Калькуляциялау принципі

Кіріспе
I. Кәсіпорынның технико.экономикалық сипаттамасы және бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
1.1. Шаруашылықтың технико . экономикалық сипаттамасы
1.2."JPK Corporation” ЖШС .нің есеп саясаты
1.3. Шығындардың жіктелуі (классификация) және тәртібі
ІІ.Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау
2.1. Шығындар есебінің түсінігі, түрлері және калькуляциялық бірліктері
2.2. Калькуляциялау принциптері, оның объектісі мен тәсілдері
2.3. Толық және толық емес өзіндік құнды калькуляциялау
2.4. Шығындарды және калькуляциялаудың нақты және нормативті тәсілдері
ІІІ. Өндірістік шығын есебін жақсарту жолдары
3.1. Дайын өнімнің ішкі аудитін жүргізу
3.2. Қазіргі заманға сай компьютерлік бағдарламаларды қолдану
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
Ел басымыздың Қазақстан халқына 2007 жылғы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» жолдауында: Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғаш¬қы күннен бастап сіздер мен біздер бар¬лық қажыр-қайратымызды жұмсап, ең¬сесін асқақтатқан Жаңа Қазақстан барған сайын нық сеніммен алға басып келеді. Дамудың өзі таңдаған даңғылына түскен еліміздің атағы шартарапқа таралып, әлемдік қоғамдастықтың алдындағы абыройы да жылдан жылға артып отыр.
Осыдан он жыл бұрын жасаған таңдауымызда біз жаңылысқан жоқпыз. Ол дұрыс таңдау болғанын уақыт бізге дәлелдеді.
Дәл осы уақыттан бастап, Қазақстан нарық экономикасының теоремасы мен демократиялық даму ақиқаттарының тар жол, тайғақ кешуінен тайсалмай өтіп, алған бағытынан таймай алға басты.
Біз бірге болған кезде табысқа жетеміз. Сондықтан сіздерге жаңа онжылдықтың стратегиясын ұсына отырып, сіздердің әр¬дайымдағыдай қолдау көрсететіндеріңізге сенемін. Және де бұл қолдау әрдайым¬да¬ғыдай сенімді болатынын білемін. Ел бас¬шылығы – Парламент, Президент, Үкі-мет – біз бірлесіп ойға алғанды әрдайым ат¬қарып келгеніміздей, орындап шы¬ғамыз.
Бухгалтерлік есептің бәсекелестік экономикаға, сыртқы тұтынушыларға неғұрлым ақпаратты көбірек беруге, сонымен қатар коммерциялық құпияны сақтауға сай келу қажеттілігі кәсіпорынның бұрынғы біртұтас бухгалтериясын жеке екі бөлікке - қаржылық және калькуляциялық бөлікке бөлуге итермелейді.
Бухгалтерлік есепті жеке бөлікке бөлу қаржылық есептің орталық-таңдырылуына және калькуляциялық есептің де орталықтаңдырылуына алып келді.
Калькуляциялық бухгалтерия жедел-аналитикалық ақпаратты тиімді басқару, барлық өндірістік құрылымдық бөлімдерді бақылауға алу, олардың шығындары мен табыстарын қадағалау мүмкіндігіне ие болды.
Шығындар мен өзіндік құнды реттеуді жедел бақылаудағы шұғыл қажеттілік өндірістің және тұтынудың жедел-калькуляциялық есебінің -стандарт-кост есебінің жүйесінің пайда болуына және таралуына әкелді. Өңдірістік менеджменттің бір қағидасы болып табылатын шығындарды анықтаудың нормативті әдісін Ф.Тейлор мен сол уақыттағы басқа да инженерлер ұсынғанын айтып кеткен жөн болар. Еңбек және материалдық ресурстарды қолданудың бір ғана қолайлы жолын анықтау үшін өндірістік менеджментті жақтаушылар нормативтерді қолданған. Нормативтер жұмыстың жүру жоспарының үрдісін материалдар мен еңбекті тұтыну минимумға әкелетіндей етіп ақпаратпен қамтамасыз етті. Дегенмен, өндірістік менеджментті жақтаушылар нормативтерді қаржылық шығындарды бақылау құралы ретінде қарастырмады.
Ең алғаш 1911 ж. Ч.Гаррисон шығындарды анықтаудың нормативті жүйесін талқылап енгізді. Сонымен қатар ол 1918 ж. Айнымалы
1. ҚР-ң “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы” 2007 ж. 28 ақпанындағы Заңы.
2. ҚР-ның “Аудиторлық қызмет туралы” 2006 ж. 16 мамырдағы (өзгертулер мен толықтырулар енгізілген) Заңы
3. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы. Алматы 2006ж.
4. Қаржылық есептілікті Халықаралық стандарттарға сәйкес жасайтын ұйымдарға арналған бухгалтерлік есептің жұмыс шотттар жоспарын жасау туралы ҚР-ң Қаржы Министрлігі бекіткен 22.12.2005 ж. № 426 Нұсқауы.
5. Қаржылық есептің Халықаралық Стандарттары: Тәжірибелік құрал. Бүкіләлемдік Банк. Вашингтон 2000 ж.
6. Тулегенов Э.Т. Басқару есебі: оқу құралы – Алматы: 2006 ж.
7. Назарова В.Л., М.С.Жапбарханова, Фурсов Д.А., Фурсова С.Д. Басқару есебі: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2005.- 298 б.
8. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами, Алматы: 2000г.
9. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. – Алматы, Орталық аудит-Қазақстан, 2000 ж.
10. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов. Алматы, "Экономика" 2005г.
11. Рахимбекова Р.М. Кеулимжаев К.К. Айтжанова Л.Ж., Салменова А. "Финансовый учет на предприятии" Алматы, Экономика 2003.
12. Тайгашинова К.Т., Мусабеков Д.Д. Вопросы совершенствования теории бухгалтерского учета в современных условиях. Алматы, 2000.
13. Тулешова Г.К. Финансовый учет и отчетность в соответствии с международными стандартами. Ч.1-2: Учебное пособие, Алматы: Бизнес информация, 2005г.
14. Радостовец В.В., Шмидт О.И. Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета. – Алматы. Центраудит –Казахстан, 2000. 496с.
15. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов.Учебник/Под ред. Н.К. Мамырова – Изд. 2-е перераб. и доп.-Алматы: Экономика, 2004.-308с.
16. Ташенова С.Д. Учет и анализ финансовой отчетности: Учебное пособие.-Алматы: Қазақ Университеті, 2003.-104 с.
17. Баймуханова С.Б. Бухгалтерлік есеп: оқулық – Алматы, 2003-312 б.
18. Ә.Әбдіманапов. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері (халықаралық стандарт) – Алматы, 2006-535 б.
19. Дүйсембаев К.Ш., Төлегенов Е.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау – Алматы: Экономика, 2001-330 б.
20. Грей С., Нидлз Б. Қаржылық есеп: глобальді көзқарас. М.: Финансы и статистика, 1999г.
21. Ришар Ж. Аудит и анализ в системе управления финансами. Алматы 1998г. – 512стр.
22. Николаева О.Е., Шишкова Т.В. Международные стандарты финансовой отчетности: Учебное пособие. М. 2004г.
23. Родостовец В.К., Родостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии. Центраудит, Алматы 1998г.
24. Международные стандарты аудита в Казахстане.
25. Казахстанские стандарты по аудиту. Алматы "Каржы каражат" 2006.
26. Байдәулетов М.Б., Байдәулетов С.М. Аудит теориясы: оқулық – Алматы, Қазақ Университеті, 2004-274 б.
27. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. - Алматы: Гылым,1994.
28. Ержанов М.С. Аудит. 2005
29. Дюсембаев К.Ш. Теория аудита: Учебник.- Алматы: Экономика, 1995.
30. Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учеб. пособие.- Алма¬ты: Каржы-Каражат, 1998.
        
        Кіріспе
Ел басымыздың Қазақстан халқына 2007 ... ... ... ... жолдауында: Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғашқы күннен бастап
сіздер мен біздер ... ... ... ... ... ... сайын нық сеніммен алға басып келеді.
Дамудың өзі таңдаған даңғылына түскен еліміздің атағы ... ... ... ... ... да жылдан жылға артып отыр.
Осыдан он жыл бұрын жасаған таңдауымызда біз ... ... ... таңдау болғанын уақыт бізге дәлелдеді.
Дәл осы уақыттан бастап, Қазақстан нарық ... ... ... даму ... тар жол, тайғақ кешуінен тайсалмай өтіп,
алған бағытынан таймай алға басты.
Біз бірге ... ... ... ... ... сіздерге жаңа
онжылдықтың стратегиясын ұсына отырып, сіздердің әрдайымдағыдай ... ... Және де бұл ... ... ... ... Ел ... – Парламент, Президент, Үкімет – біз
бірлесіп ойға алғанды әрдайым атқарып ... ... ... есептің бәсекелестік экономикаға, сыртқы тұтынушыларға
неғұрлым ақпаратты көбірек беруге, сонымен ... ... ... сай келу ... ... ... біртұтас бухгалтериясын
жеке екі бөлікке - қаржылық және калькуляциялық бөлікке бөлуге итермелейді.
Бухгалтерлік есепті жеке ... бөлу ... ... ... және ... есептің де орталықтаңдырылуына алып келді.
Калькуляциялық бухгалтерия жедел-аналитикалық ақпаратты тиімді басқару,
барлық өндірістік құрылымдық бөлімдерді бақылауға алу, ... ... ... ... мүмкіндігіне ие болды.
Шығындар мен өзіндік құнды реттеуді жедел бақылаудағы шұғыл қажеттілік
өндірістің және тұтынудың жедел-калькуляциялық есебінің ... ... ... ... және ... әкелді. Өңдірістік
менеджменттің бір қағидасы болып табылатын шығындарды анықтаудың нормативті
әдісін Ф.Тейлор мен сол ... ... да ... ... ... жөн ... Еңбек және материалдық ресурстарды қолданудың бір ғана
қолайлы ... ... үшін ... ... ... ... Нормативтер жұмыстың жүру жоспарының үрдісін
материалдар мен ... ... ... ... етіп ақпаратпен
қамтамасыз етті. Дегенмен, өндірістік ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырмады.
Ең алғаш 1911 ж. Ч.Гаррисон шығындарды анықтаудың нормативті жүйесін
талқылап енгізді. Сонымен қатар ол 1918 ж. ... ... ... ... ... ... Қазіргі әдебиеттердегі нормативтік есептер
жүйесі соның жұмыстарынан алынған.
Стандарт-кост есебінің ... ... мен оны ... ... жүзеге асқан шаруашылық құбылыстар мен факторларды
жай ғана ... ... ... алып ... ауытқуларды басқару
негізінде өз назарын ... ... Бұл есеп ... ... және ... ... қатарлы өнеркәсіптік фирмаларында ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу жолындағы келесі кезең болып табылатын
калькуляциялық ... ... ... - ... есеп ... болып табылады. Ең алғаш бұл термин 1936 ж. АҚШ-та пайда болды.
Бұл жүйенің негізгі идеялары 1936 ж. қаңтарында ... ... ... И.Н.Гаррисонның өнеркәсіптік ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... ... тұрақты
және айнымалы деп бөлу қағидасы алынған.
Директ-костинг жүйесі бойынша өнімнің өзіндік құны бір ғана айнымалы
шығындар мен ... ... ... ... олар өндірістік болып
табылады және өнім құнына оларды тура жолмен енгізеді. Тұрақты ... ... ... ... олардың пайда болған кездегі қызмет
нәтижесіне енгізеді. Айнымалы шығындар мен сату сомасының арасындағы ... ... ... Ол ... ... ... бағасын
анықтауға, шығындардың байланысы мен сәйкестілігін талдауға, өткізу көлемі
мен пайданы анықтауға мүмкіндік береді.
Директ-костинг есебінің жүйесі кәсіпорынның бағалық және ... ... орын ... ... ... жаңа есеп ... енгізу
(стандарт-кост, директ-костинг, «жауапкершілік орталығынан» ... ... ... есеп ... ... ... ... дамытты, ал өз нәтижелерінде ондірістік ... ... ... ... ... ... алмастырды.
«Өндіріс шығындары мен ... ... ... ... мен аудиті »
тақырыбы бойынша диплом жұмысы нарықтық экономика жағдайында дамыған елдер
қатарына қосылу мақсатында ... орын алып ... ... ... ... экономикалық тиімділікке
қол жеткізу мүмкін емес. Сондықтан Қазақстан ... ... ... 2007 жылы 28 ақпанда «Бухгалтерлік есеп және ... ... заңы және 2006 жылы 16 ... ... ... заңы (өзгертулер мен толықтырулар) қабылданған.
Диплом жұмысы кіріспеден, үш ... ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
Диплом жұмысын орындау барысында «JPK Corporation» ... ... ... мен ... өзіндік құнын
калькуляциялаудың есебі мен ... ... ... ... ... ... ... сипаттамасы
- "JPK Corporation” ЖШС –нің есеп саясаты
- Шығындардың жіктелуі (классификация) және тәртібі
- Шығындар есебінің түсінігі, ... және ... ... Калькуляциялау принциптері, оның объектісі мен тәсілдері
- Толық және толық емес өзіндік құнды калькуляциялау
- Шығындарды және калькуляциялаудың нақты және ... ... ... ... ішкі аудитін жүргізу
- Қазіргі заманға сай компьютерлік бағдарламаларды қолдану
I. Кәсіпорынның технико-экономикалық сипаттамасы және ... ... ... ... - ... ... ... жауапкершілігі шектелген серіктестігі 1992 жылы
құрылған. Жауапкершілігі шектеулі серіктестік ... ... ... ... ... ... заңы негізінде әрекет
етеді. Шағын кәсіпкерліктің субъектісі болып табылады. ... ... ... саны 50 ... ... және ... құны айлық есеп көрсеткішінің алпыс мың есесінен артық болмауы керек.
«JPK Corporation» ... ... ... және ... ... ... ... материалдарын өндірумен айналысады.
Серіктестіктің орналасқан мекен-жайы: Алматы қаласы, Медеу ауданы,
Бөгенбай батыр көшесі, үй 115, кеңсе 40.
Серіктестіктің ... ... ... ... мекемелер мен
азаматтардың өнімдегі (жұмыстар мен қызметтердегі) қажеттіліктерін барынша
толық әрі сапалы өтеуді жүзеге асыру ... ... ... табыс табу.
Серістестік қызметін қамтамасыз ету үшін қатысушы теңге мөлшерінде
жарғы капиталын құрады. ... ... ... ... ... ... төмендегілердің меншік иесі болып табылады:
- қатысушының жарғылық капиталына енгізген ақша және ... ... ... ... ... ... сетіктестіктің шаруашылық қызмет нәтижесінде алған кірісінің;
- өзге де кірістердің, сондай-ақ заңдармен ... ... өзге ... ... ... ... ... мүлкі оның балансында есепке алынады.
Серіктестік өз жарғы капиталының проценті есебінде сақтық капиталын
құрады. Сақтық капиталы жыл сайын ... ... ... ... ... пайызын аударып отыру жолымен ... ... ... ... ... ... Серіктестіктің басқа да қорлар құруға
құқы бар.
Серістестіктің бір жылға қызметі нәтижесінде алған таза пайдасын бөлу
серіктестіктің сәйкес ... ... ... ... ... шешіміне сәйкес жүргізіледі.
Серіктестіктің кірістер мен шығыстар туралы есебі 30 ... сай ... ... ... Бұл есеп ... есептік кезеңдегі
қаржылық нәтижесін бейнелейді. Кірістер мен шығыстар туралы есеп ... ... ... ... ... ... өнімнің (тауардың, жұмыстың, қызметтің) өзіндік құны;
жалпы табыс;
кезең шығындары (өткізу шығындары, жалпы және әкімшілік шығындары, сыйақы
түріндегі ... ... ... (шығын);
негізгі емес қызметтен табыс (шығын);
негізгі қызметтен салық салуға дейінгі ... ... ... ... қызметтен салық салынғаннан кейінгі табыс (шығын);
төтенше жағдайлардан табыс ... ... ... ... ... ... мен ... туралы есебінде табыстар
мен шығындардың талдауы беріледі.
Кәсіпорынның қаржылық шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштерін
төмендегі 1-ші кестеден көруге ... ... ... ... ... ... ... |Көрсеткіштер |Өлшем ... жыл ... ... |
| | ... | |жыл | |
| | | | | ... ... |
|1 |Сатудан алынған табыс|мың. |96353 |58440 |-37913 |60.6 |
| | ... | | | | |
|2 ... ... құны |мың. |18790 |14151 |-4639 |75.3 |
| | ... | | | | |
|3 ... ... |мың. |77563 |44289 |-33274 |57.1 |
| | ... | | | | |
|4 ... шығындары |мың. |75401 |43355 |-32046 |57.5 |
| | ... | | | | |
|5 ... ... ... |мың. |2161 |934 |-1227 |43.2 |
| ... ... | | | | |
|6 ... ... |мың. |648 |280 |-368 |43.2 |
| | ... | | | | |
|7 ... табыс |мың. |1512 |653 |-859 |43.1 |
| | ... | | | | |
|8 ... ... |мың. |1959 |10610 |8651 |541.6 |
| ... құны ... | | | | |
|9 ... өнімділігі |теңге |37.8 |16.3 |-21.5 |0.4 ... |Қор ... ... |49.18 |5.5 |-43.7 |11,18 ... |Қор сыйымдылығы ... |0.02 |0.18 |0.16 |900 ... ... ... |49 |265 |216 |540,8 |
| ... | | | | | ... ... |теңге |0.02 |0.18 |0.16 |900 |
| ... | | | | | ... ... ... |% |1.57 |1.11 |-0.46 |70,7 ... ... |% |0.7 |0.06 |-0.64 |8,57 |
| ... | | | | | ... ... ... ... жылды өткен жылмен салыстырғанда
өнімді өткізуден түскен табыс 37913 мың теңгеге ... ... ... құны 4639 мың ... ... ... Жалпы табыс 33274 мың теңгеге
азайған. Кезең шығындары 32046 мың теңгеге кеміген. Негізгі ... ... 1227 мың ... зиян ... ... ЖШС –нің есеп саясаты
«JPK Corporation» ЖШС есеп саясатының басты ... – оның ... ... ... етіп көрсететін толық, объективті және дұрыс
ақпараттарды жасау ... ... есеп ... екі бөлімнен тұрады:
Ұйьмдастырушылық-техникалық бөлім және жалпы ережелері:
1. «JPK Corporation» ... ҚР ... ... 1992-ж. ... ... ... тіркеу туралы Куәлік №53128-1903-
ЖШС). Меншік түрі жеке меншік.
2. Ресми атауы: "JPK Corporation” ЖШС-і.
3. Серіктестіктің ... ... ... ... Бөгенбай батыр
көшесі, ү.115, кеңсе 40.
4. Серіктестік құрылтайшысы: жеке тұлға. ... ... ... ... ... ... ... «JPK Corporation»" ЖШС-і өз қызметін мына ... ... ... «JPK ... ... ... «JPK Corporation»" ЖШС-інің құрылтай құжаттары;
1. №409-1 1999-ж. 01-шілдеде шыққан (одан кейінгі өзгертулері ... ... ... ҚР ... ... 1998 ж. ... ... №220-1 "Шектеулі және қосымша
жауапкершілікті серіктестіктер туралы" ҚР Заңы(одан ... мен ... ... отыра);
3. ҚР-дағы қаржылық-шаруашылық әрекеттегі ұйымдардың қызметін
реттейтін өзге де заңдар, ... ... ... ... ... ... басқару құрылымы
«JPK Corporation» ЖШС-інің басқару органы болып қатысушылардың жалпы
жиналысы, ал атқарушы ... ... ... саналады.
Жалпы жиналыс қатысушылары мен атқарушы директордың өкілдігі ҚР ... «JPK ... ... ... ... есеп және ішкі ... ... «JPK Corporation» ЖШС-інде ... есеп мына ... ... ... ... 2007-ж. 28-ақпанда шыққан №234-III "Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... есеп ... ... мен қосымшаларын ескеру);
2. Бухгалтерлік есеп стандарттарына әдістемелік нұсқаулықтар;
2. 2002-ж. 18-қыркүйегінде ... №438 ... ... ... ... ... қоса алғанда);
3. «JPK Corporation» ЖШС-інің есеп саясаты;
3. бухгалтерлік ... ... ... ... ... актілер.
2. «JPK Corporation» ЖШС-інің бухгалтерлік және ... ... ... ... ... ... қатысты тұлғаларды
қажетті ақпаратпен камсыздандыру.
3. «JPK Corporation» ЖШС-інің ... есеп мына ... ... - табыс нақты алынғанда, шығыс жабылғанда танылуы;
2. әрекеттің үздіксіздігі - онда қаржылық есеп серіктестік жұмыс істеуде
және ... ... ... ... алғы ... ... ... есептің өткен кезеңдеріндегі жіберілген қателер келесі кезеңде
есепке алынып, пайда не залалды ... ... ... ЖШС қаржылық есебі ... ... ... ... сенімділік және салыстырмалық болуы керек.
6. «JPK Corporation» ЖШС-інің есеп саясатындагы өзгерістер ҚР заңнамасында
және серіктестік қызметінің қаржылық ... ... ... ... ғана ... ... Бухгалтерлік жазбалар алғашқы құжат негізінде жасалып, бухгалтерлік
есебінде негізгі құралдар, басқа да активтер, ... ... ... ... тиісті. Алғашқы құжаттар сол операцияларды
растаушы ретінде жасалған уақытына сәйкес, ол ... ... ... есеп ... ... сол операция өткеннен кейін есепке
алынады.
2. Бухгалтерлік жазбалар қолмен ... ... ... есеп ... ... ... операцияларға жинақтық құжаттар жасалады. Жинақтық құжаттар
алғашқы құжаттармен бекітілсе ғана дәлелдеу күшіне ие.
4. Серіктестіктің алғашқы құжаттарын, бухгалтерлік есеп ... ... ... ... оған тек ... ... ... ғана ұсынылсын.
5. Операция мәніне қарай басшылық бухгалтерлік құжаттарға қол қоятын
тұлғалар бұйрық бойынша анықталады.
6. «JPK ... ... ... құжаттары ҚР заңнамасы (ҚР
Салық Кодексінің 66-бабы) бекіткен мерзімдерге сақталады. Құжаттарды
сақтау ... ... ... кейінгі жылдың 1-қаңтарынан есептеледі.
Түгендеу
Бухгалтерлік есеп мәліметтерінің шынайылығы үшін кем дегенде жылына бір
рет мүлік пен ақша қаражаттарының түгенделуі ... ... ... түгендеу жоспарлы және аяқ астылы сипатта болады. Жоспарлы
түгендеу белгіленген уақытта жасалсын. Онда негізінен:
3. жылдық есеп алдында негізгі ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары айына бір рет;
5. серіктестіктің дебиторлары және ... есеп ... ... бір ... ... ... аяқ асты түгендеу егер де:
6. материалды жауапты тұлға ауысқанда (өткізу - өткізіп алу күні);
7. ТМҚ-ның бұлінуі, жоғалуы, бұзылуы ... ... ... ... ... өз ... ... кезде ликвидациялық баланс
жасау үшін және т.б. ҚР заңында ... ... ... ... ... ЖШС ... және ... әрекет ететін
түгендеу комиссиясы (комиссия төрағасы- ЖШС-тің бас бухгалтері, мүшелері-
сату бойынша менеджер, серіктестік ... ... ... бір
тұлғаларын сол кездегі басшылықтың бұйрығы аркылы анықтайды.
Түгендеуді жүргізу, оған ... ... ... бухгалтерияға
берілетін түгендеу нәтижесі мәліметінің түрі нормативтік ... ... ... ... ... ... ... 10 күн ішінде жүзеге асырылады.
Түгендеудегі басты шарт ... ... ... бар және ... ... ... жауапты тұлғаның болуы.
Әдістемелік бөлім төмендегідей жүргізіледі:
Кезең шығындары «JPK Corporation» ЖШС-інің қызмет ерекшелігіне қарай
шаруашылық шығындар ... . 7210 ... ... шоты ... жүзеге
асады. Есептік кезең шығындары мыналарды біріктіреді:
10. жалпы және әкімшілік шығындар, ТМҚ-тарды өткізу бойынша шығындар;
11. пайыздар бойынша шығындар.
Бұл ... ... ... ... емес ... шығындар. Олар
жасалған мерзімінде есепке кіргізіледі. ... ... ... ... ... және ... ... мыналар кіреді:
12. әкімшілік персоналға жататын қызметкерлер еңбекақысын ... ... ... ... ... еңбекақысын төлеу;
14. бекітілген норма ... ... және ... ... ... әкімшілік басқару аппаратын ұстау, ЖШС құрылымдық бөлімшелерінің
жұмысшыларын ұстау, материалды-техникалық және көліктік ... ... ... ... және т.б. ... ... құралдарды
ұстау мен қызмет көрсету, ғимараттарды, құрылысты, инвентарьды жөндеу
шығындары;
4. әкімшілік ... ... мен ... ... ... ... банк ... төлеу;
6. лимит шегінде әкімшілік персоналының іссапар шығындары;
7. серіктестіктің штаттық кестесінде жоқ қызметті жасаған өзге ұйымның
қызметін төлеу ... ... ... ... ... ... ... шығындар;
10. жұмыс күшін ұйымдасқан жинау, оқыту, жұмыстан босату кезіндегі
компенсация. комиссиялық шығындар;
11. НҚ-дарды ... алу ... ... ... ... өзге де ... ... ТМҚ-тардың жоғалуы, бұзылуы, жетіспеушілігі және т.б.
өндірістік емес шығындар мен жоғалтулар;
14. ... ... ... ... қорғау, ЖШС-ті күзету,
өрттен қорғау және т.б. ... ... ... ... ... ... уақытша еңбек қабілетін жоғалтуда қосымша
төлем шығындары;
16. ... ... ... ... емес ... ... шығу кезіндегі бір жолғы сыйақылар;
17. ақпараттық, консультациялық қызметтерді төлеу;
18. жұмысшылардың жұмысқа келудегі жол шығындарын өтеу;
19. шаруашылық шарттарының бұзылуы ... ... ... ... да ... ... бойынша туындаған шығындар.
Өткізу бойынша шығындар. ТМҚ-тарды сату кезінде ... ... Атап ... ... ... ... ... еңбекақыдан аударымдар, НҚ-
дарды ұстау және амортизациясы және т.б.;
21. ... ... ... ... ... ... жұмыстары;
22. тауардың нарығын зерттеу, өткізу нарығындағы жарнама бұйымдарын
шығару. көрме-жәрмеңкелерге қатысу, ... ... ... құны ... ... ... өткізу бойынша шығындары ... ... ... мен ... ... бойынша шығыстар" шотында
жүргізіледі.
Пайыздар бойынша шығындар. Пайыздар бойынша шығындар ... ... ... ... ... ... Оған ... - банк
несиелері бойынша пайыздарды төлеу; - мүлікті және т.б. жалға алу ... ... ... ... ... және өнімдердің, жұмыстар мен қызметтердің
өзіндік құнын калькуляциялау. Өндірістік ... ... ... ... есеп ... және «Қазақстан Республикасы
темір жолдарының негізгі қызметі бойынша шығындар номенклатурасына» сәйкес
жеміржол шаруашылығының ... ... ... ... мен ... есепке алынады. Құрылымдық бөлімшедегі цехтар бойынша немесе жалпы
филиал бойынша шығындар есебін құрылымдық бөлімше белгілейді.
Өндірістік шығындар өзіндік ... ... ... тура және
өндіріспен байланысты бірнеше өнімдер түрлерімен әрі бөлу ... ... ... ... болып бөлінеді.
Өндірістік шығындарды есепке алу үшін ... ... ... ... өндіріс (тасымалдар бойынша шығындар);
8014- Тасыалдар бойынша үстеме шығындар.
8010 және 8014 шоттарының шаруашылық салалары ... ... және ... ... ... ... аттас шубшоттары бар.
8030 – қосалқы өндірістер;
8034 – қосалқы өндірістің ... ... және 8034 ... ... ... бойынша шығындарды
топтастыруға және есепке алуға мүмкіндік беретін аттас субшоттары бар,
8040- үстеме шығындар.
8040 ... ... ... ... ... ... ... сала, күрделі құрылыс және т.с.с.- бар кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... жатқызуға мүмкіндік
болмағанда қолданылады. Бұл жағдайда барлық үстеме шығындар ... ала ... ... ... Ай ... ... бөлініп (негізгі өндіріс еңбегіне
төлем жасау шығындарына тепе-тең), тиісті шоттарға : 8014,8034,2930 ... ... ... ... ... және ... құралдарын қолдану арқылы
жасалатын «Талдамалық есеп ведомостарында»;
2) есеп автоматтандырылған ... ...... ... бойынша үдерістік (қайта бөлу) есепке алу әдісі және
нормативтік әдіспен ... ... ... ... қосалқы өндіріс
өнімдері бойынша шығындарды тапсырыстық есепке алу әдісі мен өзіндік ... ... «JPK ... ... ... ... ... бухгалтерлік баланс;
24. кірістер мен шығыстар туралы есеп;
25. ақша қозғалысы туралы есеп;
26. меншік капиталындағы өзгерістер туралы есеп;
27. есеп саясаты туралы ... және ... ... ... ... ... ... ҚР-сының бухгалтерлік есебі мен
қаржылық есептілігі туралы заңының талаптарына сай ... да ... ... баланс 30 "Қаржылық есепті ұсыну" БЕС-ына сай принциптермен
түсіндірме хатында құралады және ашылады.
«JPK Corporation» ... ... ... ЖШС-тің активтері, меншік
капиталы мен міндетемелері туралы мағлұмат беруі керек.
Кірістер мен шығыстар туралы есеп 30 БЕС-ына сай ... ... ... Бұл есеп серіктестіктің есептік кезеңдегі қаржылық
нәтижесін бейнелейді. Кірістер мен ... ... есеп мына ... ... ... ... ... өнімнің (тауардың. жұмыстың, қызметтің) өзіндік құны;
жалпы табыс;
кезең шығындары (өткізу шығындары, жалпы және әкімшілік шығындары, сыйақы
түріндегі ... ... ... ... емес қызметтен табыс (шығын);
негізгі қызметтен салық салуға дейінгі табыс (шығын);
қорпоративтік табыс салығы;
негізгі қызметтен салық салынғаннан кейінгі табыс (шығын);
төтенше жағдайлардан ... ... ... ... ... ... ... мен шығыстар туралы есебінде табыстар
мен шығындардың талдауы беріледі.
Ақша қаражаттарының ... ... есеп 4 ... ... ... ... ... жасалып, түсіндірме беріледі. Бұл есеп тура ... ... ... ... ... ... есеп қаржылық есептілікті
қолданушыға серіктестіктің қаржылық ... ... ... туралы
толыққанды ақпарат беру керек. Сонымен қатар бұл есеп кірістер мен шығыстар
туралы ... ... ... ... ... ... келген
шығын немесе табысты бейнелейді.
1.3. Шығындардың жіктелуі (классификация) және ... ... ... (жұмыс, қызмет) өндіру белгілі бір ... ... ... ... ... пайда болған өндіріс
шығындарымен байланысты міндеттердің артуы.
Ақшалай формадағы субъект шығынына өнімнің өзіндік құны жатады.
Өзіндік ... ... ... үшін оның ... аса ... ... ... №7 «Тауарлы-материалдық қор
есебі» стандартына сәйкес шығын мыналарға жіктеледі:
пайда болу орны бойынша - өндіріс, цех, учаске, құрылымдық ... ... ... ... ... құнын анықтау үшін аса қажет;
өнім (жұмыс, қызмет) түрлері бойынша - оның өзіндік құндарын есептеу ... ... ... немесе өнімнің өзіндік құнына көшіру тәсілі бойынша
экономикалық элементтер бойынша және калькуляциялау баптарымен.
Сонымен бірге:
а) экономикалық элемент ... - өнім ... үшін ... ... ... БЕС 7-ге сәйкес мына ... ... ... ... ... шығындар;
ә) калькуляция баптары бойынша - өнімнің жекелеген түрлерінің өзіндік
құнын есептеу үшін ... 7-ге ... оған ... ... экономикалық элемент және бап бойынша шығынды ... ... ... ... олар ... ... және ... (калькуляция бабы) бойынша субъектінің бір ғана шығындарын
сипаттайтынын айта кету керек. Бұл ... ... ... ... ... ... өнім ... қызмет) түрлері бойынша,
калькуляциялау баптарымен шығынның пайда болу ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға
мүмкіндік тудырады, өнімнің өзіндік құнын әлдеқайда дұрыс есептелуіне және
кәсіпорын шығындарына бақылауды ... ... ... элемент бойынша топтастыру онын құрылымын зерделеу,
өндірістік шығындар сметасын пайдалануын бақылау, жоспарлау және ... ... Бап ... топтастыру кәсіпорын шығынының талдамалық
есебін ұйымдастыру, ... және ... ... ... бакылау үшін
пайдаланылады. Екі топтастыру бірін-бірі толықтырады және өнімді өндіруге
кететін шығын, есептеу және өзіндік ... ... ... ... ... ... ... шығындар басқа белгілердің қатары бойынша жіктелуі
мүмкін (кесте 2).
Негізгі - өндірістің технологиялық ... ... ... және материалдар, қосалқы материалдар мен басқа шығындар.
Үстеме - өндірісті ұйымдастыру, оған қызмет ету және ... ... ... болады.
Бір элементті - бір элементтен тұрады (еңбекақы, материалдар,
аударым).
Кешенді - бірнеше ... ... ... ... еңбекақысы
кіретін цех шығындары, аударым, материал, амортизация және басқа да бір
элементті шығындар).
Кесте 2
Өндіріске арналған шығындардың ... ... ... ... тобы ... |
|1 ... ... экономикалық рөл бойынша |•негізгі |
| | ... |
|2 ... ... ... салу ... бойынша |• тікелей |
| | |• ... |
|3 ... ... ... |• бір ... |
| | |• ... |
|4 |Өндіріс көлеміне қатынасы ... ... |
| | ... |
|5 ... болу кезеңі бойынша ... |
| | ... |
|6 ... ... қатысуы бойынша |•өндірістік |
| ... ... ... ... |
| | ... |
|7 ... ... ... |
| | ... |
|8 ... мүмкіндігі бойынша ... |
| | ... |
|9 ... ... бойынша |• ... |
| | |• ... ... ... генерациялау кезеңіне шығынды рет- |•өнімге |
| ... ... ... |
Тікелей - ... ... бір ... ... ... байланысты және
оның өзіндік құнына тікелей салынуы мүмкін (шикізат, негізгі материалдар,
аударым). Жекелеген бөлімшелерге кететін ... ... ... деп
аталады (авто-механиктың еңбекақысы бұл автосервис ... ... ... табылады; цехтағы автомобильдердегі сырлауда пайдаланылатын
сырдың құны - сырлау цехының тікелей шығыны болып ... - ... жеке ... ... ... тікелей салынбауы
мүмкін жеке шығын жанама (шартты) бөлінеді. ... ... ... ... деп аталады (жарнамаға ... ... ... ... жанама шығыны болып табылады).
Шығындар бір бөлімшеде тікелей, екінші бір бөлімшеде жанама ... ... ... ... - бұл жеке ... жанама
шығыны, тұтас зауыттың тікелей шығыны болып табылады).
Шығындардын ... және ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың
қабылданған әдісіне байланысты (көмір өнеркәсібінде, ... ... - ... ... тікелей болып табылады).
Өзгермелі - оның көлемінің өзгеруі өндіріс көлемінің ... ... ... ... ... ... ... энергия, отын және т.б.) және бұл кезеңдегі өнім ... ... ... өнім ... ... өзгеруіне тәуелді емес (жылу, өндіріс
ғимаратын жарықтаңдыру, ... жал ... ... ... және
т.б.).
Егер көлем 10%-ке артса немесе кемісе, онда ... ... ... ... ... бір ... ұдайы кеміп отырады.
Ағымдағы - жиі қайталанатын ... ... ... ... ... - демалыс төлемі, жөндеу жүргізу және т.б. Ол сметаның
бекітуімен белгіленген тәртіпте және ... ... ... ... ... - тауарлық өнімді дайындаумен және оның өндірістік өзіндік
құнын қалыптастыруға кететін барльқ ... ... ... өнім ... де, ... бақылаумен қабылданып, қоймаға ... ... ... де ... ... ... құны;
тараптарға босатылған өз өндірісінің жартылай дайындалған өнімнің өзіндік
құны, сондай-ақ субъектінің негізгі қаражатын толтыруға бағытталған өнім).
Әкімшілік ... ... ... ... және жалпы шаруашылық,
әкімшілік тағайындауындағы шығындар.
Коммерциялық (өндірістен тыс) - ... ... ... ... ... (жоспарланған) - ұтымды технология мен өндірісті
ұйымдастыру арқылы өнімді белгіленген ... ... ... ... емес ... -- ... жетіспеуішілігінен
және өндірістің дұрыс ұйымдастырылмауынан болатын салдар, яғни ... бос ... ... ... ... ... тыс еңбекақы).
Реттелетін - атқарушы шығын деңгейін реттейтін немесе оған елеулі ... ... ... ... ... ... шығыны, оны цех бақылаушысы
реттейді).
Реттелмейтін - қызметкер оньң деңгейіне елеулі ықпал ете алмайтын ... ... ... ... ... қызметкерлерінің
еңбекақысы бойынша шығынға ықпалын жүргізе алмайды).
Жалпы - ... ... ... ... ... ... ... - есепте бір өнім бірлігіне кететін шығын.
Өнімге - өнімнің өзіндік құнына жұмсалатын шығын (тікелей шығын).
Кезеңге - кезең шығындары: жалпы және ... ... ... ... ... ... ... (жанама шығындар).
Калькуляциялау туралы жеткілікті ақпарат алу, өндірілген өнімді
бағалау, экономикалық шешімдерді қабылдау, жоспарлау, ... және ... ... ... көмегімен болады:
1. Өндірілген өнімді калькуляциялау және бағалау үшін шығындарды
топтастыру:
негізгі - өндірістің технологияльң ... ... ... - ... ... ... ... - өнімнің нақты бір түрін өндірумен байланысты және оның ... ... ... - ... өнім түрлерінің өзіндік құнына тікелей емес, жанама
(шартты) бөлінеді;
кірістік (болашақта табыс әкелетін ресурстарға ие болу және оның ... ... ... ... ... ... ... қабылдау және жоспарлау үшін шығындарды топтастыру:
«өзгермелі -оның ... ... ... ... ... ... - өнім өндіру колемінің өзгеруіне тәуелді емес;
қайтарылмайтын - откен кезеңнің шығыны мен табысы;
міндеттік (временные) - ресурстар шектеулі ... ... ... болады
және оны болашақта пайдалану мүмкіндігін сипаттайды;
айыптық (өсетін) - қандай да бір өнім партиясын дайындауда қосымша ... ... ... ... үшін ... ... (шектеулі) -- қосымша шығындар, бірақ есепте өнім бірлігіне
келеді;
релеванттық - ... ... ... мен ... ... ... басқару мақсатында бақылау және реттеу процесін жүзеге
асыру үшін шығындарды топтастыру:
реттелетін;
реттелмейтін;
тиімді (өндірмелі, яғни производительные);
тиімсіз (өндірілмейтін);
бақыланатын;
бақыланбайтын.
Сатылған тауарлардың (қызметтердің, жұмыстардың) ... ... ... ... ... және қызметтердің өзіндік ... ... 7000 ... ... ... ... өзіндік құны" деп аталатын 7000 бөлімшенің тиісті
субшоттарында ... - ... ... ... ... ... құны"
шоты. Бұл шот өнім өндіретін, жұмыстар істейтін және қызметтер көрсететін
материалдық өндіріс салаларында ... және ... ... ... ... ... ... нақты өзіндік
құнын есепке алуға арналған.
7010 шотқа сатылатын дайын өнім түрі бойынша ... ... ... ... ... есеп ... көрініс табуы тиіс.
Төменде 7010 "Сатылған тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) өзіндік
құны" шоты ... ... ... ... ... келтіріліп
отыр.
7010-шоттың дебетінде сатылған тауарлардың, ... ... ... құны ... ... да, ал есепті кезеңнің аяғында осы
шоттың кредитінен 5410 "Жиынтық табыс (залал)" шотының дебетіне жазылады.
Осы жазудан кейін ... ... ... үшін ... ... ... ... құны"шоты. Бұл
шот негізінен сауда, жабдықтау-сату, делдалдық және ... ... ... ... ... ... сатуды жүзеге асыратын
экономиканың басқа салаларындағы кәсіпорында да пайдаланылуы мүмкін (кесте
3).
Кесте 3
«JPK Corporation» ЖШС-да сатылған тауарлардың ... ... құны шоты ... ... ... ... ... операцияларының мазмұны |Шоттар ... | ... |
| | ... ... |
|1 ... ... |7010 |1320 |
| ... нақты өзіндік құны бойынша | | |
| ... ... ... ... | | |
|2 ... берушілерге орындалған жұмыстар |7010 |8010, 8030|
| |мен ... ... ... ... | | |
|3 ... ... ... |1210 |701 |
| ... және ... ... | | |
| ... ... ... және | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... - ... ... | | |
| ... | | |
| |- ҚҚС ... 14 % |1210 |3130 ... ... ... ... ... ... 1330 -
"Сатып алынған тауарлар" шоты кредиттеледі. Есепті кезеңнің аяғында ... ... ... ... ... осы шоттың кредитінен 5410 - шоттың
дебетіне жазылады. 7010/1-шоты есепті кезеңнін аяғында жабылады.
7010/2-шот - "Көлік ұйымдарының ... мен ... ... ... ... ... құны шоты. 8010 - "Негізгі ... - ... ... ... орындалған жұмыстардың және
керсетілген қызметтердің өзіндік құны ... ... сол ... мен
қызметтердің сатылуына (тапсырыс берушілердің қабылдауларына) қарай ... ... ... ... Есепті кезеңнің аяғында
орындалған жұмыстар мен қызметтердің ... ... ... ... ... ... кредитінен 5410-шотгыңдебетіне кошіріліп
жазылады. Бұдан кейін 7010-шоты жабылады.
7010/3 - "Жалға байланысты қызметтің өзіндік ... ... Бұл ... ... ... ... қолданылады. Бұл шотгың
дебетінде жалға байланысты келісім-шарт талаптары ... ... ... жатқызылатын басқа да шығындар (объектілерді ... ... ... ... және іске қосу шығындары, қызметкерлердің
іссапарларының шығындары т.б.) есепке алынады.
Есепті кезеңнің аяғында 7010/3-шотта есепке ... ... ... ... ... ... да, 7010/3 шоты ... бойынша жасалатын ... ... ... ... ... және қызметтердің атаулары, не түрлері (топтары)
бойынша ... ал бұл сату ... ... үшін ... Талдау
есебі үшін тізімдемелер (ведомостар) пайдаланылады, оларда ай ішіндегі және
жыл басынан бері ... ... ... ... ... ... саны мен ... құны керсетілуі тиіс.
Негізгі емес қызметтер бойынша шығыстардың ... ... ... ... есептеу үшін 7400 "Негізгі емес қызметтер бойынша
шығысы" деп ... ... ... ... ... шоттары өткізілген активтердің барлық тұрлерінің өзіндік
құны, сондай-ақ бағам ... ... ... ... ... арналған.
7410 -"Материалдық, емес активтерді сату бойынша шығыстар"шоты сатылған
материалдық емес активтердің құны туралы ақпаратты ... ... шоты ... жасалған шоттардың қорреспонденциясы төменде
келтірілген (кесте 4 ) кейін, 7410 шоты ... ... ... ... ... ... емес ... сату бойынша
шығыстар» шоты бойынша шоттар қорреспонденциясы
| №р/с |Шаруашылық оперцияларының мазмұны ... |
| | ... ... |
|1 ... ... емес активтер, |2740 ... |
| ... ... ... тозу | |2730 |
|2 ... құнына (тозу сомасы бастапқы құнынан |7410 |2730 |
| ... ... | | |
|3 ... емес ... сатуға жиынтық |5410 |7410 |
| ... ... ... ... | | ... -"Негізгі құралдарды сату бойынша шығысы" шоты - бұл шот сатылған
негізгі құралдардың (ұзақ ... ... ... негізгі құралдарды
коспағанда) құны туралы ... ... үшін ... ... ... сату ... ... шоты — сатылған бағалы
кағаздар құнын есептен шығару туралы ақпаратты жинақтауға арналған.
7410 - "Бағам айырмасы бойынша шығысы" шоты ... ... ... ... ... туралы акпаратты жинақтауға арналған, бұл шетелдің
конверттелетін валюталарына теңгенің қатынасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... жөнінде жасалатын шоттар
қорресподенциясы төменде келтірілген.
7470 - "Басқа да " шоты басқа да қызметтер бойынша шыкқан шығындардың
сомалары туралы ... ... ... ... ... мерзімді
қаржылық инвестицияларының күдікті құнының өзгеруінен шыққан залалдары,
облигацияның сатып алынған және ... ... ... ... ... ... ... сомалық айырма, тіркелген активтерді
ағымдағы жалға берген кезде болатын ... ... және ... емес ... ... шығыстар есепке алынады.
7410-шотта есепке алынған бағам айырмашылығы бойынша шыққан шығындар
есептен ... ... бұл шот ... ... ... ... ... бойынша шығысы» шоты бойынша шоттар қорреспонденциясы
|№ |Шаруашылық операцияларының мазмұны ... ... | |
| | ... ... |
|1 ... және ақша ... |7410 ... |
| ... ... ... ... бойынша | | |
| ... ... - ... жане | | |
| ... ... | | |
| |-бас ... ... |7410 ... |
| |- ... ... ... |7410 |1610 |
| |- акша ... ... ... |7410 |1050, 1020 |
|2 ... ... ... ... ... |7410 |3320-3340 |
| |бағамдық айырмасы бойынша шығы стары: - бас | | |
| ... ... | | |
| |- ... аванстар бойынша |7410 |3510 |
| |- ... және ... |7410 |3310 |
| ... ... | | |
|3 |Жыл ... ... ... бойынша шыкқан|5410 |7410 |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... көшіріліп жазылады | | ... ... ... ... аналитикалық, (талдамалық) есеп
шығындардың баптарына қарай жүргізіледі, ондай шығындардын, номенклатурасын
кәсіпорынның өзі ... Сол ... ... бойынша тізімдеме
жүргізіледі.
ІІ.Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау
2.1. Шығындар есебінің түсінігі, түрлері және ... ... - ... жұмыс және көрсетілетін қызмет бірліктерінің
өзіндік құнын есептеу. Ол кәсіпорын ... ... ... ... ... маңызды, өйткені ішкі резервтерді уақтылы ашуға және өнімнің өзіндік
құнын одан әрі ... оның ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнын жоспарлауда және оған,
нарықтағы сұранысты есепке ала отырып, ... ... ... баға ... ... өндірістегі өнімнің нактылай түрін өндіру мен өткізуге,
сондай-ак жұмыс пен ... ... ... (жүк ... ... және т.б.) ... ... түрде шыққан шығындар жинақталып
қорытылады.
Қазіргі заманға экономикалық әдебиет калькуляциялауды өнімнің жеке
түрлері бірліктерінің ... ... ... ... ... ... Калькуляция барысында өндіріске кеткен шығындар мен шыққан ... ... және өнім ... ... құны ... ... - шығындардың оны көтеруші бірліктерге, яғни
өткізуге, сондай-ақ ішкі тұтынуға арналған ... ... ... ... ... болатынын есептеу.
Калькуляциялаудың түпкілікті нәтижесі - калькуляцияны үсыну. Өнімнің,
жұмыстың және көрсетілетін ... ... ... ... ... ... ... калькуляция еңбек шығындарының озық (прогрессивті ... одан әрі ... ... ... пен ... ұйымдастыруды
жақсартуды көрсететін өндіріс құралдары негізінде ... ... ... ... бір түрі - ... ... оны бір рет
шығатын (бірегей) бұйымға немесе жұмыска, тапсырыс берушілермен есептесу,
баға ... және ... ... үшін жасайды.
Шығындардың ағымдағы мөлшері кәсіпорынның осы кезең-дегі жұмысының
өндірістегі мүмкіндіктеріне сәйкес келеді. Және де ... ... ... ... мөлшері жоспарлы калькуляцияға негізгі ... ... ... ... ал ... кезеңнің соңында - төмен.
Сондыктан есепті жыл басында өнімнің нормативті өзіндік құны ... ал ... жыл ... - ... ... құнының есепті (нақты) калькуляциясы жоспарлыдан
кәсіпорынға ... ... ... ... асыра орындау мен
орындамау, шығындардың кей ... ... ... ... жұмсау) және оған
байланысты емес (материалдарға бағаның ... ... ... ... ... энергиясына, отынға, газға, суға және т.б.
тарифтердің ... ... ... ... ... ... ... сәйкес (нормативті) калькуляциялау ағымдағы жоспарлы
калькуляциялаудың бір түрі болып табылады, ... ... және ... құнын калькуляциялаудың нормаға сәйкес тэсілдерін қолданатын
кәсіпорындарда жасалады. ... ... ... ... деңгейін
сипаттайтын іс жүзіндегі, ағымдағы норма жатады. Кәсіпорын-дар жыл бойы
ұйымдастырушы - ... ... ... ... ... ... ... ескере оты-рып, нормаға сай ... ... ... ... ... өнім ... ... шығындардың шынайы
деңгейін өте дэл көрсетеді.
Жобалық ... ... - ... ... бір ... күрделі қаржының, жаңа техниканың және технологияның тиімділігін
анықтау үшін қолданылады.
Шамаланған (провизорная) тоғыз ай ... ... ... ішіндегі накты
шығын мен алынған өнім (табыс), төртінші тоқсан немесе басқа кезең ішіндегі
шығындар мен күтілетін бұл өндіру ... ... ... ... ... ... ... жылдың өнім өндіру корытындыларын
алдын-ала анықтау үшін қолданылады.
Өнімнің өзіндік құнын ... ... ... олар ... ... өлшеуіші болып саналады,
әдетте, өнімнің сәйкес түріне ... ... ... ... және заттай бейнеленетін өнім өндіру жоспарында қабылданған
өлшем бірліктеріне сай келуі тиіс.
Өндірілетін өнім, ... ... ... ұйым-дастыруды
сипаттаудағы айырмашылықтар практикада қолданылатын калькуляциялық сан
түрлілікке экеледі. Ұқсас ... ... ... барлық жиынтығы жеті
топқа тоғысады, олардың ... ... ... ... ... бірліктер бұл өнім жоспарланатын, есептелетін және
тұтынушыларға өткізілетін ... ... ... ... ... метр, текше метр, шаршы метр, литр және т.б.) сәйкес
келеді.
Ірілендірілген заттай (натуралды) бірліктер ... өнім ... ... үшін ... ... бір ... 100 пар аяқ
киімі, белгілі бір түрдегі шойынның тоннасы, дербестенбеген ... ішкі ... ... ... ... текше метрлері
және т.б.) өнімнің ... ... ... ... үшін ... ... ... бірліктер өнімді калькуляциялау үшін ... ... ... ... ... ... ... спирт, қүрамында
пайдалы заттары бар минералды тыңайткыштар).
Құндық ... - ... ... бағадағы косалқы бөлшектер 1000
теңгелік құны, шығару немесе өткізу ... 1 ... ... ... ... ұйым бөлімшесінің өнімін калькуляциялау үшін
қолданылады (1 нормасағат, 1 ... ... ... пен ... кызмет калькуляциялық бірлік ретінде,
әдетте құрылыспен, жөндеумен, көлік қызметін көрсетумен және ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш калькуляциялық бірлік ретінде
біртекті ... ... ... ... шаққандағы шығындарды
салыстыру үшін (трактор өндірісінің шығынын қуаттылық, бірлігіне, пресс
өндірісінің ... ... ... ... қолданылады.
Калькуляциялық бірліктердің сан түрлілігі накты жағдай үшін негізделген
әдісті талап етеді. Калькуляциялық бірлік сәйкес тұтыну құнын көрсетуге, әр
түрлі кәсіпорындармен салыстыруға ... баға ... ... ... және ең аз ... ... өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау үшін ... ... ... ... бірлікті таңдау
жөніндегі ұсыныстар әдетте салалық нүсқауларда келтіріледі.
Калькуляциялауға ең алдымен қатысы бар өндірістік ... ... ... ... ... ... табылады. Өндірістік
есеп жүйесінде белігілі бір үлгімен дайындалған ақпарат негізінде ... ... ... кажетгі процесс болып шығатын өнімнің
өзіндік құны калькуляциялануы мүмкін,
Бұрын ... ... ... бір ... - өзі ... ... мен ... өнімдердің қорын бағалауды көздейтін, ол өндірісішілік
мақсат пен ішкі есептілікті жасауға, сондай-ақ пайданы аныктау үшін ... Бұл ... ... ... ... ... бойынша көптеген басқару міндеттерін шешу үшін жарамды ақпарат
болмайтын.
Калькуляциялаудың ... ... ... ... ... ара ... ... тендестірген.
Олардың мазмұнындағы ақпарат тек дәстүрлі міндеттерді шешуге жол ... ... ... ... ... салдарларын болжауға
мүмкіндік береді:
• өнімді ары карай ... ... ... ... ... колайлы бағаларын белгілеу;
• шығарылатын өнімнің ассортиментін оңтайландыру;
• жұмыс істеп тұрған ... мен ... ... жаңартудың
мақсатқа сәйкестілігін;
• басқару жеке құрамының жұмыс сапасын бағалау. Қазіргі заманғы
калькуляциялау ... ... ... ... ... жоспарды
бағалау негізіне сүйенеді. Нақты калькуляциялау ... ... ... жоспарлы тапсырмалардан ауытқу себептерін талдау және өзіндік
құнды кейінгі жоспарлау үшін, жаңа техника мен ... ... ... және т.б. ... ... ... ... үшін
колданылады.
Калькуляциялау трансферттік баға белгілеуге негіз болып қызмет етеді.
Трансферттік (ішкі) баға бір ... ... ... ... ... ... ... сатып алушыларға өз бетінше ... ... ... ... ... ... көкейкесті маңызға ие болды. Бұл
жағдайда ұйымның жалпы қаржылық жағдайы трансферттік бағыны дұрыс қалып-
тастыруга байланысты ... ... ... ... ... ... ішінде
толығымен тұтынылатын болса, трансфертті бағаның шамасы таза есептік және
тұтастай кәсіпорынның каржылык жағдайына әсер етпейді.
Сондықтан, ... есеп пен ... ... өзіндік құнын
ғана емес, тұтастай «JPK Corporation» ЖШС-нің басқару жүйесінің ... ... ... ... ... оның объектісі мен тәсілдері
Калькуляция өнімнің сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін бақылауды ... үшін ... рөл ... ... ... ... бабы ... (шығындар есебі өнім түрлері бойынша ғана
емес, есептік басқа ... ... ... мүмкін болса да)
бойынша, өндірілген өнімнің, жұмыстың және ... ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау болып табылады.
Өзіндік ... ... ... ... ... ... ... өнімнің (жұмыстың, көрсетілген қызметтің) өзіндік құнын
есептеу. Ол ... ай ... ... ... ... ... есепке
алғаннан кейін есептеледі.
Басқару есебінде ай ... ... ... ... ... құны ... ... егжей-тегжейлендірген көрсеткіштері мысалы өнімнің жеке
түрлерін тауарлық ... ... ... бұйым бірлігінің өзіндік құны
калькуляцияланады.
Өнімнің (орындалған жұмыстың, көрсетілген қызметтің) өзіндік ... ... ... ... ұйымдары 7 "Тауарлық-материалдық
қорлар есебі" бухгалтер есеп ... және оған ... ... қатар "Қорлар" ҚЕХС-ын басшылыққа алады. Өндірістік
құнды калькуляциялауда қолданылатын өндіріске босатылған ... ... ... ... ... шығыстарды бөлу әдістері
және ұйымның есеп ішінде өзгеріссіз қолданылуы керек.
«JPK Corporation» ЖШС-нің басшылығы нарыққа көшу ... ... ... ... басқару шешімдерін қабылдау үшін кәсіпорынның
қызметіне үнемі талдау жүргізіп бұруға тиіс, ол үшін көрсеткіштер қатарынан
алынатын бастапқы ... ... ... бірі-өзіндік құн.
Өнімнің өзіндік құны - оның шығару мен ... ... ... ... ... ... өнімнің (жұмыстың, көрсетілген қызметтің)
өзіндік құны өндіріс процесінде табиғи ресурстарын, материалдарды, отынды,
энергияны, ... ... ... ... ... ... ... оны өндіру мен өткізуге шыққан шығындардан
жиналады.
Өнімнің өзіндік құнына мыналар ... ... өнім ... шығатын еңбек, қаржы және еңбек керек-
жарақтары шығындары (өндірісті дайындау мен игеру шығындары, өндірісті
технологиясы және ... ... және ... ... ... ... ... ету бойынша шығыстар; кадр
жинақтау, дайындау және қайта даярлаумен байланысты шығыстар; салықтар,
өндірісті ... ... және ... ... өткізуге: буып-түю, орау, сақтау, тиеу мен тасымалдауға;
делдалдық қызметке ... ... ... мен ... ... шығындармен байланысты шығыстар;
... осы ... ... мен ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнына кіргізу жолымен орнын толтыру жай ұдайы
өндірісті ... ... ... ... ... шығындар, тамыр
жіберген ағашқа суға төлеу) қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... құнына
ақаудан, жұмыстың өндірісішілік себептерге ... ... ... ... ... ... кем шығуы, өндірістік ... ... ... алуға байланысты еңбекке қабілеттілігін жоғалту
салдарынан жәрдемақы төлеу де кіреді.
Басқару есебі жүйесінде өзіндік құнды ... ... ... тым
реттелмеген. Бұл өзіндік құн салық салу мақсаты үшін емес, ... ... ... түсінігі болуы үшін есептеледі. Сондықтан бұл есеп
жүйесінде өзіндік құн шоттарының әр түрлі тәсілдері ... ... ... ... ... ... Corporation» ЖШС үшін өз шығындарын басқару мүмкіндігі болуы,
өзіндік құнға ықпал ете алуы өте ... яғни ... ... ... анық сенімді ақпарат қажет. Дәл осындай ақпарат бухгалтерлік басқару
есебі жүйесінде пайда болады.
Өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... ... әдебиетте оның мынадай түрлері дәстүрлі бөлінуде:
... - ... ... мен жалпы өндірістік шығыстарды
біріктіреді; ... ... ... цехтың шығындарын сипаттайды;
• өндірістік - цехтық өзіндік құн мен жалпы шаруашылық ... және өнім ... ... ... ... ... өзіндік құн — коммерциялық және өткізу шығыстарына ұлғайған
өндірістік өзіндік құн. Өндіріс пен де, өнім ... де ... ... ... біріктіреді.
Толық өзіндік құнның ... ... ... ... ... ... ... ЖШС-нің бұйымының өзіндік құн элементтері
Сатуға өндірілген және дайындалған өнімнің толық өзіндік құнын ... ... ... ... ... ... шығындар + материалдар + қосымша
шығыстар = Өндірістік өзіндік құн + ... ... + ... = ... % толық өзіндік құны =
Сатылым (келісімшарттық) құны.
Жеке және ортасалық өзіндік құн бөлінеді. Жеке ... құн ... өнім ... ... ... орташа салалық - сала
бойынша бұл бұйымды өндіруге ... ... ... ... және нақты өзіндік құн болады. Жоспарлы өзіндік құнның есебіне
ондағы кезең жоспарында қарастырылған өнімді дайындауға кәсіпорынның ең көп
шамада мүмкін боларлық ... ... ... ... құн шыққан өнімге іс
жүзінде нақты жұмсалған қаражаттың мөлшерін сипаттайды.
Калькуляциялағанда шығындар есебінің объектілері мен өнімнің өзіндік
құнының ... ... ... ... ... ... ... аналитикалық есеп ұйымдастыратын ... ... ... ... табылады. Кәсіпорын калькуляциялайтын өнімнің, орындалған
жұмыстың, көрсететін қызметтің түрлері ... ... ... ... ... ... ... түріне, меншік мөлшері
мен пішініне (формасына) қарамастан, ... бір ... ... ... объектісі - өзіндік құнды басқару мақсаты үшін
өндірістік ... ... ... мақсатты есеп жүйесінде есеп объектісінің екі тобын ... ... мен өнім ... Бұл ... ... ... шығын пайда болған орындар, жауапкершілік орталықтары, шығын
баптары, өндірістік қызмет факторлары, біртекті өнім түрлері немесе топтары
жатады.
Бұлар ресурс ... ... ... еңбек керек-жарақтары мен
қызмет ету шығындары, ... ... ... ... ... бөлу ... ... жеке элементтер арасындағы байланысты
анықтайды және ресурстарды ... ... және ... ... бақылауды қамтамасыз етеді.
Шығын есебі объектілері бойынша топтасқан ақпарат басқарма ... ... және ... ... пен ... өнім ... ... және барлық шығарылғандардың да, кейбір өнімдерді де калькуляциялау
үшін де негіздеме болып қызмет етуге тиіс.
Калькуляциялау объектісі - белгілі бір ... ... пен ... ... ... өнім, әр түрлі дайындық деңгейіндегі кейбір ... ... ... объектілерінің негізгі номенклатурасын әрбір кәсіпорын
өндіріс ... өнім ... мен ... ... ... бұйымда бірегейлену деңгейі және ... қай ... ... ... да ... ... ала отырып, жасайды.
Көбіне калькуляциялау объектісін шығынды көтерушілер деп атайды.
Өнеркәсіптің ... ... ... ... ... болмаса (мысалы, энергетика, мұнай және т.б.), шығын ... ... ... тура ... жекелеген данамен, шағын сериялармен, жаппай өндірістегі бұйымның
кейбір түрлерін дайындауға, бір ... ... ... және біртекті жұмыстарды орындауға қатысты.
Технологиялық процесс сатыларға (бөлістерге) бөлінетін өндірісте мұндай
сәйкестік байқалмайды. Мысалы, тоқыма өнеркәсібінде - иіру, тоқу, ... ... ... ... ... ... ал ... өнім, яғни мата-
калькуляциялау объектісі ... ... ... үшін ... ... ... және ... ресурстарды қолдану дәрежесін өндірістік процестерді
ұйымдастыру мен ... ... ... шыққан шығыстары, басқару шығындарын
шығын есебі объектілері ретінде көрсету ортақ болып табылады.
Басқаша ... ... ... объектілерін таңдау өндіріс технологиясының
ерекшеліктеріне, өндірісті ұйымдастыру түріне, кәсіпорынды ... ... ... техникалық параметрлерін, ішкі өзара қарым-
қатынастарды және т.б. байланысты. Сипаттау әр түрлі және ... ... ... ... ... кәсіпорын жеке жасайды.
Машина жасау жеңіл өнеркәсіп, қара және ... ... ... және
басқалар өнімнің үлкен номенклатурасымен, бұйымның ... ... ... ... сипатталады. Бұл салалар калькуляциялық
объектілерді шығарылатын ... ... ... ... ... бірдейлігімен, біртекті шикізат
пен материалдардан, бірдей жуык деңгейдегі материал сыйымдылығымен ... ... ... ... бөлшектер, тетіктер, жартылай
өнімдердің бар болуымен сипатталатын өнім ... ... деп ... бір калькуляциялау объектісіне топтастыру принциптерін сақтау
өзіндік құнды қалыптастыру талаптарына жауап беретін ... шарт ... ... ... мен ... ... қалыптастырудың
жалпы принциптері өндіріске арналған шығын есебі процесі мен калькуляциялау
процестерінің бірлігімен негізделген. Жалпы алғанда өндірістік шығындардың
басқару ... ... ... екі басты топтары: бөлімшелер мен
өнімдер, бойынша шығындарды бөлуі тиіс.
Калькуляциялау ... ... ... ... ... ... ... байланыстары бар. Алайда ол
жай өлшем бірлігі ... ол ... ... ... мен тұтыну
құнын сипаттайды.
Кез келген кәсіпорында калькуляциялау мынадай принциптерді ... ... ... ... объектілерін, калькуляциялау
объектілері мен калькуляция бірліктерін белгілеу. Көп ... ... мен ... объектілері сәйкес келмейді.
Қосымша шығыстардың бөлу тәсілін таңдау өнім (жұмыс, ... ... ... ... дұрыс есептеу үшін өте маңызды. Оны
кәсіпорын дербес жасайды, есеп саясатында жазылады және ... ... ... ... ... кезең бойынша шектеу. Оның мәні операциялардың бухгалтерлік
есепте жасалған сәтінде көрсетілуінде және олар ... ... ... ... ... шығындар мен күрделі қаржы бойынша жеке-
жеке есеп.
Шығын есебі мен калькуляциялау тәсілдерін таңдау - өндіріске шыққан
шығындардың ... ... ... калькуляциялық объектілері мен
калькуляциялық бірліктерді есептеу амалдары бойынша жинақтау.
2.3. Толық және ... емес ... ... ... «JPK ... ... ... шығындар есебінің жүйесін
өнімнің (жұмыстың, көрсетілген қызметтің) өзіндік ... ... ... ... ... онда шығындарды толық, толық емес, шектеулі енгізу
жүйесін бөлуге болады.
Толық емес ... ... ... ... "директ-костинг", ал толық
өзіндік құнды - "абзорпшн-костинг" деп атайды.
Шығын түрлері бойынша тікелей және жанама шығындар ... ... ... ... сәтінде нақтылы қандай түр мен өнім көлеміне ... ... ... ... пен ... ... ... осы өнімді дайындаумен ... ... ... осындай шығындарға мысал болып табылады.
Бұл кезеңде тікелей шығындардың шығарылатын өнім ... ... ... ету үшін ... ... осылайша ұйымдастыру
ерекше маңызды. Бұған екі түрлі амалмен - тапсырыстық және бөлістікпен
жетеді.
Өнімді ... де, ... ... те ... жаққа шығару" деп
аталады) шығара алады. Сондықтан тікелей шығындар негізгі ... ... ... ... да, 8000 ... ... және 8030 "Қосалқы өндіріс"
бөлімшесінің шоттарында жиналады. Және де екі жағдайда есептің қай ... ... ... ... жоқ. ... ... қажет болса, негізгі
өндіріс бойынша бөлістік ... ал ... ... - ... ... ... ... Бұл жердегі ой, қисын (логика) қарапайым:
негізгі және қосалқы өндіріс әр ... ... ... ... ... ... ... қосалқы өндіріс - қазандың) жатуы мүмкін, есеп әдістің де,
дәл осы салаға ең ... ... ... өзіндік құнды калькуляциялау. Біздің тәжірибемізде толық өзіндік
құнды ... ... ... ... Толық өзіндік құн бойынша
есепте шығындар тұрақты, өзгермелі, тікелей және жанама делініп ... ... ... мен ... ... ... ... кіреді. Өнімге тікелей жатқызуға болмайтын шығындарды әуелі
жауапкершілік орталықтарына бөледі; сосын ... бөлу ... ... ... ... көшіреді.
Есепте шығындар объектісіне бірден жатқызылуы мүмкін тікелей шығындар:
1) ... ... ... ... өтеудің тікелей шығындары;
3) еңбекті өтеуден аударымдар.
Тікелей материалдық шығындарда өндіріске ... ... ... ... құны ... толық өзіндік құнын есептегенде, оған жанама шығындар кіреді,
оларға бұл жағдайда кезеңнің қосымша шығыстарын жатқызады. ... ... ... ... жеке ... ... ... кезең соңында
бөлудің белгілі бір базасына ... ... ... өзіндік құнына кіреді.
Негізгі өндірістік жұмысшылардың еңбекақысы, ... ... ... ... бола ... ... ... орындаудың, қызмет көрсетудің толық өзіндік
құнына байланысты өндірудің, ... ... ... ... толық өз
құнына байланысты шығындардың ... ... ... ... сондай-ақ негізгі өндірісті басқару мен қызмет етуге байланысты
қосалқы өндірістің шығыстары; жанама шығындар мен ақаудан ... ... ... ... ... ... ... шығындар 8010 "Негізгі
өндіріс" шоты дебетіне, 8011 "Материалдар", 8012 "Өндірістік жұмысшылардың
еңбегін өтеу", 8013 "Еңбекті өтеуден аударымдар", 8014 ... ... ... ... Қосалқы өндірістің шығыстары 8030
"Қосалқы өндіріс" шоты ... 8031 ... 8032 ... ... өтеу", 8033 "Еңбекті өтеуден аударымдар", 8034
"Қосымша шығыстар". шоттарының кредитінен алынып, ... 8040 ... ... ... 8014 және 8034 ... ... ... жататын үстеме шығындар ... ... ... ... өзіндік құнына 7210 мен 7110 шоттарында ескерілген кезең ... ... ... ... ... ... өзіндік құны
сомасы 8010 "Негізгі өндіріс" шоты кредитінен 1320 "Дайын ... ... ... ... ... ... орындалған жұмыстың, көрсетілетін
қызметтің) өзіндік құны" шоттарының дебетіне ауыстырылады.
Толық өзіндік құн негізінде кәсіпорын басшысы ... ... ... ... оны ... мақсатқа сәйкестілігі туралы тиісті
тұжырымдар жасайды.
Толық өзіндік құн ... ... ... ... ... ... жақтары мен олқылықтары бар.
Толық өзіндік құн ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп пен салық салу ... ... ... ... және ... өнімнің құнын
байыпты бағалау. Есептеудің бұл жүйесінің елеулі олқылықтарына ... ... ... ... оны ... ... ... емес
(нәтижесінде өнімнің жеке түрлерінің тиімділігін бұрмалау болады) шығындар
кіреді;жанама шығыстарды есептен ... ... болу ... ... ... объектілерінің өзіне тән даралығы
жоғалады; өнімге сұраныс азайғанда, қоймадағы дайын өнім ... ... ... ... ... ... ... жоспарлы пайда алдын-
ала қарастырылады, шын мәнісінде ол ... ... ... ... ... ... байланысты шығындар тәртібінің сипатына назар
аудармау салдарынан шығындарды талдау, бақылау және ... ... ... ... ... ... есепте өзгермелі шығындар
қарастырылады).
Негізгі материалдың шығындар тікелей шығындардың (қосалқы ... ... ... ... ... ... ... табылады.
БЕС-на сәйкес материалдардың нақты өзіндік құны олардың сатып алу
шығындарына негізделіп, анықталады, ... ... ... ... пайдаланғаны үшін процент төлеу, жабдықтаушы ... ... ... ... биржаларының көрсеткен қызмет құны, кеден, баж
салығы, басқа ... ... ... ... мен ... кіреді.
Шығын баптарын көрсететін негізгі материалдардың құнын бағалау үшін
дәстүрлі есеп саясатында төрт тәсіл ... ... ... құн
бойынша; сатып алу уақыты бойынша, бірінші келген материалдың ... ... ... ... ... алу ... ... өзіндік құн (ЛИФО).
ФИФО тәсілі бойынша материалдардарды бағалауда: "бірінші келдің,
бірінші кеттің" ... ... Бұл ... ... ... ... қарамастан, алдымен, бірінші сатып алынған партия
бағасы бойынша, содан екінші партия бағасы ... ... ... ай ... ... ... ... саны алынғанша,
есептен шығарыла береді.
ЛИФО тәсілі бойынша материалдарды бағалаған ... ... ... ... ... қолданылады. Бұл тәсілде өндіріске ең алдымен соңғы
сатып алынған партия ... ... ... ... содан кейін алдағы
өткен партия бағасы бойынша шығыстың жалпы санына дейін материалдар есептен
шығарылады.
Материалдарды бағалаудың ... ... ... ... ... ... тек кана ... бойынша емес, жеке
партиялар бойынша да ұйымдастыруға бейімдейді.
Орташа өзіндік құн тәсілін пайдаланғанда, материалдық қорлардың өзіндік
құны ... ... ... бар ... және осы ... сатып алынған
барлық материалдардың орташа өзіндік құнына тең болады.
ФИФО мен ЛИФО тәсілдері бойынша материалдарды бағалау мысалы ... ... ... Corporation» ЖШС-де материалдарды ФИФО мен ЛИФО тәсілдерімен
бағалау
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| ... |бағасы, теңге |теңге |
|Материалдардың ай басындағы |1600 |10 |16000 ... | | | ... ... материалдардың | ... | ... ... |2100 |10 |21 000 ... ... . |7000 |8 |56000 ... ... |1000 |13 |13000 ... ... жиыны |10 100 |- |801000 ... бір айда жұм- | ... | ... ФИФО ... ... |3700 |10 |37 000 ... партия |7000 |8 |56000 ... ... |400 |13 |5200 ... ... | | | ... ... ... |11 100 |1 |98200 ... ЛИФО ... ... | | | ... ... |1000 |13 |13000 ... ... |7000 |8 .. |56000 ... ... |3100 |10 |31 000 ... айдағы жиыны |11 100 |- |1 00 000 ... ай ... | | | ... | | | ... ФИФО ... ... |600 |13 |7800 ... ЛИФО ... ... |600 |10 |6000 ... ... ... бір айда ... материалдарының жалпы
саны, шартты түрде 11 100 дананы құрайды.
Материалдарды бағалаудың жоғарыда келтірілген ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
ФИФО тәсілі материалдарды хронологиялық тәртіппен түсуіне сәйкес
партияның өзіндік құны ... ... ... ... ... ... өндіріске босатылған ресурстардың өзіндік ... ... ... ... ... сондықтан, негізгі іс-қызметтін қаржылық
нәтижесін ... және ... ... ... себепті болады.
Бұл тәсілді күрделі қаржыны өзіндік қаражаты есебінен іске ... және ... ... салық бойынша тиісті ... ... ... ... ... келеді.
ЛИФО тәсілі соңғы партиялардың өзіндік құны бойынша материалдарды
бірінші кезекте есептен шығаруды көздейді. Ол ... ... ... ай ... ... азайтуды, яғни пайданы төмендетіп,
өтімділікті нашарлатуды қамтамасыз етеді. Оны салықтың жеке түрлері бойынша
(пайдаға салық, мүлікке салық және т.б.) ... ... ... ең ... ... ... етіп қоятын ұйымдарда қолдану ұсынылады. Бұл ... ... ... құн тәсілі босатылатын ресурстары орташа сатып алу
өзіндік құны бойынша ... ... ... Ол ФИФО ... ЛИФО ... салыстырғанда, салық салынатын база мен өтімділікке
ықпал ету тұрғысынан орынды болып табылады.
Материалдарды есептен шығару ... ... ... ... ... Corporation» ЖШС-де есепті кезең ішіндегі материалдың жалпы нақты
шығысы (тікелей шығыстардың бірінші ... ... ... ... = 0НП + ... РФ- ... кезең ішіндегі материалдың нақты шығысы;
Онп - есепті кезең басындағы материалдың ... ... ... бойы ... ... құжатпен
растау;
В- есепті кезең бойы материалдың ішкі ауыстырылуы
(материалды қоймаға қайтару, басқа цехтарға беру және т.с.с.);
Окп - ... ... ... анықталатын есепті
кезең соңындағы материалдың қалдығы.
Әрбір бұйымға шыққан нақты шығысты норма бойынша шығысқа сәйкес ... ... ... жұмысшылардың еңбек ақысы тиісті ауда-рымдарымен
бірге тікелей шығыстардың екінші ... ... ... ... ... ... ақы төленетін түріндегі еңбеккерлердің
еңбекақысы есептеу үшін жұмыс істелген уақыт есебі ... ... ... ... ... түрі ... - кесімді ақы алушы
жұмысшы (сдельник) ... ... әр ... ... ... Ұсақ сериялы және жеке өндіріс жағдайында жұмысшылардың өнімділігін
есептеу бойынша кесімді жұмыс наряды; сериялық өндірісте ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Әрбір жұмысшының ауысым немесе есептелетін кезең ... ... үшін ... және ... өндірісте ауысым немесе есептелетін
кезең соңындағы өнделмеген бөлшек немесе құрастырылмаған бұйым ... ... ... ... ... ... ... немесе бөлшек қалдығы ретінде, бөлшек санына көбейтілген, ауысым
ішінде жұмыс орнына берілгеннен минус ауысым соңына дейін өңделмеген ... ... ... ... ... ... есептелген
әрбір жұмысшының өнімділігі өнімділік есебі рапорты немесе тізімдемесімен
рәсімделеді.
Кесімді бағаны нақты іс-жүзінде жеткен өнімділікке көбейткенде кесімді
ақы ... ... ... ... ... шығындар нақты объектісі белгісіз болған жағдайда үстеме
шығындарына жатқызылады.
Кезең ... ... да ... деп ... ... өйткені
олар өнімнің толық өзіндік құнын калькуляциялауға қатысады және ... тура ... ... шығыстарына жатқызылуы мүмкін.
Қосымша шығыстар өндірістік бөлімшелерде, учаскелерде, цехтарда,
өндірістерде, бөлістерде пайда болады. ... ... ... және ... ролі ... ... байланысты.
Бұл шығыстардың мөлшерлері көбіне өндіріс көлеміне байланысты, қосымша
шығыстардың екінші тобы - ... ... ... бұлайша айтуға болмайды,
олар өндірісті ұйымдастырумен және ... ... ... сондай-ақ жалпы
ұйымды басқарумен байланысты.
Қосымша шығыстардың аналитикалық есебі кәсіпорынның бөлімшелері
бойынша, ал ... ... - ... шығыс номенклатурасы бойынша
жасалады. Шығыстардың баптары 7 "Тауарлық-материалдық ... ... ... және ... ... ұсыныстарда қарастырылады.
7 бухгалтерлік есеп стандарттары ... ... ... ... ... ... алынған материалдар, оның ішінде транспорттық-
дайындау шығыстары; ... ... ... табиғи шикізат; сатып
алынған бұйымдар; ... ... ... ... сыртқары ұйымдар
орындаған өндірістік ... ... мен ... ... ... ... ... қорларды қоймаға дейін
жеткізу бойынша ... ... ... байланысты іссапарға шыққан шығыстар; қосалқы материалдар, отын,
сатып алынған материалдардың барлық ... ... ... ... құны ... тасталады;
2) қызметкерлердің еңбегін өтеу;
3) еңбек өтеуден заңнамалар белгілеген мөлшерлеме ... ... ... негізгі құрал-жабдықтарды жөндеу;
5) ... ... ... мен ... ... амортизациясы;
6) коммуналдық қызмет;
7) жал төлемі;
8) ... ... ... ... ... ... түрлерін арнайы тізімдемеде көрсетуге
мүмкіндік береді. Әрбір баптың ішінде нақтылау мақсатымен шығындарды ... үшін ... ... ұйымдастыруға болады.
Әдетте ұйымдарда өндіріс басшылары мүмкін болатын шығындар мөлшерін
біліп, дәлелді шешім қабылдауы үшін ... ... ... ... ... бөлу процесі үш элементтен тұрады:
• шығындарға қатысты объект таңдалады;
• объектіге жатқызылған шығындар ... және ... ... ... ... ... ... бөлу базасы
таңдалады.
Бөлу тәсілдері ерікті түрде бухгалтер-талдаушының ұйғарымы бойынша
таңдалады. Бөлу ... ... ... ... бөлімшенің қосымша
шығыстарына неғүрлым сәйкес келетін көрсеткіш таңдалады.
Үстеме шығыстарды таңдаудың маңызды принципі осы өнім ... ... ... ең жуық болу ... ... ... аналитикалық есебі шығыстардың тобы бойынша, ол топтың
ішінде - ... ... ол ... ... ... ... мүмкіндік береді.
7 БЕС-да кезең шығыстарының өнімді өткізумен ... ... ... ... ... және еңбекақыға байланысты төлемдер бойынша;
• тауар өткізумен шұғылданатын қызметкерлердің еңбек ... ... ... ... ... ... тасу ... өткізу және басқа делдалдық ... ... ... ... ... ... өткізу орындарындағы тауар-
• ларды сақтауға арналған бөлмелерді ұстау бойынша;
• жарнамаға: өткізу нарығын жете білу бойынша;
• белгіленген мақсаты ұқсас ... ... және ... ... - өндірістік процеспен байланысты емес
шығыстар жатқызылады:
- жалақы, ... ... және ... ... ... ... жеке ... еңбек қорынан әлеуметтік салық
аударымдары;
- лауазымды қызмет ... ... ... ... ... ... ... бөлмені ұстау;
- күмәнді борыштар бойынша резерв сомасын есептеу;
- айыппұл ... ... ... ... шарттарын
- орындамағаны үшін төленетін айып (неустойка);
- белгілеуі бойынша ұқсас шығыстар.
Кәсіпорынды басқаруға шыққан шығыстар мемлекет ... ... ... ... ... ... кейбіріне (іссапарға шығындар,
өкілдік шығындар, қызметтік ... ... және т.б.) ... ... пен ... ... ... белгіленген.
Бір ай ішіндегі жалпышаруашылық шығыстар тізімдемеге жазылады, бұл
оларды ... ... ... ... ... және ... ... құнды калькуляциялайтын болғандықтан олар әр айдың соңында толықтай
есептен шығады. 8040 "Үстеме шығыстар" мен 821 ... және ... ... ... ... ... бастапқы құжаттар негізінде
өнімнің нақты ... ... ... емес ... ... ... ... қызмет екені үшін банкіге ... ... ... біліктілігін арттыруға шығындар және т.б. жанама
шығындар кезең ішінде шыққан өнімнің барлық көлемінің өзіндік құнына кезең
ішінде ... ... ... көлемінің өзіндік құнына ғана ... ... ... ... ... ... бөлімшелер бойынша
(жөндеу, транспорттық, энергетикалық цех және т.б.) ... ... ... ... ... калькуляция объектілері тұрғысынан яғни
шығарылатын өнім номенклатурасы тұрғысында ұйымдастырылады:
• қосалқы өндіріс шығындарын өнім ... ... ... ... ... ... өнім ... бойынша бөлу - өндірістік
өзіндік құн жасау;
• жалпы шаруашылық шығыстарды өнім түрлері ... бөлу ... ... ... (дайын өнімнің өзіндік ... ... ... өнім ... ... бөлу - толық өзіндік
құнды (өткізілген өнімнің өзіндік құнын) ... ... ... ... өнімнің өткізу құнын анықтаудың соңы болып
табылады ол атқарылған соң және ... ... 6010 ... ... жұмысты, көрсетілген қызметті) өткізгеннен түскен кіріс",
шотына кредиттеледі, бұған 7110 ... ... ... ... ... өткізу бойынша шығыстар", 7210 "Жалпы және ... және 7310 ... ... ... және ... ... ... шоттарда жинақталған.
Өзгермелі шығындар бойынша өзіндік құнды калькуляциялау мен ... ... ... ... Шығындарды өнімнің (орындалған
жұмыстың, көрсетілген қызметтің) ... ... ... ... ... өзіндік құн есебінің жүйесі шығындарды тиімді басқаруға қажетті
ақпаратпен толық ... ... ... ... практикада
"директ-костинг" шектеулі өзіндік құн есебі жиірек қолданыла ... ... ... ... бойынша толық емес, шектеулі өзіндік құн
жоспарланатын және ескерілетін ... ... ... ... бірі деп ... ... Бұл жағдайда өзіндік құн тек өзгермелі
шығындар бөлігінде ғана ... және ... ... ... ... ... ... енгізілмейді, оқтын-оқтын есепті
кезең ішіндегі қаржылық қорытындыларға есептен шығарылады. ... ... ... қорлар, қоймадағы дайын өнім қалдықтары және
бітпеген өндіріс ... ... іс ... қолданған алғашқы кезеңдерде өзіндік құнға тек
тікелей шығыстар кіргізілетін, ал жанама шығыстардың барлық түрлері тікелей
қаржылық қорытындыларға есептен шығарылатын. Сондықтан мұндай жүйе ... ... ... ... ... ... атқа ие болды. Кейіннен
"директ-костинг" өзіндік құн тікелей өзгермелі ... ... ... ... ... шығындар бөлігінде де есептелетін есептік жүйеге
өзгеріп, айналды, ауысты. Соған орай атауда біраз шарттылыққа жол ... ... құн ... ... ... ... ... шығыстар есепке қатыспайды. Мұндай шығыстар өнім түрлеріне
бөлінбей, жалпы сомамен өткізілген өнімнің ... ... ... және ... кезең соңында сенімді ... ... ... үшін ... есептен шығарылады.
"Директ-костинг" жүйесінің негізіне салынған басты принцип - өзгермелі
және тұрақты шығындарды жеке есептеу мен ... ... ... ... деп ... жүйе ... елдерде әр түрлі аталады. Германия мен Австрияда "бірен-
саран шығын есебі" немесе жабу сомасы; Ұлыбританияда - "маржиналды ... ... ... ... термині қолданылады.
"Өзгермелі", "тұрақты", "жартылай өзгермелі", "жартылай тұрақты"
терминдері өндірістік қызмет ... ... ... ... ... қажет болған жағдайларда қолданылады. Тұрақты және өзгермелі шығындар
арасындағы айырмашылықтарды айқындағанда қарастыралатын уақыт ... ... Ұзақ ... ... үшін ... жыл ... шығындар
өзгермелі болады. Қысқа уақыт (бір жыл) үшін шығындар ... ... ... ... ... болады. Бұл жиынтық өзгермелі
шығындардың өндіріс көлеміне желілік байланыстың барлығы ... ... ... - ... алғанда өндіріс көлемі өзгеруіне тура
сайма-сай өзгереді, бірақ өнім бірлігіне шаққанда ... ... ... ... ... электр энергиясы) тұрақты
болып табылады.
Тұрақты шығындар өндіріс көлеміне қатысты өзгермейді, ... ... ... ... ... көпшілігі жартылай өзгермелілерге (араласқа), біреуі
үлкен деңгейде, басқалары өз деңгейде өндіріс көлеміне байланысты қатысты
болады.
Өзгермелі шығындардыңтүрлері:
... ... ... ... ... максаттарга жұмсалатын. Тұрақты шығындарға:
• жалпышаруашылық мақсаттагы ... ... ... ... еңбекақысы;
• жал төлемі;
• басқару шығыстары басқа баптарының көпшілігі (басқару құрамына
транспорттық ... ету, ... ... ... және ... яғни ... өзгермелі, жартылай тұрақты шығындарға:
• материалдық-техникалық қызмет ету;
• телефон шығындары;
• жылытуға ... ... ... ... мәні ... ... мен өндіріс көлемін шығын және кірістермен байланыстыру
арқылы ... ... ... ... Бұл үшін (жеткілікті
дәрежеде шартты түрде) ... ... ... ... және ... ... тұрақтыларға бөледі.
Өндірістік шығыстарды саралау ... ... ... ... ... ... анықтауға және осы негізде өзіндік құнды
басқаруға мүмкіндік береді.
Тікелей шығындарды ... ... ... ... ... ... - жеке шотта жинайды және олар пайда ... ... ... қаржылық нәтижелеріне есептен шығарады. Егер әрбір бұйым бойынша
түсім сомасынан ... ... ... ... онда осы ... ... табыс (брутто-пайда) аламыз. Барлық ... ... ... ... ... ... ... жабуға арналған
пайданың жалпы сомасын аламыз.
Өзіндік құнды "директ-костинг" жүйесі ... ... ... кез ... ... ... тұрақты шығыстардың
өзгермейтін шамасын көздейді.
Осыған орай, бұл жүйенің бір қатар жорамалдары бар: ... ... ... ... ... ... шығыстардың
өндірістің кез келген көлемінде өзгермейтін шамасын алдын-ала қарастырады,
сондықтан басқару есебінде негізгі назар ... ... ... деңгейдегі менеджерлер оларға бақылауды қамтамасыз етуге тиіс.
"Директ-костинг" жүйесінің бірнеше ... ... ... ... шығындар өзгермелі шығындарға (тікелей) және
тұрақты ... ... ... ... ... ... шығындар ... ... ... ... ... көп ... жүйе ... өткізуге бейімделген. Өткізу көлемі үлкен болған сайын,
кәсіпорын ... көп ... ... өнім мен бітпеген өндірісті тек
өзгермелі (тікелей) шығындар ... ... ол ... ... ... ... іздестіруге түрткі болады.
"Директ-костинг" жүйесі жағдайында операцияларды бухгалтерлік шоттарда
көрсету тәртібі мынадай. ... ... ... бухгалтерлік
есепте 8010 "Негізгі өндіріс" және 8030 "Қосалқы өндіріс" шоттарында
жиналады. Жанама ... ... ... 8040 ... шотында жинақталады, сосын ай сайын 8014 ... ... ... және 8034 ... ... ... ... кошіріледі. Жалпы басқару мен шаруашылық шығындары бөлігіндегі
шартты-тұрақты шығыстар 7210 ... және ... ... ... ал
өткізу шығыстары бөлігінде 7110 "Дайын ... ... ... шығыстар"
шоттарында көрсетіледі.
Өнімнің, аяқталған ондірістің және ... ... ... ... ... 8010 ... өндіріс" шотынан 1320 "дайын өнім"
немесе 7010 "Өткізілген дайын өнімнің ... ... ... ... ... шоты ... ... 7210, 7310 шоттарында жиналған шартты-тұрақты шығыстар ... ... ... толығымен 5410 «Есепті жылдағы пайда (зиян)»
шотынан пайданы азайту үшін есептен шығарылады.
"Директ-костинг" жүйесінде «JPK Corporation» ... ... ... құру ... ... (кесте 8). Мұнда ескі қаржылық көрсеткіштер
бар: маржиналды табыс пен ... ... ... ... ... ... |Көрсеткіштердің атауы ... ... ... |
|1 | ... ... ... ... (В) |В = 500 |
|2 ... ... (ПЗ) |ПЗ = 300 |
|3 ... ... (М) |М = В - ПЗ = 200 |
|4 ... ... (ПР) |ПР= 100 |
|5 ... (П) |П = М-ПР= 100 ... ... ... ... көпсатылығы негізінде маржиналдық табыс
туралы есеп жатыр.
Маржиналды табыс - өзгермелі ... ... ... өнімді
сатудан түскен түсім мен оның толық емес өзіндік кұны арасындағы айырма.
Маржиналды табыс ... ... ... мен ... ... ... ... тұрақты шығындарды шегергеннен соң операциялық
пайда көрсеткіші жасалады.
"Директ-костинг" жүйесіндегі «JPK Corporation» ЖШС-дегі кірістер мен
шығыстар ... ... ... есеп ... ... ... (кесте 9).
Кесте 9
Маржиналдық табыс тәсілімен жасалган кірістер мен шығыстар туралы есеп
|№ |Көрсеткіш ... ... |
|1 ... өнім ... |2850 |
|2 ... шыгындар |1650 |
|3 ... ... (1-2 бет) |1200 |
|4 ... шығыстар |685 |
|5 ... ... ... ... (3-4 бет) |515 ... ... екі саты бар: жоғарғы - маржиналдық табыс: төменгі ... ... ... ... ... ... ... бойынша өнімнің өзіндік құнын каль-куляциялаудың
маңызды сәті шығындар мен пайданың оңтайлы ... ... ... ... ... ... талдаумен калькуляциясының
байланысы болып табылады.
Өзгермелі шығындар бойынша өзіндік құнды ... ... ... ... әр қилы ... ... ынталандыруға-елеулі
ыкпал етеді.
Стандартты "директ-костинг" - кәсіпорынның түпкілікті мақсатына — таза
пайда алуға жету жүйесі.
"Директ-костинг" артықшылықтары:
• өзіндік күнды жарым-жартылай калькуляциялаудың ... ... ... ... шы-ғынды шартты түрде бөлудің қажеттілігі
болмай қалады;
... ... әр ... ... өзгермелі шығын-дары, абсолютті
және салыстырмалы маржа бойынша салыстыру мүмкіндігі;
• шыгаруды үлғайту үшін тиімділігі мол бұйымды анықтау;
... ... ... ... және ... ... ... нәтижесінде пайда өзге-рісін бақылау мүмкіндігі;
• тұрақты ... ... ... ... үшін жағдайлар жасау,
өйткені толық өзіндік құн ... ... ... ... сомасының
бөлігі бір кезеңнен екіншісіне көшеді, сондықтан бақылау нашар-лайды;
... ... ... ... ... есеп ... тығызды бірігу-кірігу процесі жүреді;
• "директ-костинг" жүйесі принциптерін басқару ... ... ... қолдану.
Бұл жүйеде мынадай кемшіліктер бар:
• шығындарды тұрақты және ... деп ... бұл ... ... тигізеді;
• кәсіпорынның көпшілігіне толық шығындар ... ... бар ... ең ... бұйымның бағасын белгілеу үшін кажеттігі,
өйткені ұзақ мерзімді жоспардағы ... ... ... ... ... ету кджет. Толық озіндік кұн туралы мәлімет жоқ ... ... ... тәуекелділігі зор.
Сонымен, "директ-костинг" өзгермелі (не болмаса бірен-саран) ... ... ... ... жүйесі. Бұл жүйенің алқылықтары
жоқ емес, бірақ толық есеп пен шығындарды болу ... ... ... да бар. ... ... таңдау, ең алдымен сол немесе
басқа жүйені колданудың іс ... ... ... ... ... және ... ... және нормативті тәсілдері
Шығындарды және калькуляциялаудың нақты жеке нормативті тәсілдері
Есеп объектілерді ... ... ... екі ... ... ... айрықшаланатын нормативтік шығындардың ... ... және ... ... ... тәсілмен өндіріс процесінде-
ақ калькуляцияланады, нақты-есепті кезең біткен соң жете зерттеуге ... ... ... өндірістік процестің ұзақтығы есепті ... ... ... ғана мәні бар. Ұзақ ... бар ... ... ... құн жайлы айтудың қажеті жоқ, ... ... ... ... уақытты үнемдеу, норманы жасау мен ... ... ... ... ... ... ... Тәжірибеде
нормативті және нақты ... ... ... ... ... ... ... шешіледі. Мәселе мынада, ұзаққа созылатын
өндіріс көбіне бірен-саран немесе өте ұзақ ... ... және ... ауыр ... жасау, қымбат жиһаз жасау, құрылыс және т.б.) болады, ал
мұндай өндіріс үшін нормативті тәсіл тіптен колайсыз. Ол үлкен ... ... ... өнім ... ... үшін ... көп саны мен сан ... тиімді қолданылады.
Шығындар есебінің нормативті ... ... ... ... шешімді қабылдау нормалар мен шығыстар сметасын дайындау
мен үнемі түзеу жөніндегі ұйымның мүмкіндіктерін талдауға негізделуі тиіс.
Басқаша ... ... ... негізгі нормамен ... ... ... ... ауытқуы талдауды, іс
жүзіндегі норманы түзеу мен өнімді емес шығын-дарды жою туралы ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын арнайы
бөлімшенің ... ... ... ... және т.б.) бар ... ... ... есептің нормативті тәсілін енгізу ұйымға
нақты ... ... ... тәсіл де түпкілікті шотта өнімнің нақты өзіндік құнын анықтау мен
көрсетуге ... ... ... - ... ... ... ал екіншісі - нормадан ауытқу арқылы көрсетеді.
Нақты шығынды есептеу мен нақты өзіндік құнды калькуляциялау тәсілі.
Нақты ... ... - ... ... нормалар шамасы туралы
мәліметтерді есепте көрсетпей, нақты болған шығындар туралы мағлұматтарды
дәйекті ... ... ... құн ... ... өз ... кәсіпорындарда дәстүрлі
және кең тараған болып табылады және белгілі принциптерге сай жүргізіледі:
- өндіріске шыққан алғашқы бастапқы шығындарды бухгалтерлік ... ... ... көрсету; шығындарды өндіріс процесінде пайда болған
сәтінде есептік тіркеу;
- шығындарды өндіріс түрлері, шығыс сипатына, ... ... ... объектілері бойынша пайда болған жерлері, есеп объектілері бойынша
жинақтау; нақты шығындарды есеп пен ... ... ... ... көрсеткіштерді жоспарлымен салыстыру.
Есепті кезеңнің нақты шығындарының шамасы ... ... ... ... ... көбейту жолымен есептеледі. Ең ақырында
нақты өзіндік құн анықталады.
Нақты өзіндік құн ... ... ... ... қарапайымдылығында.
Алайда бұл жүйенің бірқатар елеулі кемшіліктері бар:
• толық өзіндік құн есебі шығындарды жою үшін ұсыныстар бермейді;
... ... ... ... ... ... өйткені өнімнің өзіндік құны ... ... өнім ... ... ... ... яғни өнімсіз еңбек пен материал шығындарын
шұғыл шаралар қабылдау жолымен болдырмау мүмкін емес;
• қолданылған ... ... ... бағаларын бақылау үшін
нормативтердің болмауы сондықтан, ауытқу себептерін талдау мүмкіндігі жоқ;
• бұл жүйе ... ... ... оны айқындау үшін
алғышарттар жасамайды;
... ... ... ... ... есебі, шаруашылық
фактілерін тіркеу бойынша көп артық ... ... ... етуі;
• әкімшілікке ... ... ... ... ... ... еңбек пен метериал шығындары туралы шүғыл ... ... ... "тарихи" шығындардың есебі ресурстарды пайдалануды шұғыл
бақылаудың өндірісті ... ... ... мен ... ... мен жоюды, технологиялық процестердің бұзылуын, ішкі резервтерді
іздестіру ... ... Бұл ... ... ... үшін нақты өзіндік құнының есебін қолдануды шектейді.
Сондықтан нормативті шығындардың есебі, әсіресе нарықтық қатынастар мен
бәсеке жағдайында ең озық ... ... ... құн ... мен ... нормативтік әдісі.
Нормативтік әдісті өңдеу өнеркәсіптері әр түрлі және ... ... және ... ... кәсіпорындар қолданады.
Нормативтік әдістің міндеттеріне мыналар жатады:
... ... ... ... ресурстарының ұтымсыз
шығындалуын уақытылы ескерту;
• өндірістегі резервтер мен ... ... ... негізінде өнім, жұмыс, ... ... ... ... және акша ... шығынының есептік көлемін техникалық
жағынан негіздеу жатады.
Нормативтік есеп әдісі операциялар, процестер, объектілер ... ... ... ... ... ауытқуын шамалаумен алдын ала
анықтауды ұйғарады.
Бухгалтер бұл әдісті қолдана отырып, нормативтік өзіндік құн мен ... ... ... ... ... есеп әдісінің негізгі
принциптері мыналар:
1. Кәсіпорын қолданысындағы норма мен сметаның негізінде әр ... ... ... ... ... ... ала ... принцип бастапкы технологиялық, конструкторлық, қаржылық және
әкімшілік құжаттары негізінде есептелетін нормативтік, сметалық ... ... ... ... бар ... ғана ... және басқарудың әр түрлі қажеттіліктеріне пайдаланылуы мүмкін:
өндірістік және коммерциялық процеске кететін шығынның ... ... ... және ... ... ... ... босатуды, еңбекақы қорының есеп айырысуын, қызметкерлердің
санын, басқару аппаратының шығын сметасын, бағаны ... ... ... ... ... өзіндік құнды түзетуге арналған бір ай ішіндегі
норма есебі, норманың ... ... ... бұл ... ... құнына және шаралардың тиімділігіне әсерін анықтау.
3. Норма және нормадан ... ... ... ... бір ... ... шығын есебі.
4. Сондай-ақ олардың ... ... орны ... ... ... талдау.
5. Нормадан ауытқуды және норманың өзгеруін, нормативтік өзіндік
құнның ... ... ... ... нақты өзіндік құнын анықтау.
Нормадан ауытқу есебі ... ... ... ... ... ... және ... технологиялық процесін
нормалауға қарай ұйымдастырылады. Нормадан ауытқуға материалдарды ауыстыру,
оларды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... т.б. факторлар әсер етеді.
Оның үстіне материал, енбек, энергия және ... да ... ... ... ... ... болатын өзгерістерге байланысты нормадан
ауытқулар орын алып тұрады. Барлық норма өзгерісі ... ... ... ... ... орайластырылады және олар норманы енгізу сәтінен
қолданылатын нормативтік калькуляцияда көрсетілуі керек.
Өндірістің ... ... ... ... шығын есебінің тізімдемесінде
жүргізіледі. Калькуляция объектісі біртекті бұйымдардың жекелеген түрлері
немесе тобы болып табылатындықтан ... ... шоты ... бір ... ... ... дайындау бойынша шығын есебін ашады.
Бұйымның бір түрін өндірудің шығын есебінде ... ... ... ... өзіндік құны есептік ай (кезең)
үшін норма бойынша есебі нақты шығарылған өнімнің санына ... әр ... ... ... ... ... Ал ... өнім өндірісіндегі
топтастырылған шығын есебінде шығарылған өнімнің нормативтік ... ... осы ... ... әр өнім ... нормативтік құндарының мәліметі
жасалады және бұл ... ... ... ... бойынша
ондірістің есеп тізімдемесіне жазылады.
Нормативтік шығын бойынша өзіндік құнды калькуляциялау жүйесі ... ... ... ... ... ... талдауға
мүмкіндік береді. Мысалы, әр жауапты орталықтардың ауытқуы әрбір элемент
бойынша анықталуы керек және ресурстардың бағасы мен ... ... ... ... ... ауытқудың кай жерде болғанын дәл ... ал ... ... ауытқудың себебін табу үшін аса қажетті
зерттеу жүргізеді (бухгалтер жекелеген процестегі ... ... ... ... материал бойынша ауытқуды анықтауына болады, бірақ
жауапты ... ... бұл ... зерттеп, артық шығынның
себебін табуы керек). Мұндай зерттеудің нэ-тижесі тиісті ... ... ал, егер ... норманың үдайы өзгеруінен болатыны анықталса, онда
оны өзгерту қажет. Нормативтік шығын есебінің жүйесі ... ... ... ... ... ... жауапты орталықтардың ауытқуын
шығын элементі бойынша анықтауға болады (материал, еңбек, үстеме ... ... ... ... есебі жүйесінің схемасы
Тиімді бақылауға әр жауапты орталықтардың ... ... ... ... шығындармен салыстыру аркылы кол жеткізуге ... ... ... және нақты шығындарды салыстыру өндірістің қай
кезеңінде ауытқу жіберілгенін ... ... Өнім ... ... ... ... шығын тиімді бақылауға келмейді.
Өнім бірлігінің нақты өзіндік құны шығын баптары бойынша нормативтерді
калькуляция нормативтерінен жазатын өнім бірлігінің өзіндік құн ... ... ал ... ... және ... ... ... есеп тізімдемесінде ... ... ... аяқ ... тоқыма, резина кәсіпорындарында және жоспарлы
нормалары әрекетке жакын басқа ... ... ... ... ... құнын анықтау үшін жоспарлы калькуляция қолданылуы мүмкін.
Нормативті, жоспарлы және есептік калькуляцияны жасауда шығын ... ... ... аса ... ... ... құны нормативті өзіндік құнға қосу жолымен немесе
одан есептік кезеңде ... ... ... және ... ... арқылы есептеледі.
Нормативті есеп әдісінің ... - ... ... өзіндік құны оны өндіру басталғанға шейін есептеледі. Нақты
өзіндік құн - ... ... ... ... ... құн есебінің екі
алгоритмі болуы мүмкін. Бірінші жолы - нақты өзіндік ... ... және ... ... ... түзелетін нормативтік өзіндік құн
ретінде санау (қосу немесе алу). Норманың ауытқуы мен өзгеруі бір ... ... ... ... ... ... анықталатын-дыктан идеалда
нақты өзіндік құн өнімді дайындау ... ... ... ... ... ... ... жолы - нақты өзіндік ... ... ... ... соң ... ... ... оның нормативті
(жоспарлы) шамасымен салыстыру аркылы ... Бұл ... есеп ... ... ... ... ... мүмкін, яғни оперативті шығын есебі
оның одан кейін болатын есебімен ауыстырылуы мүмкін, демек, ... ... ... барлық мағынасынан айырылады.
Нормативтік шығын есебінің әдісі мен калькуляциясын пайдалану
барысындағы ... ... ... 1320 ... ... шоты
қолданыска енеді. Шот дебеті бойынша өткізілген жұмыстың және ... ... ... ... нақты ... ... 8010 ... ... ... ... ... бойынша өткізіліп тапсырылған жұмыс, қызметтің, өндірілген өнімнің
нормативтік өзіндік құны (7010 ... ... ... ... ... ... ... құны» шотымен) көрініс табады.
Шығын есебі аталып көрсетілгендей белгіленген нормативтер ... ... ... нормативтен ауытқуы аналитикалық есепте жеке
тіркеледі.
"Стандарт-кост" жүйесі өткен ғасырдың 20-сыншы ... ... ... ... Өнім ... ... кұнын есептеу, баға белгілеу,
шығындарды оперативті басқару және бақылау үшін ... және ... ... ... ... ... апған болатын. "Стандарт-
кост" та-рихи жүйесі отандық ... есеп ... ... ... экономистері америкалық ғалым Д.Ч. Гарри-сонның 1933 жылы
аударылып ... ... ... ... ... оның ... ... университеті бұл жүйені іс жүзіне асыру және тэжірибеде
қолданудың жолдарын бөлшектеп окып-білуді қолға ... ... ... ... ... ... түрінде осы жүйені көрсету арқылы
профессор М.Х. Жебрак үлкен үлес ... ... ... есепке не болғаны емес, болуы тиіс
нәрсе кіреді, ... ... ... ... ... ... ... ауытқушылык көрініс табады.
Бұл жүйенің алдына қойган негізгі мақсаты - кәсіпорындағы пайданың
ауытқуы мен шығын есебі. Оның ... ... ... қосымша
уақыттың, еңбектің және басқа қандай да бір ... ... ... ... ... ... шығындардың мөлшерін нақты аныктау
жатады. Және де бұл нормалар кдйтадан орындалмайды. Оларды тіпті ... ... ... болғанын біл-діреді. Норманың асып түсуі оның қате
белгіленгенін көрсетеді.
"Стандарт-кост"жүйесімен нормативтік шығын есебінің әдісін ... ... ... ... береді:
• екі әдіс те ... ... ... ... ... ... есебін жорамалдайды (предпологают);
• шығынның ... ... ... ... аса ... ... кінэлі тұлғаға ... ... ... және ... ... ... өндіріс шығынына
косыл-майды.
"Стандарт-кост" шарты ағымдағы есеп нормасының өзгеруін қарастырмайды.
Нормативтік әдісте бұл қарастырылуы мүмкін.
Өндірістік шығын есебінің екі ... ... атап ... ... шығын есебі;
• стандартталған шығын есебі және одан ауытқу. Норма-стандартын
эзірлеу, өндірістің ... ... ... ... және ... ... жүйеленген
стандарттан ауытқуларды бөлумен бірге нақты шығын есебі "стандарт-кост"
жүйесі деген атауға ие болды.
Стандарт - ... және ... ... өнім ... өндіруге
кажетті сан немесе енім, жұмыс, ... ... ... ... ... материалдық және еңбек шығыны.
Кост - бұл өнім бірлігін дайындауға кететін өндіріс ... ... - бұл ... ... шығынын реттеуге бағытталған
бақылау күралы.
Норманың және нормативтің стандартын кәсіпорын дербес әзірлейді. Барлық
стандарттарды үш деңгейге ... ... Баға ... ... ... ... мінсіз - материалдарға, қызмет ... ... ... және ... ... ... мөлшерлемелеріне
элдеқайда қолайлы бағаны ұйғарады;
... - ... ... ішінде орташа баға бойынша
есептеледі;
... - ... ... ... және осы ... қолданылатын
бағаның негізіндегі есеп қарастырылады;
... - ... ... ... жыл бойы ... қалады.
Олар, әдетте, баға индексін есептеу үшін ... ... ... ... ... ... - ... оны жақсы немесе ойдағыдай орындауымен кол
жеткізеді, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... қуаттылықты толык пайдалануға негізделген әрі ақауға,
іркіліске (простои), бұлінуге кететін уақыт шығынын ... ... ... ... орындалуы - статистикалық мәліметтер бойынша
есептеледі және әр ақауға, іркіліске бұлінуге кеткен уақыт шығындарын, ... ... ... ... ... ... ... - алдағы кезендердегі норма кернеулігінің болжалды
орташа деңгейін қарастырады.
3. Өнім шыгарылымының мөлшеріне ... Өнім ... ... ... тәсіл-демесіне бірінші деңгейдегі әсері болады:
• теориялық - кәсіпорынның қуаттылығы теориялық тұрғыдан алдын ала
анықталады. Оған бір ... ... қол ... ... ... ... де ... тәжірибелік — шығарылымның нақты қол ... ... ... ... ... ... және ... деңгейіне жуык жаксы орындаумен кәсіпорын қол жеткізеді;
... - ... ... ... ... жоғары және төменгі
шамаларының орташасынан өнімді шығарудың қол жететін ... ... ... - өнім ... ... ... ... өндіріс
жағдайының негізінде есептеледі.
Қабылданған стандарттардың кез келген тәсілдемесі өндіріс ... ... ... ... өзіндік кұндардың картасында
қорытындыланады. Карта бұйымды, тапсырысты қабылдап алған өндірістік
бөлімшелер ... ... және ... ... ... ... ... бойынша жұмысты үйлестірудегі
кәсіпорынның ... ... ... мен ... ... ... ... "стандарт-кост" жүйесімен байланысты барлык бөлімшелердің
өкілдері кіретін комитет анықтайды.
Бұл жүйе шыгын есебі жүйесінің тэжірибесінде ... ... онын ... ... болады:
• қаражатты шығындау (жұмсау) процесіндегі ... ... ... оның құжатта-луы ... ... ... ... ... Ауытқушылықты құжаттап, тіркегенше, оның алдын
алу міндеті қойылды;
... ... ... тек ... ... көрініс тапқандары ғана тіркеледі;
• калькуляция ... ... және ... ... бойынша
ауытқу есебі үшін арнайы синтети-калық шот бөлінеді.
Бул ерекшеліктер мыналардың басқару процесінде эрдайым ... ... ... ... олар ... тұра ма элде
тұрмай ма; кдндай мэселені шешу барысында бұл ... ... ... ... ... ... ауытқушылықтың маңызы.
Міндеттердің орындалу тізбектілігі. Шығын есебі өткен шы-гын есебі,
стандартталған шығын есебі және одан ... деп ... ... ... ... ... стандартты өзіндік құндардың картасына
жиналады. Карта жауапты орталықтардың, өндіріс бөлімшелерінің және ... ... ... тапсырыс бойынша жасалады.
Нормалар белгіленген ... ... ... ол ... тек ... ... - жабдықтаушылардың бағаны
өсіруінен, еңбекақы деңгейінің ауытқуынан (не ... а ... ... немесе оның технологиялық процесінің ... ... ... ғана ... - бұл ... ... ... және нормативінен нақты
көрсеткіштердің ауытқу мәнін ұдайы бақылауға, бұл ... ... ... ... оны бір ... өзгерту тенденциясына,
ауытқушылықты азайтуға баскдрушылық ықпалды ... ... ... ... ... ... деңгейін ұгымды басқару.
Есептік саясат аса салмақты объективті себептерге ғана ... ... ... егер ... есеп жуйесінің ұйымдастырылуын
функциялаушы қолданыстагы нормалар мен нормативтерді уактылы түзетуге
мүмкіндік бермесе және ... ... кұн ... ... ... ... ... тіпті шындыққа жанасымды болмайды, онда ол ... ... ... ... ... кеткендей, "стандарт-кост" жүйесіне нормативтік есептің отандық
жүйесі жакын тұрады. Олардың арасындағы ... ... ... өткен-кеткен тэжірибелердің қорытындысы бойынша анықталады, ал
стандартты шығындар болашақты болжауға негізделген.
"Стандарт-кост" ... ... ... ... есебінің жай жүйесі
сиякты шығынның толық есебін және толык өзіндік құндарды калькуляциялауды
қамтамасыз ... ... ... шығын есебі 8010 "Негізгі өндіріс"
шот дебеті бойынша, 8011 "Материалдар", 8012 ... ... 8013 ... ... 8014 ... ... шоттар
кредиттерінің кор-респонденциясында жургізіледі. Қосалқы өндіріс шығындары
8031 "Материалдар", 8032 "Өндіріс жұмысшыларының ... ... ... 8034 ... ... ... ... 8030
"Қосалкы өндіріс" шот дебеті жатады. 8040 "Үстеме шығындар" шоты 8014 ... ... ... ... және оған ... айдың ішінде нақты шығарылған және қоймаға тап-сырылған дайын
өнімдер нормативтік өзіндік ... ... ... ... ... ... өнімдердің тап-сырып берілген жұмыстардың және көрсетілген
кызметтердің аныкталған ... ... ... құны ... және ... құндармен салыстырылады. Мұндай салыстырудың нәтижесіне үнемдеу,
яғни ... ... ... ... ... ... артық жұмсау немесе
нормативтен нақты өзіндік құндарды асыру ... ... ... ... дайын өнімдердің нормативтік құнын арттырады немесе кемітеді. Яғни,
нормативтік кұн нақты өзіндік құндарға дейін жет-кізіледі.
Өнімдердің, жұмыстың, кызметтің накты ... ... ... 8010 ... ... шот ... 1320 ... өнім" немесе 7010
"Өткізілген дайын өнімдердің (тауарлар, жұмыс, қызмет) өзіндік құны" шоттар
дебетіне көшіріледі.
"Стандарт-кост" жүйесінің артықшылықтары мынада:
... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін шығындарды болжау мүмкіндігі;
• калькуляциялаумен байланыстырылған ... ... ең аз ... ... ... және ... жұмсалатын болжалды шығындар туралы
ақпаратпен қамтамасыз ету;
• өнім ... ... ала ... ... ... ... калыптастыру;
• нормативтен ауытқу мен оның пайда болу себебін бөлу ... мен ... ... есеп ... жасау;
• өткізу бөлімі арқылы сату көлемін жоспарлауы және ... ... ... ... ... құны туралы нақты деректерді
менеджерге ... осы ... ... ... жүйесі өткен шығын
жүйесіне қарағанда сәттірек ... ... ... есебін жақсарту жолдары
3.1. Дайын өнімнің ішкі аудитін жүргізу
Дайын өнім деп сол шаруашылықта толық ... ... ... сәйкес (бекітілген техникалық жағдайына) келетін ... ... ... ... кіріске алынған өнімді айтамыз.
Баланстың «Дайын өнімдер» баптарында 1320 «Дайын ... ... ... ... дайын бұйымдардың қоймалардағы қалдықтары
көрсетіледі.
Дайын өнімдерге өзінің күрделі құрылысы және әлеуметтік саласы ... ... ... ... жұмыстар мен қызметтері, сонымен
қатар сатуға арналған өз өндірісіндегі жартылай фабрикаттардың құны ... ... ... сипаттайтын негізгі көрсеткіші, өндірілген
дайын өнім (жұмыс, қызмет) сатылған өнімнің ... ... ... ... ... ... бағаланып, қоймаға кіріске алыну
операцияларының бухгалтерік ... ... ... ... алдында
қаралатын мәселелерді түгел қамтитындай етіп бағдарлама ... ... ... ... нәтижесінде толықтырулар мен ... ... ала ... ... мөселелерді анықтауы керек:
- өндірістен қоймаға тапсырылған ... ... және ... ... ... ... байланысты орын алған операциялардың
бухгалтерлік ... ... ... ... ... бұйымдарының түрлері және тапсырыстар ... ... ... дұрыс анықталғандығын;
- өнімнің жоспардағы құнымен нақты өзіндік ... ... ... ... және олардың шығысқа шығарылғандығын;
-1320 «Дайын өнім» шотының аналитикалык және ... ... Бас ... және ... ... сәйкестігін;
- шығарылған дайын өнімдердің (жұмыс, ... ... ... ... ... есеп ... және ... жазба-ларының дұрыс
жүргізілгендігін;
- дайын өнімдердің дұрыс бағаланғандығын.
Аудитор үшін ең алдымен қажеттісі баланста ... ... ... ... шоты бойынша Бас кітаптағы мәліметтерімен салыстыру және
басқа да есеп регистрларынын ... ... ... ... өнімдердін өзіндік құнының дұрыс анықталғандығын, құжаттарының
уақ-тылы және дұрыс толтырылғандығын тексеру болып табылады.
Аудитор 1320 «Дайын ... ... ... ... ... ... және қабылдаудан өткеніне жөне накладной
бойынша қоймаға өткізілгендігіне көз жеткізу қажет.
Дайын өнімдердің аудитін ... ... үшін ... шарт бойынша
міндеттемесінщ уақтылы орындалуын қамтамасыз ететін, ... ... ... ... ... төртібімен танысудың маңызы зор.
Аудитор бұл мақсатқа жету үшін субъектіде технологиялық үрдістің
орындалуына, шығарылған ... ... ... ... ... ... және, сондай-ақ өндірістің ырғақтылығын бақылаудың
саггасьша жүйелі тексеру ... ... ... ... ... күнделікті беріліп отыратын ақпараттарда көрсетілген ... ... ... ... ... Өнім ... ... катар, одан ауытқу әсер еткен ... ... ... жою үшін ... жол ... ... ... анықталады.
Барлық өндірілген өнімнің бухгалтерлік ... ... ... ... ... Егер ... өнімге цехтарының
немесе қойманың қабылдау-өткізу ... ... ... ... көрсетілмеу фактілері орын алса, онда есепте жоқ
өнімнің пайда ... ... ... ... ... ... жоқ ... есеп құжаттарында көрсетілмегендіктен, аудитор оны анықтау
үшін қолданыстағы әдістемені қолдануы қажет. Есепте жоқ ... ... осы ... ... ... үрдісін көрсететін
құжаттарының жұмсалған шикізат және ... өнім ... ... жедел есеп
мәліметтерінің ж.т.б., сондай-ақ сатып алушыға артып жөнелтілген өнімдерді
растайтын құжат-тарының ... ... ... накладнойлар
ж.б. негізінде анықталады.
Кейбір жағдайларда есепте жоқ өнім ... ... ... ... және цехтардың өнім ... ... ... ... және ... ... түгендеу мәліметтерімен, түгендеу жүргізілген ... ... ... ... жолымен анықталуы да ықтимал.
Есепте жоқ шығарылған өнім қоймаға дайын өнім түрінде толығымен томенгі
бағамен, натуралды және ... ... ... ... ... ... яғни ең ... дара бағасымен. Өнімді ... ... ... және ... ... ... ... өзара келісімі бойынша, есепте төмендетілген ... ... ... ... ... қүрайтын түсімнің бөлігін жасырып
қалуға мүмкіндік береді. Мүндай жағдайға жол берушілікті аудитор өндірілген
өнімнің алуын және ... ... ... ... ... осы
өнімді қоймаға кіріске алған немесе оны сауда ... ... ... ... ... міндетті.
Жоғарыда аталғандай, есепте жоқ өнім шығару есепте жоқ қолда бар
шикізаттар мен материалдарға ... ... ... ... ... жоқ
өнім шығаруды бақылау, ... ... жоқ ... ... ... ... ... бір мезгілде тексеру жүргізуді талап етеді.
Аудитор дайын өнімнің бағалану ... ... ... ... ... көрсетілуін тексеруге кірісерде алдын ала
қаралатын ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізіп басшылыққа алып отырады. Яғни, аудитордан дайын
өнімді бағалау тәртіптеріне және олардың қолданылған ... баса ... ... ... өнімдерді синтетикалық есепте нақты өзіндік құны ... ... ... - ... ... құны ... келісім бағасы
болып табылатын тұрақты есептік бағасы бойынша бағалайды.
Бухгалтерлік есепте дайын ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құны (жоспарлы, нақты);
- субъектінің келісім бағасы бойынша;
- ... ... ... ... ... ... қысқаша тоқталып кетейік.
Өндірістік (жоспарлы, нақты) өзіндік құны бойынша ... оған ... ... ... ... ... шығындар енгізіледі.
Нақты өндірістік өзіндік құн №10 журнал-ордерге жүргізі-летін №2
ведомостың мәліметтері бойынша анықталады. Оның ... ... ... үшін
есепті айда шығарылған өнімнің ... ... ішкі ... ... шығысқа шығарылған дайын өнімнің құнын шегеріп, айдың
басындағы ... ... ... ... ... және айдың аяғындағы
өндіріс қалдықтарының сомасын шы-ғарып тастайды.
Бұл, әдетте, негізінен ірі күрделі ... және ... ... жеке ... ... Оны ... өнім түрлері
шектеулі шаруашылықтарда қолданылуы мүмкін.
Жоспарланған өзіндік құн келісім бағасы сияқты, тұрақты ... ... ... Бұл әдісті қолданған кезде, өнімнің нақты өндірістік
құнының жоспардағыдан немесе нормадағыдан жеке ... ... ... ... ерекшелігі сонда, дайын өнімді бағалауда жоспарлау мен есепте
бірыңғай бағалауды қамтамасыз ... ... егер ... ... ... өзіндік құны жиі өзгерсе, онда дайын өнімнің қалдықтарын
қайта ... ... ... ... құн ... ... ... бағалау, ол коммерциялық
шығындар (сатып алушылар есебінен ... ... ... ... т.б. ... шығындар) қосылған өндірістік өзіндік құннан
түрады.
Шаруашылықтың келісімді ... ... ... ... ... ... ... нақты өзіндік құнынан ауытқу ... ... ... Тұрақты келісім бағасын белгілегенде бұл
өдістің ... ... ... ... ... ... және ... ағымдағы есебі мен қорытынды есебінде бағалануын
салыстыруға мүмкіндік береді. ... ... ... бұл ... ... ... ... түсетін және бөлшек сауда жүйелері және қоғамдьщ
тамақтандыру орындары арқылы вңцірілетін жеке ... ... Олар ... ... және ... шығындарын жабатын
өрі сауда ұйымдарының табысын қүрайтын ... ... ... ... өнімдерді тексеруді оларды ... ... ... ... ... ... ... өнім (жұмыс, қызмет) сатып алушының
әлі төлемеген сатушының ... ... етіп ... ... ... ... бағдарламасын кеңейте түсу үшін дайын өнімді сатуға
байланысты мынандай мөселелерді аныктауға тиісті:
- дайын өнім ... шарт ... және ... ... артып-жөнелтілген өнімдердің құжаттарының дұрыс толтырыл ғандығын;
- артьгп-жөнелтілген өнімдердің бағасының дұрыс белгілен-гендігін;
- өнім ... ... ... ... ... ... ... сатып алушыға дейін жеткізу шығындарының төлену тәртіптері
ескеріліп, дұрыс ... ... ... ... ... ... ... жөнелтуші, франко-айлақ,
белгіленген айлақ, франко-вагон, белгіленғен франко-айлақ және ... ... ... жөнелтілген өнімдер үшін банкке төлемді талап ету табыстау
құжаттарының уақтылы табыс ... ... ... тікелей босатылған өнімдерге жасалған
құжаттардың дұрыстығын;
- дайын өнімдердің қоймадағы ... ... ... ... және ... ... (жұмыс, қызмет)
аналитикалық есептерінің дұрыс жүргізілгендігін;
- артып-жөнелтілген және сатылған ... ... ... ... ... дұрыс берілгендігін;
- аналитикалық және ... есеп ... ... Бас кітаптағы және баланстағы жазуларымен сәйкестігін.
Шаруашылық өнім сатуды жасалған шартқа сәйкес ... ... ... ... сату ... қоймадан өнімді босатқаннан
(жонелткенен) кейін ... ... жазу үшін ... ... ... ... немесе жөнелтетін ... ... ... ... ... ... темір
жол тарифін немесе сужолы фракатының сомасы ... ... ... ... Бұл ... ... ... келісімін бергеннен кейін инкасса арқылы банкке ... ... ... үшін ... ... ... ету ... жазылады. Сатып
алушыларға женелтілген заңды өнім кашан сатып алушы төлемді талап етуді
төлегенше сатушының меншігінде қала ... ... ... есебін 22 «Тауарлар», 30 «Сатып
алушылар және тапсырыс берушілердін борыш-тары», 32 ... ... ... ... жөне 70 ... қызмет табыстары»
бөлімшелерінің шоттарының кредитіндегі операцияларьшың есебіне арналған №11
журнал-ордерге ашылатын 1210 «Алынуға ... ... ... ... және ... ... мен есеп айырысудьщ ... ... ... ... ... ... құжаттарының негізінде жазулар жүзеге асырылады. ... ... ... банк ... ... ордерлердің немесе
басқа да ақша құжагтары-ның негізінде жасайды. Төлемді талап ету ... қою ... ... ... ... ... -
сатып алушыдан тиісті телемді алу туралы сатушының тапсырмасын орындауды
банк езіне ... ... есеп ... ... алушыларға артып-жөнелтілген өнімнің, орындалған жұмыстың ... ... ... мына ... ... ... төлеу мерзімі өлі жетпеген сатып алушыларға есеп айрысу ... ... ... ... және ... жұмыстар;
ә) есеп айырысу құжаттары бойынша ... ... Және ... мерзімінде төлемеген артып-жөнелткен тауарлы және өткізген
жұмыстар;
б) сатып алушылардың төлеуден бас ... ... ... сақталуына
жауапты өнімдер.
Айдың бойында артып-жөнелтілген дайын өнімді қоймадан тұрақты есептік
бағасы бойынша шығысқа шығарады. Айдың ... ... ... ... ... енімдердің жалпы сомасын санайды. Артып
жөнелтілген өнімнің ... ... құны ... ... ... ... ор ... есепті кезеңде өндірілген өнімнің нақты өзіндік құны әр
түрлі болғандықтан.
Аудитор, сондай-ақ нақты өндірістік ... ... оның ... ... ... ... дұрыс есептеп шығарылуын, артып жөнелтілген
өнімдерге және қоймадағы олардың қалдықтарына таратылуын және ... ... ... ... ... түрлері немесе табыстар
бойынша дұрыс анықталуын тексеруге міндетті.
Төменде ауытқуды ... ... және ... ... ... ... 11
«JPK Corporation» ЖШС-дағы өнімнің нақты өндірістік өзіндік құнының
оның есептік бағасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... қуы
бойынша
бойынша ... ... ... ... ... ... ... Өндірістен түскені ... -5
3 ... ... -7
4 ... ... ... ... бағасы бойынша
құнының ауытқуына катынасы
(3 катар 5 бағана бойынша;
3 ... ... 3 ... ... ... ... өнім 256 ... ... ... ЖШС-гі бойынша есептелеген көрсеткіштер ауытқу пайызы
алу белгісімен көрсетілген. Бұл, өнім шығарған кезде есептік бағасы бойынша
салыстырғанда, ... ... ... ... ... ... есепті бағасы бойынша жалпы дайын өнімнің көлеміндегі нақты
шығындарының үлес салмағы (ондык ... ... ... түскенін
қосып 97, 28%; 310; 317x100; -2,72). Егер бұл көрсеткіш 100% ... ... ... есептік (жоспарлы бағасына сәйкес келеді; егер 100%
жоғары болса, субъектіде калькуляция баптары ... ... ... жоғары артық жұмсауға жол берілгендігін көрсетеді. Біздің
мысалымызда алынған экономикаға шығарылған өнімді сатудан ... ... жөне ... анықтауға мүмкіндік береді.
Айдың басындағы артып-жөнелтілген (босатылған) дайын ... ... ... оның ... ... құнына жеткізіп, 1320 «Дайын өнімдер»
шотының кредитінен 7010 «Сатылған өнімдердің (жұмыс, қызмет) өзіндік құны»
шотының дебетіне ... ... ... ... сай ... ... қолдану
Экономикалық субъектілердің қызметін жүзеге асыру ... ... ... ішінде есеп ақпараттарын өндеуге және ішкі аудитті
жүргізуге арналған компьютерлер кеңінен қолданылады.
Тексеруге кірісе ... ... ... ... ... және ... ... оның ішінде бухгалтерлік есептің
міндеттерін автоматтандыру деңгейімен танысады.
Компьютерлік ақпараттық жүйе (КАЖ) дегеніміз — бұл, ... ... ... шешімдер қабылдау, жоспарлау жөне езінің ... ... ... ... үшін ... ақпараттар дайындап берудің ресми
ережелері мен процедураларының жинағынан түратын кептеген кіші ... ... ... ... ... ... жабдықтау.
Коммерциялық қолайлы (жеңіл) бағдарламалар. Көптеген аудитор-лық ... кем ... бір ... ... ... және бір ... ... алуға тиісті. Бұл бағдарламалар ... ... ... ... үшін пайдаланылады.
Фирманың өзівде жасалынған мамаңдардың бағдарламасы. Ірі ... тек осы ... ... мүмкін арнайы компьютерлік
багдарламаларды жасау үшін компьютерлік бағдарлама қүрушыны ... ... ... ... анықтау және тестілеу
деңгейін ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын қолданбалы бағдарламалар пакеті. Оларға
аудитор жұмыс істей алуға ... ... ... ... ... ... ... кезде қазақстандық рынокта томендегі қолданбалы
бағдарламалар бар:
-құқықтық ... ... ... бағдарламалардың статистикалық пакеттері;
-қаржы талдауының бағдарламалары және т.б.
Құқықтық мәліметтік базалар ... ... ... ... бухгалтерлік есебінің құжаттарға және бухгалтерлік есеп жүргізу
мен қорытынды есепті қүру тәртібін ... ... ... ... ... ... ... қорытынды жасауға
мүмкіндік беретін ақпараттық-консультациялық қызмет корсетуді қамтамасыз
етеді. Бүгінгі таңда Қазақстанда кең тараған және ... ... ... ... база ретінде "ЮРИСТ" құқықтық жүйесі, сонымен бірге
компьютерлік диск түріндегі ... ... ... ... ... фирмалар тексеру жүргізу кезінде
де, қызмет көрсету ... де ... ... ... ... фирма клиенттің компьютерлік жүйесіне, оның багдарламалық
жабдықталуына, қолданылуының дұрыстығына және т.б. баға беру ... ... ... ... ... объектіде тікелей осы
бағдарламалық ортада жұмыс істеуге тура ... ... ... ... ... ... есеп бағдарламаларын оны қалпына келтіру
(қателерді түзету) және ... ... ... ... ... есеп ... үшін ... Бухгалтерлік
бағдарламалар аудиторлық тексеру жүргізумен немесе есепті ... ... ... ... оте ... ... ... орындауға,
аудит жүргізуге және өткен жылдар үшін есепті қалпына келтіруге мүмкіндік
береді, бағдарламалардың кейбіреулері шаруашьшық операцияларын бейнелеудің
және қаржылық нетижелер ... ... ... ... ... ... кең тараған және өзін жақсы ... ... ... ... "1 С", "Галактика" және т.б. фирмалардың өнімдері.
Қолданбалы багдарламалардың ... ... ... ... ... ... пайдаланады. Қазіргі кезде көбірек белгілі
болған бағдарламалар және т.б. ... ... ... ... ... ... талдауға, кәсіпорынды басқарудың
стратегиялық және тактикалық шешімдерін жасауға ... ... ... ... ... пайдаланады. Себебі олар оздеріне
салынған озара ... ... ... ... ... ... және басқа қоры-тынды ... ... ... ... Олар ... ... ... қаржылық
талдауды тікелей жүзеге асыруды және экономикалық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Аудиторлар "1 ... ... ... бағдарламалық өнімдерін
жиірек пайдаланады.
Аудиторлық бағдарламалық ... ... ... ... көптеген аудиторлық тестілеу процедуралары
барысында пайдалануға болады. Олардың қолданылуы әсіресе операцияларды және
шоттардағы ... ... ... ... ... ... Себебі ол мәліметтердің үлкен келемін мұқият тексере алады жөне
білікті (квалификациялы) жұмыскерлерге ездерінің күш ... ... ... ... ... беретін қажетті ақпараттарды
тандай алады.
Ондай бағдарламаларды пайдаланудың типтік (әдеттегі) жағдайлары:
есептеулерді тексерулер—бағдарлама ... ... ... көз ... үшін ... ашылған бап-
тардың құнын (сомасын) қосып шығады.
сомалары тым ... ... ... ... 50 ... ... ... берілмейтіндігіне немесе сатып-еткізу жур-
налывдағы қадцық осы клиентке сатып-өткізудің жалпы колемінен
аспайтындығына қатысты тексеру.
жаңа ... мен ... ... ... ... ... мақсатында тауарлы-материалдық босалқылар
қозғалысының статистикалық талдауын алу.
тестілеу үшін баптарды іріктеу—дебиторлармен ... үшін ... ... ... ... ... ... қалдықтарының стратификацияланған іріктеулерін алу.
толықтыққа қатысты тексерулер—сатып-өткізілген тауарлардың
барлығының есепке алынғандығына коз жеткізу үшін олар ... ... ... есеп ... ... ... ... болды және
айырбас операцияларының салдары болып табылады. Өндіруші өнім өндіруге
қанша шығын кететінін ... ... ... есеп, өзінің дамуының бастапқы кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... барлық қажетті
есептеулерді ойша есептесе де ... яғни олар ... ... ... де бермейді.
Алдыңғы қатарға тек қана кәсіпорын бойынша алынған табыс пен ... ... ... бейнелеу мен дүрыс тіркеу үрдісі ғана емес,
сонымен қатар өткізілетін және өндірілетін тауар түрінің ... ... шыға ... ... ... және бағаны төмендету қажеттілігі мен
мүмкіндігі, бағаны төмендету шегін ... білу үшін ... ... ... ... ... есептің бәсекелестік экономикаға, сыртқы тұтынушыларға
неғұрлым ақпаратты көбірек беруге, сонымен қатар ... ... сай келу ... ... ... ... бухгалтериясын
жеке екі бөлікке - қаржылык және калькуляциялық ... ... ... ... жеке ... бөлу ... есептің орталық-
тандырылуына және калькуляциялық есептің деорталықтандырылуы-на алып келді.
Калькуляциялық бухгалтерия ... ... ... ... өндірістік құрылымдық бөлімдерді бақылауға алу, олардың ... ... ... ... ие ... мен ... ... реттеуді жедел бақылаудағы шұғыл қажеттілік
өндірістің және тұтынудың жедел-калькуляциялық ... ... ... ... болуына және таралуына экелді. Өндірістік
менеджменттің бір қағидасы болып табылатын шығындарды ... ... ... мен сол ... ... да ... ... айтып
кеткен жөн болар. Еңбек және материалдық ресурстарды қолданудың бір ғана
қолайлы жолын анықтау үшін өндірістік менеджмента ... ... ... ... жүру ... ... ... мен
еңбекті тұлыну минимумға экелетіндей етіп ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық
шығындарды бақылау құралы ретінде кдрастырмады.
Стандарт-кост есебінің жүйесінің қалыптасуы мен оны ... ... ... асқан шаруашылық құбылыстар мен факторларды
жай ғана тіркеуші ... ... алып ... ... ... өз назарын болашаққа бағыттайды. Бул есеп жүйесі АҚШ және ... ... ... өнеркәсіптік фирмаларында қазірге дейін кең
қолданылатынын айтып кеткен жөн.
Директ-костинг жүйесі бойынша ... ... құны бір ғана ... мен ... ... Сипаты бойынша олар өндірістік болып
табылады және өнім құнына оларды тура жолмен енгізеді. ... ... ... ... ... ... ... болған кездегі қызмет
нәтижесіне енгізеді. Айнымалы шығындар мен сату сомасының арасындағы айырым
кэсіпорынның ... ... Ол ... ... ... ... шығындардың байланысы мен сэйкестілігін талдауға, өткізу көлемі
мен пайданы анықтауға мүмкіндік береді.
Директ-костинг есебінің ... ... ... және ... ... орын алады.
Калькуляциялық есептің дамуында шығындар есебінің ұйымы міндеттеме
ортасы шенінен алып ... ... ... ... ... жүйесіне толықтыру ретінде ойлап шығарылған. Мұндай есеп нақты
шығындардың стандартты ... оң және кері ... ... ... ғ. ... он ... ... экономикасы дамыған елдерде
стратегиялық басқарудың рөлі арта ... ол ... ... ... тапты.
Соңғы жылдарда елуінші, жетпісінші жылдардагыдай басқару ... ... ... ... Біреулері кэсіпорын экономикасының
ішкі басқару жүйесінің күрделігімен түсіндірсе; біреулері - ... ... ... ал ... - оны жасанды және ойдан шығарылған
деп түсіндірді.
Дегенмен, басқару есебі - жеке есеп ... ... ... ... ... ... ... түсініктері осылардың барлығына
ортақ болып отыр.
Қазақстанда сонымен қатар басқару есебі жоқ деген ойлар да бар, ... ... ... ... ... Олар оны ... арналған есеп»
деп түсінген. Осы сияқты қателер елуінші жылдарда болған. АҚШ ... ... ... ... бухгалтерлерінің есебін орыс тіліне
аударғанда қателер жіберілген. Бірақ, ... есеп түрі - ... ... басқаратын ақпараттарды қадагалайтын және бақылайтын
жүйе. Кері ... ... ... ... ... іштей
басқару тапсырмаларын шешуге болмайды.
Қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарының ... ... қүру - ... ... ... каржылық есеп құрамындағы барлық
көрсеткіштер жөніндегі ақпараттарды қосымша ашуды ... ... Ол ... ... ... ... енгізу керек. Басқару есебі ... ... ... жүйесі жалпы және аналитикалық ақпаратпен
қамтамасыз етілген.
Басқару есебі - экономикалық білімнің жаңа ... ... ... ... ... жаңа ... және технологияға деген талпыныс
туындағандықтан, оның ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жағдайларында жұмыс істейтін
өндірушілер бағалай алады.
Нарықтық экономиканың өрістеуіне байланысты Қазақстандық бухгалтерлік
есеп жүйесі ... ... ... ... ... ... мен инвесторлар тарту процесіне орай, Қазақстан аймақтарында
көптеген бірлескен ... ... және ... ... ... ... ... сондай – ақ өз елімізде жүргізіліп келе
жатқан бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... есеп ... тәжірибесіне енуі керек.
Сонымен қатар, Қазақстан экономикасына қызмет атқару мен пайда табуды
мақсат тұтқан бірлескен кәсіпорындардың ... ... ... және саяси - әлеуметтік процестерге байланысты біздің, ұлттық
бухгалтерлік есеп жүйеміз ... ... ... сай ... керек.
Отандық бухгалтерлік есеп жүйесі ары қарай жетілдірілген жағдайда қаржы
салымшы инвесторлар, несиелендірушілер,басқа да заңды және жеке ... ... ... ... ... ... Мұның өзіне шынайы
сенімділік білдіре ... ... ... ... есеп жүйесі төмендегі
негізгі бағыттарға сәйкес жетілдірілу керек:
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... құрамына жақсы мамандар, ғылыми зерттеушілер тартылып, бұл
топтың құзырына әлемдік бухгалтерлік есеп ... ... ... ... зерделеу және мұның нәтижесін отандық есеп жүйесіне енгізу ... ... ... есеп ... ... қолданылатын
қазақстандық жекелеген есеп ... тән ... ... ... ... кәсіби мамандығы жоғары жәнне осы саланың
білімді ғалым – зерттеушілері ... ... ... ... бір ұйым ... өтуі ... ... есеп, қаржылық талдау және аудит ... оқу ... ... студенттерге арналған, халықаралық
бухгалтерлік есеп принциптері мен стандарттары талабына сай ... ... ақ ... технология жүйесімен оқытуды қамтамасыз ететін сапалы
оқулықтар шығару мәселесі жылдан – ... ... ... ... мемлекеттік
басшы органдарда бекітіліп отыруы керек.
Бесіншіден, Қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... есеп стандарттарына көшіріп, мұның өзін
тұрақтандыру үшін ... күні ... ... ... келе ... ... ... шоттар жоспары қайта жасалынып, бұл жоспар
өтеушілік дәрежесін төменнен жоғарыға қарай сипаттап көрсетуі керек.
Алтыншыдан, ... ... ... ... ... ... ... мектебін қалыптастыру, ... ... ... іс – тәжірибесін үйрену мен ... өте ... ... ... ... ... мәселесіне
байланысты еліміздегі қоғамдық бухгалтерлік есеп ұйымдарының басқа ... ... мүше ... ... басқа да ұлттық ұйымдармен өзара
ықпалдастық қызметтер атқару нәтижесінде бухгалтерлік есеп ... ... рөлі ... ... есеп ... ... ... тән электрондық бағдарламалар мазмұнын қайта қарап, бұларды ... ... ... және ақпараттарды ЭВМ немесе компьютерлік жүйемен
өңдеу және тасымалдаудың да атқаратын рөлі зор.
Осы жоғарыда аталған мәселелер іс ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесі біршама тұрақтанар еді.
Қорытынды
«JPK Corporation» ЖШС-нің өндірістің шығын есебі мен калькуляциясы-
басқару ... ... ... ... ... ... Бұл ... өзіндік құны ретінде, әдетте, ақшалай түрде көрінетін өндіру мен
өткізу шығындары деп түсінеді.
Өнімнің ... ... ... ... ... ... әдетте оның мына түрлерін атап көрсетеді:
• цехтың өнімді ... ... ... ... өнім ... ... шығынын қамтитын өндірістік;
• толық, яғни өнім ... және ... ... ... ... ... ... қызмет) бірліктерінің өзіндік құнының есеп ... деп ... ... (шығын шығарушы) - өткізуге арналған
кәсіпорынның өнім (жұмыс, қызмет) ... ... Оның ... ... алдында жүреді.
Кез келген ұйымда калькуляциялау белгілі бір ... ... ... ... ... жіктеу (нормативті құжаттарға сәйкес);
• шығын есебінің ... ... ... ... бірлікті белгілеумен;
• жанама шығынды бөлу әдісін іріктеумен;
• шығынды кезеңдер бойынша жіктеумен;
... және ... ... ... ағымдағы шығыны
бойынша бөлек есеппен;
• шығын есебінің әдісі мен ... ... ... ... - ... (жұмыс, қызмет) өзіндік қүлын
калькуляциялау. Алайда өндірістік есептен альшған ақпаратты менеджерлер
сату бағасын ... ... ... ... есептеу және т.б. үшін
қолданады. Сол себепті, өндірістік есеп - бұл ... есеп қосу ... ... бір бөлігі.
Басқарушылық есептің объектісі - бұл шаруашылық жүргізуші суъектінің
және оның бөлімшелерінің қызмет нәтижелері мен ... баға ... және ішкі есеп ... ... ... тапсырмалары (міндеттері) - есеп,
жоспарлау, бақылау, талдау және субъект пен оның ... ... ... ... мен ... туралы деректерді бағалау; аса
қажетті басқарушылық шешімді жедел (оперативті) қабылдау үшін ... ... ... ... - субъектінің үздіксіз қызмет етуі;
жоспарлау мен есепте өлшеудің біркелкі бірліктерін пайдалану; ... ... оньщ ... ... ... нәтижелері мен шығынды
бағалау және талдау; алғашқы және аралық деректерді жинау, өңдеу, тапсыру
процесінде ... ... жиі ... ... ... жүйесін ұйымдастыру; ақпараттардың жеткіліктігі ... ... және ... ... ... ... қызметінің нәтижелері мен шығындарын сметалық басқару.
Нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... және экономикалық дербестік алады. Бұл олардың
өзіндік және әлеуметтік даму бағдарламалары мен ... ... баға ... ... анықтаудан, субъект
басшыларының басқарушылық ... ... ... ... ... Өндірістік қызметті тиімді ... үшін ... мен ... ... бір ... ... ету ... көрсеткендей, күрделі өндірістік құрылымға ие субъект өзінің
қызметіндегі қаржылық ... мен ... ... және ... ... ... ... тигізетін экономикалық және каржылық
ақпараттарды жедел алуға мұқтаж. Алайда, өндірістік-шаруашылық қызметті
дамыту мен ... ... ... ... ... әрдайым орнықты
сипатта болмайды және арнайы өндірістік есепсіз қабылдаудың салдары ... ... ... жиі ... ... есеп ... көшкеннен кейін жағдай жақсы жағына
өзгеріп, бухгалтерлік-басқарушылық есептің біртұтас жүйесіндегі әдістерді
интеграциялауға ... ... Әр ... ... ... ... үшін менеджерлер мен басшыларға кәсіпорынның өндірістік ... ... ... ... ... ... керек.
Қазіргі заманның экономикалық ... ... ... есеп ... ... ... жиі кездеседі. Алайда бұлай
қарастыру дұрыс өйткені тарихи қалыптасуы бойынша өндірістік есеп - ... ... із ... ... табылады.
Қорыта келгенде, дипломдық жұмысымның тақырыбына сәйкес ... ... «JPK ... ... нің бухгалтерлік есебін
жүргізудің қазіргі заман жағдайында өндірістік есепке үлкен талап қойылады,
өйткені ол ... ... ... ... кезеңмен, сметамен немесе
болжаумен салыстыру арқылы артық шығынның себебін талдап, оны ... ... ... тізімі:
1. ҚР-ң “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы” 2007 ж. ... ... ... ... қызмет туралы” 2006 ж. 16 мамырдағы ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Ұлттық
комиссиясы. Алматы ... ... ... ... стандарттарға сәйкес ... ... ... есептің жұмыс шотттар жоспарын жасау
туралы ҚР-ң Қаржы Министрлігі бекіткен ... ж. № 426 ... ... ... ... Стандарттары: Тәжірибелік құрал.
Бүкіләлемдік Банк. Вашингтон 2000 ж.
6. Тулегенов Э.Т. Басқару есебі: оқу ...... 2006 ... Назарова В.Л., М.С.Жапбарханова, Фурсов Д.А., Фурсова С.Д. ... ...... Экономика, 2005.- 298 б.
8. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами, Алматы:
2000г.
9. Радостовец В.К., ... В.В., ... О.И. ... есеп. – Алматы, Орталық аудит-Қазақстан, 2000 ж.
10. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих ... ... ... ... Р.М. ... К.К. ... Л.Ж., Салменова А.
"Финансовый учет на предприятии" Алматы, Экономика 2003.
12. Тайгашинова К.Т., ... Д.Д. ... ... ... ... в современных условиях. Алматы, 2000.
13. Тулешова Г.К. ... учет и ... в ... ... ... Ч.1-2: ... пособие, Алматы: Бизнес
информация, 2005г.
14. Радостовец В.В., Шмидт О.И. ... и ... ... ...... ... ... 2000. 496с.
15. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов.Учебник/Под
ред. Н.К. Мамырова – Изд. 2-е перераб. и доп.-Алматы: Экономика, ... ... С.Д. Учет и ... ... отчетности: Учебное пособие.-
Алматы: Қазақ Университеті, 2003.-104 с.
17. Баймуханова С.Б. ... ... ... – Алматы, 2003-312 б.
18. Ә.Әбдіманапов. ... және ... есеп ... ...... 2006-535 б.
19. Дүйсембаев К.Ш., Төлегенов Е.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық ... ...... Экономика, 2001-330 б.
20. Грей С., Нидлз Б. Қаржылық есеп: глобальді көзқарас. М.: Финансы и
статистика, 1999г.
21. Ришар Ж. ... и ... в ... ... ... ... ... 512стр.
22. Николаева О.Е., Шишкова Т.В. Международные ... ... ... ... М. ... ... В.К., Родостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на
предприятии. Центраудит, Алматы 1998г.
24. Международные ... ... в ... Казахстанские стандарты по аудиту. Алматы "Каржы каражат" 2006.
26. Байдәулетов М.Б., Байдәулетов С.М. Аудит теориясы: ...... ... 2004-274 ... Ержанов М.С. Теория и практика аудита. - Алматы: Гылым,1994.
28. Ержанов М.С. ... ... ... К.Ш. Теория аудита: Учебник.- Алматы: Экономика, 1995.
30. Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и ... ... ... ... ... ... 1998.
-----------------------
Тікелей еңбек шығындары аударымдарымен
Қосымша шығыстар
Тікелей материалдық шығындар
Өндірістік өзіндік құн
Коммерциялық шығыстар
ТОЛЫҚ ӨЗІНДІК ҚҰН
Әкімшілік шығыстар
Әр жауапты орталықка таратылған нақты шығын
Әр жауапты орталық ... ... ... ... ... зерттеу, олардын пайда болу себебін жою
Фирманы функциялаудың өзгерген жагдайын коса сскерудегі ... және ... ... ... ауытқуларды талдау

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«РПК Бектау» ЖШС-нің шаруашылық - қаржылық қызметі65 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Абзорпшен-костинг39 бет
Аяқталмаған құрылыс есебі42 бет
Аяқталмаған өндірістің есебі туралы10 бет
Басқару есебі туралы жалпы ұғым62 бет
Басқару есебінің директ-костинг жүйесі69 бет
Басқарушылық есеб17 бет
Басқарушылық есеп бухгалтерлік есеп жүйесінің элементі ретінде34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь