ТМД - ның қалыптасуы мен даму проблемалары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. ТМД.ның құқықтық мәртебесін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

1.1 ТМД . халықаралық аймақтық ұйым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 ТМД . конфедерация ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11

2. ТМД . ның қалыптасуы мен даму проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... 16

2.1 Евразиялық Одақ . ТМД жалғасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.2 ТМД . ғы өзекті мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23

3.ТМД . ның экономикалық интеграция болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... .30

3.1 ТМД . ғы экономикалық интеграцияның қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... 30
3.2 ТМД . ғы экономикалық интеграцияның құқықтық негіздері ... ... ... ...40
3.3 ТМД . ғы экономикалық интеграцияның дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51

Библиография ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55
Тақырыптың өзектілігі: Қазақстанның тәуелсіздігін алысымен пайда болған негізгі мәселе елді саяси және экономикалық дамытудың анағұрлым тиімді жолдарын таңдау,ТМД-ның халықаралық құқықтағы мәртебесі және оның ролін анықтау мәселесін шешу тұрды.
Бұл жұмыс КСРО-ның таралуы мен жаңа тәуелсіз мемлекеттердің құрылуынан кейінгі жағдайдағы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының ролі мен құқықтық мәртебесін және экономикалық интеграциядағы халықаралық құқықтың жүзеге асырылуының кемшіліктері мен артықшылықтарын қарастырады.Әсіресе бұл дамушы зиялы мемлекеттің экономикалық негізін құрушы және қазіргі халықаралық қанынастарға барған сайын қарқынды тартылып отырған Қазақстан Республикасы үшін өте маңызды.Қазіргі уақытта Қазақстан ТМД-да және жалпы әлемдік қауымдастықта демократиялық құндылықтар жолын ұстанушы,аймақтық және ғаламдық қауіпсіздікті бекітуде өз үлесін қосуға талпынып отырған мемлекет ретінде әлемге әйгілі. Осы тұрғыдан алғанда Қазақстанның ТМД-да ынтымақтастықтың толықхұқықты мүшесі ретінде қатысуының өзінде саяси және экономикалық негізі бар.
Қазақстан Республикасы халықаралық хұқықтың субъектісі ретінде өмір сүруінің алғашқы күндерінен бастап бұрынғы одақтық республикалар арасындағы жаңа экономикалық байланыстарды құру мен іздестіруге белсенді түрде араласты.
Қазақстан Республикасы КСРО мұрагер мемлекеті ретінде қарусыздану, қару-жараққа бақылау орнату және басқа да сенімді нығайту шаралары салаларындағы маңызды келісімшарттардың қатысушысы болды.Бұл Қазақстанның халықаралық құқықтық қағидаларын жүзеге асыру міндеттілігінің орындауын көрсетеді.Сонымен қатар,осы халықаралық құқыққа сай экономикалық интеграция,ынтымақтаса отыра әрекет етуі қарастырылады.
Проблеманың зерттелу деңгейі: ТМД елдерінің экономикалық интеграциялық процесі тарих ғылымында әлі толық зерттелмеген мәселелердің бірі.
Халықаралық құқықтық тарихнамада мемлекеттер арасындағы өзара құқықтық қатынас көбіне халықаралық келісімдер мен шарттарды, дипломатиялық келіссөздер мен көпжақты конференцияларды талдау арқылы жүзеге асырылады.
ТМД мемлекеттері де халықаралық құқыққа сай экономикалық интеграция саласындағы өзара ынтымақтасу арқылы нақты осы жүйеде халықаралық құқықтың, жоғарыда аталған құжаттардың тәжірибе мен теорияда қолданылу мәселесі.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері:Жүйелі түрде,посткеңестік кеңістіктегі экономикалық интеграциялық процестерді зерттеу және олардың халықаралық құқықтағы проблемаларын жан-жақты ашып,талдау.
        
        КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі: Қазақстанның тәуелсіздігін алысымен пайда болған негізгі мәселе елді саяси және экономикалық ... ... ... ... ... ... құқықтағы мәртебесі және оның ролін анықтау мәселесін шешу тұрды.
Бұл жұмыс КСРО-ның ... мен жаңа ... ... құрылуынан кейінгі жағдайдағы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының ролі мен ... ... және ... ... халықаралық құқықтың жүзеге асырылуының кемшіліктері мен артықшылықтарын қарастырады.Әсіресе бұл дамушы зиялы мемлекеттің экономикалық негізін құрушы және қазіргі халықаралық ... ... ... ... ... ... ... Республикасы үшін өте маңызды.Қазіргі уақытта Қазақстан ТМД-да және жалпы әлемдік қауымдастықта демократиялық құндылықтар жолын ... және ... ... ... өз үлесін қосуға талпынып отырған мемлекет ретінде әлемге ... Осы ... ... Қазақстанның ТМД-да ынтымақтастықтың толықхұқықты мүшесі ретінде қатысуының өзінде саяси және экономикалық ... ... ... ... ... субъектісі ретінде өмір сүруінің алғашқы күндерінен бастап бұрынғы ... ... ... жаңа ... ... құру мен ... ... түрде араласты.
Қазақстан Республикасы КСРО мұрагер мемлекеті ретінде қарусыздану, ... ... ... және ... да ... ... ... салаларындағы маңызды келісімшарттардың қатысушысы болды.Бұл Қазақстанның халықаралық құқықтық қағидаларын жүзеге асыру міндеттілігінің орындауын көрсетеді.Сонымен қатар,осы халықаралық құқыққа сай экономикалық интеграция,ынтымақтаса ... ... етуі ... ... деңгейі: ТМД елдерінің экономикалық интеграциялық процесі тарих ғылымында әлі толық зерттелмеген мәселелердің бірі.
Халықаралық құқықтық тарихнамада мемлекеттер арасындағы өзара құқықтық ... ... ... ... мен ... ... келіссөздер мен көпжақты конференцияларды талдау арқылы жүзеге асырылады.
ТМД мемлекеттері де халықаралық құқыққа сай экономикалық интеграция саласындағы өзара ... ... ... осы ... халықаралық құқықтың, жоғарыда аталған құжаттардың тәжірибе мен ... ... ... ... мен міндеттері:Жүйелі түрде,посткеңестік кеңістіктегі экономикалық интеграциялық процестерді зерттеу және олардың халықаралық құқықтағы проблемаларын ... ... ... ... ... ... үшін ... бірқатар міндеттер:
- ТМД экономикалық интеграциясының идеялық негізін зерттеу;
-Экономикалық интеграция процестерін зерттеудің теориялық аспектілерін қарастыру;
-Экономикалық интеграция дамуының Еуропалық ... ... ... қалыптасуын қарастыру;
-ТМД экономика интеграциясының құқықтық негізінің жасалу процесін саралау;
-ТМД-ғы интеграцияның факторлары,өзекті проблемалары;
-ТМД экономикалық интеграция болашағының дамуын қарастыру.
Зерттеудің объектісі мен ... ... ... тарихы, оның идеялық негізі, құқықтық жағдайы, саяси-құқықтық базасы. Жұмыста, ТМД-ғы экономикалық ... даму ... ... зерттеуге де көңіл бөлінді. Демек, ТМД-ның экономикалық интеграциялық ... ... және ... ... ... ... объектісі болып келеді.
Зерттеудің әдістері : ТМД-ның қалыптасуы мен ... ... ... ... экономика интеграциялық процесті ғылыми және объективті түрде қарастыру мақсатында жүйелілік, талдаудың ... ... ... талдау, құқықтық реттеу, оған байланысты заңдар ... ... ... ... ... құқықтық, жүйелі, тарихи және ғылыми әдістерді қолдану болып табылады.
Қорғауға ... ... 1. ТМД ... ... ... ... ... дамуының аспектілері қарастыра келе қайта реформалауға әкелген көкейкесті ... ... және ... ... ... ... сауда аймағындағы саудадағы тариф пен шектеулерді алып тастау, ... ... ... ... ... ... және Ортақ Кеден территориясын құруын ұсынуға болады.
2. Өркениетті стандарттарға сай ... ... ... пен банк ... ... ... Бұл ... мен несиелік капитал нарықтарында тез құрылу, еңбек және басқа нарықтарында өз көлеміндерін ұлғайтуда.
. ТМД ... ... ... ... ... ... табу ... деңгейдегі өкілеттікке ие саяси институттарды құру қажеттелігі мәселесін қарастыру.
4. ТМД кеңістігіндегі ... ... ... ... ... ... жолдарын табу. Жетілген, мықты экономикалық интеграция механизмін өндеу.
Демек, аймақтағы экономикалық ... ... ... келтірілген фактілердің экономикалық дамытудың аспектілерін ... ... ... ... ... жақсаруы - экономиканың өркендеуімен тығыз ... ЕО -тың ... осы ... ... ... ... ... өрбіді.
ТМД аймағында да, экономикалық кеңістікке, лайықты ... ... ... ... ... мен тиісті түрде тәжірибеде ... ... және ... ... ТМД жүйесіндегі ынтымақтастығының даму ... мен ... ... зерттеудің теориялық және практикалық маңызы зор екендігі анық. Ең ... ... ... аспектілері көзделген болатын, одан әрі осының негізінде экономикалық интеграцияның мәні мен ... жете ... ... ... мемлекеттері халықаралық құқыққа сай экономикалық ... ... ... ынтымақтасу арқылы нақты осы жүйеде халықаралық құқықтың, құқықтық құжаттардың тәжірибе мен ... ... ... ... ... ... Одақты қайта құру дегенді білдірмеуге тиісті. Экономикалық дағдарыстардан ... " ... және тең ... ", ... ... отырып, өзара тиімді интеграцияны ... ... ... отырып, соның ішінде ең әуелі экономикалық интеграцияны бірінші орынға қойып, ... ... ... кіру және ... аренаға шығу керектігі барлығымызға ... ... мен ... Осы ... кіріспеден, үш тараудан, жеті бөлімнен, қорытындыдан, библиография ... ... ... 60 ... тарихи мәліметтері және даму сатылары. Экономикалық ... - ... ... ... ...
1. ТМД –ң құқықтық мәртебесін анықтау
1.1 ТМД- халықаралық аймақтық ұйым.
Тәуелсіз Мемлекеттер достастығының халықаралық құқықтық ... ... ... ... айтылатынын білеміз. Халықаралық саясатты ТМД мүшелері бір жинақтағы мемлекеттер ретінде қарастырылады. ТМД - ң құқықтық мәртебесіне байланысты ... ... мен ... бар. ... В.А. Ржевский, С. Шахрай ТМД –ны –конфедерация, Л.В. Гречко, Г.Г. Шинкарецкая ... ... және ... ұйым деп ... ... ... ТМД ... халықаралық ұйым болып табылады. Бұлай деуімізге бірнеше негіз бар. Біріншіден, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы мемлекет аралық (яғни, халықаралық) ... ... ... ... 1986 жылы қабылданған «Мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар ... ... ... ... ... ... туралы» Вена конвенциясының 3 бабына сәйкес, халықаралық ұйымдар ... ... ... ... ... -Атинская Декларация от 21.12.1991г Бұл тұрғыдан келгенде, ТМД-ны халықаралық құқық ... деп ... ... ... ... ... да мемлекеттер арасындағы келісімдер негізінде қабылданды. Бұлар: 1991 жылдың 8 желтоқсанындағы ТМД құру туралы Келісім, 21 желтоқсандағы бұл ... ... ... және осы күні ... ... Декларациясы. Бұлардың қатарына ТМД Жарғысын да қосуға болады. Бұл құжаттардың барлығы да халықаралық сипаттағы және мемлекет аралық ... ... ... ... ... ТМД құжаттарында көп жағдайда, аймақтағы бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... Іс ... де ... ... ... жағдайда, Қырғызстандағы халықаралық терроршылдық топқа қарсы) аймақтағы бейбітшілік пен ... ... ету ... ... ... ... біріккен күштері жұмыс істеуде. ТМД елдерінің бұл ұстанған бағыты БҰҰ Жарғысының 52 бабына да ... ... ... 1993 жылғы қаңтар айында жарық көрген Ресей Федерациясының сыртқы саясат концепциясында да ... ... ... ұйым ... ... оның ... негізін жетілдіруге және кеңейтуге ұмтылу қажет» делінгенді. Ресей Федерациясы –ТМД-ға мүше-мемлекеттердің ядросы ретінде қарастырылатыны түсінікті. ... ТМД ... ... тарапынан мойындалуда, яғни ТМД аймақтық халықаралық ұйым ретінде БҰҰ бас ... ... ... ие. ... ТМД аймақтық халықаралық ұйым ретінде достастық шеңберінде де, оның тысында да әртүрлі құрылымдар (Кеден одағы, Орталық Азия мемлекеттерінің бірлестігі, Шанхай ... ... Және бұл ... ... мен ... ТМД ... ... мазмұнына қайшы келмейді, қайта, оны толықтыра түседі. Бұл айтып өткен негіздердің барлығы да ТМД ... ... ... ... ... ... эволюциялық жолмен дамып келе жатқан аймақтық халықаралық ұйым екенін көрсетеді. Тіпті, қазіргі Европалық ... өзі ХХ ... ... ... ... ... яғни ... ғасыр тарихымен қазіргі атау мен мазмұн, сипатқа ие болып отыр.
Тәуелсіз мемлекеттер Достастығының жарғысы және басқа да ... ... ... ... келе ... халықаралық аймақтық ұйым екеніне көз жеткізуге болады. Халықаралық ұйымдар мемлекетаралық келісімдер негізінде дүниеге келетіні де ... ... ... ... ... жалпы саны 500-ден асып жығылады. Және 1986 жылы ... ... ... ұйымдар немесе халықаралық ұйымдар арасындағы шарттардың құқығы» туралы Вена ... 3 ... ... бәрі де ... ... субъектісі ретінде қарастырылатыны айтылған. Бұл ойды дамыта отырып, ТМД-ның ... ... ұйым ... ... ... ... ... құрылтай құжаттары да мемлекет аралық келісімдер негізінде қабылданды және халықаралық мәртебеге ие. 1993 жылдың ... ... ... Ресей Федерациясы сыртқы саясатының концепциясында да «Достастықтың аймақтық халықаралық ұйым ретінде қалыптасуы үшін ... ... ... және ... ... делінген. 1993 жылдың желтоқсан айында Ашхабатта өткен ТМД кездесуінің шешіміне сай, біріккен ұлттар Ұйымына Достастыққа халықаралық аймақтық ұйым ... ... ... беру ... Ресей ұсыныс жасаған болатын. Украина ТМД-ға халықаралық аймақтық ұйым ретінде бақылаушы мәртебесін беруге қарсылығын білдіре отырып, мұнай ... ... ... ... ... келіспейтінін анық байқатса да, ТМД Біріккен Ұлттар Ұйымынан бақылаушы мәртебесін алды. Бұл арада ... ... тағы бір ... ... ... ... үш халықаралық аймақтық ұйым ие: Европалық одақ, Араб мемлекеттерінің лигасы және Африкалық бірлесі одағы. Бұдан басқа Біріккен Ұлттар Ұйымы Жарғысының 52 ... сай, ... ... ... сол ... ... пен ... қамтамасыз ету үшін құрылады. ТМД –ның құрылтай құжаттарының қайсысына көз салмасақ та, Достастық кеңістігіндегі бейбітшілік пен қауіпсіздік мәселелері ... ... ... байқаймыз. Тіпті іс жүзінде ТМД елдерінің бейбітшілік мақсаттағы біріккен күштері ... ... ... ... ... ... ... халықаралық терроршыл топқа қарсы ұйымдасқан әрекет) бейбіт және қауіпсіздік мақсатында қорғауда. ТМД эволоюциялық ... ... келе ... ... ... ұйым ретінде Достастық мақсаты мен мүдделеріне қайшы келмейтін құрылымдар (Кеден одағы, Ортақ экономикалық ... ... Азия ... ... т.б.) ...
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының құқықтық негізін қалайтын құрылтай ... ... «ТМД құру ... ... осы ... құрамдас бөлігі болып табылатын Хаттама және Алматы Декларациясы жатады. Сонымен бірге, кез –келген құрылымның (халықаралық ұйымдардың, заңды ... ... және ... ... ... ретінде оның жарғысы табылатындықтан, ТМД –ның да Жарғысы да, құрылтай құжаттары қатарына кіреді.
Беларусь Республикасы, Ресей Федерациясы және ... ... 1991 ... 8 ... ... ... ... Достастығын құру туралы» Келісімге қолдарын қойды. ТМД құру туралы Келісімнің кіріспесінде, «1922 ... Одақ ... қол ... КСРО –ның құрылтайшы –мемлекеттері Беларусь Республикасы, Ресей Федерациясы, Украина (ілгеріде –жоғары келісуші тараптар) –КСРО –ның халықаралық құқық субъектісі және ... ... ... өз ... ... ... договоры с государствами – участниками СНГ.(с декабря 1991 года- по декабря 1996) ... Бұл ... 14 ... ... ... болып табылады. Келісімнің 1 бабында, жоғарғы келісуші тараптар ТМД –ны құрғандарынан хабардар етсе, келесі бапта, осы мемлекеттер азаматтарына тең құқықтар мен ... ... ... ... ... және ... жоқ адамдарға, олардың ұлттарына немесе басқа да айырмашылықтарына қарамастан, азаматтық, саяси, әлеуметтік, экономикалық және ... ... мен ... адам ... жөніндегі жалпыға бірдей танымал халықаралық нормаларға сай кепіл беретінін мәлімдейді. Дегенмен, бұл ... ... ... мен азаматтығы жоқ адамдардың қандай саяси құқықтары мен ... ... ... ... ... Бұл құжаттың 3 бабына келетін болсақ, тараптар, өз территоряларында тұрып жатқан ұлттық азшылықтардың этникалық, мәдени, тіл және діни әдет ... ... мен ... үшін өз ... ... ... Келісімге алғашқы қол қойған мемлекеттер, өз территорияларында орналасқан ... ... ... мәдениет, білім, денсаулық, қоршаған ортаны қорғау, ғылым, сауда, гуманитарлық және басқа да салалар бойынша тең құқықтық және ... ... ... дамытуға күш салатындарын, сонымен қатар, өз араларында қабылданатын міндеттемедерді адал да мүлтіксіз орындайтындарын, Келісімнің 4-ші ... ... ... ... Тәуелсіз мемлекеттер Достастығы туралы Келісімге қол қойған мемлекет 11 болса, кейіннен бұл ... ... ... барлығы 12 мемлекет болды. Қазіргі кезде ТМД –ға мүше болып табылатын мемлекеттер мыналар: Азербайжан Республикасы, Армения Республикасы, ... ... ... ... ... ... Түркменстан Республикасы, Өзбекстан Республикасы, Украина және Грузия.
Назарбаев Н.А. ... ... ... ... ... и ... ... Раритет 1998г
жылдың 22 қаңтарында Минск қаласында ТМД жарғысына қол ... Бұл ... ... мүше ... ... ... оған ... күш берілді. Жарғыны Қазақстан Ресупуликасы 1993 жылдың 31 наурызында бекіткенді. Достастық жарғысы 45 ... ... 9 ... ... ... тарау ТМД мақсаттары мен қағидаларына арналған. Біріншісі, баптың өзінен-ақ байқайтынымыз, Достастық елдерінің дербес, тәуелсіз және тең болып ... құру ... ... ... ... ... ... соң ұлттық бөліну, территориялық бөліну сұрақтарының шиеленісуі қарастырылды. Мұндай аймақтық қақтығыстар мен дауларды шешуде де ТМД халықаралық аймақтық ұйым ... ... ... ... ... деп ... келеді.
Достастықтың мақсаттарына жету үшін оған мүше –мемлекеттер өз ... ... ... нормалары мен Хальсинск қорытынды актісіне сай қағидаларды басшылыққа ала отырып жүргізеді.
Достастықтың құрылтай құжаттарын зерттей келе ТМД –ны ... ... ... жоқ ... ... Және ... мүше елдердің халықаралық қызметі де соны аңғартады. Тіпті, тарихта белгілі болған конференцияларға (Швецария конференциясы 1929 –ж.ж.; АҚШ 1781 ... ... ... ... ж.ж. т.б.)
Якобайт.К Теория региональной интеграции. – Берлин,1995г ортақ сыртқы саясат тән болғанды. Ал, ТМД-ға мүше -мемлекеттерінің «ортақ сыртқы ... бар деп ... де айта ... ... ... ыдырағаннан соң дүниежүзі саяси аренасына шыққан тәуелсіз мемлекеттер саяси, ... ... ... ... ... ... ... қалды. Бұл кезеңде бұрынғы Кеңес Одағы Республикасының қайсысы болмасын «жалғыздың үні шықпас, жаяудың шаңы шықпас» дегенді сезген ... 1991 ... 8 ... үш ... ... ... Ресей, Украина) басшыларының ТМД құру туралы Беловеж келісіміне ... ... ... он үш күн ... соң бұл ... мүше ... ретінде кірген басқа да 8 республика қуаныштан, тойғандықтан емес, керісінше, сол кезеңнің өзінде –ақ жинақталып қалған ... ... шешу ... ... жүк ... деп қимылдау үшін біріккен еді. Қазіргі ТМД-ға мүше-мемлекеттер сол кезде де Төле би ... ... ... ... мәні ... ... ... тірлік болмайды» деген халық мәтелінің маңыздылығын ұққандайды. Егер, қазіргі ТМД мемлекеттері Достастығы ... ... мүше ... ... не болар еді? Біздің түсінігімізше, республикадаға саяси экономикалық ахуал қуанатын деңгейде ... Және бұл ... ... республикалар ерте ме, кеш пе бір одаққа бірігер еді. Себебі, дүниежүзі ... ... ... ... мен құбылыстар, тіпті олардың экономикалық жағдайының өзі –ақ ... бір ... ... алдарына әкелері сөзсізді. ТМД мемлекеттерінің бірігіп қазіргі аймақтық ұйымға мүше болулары объективті де заңды құбылыс. Біріншіден, ... ... ... ... ... болса, екіншіден, 70 жылдың үстінде жинақталып, қалыптасқан ортақ шаруашылық ... ... бар. ... осы ... ішінде республикаларда тұратын халықтардың ортақ дүниетанымы, түсініктері, көзқарастары қалыптасты. Экономикалық және ... ... да ... ... ... алғанда бір деңгейде болатын. Ортақ білім беру, құқық жүйесімен әлеуметтік ортада ұқсас болатын. Басқа тұрғыдан келгенде, КСРО ... ... ... ... ... ... ... халық білім нәрінен ақысыз сусынданғанды. Яғни, сол заманның өзінде–ақ қол жеткізген ... ... Бұл ... ... ... бір ... сызып тастау да мүмкін емес. Және осындай ортақ ... бар және бір ... ... ... ... ... ... аймақтық ұйымға мүше болғаны, біздің ойымызша, құба –құп қуаттайтын жағдай.
1.2 ТМД-конфедерация ретінде
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы –егемен мемлекеттердің бірлестігі екені ... анық және ... ... ... ... жету үшін құрылған бірлестік. Бұл бірлестіктің құқықтық табиғаты қандай деген сұраққа зерттеушілер ойлары саналған болып шықты. Мысалға, ... В.А. ... ТМД ... ... ... ретінде тек қана конфедерация болуы мүмкін болса, Пустогаров В.В. ТМД –ны ... ... ... ұйым деп қарастырады. ТМД –ны конфедерация және ... ұйым деп ... да бар. ТМД –ны ... ... ол бір ... ... ғана деушілер де табылды.
Конфедерация дегеніміз –белгілі мақсаттарға жету үшін мемлекеттердің уақытша бірігетін одағы. Дегенмен, кофедеративтік нысанда біріккен ... ... ... алғанда, тең және бір –біріне лайықты одақ болып ... ... ... тән. ... ... одақ бір ғана ... арасында және бұл мемлекет одақ өзегі, ядросы болады.
Ballassa B. the theory of integration.-London.1962 Уақыт өте бұл мемлекет басқаларына өз ... ... ... ... ... әрі мұндай конфедеративтік одақ федеративтік одаққа (өтеді) ауысады. Мысал іздеп алысқа барудың ... жоқ. КСРО ... ... ... ... ... ... құрылым нысанын федеративтік құрылымнан (кейбір ғылымдардың еңбектеріне қарай) ... ... ... ... ... ... оған мүше мемлекеттер егемендіктеріне ие болып қала ... ... ... оның мүше ... ... ... адамдар тек қана мүше –мемлекеттердің азаматтары ғана болады. Федерацияда адамдар федеративтік мемлектттің де, сол сияқты федерация субъектісінің де ... ... ... ... ... ... екі азаматтық көзге көрінеді;
Конфедерацияда, конфедеративтік органдар өз өкілеттерін мүше ... ... ... ... ... ... мен ... органдары өкілеттіктерін бір –бірінен алмайды. Олардың өкілеттіктерінің қайнар көзі болып ата заң табылады;
Конфедерацияда ата заңды өзгерту мүше –мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... көпшілік дауыс жеткілікті;
Конфедерацияда, әскери күштердің бақылауы мүше –мемлекеттердің қолында. Федерацияда болса, бұл сұрақтар федеративтік мемлекетте бұл сала ... және оның ... ... жүзеге асады;
Конфедерацияда, мүше –мемлекттердің одан шығу (айрылу) құқығы бар. Федеративтік мемлекетте болса, бұл құқық ... ... ... ... ата заңдарында федеративтік мемлекет құрылымынан оған мүше –мемлекеттер (республикалар) шығуға ерікті деп жазылған болса да, іс жүзінде олай ... ... де ... ... ... ... мүше –мемлекеттердің құзіретінде болса, федеративтік мемлекетте бұл сала федеративтік және оның ... ... ... асады;
Федеративтік мемлекетте, оның субъектілері арасында болып қалуы мүмкін келіспеушіліктерді (араздықтарды) шешу (жөнге келтіру) мақсатында бір орган құрылады. Конфедерацияда ... ... ... ... ... жоқ. Бұл өзгешеліктер, конфедерацияны федерациядан толық айырып тұрған өлшем деп айтуға болмас. Мысалы, конфедерациядағы сыртқы ... ... ... ... бұл ... белгі әңгіме желісі болған екі жүйе арасындағы көрініп тұрған ерекшеліктер.
Егерде ТМД –ны халықаралық ұйым болып табылатын Европалық ... ... ... ТМД – ға он екі ... мүше ... ЕО –ға он бес ... мүше. ТМД Европа мен Азияда орналасса, ЕО тек қана ... ... ... ... Одақ өз атынан халықаралық шарттар жасауда. Ал ТМД –да әзірше мұның бірі де жоқ. ... ... ... Н. ... ойы бойынша, ТМД елдері арасында интеграциялық қатынастар қажет –ақ және ... ... ... ... ... нәтижелі болмақ. Және Европалық Одақтың құрылу тарихында ұзақ жылдар жатқан болса, ТМД –ның құрылғанына ... көп ... ... жоқ. ... ... халықаралық құқық саласында Европалық Одақ және ТМД –ның құқықтық нысанына қатысты тартыстар аз емес. Көптеген авторлар ЕО –ны ... ұйым ... ... ... ... Н.А. ЕО –ны ... ... және ұлт үсті ұйымда да дейді. Пустогаров В.В. ойы ... ... Одақ ... ... ұйым ... құрылса да, АҚШ сияқты конфедерация арқылы федеративтік ... ... ... тұтқан.
Қазіргі Европалық Одақ 1951 жылы алты мемлекет құрған Европалық Көмір мен ... ... ... бастау алады. Бұл бірлестік мемлекттік келісім шарт негізінде традициялық түрде құрылды. «Европалық құқықта континенталдық және жалпы құқық идеялары мен нормалары, ... пен ұлт үсті ... ... ... халықаралық және ұлттық құқықпен өзара келісімділік бар»
Борко Ю. Этапы развития Европейской ... 50 ... ... ... ... бірлесудің екі баламалы түрі жайында пікір талас көп болатын. Бірінші пікірді ұстанғандар көп болатын және олар бірқатар Европа елдерінің тәжірибесіне де ... ... бұл ... ... да ... да ... Б.Н. ... ойы бойынша, ұйымдастыру және құқықтық тұрғыдан алғанда «гибрид» дүниеге келді. ... ... ... ... айтып өткеніміздей елуінші жылдардың басында негіз алғанды. Европа көмір және құрыш бірлестігінің органы ретінде Жоғарғы басшы органы ... Бұл ... ... ... ... мүше елдер үшін міндетті болып табылады. ЕКҚБ Соты құрылтай шартын талқылауға және Бірлестіктің кез –келген институты, сонымен қатар Жоғарғы ... ... ... ... мен ... да актілердің күші жоқ деп жариялай алатын. Екі институттың да әсер ететін аясы көмір және құрыш салаларымен шектеулі еді. ... ... ... ... мүше мемлекеттердің ресми өкілдерінен тұратын және ұлттық мүдделер мен егемендікті қорғауға негізделген Министрлердің кеңесі құрылғанды. ЕКҚБ Батыс Европадағы интеграциялық процестің ... ... ... жаңа ... ... жол ...
Кейінгі даму сатылары тез арада жүзеге аса қоймады. 1957 жылғы ЕЭК –ті ... Рим ... ұлт ... ... үлес қоса ... да, ... ... стратегиясына, экономикалық интеграцияға бағыт берді. Рим шартынан бастау алатын болсақ, Европалық қауымдастықтың ұлт ... жету үшін отыз ... ... ... ... 1987 жылы ... Европалық Акт, 1992 жылы Европалық одақ құру туралы шарт ... ... ... енді.
Шишков Ю.В. Теории региональной капиталистической интеграции.- Москва: Мысль,1978.Біртұтас Европалық Акт бірқалыпты ішкі нарық құрылысын заңи ... ... күш ... ... ... ... экономикалық және валюта одағына, ортақ сыртқы және қауіпсіздік саясатына, жүйелі ынтымақтастыққа қол ... ... ... ... Одақ ... ... ... олардың бұрынғы кезде ұсыныс ретінде шектелетін құзіретінен асып, тікелей әсер ететін органдарға айналуына жол ... ... ... мен ... асыру процедурасы мен механизмінде де өзгерістер болды. Сол сияқты Европалық Парламенттің құзіреті күшейтіліп, бір ауыздан шешім қабылдаудың орнына, басым көпшілік ... ... ... ... ... жүзеге асты.
жылғы қол қойылған Европалық Одақ жайындағы шарт ... ... ... ... ... жаңа ... жүзеге асуына жасалған бірден бір қадам болатын. Осы шартқа сай, Европалық қауымдастық –Европалық одақ деген атқа ие болды. Бұл ... ... ... жәй емес ... ... ... ... қоғамдық өмірдің көптеген салалары бойынша мүше мемлекеттер әрекеттерін үйлестіруден асып ортақ саясатқа көшеді ... ... ... ... ... ... ... экономикалық және валюта одағын қалыптастыру жайында болып отыр. Қорыта келгенде, Маастрихт шарты интеграциялық процестерді ... іс ... ... ... үшін ... одақ ... ролін күшейту қажеттігін көрсетті. Мұның өзі, Европалық Одақтың құқықтық табиғаты, оның институттарының өкілеттігі ... және ЕО ұлт үсті ұйым ... ... ма? ... ... күн тәртібіне әкеліп отыр. «Ұлт үстілік» ұғымы құқықтық категория ретінде тартыс ... ... .Г.В. ... –М.,1995 Және бұл ұғымның жалпыға бірдей танылған біркелкі түсінігі де жоқ. «Ұлт ... ... ЕКҚБ ... соң ... ... ... пікір даулауға айналды.
Халықаралық ұйымда ұлт үстілік қағидасы болуы қажет. Себебі, ТМД ... ... ... оның ... жалпы Достастық құрылымында ұлт үстіліктің болмауынан осы ұйым ... ... ... ... мен ... жүзеге аспауын байқаудамыз. Ұлт үстілік қағидасына қатысты мұншама әртүрлі ойлар мен пікірлердің болуы, оның пайда болу ... де ... ... ... рет ұлт ... ұғымы жайында 1948 жылғы Европалық конгресстің революциясында айтылған. Оның ішінде жоғарғы Еуропалық Сотты құру ... ... ... ... ... ... ... беру үшін сот құзіретін жүзеге асыратын ұлт үсті орган қажет» ... Бұл ... ... ... ... өзі мемлекеттердің үстінен қарайтын және оған заңды, жеке тұлғалар талап қоя алатын инстанция (саты) Р. Шуманның 1950 ... 9 ... ... ... ... жыл ... соң Францияның Ұлттық жиналысында бұл терминге түсініктесе де берілгенді: «Біздің ұсынысымыздағы негізгісі –мемлекеттердің үстінен қарайтын ұлт үсті ... ... яғни бұл ... ... мүше мемлекеттер үшін ортақ және олардың ынтымақтастығын білдіреді. Бұл билікке ұлттық ... бір ... ... ... Ұлт үсті ... ... қабылдауда мемлекеттерге де, сол сияқты жеке мүдделерге де тәуелді емес болады». Бұл декларацияның ... ... ЕКҚБ құру ... ... ... 9 ... «ұлт ... терминін пайдалану болды. Бұл бапта ЕКҚБ –ның жоғарғы органы шенеуніктер ... ұлт үсті ... ... сөз ... ... ұлт ... жайында 27 мамыр 1952 жылғы Европалық қорғаныс қауымдастығын (КҚҚ) құру шартында айтылады. Осы ... ... «Осы ... сай ... ... ... ортақ институттар, қарулы күштер мен бюджетке ие ұлт үсті сипаттағы ЕҚҚ құрады» делінгенді. Сол сияқты, «ұлт үстілік» термині Европалық ... ... (ЕСҚ) құру ... ... да ... Оның ... «Осы шартпен ұлт үсті сипатқа ие Европалық қауымдастық құрылады.Қауымдастық Европа халықтарының одағына, олардың даралығын құрметтеуге, құқықтары мен міндеттерінің ... ... ... таратылуы мүмкін емес»
Борко Ю. Этапы развития Европейской ... ... Осы үш ... мәтіндерін салыстырған кезде «ұлт үстілік» терминін әртүрлі қолдану байқалады. 1951 жылғы ЕКҚБ Париж ... осы ... ... органы шенеуніктері функцияларының ұлт үстілігі сипаты жайында айтылса, қалған екі ... ... ұлт ... ... айтылған. Бұдан туындайтын түйін мынау: «Біртұтас Европа құрылтайшыларының» ұлт үстілік нақты біркелкі концепциясының болмағанын көрсетеді. ЕҚҚ мен ЕСҚ ... ... ... ал ЕКҚБ ... 9 бабы 1956 жылы ... ... болатын. Қорыта айтқанда, қазіргі кезде ұлт үстілік жайында ... бір акті жоқ. ... 1951 ... ... ... 9 бабын 1957 жылғы Рим шарттарының тиісті баптарымен салыстыратын болсақ, ортақ болып саналатын көптеген ... ... ... ... «ұлт үстілік» терминінің болмауы Қауымдастықтың қызметіне ұлт үстіліктің негізі жоқ деуді білдірмейді. Яғни, ұлт үстілік ... ... екі ... ... ... ... ... яғни этимологиялық мағынасынан анықтау. Екіншісі –эмпириялық яғни Европалық Одақты ... ... ... ... тағы бір ... оның ... ... ЕО құрылтайшылары халықаралық шарттарға негізделген және халықаралық құқыққа тән заңды тезниканы пайдаланып отырып, ішкі ... ... ие ... тәртібін құруға талпынған.
Кейбір ғалымдар «ТМД –ның құқықтық нысаны ретінде тек қана конфедерация бола алады» дейді. ТМД ... ... ... келісу қиын. Себебі, Достастықтың құрылтай және басқа да құжаттарында білдірілген құқықтық негіз конфедерация жетелемейді. Екіншіден, ТМД мүше –мемлекеттерінің ... ... ... де ... ... Тарихта белгілі конфедерациялардың бәрі де Швейцария конфедерациясы (1291 ... 1948 ... ... дейін), АҚШ конфедерациясы (1781 –жылдар), Германия одағы (1815 –жылдар) ортақ сыртқы саясатымен сипатталғанды. Ал, ТМД –ға мүше ... ... ... ... жоқтығы бәрімізге мәлім. Уәждеріміздің бәрі де Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының конфедерация еместігіне, бір ... ... ... ... ... ... аморфты құрылымда еместігін, керісінше, эволюциялық жолмен дамып келе жатқан аймақтық халықаралық ұйым екенін көрсетеді.
Алматы Декларациясы ... оған да ... 11 ... ... КСРО республикалары) басшылары өз қолдарын қойды. ТМД құру ... ... ... ... ... ... ... мақсаты мен міндеттерін бөлісетіндерін және оларды жүзеге асыруға күш салатындарын білдеріді. Бірақ, ... ... ТМД ... ... де, ... ... бір ... келмейтінін (федеративтік немесе конфедеративтік құрылымды) және мұндай құрылымды қабылдамайтындары ... өз ... ашық ... болатын және кейбір ғалымдар Кеңес Одағының дүние жүзіндегі жалғыз тоталитарлық құрылымы бар мемлекет екенін де ашық ... ... ... мен даму проблемалары
2.1 Евразиялық одақ –Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының жалғасы
ТМД елдерінен Евразиялық одақты құру идеясын Қазақстан Президенті Н.Ә. Назарбаев 1994 ... 29 ... ... М. ... ... Мәскеу мемлекеттік университетінің оқытушылары мен студентерімен кездесуінде ұсынған ... Ал 1994 ... ... ... ... баспасөз беттерінде Н.Ә. Назарбаев қол қойған Евразиялық Одақтың (ЕАО) жобасы жарияланды.
Касенов У.Т. Основные итоги внешнеполитической деятельности РК и ее приоритетные ... ... ... ... ... ... қаласында «Евразиялық кеңістік: интеграциялық потенциал (жиынтық) және оны жүзеге асыру» атты ғылыми –практикалық конференция ... ... ТМД ... ... ... ... ... оған мүше болып саналатын елдер үшін мемлекет аралық қатынастарды құқықтық рәсімдеуде ... ролі зор. ТМД өз ... ... ... да жоқ. ... қазіргі кездегі жинақталған интеграциялық потенциалды ТМД органдарының құрылымы толықтай жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... У.Т. ... ... ... ... РК и ее приоритетные задачи Казахстана.,Алматы,1994г.
Олай дейтініміз, ТМД ... ... ... бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығаратын орталықтың болмауынан, ол болған ... ... де ... ... іске ... ... органдардың қызметінің сылбырттығынан деп білеміз. Бұл мәселеге Достастық елдерінің басшылары да ... ... «ТМД ... ... ... тәжірибесі, мүше –мемлекеттердің бірігіп қабылдаған міндеттемелерін жүзеге асыруға кепілдеме беретін ... ... жаңа ... ... қажеттігін көрсетеді». Бұл интеграцияның жаңа түрі, деңгейі ретінде Евразиялық одақ жобасы ұсынылғанды. Тәуелсіз мемлекеттер Достастығын ілгері дамытушы құрылым ретінде ... одақ ... ... ... ... ойымызша, мыналар жатыр. Біріншіден; ТМД елдерінің экономикасы бір –біріне өте ұқсас, екіншіден, әлеуметтік ... ... мен ... ... ... т.б. ұғымдары бір –біріне өте жақын, ұқсас, сонымен қатар, ортақ тарихи әдеп –ғұрыптар (әрине, кеңес заманының үрдістері де ... ... оның ... ... ... көп ұлтты болып келеді. Мұның бәрі де мемлекет аралық интеграция процесстер негізінде ұлттық –мемлекеттік ... ... мен ... ... куә ... ... Тарих логикасы біздің көзімізді мынаған жеткізді: ондаған жылдар бойы ... ... ... интеграциялық потенциалы дүние жүзілік қауымдастыққа итермелейді. Мемлекеттер арасындағы ... ... ... ... ... Мемлекеттер Достастығының қызметімен үйлесетін қосымша интеграциялық құрылым –Евразиялық одақ құру идеясын туғызды.
Ондағы негізгі мақсат ... ... ... ... ... мүше –мемлекеттер орындауға міндетті болып табылатын ортақ бағдарламаларды қабылдау, оның іс жүзінде іске асырылатынын қадағалау және ортақ экономикалық саясатты келісу.
«Евразиялық Одақ (ЕАО) - әр мүше ... ... ... ... және ... ортақ интеграциялық потенциалды жүзеге асыруға бағытталған тең құқықты тәуелсіз мемлекеттердің одағы»
Бисенбаев А. Евразийский Союз и ... ... ... и ... ... ... Одақ –бұрынғы кеңес кеңістігіндегі тұрақтылық пен қауіпсіздікті, әлеуметтік –экономикалық жағдайды ... ... ... өзгертіп нығайтуға бағытталған егемен мемлекеттердің интеграциялық нысаны болып табылады.
Евразиялық одақтың қалыптасу механизмі мен ... ... ... мыналар табылады:
ЕАО –ға мемлекеттердің кіруі туралы ұлттық референдумдар немесе парламенттер шешімдерін жүргізу;
ЕАО құру туралы шартқа қатысушы –мемлекеттердің, ... бір ... ішкі ... араласпау, егемендікті, территория тұтастығы және мемлекеттік шекараларға қол сұқпау қағидаларын сыйлау негізінде қол қою;
Шарт экономикалық, валюта және ... одақ құру ... ... ... ... заңи және ұйымдастыру алғы шарттарын қарастыру қажет;
ЕАО –ға ассоциациялық мүше болуға жол берілмейді;
ЕАО –да шешімдер қабылдау мүше ... ... ... 4/5 ... ... ... негізінде жүзеге асады. Бұл қағидалар мен Евразиялық одақты құру механизмі басқа мемлекеттер ... ... ... деген үмітпен ұсынылғанды. Тәуелсіз мемлекеттер ЕАО –ға мынандай алғы шарттарды орындаған кезде ғана мүше болып кіре алады:
қабылданған мемлекет ... ... ... түрде орындау;
ЕАО мүше –елдерінің қалыптасқан мемлекеттік –саяси институттарының өзара тану;
Территория тұтастығы мен шекаралар беріктігін тану;
Мемлекет аралық қатынастарда ... ... ... ... және ... да ... бас ... араларындағы әскери қақтығыстарды тоқтату.
Кириченко В. Экономическая консолидация стран СНГ: ... и ... ... мемлекеттердің ЕАО кіру дайындығы бар екені жөнінде сараптама қорытындысы шыққан соң, ЕАО –ға мүше мемлекет, мүше –мемлекеттерге шешім қабылданбастан алты ай ... ... бере ... ... шыға алады. Бірақ шешімін таппаған бір нәрсе, егер ... өз ... ... ... ... ЕОА ... басқада мүше мемлекеттер алдында ұзақ мерзімдік міндеттемелері болса, бұл міндеттемелерді кім ... және ол ... ... асуы керек? Евразиялық Одақ туралы жобада бұл сұрақтарға жауап берілмеген. Біз өз тарапымыздан, ... ... ... ... ... ...
ЕАО туралы жобада тағы бір көңіл бөлетін нәрсе мынау: ТМД құрылымына қарағанда, ... Одақ ... ұлт үсті ... юолуы қарастырылған. Яғни, ТМД шеңберінде қабылданып жүзеге аспай жатқан көптеген келімідер мен шарттардың ... ... ... қадағалап жүзеге асыратын органның болмауынан, деушілер ойынша, ұлт үсті органдардың болуы осы сипаттағы мәселелрді шешуге ұмтылдырады. Екінші ... ... ... ЕАО ... ұлт үсті ... яғни, ЕАО –ға мүше мемлекеттердің келісімдерін жүзеге асыруға өкілеттігі бар органдардың болуы, конфедеративтік нысанға әкеп ... ... ... айтатын болсақ, ТМД –ЕАО елдері мемлекеттік құрылымының конфедеративтік негізгі бағыныштылығын көрсетеді. Әрине, мұндай құрылымның азіргі ТМД –ға мүше ... ... ... таба қоюы екі ... Себебі, конфедеративтік нысанға негізделген мемлекеттер одағында, олардың ядросы ретінде белгілі ... ... ... ... ... ... ядро –мемлекет ретінде Ресей болады.
Мансуров Т.А Интеграция и суверинитет,1999г. Ал, тарих бойынша конфедерацияның уақытша екенін еске алсақ, оның соңы ... әкеп ... ... ... ... ... алғашқы жылдарындаконфедеративтік негіз болса да, соңында федеративтік мемлекет құралғанын немесе АҚШ –та алғашқы да ... ... ... ... да, ... ... ... әкеп тірегенін бәріміз білеміз. Сонымен, бұрынғы кеңес одағы қарамағында болып, одан өз тәуелсіздігі мен егемендігіне енді ... қол ... ТМД ... ... ... ... бара қоймас. Дегенмен, мемлекеттер арасында мұндай ұйымдардың (одақтардың) келешекте қажет болатынын өмірдің өзі көрсетуде. Мысал ретінде, Европадағы 15 мемлекеттің біріге ... ... ашық ... мен ... ... ... ... айтуға болады. Бұл елдер арасындағы қарым –қатынас ... ... ... ... әр мүше ... саяси және экономикалық қауіпсіздігі мен егемендігіне төніп тұрған қауіп байқалмайды. Бұл тұрғыдан алғанда, қазіргі кезеңде ... да, ... ТМД –ға мүше ... ... ... мен ... үшін бірігуге нақты түрде күш салады демекпіз.
Енді Евразиялық Одақ жобасы бойынша басқару органдарына келетін болсақ, ЕОА ... ... ... ең жоғарғы органы болып ЕАО табылады. Және әр мүше ... орыс ... сай алты ... ... ... Бұл ... құзіреті мен өкілеттігі, негізінен кеңестерінің құзіреті мен өкілеттігіне сай келеді.
Мүше –мемлекеттердің сыртқы саяси қызметін ... ЕАО ... ... істер министрлер кеңесі басқарады. Дегенмен, ЕАО жобасында бұл орган қандай функцияларды жүзеге асыратыны көрсетілмеген. Себебі, біздің ойымызша, бірде ... ЕАО –ға мүше ... ... ... ... ... ұлт үсті органға беріп қоймайды. Сол себептен де, ЕАО сыртқы істер министрлері кеңесінің құзіреті барынша анық та нақты ... ... ... –ның ұдайы атқару органы ретінде Мемлекет аралық атқару комитеті қарастырылған. Атқару комитетінің басшысы мүше –мемлекеттер өкілдерінен тағайындалады. Атқару комитетінің ... ... мүше ... ... ... ЕАО ... ... арқасында бірнеше халықаралық ұйымдардан бақылаушы мәртебесін алуы қажет. ... ... ... деңгейінде денсаулық, білім, мәдениет, еңбек пен халықты жұмыспен қамтамасыз ету, экология т.б. ... ... ... ... мен ... өткізіп тұрудың да тиімділігі бар. Бұл қызметке үкіметтік емес ұйымдарды тартқан да ... ... ... ... тілі ретінде, тілдер жөніндегі ұлттық заңдардың болуымен қатар, орыс тілі көрсетілген. Дегенменде, ТМД –ға мүше ... ... (мыс. ... ... т.б.) ... ... тек қана ... ана тілдерінде қабылданады. Және ЕАО –ға қатысты заң қалыптарын қабылдаған кезде әр мүмше мемлекет өз ... әдет ... ... ... сай тиісті заң қалыптарын қабылдайтынын еске алатын болсақ, ЕАО –ның ресми тілі ... бір ... ... жөн ... ... Евразиялық Одақ көлемінде мүше –мемлекеттердің азаматтары ешбір кедергісіз жүріп тұруы үшін сыртқы визалық саясаттың үйлесім ... күн ... ... күтіп тұрған мәселе. Бұл жағынан алғанда, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы азаматтықты алудың қыстартылған ... ... ... ж. қабылданған) келісім және екі ел территориясында тұрақты тұратын азаматтардың құқықтық мәртебесі тәралы ... ... ... Бұл ... мен шарт ... Республикасы тарапынан 28 ақпан 1995 жылы бекітілген. Егер азамат Евразиялық Одақ көлемінде бір мүше ... ... ... мүше ... тұрақты тұру үшін ауысса, оның қалауы бойынша «азаматтық» тез арада өзгеруі мүмкін.
Назарбаев Н.А. Казахско-российские отношения.Сборник ... и ... ... ЕАО ... қос ... ... ... айтып өткеніміздей, Евразиялық Одақ көлемінде біркелкі экономикалық кеңістік жасау мақсатында бірнеше ұлт үсті үйлестіру құрылмдары құрылуда. ... ... ... ... ... бойынша ЕАО –ның ортақ зерттеу орталықтарын құру; әртүрлі елдердің ғылыми ұжымдарын біріктіретін ЕАО ғылыми зерттеулерді дамыту қорын ... ЕАО ... ... ... жанында мәдениет, ғылым, білім саласындағы байланыстар сұрақтары жөнінде комитет құру; ЕАО –ның атқару комитеті жанында стипендия қорын құру ... ... пен ... ... ... ... Одақ ... мүше –мемлекеттер төмендегідей келісім –шарттарды жасауға ниеттенуде: ЕАО мүше –елдерінің ұлттық Қарулы күштерін нығайту және ЕАО ... ... ... ... ... ... ... құруды ұсынуда. Мүше –мемлекеттерде болып қалатын қақтығыстарды басу және тұрақтылықты ұстап тұру үшін Евразиялық ... ... ... мақсаттағы күштерін құруда бірден –бір алға қойған мақсат ... ... ... 1999 жылдың тамыз айында Қазақстан Республикасы мен Америка Құрама Штаттары ... ... ... сай бір ... ... бейбітшілік мақсаттағы күштердің өз ара тәжірибе алмасу жаттығулары болып ... ... ТМД ... мүше –мемлекеттері арасында да мұндай жаттығулар және өз ара көмек жүзеге асырылады деп ... ... ... ... ... ұйымдарға, оның ішінде БҰҰ қауіпсіздік кеңесіне ЕАО –ның ұжымдық бейбітшілік мақсаттағы күштеріне бейбіт мақсаттағы күштер мәртебесін беруді енгізу ... Тағы бір айта ... жай, ... ... ... ... ... қауыпсыздану мәселелері жөніндегі мемлекет аралық орталық құру ... ... ... сай айтатын болсақ, ТМД аумағында Ресей Федерациясынан басқа мүше ... ... ... ... мәртебесін сақтауда.
ЕАО құру идеясын қолданбайтындардың ойынша, Евразиялық Одақ –Европалық кеңеске ұқсас бірлестік, яғни экономикалық ... ... ... ... ... Ал, екінші қарама –қарсы ой айтушылар ЕАО –ны Кеңес Одағын қалпына келтіру деп ұғынуда. 1994 жылы ... ... ... ... ... ... басшысы болған М. Тажин мырзаның ойынша ЕАО –ның ТМД –дан бірнеше айырмашылығы бар. «Біріншісі және ... ... ... ... ... ... ... мүше –мемлекеттердің өз араларындағы соғыс қимылдарын тоқтатуды қарастыратын ЕАО –ға кіру қағидасы. Үшіншісі –ЕАО –да ... ... ... жол берілмейді».
Кейбір авторлар ойынша, әлі де барлық мүмкіндіктерін тауысып ... ТМД ... ... ... дамытқан дұрыс. С. ... ... ЕАО ... ... ... сай келеді және оны ТМД орнына емес, керісінше ТМД ішінде құру қажет. Қытай да ... ... ... ... ... ... Одақ ... ұсынушы Н.Ә. Назарбаев ойынша, қазіргі кездегі ТМД ешкімнің де көңілінен шықпауда, «Мен ТМД өз ... ... және оны ... ... ... деймін. Жоқтан гөрі бірдеңенің болғаны дұрыс болар».
Сапаршылардың ойы ... КСРО ... ... жағдай уақытша нәрсе болған. Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының да ықпалы зор болмады және мұндай ... ... ... себеп басқада жатыр. Біріншіден, ТМД шеңберінде мүше –мемлекеттердің қарым ... анық та дәл ... ... механизмдер дайындалмады. Екіншіден, ұйымның бұл түрі КСРО орнында пайда ... ... ... ... ... ... ... бере алмады. Сол кезде жақындасудың терең де ықпалды қадамын жасау керек болған. Мұндай қадам ... ... ... болған. Дегенмен, олардың бір қатары конфедерация болмаса, ... Одақ та ТМД ... ... ... ... еді деген. Қазақстанның саяси, экономикалық және басқа да ... сол ... оның ... ... және ... топтары үшін де ТМД орнына Евразиялық Одақ құру идеясын талмай да ... ... ... ... ... ... жобасы ТМД –ның ықпалды жақтарын дамытуға, яғни экономиканың, әлеуметтік –саяси құрылымдар мен халықтардың бір –біріне жақындасуының жоғарғы сатысын көрсетеді. ... адам ... ... ... ... ... сол ... білім саясатының үйлесім табуы, яғни гуманитарлық саланың өзі де ... ... ... жатқан, құжаттар мен шешімдер негізінде іс жүзінде асатыны байқалады. Үшіншіден, күрделі сала болып есептелінетіні –саяси бағыт. Евразиялық Одақ ... және ... көз ... көз ... ЕАО экономикалық бағыт бағдарды ұстайтын, яғни экономикалық жақындасуды қуаттайтын бірлестік ретінде көз алдымызға келеді.
Қазіргі кезде, екінші бір тыныс алған ... Одақ ... ұзақ та ... тарихы бар. Бірінші дүние жүзілік соғысынан кейін пайда ... бұл ... ... батыстыққа, яғни батыс өркениеті мен батыс өмір үрдісіне қарсы балама ретінде ұсынғанды. Алғашқы эмигранттардың толқыны (Н.С. Трубецкой, ... т.б.) ... ... жарықшақтарын өзіне тартып бір бүтінге жинақтайтын магнитті ... ... ... Н. ... ... ... күш ... қағидасынан бас тартулары. «Евразиялық одақ идеясы соңғы жүз ... ... рет ... болып, бірнеше рет жоқ болып кетті. Алғашқы рет ХІХ ғасырдың 70 –ші жылдарында (Н.Я. ... ... ... ... ХХ ... 20 ... (Н.С. ... П.П. Сувчинский т.б.) қайта пайда болды, енді ХХ ғасырдың аяғында Н.Ә. Назарбаев және басқа да бірқатар ғалымдар бұл идеяны ұстануда».
Бисенбаев А. ... Союз и ... ... ... и ... сообщестио,1996г.
Бұл бірлестікте экономика, валюта, капитал, еңбек, жұмыс күші, информация салалары жақындасуда. Немесе Африкалық бірігу ұымы мен Араб ... ... ... кім ... ... ... Одақ интеграциясын олармен салыстыруға болмас. Дегенмен, тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын ... ... ... жоқ ... те, ... ... оның мүшелері бұл бірлестіктен бас тартып отырған жоқ. Біздің ойымызша да ТМД ... ... ... Одақ ... ... толықтырыла береді. Тіпті шынайы түрде айтатын болсақ, дүние жүзінде толықтай таза ... және ... ... ие ... ... мемлекет жоқ. Сол себептен де мемлекеттердің бір –біріне, оның ... ... ... ... құптау қажет. Бұл тұрғыдан келген кезде, Евразиялық Одақ жобасы бұрынғы Кеңес Одағы кеңістігінде ТМД ... ... ... ... ымыраға келу жолы және болашақта мемлекеттер мен халықтардың жоғарғы деңгейдегі бірлесу үлгісі ретінде ұсынылады.
Евразиялық Одақ идеясы бүгінгі күнде де ТМД ... ... ... ... ... ... дағдарыстардан шығуына үлес қоса алатын бірігудің бірден –бір түрі ретінде ... ... ... ... ТМД –ға мүше әр ... «жалғыздың үні шықпас, жаяудың шаңы шықпас» деген мәтелдің мазмұнын терең бағамдағандай, бірігудің қаждетті жолы болып табылатын және халықтардың ... ... жаңа ... ... ... идея ... мүше ... үшін болашаққа аттар сенімді қадам болатыны сөзсіз.
жылдың 8 желтоқсанында КСРО халықаралық құқық субъектісі және ... ... ... өз өмір ... тоқтатты.
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы болса –сол геосаяси шынайылықтың көрінісі. ТМД –ның шынайы негізін, онда тұратын халықтардың ... ... ғана ... ... ... ... ... әскери, мәдени т.б. салалардағы әртүрлі жақындасу факторлары құрайды. ТМД –ның болашақ тағдыры үшін, оған мүше мемлекеттер объективтік жағдайлар мен барлық мүше ... ... ... ... беретін «Достастықтың құқықтық мәртебесін, қызмет атқару механизмін табысты түрде анықтап білудің зор ... ... Н.А. ... ... және Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде дамуы.Алматы.,1992ж.
жылдың шілде айында Қазақстан ... ... ... ... ... және ... ... жетпей ауада жарылып, Қазақстан жеріне (38 000 000 теңге мөлшерінде) зиянын ... ... ... өзі, ... ... меншікте болған космодромға қатысты сұрақтардың толықтай шешімін ... ... Бұл ... ... космодромы мен оның аумағындағы бүкіл объектілердің жиырма жылдық жалға Ресейге ... мен ... ... және осы ... ... атқаратын адамдарға да Ресей заңдары қолданылады. Кезінде бұл космодром мен оның ... ... беру ... ... жасалмағанынан жоғары да айтып өткен мәселелер туындауда.
Құқық қабылдаушылық Конвенциясының ережелерін тікелей қолдану жағдайлары да орын алуда, яғни, негізгі ... бір ... ... ... болса, олардың сол мемлекеттің меншігінде қалу жағдайлары.
Қазіргі кезеңде экономикалық қатынастардың құқықтық реттелуі әр ... ... жеке дара ... ... Бұл ... жеке және ... тұлғалардың құқықтары мен мүдделері қалай қорғалуы тиіс? Мысалға, Қазақстан Республикасы азаматтары мен ... ... ... ... Украина немесе Ресей территориясында қалай қорғалуы қажет? Сол сияқты бір ... соты ... ... ... ... территориясында орындалмау мәселелері де жиі кездесуде. ТМД мемлекеттері шаруашылық қызметке байланысты дауларды шешу туралы келісімге қол ... да, ... ... ... ... бұл ... ... сырт қалып отыр. Және бұл келісім жалпы құзіреттегі соттар мен арбитраждық соттардың шешімдеріне қатысты, ал аралық соттардың шешімдеріне еш қатысы жоқ. ... ТМД ... ... сот ... ... келісімге қол қоюының өзі белгілі бір алға жылжу бар екенін ... ... сот ... келісімнің ережелерімен таныса келе, бұл сотқа сенімсіздік білдірумен қатар, көптеген бір –біріне қарама –қайшы қалыптардың бар ... ... ... –ға мүше –мемлекеттер арасында құқықтық, экономикалық саяси және оған жақын келетін басқа да даулар аз емес. Олардың шешімін қалай табуға ... ... ... ТМД мүше –мемлекеттері арасында кездесетін дауларды шешудің толық механизмін реттеу қажет сияқты, оның сот жолымен реттеу (тек қана ... ... ... ... де ... ... қатар, Достастықтың әскери қауіпсіздік және ұжымдық қорғаныс жүйесін құру процесі жаңадан пайда ... ішкі ... және ... ... ... сол ... ... құқықтық негіз бен шынайы теориялық мүмкіндік жолдары жоқ кезеңде күн тәртібіне келіп отыр.
Қауіпсіздік және ... ... және ... да мәселердің шешімін табу мақсатында ТМД шеңберінде ынтымақтасудың алғы шарттарына да қол қойылды. Солардың қатарына, 1992 жылдың 15 мамыр жұлдызындағы ... ... ТМД ... қарулы күштер бас қол басшылығының қызметін ұйымдастыру туралы келісім, 1992 ... 20 ... ... сұрақтары жөніндегі ТМД жоғарғы органдарының өкілеттігі туралы келісім, ... о ... мира и ... в ... и ... ... жылдың 14 ақпанындағы Стратегиялық күштердің мәртебесі туралы ТМД қатысушы мемлекеттері арасындағы келісім т.б. жатады. Осы және тағы да ... ТМД ... ... күштер бас қол басшылығының құрамы мен органдары ... ... ТМД ... ... ... ... көптеген өзгерістер болды.
Стратегиялық ядролық күштерге байланысты құжаттар қабылданды. 1991 жылдың 21 ... ... ... ... ... ... ... келісім, 1991 жылдың 30 желтоқсан жұлдызында қол қойылған Стратегиялық күштер мүше –мемлекеттері арасындағы келісім.
жылдың 25 желтоқсанында қол қойылған Азаматтық ... және әуе ... ... ... ... ТМД әуе ... «бір тұтас» деп көрсетіледі.
Унитарлы немесе федеративтік мемлекет территориясында болса ғана, оның біртұтас екенімен келісуге болады. Сол ... де ... ... «бір ... әуе ... ... ... «ортақ пайдаланудағы әуе кеңістігі» деген терминді қолану мәселесі шешілсе дейміз. ... –да ... ... ... ... қарағанда басымдылықта болып отыр. Мемлекеттер егемендігі көрші ... ... алыс ... ... ұстану деп түсіндірілетін сияқты және мұның өзі мемлекеттердің көптеген сала бойынша (экономика, саясат, мәдениет т.б.) бір –бірінен шеттеуіне әкеп ... ТМД ... үшін ... мәселелерді әр мүше –мемлекеттің жеке өзі шешуі де кумән тудырады, себебі, бұрынғы кеңес ... ... ... ... жеке ... ... алып ... өзі күшке түсуде. Бұл мәселерді ортақ шешу үшін мүше ... ... ... ... және ... ... қабылданған келісімдерді міндетті түрде сақтау;
ТМД елдерінде қалыптасқан мемлекеттік –саяси институттарды өзара тану;
территория тұтастығы мен ... ... ... әскери қақтығыстарды тоқтату қағидаларына сүйенсе пайдалы болар еді.
Халықты ... ... ету де ... ... ... да ... отырған күрделі мәселелердің бірі. Бұл арада, мәселе жұмыссыздықпен күреске ғана қатысты емес, ... ... ... ... ... ... оқыту және қайта оқытумен де тығыз байланысы бар.
Келешекте болып қалуы ықтимал мұндай мәселелердің алдын алу үшін ... ... ... жөн. ... ... ... этникалық, діни т.б. азшылықтар) мәселесі өзекті де қат мәселе болып табылады.
Халықты жұмыспен қамтамасыз ету де ... ... ... да ... ... күрделі мәселердің бірі. Бұл арада, мәселе жұмысссыздықпен күреске ғана қатысты емес, ... ... ... ... ... кәсіби оқыту және қайта оқытумен де тығыз байланысы бар. ... және ... ... ... ... ... ... арасында халықаралық –құқықтық қатынастар орнату теориялық және ... ... ... ... –ақ, ... күні бүгінге дейін Тәуелсіз Мемлекетттер Достастығының құқықтық мәртебесі әлі де ... ТМД ... ... ... ... және халықаралық ұйымдармен құқықтық қатынастарын реттейтін норма жоқ. Бұл сұрақты шешу үшін ... ... ... ... ... жасауын бекітетін өкілеттігі жөнінде норманы енгізу қажет, егер мұндай норма болмаған жағдайда, Достастықтың құқық қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... тиіс ... керек деген ойдамыз.
Достастықтың үшінші елдермен қатынастарының ықтимал нысандары ретінде, мысалға, ассоциациялық ... ... ... ... ... ... Әр ... жағдайда тиісті келісім жасалатын болады. Мысалға, Достастық үшінші ... ... ... ... да ... ... ... жасауы мүмкін. Бұдан басқа, тиісті халықаралық келісімдерді жасауын бекітетін өкілеттік туралы Жарғыға сай Достастық ашық түрдегі ұйым ... ... ... оның Жарғысында көрсетілген мақсаттар мен қағидаларды мойындайтын және міндеттемелерді қабылдайтын мемлекет мүше болып кіре ... ... кез ... үшінші мемлекет Достастықтың белгілі бір шарттары мен міндеттемелерін мойындап, қабылдайтын болса, ТМД –ға мүше болуы әбден мүмкін.
ТМД –ға мүше болу ... ... ... ... ... ынтымақтастық құруды жоққа шығармайды.
Мұндай талаптарға, мысалға, мыналар жатады: бірте –бірте кеден ... ... ... одақ ... ... Қырғызстан және Ресей Федерациясы арасында бар. Кейіннен бұл одаққа Тәжікстан Республикасы кірді.
ТМД кеңістігіндегі күрделі мәселелердің бірі –адам құқықтарының сақталуы. Достастыққа мүше ... ата ... ... ... бұзылған кезде халықаралық соттарға жүгіне ала ма, жоқ па деген нормалар болуға тиіс. Әрине, адам құқықтары мен ... ... мен ... құқықтары синоним сөздер емес.
ТМД шеңберіндегі адам құқықтары ... ... ... де анықталмаған. Мысалға, ТМД адам құқықтары жөніндегі орган мен Европалық кеңестің юрисдикциясы танылатын болса, Достастыққа мүше –мемлекеттер өздеріне алған міндеттемелерді ... ... ... ... нақты көрсетуі қажет.
ТМД елдеріндегі тағы да бір мәселе ... ... ұлт үсті ... құруға ниеттерінің болмауын айтуға болады. Дегенмен, ұлт үсті органдар құру идеясы Евразиялық Одақ жобасында Н.Ә. Назарбаев тарапынан ұсынылғанды. ... ... ... ... ... ... ... саяси және валюталық одаққа ұласты. Әрине, Европа елдерінің экономикалық, әлеуметтік даму ... мен ТМД ... ... ... болмас. Дегенмен, жарқын болашақта саяси жақындасу болмаса да, ... ... ... ТМД –ға мүше ... үшін зиянды болмайды деп санаймыз.
Мүше –елдерден ықпалды да ... ... ... ... ТМД ... ... жалпы құқығының қалыптасуы да өзекті мәселердің бірінен саналады. ТМД жалпы құқығының қайнар көзі мыналар болуда: ТМД құру туралы ... мен ... ... Декларациясы, ТМД Жарғысы, Экономикалық достастық құру туралы Шарт, ТМД –ға қосылу туралы ... және ... да ... ... ... ... ... –құқықтық және экономикалық негізін бекітетін актілер. ТМД ... ... ... бір ... көзі ... Достастыққа мүше –қатысушылар арасындағы көп және екі тарапты келісімдер табылады. Сонымен қатар, халықаралық құқықтың ... ... ... ... ... ... ... және ТМД –ға кірмейтін мемлекеттермен арасындағы халықаралық ... де ... көз ... ... ТМД ... ... ... біркелкі жағдайға келтіру үшін Достастық органдарының (ТМД Атқару хатшылғының, ТМД ... ... ... ТМД ... ... құзыреті мен өкілеттігін кеңейту қажет.
Информациялық –құқықтық ынтымақтастықты жетілдіру саласында да мәселелер басшылық. ТМД елдерінің информациялық ... ... ... тұрған кедергі ретінде құқықтық негіздің жеткіліксіздігі айтылуда. Кәсіпкерлік қызметтің ... ... алу ... ... ... ... анықтау мәселесі әлі күнге дейін шешілмей отыр. Мемлекеттік органдарға тиісті мәліметтерді беретін субъектілердің санаткерлік меншікті техникалық және құқықтық ... ... ... ... және ... ... алдын алатын кепілдіктер берілуі тиіс. ТМД елдерінің информациялық –құқықтық салада практикалық ынтымақтастықты жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... құру жөніндегі жұмыстарды ғылыми –техникалық үйлестіретін бас мекемені (министрлік, комитет т.с.с) белгілеу; құқықтық актілер ... ... ... ... ... ... меншікті құқықтық және техникалық қорғауды қамтитын шараларды анықтау қажет. Сол себептен де информацияның құпиялылық жағын шешу керек. ТМД ... ... ... ... ... ... функцияларды технологиялық және қаржылай қамтамасыз ету де керекте тұрған мәселелердің бірінен саналады.
КСРО құлағаннан соң, өз мемлекеттері тұсында 60 ... адам ... ... ... байланысты ТМД елдерінде бір миллионға жуық босқындар мен оралмандар пайда ... Бұл ... ... ... ... үшін ... есте ұстау қажет: азаматтық, бір мемлекеттің территориясында тұрақты тұру ұзақтығы, мемлекетпен құқықтық байланысының тұрақтылығы мен ұзақтығы, мемлекеттегі басқа топтарға ... ... ... ... келтіріп отырған талаптардың қажеттілігі көптеген елдерде болып жатқан этносаяси қақтығыстардың ... алу үшін де ... Одақ ... ТМД ... көшу ... ... ... мәселелерін бір арнаға құқықтық рәсімдеу үшін де тиімді. Себебі, ЕАО жобасында «Егер тұлға ЕАО шеңберінде тұрақты тұратын елін ... ... ... елдің азаматтығын қалауы бойынша (өзінен - өзі) автоматты түрде алады» делінген. Дегенмен, бұл сұрақ мемлекеттің қауіпсіздігі тұрғысынан ... ... ... ... ЕАО ... шынайы нәтижесін көп күтуге тура келген жоқ. 1995 жылдың 20 қаңдарында Қазақстан мен Ресей ... ... ... ... ... тұрақты тұратын Қазақстан Республикасы азаматтарының және Қазақстан Республикасы территорясында тұрақты тұратын Ресей Федерациясы азаматтарының құқықтық мәртебесі туралы ... қол ... Бұл ... негізінде екі ел арасындағы азаматтыққа қатысты сұрақтар шешімін тапқандай. Қазіргі күннің өзінде ТМД елдерінің көпшілігінде кездесіп отырған этносаяси ... ... ... Қазақстан басшылығы тауып отыр. Бұл жағынан алғанда, Қазақстан аумағында өмір сүріп жатқан көп ұлтты халықтың мүдделері мемлекет тарапынан жан ... ... ... ... нәтижелерге жеткізуде.
Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес жүргізу де ТМД елдерінде қазіргі кезде толық шешімін таппаған ... ... ... ТМД ... шеңберінде қылмыскерлерді ұстап беру жөнінде тиісті құжаттар қабылданса да, бұл мәселе ... ... ... ... аса ... ... ... етуде.
жылдың 20 қаңтарында Қазақстан мен Ресей Президенттерінің ... үш ... ... қол ... олар –Қазақстан –Ресей ынтымақтастығын кеңейтіп, тереңдету туралы декларацияда; Ресей Федерациясы аумағында тұрақты тұратын ... ... ... және ... ... ... да ... тұратын Ресей Федерациясы азаматтарының құқықтық мәртебесі туралы Шарт және осы екі ел азаматтарының азаматтықты жеңілдетілген тәртіппен алу жөніндегі келісім; ... ... ... ... ... ... жақындастыру.
Назарбаев Н.А. Стратегия становления и развития Казахстана как суверенного государства.Алматы-1992г.
Екі ел арасындағы азаматтық алу немесе азаматтықтың құқықтық ... ... ... күрделі де қиын мәселелердің бірінен саналады. «Халықтың күнделікті тіршілігіне тікелей әсер ете ... бұл ... ... оған ... ... ... Достастық елдері үшін қиын өтпелі кезеңде жағдайды едәуір шиеленістіріп, ушықтырып жібере алады». Және ТМД шеңберінде орналасқан ... мен ... ... ... ... бір ... аумағында өмір сүріп жатқан азаматтар саны басқа бір де бір елде жоқ. Сол ... де, екі ... ... ... одан әрі ... ... басқа мемлекеттің аумағында тұрақты тіршілік ететін бір мемлекет азаматтарының құқықтық мәртебесіне байланысты мәселелерді реттеу қажеттігін мойындай отырып, өз ... ... орай ... бір ... ... ... ... жағдайларын қамтамасыз етуге ұмтыла отырып және осыған байланысты басқа жақтың аумағында тұрақты тіршілік ететін бір елдің ... ... ел ... құқықтық мәртебесіне барынша жақын, соның ішінде азаматтық, саяси, әлеуметтік, экономикалық, еңбек, мәдени және ... ... ... ... ... ... жөнінде уағдаласты. Дегенмен, бұл шартқа сәйкес бір елдің ... ... ... ... ел ... ... құқықтары шектелген немесе төмендегідей құқықтарды пайдалана алмайды: өзі тіршілік ететін елдің ... ... ... ... және өкілетті өкімет органдарына сайлай және сайлана алмайды; өзі тұратын ел ұйымдастыратын бүкілхалықтық дауыс беруге (жалпы мемлекеттік референдумға) қатыса алмайды; өзі ... елде ... ... ... ... және ішкі ... органдарында лауазымды қызметке ие бола алмайды; өзі тұратын елдің атқарушы өкіметінің ... ... ... ... сот, ... ... ие бола ... облыстық, аудандық, қалалық, селолық, поселкелік әкімшіліктердің басшылары және олардың орынбасарлары бола алмайды. ... ... екі жақ, ... ... ... бір –бірінің аумағында тұратын азаматтарға, осы азаматтардың иелігіндегі меншікке иелену, пайдалану және ... ету ... егер екі ... ... ... ... өзгеше қарастырылмаса, осы елде күші бар заңдарға сәйкес, өзі тұрып жатқан ... ... ... ... ... ... ... кепілдігі беріледі. Бұдан басқа көңіл аударатын тағы бір жәй, басқа ел аумағында тұрақты тұратын бір елдің ... ол ... елде ... ... үшін ... немесе қойылуы мүмкін құқықтағы шектеулер немесе қосымша міндеттер жүрмейді. Бұған мысал ретінде, қазіргі кезде ТМД елдері арасында Қазақстан мен ... ... ... екі ел ... үшін визасыз бір ай бойы екінші ел аумағында қалу ... ... ... болады. Мысалы: Қазақстан және Беларусь қатынастарын құқықтық реттейтін 40 жақын келісімдер мен шарттар бар. Олардың ... ... пен ... ... ... ... ... жеңілдетілген тәртібі туралы Келісімді және консулдық Конвенцияны, ҚР аумағында жұмыс істейтін ҚР азаматтары мен ҚР аумағында жұмыс ... ҚР ... ... ... мен оларды әлеуметтік қорғау туралы Келісімді, еркін сауда туралы Келісімді т.б. ... ... Екі ел ... 1998 жылдың тауар айналымы 1997 жылға қарағанда 12 млн. долларға артқан. Мұның өзі екі ел арасындағы ... ... өз ... бір ... ... ... ...
3. ТМД–ның экономикалық интеграция болашағы 3.1. ТМД –ғы ... ... ... ... ... ... ... және әлуметтік мәселелерді бірігіп шешу мақсатында, өзара тиімді жағдайларда ... ... ... ... қамтамасыздандыру.
Интеграция термині алғашқы рет неміс және швед ... ХХ ғ. 30-шы ... ... ... ... ... ... құру, қосылуды білдіретін integratio деген латын сөзінен шыққан. Интеграциялық ... ... ... ... ... ... елдерде өтіп жатқан ішкі және сыртқы процестермен байланысты.Бізге қажетті проблематика, мемлекетаралық интеграциямен ... және ... ... мәселесінің шеңберіне кіреді. Еларалық интеграциялық мәселелерді зерттеушілер, саяси проблематикаға қатысты ... ... ... ашу ... ... ... ... жеке қарастыра бастады.
Иснигари Н. Проблемы интеграции в СНГ.Алматы.-1998г.
Біздің ойымызша ол, « ... ... ... ... ... ... ... Егер бірлестік процесі әр түрлі дискриминация түрін азайтуға бағытталған қимылдарды жүргізуді білдірсе, ... ... ... жоюды білдіреді. Б.Белаши ойынша,интеграцияның жүйелі
түрі бар:
)еркін сауда аймағы-мүше елдер ... ... және ... ... ... ... одақ-жоғарғылардан басқа,үшінші елдермен сауда ортақ өлшем енгізілген;
) Орақ нарық-саудаға шек қоюлармен қатар;өндірістік факторлардың жылжуына ( капитал мен ... ... шек ... ... ... ... ... мен өндірістік факторлардың қозғалу еркіндігі дискриминацияны жою үшін жасалатын ұлттық саясат белгілі түрде сәйкестендірумен толықтырылада;
) Толық экономикалық ... ... ... саясаттар толықтай жүйеленеді және ұлттық шеңберден шыққан билік мекемелер құрылады, ... ... ... ... – ТМД - ның өмір ... ... ... екендігі даусыз.
ТМД –ның құрамында аймақты интеграциялық даму тенденциялары бүгінгі күннің шындығы. Бұл жалпы ТМД –дағы ... ... ... әсерін тигізуде. Бұған Орта Азиялық және Үштік Одақтың құрылуын жатқызуға болады. Қазақстан, Қырғыстан және Өзбекстан Президенттері –Н. Назарбаев, А. ... және И. ... ... Орта Азия мемлекеттерінің Одағы және оны жүзеге асыру механизмдері: Мемлекетаралық Кеңес, Атқарушы Комитет құрылды. Бұл Одақ орта ... ... ... ... ... ... бұл Одақ Орта Азия ... сыртқы дүниемен байланысын нығайтудан, аймақтың экономикалық дамуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... шеңберінен шығып, саяси, гуманитарлық, ақпараттық және қауіпсіздік деңгейде дамуда. Оған дәлел ретінде 1994 жылғы 30 ... ... ... ... ... «Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан Республикаларының ортақ экономикалық кеңістікті құруы туралы» келісімді келтіруге болады. Онда Қазақстан, Қырғыстан және Өзбекстан халықтарының ... ... ... және ... ... ... ... ортақ экономикалық қатынастарды дамыту мақсатында өзара тауар, капитал және жұмыс күшінің еркін алмасуы үшін, жер қойнауларының шикізат ... ... ... ... ... ТМД -ң экономикалық дамуы туралы кесімді жүзеге асыра отырып, Қазақстан, ... және ... ... ... ... ... кеңістік құруға келісті делінген болатын.
Токаев К.К.Под стягом независимости.Очерки о ... ... ... ... 16 ... ... Олар 3 Орта Азия ... Президенттері қол қойды. Келісім 2000 –жылға дейінгі мерзімге бағытталған.
Өркениетті мемлекеттердің ... және ... ... ... ... ... объективті және заңды құбылыс. Мемлекеттердің жақындасуы дүниежүзілік дамудың жаңа дәрежесін айқындап, сондай –ақ қоғамдық өмірдің басқа да ... жаңа ... ... қол ... ... ... ... біріншіден, дүниежүзілік дамуда бейбітшілік прициптері үстем болып, ... ... ... ... ... ... жетілдіре түседі.
Екіншіден, дүниежүзінде мемлекеттердің өзара капитал ... ... ... ... және ... экономикалық саясаттың либеризациялану процесі жүруде. Бұл соңғы кездегі әдемдік дамудың заңдылықтарының бірі болып отыр. ... ... ... ... ... дамуды реттейтін бірнеше механизмдер пайда болды. Олар кедендік, сауда –саттық, валюталық және т.б.
Төртіншіден, жоғарғы технологиялық, техникалық және ... даму ... ... ... ... отыр, бұл өз тарапынан ауқымды нарықтық кеңістікті қажет етеді. Тауар айналымының өсуі, оның жолындағы әр ... ... ... бір елден екінші елге ауысып отыруды қажет ... ... ... кезде дүниежүзілік сауда рыногындағы бәсекелестіктің ауқымы мен сапасы өзгерді. Экономикалық мықты мемлекетпен бәсекелестік әлсіз ... ... ... ... ... да, ... және ТМД -ң басқа мемлекеттерінің интеграциялық дамуы экономикалық және саяси жағдайлардан туындап отырған процесс.
ТМД - ң құрылуы интеграция теориясына жаңа ... ... ... Ол ... және саяси қатынастардың объективті экономикалы және саяси жақындасуы.
Қ.Р.-ның алғашқы сыртқы істер министрі Қ.Қ. Тоқаевтың пікірінше, ... ... бұл ... ... апаратын жол. Ол өзара тәуелді интеграция адамзатқа әлемдік және аймақтық даму мәселелерін шешуге көмектеседі». ... ... ... ... ... независимости.Очерки о внешней политике Казахстана.Алматы:1998г.
Сонымен қатар, Европалық ... ... ... ... ... және ... дамудың жетістігі болып табылады. Сонымен бірге Еуропалық ортақ қауіпсіздік және сыртқы саясат жасауда да ... ... ... ... ... Одақтың сыртқы саясатының негізі 1957 жылғы Рим келісім шарты 1992 жылғы Маастрих және 1957 жылғы Амстредам шарттарында ... ... ... ... ... «2000 жылдың күн тәртібі» деп ... ... ... ... ... Еуропалық Одақтың сыртқы дүниемен байланысы да ТМД үшін жақсы тәжірибе.
Жалпы ұжымдық дипломатия –Европалық интеграцияның жетістігі болып табылады.
«Ортақ сыртқы ... ... ... дипломатияға анықтама Маастрих келісімінде толық берілген.
Ортақ сыртқы саясат немесе ұжымдық дипломатияның мақсаты:
Одақтың тәуелсіздігін қамтамасыз ету;
Одақтың қауіпсіздігін ... ... ... актісінің және Париж партиясының принциптеріне сәйкес халықаралық ... және ... ... ... ... құқы, демократияны дамыту.
Осы мақсаттарды жүзеге асыру үшін Еуропалық Одаққа мүше –мемлекеттердің ортақ сыртқы ... мен ... ... ... ... ... Мүше ... Еуропалық Одақтың сыртқы саясатын толық қолдау қажет.
Договор о Европейском Союзе.Москва 1994г .Единый Европейский Акт. ... ... ... кейін республикалардың қол жеткізген тәуелсіздік пен егемендік жайындағы ... ... ... ... және ... мәселелер жай басуда. Республикалардың өз беттерінше экономикалық дағдарыстан шығу бағдарламалары іс жүзіне келгенде көп жағдайда ... ... ... Бұған себеп пен салдарды қазіргі кезең дамуынан ... ... ... ... ... жөн.
ТМД мемлекеттерінің арасында байланыстардың әртүрлі деңгейі қалыптасып орын ... ... ... ... ... ... ... құрылымдардың дүние жүзіндегі тәрбиесін еске алатын болсақ, мұндай процесстерді ... ... жөн. Және де ... ... ... ... Азия мемлекеттерінің бірлестігі т.б.) құрылымдарды ТМД –ғы экономикалық ортақ ынтымақтастыққа жету жолдары ретінде қарастыру қажет. Сол сияқты, бұл, ... ... ... ... ... белгілеу үшін де керек. Дүние жүзі мемлекеттерінің аймақтық экономикалық жақындасуға ... ... және ... процесс болып табылады. Экономикалық интеграция, оның әр қатысушысы үшін пайдалы болып табылады да, ... ... бұл ... ... ... болмауына кепіл ретінде қарастырылады. Яғни, мүше –мемлекеттердің құрылтай құжаттарында аймақты даулар мен саяси келіспеушіліктерді бейбітшілік жолмен шешудің ... мен ... ... ... Бұл ... келгенде мемлекетаралық қатынастар сенімді, берік және тұрақты болады. ... ... ... ... капиталды өзара алмасуда, бір –біріне инвестиция ретінде құйылуда, сыртқы экономикалық қызмет негізінде халықаралық сауда ұлғаюда.
Соглашение о ... ... ... ... РК,РБ,РФ).М.,20.01.1995г. Бұл да болса, интеграцияның бір белгісі. ... ... ... ... арасындағы қатынастарды, оның ішінде өзара экономикалық ынтымақтастықты реттеудің сенімді де ықпалды механизмі жетілдірілуде. Бұлардың қатарында Кеден одағы, Төлем одағы, ... ... ... т.б. бар. ... ... ... мен ... информатиканың қарқынды дамуы еңбек өнімділігінің арқаруына әкеп соғады. ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орындау, қызмет көрсету рыноктары тарыла түседі. Бұл тауар, капитал, қызмет жолында кедергілер болмауы үшін, яғни осы салаларға жағдай жасау үшін бір ел ... бір елге ... ... ... ... бір ... шығуға жол іздейді. Мұның салдары ретінде елмен елдің, аймақпен ... ... ... ... еркін сауданың дамуына жағдай жасалады. Мұның бастамалар (мысалы, Батыр Еуропа елдерінің интергациясы) ... де ... ... ... ... ... ... рыноктарындағы бәсекелестіктің сипаты мен қарқыны өзгерді. Елдердің экономикасының дамуына қарай, ... ... ... ... бір ел шеңберінде емес, мемлекет аралық, тіпті аймақ аралық сипатқа ие болуда. Мұндай жағдай экономикасы төмен нашар елдерді экономикасы қуатты ... ... ... ... ... қазіргі даму кезеңінде дүние жүзі елдерінің экономикасы бір ... ... ... ... бір ... ретінде 1998 жылғы Оңтүстік Азия елдеріндегі экономикалық дағдарысты ... ... және ... ... ... ... ... кері әсерін тигізгенін де білеміз.
ТМД елдері біріге, ортақ ... мен ... ... тұта отырып, интеграциялық жақындасу негізінде ғана экономикалық ... пен ... шыға ... ... тырыстық. Қазіргі кезеңге дейін ТМД –ның құрылуына негіз болған экономикалық және т.б. себептердің нақты және ... ... ... ... ... құруға экономикалық негіз болған жағдайлар мыналар: Сексенінші жылдардың ішінде КСРО экономикасының құлдырауы өз шегіне жетіп, халық ... әр ... ... ... ... бастады. Оған себеп, 80 –інші жылдардың аяғына дейін республикалық нысанында байқала бастады. Оған себеп, себеп, 80 –інші ... ... ... ... ... ... ... өндіріс - өнім үлес салмағы 5% көлемінде ғана болса, одақтық (федералдық) ... ... өнім ... 95% тең ... Яғни ... ... ... шыққан өндірістік өнімдік 95 пайызы одақтық кәсіпорындарға тиесілі болса, 5 – ақ пайызы республикаларға тәнді. Мұның өзі орталық пен ... ... ... ... және келіспеушілікке әкеп соқты. Мәселені басқа тұрғыдан қарастырсақ, республикалар орталық үшін шикізат базасы болатынды.
ТМД елдері үшін экономикалық жақындасудың маңызы өте ... Оның ... ... айтып өттік те. Экономикалық жақындасудың мынадай механизмін ұсынуға болады: интеграция сатыларын аттап өтпей, эволюциялық жолмен біртін –біртін өнім шығарушылар мен ... үшін ... ... ... ... ... орта ... мақсатында әкімшілік шектеулер мен кедергілерді алып тастау; шаруашылық субъектілерінің бір-бірін еркін таңдауына бар мүмкіншілікті жасау қажет. Сонымен қатар, Ортақ ... ... ... мүше ... ... ... аймағының, Кеден одағының нақты жұмыс істеуінің, мүше –мемлекеттердің міндеттемлерді орындау және жауапкершілік механизмін нақтылау ... Бұл ... ... ойымызша, толықтай жүзеге асатын болса, экономикалық интеграцияның негізі болар еді.
ТМД-ның ... ... ... ... 15 ... ... экономикалық қатынастарды қайта өзгерту үшін батыл шараларды қолдануға кірісіп, жетекшілік экономикадан арықтыққа өту жолында едәуір алға ... Ескі ... ... ... ал ... құру ... шын мәнісінде кері бұрмалайтындай жолға түсіт.
Өндірісті күштеп құрастыру мен ұйымдастыру, ресурстарды, мүліктіліктер мен еңбекті бір ... бөлу ... ... ... баға құру ... ... ... айтарлықтай көрсететін еркін баға жүйесіне өту негізінен жүзеге асырылады. Мемлекеттің тікелей араласуына әлеуметтті маңызды ... ... ... ғана ... ... Мүліктік өндіріс пен қызмет салаларындағы төлем ақы көлемдерін мемлекеттік шектеу алынып ... ... ... ... ... жойылып, оны елеулі түрде демонополизациялады. Елдің экономикасына шетелдік инвестициялар құйылымы тоқтаусыз ... ... кең ... белгілі бір қоғамның экономикалық құрылысын және оның базисін сипаттайтын қоғамдық - ... ... ... ... ... ... элемент - өндіріс құрал –жабдықтарына меншікті қатынас. Меншіктің сипаты қандай болса, ... ... да ... ... ... ... ... экономикасы адам қоғамының түрлі даму сатысында материалдық игіліктерді өндіру, бөлу, айырбастау және тұтыну процесінде қалыптасатын адам ... - ... ... ... ... ... және ... жүзілік болып бөлінеді.
Бүгінгі күні, достастықтық барлық елдерінде ауыр ... ... орын алып ... ... тура ... ТМД елдерінің баршасын жайлаған қарқынның әлсіреуі, барлық салалардағы өндірістің абсолюттік көлемдерінің едәуір азаюы, бағаның тым қымбаттауы, азамтаттардың ақша салу ... ... ... ... мен ... ... ... инфляция, халық көпшілігінің тіршілік деңгейінің тым құлдилап ... ... ... ... осының барлығы, әлеуметтік базасын ұлғайтып, отырған қоғамдық күштер мен қозғалыстардың ... ... ... отыр. Ал, олар өз кезегінде халықтық шаруашылықта орын ... ауыр ... ... ... ... Одақтың тарылуы, бұрынғы Одақтық Республикалардың экономикалық егемендік пен мемлекеттік тәуелсіздік жариялануымен ... ... ... ... болады, қай бағытта жылжу керек? Экономикалық реформалардың стратегиясы мен мақсаттары таңдауда ең алдымен шаруашылық ... мен ... ... ... ... ... байланыстардың үзілуі мен бұзылуының жүйелілігін, маңыздылығын және салмақтылығын қарастыруды, экономиканы дағдарыстық ... ... ұзақ және орта ... факторлардың маңызын түсініп алу маңызды.
Одақтық экономикалық кеңістіктің интеграциясы, «жақын шетел» мемлекеттердің жаңа ... ... құру ... ... ғалым экономисттердің интеграциялық жақындасу туралы өздерінің оң көзқарастарын көрсетуде.
Бұл еңбектерде мемлекетте аралық шаруашылық ... ТМД ... ... ... ... ... ресурстары мен мүмкіндіктері, реформалық процестерді жөнге салу жолдары және т.б. зерттеулердің теориялық негіздері қарастырылған мемлекетарлық қатынастардағы экономикалық және саяси ... үшін ... тепе ... жасау, нарықтық кеңістікті жасайтын ортақ құқықтық, көліктік, жаңалықтық, ғылыми, білім, технологиялық және басқа көп ... қиын ... одан әрі ... ... қажет етеді.
Макро және мирко деңгейде қалыптасқан экономикалық байланыстар, экономика, ортақ экономикалық кеңістік ашықтығының мәндік мазмұнын нақтылау негізінде, ... ... ... шешілмеген экономикалық мәселелрін анықтау, негізгі реинтеграциялық ... ... ... ... ... ... олардың экономикалық саясатының бірлестігіне байланысты ұсыныстар жасау. Осы мақсатта, келесі мәселелерді қарастырып, толықтыру керек:
Достастықтағы елдердің ұлттық ... ... ... ... ... мен ... ... қарастыру;
Экономика мен өзара тиімді экономикалық кеңістіктің ашықтық дәрежесін анықтау;
Қазақстанның ТМД елдерінмен макро жәіне микро ... ... келе ... ... ... ... ... тақырыпты ашу;
Экономикалық саясаттық басқа да микроэкономикалық әдістерін, тәсілдерін түсіндіру және осының негізінде реинтеграциялық процессерді жылдамдату жолдарын анықтау.
ТМД елдерімен ... ... ... қайта қалпына келдтірудің шарты –нарықтық әрбір шаруашылық субъектісінің көтерме және жеке ... ... ену ... болып табылады. Бұл онсыз да монололияланған экономикада жаңа монополиялы құрылымдардың пайда болуынан сақтайды.
ТМД елдеріндегі (ТНК) трансұлттық ... пен (ФПК) ... - ... ... ... және ... жасау комплекстерін, банктерді, сақтандыру бірлестіктерді, жеңіл өнеркісіп кәсіпорындары және т.б. ... ... ... ... ... ... ғана ... дамуын одан әрі жалғастырады, тек осылай олардың өзара байланыс орнатуына бір ... ... ... ... С.С., ... С.К. интеграционные процессы и постсовеском экономический процесс.Алматы,1996г.
Ашық экономика концепциясы қай елге болмасын тәжірибе жүзінде мәңгілік қатып қалғандылықты білдірмейді. ... өте келе ... ... ... ... ... ... өтуі мүмкін, осыған сәйкес халық шаруашылығы дамуының макро және микро экономикалық ... ... ... мен ... ... да ... ... қолдану шегі, реттеудің жүйелілігі өзгеруі мүмкін. Бірақ ... ... ашық ... ... ... ... ...
Өркениетті стандарттарға сай келтіру мақсатында бюджет және банк ... ... ... ... ... ... мен несиелік капитал нарықтары тез құрылып, еңбек және баспа нарықтары өз көлемдерін ... ... ... ... ... жалғасуда. Қазіргі таңда мемлекет қарамағына шығару процесстері күшті ... ... және ... ... одан әрі жекешелендіру шарттары жасалуда. Экономикалық қатынастар мен қоғамдық сала санасында мемлекеттік ... бара ... тең ... ... ие болып келе жатқан жекеменшік институтының белгілері нақтыланып келе жатыр.
Нарықтық экономика және демократияны орнату ... ... ... ... ... өтті.
Экономика мен қоғамды қата құру уақыты егемендікке қол жеткізу, мемлекеттік қалыптасу, билікпен басқаруды реформалау уақытымен дәлме –дәл ... ... жаңа ... анықтау процессі, ұлттық мүдделер мен мемлекеттік басты бағыттарды түсінудегі стратегиялық ойлауды қалыптастыру жүріп жатыр. Жалпы одақтық ... бөлу ... ... ұлттық байлығы белгіленіп, меншік алтын валюталық қорларды жинау процессі жүріп жатыр.
Ұлттық валютаны –теңге –кіргізу ... ... ... ... жолында үлкен қадам жасалды, оның финанс –кредиттік жүйесін реформалаудағы түсінбеушілік жойылды. Экономика істеріндегі жағдайға қатысты ... пен ... ... ... мен ... ... дәл осы ... бастап айтуға болады. ... ... ... айта отырып экономикалық және валюта одағын құруды реттейтін ережелерге тоқталмасақ тағы да ... ... ... ... ... енген сәттен, яғни 1993 жылғы 1 шілдеден бастап Еуропалық қауымдастықтар интеграцияның жаңа сатысы болып табылатын ... ... ... ... ... үйлесімділік әрекеттерінің орнына ортақ саясат ұстану дүниге келді. Еуропалық интеграция жаңа стратегиясының негізгі бағыты болып экономикалық және ... ... құру ... ... ... өзі үш ... ... Бірінші саты, Маастрихт шартына қол қойылғанға дейін басталып, 1993 жылдың 31 желтоқсанында аяқталуы тиіс тұғын.
Токаев К.К. ... ... ... и ... // ... 22.10.1994г. Бұл кезеңде: ЕО ішінде капиталдық қорғалысын еркін жіберу, ортақ ішкі рынокты қалыптастыруды аяқтау, мүше ... ... ... ... ... болатын. Екінші саты, 1994 жылдың 1 қаңтарынан бастап 1998 жылдың 31 желтоқсанына дейін Европалық ... ... (ЕВИ) ... ... ... ... (ЕОБ) басшылығы бар болашақ орталық банктердің Европалық жүйесін (ОБЕЖ) заңи ... ... ... мүше ... экономикалық саясатын үйлестіру және ортақ валюта –евро енгізу қарастырылғанды. Қазіргі кезде байқап отырғанынмыздай бұл бағыт бойынша алға қойған міндеттер де ... ... ... ... 1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап 2002 жылдың 30 маусымына дейін созылады. Бұл кезең ішінде Европа Орталық Банкі жұмыс ... ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізу, алғашқы кезде Европалық валютаны ақшасыз түрде ... ... ақша ... ... кезеңі болып табылады.
Экономикалық одақтық мәні –мүше мемлекеттер шаруашылық даму саласында өз әрекеттерін, ортақ стратегияға қол жеткізу. Европалық Одақ ... ... ... өз экономикалық саясаттарын ортақ міндет ретінде қарастырады және оны Кеңесте келіседі» делінген. Мүше –мемлекеттердің экономикалық ... ... ... ... ЕО ... біту ... бар. ... бұл жобалар ЕО мақсаттарына қайшы келмеуі және ... ... ... ... жұмыс істеуіне кедергі болмауы үшін жасалып отыр.
Бұрынғы ... ... ... ... ... ... мақсатындағы ТМД қызметінің бастапқы кезеңінде Достастықтың ұйымдық құрылымы құрылған болатын. Мемлекет басшалықтарының Кеңесі, үкімет басшыларының Кеңесі Үкіметаралық ТМД Ассамблеясының, ... ... ... ... ТМД ... қоғаныс министрлігінің Кеңесі, экономиканың әртүрлі салаларындағы басшылардың үкіметаралық Кеңесі құрылған еді. ... ... ... бағытталған Қазақстан Республикасының стратегиялық бағыты 1993 жылы мамырда өткен Мәскеулік саммиттің барысында өзінің шынайы көрінісін ... ... ... бір ... Экономикалық одақты құруды қолдап, ТМД мүшелерінің шешімді ... ... ... жолымен жүретіндігі, осы мемлекттердің ортақ экономикалық кеңістікке тауарлардың, қызметтердің, капиталдардың, ... ... ... ... ... ... ал бара-бара экономикалық одақ құруға дайын екендігі жарияланған. ... қол ... ТМД ... ... ... одақ жолында Кедендік одақ құруды, одан әрі кедендік тарифтерден (төлемдер) біртіндеп босату, қандай да болмасын тарифтік емес ... алып ... ... міндет етіп қойды.
Дүние жүзілік қатынастар жүйесіне кіру үшін Достастықтың өз ішінде тұрақтылық ... ... ... ... ... соның ішінде саяси, экономикалық тұрақтылық пен қауіпсіздік алдыңғы орынға шықты. Сол ... ... бірі ... ... мемлекеттілік пен интеграцияны бір –біріне қарама –қарсы қоюды айтуға болады. Олар, бір –біріне сиымсыз, қарама ... ... ... ... Дегенмен, экономикалық жағдай, сонымен қатар сананың бірте –бірте өзгеруі бұрынғы ... ... ... ары ... даму ... ... ... қарау қажеттігін де туғызды. Бұл тұрғыдан келгенде, интеграцияны жүзеге асырудың бір сатысы ретінде Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстанның Орталық Азия ... ... ... ... бұл ... ... ... алу мәселелерін тез арада шешу, басқа мүше мемлекет аумағында жылжымайтын мүлікті сатып алу- сату ... ... ... ... ... ... ... кедергі мен басқа да көптеген мәселелерді оң шешеуге бағыт берді. Әлеуметтік, экономикалық, ынтымақтастық ... ... ... да оң ... ... ... ... және Өзбекстан арасында қабылданған мұндай құжаттар ТМД қағидаларына еш қайшы келмейді.
Тәуелсіз мемлекеттер Достастығы ... ... ... ... қол жеткізген жетістіктердің бар екеніне мына мысалдар дәл бола алады. Бұл мәліметтерден Молдова мен ... ... пен ауыл ... ... ... ... емес, керісінше кері кеткенін байқаймыз. Бұған бірден бір себеп ретінде осы ... ... ... және оның ... болып табылатын экономикалық құлдырауды айтуға болады. Егер Европалық Одақ елдерінде әр адамға ... ішкі ... ... ... ... ... ТМД елдерінде 1990 жылдардың бастапқы жылдарында керісінше құбылысты ... 1998 жыл ... ... оның ... көз ... ... ... өзі ТМД елдеріндегі жақындасудың сөзі жүзінде емес, іс жүзінде ... асуы ... ... ... ... ... ... бола алады.
3.2 ТМД –дағы интеграциялық құқықтық негіздері
ТМД –ның мүше елдері экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ... қол жеткізуді жарғыда белгілегенді. Және де бұл саларда бірігіп ынтымақтастықта жұмыс істеуге байланысты Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы ... ... екі ... көп ... ... мен шарттардың ұзын саны 800-ге жетіп жығылады. Достастықтың мүше мемлекеттері экономикалық және әлеуметтік салаларда мына ... ... ... ... ... және ... ... еркін ауысып жүруі мен нарықтық қатынастар орнату үшін ортақ экономикалық кеңістік құру.
экономикалық реформаларды жүргізу және әлеуметтік саясатты үйлестіру үшін ... ... ... ... бекіту және біріккен әлеуметтік бағдарламаларды дайындау;
көлік және байланыс жүйелерін, сонымен қатар энергетика жүйелерін дамыту;
несие –қаржы саясатын үйлестіру;
мүше –мемлекеттердің сауда –экономикалық ... ... күш ... қолдану және өзара қолдау;
өндірістік өнімдер мен тауарлардың сертификациялануына және стандарттануына көмектесу;
интеллектуалдық меншікті құқықтық қорғау;
ортақ информациялық кеңістіктің дамуына күш салу;
ғылым, ... ... ... мәдениет және спорт салаларында ортақ жобалар мен бағдарламаларды жүзеге асыру.
Қысқаша айтқанда, ТМД ... ... ... және құқықтық салаларда алға қойған негізгі мақсаттары осындай. Және ТМД шеңберінде екі немесе көп тарапты болып табылатын ... ... мен ... ... КСРО - ның бұрынғы республикалар арасындағы қалыптасып қалған ... ... ... және ... ТМД ... күрделі мәселердің бірінен саналады. Бұл жөнінде ТМД –ны құруға алғашқы ниет білдірген Ресей, Беларусь және Украина мәлімдемесінде де айтылған. ... ... ... жүргізу саласындағы ынтымақтастық ТМД елдерінің көңіл бөліп отырған саласы деуге де болады. 1993 жылдың 12 ... ТМД ... ... ... ... үйлестіру Келісіміне» қол қойды. Келісімнің негізгі мақсаты –ортақ экономикалық кеңістік көлеміндегі шаруашылық субъектілерінің ... ... мен ... ... ескерту жасау, шектеу немесе тиым салудың құқықтық негіздерін қалау болатын. ... ... ... ... көз жүгіртсек, ол құрлық бүгінгі күнге дейін бірнеше ауыр соғыстар мен конфронтация көптеген елдерге әрқашан қауіп төну жағдайларында күн кешу ... ала ... толы ... ... ... ... ... бұл қиындықтардың барлығы тек интеграция процесстердің арқасында ауыздықталғанын байқаймыз. Мысалы: Европаның екі ұлы мемлекеті Германия мен Францияны алайық. Бұл екі ел ... 3 ... ... ... (1870, 1914 –, 1939 - 1945). Бұл ... ... Европаны, жалпы бүкіл әлемді тітіркенткені анық. Францияның және Германияның көсемдері де Голль мен Аденауэер ол ... ... ... мен ... бас ... ... ынтымақтастық жолына түсу керек екендігін сезінгенде ғана, Европа бейбіт дамуға жаңа ... ... 1951 жылы ... ... және ... ... 1957 жылы ... рынок құру туралы» Рим келісімінен кейін Европа интеграциялық процесстер серпіліс алды. Сөйтіп, 1993 жылы ... Одақ ... ... мүше ... ... интеграциялық тәжірибесін алайық. Оңтүстік –Шығыс Азияның бұл аймағы 60 ... ... ... - ... ... ... соғысы, Камбожда шиеленісі, т.б. қарулы қақтығыстар). Бұл елдер арасындағы жан ... ... ... ... ... ... еді, ... балық аулауға байланысты шекаралық тартыстар, су және орман ресурстарын қолдану, т.б. Сонымен бірге бұл ... ірі ... ... ... ... ... да әсер еткен болатын, яғни кәдімгі «қырғи қабақ» соғысы кезеңі, яғни аймақтан тыс ... ... ... ... ... ... нәтижесінде бұл аймақ жайлап, әсіресе, Үндіқытай жарты аралы, соғыс даласынан рынокқа ... қол ... ... –Шығыс Азияда геосаси парадигмадан геоэкономикалық халықаралық қатынастардың даму парадигмасына өту кезеңі болды. Аймақтық шаруашылықтың ынтымақтастығын одан әрі ... ... ... мүше ... 1992 жылы 2 ... ... IV конференцияда Сингапур Декларацияға қол қоюдан ... ... ... ... ... айта ... АҚШ-тай ірі, күшті мемлекеттің де осындай бағытқа мұқтаждығы бар екенін де айта кету ... ... ... ... ... және Канада, 3і құрған экономикалық ұйымы. Экономикалық ахуалы мықты бола тұра, өз араларында экономикалық ынтымақтастықты күшейтуді жолға қойған бұл ... ... ... ... ... өмір салтының маңызы арта түседі. Жоғарыда аталған елдердің өз экономикасының, халқының, хал-ахуалын көтеру мақсатында осындай ... ... ... ... ... ... саяси қатынастардың жүріп өткені тарихи жолының берген нәтижесінен туындаған парадигмалар деп айтуға толық ... бар. Осы ... бір ауыз ... ... әлем ... ... ... жыйынтығы. Орта Азия елдері де өзекті мәселелерді бірігіп шешуде, интеграциялануда. Осы мәселелерге тоқталайық.
Орта Азиа елдерінің тәуелсіздік алуы нарықтық экономика ... жаңа ... ... сонымен бірге мемлкетаралық ынтымақтастық және интеграциялық прогрестерді жеделдетуі, заман талабына сай құруға бағытталады. Орта Азиялық елдердің экономикалық, әлеуметтік және экологиялық ... ... ... ... ... ... ... талап етеді. Ортақ шекаралар, көліктік және т.с.с. коммуникациялық байланыстардың болуы табиғи шикізат қорының молдығы, өнеркәсіптік өндірісті кооперациялауға, біріккен ... ... және ... ... құруға алғышарттар жасайды.
Осы жағдайларды ескере отырып, Қазақстан Президенті Н. Ә. ... ... ... ... ... ... ... Ислам Каримов 1994 жылы 30 сәуірде Шолпан Атада «Қырғызстан ... ... ... құру ... ... ... қол қойды. Жоғарғы заң шығарушы органдардың беіктуімен бұл құжат Орта Азиялық үш ... ... ... ... салды. Осы үштік келісімді іске асыру мақсатында 1994 жылы 8 шілдеде Алматыда үш мемлекет елбасыларының кездесуі ... Бұл ... ... ... боларлық құжаттар қабылданды: үш республика халқына үндеу, Миграция саласындағы ынтымақтастық меморандумы, әскери-техникалық ынтымақтастық туралы ... т.б. ... ... бұл кездесуде Мемлекетаралық Кеңес және тұрақтылық негізінде оның жұмысшы органы-Мемлекетаралық Атқару Комитеті құрылды. Сонымен қатар Премьер ... және ... ... ... құрылды. Қазақстан Республикасы Үкіметі мен МАК арасында бұл комитетті ... ... ... ... ... қол ... МАК халықаралық ұйымдарға тән: өз жалауын, эмблемасын имунитет және салықтық жеңілдіктерге ие болды.
МАК үштік ... іске ... ... құрылған. Бұл комитет координациялық-кеңістік, болжамдық-сараптау, ақпараттық функциялар, сонымен бірге мелекетаралық ... ... ... орындалуына бақылау жасайды.
МАК өз қызметін ТМД-ның атқарушы Хатшылығымен, экономикалық Одақтық мемлекетаралық комитетімен, сонымен қатар, Төрттік ... ... ... ... ... интеграциялық Комитетімен тығыз байланыста, іске асырылады.
МАК-ң екі жылдық қызмет барысында елбасшыларының 6 ... ... ... мемлекет басшыларымен;
Премьер-министрлер, сыртқы істер және қорғаныс министрлері ... ... ... келісімге кіру процедурасы;
Мемлекетаралық Кеңестік процедуралық ережесі сияқты құжаттар бекітілген;
қатысушы мемлекеттер арасындағы 2000жылға дейінгі экономикалық интеграция және бірінші ... ... ... бағдарламасы мақұлданды;
қатысушы мемлекетаралық кеңесі туралы;
БҰҰ -ның басшылығы мен ұжымдық ... ... ... ұйымдастыру және құру туралы келісімдерге қол қойылған. Тұрақты түрдегі қатысушы мемлекеттердің премьер-министрлері, сыртқы ... ... және ... министрлерінің мәжілістері өткізіліп тұрады. Премерь-министрлер кеңесі 2000жылға дейінгі экономикалық интеграция және бірінші кезеңдік инвестициялық жобалар бағдлаламасын; үштік келісімді іске асыру ... ... ... және іске ... ... т.б. ... ... бекітті.
Премьер-министрлер кеңесінде қатысушы мемлекеттердің ауылшаруашылығы, негізгі салаларындағы ... ... ... ... және ... ... ынтымақтастық, денсаулық сақтау, миграция, азаматтарды әлеуметтік қорғау, орта ... ... ... қамтамасыз ету, отындық энергетикалық, минералды шикізат және су ресурстарын аймақтық қолдану, Орта ... ... газ ... салу және ... ... ... ... қолдануға қарсы әрекетте трансұлттық «Центразэлитроп» өнеркәсіптік тобын құру және басқа да көптеген ... ... ... табу ... ... ... бақылануындағы экономикалық интеграция бағдарламасына тіркелген қатысушы-мемлекеттердің маңызды ауыл ... ... ... елу ... ... құжаттын іске асыру тұр. Кейбір жобалар бүгінгі күнде жүзеге асырылуда. Мысалы, Центрнзбанк Қырғызстанда (КЭМЗ) АҚ-н электр двигательдер ... ... ... 1996 жылы 18 ... ... ... өнеркәсіптік транұлттық тобы арасында құрылтайшылар жиналысы өтті.
Экономикалық интеграция бағдарламасын іске асыруды жеделдету мақсатында және әлемдегі ... ... ... ... ... ... ... Атқару Комитеті Европалық Одақтың эксперттік қызметінен, Германдық халықаралық даму қоры,халықаралық даму бойынша ... ... ... ... ... ... т.б. көптеген халықаралық ұйымдармен тығыз байланыс орнатқан. Үштік келісім оған кіруге ниет білдерген ТМД ... кез ... ... ... ... ... Одақтық келешегінің жемісті болатынына оптимистік көзбен қарау керек. Бүгінге дейін бұл Одақ аз ... ... жоқ. ... ресурстар мен рухани мұраларға бай Орталық Азия аймағын бұл Одақтың өміршеңдігінің кепілі бола алады.
Бүкіл әлемдік қауымдастық туралы ... біз ... ... ... ... ... және ... институттар өзара байланысты екендігін ескереміз. Жер бетінде іс жүзінде сыртқы әлемнен оқшаулануға мемлекет қалған жоқ. Басқаша айтқанда, қазіргі ... ... даму ... және ... ... отыр. Көптеген аймақтық және этникалы қақтығыстарға қарамастан, әлемдік қауымдастық ... тыс ... ... және ... ... ... өз ... білдеретін бір ғана жер БҰҰ. Тек осы ұйымның трибунасынан ғана ... ... ... де, кішісі де, орташасы да әлемдік дамудың өзекті мәселесі туралы өз ... ... ... ... ... және ... күші қаншалықты зор болса да,бүгінгі күні басты рольді мемлекетаралық топтар мен бірлестіктер,трансұлттық коорпорациялар және ... ... ... ... бәрі ... ... және тарату ісінде мемлекеттік монополияны жойған компьютерлік өркениеттік дамуымен тығыз байланысты. Қазіргі кезең ақпараттық құралдар ... ... ... ... ашып берді.
"Қарапайым адамдарға он қадам" жақындық ... ... іс ... ... ... ... қарастырады.
Азаматтықты қабылдау тәртібін жеңілдетуді енгізу. Бір мемлекет азаматтарының екінші мемлекет территориясында тұрақты тұру жағдайын жақсартуды қамтамасыз ету;
Азаматтарды төрт ... ... ... ... ... және тексерудің басқа да түрлерінен өту еркіндігімен және тең құқылы құқықпен қамтамасыз ету;
бір ... ... ... ... мемлекеттің азаматтарына жедел жәрдем, дәрігерлік көмек көрсетуде бәріне бірдей шартты ұйымдастыру;
Төрт мемлекеттің шекарасынан ... ... ... соммада кедергісіз өткізуді рұқсат ету;
азаматтардың өндіріске немесе коммерциялық іс - әрекетке қатысы жоқ жүктердің келісілген ... ... ... мүмкіндігін кеңейту;
Төрт мемлекеттің территориясында осы «төрттіктің» әр елінің газет, журнал т.б. ақпараттық басылымдарына жазылу мен тарату ... ... ... ... ... ... теледидар және радио хабарлары бағдарламасын таратуға қолайлы жағдай жасау;
Өзара бір-бірінің ғылыми атақтар мен дәрежелерді, жоғарғы білім алғандығы туралы дипломдарды, жоғары орта және ... ... ... ... ... мойындау. Сәйкес дәрежедегі дайындығы болған жағдайда, тең құқылы ретпен, төрт мемлекеттік оқу орындарына түсіп, оқуға мүмкіндік жасау;
«Төрттік» мемлекеттерінің ... ақша ... ... ... ... ... ... мемлекеттерінде ұсақ және орта бизнеспен айналысуға максималды жеңілдіктер жағдай жасау.
Аймақтандыру планетаның біржақ бөлігі –Орталық ... да ... ... ... ... бағынғандай, үш мемлекеттік басшылары –Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстанның саяси және экономикалық кеңістік құрды. Оған 1996 жылдың тамыз айында бақылаушылар ретінде Ресей мен ... ... ... ... ... ірі аймақтанған экономикалық топтасу бұл экономикалық ынтымақтастық Ұйымы. Оған посткеңестік Орталық Азиялық ... ... ... ... ... ... ... Эксперттердің пікірінше бүгінгі күні ЭЫҰ әлемдегі анағұрлым болашағы бар, табиғи және адам қоры көп ұйымдардың бірі.
Нәтижелі істердің ... ... ... ... ... ... бастады. ЭЫҰ АСЕАН мен қатынасты және ақпарат алмасу ісін дамытуда. Жыл сайын осы ... БҰҰ ... бас ... ... ... ... істер министрлігінің кездесулері өтті. АСЕАН өз кезінде Европалық Одақпен жан –жақты байланысын дамытуда. Бұл ... БҰҰ ... ... ... ... ... Европалық экономикалық комиссия ЭСКАТО –мен (Азия Тынық мұхиты аймағы үшін экономикалық және әлеуметтік комиссия) жақындаса ... Ал бұл ... ... ... ... асты. Н. Назарбаев Орталық Азия елдері қажеті үшін біріккен бір құрылым құруды ұсынған еді. ... ... алға ... ... жету үшін ... ... ... Қай мемлекет бастама ұсынса, сол мемлекет саяси жағынан қолайлы жағдайда болды.
Қазақстанның орналасу ерекшелігі белгілі бір ... ... ... жағынан,геоэкономикалық мүдделер жағынан қиыншылықтар тудырды. Екі ірі державаның ... кең ... ... ... ... ұзақ мерзімдік мүддесін қамтмасыз етуде белсенді саясат жүргізуде қосымша мүмкіндіктер алады. Бір жағынан, оның қолайсыз жері әлемдік коммуникацияларға ... ... ... жоқтығы. Қазақстан өнімдерін әлемдік экспортқа шығару жолдарын іздестіру, сыртқы саясат ісін белсенді жүргізуге қосымша түрткі болары ... ... ... өзінің ұлттық мүддесіне жауап беретін процестердің инициаторы ретінде сыртқы саясатта белсенділік танытуы ... Бұл ... ... ... ... ... ... қажет.Ал, олар шексіз.Сондықтан,бастама көрсете отырып, біз оған мемлекеттердің қалай жауап беретіндігін ... ...
Н. ... ... «На пороге ХХІ века» еңбегінде КСРО ыдырауының себептерінің әртүрлі баяндаулары екі полярлық позицияға топтасады. Біріншісі бойынша, КСРО-ның ... ... және ... ... ... және ішкі ... саналы түрде ұмтылысы. Екіншісі, оны объективті және объективті емес себептерге қатыссыз, осы жылдары өтетін математикалық болмай қоймайтын процесс деп ... ... ... ... ... қоса ... сауда мен экономикалық ынтымақтастықты дамыту жөнінде тиісті шаралар мен саясатты әзірлеуге ұмтылулары керек.
ТМД елдерінің экономикалық ... ... ... ... ... 1995 жылдың 6 қаңтарында Ресей Федерациясы мен Беларусь Республикасы арасындағы, кейіннен 1995 ... 20 ... ... ... қол қойған «Кеден одағы туралы» келісімді айтуға болды. Кеден одағын ... ... ... ... ... атап ... ... одағына мүше мемлекеттердің шаруашылық субъектілері арасындағы еркін экономикалық өзара ынтымақтастықты дамыту үшін қолдан келетін бар мүмкіндіктерді ... ... ... және ... ... ... дамуына кепілдік ету;
өз елдерінің экономикалық саясатын ұйымдастыруды нығайту және ұлттық ... ... ... ... ... ... кеңістіктің қалыптасуы үшін жағдайлар жасау;
Кеден одағы мүше-мемлекеттерінің дүниежүзі рыногына шығуы үшін қолдан келетін бар жағдайды жасау; Жоғарыда ... ... ... бастауында мемлекеттер «Экономикалық одақ құру туралы» шарттың ережелерін жүзеге асыруға талпынады, делінгенді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... мен шаруашылықтың нарықтық экономикасын ұқсас механизммен реттеуге негізделген,мемлекеттердің экономикалық бірлестігі ретінде анықтайтындарын растайды.
Кеден Одағын құруға бағытталған шаралар екі сатыға ... ... саты -1994 ... 15 ... ... ... аймағын құру туралы» келісім бойынша өзара саудадағы тариф пен сан бойынша кездесетін шектеулерді алып тастау, сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... валюталық қаржылық, салық және басқа да ұлттық заңдарды бір қалыпқа келтіру болып табылады. Екінші ... ... ... ... ... аймағына біріктіру және Кеден одағының халықаралық құқық субъектілігі туралы сұрақты шешу болатын.Кеден одағының болашағы болатыны жайында оған ... ... ... ... мен ... ... куә.
«Ортақ экономикалық кеңістік» ұғымы қайдан пайда болуы мүмкін деген сұрақ туындауы мүмкін.1998 жылы ... ... ... мәжілісіне Қазақстан Президенті Н. Назарбаев «Қарапайым адамдарға деген он қадам» идеясын ұсынды және бұл идея төрт ... ... ... ... да ... ... ... 1998 жылдың ақпан айында «Ортақ экономикалық кеңістік құру ... ... ... ... ... ... ... бұл жобаны талдай келе 1998 жылдың маусым айында шарттың мәтінін негізінен қолдай отырып, «Кеден одағы мен ... ... ... ... Шарт ... ... Мұндай шартты қабылдауға алып келеген оқиғалар желісі былай ... 1993 ... ... ... ... одақ туралы» Шартты және 1994 жылғы сәуірде «Еркін сау аймағын құру туралы» Келісімді 12 ... ... 1995 ... ... -«Кеден одағы туралы» Келісімді Беларусь, Ресей, сәл кейіннен Қазақстан қабылдады. Бірінші саты –еркін сауда аумағын құру болса, екінші ... ... ... құру ... 1996 ... ... ... және гуманитарлық салаларында интеграцияны тереңдету туралы» Шартты Беларусь, Ресей, Қазақстан ... ... ... еңбек және капиталдық ортақ рыногын құруды басты ... ... алға ... 1998 жылдың аяғында Кеден одағы мен Ортақ экономикалық ... ... ... ... ... және ... Ресей қол қойды. Бұл құжаттардың негізгі мақсаты, ортақ экономикалық интеграцияны дамыту болып табылды.
3.3 ТМД-ғы экономикалық интеграцияның дамуы.
"Қазақстанның ... ... ... ... " ... ... сөзі экономикалық интеграциялық саласына түрткі болғандай.
Орта Азиядағы интеграция экономикалық жақындасу шеңберінен шығып, саяси, гуманитарлық, ақпараттық және қауіпсіздік деңгейде ... Оған ... ... 1994 жылғы 30 сәуірде Шолпан Атада қабылданған «Қазақстан, ... және ... ... ортақ экономикалық кеңістікті құруы туралы» келісімді келтіруге болады. Онда Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан халықтарының тарихи ... ... және ... ... ... ... ... қатынастарды дамыту мақсатында өзара тауар, капитал және жұмыс күшіне еркін алмасу үшін, жер қойнауларының, шикізат ресурстарын тиімді ... ... ... ТМД -ның экономикалық дамуы туралы келісімін жүзеге асыра отырып, Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан Республикалары өзара ортақ ... ... ... ... делінген болатын.
Бұл келісім 16 баптан тұрды.Оған 3 Орта Азия Республикасының Президенттері қол қойды. Келісім 2000 жылға дейінгі ... ... ... мүше-мемлекеттер ортақ пайдалы болып табылатын экономикалық, ғылыми-техникалық ынтымақтастықты дамытуға және интеграциялық процесстерді ұлғайтуға ... ... ... ... ... ... ортақ экономикалық кеңістік, ТМД ортақ Европалық және ... ... ... ... және ... ынтымақтастықты арттыру. Және Достастық көлемінде қабылданатын кез келген келісім, оның мақсат, қағидаларына сай ... ... ...
Экономиканың өркендеу қарқыны мен жетілдіру процесі елдер экономикалық интеграциясының ... ... ... қатар өрбіп отырады, көптеген шаруашылық міндеттер осы процесті ескере отырып шешіледі.
жылы Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін ... соң, оны ... ... ТМД енді ... жаппай іскер адамдар келді, әр саладағы істерге қатысты. Елдерде аудандардың даму барысында ұлттық саяси құрылысы да әсер ... ... ... ... ... ғана ... сонымен бірге экономикалық аудан ретінде дамиды. Ұлттық шекаралар әрбір республиканың, елдің ... ... ... ... ... ... дамуына едәуір ықпал етеді.
Өндірісте экономикалық қажеттілік ... ... ... жалпы объективтік жағдайларды қалыптастырды.Экономикалық қажеттіліктің қозғалысы ең ... ... ... ... байланысты.Экономикалық қажеттіліктің кез келген өзгерісі қоғамның экономикалық ресурстарына,оның ... ... ... ... ... ... бағыты қоғамдық дамудың өзгеше сатысы, сондай-ақ жергілікті ерекшелікті көрсететін белгілі мақсаттарға ... ... мен ... ... бойынша экономикалық қажеттілік абсолютті нақты, өтуге қажетті, іс жүзінде өтелген деп бөлінді. Қоғамның ... ... ... байланысты тұтас алғанда қоғамдық қажеттер және таптардың, әлеуметтік ... жеке ... ... деп ... ... ... ... жалпы заңдылығы –тұтынудың арта түсуі. Экономикалық қажеттілік ... ... - ... ... және ... ... ... болжамын жасаудың алғы шарты болды.
Экономикалық потенциалды сипаттайтын негізгі элемент ауыр индустрияның өсу ... ... ... Сонымен бірге, ауыл шаруашылығының өндірістік мүмкіндіктері, транспорттық дамуы, табиғи ресурстар және оларды шаруашылық ... ... ... ... мен ... ... ... орналастыру,ғылым мен техникалық даму дәрежесі, халықтың, ең алдымен еңбекке жарамды халықтың ... ... ... ... ... өндірістік мамандығы жалпы білімі мен мәдениеті сияқты факторлар да экономикалық потенциалға әсер етеді.Бұл сала жол тапқандай ... ... ... ... ... ... ... материалдық игілік өндірісінің іс жүзіндегі көлімімен, сондай-ақ құрылуымен сипатталады.Өндіріс көлемі неғұрлым үлкен болса, қоғам да бай болады. Сондай-ақ оның ... ... және ... ... жақсартуға жұмсалатын материалдық ресурстарды пайдалуға мүмкіндігі де мол болды.ТМД елдері осы салада еңбек етуде болды.
Экономикалық даму ... ... ... ... ... дайындау, шаруашылықты басқару жөніндегі шешімдерді қабылдау. Қоғамдық өндірістің даму бағытының прогрессивті бағыттарын барынша қамтамасыз ... ... ... ... 10 ... ішінде мүмкіндік береді деген сағым туғызды.Бүгінгі күні, Достастықтың барлық елдерінде ауыр экономикалық жағдайдың орын алып ... ... тура ... ... баршасын жайлаған қарқынның әлсіреуі, барлық салалардағы өндірістің абсолюттік көлемдерінің едәуір азаюы, бағаның тым ... ... ақша ... ... ... ... ... мен жинақтарының жоқтығы, тоқтаусыз инфляция, халық көпшілігінің тіршілік деңгейінің тым құлдилап кетуі,терең экономикалық дағдарыс: осының барлығы, әлеуметтік базасын ұлғайтып ... ... ... мен ... ... ортасы болып табылады, ал олар, өз кезегінде, халықтың шаруашылықта орын алған ауыр жағдайдың ... ... ... ... ... ... одақтың республикаларының экономикалық егемендік пен мемлекеттік тәуелсіздік жариялауында деп түсінді.
Экономикалық және ... ... үшін ... ... ... тепе-теңдігін жасау, нарықтық кеңістікті құрастыратын ортақ құқықты көліктік, жаңалықтық, ғылыми, білім, технологиялық және басқа көпқырлы, қиын мәселелер одан әрі жүйелеп ... ... ... ... өмір ... ... тәжірибесі 1980 жылдардың аяғында 1990 жыл. Басында анағұрлым интенсивті экономикалық және саяси дамыған аймақтарда интеграциялық құрылымдардың ... ... 1989 жылы ... мен АҚШ ... ... ... ... ұқсас 1994 жылы 1 қаңтарды Мексика, АҚШ және Канада арасында еркін ... ... ... ... қол ... ... қарағанда, Солтүстік Америкалық Еркін сауда зонасының кең масштабы міндеттерімен қамтылған ұлттық институттары ... ... алып ... ... ... көрсеткіштер жағынан ЕО-ты қуып жетуі мүмкін. Мысалы, АҚШ-тың Канаданың сыртқы сауда айналымдағы үлесі 70 пайыз болса, ал ... ... ... айналымдағы үлесі 20 пайыз. Бұл интеграцияланудың өте жоғары көрсеткіші, алайда Канада ... ... ... ... асықпады.Салыстыру үшін айта кетсек, ең интеграцияланған топтасуда,Францияның сыртқы тауар айналымында Германияның үлесі 20 ... кем ... өз ... Францияның үлесі 10 пайыз жоғары.Осы көрсеткіштер болашақта НАФТАның басқа сауда блоктарына, ең ... ... ... ... ... ...
Қорытынды
Сонымен қорыта келе, ТМД-ның болашағы қандай деген ... ... ... ... ... ТМД-ның жалғасы ретінде Евразиялық Одақ жобасын айтуға болады.Себебі, бұл жоба мазмұнына сай Евразиялық Одақ та ... ... ұйым ... ... ... ... толық қанды жұмыс істеуі үшін ұлт үсті органдарының құрылуын да осы жоба ... ТМД ... ... ... ие ... ... ... жүзеге асыру механизмі нақты да анық көрсетіл-мегендіктен және тараптар арасындағы міндеттемелер орындалмаған жағдайда ... ... ... ТМД ... сылбыр көрінуде. Сол сияқты ТМД кеңістігінде жинақталып қалған мәселелер де аз ... Бұл ... шешу ... зерттеу барысында ұсынылады. ТМД-ның жалғасы ретінде Евразиялық Одақ жобасы да баспасөз ақпарат беттерінде жарық көрді.ТМД ... ... ... және ... ... ... сай. Евразиялық одақты ТМД жалғасы деп айтуға,толық мүмкіндік бар ... ... бір ... пен ... ... ... дамуға болатын да шығар.Бірақ бұл даму бір жақты болады.Тіпті, неге дүниежүзі мемлекеттері бір-бірімен жақындасуда,одақтар құруда деген сұрақтарға берілетін жауаптардың маңызы зор. ... ... және ХХІ ... да ... ... ... немесе мемлекет ішіндегі бәсекелестік» ұғымына ие болуда. Мұның арғы жағында ортақ мүдде, ортақ мақсатқа жету талпыныстары тұр. Бұл ... ... де, ... ... ... болашағы тиімді интеграцияда ортақ мүдде мен мақсат үшін бір –біріне жақындасуда демекпіз.
Ендігі алдымыздағы мәселе, Қазақстан Республикасы, ... ... ... ... ... процестердің инициаторы ретінде сыртқы саясатта белсенділік танытуы өте қажет. Қазақстан өнімдерін әлемдік экспортқа ... ... ... ... ... ісін белсенді жүргізуге қосымша түрткі болары сөзсіз. Бұл даму ... ... бір түрі ... Қазақстан экономикасының берекесі деп түсінуге болады. ТМД –ғы экономикалық интеграцияның дамуы үшін, әр мүше ... ... ... ішкі ... ... -алға апаруына жеңілдете түседі.
Қазіргі таңда экономикамыз едәуір өркендеп, БСҰ-ға кіру ынтамыздың шыңынан көрінуге асықпыз.Қазақстан Республика-сының ... ... ... кіруі үшін оның талаптарына сай болуы тиіс. Қазақстанның осы талаптарына сай келуі, мақсаты-мызға қарай алға ... деп ... ... бұл ... ... ... ... еңсесі көтерілуі. Күнделікті экономикалық даму өрістері, БСҰ-ға кіру талаптарын мойындауға жеткізу.
Сонымен қатар, БСҰ-ға қосылу бұл инвестициялық ... ... жол беру және ... реформаның дұрыс болуын қамтамасыз ету. Қазақстанның, БСҰ-ға негізделген механизмі бойынша, Қазақстандық өндірушілердің әлемдік ... ... үшін ... етуі, бақталастық тудырып, өнім мен өндірістің одан әрі сапсы жағынан жақсартылуына әсер ... ... ... ... бұл ... ... ... экономикасының жетістіктерін тануы деп түсінемін. Бұған қоса, Қазақстан әрқашан саясат жүргізетіні белгілі. Бұл банк ... ... және ... интеграция процесін ұлғайтуына экономикалық интеграция саласына да даму өзгерістеріне себепші. ... ... ... ... толғандыра түседі, даулы мәселе болып табылуы да орында болар. Дегенмен, бұл өзгеріс экономикалық интеграцияға түрткі ... ... ТМД ... ... интеграцияның дами түсуіне жол ашады.
Еліміздің экономикасы мен рухани дүниесіндегі жарқын ... ... бола ... бір ... бағыт-интеграциялық процестерге бет бұруы. «Адамның күні адаммен» ... ... күні де ... ... ... басты маңыздылығы елдер арасындағы экономикалық қатынастарды ең тиімді жолмен, әрі тез, өзінің саяси дербестігін сақтай отырып жүргізу. ... ... ... 1994 жылы 30 ... құрылған Орта Азиялық Одақ жайы. Бұл одаққа үш туысқан ел: Қазақстан, ... және ... ... және оның ... көрсетілгендей, басқа да ТМД елдері кіре алады. Тілінде, мәдениетінде және географиялық жағдайларында ортақ элементтері бар бұл үш елдің мұндай ... бет бұру ... ... ... бүкіл дүниеде бір –біріне жақын аймақтар осы бағытқа бет ... ... - көп ... ... ... жалпы ұлттық мүддені жүзеге асырудың басты жолы халық теңдігін қамтамасыз ету. Бүгінде ... көп ... ... ... айналып отыр.
Алғашқыда Қазақстанды 108 мемлекет танып, оның 70 дипломатиялық қатынастар орнатса, қазір олардың саны едәуір ұлғайып отыр. ... ... ... пен ... ... ... актісіне, Париж Хартиясына қол қойды. Бұл актілерге Республиканы Еуропалық саясат шеңберіне шығарып отыр. Сонымен бірге, солтүстік атлантикалық әскери блоктың ... үшін ... ... ... ... ... пен ... нығайтуға өз үлес қосып отыр.
жылмен 1993 жылдың бас кезеңдерінде Достастықтың ұйымдастыру құрылымы –мемлекеттер басшыларының кеңесі, ТМД парламент ... ... ... 1993 ... ... ... қаласында ТМД атқару хатшылығы қызмет істейді. Бұл уақыт ішінде сыртқы істер министрлері кеңесі, қорғаныс министрлері кеңесі де ... ... 1994 ... ... ТМД ... ... ... құқықтық негізін қалайтын жұмыстар жүзеге асырыла бастады.
Экспортқа шығатын шикізатқа деген баға саясатындағы ... ... ... айнала бастады және мұның бәрі де экономикаға өзінің кері әсерін тигізбей қоймады. Екінші ... ... ... ... (рынокта бәсекелестерді ығыстырып шығару үшін тауарларды әдейі арзандатып сату) орнығып ... ... ... ... ... бұл ... қажетті шараларды қабылдауына мәжбүр етті. Мұндай жағдай қазіргі кезде де байқалуда.
Әлеуметтік, экономикалық және ... ... ТМД ... ... да ... ... Мұның салдары ретінде ішкі этникалық толқу арта түсті, тіпті кейбір елді мекендерде мемлекет аралық қақтығыстарға ұласты. Мұндай ... ТМД ... ... шығаруға барды және кейбір ТМД мемлекеттері бір –біріне қарсы (мысалы, Армения - Азербайжан) ... ... де ... ... та ... ... ... іс жүзінде орындалмады. ТМД органдары өз функцияларын жүзеге асыра алмады және қабылданған шешімдерді де іске асыруға мүмкіндіктері болмады. ... ... ... сатысында сөз жоқ жағымды ролін де атқарды, яғни КСРО ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің экономикалық дербестігі олардың әрқайсысының ішкі мәселесі еместігі де айқын болды. Қазіргі дүниеде әр ... ... ... ... дамуы қиын да болса шындық.
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының қалыптасуы КСРО –ның соңғы кезеңдерінде болып өткен оқиғалармен тығыз байланысты. ... ... ... ұрып көрініп тұрған нәрсе мынау: қару –жарақты көбейту және тараптардың бір –біріне (КСРО –Америка) қарсы тұруы және ... ... ... ... болған экономикалық, этникалық, саяси, идеологиялық, технологиялық және әлеуметтік тоқырау мен терең ойластырылмаған саясат ... ... ... алып ... ... болатын.
–інші жылдардың аяғы мен 90 –ыншы жылдардың басында бірқатар республикаларда қабылданған «егемендік туралы декларациялар» мен «экономикалық дербестік туралы» заңдар ... ... ... ... ... ... ... 1991 жылдың август айында Кеңес Одағының болашақ құрылымы туралы келісімнің соңғы варианты дайындалғанды және ол ... ... ... ... –ақ еді. ... сол ... август айында Мәскеу қаласында болған көтеріліс бұл келісімге қол ... ... ... Осыдан кейін –ақ Кеңес Одағының мемлекет ретінде жойылуының соңғы сатылары жүзеге аса бастады. Литва, Латвия, Эстония өздерінің тәуелсіздігін ... ... ... ... ... құрамынан шығып, халықаралық қауымдастық тарапынан егемен мемлекеттер ретінде танылды. Ал, 1991 жылдың 7 -8 желтоқсанында Ресей, Беларуссия және ... ... ұзақ ... келіссөздерден кейін «Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын құру» туралы келісімге қол жеткізді. Бұл оқиғаның тарихи факт ретінде қалыптасуына бұрынғы Кеңес Одағындағы ... ... ... ... ... болатын. ... ... ... ... ... ТМД - ... аймақтық ұйым...........................................................6
.2 ТМД - конфедерация ретінде........................................................................11
2. ТМД - ның ... мен даму ... ... Одақ - ТМД ... ТМД - ғы ... ... - ның ... интеграция болашағы.................................30
3.1 ТМД - ғы экономикалық интеграцияның қалыптасуы............................30
.2 ТМД - ғы ... ... ... ... ТМД - ғы ... ... дамуы......................................48
Қорытынды.............................................................................................................51
Библиография..........................................................................................................55
53

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ультрадыбыстық зерттеу: міндеттері, проблемасы және шешу жолдары10 бет
Аймақтық интеграциялық үрдістері мен Қазақстан33 бет
Алматы облысының ұлттық құрамының динамикасын картографиялау61 бет
Біртұтас экономикалық кеңістіктің болашағы қандай?4 бет
Беларусияның географиялық орналасуына табиғи ресурсы, халқына сипаттама23 бет
Беларусь Республикасы63 бет
БТА банк АҚ мен оның кредит жүйесіндегі ролі24 бет
Глобализация және интеграция үрдістеріндегі бүкіл әлемдік экономика және Қазақстан32 бет
Дүние жүзілік экономикалық қатынастардың сыртқы экономикалық негізі34 бет
Еуразия идеясы57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь