбаушы оның тағам ... ... ... ... киім ... аяқ ізін т.б. тауып оларға әк,
бетель, өлік ... ... ... ... затпен араластырылып, арбаушы
оны отқа жағады, суға батырады ... ... ... ... сол ... деп ... Кейде операцияның мұндай түрі өте қарапайым. Мысалы,
Аврара аралында ... ... ... ... ... ... жапырағына
орап, шірітуге қалдырады, орама шіріген иіс бере бастағанда адам өлуі
тиіс. Басқа ... ... өте ... ... ... аралында алынған
затпен жарты жылдан астамға созылатын әртүрлі ... ... ... ... ... ауырып және өлуі тиіс.
Әлемнің басқа бөліктерінің халықтарында бұл ... типі ... ... ... ... ... ... Ол орыс
арбаушылығында жақсы белгілі; ... ... ... оның киімінің
қалдықтарын өртеу орыстарда және олардың көршілерінде «дуалаудың» дәстүрлі
әдісі болады.
Зиянды арбаушылықтың бұл ... ... ... ... ... ... қол ... орындарда тастамау сенімі байланысты,
сондай – ақ бала кіндігін, сүт түстерін т.б. ... ... ... ... зиянды мақсаттармен көп ... ... ... мен ... ... салтты суреттейді: әйелі қашып
кеткенде оның күйеуі жолдастарымен жерде оның схемалық бейнесін ... ... ... белгілі орынға найзамен шаниды; мұнымен қашқан әйелге
зиян келтіріледі деп ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын ұқсас типті сиқыршылық әрекеттердің толық
қатарын келтіреді. Балауызды дұшпанды бейнелейтін басқа қуыршақты ... оны ... және ... ... ... идеясы бір магиялық әрекет
өлтіргісі келетін адамға емес, оның ауыстырушысына тікелей бағытталады.
Бұл алмастырушы бірінші жағдайда берілген тұлғамен бұрын бірге болған
зат, ... оның ... ... да бір ... екінші жағдайда оның
бейнесі болып табылады. Сиқыршылық күш алмастырушыдан обьектінің өзіне өтуі
тиіс. ... ... үшін және оның ... сену үшін
алмастырушының екі түрі бірге қолданылатын салттар жиі кездеседі. Мысалы,
Танна аралында дұшпанды ... үшін адам ... ... ... тастар көмегімен нәжісімен немесе тағам қалдықтарымен салт жасайды.
Малайлықтар ... онан да ... ... олар адамның шашын немесе
тырнағын алып оны түкірікке батырады, сол адамға ... ... ... ... осы заттардан балауыз көмегімен оның бейнесін
жасайды. Бұл ... жеті күн ... отқа ... соңында жағып жібереді.
Бұл салтта «контагиозды» (яғни парциальды) және «гомеопатикалық» (яғни
имитативті) ... ... бар ... ... ... ... ... магияың байланысты типінен әдейі тоқтаған жоқпын. Оның
элементарлы типі өте ... деп ... ... ... ... ... байланысты магия өте сирек немесе мүлдем қолданылмайды. Оны
австралиялықтар білмеген сияқты.
Басқа артта ... ... өте көп емес ... ... болады. Оңтүстік Америкада адам астына немесе оның үйінің
шатырына қойылса, оған ауру ... өлім ... ... ... өсімдіктерді
білетін адамдар бар, оларда арбаушылармен улы өсімдіктер қабығын темекіге
араластырып улану жиі кездеседі.
Магияға сенім қандай дәрежеде екенін ... ауту ... ... ... ... ... магия зиянды мақсатпен сирек
қолданылады. Миссионер Брамиловтың Добу аралының арбаушылары дұшпанға зиян
келтіру әдісінде ... ... ... болады: арбаушы адамға
жасырын түкіреді немесе сиқырлы түрде оның тағамын улайды. «Нгам» ... у ... ... арқылы сиқырлы улау Адмироитейств ... ... ... аралда от түтінін сиқырлы ... ... ... ... ... ... ... қиын болар еді.
Еуропа халықтарында байланысты магия арқылы «дуалау» әдістері кеңінен
таралған.
Ежелгі орыс арбаушылығында ... ... ... және басқа заттар
салып, тағам мен сусын арқылы «дуалау» жиі қолданылады. Комизоряндықтарда
«дуа» адам ... ... ... ... ... ... кішкене
материалды зат ретінде қарастырылады.
Байланысты магияның мәні бойынша сол типтің түрлігімен «көз тиюге»
сенім деп ... ... яғни адам ... ... әсері. Бұл сенім
дамуы жоғары ... ... ... ... ... қалған
халықтарда «көз тиюге» сену өте сирек.
Мысалдардың бірі: Шпейзердің айтуы бойынша Жаңа Гебрид ... ... мен ... ... ... үшін ... ... деп
ойлайтын жаман көзқарастардан қорқады.
«көз тиюге» сенімге қатысты өте үлкен материал ... ... ... ... ... ... бұл материал Еуропа
мен Азия халықтарын, аз дәрежеде – дүниенің басқа бөліктерін қамтиды.
Зиянды магияның пайда болуын буржуазияда ... таза ... ... ... ... психологиялық заңын қате қолдану сияқты
бір нәрсені көрді: алғашқы қауым адамы идеялардың субьективті ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде идеялар ассоциоциясының заңы магиялық ... роль ... ... Малайлық арбаушы дұшпан денесімен бұрын
бірге болған заттарды ... бұл ... ... ... ... илеп, оны қинайтын жазаға береді, ол мұнда шындығында есепсіздікті
басшылыққа алады, оның ойындағы ... ... ... ... де
байланысты және бірі арқылы басқасына әсер ... ... ... ... алуы ... ... Фрэзердің бірге бұл фактты кез келген ... ... ... ... ... ... деп есептеу шекті
идеализмге ұрынуды ғана үйренушілік құбылыстардың ... ... ... еді. ... ... ... ... буржуазда
сыншылдары сиқыршылықты ойлаудың бір қателігіне ғана келтіруге болмайтыны
көрсетті. Біріншіден қателік ... ... ал ... ... қате өзінен -өзі қандайда қасиетті, қандай да бір құпия ырымшыл
діни қатынастардың заты ... ал ... ... мен салттар
осындай сипатқа ие болады.
Іске тереңірек қарасақ идеалистік көзқарастан айырмай және магияның
таза психологиялық ... ... ... ... ... ... ... адам психикасының эмоционалды – ерікті саласына шағымданады.
Мыссалы, Моретт ... ... ... ... ... аз
ерекшеленетін әрекеттерде көрінді деп есептейді.
Соған ұқсас Маретт, өз кегінің нақты затынан оны ажырата алмай, ... ... ... ... ... өгіз сияқты суреттейді және
алғашқы қауым адамы өз кегін дұшпанымен ... ... ... алады. Мұндай импульсивті әрекеттердің психологиялықнегізгі
эмоцияның бәсеңдеуі салдарынан пайда болған жеңілдеу сезімі болды. ... ... ... ... затқа емес, оның символына
бағытталғандығының пайда болуымен ерекшеленеді.
Мұнан әрекет ... өте ... ... таза ... ой ... мен ... ... эмоцияның басымдылығы
жөніндегі пікір Прейсе пен Фиркандт концепциясының негізіне ... ... ... ... анық ... көзқарасына сәйкес мәні екілік немесе ойша кез ... ... ... әрекеттерге мән беру үшін пайда болады. Алғашқы магиялық
актілер көрнекті қозғалыстар мен ... ... туыс ... білдіреді,
мысалы адам бейнесінің кек аффектісінде үзілуі т.б.
Сонан соң алғашқы діни магиялық ұғымдар пайда болды және басында өте
көмескі ... ... ... ... ... халықтарда қазірде
эмоционалды – моторлы сала Рефлексия ... ... ... ... ... ... еске ... Бір барынша айқын
мысалды келтіремін.
Н.Н. Миклухо – Маклай ... ... бару ... өзі куә
болған келесі оқиға жөнінде айтады. Бір ... ... ... ... ... «сонан соң бірдеңе есіне түскендей, кораллдың үлкен сынығын
ұстап құлаған тамар түбін ұра ... ... өзі оған ... үшін ... адамға күлкісіз қарау қиын, жергілікті ... бұл ... ... ... ... соң өзін жеңіл сезініп, топқа келіп, тізесін
арасында сүртіп, үрлей отырып қауымдастарының арасына отырды. Бұл ... ... ... сияқты классикалық мектеп ... ... ... ... ... ... еді, ... жабайылыр жансыз
затты тіріден айыра алмады, сондықтан ағаш кескіндісімен адам ретінде есеп
айырысты. Іс жүзінде біз ... ... ... ... ... ... ... пен эмоцияның жай пайда болуын көреміз.
Реакцияның осындай сипаты ... ... ... ... ... ирроционалды бірақ психологиялық түінікті әрекеттермен магия дами
алатын психологиялық ... ... бұл ... ... ... ... ... түсінуге
әкелмейді. Байланыста магия оның формасы (Фиркандт өз көзқарасынан «» -
сиқыршылық қарпайым және ... түрі деп ... ... ... ... ... арбаушылық әдісі ретінде тіпті кездеспейді және кейінгі
кездерде, Еуропа халықтарында ... ... Таза ... бұл ... түсініксіз. Австралиялықтарда парциальды және
имитативті типтің басымдылығы түсініксіз.
Бұл бір фактілерден таза ... ... ... мәселені дұрыс түсіну магиялық салттардың әлеуметтік негізін
оқып үйрену ... ... Бұл ... біз ... ... ... нақты түрлерін көрсету қажетті болады.
Зиянды магияның әлеуметтік тамырлары оның барынша ерте ... ... ... ... ... ... барлық бақылаушылары, жергілікті
тұрғындардың зиянды салттарды жасауын өзге қауымдастардан көреді. ... ... Уэлс ... ... сенеді және дұшпандық жағынан
сиқырлық зиянға сенеді. Орталық ... ... ... Спенср мен
Гилент зиянды сиқырлықтан алыстан қорқатын жергілікті тұрғын үшін ... ... ... ... ... ... ... жергілікті
тұрғын басқа қауым сиқырынан немесе алыс жерден қорқады және олардан ... ... ... ... ... олардыңғ тобының мүшесінің елшінің
кінәлісіретінде қандай да бір адамды көрсетеді. Олардан ... ... ... ... ... дұшпандығымен байланысы жақсы
көрінеді. Магияға ... және ... ... ... ... ... кінәліге, дәлірек айтсақ кінәлі жататын топқа кек алу мақсаты мен
жазалаушы экпедиция жіберілді.
Бұл топтың оналасу орны бал ... ... ... ... ... ... ... немесе сезіктенуден
басталды. Зиянды магияға қауым аралық дұшпандықтың негізіне ... ... ... тұйықталған ру қауымдық топтардың өмірінің шарты – ... ... ... ... ... ... негіз.
Бұл сенімнің пайда болуының нақты жағдайларын елестету мүмкін емес.
Австралиялықтар да «соғыстар» кенеттен ... ... ... мен ... ... ... ... сирек болды. Қоршаудан кенеттен бұрыштан дұшпанның
кенеттен шабул жачауы Австралиялық ... ... және өз ... ... ... сенімсіздікті тудырады.
Нервтік күштенудің мүұндай жағдайында жасырын дұшпанның кенеттен шабул
жасауының оларға қауіптілігімен нақты бақытсыздық арасындағы анық шекараны
Австралиялықтардың анықтай ... ... ... Ол ... кез-келген бақытсыздық жағдайды зұлым дұшпанның есебіне жатқызуға
бейім ол оған ауру келтірген көрінбейтін қару әрекеті мен ... ... ... айырмашылықты көһрмейді. Бұл екі ... ... ... ... ... ... ... жағынан курнам өмірі үрейдің өмірі. Оны ... ... ... ... мен ... ... ешқашан білмеді және қандай
уақытта жасырын ... ... ... ол ... ... ... алатынын білмеді.
Мұнда Австралиялықтардың зиянды сиқырына сенімге қатыстьы ... ... ... ... ... ... ... салттарын нақты орындауға қарағанда кеңінен таралған.
Австралиялықтарда «дуаны» жіберудің жақсы ... ... ... оны ... – тұлғаның өзі үшін де қауіпті іс? Не үшін? Арбаушылыққа
күмандану қатаң жазалауға жатыды. Арбаушылық сирек және ... ... ... ... ... да ... ... Британдық Жаңа
Гвинеяда папуасында олар арбаушылықтан үнемі ... ... ... өте ... қолданылатындығын айтады.
Жағалаулық папуастар зұлым сиқыршылықта ішкі ... ... олар ... ... ... ... салтттан гөрі қорқыныштан іздеу керек екені
бір маысалдан көрінеді. Қорқыныш қауым ... ... пен ... ... ... психологиялық күштенуден туды. Осы жерде «дуаны»
қашықтықтан жіберу мүмкіндігі жөнінде ... және ... ... ... факакт, Аввстралиялықтарда зиянды сиқыршылқ ... ... жоқ. ... мен ... К.Штрелов хабарлау бойынша
жергілікті тұрға\ындардың пікірі бойынша «дуаны» әпкім жібер ... ... елші ... ... болғанда. Бұл толықтай түсінікті;
Австралиялықтар «кінәліні» дәл анықталай ... қос ... ... ... ... түрде барлық адамдар арбауға қабілетті.
Осы айтқанға қарсы ... ... іс ... біздің көзқарасымыздан
толық түсінікті үшінші факт келесідей: зеіттеушілеордің бақылаулары бойынша
Австралиялықтар сиқыршылық көмегімен «дуаны» жіберу қабілеттілігіне ... ... ... ... ... ... қабілетке ие екендігіне
күманданбайды. Зұлым магияға ... бұл ... ... ... ... мына факт ... түсініукті етіледі: Австралияда
инициалды және имитативті типтер басым және байланысты, партциалды магия
мүлдем ... факт таза ... ... ... бірақ әлеуметтік
жағдай тұрғысынан ол түсінікті. Байланысты магия Австралияда дами алмайды,
себебі ... ... ... ... өзге қауым жағынан күтеді. Осы
себеп бойынша партиадлды магияның мүмкіндеіктері ... ... ... ... жанасуды талап еипейтін инсциалды және
имитативти магияны дамыту үшін жағдайлар толық жақсы.
Жалпы ... ... ... ... ... көщзі дұшпан және
бөгде қауымдас қорқыныш блдлды, бұл ... ... - ... ... ... қауымдардың тұрмысы.
Барынша дамыған қоғамдық қатар ... ... ... алсақ – зиянды магия дамуының факторлары біршама
күрделірек. «Дуаға» сенімнің ... ...... ... ... мұнда арбаушылқ дұшпан – бөгде қауымдастарға джазылады. Мұндай
фактіні Миклух – Маклайдың суреттеуін еске түсіреміз. ... ... ... ішкі ажырауы Меланеийзиліктерде алысқа кетті, сорған ... ... олар да ... ішінде тәжірбиеленіді. Австралиялықтардан
өзгеше, зиянды магия жөніндегі ерекше ... ... ... одақ
түріндегі мүндай шамандардың тұтас коорпорациялар бар. ... ... ... және имитативті магия алаынады, байланысты магия
оқиғалары да кездеседі. Қауымдар арасындағы барынша тығыз ... ... ... ... ... ... жағдайды жеткілікті
білгенде және ... ... ... ... магияның басқа әдісі есмес,
дәл ... ... ... ... Еуропалық арпаушылықта бірінші
оррныға байланысты магия - әртүрлі шөптер ... ... ... ... ... ... ... арбаушылық қауымішілік қарсылықтарды
көрсетеді, ... және оның ... ... тұрады.
Бірақ қауым аралық, «ішкі» қарсылықтар жоғ
Бірақ қауым ... ... ... жоғалмавйды және арбаушылыққа
сенімді. Қоректендіретін топырақ ретінде өзінің мәнін жоғалтпайды. Мұнда
«қауым» түсінігінің өз ... ... ... ұлтаралық қарсылықтар
келеді.
Көршілес халықтар арасындағы өзара жатырқаушылық ... ... ... Еуропалық халықұтарында ең ... және ... ... ... ... және ... ... бойынша барынша
ерекшелінген қандай да бір көрші ұлт адамдары есептелді. Орыстарда мұндай
көзқарас карел, фин, ... ... ... ... ... көру процессіне басты ықпал еткен ... (1875 - 1947). Ол өзін ... ұлы ... жануар, «Тұңғүйықтан
шығушы», ретінде атаған, әрі өзінің шәкіртін арнайы «жануар белгісімен
белгілеген». ... және оның ... ... пайдаланып, шайтанға
табынған және ұятсыз жыныстық қатынасқа түскен.
Ислам дінінде сиқыршылар мен ... күш ... ... ... ... ... ырым жасатушы, бал ашушы немесе бал
аштрушы мұыслман, ... ... Онда ... ... ... ... сенудің орынсыздығын дәлелдеген. Магия қараңғы адамдарға ерекше
күш сияқты көрінетіндігі, ал ... ... алып ... оның ... ... ... жалғандығын ашып, көрсете отырып сиқыршылықтың
ғылыммен ... жері жоқ ... ... Магияның
ың бір түрі алхимия екендігін, бірақ оның өз ... ... ... ... сондай-ақ Құран Кәрімде айтылған су тасқынына байланысты
көптеген зерттеулер ... ... ... өзінің мақсаты мен міндеті бйынша зиянымен тығыз
байланысты. Олардың ... ... ... құпия және бір жақты, әскери
– жариялы және құрбанның бесенді қарсыласуын жеңу қажеттілігін ойлады.
Әскери магияның көзі ... ... ... еске алумен болған шартты
әрекет. Әскери магияның әдістері профилактикалықтан (амулет тағу, қаруды
оқу), сондай – ақ агресивті ... ... - ... ... ... зиян ... магиямен тығыз түйіседі, бұл екеуінің де
соңғы мақсаты ... зиян ... ... ... де ... бар. Зиян ... магия деп – жеке адамның жеке бір
тұлғаға құпия түрде магиялық зиян келтіру ... ... ... ... ... ... ... бағытталған ашық түрдегі рәсім. әскери магиямен
зиянкелтіруші магияның арақатынасы ... пен адам ... ... ... келеді. Бұл сиқырдың тағы бір айырмашылығы бар. Зиян келтіруші магия
– адам өлтіру сияқты тек бір ... ... ... ... және ... бірге
әскери магия екі жақты яғни әр жақ бір-біріне шабуылдаушы және қорғалушы
болып келді. Осы ... ... ... магия зиян келтіруші магиядан
айырмашылығы ... тек ... ... ғана емес сонымен ... ... ... ... ең көрнекті орынды бірінші имитативті және инициалды
түрдегі рәсім алады. Бұл алдымен ... ... ... жорық
алдындағы жорасы.
Мысалы келтіретін болсақ Австралиядағы аранда тапасының ... ... бір ... ... мен ... ... бойынша рәсімді орындаушы
әскерлер – найзамен, бумерангпен, сауытпен қаруланып, шаштарына ерекше
сиқырлы таяқшаларды ... ... ... ... ол ... алып ... жүгіріп көрінбейтін жауға найза сұғып отырады. Бұл ... ... ... және имуналды магия рәсімі десе де болады.
Тек осы – ... және ... ... – магиялық жора генезисіне
жақын рәсім түріндегі түсінікке алып келеді.
Бірақ кейбір шарттарға байланысты, ... ... ... ... ... төменде айтылады. Мұндай рәсімдер фрезердің ... ... ... ... елге жорық кезінде үйінде қалған әйелдері
жоралары мен ... ... ... ... олардың күйееулері жаумен
соғысатын күні Алтын жаға Африка тайпасындағы ... ... сол ... ұқсаған таяқтарымен жүгіріп, жауларының басын кескен сияқты болып
үлкен жемістерін пышақпен кескен. Бұл рәсімнің мағынасы әскерлерге ... ... ... ұқсатып оларға көмектесу. Бұл жерде ... ... ... ... ... ... ... тайпаларда әскерлердің әйелдері тек рәсімдері жасап қоймай
сопы мен бірге олар ... ... ... егер ... ... ... ... т.б. Бұл шектеулердің мақсаты әскерлер ... ... ... табиғаттан тыс қарым – қатынас магиялық идеясы.
Яғни осылай олар шек қолын күйеулеріне ... ... ... ... ... ... рәсімі әдетте арнайы
тұлғалармен сиқыршылармен немесе әскер басшыларымен жасалынады.
Басында айтылғандай әскери магияда тек басқыншы ғана емес сонымен бірге
профилактикалық ... ... ... тек жеңу ғана ... ... қатар
одан қорғану. Бұл екі жақта бір-бірімен әскери магияда араласады - ... ... ... деп ... белгілі магиялық қорғау құралын
айтамыз.
Әскери тұмарды тағу салты қайдан алынды? Бұл сұраққа дәл ... ... ... ... ... ... ... мұндай сиқыр болмаған. Тек
соғысқа қатысты әскери ... тағу ғана ... ... ... мен әшекейлерді тайпалар арасында тағу дамыған:
мысалы ерекше белгілерді ... ... ... ... ... ... алып келе ... хабарға қарай айырылған. Яғни хабаршы
мирамға шақырып ... ма? әлде ... ... т.б. ... ... ... белгілер әскери жорықтарда да тағылған және ... ... ... ... ... ... ... сиқырмен байланыс кетті.
Папуастар талдан ойылған адам мүсіндер қолданған. Оны көкірегіне ... ... ... олар оны бір ... бір ... ... ... екінші жағынан барлық жамандықтан сақтану үшін ... ... ... ... ... тек ... ғана ... сонымен қатар
т.б. оқиғаларда тағылған.
Соғыс – бұл адам өзін ... ... ... ... ... аймағы. әрине бұл жерде магиялық салт түрі ... ... ... ... тағу жау ... ... қалу ... біздің күнге
дейін жақсы сақталған. Зиян келтіруші магия ... ... ... ... ... ... таза ... мінездемесін жоғалтты. әскери салттар,
жоралар және салтанаттар жеке табиғаттан тыс тіршілік - ... ... ... ... байлаынсады. Алдымызда анимистикалық бұрынға
сиқыр салты айтылады. Мысал ... ... ... ... Оро – Тайтияндарды, Кукалимоку – Гавайлықтарда, Ту – Мауорлықтарда.
Соғыс Құдай ... ... ... ... ... айналғаны кездеседі.
Көне ацтектердікі мынадай Уитцилопочтей Құдайы, ... ... ... ... ... ... Яхве, Ассириялықтарда – Ашур т.б. таза соғыс
Құдайы Арес кейіннне гректер сақтап қалды.[45]
Жыныстық (Махаббат) магиясы.
Жыныстық магия ... зиян ... ... ... ... ... ... пайда болған. Бірақ олар барлық халқы тек қызмет ету ролін
атқырады.
Жыныстық магия екі ... ... оның ......... ... ... құштарлықты шақыру немесе ондай құштарлықты жою.
Орыс тілінде екеуі де ... - ... алу ... - ... деп ... ... тағы басқа жыныс магиясына
кіргізетін рәсім бірақ оны зиян келтіруші магияғада ... ... ... яғни ... басқа адамға зияндық жасау, әдетте қарама – ... ... ... ... ... органдарына зиян келтіру,
еркектің жыныстық күшсіздігі, белсіздік немесе әйелдерде ... ... ... ... ... және ... ... келеді. Әр
халықта сол бір тәсіл қарапайымдылықтан мәдениеттілікке дейінгі ... ... ... жанасу магиясы белгіленеді. Көне түрлерінде
инициалды бірақ көбіне басқа түрлері тәжірибеге асады.
Жанасу магиясы ер кісі әйел ... ... ... ... мен ... ... ... Малакки жартылай аралында ер кісі өзіне
қаратқысы келген әйел кісіге ұйықтап жатқан ... ... ... оның ... мен ... ... ... жағу тапсырмасын береді.
Әйел кісі болса керісінше ер кісіге қыз баланы ... ... ... ... ... тұр. Соңғысына махаббат магиясы ауа арқылы
сиқырланатын обьектке жету ... ... ... ... жарты аралына
осындай мақсатпен арнайы ... ... яғни әйел ... ... әсер ... ... ... жыныстық магияның басқа
тәсілдеріне қарапайым ишараттар – тілін шығару, көзін ... ... ... т.б. ... Бұл ... магияның қарапайым тәсілдері оның
шығуы бізге анық ... Бұл ... ... ... яғни әшекей
тағу иісі бар затты пайдалану, әртүрлі ишараттар және ... ... ... инстинкті және қарапайым инстинкті күту акті жатыр.
Алғашында мұндай іс әрекеттер басқаша емес, тек соны ... ... ... ұнау немесе оның назарын аудару болған.
Жыныстық магияда да ешқандай әрекетсіз оқулар да болады. Бұл жердеде
басқа магия ... бұл ... ... түрде өте көне болып
табылады.
Зиян келтіруші ... ... ... ... ... ... сияқты, әскери магияда да соғыс құдайлары ... ... да, ... даму ... ... құдайлары да бар. әйел
махаббат Құдайларының образы осылай шыққан – Изида, Иштар, ... ... ...... ... ең ... бірі болып табылады. Оның
рәсімдері қазіргі кезде де қарапайым түрде сол күйінде жасалады.
Емдік және қорғаушы магия.
Емдік магия ... ... және ... ... қолдану арқылы
магиялық әрекеттің төртінші түрін ... Бұл ... ... ең көп
тәсілдері қолданады. Бұл жерде оның ең танымал тәсілдері және әртүрлілікпен
араласқан түрлері бар.
Бұл ... ... ... ... келеді. Жанасу магиясының қарапайым
тәсілде ежелгі емшілерде олардың қарапайым ... ... ... ... ... халықө медицинасы емдік магия арасында шектеу
тек сезіліп қана қоймай жоқ десе де ... ... ... ... ... ... мақсатпен қолданған. Мысалы өте көп қолданылған ... ... ... ... ... ауруларға қолданылған. Немесе маймен
араластырып одан шыққан ждәріні жөтел кезінде тамақ пен ... ... ... бас ... құлаққа оның аурулары т.б. қолданған. Ақ саз ... ... ... ... ... ... ... емдік мақсатпен араның ұясын қыздырылған күйде плевритпен
ауырған ... ... ... Сол ... ... еті мен ... ... тәсілдерді Браун көрсете отырып оларды сиқырлы деп атайды. Шынында
олардың кейбірі көне халықтардың ... ... ... ... ... Дегенмен бұл азды – көпті рационалы негіздің пайдасы және
зиян келтіретін жақтары болды десе де болады. Бұл ... кей ... ... ... тисе, басқа бір жағдайларда нәтрижесіз немесе зиян
келтірді десе де болады. Халық медицинасымен ... ... ... ... ... айтылапды: яғни ол субьективті мінез ұстайды. ... ... ... ... оның айналы\асындарға табиғи саналса, басқалар
табтиғаттан тыс деп ... ... бір – ... ... ... ... тәсіліне барылығының қолы жетіп, өзін - өзі емдей ... ... тыс ... ... көп адамның қолынан келе бермей оны
тек арнайы маман – емшілер жасайды.
Австралиялықтарда халық ... ... ... ... ... ... әртүрлі шөптер мен жануарларды қолдану, массаж, қыздыру,
орау, қан тоқтату, қан алу т.б. ... Ал емші ... ... ... ... бұларды керісінше аз қолданады. Яғни олар ... ... ... көп ... ... мұндай тәсілдің бірі аурудың денесінен, яғни аурудың
себепшісі деп ... ... ... мен сол ... ... ... Бұл
Австралия емшілерінің ең қарапайым тәсілі. Мұндай сапаға біз бұл тәсілді
ккатартикалық магия түріне жатқызссақ ... ... ... ... ... ... ... болып еледі.
Катариткалық және жанасу магиясының емдік медицинағы ең көп тәсілі.
Булы монша қан алу, ... мен іш ... аз ... магияның катартикалық тәсіліне апотротеикалық өте жақын. Екеуінің
айырмашылығы бір – ... ... және ... алу ... ... ... ... кіріп қорйған ауруды шығаруға тырысса ... ... жол ... әрекеттенеді. Апотропеикалық тәсілді ... ... ... қарағанда кең жайылған.
Олардың ең қарапайымы – барлық ... ... ... ... ... ... көбінесе ауруға қарсы тағады. Тұмар тағу көбінде қорғаушы
және емдік тәсілге қолдануы аз ... ... ... ... ... ... де ... яғни өзін жаман
күштерден сақтауға; темір, пышақ, ине, тері, тұз, пияз т.б. ... ... ... ... ... тынышсыздық, атыс т.б. Бұл жерге
«жаман күндер мен сандардан сақтануға жатқызуға ... ... алу үшін ... ... тұрғылықты жерін ауыстыру,
тәжірибесін жатқызуға болады.
Кейбір дамымаған халықтарда апотропеикалық маңыз денесін жабу немесе
ұятты ... ... жабу ... беріледі. Ф. Шпейзердің
мәлімдеуінше жаңа Гебрид (Меланизия) тұрғындары ... мен ... ... жабу дәстүрі магиялық түсінікпен түсіндіріледі: бұл ... тез ... ... ... ... ... тәсілі, емдеудің және
аурудан қорғану ... ... ... және ... ... ... және ... магия
алады, яғни халық медицинасымен байланысы аз. Көбінесе сиқырлы ... ... ... ... ... ... роль ойнайды. Кейде ол емдеу
тәсілі сияқты шығып оның ... ... ... ... ... ... ... емдік магияда осы немесе басқа ... ... түрі бар. ... ... мен ... ... катартикалық және
жанасу (контактная) магиясы (әдетте бірге) ...... тұр. ... ... адамның денесі болып ... Сол ... ... ... емес. Бұл біріншіден. Екіншіден ... өзі, ... ... және оның ... ... етуі ... басқа нәрсеге
алаңдауына жол бермейді. ... ... ... ... емдік
магияның материалистикалық негізімен әрқашан басқа ... ... ... ... ... ... бұл түрлердің барлығынан емдік магия
сиқырлы екені түсініледі. Онда көбіне сау ... ... ... кезде де өзімізге белгілі болғандай емшілірдің міндетін ғылыми
медицина майындайды.
Магиялық рәсімнің бірнеше оқшауланған тобы әйел ... ... ... ... босану кезінің жақсы өтілуі. Бұл рәсімдердің шартты
түрде «жеміс магиясы» деп атауға болады. ... ... бұл ... ... жақындығын көруге болады. Сонымен қатар шаруашылық магиясына да
жақын. өйткені бұл ... тек ... ... ... ... ... ... де қатысы бар.
Кәсіпшілдік магиясы.
«Кәсіпшілік магия» термині бұл жерде кең ... ... Бұл ... ... ... сиқырлық рәсім жатыр. Яғни тек қана тура
сөздегі кәсіпшілдікке емес, аңшылыққа, ... ... т.б. ... ... шаруашылық түрлеріне бар. Бұл магия түрінің атауын «шаруашылық»,
«экономикалық» немесе «өндірістік» деуге болар еді. ... бұл ... ... ... ... ... рәсімдерінің шығуы туралы кейбір батыс ғалымдары
бұл магия түрінің материалды түп тамырын көрді. Карл Бет ... ... ... ... зиян ... сиқырдан емес, жай ғана ежелгі
адамдарының аңшылық ... ... ... ... К. Беттің бұл ойы дұрыс
Жанасу магиясын кәсіпшілік іс - әрекетте қолдану туралы бізде тек
салыстырмалы ... ... аз; ... ... бұл ... аз ... деп
түсінуге болмайды. Лангро Паркердің мәлімсдеуінше балықшылар ауының әрқашан
пайдаланар алдында түтінге түтетіп және барлық ауға аз ғана ... ... ... ... байланысы магиялық мағына беруі мүмкін. Бірақ,
бұл тәсілдің шығуы ешқандай ... ... ... ... ... ... адам ... ойылған аңшылық тұмар суреттеледі. Бұл
таяқпен аңшы әртүрлі аңға жасаған қақпандарының үлкендігін тексереді. ... ... ... ... ... ... ... жақсы
көрінеді; таза практикалық ... ... ... ... ... күш түрінде жетістік әкелетініне аңшы сенеді.
Солтүстік шығыс Африкасында ... ... ... ... ... кезінде
мынадай салт тәжірибеден өткен. Құс түсетін ауға ... ... ... ... ... кетпеуі мақсатында тағылған.
Аңшылық кәсіп саласындағы тек имитатаивті ... ... ... ... аталған оның генезисінің түсінігі жатады: ... ... ... ... бойынша рационалды аңшылық бүрікшелеу тәжірбиесінің
өзіндік, ұсқынсыз дамуы, аңшылықта жануарлырға ... ... ... және ... ... жүрісінің табиғи сияқты осы типінің
бейнелеу ... ... ... ... мен ... ... гарыужмен жараланған ... ... ... ... ... ... ... үңгір
кескендемесі, және барынша ерте дәуірдің жазбалары ориньяка және салютрэ
дәуірінің ұқсас пластикалық ... тең, ... ... салт ... ... діни ... салттардың көрінісі ретінде айтылады.
Аңшылық сахнасын бейнелейтін ... ... ... ... ... да сол ... мәнге ие екендігі толық ықтималды жорамал.
Көптеген халықтарда жалпы қолданылатын сияқты ... ... ... ... ... ... көпшілігі әртүрлі
жануарлардың қозғалысына ұқсас билеулерден тұрады. Егер бұл ... ... ... ... болмауы мүмкін және қарапайым сауықты
білдірсе, басқалары сенімді қадағалаушылармен имитативті ... ... ... ... Бұл ... ... салт – жораның бөлігі
болғанда да іс осындай ... 1975 ж ... ... салт – ... ... ... ... сипатқа ие болады және «бора» ... ... ... ... кенгуруды найзамен түйреу салт әдебитте
бірнеше рет айтылған. ... ... сол ... ... ... көбейтудің алуан түрлі тотелигстік салтанаттарында ... ... ... ... әсіресе аңшы халықтарда әртүрлі салттар,
билер, аңшылық сахынасына ұқсауды ... ... ... суреттелді.
Бұл суреттелуде мұндай ұқсас дәстүрлердің ... ... ... ... ... ... ... алдымызда аңшыладың
жаттығуы, серуенге шығар ... ... ... ... ... ... ... Солтүстік американдық малданда
Кэтлинмен суреттелген белгілі « бизандар биі» жөнінде еске түсіруге болады
және тұрақты ... ... ... ... ... және қолдарына қару
ұстаған орындаушылар аңшылар мен құстық ролін ойнады деп ... ... және ... ... жалғасқан би ақыр соңында бизандар отарын
соққы астына тартыуы тиіс. Ителымендарда Крашснинникпен суреттелген ... ... бұл ... бір ... ... шөп пен балықтан кит
фигурасы дайындалып, соңында барлық ... ... ... ... ... фигурасымен солай жасалады, оны алудың басшысы пиязбен
атып, қаландары ... ... ... бұл ... мәнін толық дұрыс
түсінді: «салт оларға тері ... мен ... ... етіп және ... жеу» үшін ... деп ... ... басқа имитативті кәсіптік сиқырлыққа кәсіптік
құралдармен немесе кәсіптің өзінің объектісімен ұқсас ... ... ... ... ... магиялық әдістерді мысалдары көп және
жалпыға белгілі. Сібір неолитті тұрақтарында ... ... ... еске түсіру жеткілікті: олар өз шығу тегі ... ... ... ... да ... роль ... принципі бойынша заттарды магиялық қолдану егіншілік шар/ та
да жиі кездеседі.
Мұндай ... ... ... ... ... дамыған Меланезияда
суреттелген. Мұнда қолданылатын магиялық ... ... ... ие және ... ... және ... ... принциптерінің
үйлесімін білдіреді.
Таро немесе ямсаның жақсы өнімін алу үшін меланезмилік жерге егілсен
өсінділермен бірге ... ... ... ... ... Мұндай
сақтанусыз жергілікті халық өз екпелерін ... ... ... Бұл ... ... күші ... ... мүмкін және
меланейзіліктер іс эксперементтік жолмен ... ... ... ... ... егер ... ... өнім жақсы болса сол жерге
көмілген тас үлкен күшке ие деп ... Бұл ... ... басқа
тастар алдында ... ... ... ... басқаларына берудің өзіндік әдісін қолданады; басқа тастар ... ... одан күш ... ... иесі бұл әдіспен оның ... ... ақы ... Бұл ... ... бойынша таралған
тәжірбие имитативті принциппен үйлесіп типтік байланысты магиялық сипатына
ие.
Бұл ... ... ... ... ... Жаңа ... ... Таро өсімдігі егілген өздерінің жақсы
суарылатын ... ... ... таро ... ... ... ... каналы кіретін жерге орналастырады.; бұл тастар
тараның өсуіне көмектесетін ... ... ... – ала ... ... ... таро ... қатты болып шірімес үшін ағаштың
қатты бөлігі көмілді; сол тарапта тароны мүмкін ... ... ... ... хош ... өсімдік бұтағын орналастырады; ең соңында су
ағатын төменгі террасада бұл ... ... ... учаскені
кебуге жол бермейді деп сеніп қант ... ... Бұл ... ... Фр. ... ... ... «Балалық бірақ қиялға толы
символына» деп аталады. Бұған ұқсас ямса ... үшін ямса ... ... ... ... ... ... танаптарда көмген
жоқ, үйде ұстады және егу алдында ямса өсімділерін олардың ... ... ... үшін ... жемісі формасындағы кокосты палмалар үшін – кокосты
жаңғақ ... ... ... – имитативті магиялар бұл барлық әдітері ... ... ... ... ... ең қарапайым түрде
көрінеді. Бірақ мұнда аңшылық магиядан басқа таза ... әдіс ... ... ... ... негізін көрсету қиын болар еді. Бірақ
бұл ұқсастықтың өзі барынша табиғи суреттелген ... ... ... ... ... туғызбайды.
Имитативтік принцип санының көп жұмысын талап ... ... ... барынша күрделі магиялық егіншілікті салттары бар. Адам
танап құнарлығына әсер етуге тырысатын, ... ... ... ... ... жеке ... жақсы белгілі салттар болып
табылады. ... ... ... және ... көршілес
обылыстарында суреттелген. ... ... ... ... мен танап құнарлығы арасындағы байланыс идеясы өте ... ... ... ... ... халықтарда таралған
ұқсас салттар мен сенімдер Фрэзерде көп келтірілген. ... ... ... бір үнді ... танапты ерлер емес, әйелдер
себуі тиіс деп саналады, себебі туа алатын әйелдер олар ... ... ... ... Бұл жерде үнділіктерге дәстүрге егіншіліктегі әйел
еңбегінің басымдылығын беретін түсінік сиқырлы ... ... ... ... негізделуі үшін қызмет ететін кейбір басқа
жағдайларда ұқсастықты табамыз.
Мысалы, Ұсандарда бала ... әйел өз ... ... ... ... деп ... ... бала болмаған жағдайда
әйелімен ажырасады. Мұна сиқырлық матив адам баласыз немесе ... өмір ... ... мен ... әйелдің баласыз
жағдайында ... ... ... өнімсіздікпен байланысты
жөніндегі сыйқырлық идеялардан шыққандығына ешкім сенбеуі мүмкін. Бірақ
мүндай ... ... ... , о.і ... ... кездеседі.
Имитативтіден өзгеше парциалды магиялықтардың принциптері кәсіптік
дәстүрде барынша аз қолданылады. Кәсіптік магиялық ең ежелгі түрі ... ... ... әлі ... ... ... бір ... алу өте қиын.Фрэзердің осы категорияға жатқызуға болатын салттары
еске түседі. Қашқан құсыты ... үшін ... ... аңшылары
әлемнің барлық бөлігінде бір әдісті қолданады: белгілі ... аң ... ... бұл үшін ыстық күлді, гаттентар –
аңдитын аңның ұясының ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар магиялық көріністер ... ... ... ... ... ... сиқырлық имитативті
идеяны білдіреді: аң табиғаттағы өлік сияқты ... ... ... ... ... ... ... принципі – парциалды: аң ізіне әсер
ете отырып аңшы ... ... әсер ... ... үй ... ...... арбаушының практикасында қолданылатын әдіс ұқсас: ... ... ат ... ... ... ... ... барлық оның ізін
арбайды.
Кәсіптік ... ... және ... ... ... бола ма? Бір ... ... немесе кәсіптік
магиялардың ... ... ... қуу ... тартуда тұрады.
Фактілермен жақын танысу апотропейістік және катартикалық типтер ... ... ... орын ... ... ... ... және күшті аңдар бар жерде адамның өзі
қауыпке ұсынады: аю, жолбарыс, леопард ... ... ... ... мен ақыл – ... басқа магиялық
әдістермен қорғанады. Соңғылар кәсіптік дәстүрлер жүйесіне кіреді.
Жоғарғыда аталған Д.К. Зеленин жұмысында аң адам ... ... ... оған арналған жәбірлеу сөздеріне ... ... ... өлтіргені үшін адамдар кек алуы ... ... ... қатысты көптеген фактірлер жиналған. Бұл ... ... ... қатысты аңшылық дәстүрлер байланысты: өлтірілген аю алдында
аңшылар ақталады, өлтіруді басқа ... ... ... ... ... ... белгілі кеңінен таралған тыйымдар: ... отын ... ... және ... ... айту; мұнда аңшылармен сақталатын көптеген
ережелер мен шектеулер жатады. Бұл ережелер мен ... ... ойлы ... ... олар магиялық ойға ие: аң ... кек ... ... кек ... Бұл ... ... ... қортындыланатын
жалпы идея аңның шабуыл жасау қаупінен ... ... да бір ... ұмытылуға келеді, онда бұл магиялық аптропейстік типі.
Бұл дәстүрлер мен ... ... ... ... ... аңшы және балықшы өзі кәсіпке табысқа жету үшін өзін ... ... ... ... ала ... ... ... Зелениннін
жұмысында көп мөлшерде жинақталған.
Бұл автор дұрыс ... ... ... есті ... ... адам ... ... және қашады, сондықтан мұндай иіс ... жою ... ... ... Сібірдегі орыс аңшылары қақпанды қоюға
барғанда қарамаймен майланған етікті ... қолы мен ... таза ... ... «тұрғын иісі» болмас үшін үйде ұстамайды. Мұнан жыныстық
табуға қатысты ... ... мен ... ... ... ... ... арасында әйел кәсіп жетістігінің
аңшылық құралға, қаруға жай тиюмен ғана зиян келтіруі ... ... ... және аңшы таза емес ... жақындаспауы тиіс екенін білуі тиіс.
Д.К. Зеленин бұл нанымды тыйымдардың негізінде аңшының ... - әйел ... ... аңның иіс сезгіштігін бақылауы жатады
дейді. Мүмкін бұл жерде Зелениндікі ... ... ... бұл ... ... ... ... бар шығар: адам жыныстық ... ... ... ... әлсіздікті табиғи сезіну. Қалай ... ... салт – ... ... ... ... ұғымдары мен
дәстүрлері магиялық катартикалық типіне жатады.
Катартикалық типке көптеген салықтарда белгілі шаруашылықтың ... ... ... ... ... барынша анық көрінген олардың шаруашылығы кәсіптің
екі түрінің шоғырлануына: ... ... ... ... және ... құрылған. Эскимостарда әртүрлі кәсіптің ... ... ... бар. ... ... және ... жануарларының етін немесе
мойын араластыруға болмайды, әр уақытта пайдаланылуы тиіс, әр ... тиіс т.б. бұл ... бұзу ... ... ... ... теңізбен, теңіздік кәсіппен байланыстылар жер жануарларын
арамдайды және керісінше ... ... және оның ... ... теңіз жануарларын арамдайды. Бұл «арамдық» салттық жою – ... ... ... ... ... және ... ... екі типінің арасындағы тарихи ... ...... ... сондықтан эскимостарды бірін басқадан жан – жақты ... ... ... ... Берілген жағдайда сиқырлық тыйым эскимостардың
бар болуының негізіне жататын, ... ... екі ... айырылуын көрсету. Ырымшылдық ұғымдар нақты шындықты көрсетеді.
Терең архайстік белгілері сақталғаг кудайсттік дінде бұған ұқсастық
бар. Бұл ... ... ... ... және ... ... мал және егін
шаруашылықты қауымдар арасындағы ежелгі антогонизмге тамырланады. Еврей
қауымлһдары ұзақ ... өз ... ... ... көшпенділік
етті және Палестинаның оранқты егіншілеріне қарсы күресті. Соңында бұл елді
басып алып және оның халқымен араласып ... XΙV – X ғғ.) ... ... ... ... ... екі шартты өзара бөліктімі іздері
мал ... ... ... ... етін жеудің тамыры осында
жатыр: шошқа оларда таза емес болып саналады; осынан жүн мен кендірек ... тігу ... ... ... ... күресу, салт – жоралық «тазалық»
жөніндегі ... ... ... дін ... магияның
көптеген үлгілерін береді, және оның ... ... ... ... саласында сиқырлық нанымдардың «теріс» аспектісі
пайда болады: сиқырлық ... ... Бұл ... ... ... ... жеке күшіне, ақылына, біліміне, тәжірбиесіне ... ... ... ... өз ... толықтырады. Кәсіптің әсіресе
аңшылық , балықтықтың табысы үлкен сақтықты талап етеді, аңшы үздіксіз сақ
болуы тиіс, ... иесі мен ... ... аңға ... ... ... балықшының бұл күлі, тартымдылығы тыйымдардың ырымшыл
формаларын ... ... адам ... тап ... үшін ... ... деп есептейді.
Барлық айтылғандар мынандай сипатты фактіні толық ... ... ... ... ... бері ... Ол ... тез
ұмытылады. Егер емдік, сүйіспеншілікті магиялық осы ... ... ... ... ... ал егіншілікпен, мал
шаруашылығымен байланысты ... ... ... ең ... ... бақылауға болады.
Адамзат техникасының, ғылыми білімдердің ... ... ... салада көрінеді. Мұнда магияға орын жоқ. Оның қалдықтары
тек кәсіптік шаруашылықта ...... ... ... ... аңшы мен балықшының ... ... ... ... ... магиялық дәстүрлері мен нанымдар негізгінде көптеген
халықтарда шаруашылықтың қандайда бір түрының ...... ... ... ұғымдар туды. Діні Сібірдін аңшы және ... ... ... ... «рух иелері» осындай. Мысалы,
юкасилерде «педьюль» деп ... жеке ... ... ... «иелердің» толық күрделі иерархиясы белгіленген. Эскимостар ұлы
құдай – теңіз иесі Седанмен ... рух – ... ... Бұл ... ... ... кәсіптін табысы
байланысты болады. Табиғат «иелерінің –якутарда» - «игілі», буряттарда
«эжиндер» мен «зияндар», ... ... ... шығу ... ... ... ұқсас рольді құнарлықтық рухтары мен
құдайлары, өсімдіктін әртүрлі туындылары орындайды, мұны ... ... ... ... ... Бұл барлық «бидай қасқыр», «бидай адам», «нанды
ана», «нанды қыз», ... ит», ...... ... туындылары. ... ... ... ... болуы осындай – гректерге Деметр мен ...... ... ... ... ... мен ... Имтар(Вавилония), Кибелы (Френгия), Афродита (Греция), Шолпан,
Марс (Рим) ... ... ... және ... ... ... ... және туынды бейнелерінің дамуы сиқырлықтың
әрекеттердің өзінің ... ... және ... ... ... ... ... , дұғалық арнаумен, сиқырлық
дәстүр - қайырымдылық құрбанымен ... ... ... ... жағдайда осы күнге дейін өзінің «таза» күйіндік сақталды.
Метеорологиялық сиқыршылық.
Ауа райы магиясы
Метеорологиялық магиялар жеке түр ... ... ... ... немесе өзінің мақсаты бойынша ол ... ... ... ... магиялы әсер ету әдістері ... ... ... практиканың шығу теген басқа бағыттарда көрсетуге тырысады.
Негізінде табиғат сиқыры арбаушылықтың басқа ... ... ... тұрады. Бұл обьектісі шындығында адам еркі мен ... ... ... бір ған түрі және ... обьективті
негіздеулері жоқ. Жоғарғыда ... ... ... ... бар
қандайда бір рационалды дән табуға тырыспайтын магияның ... ... ... ... шығу тегі ... адам әрекетімен тікелей
байланысты емес магияның жалғыз түрі.
Мұнын бәрі ауа райы ... ... ... ... ... ... өзіндігі оның әдістері мен типтерінің көп
еместігімен көрінеді. Негізінде, ... ... ... ... ... орын жоқ. ... ... тең, парциалды магиялық
жөнінде айтуға болады.
Адам ауа ... әсер ... ... ... екі ... ... және ... мангиялық соңғысымен берілген жағдайда
инициалды магиялық қосылады: адам ... ... ауа ... ... ... ... сондықтан инициалды магиялықты еске түсіретін
дәстүрлер имитативті типті дәстүрлерге жатады.
Метеорологиялық магиялық имитативті ... ... ... ... түрлі негізгі белгілерінде Австралиядан Еуропаға дейінгі өте
ұқсас.
Жаңбырды шақыру салты барынша кеңінен таралған. Мұндай ... ... бірі – ...... - ... ... ... Бұл салтанатты жасайтын екі «жаңбыр жасаушы» кезекпен
ағаш астауға арбалған суды ... және ... ... шу ... ... ... ... себелейді. Австралияның басқа қауымдарында және басқа елдер
халықтарында мұндай салттар сәйкес ... ... ... ... тамшыларына, жаңбыр бұлттарына ... ... ... ... идея – ... ... ... - әрқашан көрнекті
болып қалады. Магияның бұл ... ... ... ... ... ... идеясы толық анық көрінетін күн көзін шақыру жорасында да
осы көрінеді. Кодрингтон ... ... үшін Жаңа ... аралдарында
қолданылатын келесі қарапайым әдістерді суреттейді: онда сиқырлы домалақ
тас алады, оған сәулеге ұқсас үкі ... ... ... ... оған дуа ... ... соң бұл ... биік ағашқа қасиетті жерге
қояды. ... әдіс ... ... «Күн ... ... ... - дейді
Кодрингтон, - тұрған тасты қызыл жермен ысқылау жеткілікті». Сиқырлы ... ... өз - ... түсінікті. Флорида араларында қолданылатын
әдіс бір шама күрделі. Солтты жасайтын арбаушы ағаштын белгілі ... мен ... ... ... ... ... және оны от
үстінде ұстап, оны үрлей ... ... ... ... ... сиқырлы
дұғаны айтады, сонан соң өзінің снарядын ағаш ... ... жел ... ... ... әкетуі тиіс, сонда күн шығады.
Көптеген елдерде таралған желді сиқырлы шақырудың жалпыға ... ... ... ... Бұл үшін ... үрлейді немесе
асырады, белгілі заттармен желпімді, түйіндерді шешеді т.б. ... әдіс ... ... ... ... ... ... алдымызды
имитативті сиқырлы техника.
Бір затқа сиқырлы қабілетті жазу ... ... ... - ... тұлғалар иеленген
«яда - таш» - сиқырлы тасы ... ... бар, ол ауа ... әсер ... құралы болды.
«Жаңбырды болдыру үшін тас құрғақ ыстық жерді; желді болдыру үшін ... ... ... ... ... ... ... үшін мысалы, ат ыстық
күнде терлемес үшін тасты астың жалына байлау, жауын – ... ... ... ... ... суда тәулік бойы ұстау қажет».
Ауа райы ... ... ... ... тағы бір ... ... принципі қолданады. Бірақ сол мен басқа арасында қатаң
айырманы жүргізу қажет емес, шын мәнінде жаңбырды немесе найзағайды қуу ... ауа ... ... ... Егер ... ... ... болмасада
магиялық күштін әрекет ету техникасы мен принципі ... ауа ... ... ... және қажет емес құбылысты тоқтату немесе қууға
бағытталған дәстүрлерді ... ... ... ... ... келесі фактілерге сүйенем. Карл фон
дел Штейнен Бразилияда ... ... ... былай суреттейді: екі
арбаушы қысымды ымдармен және айқаймен ... ... ... ... ... Парагвай изайялары жөнінде олардың айқаймен желді
және жаңбырды қорқыту, ... ... – ақ ... ... ... ... ... қуу мүмкіндігіне сенеді дейді. Андаманутықтарда
құйынды қорқыту және тоқтату үшін ... ... ... ... бар: ол үшін отқа белгілі өсімдіктің ... ... ... ... өтеу қажет т.б. Бұл әрекеттер андаманутықтар санасында
сиқырлы мәнді білдірмейді; ал ... ... ... ... құйынының рухы жөнінде.
Бұл жөнінде күнді тұтатын қара денені қуу салттарын еске ... ... және ... ... бұл үшін ... сабалуыштар
және т.б. қолданылады.
Метеорологиялық сиқырлықтығының шығу ... ... ... ... Оның негізінде ешқандай адам парктикасы жатпайды. Адам ешқендей
дәуірде, ... ... осы ... ... ауа райының өзгерісіне
нақты әсер ете алмайды.
Тіпті біздің техника ... ... ... бұл ... ... әйкес метеорологиялық сиқырлықтың ... ... ... ... тамыры жоқ.
Бұл метеорологиялық магияның бұл әрекетпен тіпті байланысты
еместігін ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың, мұқтаждықтары үшін сиқырлы ... әсер ... ... Ең ... ауа райы ... ... дамыған өндіргіш
күштердің материалдық өндірісі жағдайы адам ... ... ауа райы ... ... қандайда бір рационалды, мақсатты
әрекеттерден ... ... ... ... ... ... қандай да бір басқа негіздегі
магиялық көріністер мен ... ... ... бұл біз ... танысқан кәсіптік магиялық саласы.
Алғашқы қауымдық аңшылық, ... ... ... ... үлкен еңбекпен және тұрақты сәтсіздіктермен табиғаттың құдіретті
күштерін жеңіп, сол уақытта адам ... ... әдіс ... ... ... ... ... Бұл тіпті магиялық көріністер
мен әрекеттердің дамуының негізгі кезендері еместеу қиын емес. Алдымен ... ... ... ... ... ұқсау, сонан соң - аңға
табиғаттан тыс әсер ету құралы ретінде ұқсау; ...... ... табиғат құбылыстарына, жаңбырға, желге ұқсау. Бір әдіс - ... ... және ... ... ... Фрэзер және оның ізін
қуушылар имитативті сиқырының ... деп ... ... бойынша идеялар
ассоциациясы психологиялық заңы мұнда ... роль ... ... мен ... ... дайын күйінде адамның
кәсіптік әрекеті саласынан ауа райы ... ... ... ... ... ең ... ... - арбаушы,
мамандарының қолында болғаны. ... ... ... ... ... болады, олар білгер – дәрігерлермен қатар өмір сүрді,
олар ауа райы сиқырының ... деп ... ... ... ... ... саласы» ерекше мамандар қолдарында ... ... ... ... ... санына белгілі байқағыштықпен қатар
қулық, іскерлік, алдай – алу, ... ... ... ... ... ... әдетте «ауа райын жазушылары » болады.
«Ауа райы сиқыры» мәдениетті жоғары ... ... ... ... ... ... ... зиян келтіреді. Егіншілік халықтарды жауынды шақыру ... ... Олар өте ... ... ... әр қашан имитативті принципі
басым.
Құрғақшылықты тоқтату және жауынды шақыру үшін қолданылатын ... әдіс бұл ... ... ... бүрку, сумен шайыну, Шығыс
Еуропа, Кавказ; Балкан жартылай аралы халықтарында мұндай жағдайларда ... ... ... ... Сербтер, гректер, балгарларда құрғақшылық
жағдайынды ауыл ... ... ... ... жасыл бұтақпен киінген жас
қызды әкеліп оны сумен құйған дәстүр белгілі. Орыстар мен ... ... ... ... да бір өзін өзі ... мас ... өлген денені қызып алып өзенге, батпаққа лақтырған
салт болды. Закавказья ... ... ... өзенде жұмыс істеу
салты болады: әйелдер тобы өзен түбі ... ... ... соқа ... ... салт ... ... жастар, әйелдер тобымен немесе
барлық ауылдастарымен орындалса да ерекше сиқырлы күш жеке ... да бір ару ... ... жас ... ... ... ... жазылады.
Сол сиқырлы қызметті кейдк қуыршақ орындайды.
Еуропа мен ... ... ... ... ... ... мұсылмандық «жаңбыр жөнінде дұға» жасайды, икономен ... ... ... ... ... ... молда құрған және
белгілі дұғаларды оқиды. Бірақ шығу мәні ... бұл ... ... ... ... ... жоғарғыда зерттелген түрлері барынша жиі кездесетін
негізгілері ... ... Олар адам ... ... адам ... қарапайым формуларымен байланысты.
Бірақ ... си ... ... барлық алуан түрлілігі
тәмандалмайды. Бірақ оның қалған түрлері ... қиын ... ... ... барынша күрделі және тарихи ... ... бұл ... оқушылар, азартты ойыншылар,
қылмыскерлер, спортшылар, сахна, цирк, кино, әдістері, ... т.б. ... ... сиқылы салттары мен нанымдар. Бұл барлық
арнаулы, кәсіпқой «сиқырлы қосалқы түрлері».
Әртүрлі ... ... ... әдістерін алуан
түрлілігіне байланысты мұнда қандай да бір ... ... ... ... ... ... суреттелуде әр жерде шашылған, бөліктеп
алғанда мүлде жазылмаған. Бұл магия «қосалқы» түрлері ... ... ... ... жақсы шешімді білдірер еді.
Шығыс славияндық халықтарда суреттелген магиялық ... ... ... ... тізімі үлгі үшін: ақша өндіру үшін дуалар мен
салтта; «көмбелерді іздеу үшін», ... ... ... ... ... іздеу үшін, ұрлықшыны жазаулау үшін; билікке жағы немесе
соттың мейрімділігі үшін; патша көзі ... ... ... ... нашар
адамнан; өтініш айтқанда; сатып алушыларды тарту үшін ... мен ... ... ... ... үшін
шенеуліктердің қолданатын сиқырлы құрандар; ұрлықшылардың ұрлық табысы
үшін, ұту үшін ... мен ... ... ... баға ... сұрамауы үшін т.б. бұл әртүрлі мақсаттар үшін қолданылатын сиқырлы
әдістер келтірілген суреттеулер бойынша күрделі емес және ... ... ... тип – ... ... парционалдыға келеді;
кейде іс тек дуалар мен еш салтсыз шектеледі.
Бірнеше мысалдар келтіремін:
Сатып алушыларды тарту үшін ... ... «аш ... ... ... ... ... алушылар келсін»: «балға деп айту және ... ... ... - имитативті типі.
Ұрлықшыны жазалу үшін: «Егер ... ... ... бөлшегі
қалдырса, онда бұл ... ... ... ... ілу ... Бұл ... денесінің барлық мүшелеріне шыдаусыз
ауру келтіреді». Бұл магияның таза парциалды ... ... ... ... ... ... ... үшін онын ізін өлшеп, мұндай
өлшемді құбырға салады, ұрлықшы осы өлшем солғандай болып салсын ... ... ... ... алдында жақшаға алғандай үш рет ... ... ... ... ... ... – ал ... кенеттен қарап,
ойлап немесе айту: «мен қасқыр, сен қой; мен сені ... мен ... ... ... ... магиялық имитативті типі.
Беларустық дұға – «сот сотталушы жағында болу үшін: Тірі ... онда ... ... де құлайтындай етіп тістеме. Сотқа баратын болсаң,
өзінше сол ал, ... ... ... ... ... ... Магия таза имитативті типі. Ол жөнінде ... ... ... ... оқу ... сотқа мен барамын және тісімді ... ... ... ... ... де ... ... «бастыққа бару» дұғалар:
1) «Давид патшалығын және оның барлық жуастығын құдай ... ... ... және ... ... ... құдайларым сияқт, барлық бастық
және ... ... мен ... ... жуас, мейрімді болсын:
Аумин»
2) түкір, құдайдың құлымен маған еске ... ал, ... ... ... адамдар мен соттар әділ, көнбіс, жуас және мейірімді болсын.
Аумин»
«Сынауға шыдау ... ... кең, жер кең, ... ... ... ол да қаталдық пен сындық есептелмесін».XVΙΙΙғ. бұл
дұғасында имитативті принцип тек ... ... ... дуа: ... Архангельскгуб): «Әке, ұл және қасиетті
рух үшін, әуминн. Ара мен шарап құдай ... ... ... ... ... ... ... орманға кет».
«рекрутгинаға қарсы» белорустық магияның салт: «Нанды ... алып ... ... ... ... ... де, ... тек рекрутты алсаң, ол
рекрутты еш жерде қабылдамайды, ол үйде қалады, нан ... ... таза ... ... ... үшін ... қолданылатын магияның әдістердің бір
қатары суреттеледі. Бұл үшін өлік ... ... ... ... егер ... бақылауыз шамды түнде үйде жақсы, бұл үйде
барлығы өлік сияқты ... ... ... ... адамның
айналасынан өліктен кесіп алынған қолмен немесе саусақпен ... ... ... ... ... жету үшін ... қабірді қазған.
Бұл – таза имитативті магия. «Ұрлаудың» қызықты салт белгілеу: ... ... (25 ... ... ... ... да бір затты ұрлауға
тырысқан; егер оған мны қолға түспей жасау ... ол жыл бойы ... деп ... Бұл ... ... ... ... алуан түрлігіне қарамастан оларда бір
жалпылық бар. Біріншіден, ... ... ... ... ... адам
әрекетінін тірлерімен байланысты. Бұл солай болса магияның бұл түрлерінің
шығуы оның ... ... ... Практикада бұрынғыша өз ... ... ... ... ... діни – сиқырлық сенімдердің
мың жылдық ... ... ... Адам ... жаңа
түрлерінің негізінде пайда болған магиялық нанымдардың жаңа ... ... әсер ... ... жоқ. ... ... ... магиялық көріністерді адам әрекетінің жаңа ... ... ... ... ... Діннің имманентті даму
теориясына жақтаушылар мұнан барынша шектелген – оның ... ... ... ең ... ... ... ... қандай да бір аз
санында ақталуы мүмкін.
Екіншіден, «қосалқы» магияның барлық ... үшін ...... ... ... апат ... ... адамдар әрекетімен
байланыстылығы болып адамдар әрекетімен байланыстылығы болып табылады.
Магияның алғашқы түрлері ... ... ... дәуірінде адам осы
апаттың ... ... ... ... ... қалыптасқан класстық
қоғам дәуірінде адамның өндіргіш күштері дамып, адамға табиғи ... ету ... ... азая бастады. Класстық қатынастарымен
байланысты адамның көптеген әрекет түрлерінде адамның ойы мен еркі ... ... ең ... ... ... басылады. Мұнда класстық
қатынастар, халық ... ... ... құл ... ... ...... емес, класстық
қоғамдық сипатты діннің барынша күрделі формаларында көрініс табады.
Олар ... ... ... ал тапталған топтар оларда еместі,
басқа өмір ... ... ... ... ... адамның күнделікті
қажеттіліктері, жеке тұлғаның немесе шағын қоғамдық ... жеке ... ... ... адам өз ... ... емес өмір
салаларында бұл қажеттіліктер тек аз ... ... ... ... магияның нанымдар мен салттардың жаңа түрлері
гүлденеді. [44]426-457 б
2.2.Қазақстан жерінде магияның ... ... ... ... материалдық немесе құбылысқа табиғаттан тыс
мақсатпен ықпал ету ... ... адам іс ... ... ... ... ... Магиялық іс әрекет күрделірек дәрежесі бойынша қарапайым
бейсаналылық ... ... ... қатысатын күрделі салтанатты
магиялық іс әрекет ретінде негізінделеді. Магиялық іс ...... ... емдеу магиясы (тәуіптік), сақтаушы магия, ... ... тию), ... магия (аң аулау, магиялық ... іс ... ... ... бойынша айырмашылықтарға ие. Магия – кез
келген діндердің ... ... ... ... Күрделі, жоғары
дамыған діни жүйелерде – христиандық, буддизм, ислам – ... салт ... ... ... рөл ... Магия түрлері: зиян келтіруші магия,
әскери ... ... ... ... және ... ... өнеркәсіптік
магия, ауа – райы магиясы, екінші деңгейлі магия ... ... ... тек жағымды үлгілерден ғана емес, көптеген тыйым салулардан тұрады.
Алғашқысы магиялық салт – жораларда ... ал ...... ... (табу) көрінеді.
Магия ұғымы әртүрлі салт – жоралар мен оған сәйкес ... ... ... болып табылады. Магияның әртүрлі ерекшеліктерінің түп -
тамыры ... іс ... ... ... жатыр. Магия – белгілі бір
түсініктер мен салт – жоралар, ырымдар жиынтығы негізінде обьективті дүние
заттары мен ... ... ... іс ... көмегімен ықпал
етуге деген сенім жатыр. Осы діни наным – ... ... ... толық зерттеп, баяндаған ағылшын этнографы Б. Малиновский, өзінің
«Магия, ғылым және дін» атты ... ... ... ... ... өмір тіршілін зерттей отырып, қызықты ... ... Бұл ... ... ... отырғызуда магияны қолданып,
ал тұрақты жеміс ағаштарын отырғызуда ... ... ... ... ... қолданылады, үй салуда магиялық тәсілдер қолданылмайды.
Осы жұрттардың қыр – ... адам өз ... ... ... көз жеткізген болатын. Күрделі мәселені шеше алмағандықтан
адам құпия ... арқа ... және ... іс ... ... ... ... магияны әдістер мен ықпал ету мақсаты бойынша жіктейді.
Ықпал ету әдістері ... ... ... ... күші бар ... ... ... (магиялық іс әрекет субьектісі үшін ... ... ... акт ... ... (шаш алу немесе
тырнақ алу, тамақ қалдықтары ... ... ... ету), имитативті
(обьектіге ұқсасқа ықпал ету).
Магиялық әдістермен арнайы ... ...... ... ... рухтарымен қатынас жасау қабілеттеріне сене ... ұжым ... мен ... жеткізу. Шамандар мен сиқыршылыр ежелгі
адамдар арасында үлкен құрметке ие болған.
Сиқыр ... – Алла ... бір ... ... жіберген құдірет күші бар, аса қасиетті дұғаларын, тыйым
салынғанына ... ... ... ... ... ... зұлым рухтардың, адам шайтандардың көмегімен тылсымдалған теріс
дұғаларды қосыңыз. Сиқыршылыр мен жәдігөйлердің қолдарындағы басты қару ... ... көз ... ... түпсіз зұлымдық болатындығы осы
себептен.
Сиқыршылықтың ... Адам ата ...... үшінші келген
пайғамбар Ідірістің тұсында қаланады. Алла тағалаға қарсы келем деп һарут,
Марут атты періштелер жазалаған-ды. Олар Бабыл ... ... ... басы ... аяғы ... ... ілініп қойылды. Күн батқаннан
кейінгі алас – қапас уақытта ғана бір мезгіл бостандық беріледі. Бір ... адам осы ... ... түсіп кетеді. Оны һарут пен Марут
қамқорлыққа алады. Сиқыр ... ... ... ... олардың қолында
адамды құдықтан шығаратын, аман сақтайтын жол жоқ еді. Періштелер ... ... және ... ... іске ... жөнінде әлгі адамға қатты
тапсырма береді. Бірақ пенденің аты – пенде. Пендешілік жасап, ... Сол ... ... ... өзге де ... ... ... алып,
біздің заманымызға келіп жетті.
Әулие мен сиқыршыны оқымысты адамдар оп – оңай айыра біледі. ... суды ... от ... –ақ ... де, сиқыршы да қайната алады.
Құдайдың құдіретінен хабарсыздар үшін таңырқарлық іс пе? ... ... шын, яки ... ... мынадай тәсіл арқылы анықталады: қазанның
ішіне қол салып көрсек, пісіп ... - ... ісі, ... ... - сиқыршы ісі. Әулиеден себебін сұрасаң: «отты, суды жаратқан Құдай
от суды өайнатуды білмей ме?! ... ... ... тұр. Мен ... ... - деп ... қайтарады. Әулиенің өзге адамдардан басты
айырмашылығы тілеген тілегі – қабыл. Бірақ ол ... ... ... ... ... Сиқыршының «өнері» барлық кезде дайын.
Мұхаммед пайғамбарда заманында кәпірлердің талап ету ... ... ... ... Соның бірі мынадай. Бір топ кәпір шарт қойып:
«егер ... ... ... ... ... - қол мұсылман боламыз», - ... не ... ... ... қиналады. Осы кезде Жебірейіл алайһи ... ... ... уәде бере ... - деп дем береді. «өзім қалап
біреуді тірілтсем, тағы бір ... деп ... деп, ... ... ... бір ескі ... ... Жермен жексен болған бір көрді көрсетіп:
«осының ішіндегі адамды тірілтіңіз» дейді.
Пайғамбар Алла тағаланың ... дұға ... ... ... ... ... шығады. Бір – ... ... ... ... ... ... ... -бірте ет пайда болады.
Ақырында адам сұлбасы пайда болады. Іс ... ... ... көз ... ... Бір кезде әлгі адамға жан ... - деп ұшып ... ... ... ... Тірілген өлік жауап береді: «Пәлен патшаның тұсында пәлен деген
оқымысты кісінің баласы ... ... ... ... ... жиырма бес
жасымда шейіт болғанмын. Әкем аутушы еді: «Мұхаммед пайғамбарға үммет
боласың», - деп- сол ... рас ... мені ... қабылдаңыз», дейді.
Дінге қабылданады. Өзгелерде қалағынынша сұрақ қояды. Бәріне жауап ... ... ... шындыққа сай келеді. Пайғамбар: «Енді не істейін?»
- дейді. «Бұрынғы қалпына келтіріңіз», дейді отырғандар. Пайғамбар ... оқи ... Кері ... ... Ең ... ... сүңгіп-сүңгіп
көрге кіріп кетеді. Осы оқиғадан кейін кәпірлердің бір бөлігі ... ... ... Енді бір ... ... қалпында қалады:
«Сенбейміз, тап – таза сиқыр», - деседі.
Бұл оқиға шыныда мұғжиза ма, ... ма? Мұны ... үшін ... өтінуі қажет еді: «Тірілген кісі бізбен бірге өмір ... ... Бұл ... ... болған жағдайда мұғжиза болғаны. Бұлай етуге
сиқыршының ... ... Кез ... ... пен ... осы ... ... анықталатын жолдары болады. Халық түгелдей ақымақ емес, бірі
болмаса, бірі кезінде кереметті де, сиқырды да анықтап, ... ... ... ...... қалыптасқан.
Сиқыршылық туралы. «Құдай бар ма?» деген тарауда сиқыршылықтың Ідіріс
пайғамбар заманыннан бастап келе жатқандығын ... ... Ең ... ... ... атты ... игі мақсатпен үйреткендігі,
бірақ оны кейін адамдардың теріс пайдаланып кеткендігі де ... ... ... ... (кең ... ... ... тұрған
күшке айналады. Бір жүз жиырма төрт мың пайғамбар ... жуық ... ... ... ... келген. Бұлардың ішінде ... өзі – 313. ... ... Алла ... ... ... формаға айналдырып жіберетін, қажетті реттерде қорыта ... ... ... күш ... бір дұғаларға бекітілген. Сол дұғаларды оқыса
болды, ... ... ... ашып – ... іске ... Әр дұға ... орасан зор игілік әкелген. Дәуірі өткеннен кейін ондай дұғаларға
үзілді – кесілді тыйым ... ... кері ... тигізетін болған.
Мысалға жаңбыр көктемде жауса – нұр, ... ... – сор. ... ... ... ... Қасиетті дұғаларды ұмытпай сақтап, өз
мақсаттарына қарай бейімдеген. ... ... ... ... ... ... ... достасқан. Осы себепті алдап арбау,
зиян кестік, қастандық жасау, ... ... ... ... сұмдық атаулының бәрі сиқыршылыардан шығады.
Сиқыршылықтың пайғамбарлардың ... ... ... да сыр бар. ... о бастағы тамыры бір. ... ... ... Оның ... ... қоспасы ол дұғаларды адам танығысыз дәрежеге
жеткізген. Енді мысалдар арқылы түсіндіріп көруге тырысайық.
Мұхаммед пайбардың заманында бір таудың ... өте ... ... Ері, ... қызы – ... ... біәр ғана шапан бар екен. Қайсысы
сыртқа шықса сонысы киіпті. Бір күні олар ... ... ... «Біз ... ... Бәлкім, бізге көмектесер. ... ... - деп ері ... киіп ... ... ... ... намазға бара жатқан кезде оңай ... ... ... Таң ала ... ... ... ... Келе жатқанда:
«Ассалаумағалейкум», - Пайғамбар сәлемін алмайды. ... ... ... кете бере ... ... ... шығар» деп отырып
қалады.
Іші пысады, айналасындағы шөпті алып, қолымен сындыра ... ... ... ... кері қайтады. әлгі кедей қайтадан
сәлем береді. Бұл жолы сәлемін алады. ... ... ... қалт ... ... «Жаңа намазға кетіп бара жатқанда сәлемін алмап едіңіз, енді
алдыңыз. Себебі не?». «Бұл ... - ... ... ... ... ... Еңбек етпеген адамды Алла тағала сүймейді. Тәңір ұнатпаған адамды
менде қаламай, сәлемін ... ... ... шөп сындырып отырғанын
көрдім. Қолы қимылдағаны әрине еңбек қой», - дейді. Сахабалар таңырқасады.
«Мұдғаңызды айта беріңіз» дейді ... ... ... бойы жоқшылық
көріп келемін. Сізді Құдаймен хабарласып тұрады деп айтады. Байлық берсін.
Менің ... ... ... - ... Сол ... Жебірейл періште
келіп: «Бұл ешқашан еңбек етпеген адам. Өлмейтіндей ... ... ... ... Осы ... өмірден өтеді» - дейді. «Құр қол жіберген
Пайғамбар атына жараспас. Алла тағала көмектессін» - деп ... ... ... ... Раббыдан жауап әкеледі: «Пәлен өзеннен пәлен
ағаштың қасына барып, суға сүңгіп су астында тілек ... ... ... ... - ... Бұл ... ... кедей жүрегі жарыла қуанады.
Үйіне ... ... ... ... де, қызы да ... ... ... ойласады: «Қайсысымыз қандай тілек тілесек екен деп
бастары қатады. Түнімен ұйықтамай шаршайды зорға дегенде келісімге ...... ...... сұлу ... қыз – төрт түлігі сай бай
болғысы келеді. Пайғамбар ... ... ... ... ... «алдымен кім
сүңгиді» - деп біраз таласады. ... әйел ... ... ... сүңгіп
кетеді. Елден асқан сұлу қыз болып шыға келеді. Сол мезетте бұлардың сорына
қырық жігітін еріткен ханзада тап ете ... Сұлу ... ... ... екен ... сұлу қыз дереу ыңғай береді. Шал жатып келіп, ұрысады:
«денің сау ма? Менде қазір суға түсіп, сүңгіп тамаша ... ... ... тұр». «Ой қақпас жап аузыңды» дейді де ханзаданың артына ... ... да іс ... ... ... ... Шал ... басады. Суға
сүңгейді де шошқа бол ... ... ... ... ... ... ... екен ғой деп шошқаны лақтырып жібереді. Шал менқыз
шошқаны ұстап қала ... ... әрі ... бері ... ақырында қыз
анасын шошқа етіп қоюға қимайды. Суға сүңгіп анам бұрынғы қалпына ... ... ... ... ... үш ... босқа кетеді.
Бұл сиқыршылық емес мұғжиза. Өмірінде бірақ рет ... ... ... пенделеріне ғибрат алсын деп көрсеткен ғажап ісі.
Егер осы ... ... ... ... ... өмір бойы қайталап
теріс мақстқа пайдаланар еді. Ертегілерде сиқыршылар адамды ... ... ... ... десе ... ... Бір ... шындық солай
еді. Ертегінің өтірік, растығы өз алдына әңгіме.
Сиқыршыларға тойтарыс беру үшін Мұса ... ... ... ... Ол кісі асасын жерге тастаса аждаһа, жерге шаншыса жемісті ағаш,
иығына салса аса таяқ болады ... ... мен ... ... айыруға
болатыны жөніндегі аңыздарда кедеседі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Магиялық салттардың түрлері мен типтерін шолу маңызы көп принциптік ... ... ... қорытынды жасауға мүмкіндік береді.
Бірінші «магия» ... ... және ... ... ... мен ... ... келетін нанымдардың жалпы белгіленуі. ... және бұл ... ... ... ... шын ... ... психологиялық мазмұны: сыртқы әлем құбылыстарына
адамның табиғаттан тыс түрде әсер ету ... ... ... ... ... адам әрекетіне қатысына олардың
қоғамдық өмірімен тұрмыспен халық мәдениетімен байланысына келетін болсақ,
сиқыршылық бұл мағынада ешқагндай ... ... ... ... адам өмірінең әр түрлі ... ... ... Олар бір жағдайларда шаруашылықтық қамқорлықпен, ... да ... және ... ... ... үшіншіден – денсаулықты қорғаумен
ауруларды емдеумен, басқа ...... ... ... т.б. ... Сиқыршылық актілерде қандай да бір жалын, тазқа
психологиялық, суббьективті жағында - әртүрлі адам ... ... ... ... ... ... ешкім ойланбас еді.
Екінші сиқыршық актілердің мәне мен обьективті мазмұны мүлем әртүрлі,
әр текті және тек суббььективті – психологиялық ... ... бірі ... білдіреді; яғни сұрақ тұрады: сиқыршылқтың өзінің мәні мен оның
пайда ... ... ... ... нені ... ... Оның
суббьективті немесе обьекті жағын бда ? сиқыршылық көріністердің ... ... ... ... және ... Барлық батыс
зеріттеушілері сиқыршылықты түсіндірудің негізіне оның субьеғктивті жағын
қояды; олар арбаушылықтың психологиялық ... ... және ... оның ізін қушылар сияқты оны ассоциативті психология заңынан ... ... ... ... ... ... ... эмоциялы –
ерікті санасынан қарайды. ... ... тобы ... ... пайда болуының түсінігіне жақын келеді. Бірақ психика
заңдарының ең аз ... адам ... ... ... ... ... неге ол адам ... бір ғана салсында пайда
болып енмесе кідіпріп қалды, жойылды, немесе ... ... ... - ... түсінігін бермеді.
Психологиялық талдау арбаушылықтың обьективті ролін, оның қоғамдық
фугнкциясын, арбаушының, ... ... ... орындаушының
орнын түсінуге көмектеспейді.
Сиқыршылықтың таза субьективті түсінігінде қала отырып, зеріттеуші бір
жағдайларда сиқыршылықтың бір ... ... ... ... ... басым
екенін; бір жағдайларда - имитативті сиқыршылқ, ... да ...... т.б. сиқыршлық қолданатынын қанағаттанарлық ... ... ... – ала ... ... ұпайлардан бос фактілерді
зеріттеу адам ... әр ... ... ... ... ... қарағанда осы әр түрлі салалармен өте тығыз байланысты. ... ... ... ... сиқыршылық- аңшылық кәсіптің
техникасы мен дағдыларымен, сүйіспеншілікті сиқыршылық – неке – ... ... ... байланысты. Бұл байланыстың өте айқындылығы,
оның өзара байланыстыру және үзу үшін едәуір ақыл-ой күші ... ... ... сиқыршылықтың махаббат дуасымен және емші дәрігердің
манипуляциясымен. Фактілерге мүмкін емес ... бұл ... ... ... ... ... тырысу, олардың нақты байланыстарын жоққа шығара
отырып ... ... ... - ... белгі бойынша бір тұтасқа
жасанды біріктіре отырып.
Төртінші сиқыршылық актілер мен ... адам ... ... ... ... өте ... ... солармен басқалар
арасындағы шекараны айқындау мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... айқындау қиын. Қандай да
бір балгерлік әдіс ... қай ... де айту ... ... халық медецинасын
шынымен пйдалы құралын білдіре мен немесе нанымды дәрі-дәрмек ... ... ... да бір ... ... ... оқып үйрене отырып
рационалдыц аңшылық әдіспен арбаушылық ... ... ... ... ... қайда аңшылықтың қандайда бір тиулар мен ... ... ... керек?
Бесінші сиқыршылық салттардың ойланылған адам тәжірбиесімен байланысы
себепті байланыс. Бір басқасымен пайда ... ... ... ... ... ... саладар?
Прейс сияқты идеалистер, фактілерді басқа қоя отырып адам тәжірбиесін
арабушылық актілерден шығароуға тырысады. ... ... ... ... ... ... ... баптау - жыныстық
сиқырщылықтың негңзіне жататыны күмандануға жатпайды.
Алтыншы ... адам ... мен ... ... шекараны қайдан
іздеу керек? Ақыл – ойлы ... ... ... адам ... ... болу ... қайдан іздеу кажет? Жоғарыда келтірілген
ьбарлық материал шекара басында тек ... ... ... ... ... қандай да бір әдіс адамның өзі ... ... яғни ... ... тыс ... ... ... біртіндеп таныла бастайды. Мұндағы шешушгі кезең діннің кез-
келген құбылысына сипатты табиғаттан тыс идеясы. ... әдіс ... ... ... ... ... ... бірге ол субдьективті,
сиқырлы, арбаулы. Бұл – сиқыршылықтың пайда болуының бірінші қадамы. Қадамы
берілген әрекеттің барлық ... ... тек ... жеке топтарына, жеке
тұлғаларға жэетімді болуымен ... ... ... ... ... ... пайда болған сиқыршылық
көріністер тәжірбиеге өздері әсер ете ... ... ... сүйекті трепаноциялаудың күрделі және қауіпті операциясын өте жақсы
жасай алады және ... ... ... ... ... бірақ дәрігер оны
сиқырлық ретінде қарастырады, ... ... ... ... ... бұл ... ол ... қажет болмаған жағдайларға
қолданады. Яғни тікеллей, стихиялы – ... ... ... ... ... сиқыршылқ акт тәжіпбиеден бөлініп, дәстүрлді ... және ... ... ... ... ... күрделенуі
адам ойының қандай да бір жұмысын, ... ... ... ... ... тәжірбиенің рационалдыдан бөлініуінің
әлеуметтік негізін ... ... ... т. б ... қажет.
Сегізінші сиқыршылық салттың көп бөлігін сөздік формула құрайды
(қарғыс, дуа). Бастапқыда ... ... ... ... ... ... ... әрекет еткендігі адам ойы болды. Бірақ уақыт
өтумен әрекеттің беолгілі түрлері ереекше ... ... ... ... ... басты ролді сөзге арнады. Ауырлық орталығы
әреккеттен ... ... ... ... өле ... ол ... қозғалысқа айналуы - немесе дуаның өзігне ешқашан жасалмаған
салтттың ... ... ... ... ... кезеңнің барынша қарапайым, заңды
кезектілігін ... ... ... ... ... стихиялы – мақсатты әректі (материалдық тәжірбие) ;
Б) Табиғаттан тыс идея мен ... ... ... ... ... алатын әркет, сырттан бұл әркетке міндетті дуа қосылатындығы
көрінеді;
В) ... күш ... ... ... ұғым өз ... адам әрекетіне әсер
ете бастайды, ойланбаған әрекет ... салт ... ... ... ... пайда болады – зиянды, метеорологиялық сиқыршылық;
Г) бастапқыда тек салтты қолдаған дуа ... оның ... ... ... ... өзін ... ... мүмкін. Дамудың мұндай кезектілігінің
негізінде қоғамдық ... тура ... ... ... ...... ... балгарлердің, магтардың шығуы.
Оныншы инстинктивті немесе үйреншікті - мақсатты ... ... одан әрі салт ... ... ... уақыт өтумен табиғаттан
тыс идеялармен боялған өзіндік сипатты ұғымдарды тудырады. Бұл ұғымдар ... ... ... мысалы, «дуаны» зиянды күші жөнінде, әртүрлі
қолданылатын құдәіреті бар ... ... ... ... ... ... ... белгілі жағдайлардың жеке табиғаттан тыс
нәрселердің жансыз белгілері ... Бұл ... ... ... ... немесе кәсіптік ... ... ... рух – иелері) немесе сүйіспеншілікті (махаббат құдайы ... ... ... ... ... ... ... шығуы бойынша
сиқыршылықпен байланысты емес. Онымен байланысты сол ... ... оған ... ... ұғысмның тамырлары барынша алуан
түрлі және олардың көпшілігінің сиқыршылыққа мүлдем қатысы жоқ.
Он бірі ... ... ... ... ... саладан іздеу пайдасыз екендігін білуге болады. Олардың
тамырлары адам ... ... ... ... ... бір ... ... бір сиқыршылық басқасынан немесе оларды
басқа діни ұғымдардан шығару ... қате ... еді. ... дін ... сенімдер адам санасындағы бізді басқаратын сыртқы табиғи немесе
қоғамдың күштердің фантастикалық көрінісі. Сиқыршылқтың әртүрінің ... – адам ... ... түрлеріне. Олар адамның табиғат немесе
қоғамдық күштер алдындағы қауқарсыздығы белгілі ... ... және ... ... сақталады.[46]497 б
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1) С. А. Токарев. Ранние формы религии. М.: 1990
2) Александр ... ... ... М.: ... Энне Мозер. История религии
4) Л.С. Васильев. Культы религии и ... в ... М.: ... С. А. ... Ранние формы религии. М.: 1990
6) http: // ... / ... Д-р. ... ... М.:1994
8) http: // agat.net.ru / magic
9) Қуран кәрім.
10) ... и ... ... по ... ... М.:
1996
11) Сонда.
12) Малиновский Б. Магия, науки и религия. М.: ... ... миф ... ... М.: ... Дж. ... ... М.: 1980
15) В.Полосин миф религия государство. М.: 1999
16) Идрис Шах. Магия востока. М.:1990
17) Колин ... ... М.: ... С. А. ... ... ... ... М.: 1990
19) Колин Уилсон. Оккультизм. М.: 1994
20) Д-р. ... ... ... ... и ... Хрестоматия по социологий религии М.:
1996
22) Сонда
23) Сонда
24) http: // agat.net.ru / magic
25) ... ... ... ... М.: ... Малиновский Б. Магия, науки и религия. М.: 1992
27) Идрис Шах. ... ... ... http: // agat.net.ru / magic
29) Колин Уилсон. Оккультизм. М.: 1994
30) К.В ... О.Н ... ... Дж. ... ... М.: ... ... Б. Магия, науки и религия. М.: 1992
33) Александр Мень. История религии. М.: 1990
34) http: // ... / ... Л.С. ... ... ... и ... в ... М.: 1970
36) Сонда
37) К.В кислюк О.Н Кучер.Религиоведение.Т.: 2003
39) Религия и ... ... по ... ... М.:
1996
40) Сонда
41) Д-р. Панюс Окультизм. М.:1994
42) С. А. Токарев. Ранние формы религии. М.: 1990
43) ... ... ... М.: 1994
44) Сонда
45) http: // agat.net.ru / magic
46) http: // ... / ... С. А. ... Ранние формы религии. М.: 1990

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 99 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ жауынгерлік қару-жарақ жүйелеу дәстүрі.57 бет
Тас дәуіріндегі наным-сенімдер29 бет
Акционерлік қоғам формасындағы ұйымның ресуртарын қолдануын бағалау87 бет
Ақша мәні және ақшаның формасы20 бет
Ақша – тауар қатынастарының дамыған формасы. Қазіргі экономикадағы ақшаның рөлі24 бет
Герман тайпаларының наным-сенімдері мен әдет-ғұрыптары4 бет
Дәрілік зат формасы ретінде капсула сипаттамасы11 бет
Дәстүрлі өнердегі діни нанымдар мен сенімдердің көріністері27 бет
Ежелгі түркілердің наным-сенімдері10 бет
Есептік регистрлердің жеңілдетілген формасын қолданатын шағын кәсіпорындардағы бухгалтерлік есептің әдістемесі11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь