Кәсіпорынды жалдау шартының заңды негіздері

Кіріспе 3
I. Жалдау шартының мазмұны
1.1. Жалға берушінің міңдеттері (жалға беруші) 5
1.2. Жалдаушының міндеттері 16
II. Кәсіпорынды жалдау шартының үғымы және мазмұны.
2.1. Кәсіпорын азаматтық құқықтың объектісі. 22
2.2. Кәсіпорынды жалдау шартының субъектілері 25
2.3. Кәсіпорынды жалдау шарты
тараптарының құқықтары мен міндеттері 29
III. Кәсіпорынды жалдау шартын жасау тәртібі және орындау.
3.1. Кәсіпорынды жалдау шартын жасасу 31
3.2. Кәсіпорынды жалдау шартының орыңдалу ережелері 36
Қорытынды 39
Пайдаланылған әдебиеттер 41.42
Қазіргі кезде нарықтық қатынастың дамып мемлекеттік меншік пен меншіктің қатар танылуы, жекелендірудің жүзеге асырылуы жағдайында кәсіпорынды азаматтық құқықтық объектісі ретінде қарау заңдылыкты немесе негізді деп айтуымызға болады.
Қазіргі кезеңде азаматтық құқықтық дәстүрлі объектілерінің қатарында, азаматтық құқықтық бірқатар жаңа объектілері пайда болды, олардың біріне кәсіпорынды жатқызуымызға болады. Азаматтық құқықтық объектілер қатарының кеңейуі біздің Республикамыздың нарықтық қатынасқа кеңінен мүмкіндік жасауы негіз болып отыр.
Кеңестер Одағында ұзақ уақыт халық шаруашылығын жоспарлы түрде реттеу, қысымды экономикалық жағдайдың болуы, мемлекеттік меншікке басымдылық беру, жеке меншіктің жоқ болуы жағдайында кәсіпорын объект ретінде қарастырылмады. Ол тек азаматтық құқық субъектісі болып табылады.
Мүлікті жалдау шартының да сату-сатып алу шартындағы сияқты шарттың пәні елеулі белгі болып саналады. Сондықтан мүлікті жалдау шартының аталған жекеленген түрлері, өзара пәні арқылы ажыратылады (көлік жалдау шартының пәні-көлік (ұшақ, кеме, авто, т.б.) ал үй жалдау шартының пәні-үй (пәтер, бөлме, т.б.)
Мүліктік көмек ретінде кәсіпорындарға қатысты шартты қатынастар аясы кәсіпкерлік салада (сатып алу, сату, жалдау сенімгерлікпен басқару немесе т.б.) кеңейе түсуде.
А.К. 29 тарауының 2,3,4,5, -параграфтары мүлікті жалдау шартының жекеленген түрлерін реттеуге бағытталған (лизинг, кәсіпорынды жалдау, үйлер мен ғимараттарды жалдау, көлік кұралдарын жалдау, прокат).
Мүлікті жалдау шарты қоғамдық мүліктік қатынастардың ішінде сату-сатып алу шартынан кейінгі ең көп таралған шарттың бірі. Оның жекелеген түрлері азаматтық қатынастардың түрлері салаларын қамтиды. Қазақстан республикасы нарықтық экономикаға бет бұрып, қоғамдық қатынастар сипат ала бастаған тұста Қ.Р. Азаматтық кодексі де қайта өңдеуден өтіп, қайта қабылдаңды. Осыған орай көптеген мүлікті жалдау шартына қатысты ережелер түбегейлі өзгеріп, мүлікті жалдаудың жаңа түрлері пайда болды. Соның ішінде лизинг шарты көп өзгеріске түскен, заңнамасы жаңартылған түрі. 2000 жыл 5 шілдеде Қ.Р. "Қаржы лизингі туралы" заң қабылданды. Осы заңда лизинг
1. Қазақстан Республикасының конституциясы. 1995 ж. 30
тамыз. (өзг. толықг) 1998ж. —Алматы: Жеті Жарғы, 2003.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. 1994 ж.
27.12. —Алматы: Жеті Жарғы, 2003.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. 1999 ж. 1
шілде. —Алматы: Жеті Жарғы, 2003.
4. Қазақстан Республикасының "Тұрғын үй қатынастары
туралы" Заңы. 1997ж. 30 сәуір. —Алматы: Жеті Жарғы, 2003.
5. Қазақстан Республикасының "Жер туралы" Заңы. 2001. 24
каңтар. — Алматы: Жеті Жарғы, 2003.
6. Қазақстан Республикасының "Қаржы лизинг туралы" Заңы.
2000 ж. 5 шілде. — Алматы: Жеті Жарғы, 2003.
7. Қазақстан Республикасының "Көлік туралы" Заңы. —Алматы:
Жеті Жарғы, 2003.
8. Қазақстан Республикасының "Жылжымайтын мүлікке
құжаттарды және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік
тіркеу" туралы Президенттің заң күші бар жарлығы. 23
желтоқсан. 1997 ж. —Алматы: Жеті Жарғы, 2003.
Арнайы әдебиеттер:
1. Гражданское право Республики Казахстан. Учебник. Часть
особенная. Том 1. Автор Жайлин Г.А. Алматы, "Дәнекер",
2001 ж.
2. Гражданское право. Учебник. Часть П//Под ред. Сергеева
Ю.К., Толстой Л.В. Москва, "Проспекг", 1997 ж.
3. Римское частное право: Учебник//Под ред.проф.
И.Б.Новицкого и проф. И.С.Перетерского. Москва, Юрист,
1994.
4. Тастенова Ш. Зарождение систем регистрации прав на
недвижимость в мировой практике.
5. Вешные право в РК//Отв. Ред. член-корр. Акад.наук РК,
док.юр.наук М.К.Сулейменов. Алматы, Жеті Жарғы. 1999.
6. Комментарий к Гражданскому кодексу РК. Под ред. Басина
Г.Ю., Сулейменова М.К. Алматы, Жеті Жарғы. 2000.
7. Рахманкулов Х.А. Новый Гражданский кодекс Республики
Узбекистан — единная правовая основа рыночной
экономики. Гражданское законодательство Республики
Казахстан: статьи, комментарии, практика. Вып. 7. Алматы:
ВШП "Адилет", 1999.
8. Диденко А.Г., Басин Ю.Г., Иоффе О.С. и др. Гражданское
право: Учебн. пособие. Алматы: ИПЦ КазГЮА.
9. Нургалиева Н. Лизинг — особый вид договора
имущественного найма. Юридическая газета. 20 января 1999г.
10. Теплов О.Н. Лизинг или "кридит-аренда". Законодательство
и экономика. 1992. №2.
11. Синельникова В. Договор аренды: правовые вопросы.
Агропром. Комплекс Р. 1990, №5.
12. Юсупов Д. Проблемы правового регулирования арендных
отношений. Хоз. И право. 1990 №10.
13. Калмыков Ю.Х. Значение и правовая природа договора на
аренду предприятий. Сов. гос-во и право, 1989. №3
14. Басин Ю.Г. Некоторые существенные особенности аренды
гос. Имущества. Сов.гос. и право, 1990. №5.
15. Семенов В. Финансы аренд. Предприятия: комментарии ст.
19 (ОЗ СССР и союзных республик о, аренде). Хоз. и право.
1990. №5.
16. Галятин М.Ю. Аренда земли: аргументы за и против. Вестн.
С-х. Науки, 1989. №10.
17. Жайлин Г.А.//Право и государство, 1997. № б.
18. Гражданское право. Том I. Учебник для вузов
(академический курс), Отв. ред. М.К.Сулейменов,
Ю.Г.Басин. Алматы, 2000.
19. Ченцов О.И. Имущественный наем (аренда). Актуальные
вопросы коммерческого законодательства в Республике
Казахстан и практика его применения. Материалы
семинаров. Алматы, Аділет-Пресс. 1996.
20. Джусупов А.Т. Право собственности и иные вещные права.
Алматы, Жеті Жарғы, 1996.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Орта-Азиялық Университет
Заң факультеті
Азаматтық құқықтық пәндер ... ... ... ... ... негіздері
Орындаған:
_____________
Ғылыми жетекшісі
_____________
Кафедра меңгерушісі
---------------------
Диплом жұмысы қорғауға жіберілді
«____»__________________2005 ж
Алматы 2005
МАЗМҰНЫ
Кіріспе 3
I. ... ... ... Жалға берушінің міңдеттері (жалға беруші) 5
2. Жалдаушының міндеттері ... ... ... шартының үғымы және мазмұны.
1. Кәсіпорын азаматтық құқықтың объектісі. 22
2. ... ... ... ... ... ... жалдау шарты
тараптарының құқықтары мен міндеттері 29
III. Кәсіпорынды ... ... ... ... және ... ... жалдау шартын жасасу 31
2. Кәсіпорынды жалдау шартының орыңдалу ережелері 36
Қорытынды ... ... ... ... нарықтық қатынастың дамып мемлекеттік меншік пен
меншіктің қатар танылуы, жекелендірудің ... ... ... ... ... объектісі ретінде қарау заңдылыкты ... деп ... ... ... ... құқықтық дәстүрлі объектілерінің қатарында,
азаматтық құқықтық бірқатар жаңа объектілері пайда болды, олардың ... ... ... ... ... ... қатарының
кеңейуі біздің Республикамыздың нарықтық қатынасқа кеңінен мүмкіндік жасауы
негіз ... ... ... ұзақ ... халық шаруашылығын жоспарлы түрде ... ... ... болуы, мемлекеттік меншікке басымдылық беру,
жеке меншіктің жоқ ... ... ... ... ... Ол тек азаматтық құқық субъектісі болып табылады.
Мүлікті жалдау ... да ... алу ... ... шарттың
пәні елеулі белгі болып саналады. Сондықтан мүлікті жалдау ... ... ... ... пәні ... ажыратылады (көлік жалдау шартының
пәні-көлік (ұшақ, кеме, ... т.б.) ал үй ... ... ... ... т.б.)
Мүліктік көмек ретінде кәсіпорындарға қатысты шартты қатынастар аясы
кәсіпкерлік салада (сатып алу, сату, жалдау ... ... ... ... ... 29 ... 2,3,4,5, ... мүлікті жалдау шартының
жекеленген түрлерін реттеуге бағытталған (лизинг, кәсіпорынды жалдау, үйлер
мен ... ... ... ... ... ... жалдау шарты қоғамдық мүліктік қатынастардың ішінде сату-сатып
алу шартынан ... ең көп ... ... ... Оның ... ... қатынастардың түрлері салаларын қамтиды. Қазақстан республикасы
нарықтық экономикаға бет бұрып, қоғамдық ... ... ала ... Қ.Р. Азаматтық кодексі де қайта өңдеуден өтіп, ... ... орай ... ... ... шартына қатысты ережелер түбегейлі
өзгеріп, мүлікті жалдаудың жаңа түрлері пайда болды. Соның ... ... көп ... түскен, заңнамасы жаңартылған түрі. 2000 жыл 5 шілдеде
Қ.Р. "Қаржы лизингі туралы" заң қабылданды. Осы ... ... ... бір түрі ... ... ... ... ел экономикасын көтерудегі маңызын сан ... ... ... ... ... арнайы заңдар бар. Ал аталған
заң сол ... ... ... ... кезде қарастырып отырған объектінің пайда болуына байланысты
қатынастарды реттеуші нормалар Қазақстан ... ... ... ... 19.06.1995 ҚР Президентінің "Мемлекеттік
кәсіпорын туралы" заң күші бар ... ... ... ... ... ... объектісі қатарына заңмен
қарастыра отырып қосу кейінгі кезде ғана ... ... Міне ... ... ... объектіге қатысты күқықтық реттеу
ережелері ары қарай дамытуды, кемшіліктерді жою және қарама-қайшылықтарды
жоюды ... ... өзім ... өткен мүлікті жалдау шартының ... сай ... ... ... маңыздылығы, күнделікті
өмірде көп орын алатындығы және оған ... тек ... ... ... азаматтардың қызығушылығын тудырып отырғаны дипломдық жұмысымды
осы тақырыпта таңдауыма себешпі болды.
I. Жалдау шартының ... ... ... ... ... беруші бірінші кезекте мүлікті жалдаушыға шарт талабы мен мүліктің
мақсатына сәйкес келетін күйде беруге міндетті (қараңыз: ҚР АК ... ... ... ... мүліктің күйі алдымен шартта анықталуы тиіс,
мысалы, қоймалық ... ... беру ... ... ... ... ... қауіпсіздігін талаптарына, оңда анықталған уақыттық режимнің ... және т.б. ... сай ... ... Егер ... ... ... қойылатын талаптар анықталмаса, онда олар мүлік
пайдаланылатын мақсаттар мен ... ... ... отырып
белгіленеді. Дегенмен, бүны істеу сату-сатып алу ... ... ... ... ... қиын. Жалға қойылатын талаптар, әдетте
субъективті ... ... Олар ... келісе алмаған (келісімге
келмеген) тараптар арасында шешілуі қиын ... ... ... егер ... ... ... да бір ерекше сапаға ие
болғанын қаласа, ол жалға берушімен келісуі керек. ... ... ... және ... ... ... ... Кейбір жағдайларда заттың
кемшілігі үшін жауапкершілік жөніндегі ... ... ... ... Егер ... берілген заттың кемшіліктері тікелей оны қараған кезде ... ... ... ... ... ... жалдауды сол берілген мүлікті
пайдаланып және оның кемшіліктерін бүрын білген болса, онда ... ... ... ... ... кемшіліктерінен мүліктің қолдану (пайдалану) нәтижесінде пайда
болатын белгілі бір нашарлауын ажыратуға болады. Сондықтан бүл мынадай болу
мүмкін: қолданудан соң ... ... ... ... ... күйі ... қана айтуға емес, сондай-ақ қанағаттанарлық деуге болады, бүл шарттың 2
тарабының белгілі іс-әрекетінің орындалуы мен белгілі шешімдер ... ... ... ... "шарт жасаған бойда мүлік ереже
бойынша жалға алушыға берілсе де, ... ... ... ... ... ... ... мерзімі кезінде әрекет етеді"1 деген үзілді-кесілді
мінездемесімен келісу қиын. Ол мүлікті жалға беру келісімінің жақгарының
арасында бөленеді, оған ... ... мен ... ... ... ... ... қарастырып көз жеткізуге болады.
Мүлік өзіне қатысты қүжаттарымен өзінің жиынтығына жататын барлық
бөлшектерімен ... ... ... ... ... ... ... және т.б.) жалға беріледі. Сол себепті ... ... ... ... сөз болмайды, мысалы, жылжымайтын мүлікті
сату-сатып алу келісімшарт ал мүліктің қанауы жүзеге асыру үшін керекті
қүжаттар да ... ... ... ... қалып және жалдаушының онымен
таныс болуы шартта қарастырылуы мүмкін.
Егер құжаттар мен оған қатыстылар берілмесе, және ... ... ... ... ... ... ... бар мүлікті керекке жарата
алмаса және елеулі мөлшерде одан айрылып ... ол ... ... ... ... ете ... және ... бүза алады. Бүл
айтылғандар жалға беруші әлде оған басқа да себептер ... ... ... ... және оған қатыстыларды талап етуіне болады дегенді
есепке ... ... ... шартта көрсетілген мерзімде беру керек, егер шартта
мерзім көрсетілмесе, онда ол (мүлік) ақылға қонымды мерзім ... ... ... шартта қарастырылған мерзімде мүлікті бермесе, жалдаушы бүл
мүлікті ҚР АК 355-бабына сәйкес талап ... ... ... бүзуды талап
етеді. Бүл екі жағдайда ... ... ... ... орнын толтыруды
талап ете алады.
Заттарды бергеннен ... де ... иесі зат ... ... ... ауыртпалықгарды сақгап қалады. Сондықган жалга алғанда меншік иесі
жалға берілген мүліктің жағдайларына ... ... ... ... ... ... ... түгелдей барлығын толық есептеп шығарып тастауға
болмайды. Меншік иесімен бірге осы ... ... ... ... ... ... да ... болғанда, мүлікті үстауға байланысты
ауыртпашылықты бөлу мәселесі нақты жағдайға қатысты ... ... ... ... бойынша ауыртпашылығын бөлу шарттан екі жаққа
мынадай түрінде ... ... ... ... ... ... мүліктің
есебінен күрделі жөндеуден өткізуді келісілген ... ... егер ... ... да шарттарда қарастырылмаса, онда өз есебімен ... да ... ... ... ... ... ... соңдай-ақ жалдаушы
жауап бермейтін жағдайдың нәтижелерде туған керекті қажеттілікті өзінің
есебінен жөндеуден ... ... ... ... ... ... заң ... және келісімшартта басқадай бекітілмесе (қараңыз: ҚР АК
552-бап 2). Келтірілген Азаматтық кодекстің нормаларын мағынасы бойынша
жалға ... ... ... кінәсі болмаса, мысалы өндірістік
дефектісі болса жалға беруші жөндеу өткізуге ... ... ... ... ... ... мүлікті жалға беруге үшінші
жақтың барлық құқықтарын алдын ала айтып қоюға міндетті (сервитуте, кепілге
алу құқығын және т.б.). ... да ... ... ... ... ... оны ауыртпашылық етуі туралы сөз болмақ.
Мүлікті жалға беру осы ... ... ... өзгеруі және
тоқтатылуына негіз бола алмайды. Бірақ та ... ... ... болмайды. Бұл кезде бір ... ... ... ... ... шешу өте қиын, егер бір субъектінің басқалардың
алдында кұқығының басымдылығын бекіту үшін есептілік негіздемесі ... ... ... ... өкілеттігін иелену басымдылығы меншік құқын
иеленушілердің алдында күдік тудырмаса, егер бұл кезде шарт ... ... ... ... ... осы және ... заттың құқығының
басымдылығын анықтаудың жанама критерийлері оның бірінші реттілігі болып
табылады.
РФ АК-де ... ... ... басымдылығы туралы мәселенің
неғұрлым толықтай тәртіп белгіленуді мазмұндалған. Егер зат ... ... ... үміткер болса, олардың біреуіне ... ... ... ... зат ... ... ал егер зат берілмесе онда міндеті
ертеректеу пайда болған сол құқыққа ие адам ... ие, ал егер ... ... ... кезде — кім бірінші шағым берсе сол адам ие ... АК ... ҚР ... ... құқықтың артықшылығы еске алынады да
оның критерийлері көрсетілген.1
Заттарды белгіленген ... ... ... ... беру
құқығымен мүліктік жалдау шартының бірнешеуін жасауға мүмкін болады. ... ... ... жасау мәселелерін өзінің жеке еркімен шешеді және
егер осы ... ... ... тікелей құқығына немесе мүддесіне қандай
да бір нұқсан келтіретін жасаушылық ... ... ... да
шектеулі пайдалану құқығымен жалға берушіге қандай да бір шағымдарын ... ... ... ... ... ... берілген мүлікті
пайдаланғаны үшін ақы төлеуді талап ету болып табылады.
Жалға берушінің ... ... ... ... ... пайдаланғаны үшін
ақы төлеуді талап ету болып табылады.
Бұдан басқа жалға беруші ... оның ... ... ... ... ете ... шарт ... сәйкес оған жалға берілгенде ... ал егер ... ... ... ... ... ... анықталады.
Берілген міндет жалға берілген мүліктің мазмүны бойынша жалға берушінің
міндеттеріне қатынастар бойынша қамтамасыз етілген болып ... ... ... ... ... ... ... мерзімінде мүлікті пайдалану
белгілі. Шамада шектелген болады, мысалға, осыдан ... ... ... ... ... мезгілсіз тозуына қауіп
тууы мүмкін.
Егер жалдау шартымен немесе мүліктің белгісімен сәйкес емес ... ... ... ... жалға берушінің жазбаша түрдегі
ескертуіне қарамастан пайдаланса, онда жалға беруші ... ... ... қайтаруға талап ету құқығын пайдаланады. Егер оған ... ... зиян ... онда ол ҚР АК ... сәйкес орнын толтыруды
талап етуіне құқылы ... ... ... зиянның орнын толтыруды жалдаушы
және өзінің міндеттерін бұзған ... ... та ... жалдау шарты
бойынша жалдаушының міндеті бойынша талап етуге құқығы бар, егер ... ... ... ... кінәға негізделген болады.
Жаңа Азаматтық Кодексте жалдаушының мүлікті жалдауының билік ету шектері
неғұрлым толық жазылған. Жалдаушы ... ... ... ... ... жалға беруіне (субаренда), мүлікті жалдау шарты бойынша өз еркімен
іске асыра алады. ... ... ... ... ... ... сондай-ақ бұл құқықтарды кепілге ... және егер ... ... ... шаруашылық серіктестіктерінде, акционерлік қоғамда
жарғылық қорына салым ретінде салуға немесе өндірістік ... ... ... ... ... ... ... етуіне орай тікелей шартта
айтылуы да мүмкін.1 Барлық көрсетілген жағдайларда, қай жалцауды шығаруға,
жалға беруші алдындағы шарт ... ... ... алады. Мүлікті
басқа тұлғаға беру туралы негізгі жалдау мерзімінің шегінен асып ... ... тиіс ... ... ... ... негізгі шартына байланысты
болады. Егер мүлікті жалдауды заңдарда қарастырылған негіздемелер бойынша
жарамсыз болып ... ... ... ... ... ... ... АК 560-бап). Осы нормалардың мазмұнына орай негізгі ... ... ... ... ... ... ... кепілге беру және
басқалар да тәуелді болады.
Жалдаушы жалдау ақысын өз уақытында ... ... Ол ... ... ... ... асырумен байланысты басқа да міндеттерді
орындауға қатысты төлемдердің шарттары мен ... ... ... ... ... есептеулер туралы болса, онда ... ... ... ... ... Егер ... басқа түрі қарастырылса,
онда оларға сату-сатып алу, мердігерлік, ақылы ... ... ... ... ... ... Бұл жалпы алғанда жалдаушының жалдау
төлемі бойынша міндеттерін белгілейтін нормалардың ... ... ... осы тәрізді қызмет атқаратын нормалар жоқ ... ... ... ... мен ... ... онда орта
рыноктық параметрлер қолданылады (ҚР АК 385-бап, 3-тармақ). Сонымен қатар,
екі жақтың ... де ... ... ... берілген мүліктер бірдей, біртекті сапалы және ... ... ... пайдаланғаны үшін төлем барлық мүлікке бірдей тағайындалады.
Егер мүліктің ... ... ... ... да бір ерекшеліктері
болса, жалдап алушыға қосымша ... ... ... ... онда олар үшін
жеке ақы белгілеуге болады.
ҚР ... ... ... ... ... төмендегідей түрлерге
тағайындауға болады:
1) кезеңмен немес бір мезгілде ... ... ... ... жалға алынған мүлікті өнімді, жемісті ... ... ... ... ... үлестер;
3) жалдаушының белгілі бір қызметті көрсетуі;
4) жалдаушының жалға берушіге шартпен бекітілген заттарды
меншікке ... ... ... ... бекітілген жалданған мүлікті жақсарту бойынша
шығындардың жалдаушыға жүктелуі. Жалдаушы мен жалға
беруші шартта ... ... үшін ... ... ... ... басқа да төлем
түрлерін үйлестіре алады.
Егер де жалдау ақысының нақты түрі көрсетілмесе, онда ол ... ... де ... ... ... жағдайда мүлікті пайдаланғаны үшін
ақы мөлшерін өзгертуге болады, ... ... бір ... ... керек.
Шарттардың басқа да өзгерістері сияқты (ҚР АК 405-бап, 1-тармақ) бұл екі
жақтың келісімі бойынша жүзеге асуы тиіс, ... ҚР ... ... ... ... жалға беруші баға өзгерісін негізге ала ... ... ... ... ... ... ... жағдай жалдау ақысының орта рыноктык деңгейі күрт жоғарылап ... ... ... зиян ... орын алуы мүмкін.
Заң актілерінде мүліктік жалдаудың, сонымен қатар мүліктің жекелеген
түрлерінің ақы ... ... үшін ... ... мерзімдер бекітіледі.
Орталықтандырылып тағайындалатын бағалар мен тарифтер өзгерсе, ешқандай
келісімсіз және ... бір ... ... (1 ... ... етуі ... ақысын қайта қарастыруға болады. ҚР АК 546-бабында 4 тармақ бойынша
жалдау ақысының мөлшерін қайта қарауға ... ... ... ... ... ... бағалары мен тарифтері көрсетілген
жағдайда жалдау ... ... ... ... етуі ... Осыған сәйкес
жалдаушы жалдау ақысын төмендетуді талап етеді.
Шартта мүлікті қолданға үшін жалдау ... ... ... ... ... оны ... ... тгағайындалатыны қамтылады. Жалдау
ақысының мөлшерінің өзгеруінен ұзақ ... ... ... (көбіне теңге) инфляциясымен байланысты оның индексациялануын
ажырата білген жөн, бірақ индексация шартта ... тиіс ... ... жалдаушының жауапкершілігінен тыс жағдайларға байланысты шартта
келтірілген мүлікті пайдалану жағдайы немесе мүліктің күйі ... оның ... ... ... етуге құқығы бар. Мысалы, жалға
берушінің мүлікті бөлшектеп, күрделі жөндеуден өткізуі, оны ... ... ... ... ... ... ... жағдайы нашарлауы
мүмкін. Мүліктің жағдайы (күйі) нашарлағанда жалдаушының кінәсі болмауға
тиіс. Осылайша, жалдаушының бұл құқығы оның ... ... ... ... ... ... орындаған жағдайда ғана туындайды (бұл туралы
кейінірек қарастырамыз).
Жалға берілген мүліктің кемшіліктерін байқаған ... ... ... ... ... ... ... ете алады:
1) мүліктің кемшіліктерін ақысыз жоюды;
2) сәйкес мөлшерде жалдау ақысын азайтуды;
3) мүлікті ... үшін ... ... ... ... ... шығындарды ұстап қалуды. Бұл жағдайда жалдаушы
жалға берушіні алдын ала ескертуі тиіс;
4) шартты ... ... ... ... ... немесе оның мүліктің кемшіліктерін жалға
берушінің есебінен жою ... ... ... ... ... беруші
жалдаушымен жалға берілген мүлікті қалыпты жағдайдағы басқа ... ... ... ... ... кемшілігін ақысыз жояды.
Егер қабылданған шаралар (мүлікті пайдаланғаны үшін ... жою ... ... ... қалу) жалдаушының шеккен зиянын
жаппаса, жабылмаған шығыңдар орнын толтыруды ... ... ... Ал
жалдаушыға мүліктік жалдау шартын мерзімінен бұрын бұзуды талап ... Ал ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын бұзуд
талап ету кұқығы жалға берушінің кемшілігі бар ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Егер жалдаушы мүлікті пайдаланғаны үшін ақы төлеу мерзімін елеулі түрде
бұзған жағдайда жалға беруші жалдаушыға оперативтік ... ... Ол ... ... ... мерзімінен бұрын төлеуді талап етеді.
Төлем мерзімін жалға беруші белгілейді, бірақ ол төлем ... ... ... төлеуді қатарынан екі және одан да көп талап ете ... заң ... ... ... өзгеше көрсетілмесе, жалдаушының
жалдаған мүлікті пайдалану нәтижесінде алған өнімі, ... ... ... ... оның ... ... мүлікті дұрыс (түзу) жағдайда ұстауға, өз есебінен ағымдық
жөндеу жұмыстарын жүргізуге және ... күту ... ... ... егер заң актілерінде немесе шартта өзгеше көрсетілмесе.
Жалдаушының талаптары жөнінде немесе оның мүліктің ... ... ... жою ... ... ... ... жалға беруші
жалдаушының жалға берілген ... ... ... ... ... ... ... немесе мүліктің кемшілігін ақысыз жояды.
Жалға берушінің (меншік иесінің) мүлікті дұрыс, қалыпты жағдайда үстау
міндеттері шарттың күшінде ... ... ... ... ... ... ... жалдаушы мүлікті жарамды қалыпта сұтау үшін қажетті
әркеттерді орындауға ... ... ... ... ... алмастыру,
жүмыс соңынан механизмнің жүмысшы бөліктерін тазалау, арнайы салқындатқыш
сүйықтық қолданылмаған және агрегат жылы бөлмеде орнатылмаған жағдайларда,
ауа райы суық езде ... ... суы ... тиіс және ... ... ... ... мазмүнымен өте үлкен жүмыс шеңберін
камтиды, ол ... ... ... ... су ... бітеуге, істен шыққан электро-розеткеларды, сөндіргіштерді
алмастыруға бағытталуы мүмкін.
Сонымен ... ... ... ... ... мүліктегі негізгі
тетіктерді, агрегаттарды, конструкцияларды кешенді алмастыру жүзеге
асырылмайды. Ағымдық ... ... ... ... ... ... жағдайда ұстау. Шартпен жалдаушыға жалданған мүлікті қалыпқа сай
жағдайда ұстау, жалданған ... ... ... ... ... де
жүктеуге болады. Сонымен қатар, жоғарыда айтылғандай, жалдаушы мүлікті
күтіп ұстау бойынша да шығын жұмсауға ... Олар ең ... ... ... Мысалы ғимаратты пайдалану, электроэнергия, газ,
ыстық және суық су, ... ... ... ... ... ... ... оны пайдалануды қамтамасыз ететін үйымдастырушы
шаралармен байланысты. Сондықтан, ... ... ... ... ... жалға алушы өз бетінше шығындарды өтейді.
Мүлікті күту шығындарын ... ... ... және ... деп бөлуге
болады. Міндетті шығындарға жалдаушының мүлікті пайдалануымен ... ... ... ... ... Егер жалдаушы мүлікті
күтумен тікелей айналысатын маман жалдаса, мүлікті ... онда ... ... болып табылады.
Мүлікті күту шығындарын міндетті және ... деп ... ... ... ... ... көрсетіледі және жалға беруші оларды
жалдаушыдан талап ете алады. Қосымша шығындарды жалдаушы өзі ... ... алып ... ... ... міндеттерді орындамауы жалға берушінің мүддесіне
қайшы келсе, ол мүлік жалдау шартын иерзімінен бұрын ... ... ... ... ҚР АК ... ... міндеттерді орындау
қажеттілігі туралы ... ... ... ... міндетті, сонымен
қатар ол жалдаушыға осы міндеттерді белгілі мерзімде орындауға мүмкіндік
беруі керек.
Өз ... ... ... ... ... берілген мүлікті куту
бойынша өз міндеттерін орындауды талап ете алады.
Жалға берушінің өзінің күрделі жөндеуден ... ... ... ... өз ... ... өз ... жөндеуден өткізу және жалға берушіден жөндеуге
кеткен шығынды өндіріп алуға;
2) жөндеу құнын шарт ... ... ... шарт ... төлемнің сәйкес мөлшерге азайтылуын талап
етуге;
4) шарттан бас тартуға құқық береді.
Жалдаушының мүлікті жақсартуға ... бар. Ол ... ... ... ... де ... асыра алады. Егер,
өзгеше көрсетілмесе жекелеген ... ... ... ... ... ... деп ... зиян келтірмей болатын
жақсартуларды түсінген жөн. ... ... ... ... зиян ... ... ... жақсартулар) жүзеге асыру
үшін меншік иесі қажет. Шартта өзгеше көрсетілмегендіктен, жалдаушы ... ... және ... ... ... ... ... тигізбей бөлінбейтін жақсартулар жасағанда, шарт күшін жойғаннан кейін
осы жақсартулардың құнын қайтарып алуға құқылы. ... ... ... ... ... қабырғаларды көркемдік безендіру және
тағы сол сияқтыларды жатқызуға болады. ... ... ... ... ... ... ... қайтарып алуға
жатпайды.
Мүлік жалдаудың шарты өз күшін жойғаннан кейін ... ... ... ... ... жағдайда немесе қалыпты тозуын есептеп өзі
алған кездегідей күйде қайтаруға міндетті.
Егер мерзімі аяқталғанда қайтарылатын ... ... ... ... ... ... ... жалға берушінің шеккен зиянның орнын
толтырады. Егер жалға ... ... ... ... ... ету
мерзімінен бұрын істен шықса, онда жалдаушы жалға берушіге мүліктің қалдық
құнын төлейді. Егер кәсіпорынды ... ... ... көзделмесе, жалға
алушы жалға берушінің келісімінсіз жалға алынған мүлік ... ... ... ... ... енгізуге, оны қайта құруға, кеңейтуге,
техникамен қайта жарақтандыруға құқылы.
Егер кәсіпорынды жалдау шартында өзгеше ... ... ... ... ... ... болмайтын жақсарту құнының,
мұндай жақсартуға жалға берушінің рұқсат етуіне қарамастан, өтемін алуға
құқылы.
Жалға беруші жалға алынған мүліктен ажыратуға болмайтын жақсарту
құнын өтеу ... егер ол ... ... осы жақсартуға шыққан
шығысының жалға алынған мүлік құнынан оның пайдаланылу қасиетін ... ... ... ... немесе мұндай жақсартуларды жүзеге
асыру кезінде адалдық пен ақылға сыйымдылық принциптерінің бұзылғандғын
дәлелдесе, сот арқылы босатылуы мүмкін.
Бұл жерде мүліктің мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... ... туралы сөз болып отыр, бірақ мүлікке әдейі
ойластырылып зиян келтірілді деп айтуға болмайды. ... ... ... ... ... орын ... кездегі мүліктің ғана құнын төлеуге
міндетті.
Егер жалдаушы ... ... ... ... ... ... жалға беруші жалдаушыдан мерзімінен өтіп кеткен барлық уақыт
ішінде мүлікті пайдаланғаны үшін ақы ... ете ... ... мүлікті
өз уақытында қайтармағаны үшін төлейтін төлемі жалпы ереже бойынша ... ... және егер ... ... ... айып ... ... сомада алынуы мүмкін.
Мүліктік жалдаудың шартында екі жақтың келісімімен анықталған жағдайларда
жалданған мүліктің жалдаушының меншігіне өтуін қарастыруға ... ... ... мүлікті төлеп сатып алу туралы жағдайлары қарастырылмаса;
оны екі ... ... ... ... болады, бұл жағдайда олар мүлікті
пайдаланғаны үшін бұрын төленген ақыны төлемдік баға ретінде ... ... ... жалданған мүлікке деген құқығын қорғауы меншік
құқығын қорғауымен ... ... ... ... ... ... ... жалданған мүлікке қатысы жоқ үшінші тұлғалардың
зорлықшыл ... 2 ... ... ... үшін ... Ал егер ... беруші бұзышулардың әрекеттерін жазалайтын болса, бұл
жағдайда оның өзі де жауапты ... ... ... да ... ... ету құқы бар және өз ... ... тиісті құқықтарын қорғай алады.
Жалпы алғанда жалға беруші және ... ... мен ... да ... ... ... мүлікті жалдау шарты да, оны 2
тараптың орындауымен күшін жояды.
Егер ... шарт ... ... ... де ... берушінің
қарсылығынсыз мүлікті пайдалануын жалғастыра берсе, шарт сол ... ... ... ... деп ... Бұл жағдайда тараптардын
әрқайсысы шарттан бас тартуға еркі бар, ол үшін екінші тарапты жазбаша
түрде ескертуі тиіс: ... ... ... — 3 ай ... ... түрін жалдағанда — 1 ай ішінде;
Жалдаушы шартты жаңа ... ... үшін ... ... ие. Ол үшін
жалдаушы алдынғы шарт бойынша өз міндеттерін тиісті түрде ... ... ... ... ... ... жалдау шартын жаңа мерзімге
бекіткенде, басқа тең жағдайларда үшінші тұлғаларға қарағанда ... ие ... Егер ... ... ... ... ... жалдаушы мүліктік жалдау ... ... ... ... айырылады.
Өзінің құқығын пайдаланғысы келген жалдаушы шарт ... ... ... ... жазбаша түрде хабарлауға міндетті. Хабарлама шартта
көрсетілген мерзімде жасалуы керек, ал егер ... ... ... ... ... ... жасалады.
Мүліктік жалдау шартын жаңа мерзімге бекіткенде екі тараптын келісімі
бойынша шарттын ... ... ... Егер ... ... ... жаңа мерзімге бекіту туралы өтінішін кабыл алмаса, ... ... ... бастап 1 жыл ішінде басқа тұлгамен мүліктік жалдау ... ... өз ... бойынша сот арқылы, жасалған — шарт ... ... мен ... ... және ... ... бас
тартқандығынан келген шығындарының ауысуын және ... ... ... ... ... орнын толтыруды немесе тек шығыңцарының
орнын толтыруды талап етуге құқылы.
Мүлікті жалдаудың келісім шарты екі тараптың ... ... ... күшін жояды. Сонымен қатар ол бір ғана ... еркі ... ... ... ... ... ... берушінің еркімен
мына жағдайларда тоқтатыла алады:
а) егер жалдаушы 2 реттен ... ... ... ... мерзімі өткенде мүлікті пайдаланғаны үшін ақысын төлемесе;
б) егер заң актілеріне немесе шартқа сәйкес күрделі жөндеуден
өткізу міндеті жалдаушыға жүктеліп, ол ... ... ... ... егер де ... ... онда ... уақытта
мүлікті күрделі жөңцеуден өткізбесе;
Жалға беруші өз еркі бойынша шартты мерзімінен бұрын бұзу жағдайларының
барлығында жалдаушыға белгілі мерзімде өз міндеттерін орындауына ... ... ... еркі ... мерзімінен бұрын тоқтатылады, егер:
а) жалға берушінің шартына немесе мүліктің тағайындалуына
сәйкес жалдаушыға оны ... ... ... ... оны
пайдалануға бермесе;
б) Жалға беруші де көрсетілген мерзімде өзіне жүктелген мүлікті
күрделі жөндеуден өткізу міндетін атқармаса;
в) жалға ... ... ... ... ... ... ... немесе мүлікті қарау кезінде байқалмаған,
жалдаушыға белгісіз болған және ... ... ... ... бөгет жасайтын кемшіліктері болса;
г) егер мүлік жаддаушының жауапкершілігінен тыс ... ... ... болып шықса.
1.2. Жалдаушының міндеттері
Жалдаушының міндеттері. Жасалған келісім шарттарына сәйкес жалдаушының
міндеті:
1) жалға алынған мүлікті ... ... ... ... егер ... талаптар көрсетілмесе, мүліктің қызметіне сәйкес пайдалануы керек.
Жаддаушы мүлікті өзі пайдалануы ... Егер ол ... ... ... ... ... ... қыстырса, ол АК қарастырылған өзінің
басқа да міндетін бұзады. Мүліктің қызметі шартта айқындалуы ... ... ... мүлік өзінің мәніне орай, өзіне тән ... ... ... ... мүлікті жалдау шарттарына немесе мүліктің қызметіне сәйкес
емес түрде пайдаланса, жалға беруші шартты мерзімінен бұрын тоқтатуды және
шығындардың ... ... ... ... ... Мүлікті пайдалану
талаптарын немесе мүліктің тағайындалған ... ... ... кінәсі болса, себебі егер пайдалану шарты кездейсоқ бұзылса
АК 614-бап 4 тармақ қолданылады. Бүл жағдайда жалдау ... ... ... ... Мүлікті пайдаланғаны үшін төлемді өз уақытында жүргізу. Жалдау ақысын
төлеу мерзімі, жағдайы, тәртібі және ... ... ... ... бұл ... ... немесе нормативтік актілерде бекітілуін
АК қарастырмайды. Сондықган жалдау ақысын төлеу мерзімі, ... ... ... ... да бір нормативтік акт бойынша ... ... да оған ... ... ... ... ... ақысынын бұл
сипаттамалары шартпен бекітілген деп есептелмейді. Бұл кезде салыстырмалы
жағдайда балама мүлікті жалға берген кезде қолданылатын ... ... ... ... ... және ... бекітетін ереже қолданылады. Басқаша
айтқанда, жалдау ақысының орта рыноктық сипаттамаларын қолдану туралы ... тұр. Сот ... ... ... ... ... ... тәртібін белгілегенге дейін, мемлекеттік мүлікті беру үшін
бекітілген ... ... ... ... ... кең ... ақысы шартта қарастырылған жағдайларға байланысты жалға алынған
мүлікке тұтастай немесе оның құрамдас ... ... ... ... ... ... біржолғы төленетін төлемдердің тұрлаулы
сомасында белгіленген;
б) жалданған мүлікті, өнімді, жемісті және табысты пайдалану
нәтижесінде анықталған белгілі бір үлес;
в) жалдаушының белгілі бір ... ... ... ... ... ... жалға берушінің
меншігіне немесе ... ... ... ... ... ... ... келісілген
шығындарды жүктеуі;
Жалдау ақысының кейбір нысандарын қолдану жалдау шартын, сату-сатып алу
немесе қызмет көрсету туралы шарттардың ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген жалдау ақысының түрлерін
немесе жалдау төлемінің басқа түрлерін біріктіріп қарастыра алады, мысалы,
жалға ... ... ... ... ... жалдаушының пайдасының
бір бөлігі түрінде.
Егер жалдау ақысының нақгы формасы шартта ... онда ... ... ... ... байланысты — бір жылға немесе мерзіммен
төленетін тұрлаулы сомада анықталады.
Егер тараптың шартында өзгеше көрсетілмесе, ... ... ... ... ... көп ... жылына 1 рет өзгеруі мүмкін. ... ... ... түрлерін жалдау үшін жасалатын жалдау төлем
мөлшерін қайта карауға өзге де ең аз ... ... ... ... ... ... ... және қайта қарауға жатпайтыны туралы,
сонымен қатар шарт ... ... ... ... бір ... ... талап ете алатыны туралы қарастырылған, ал екінші тарап
аренда ақысын өзгертуді, қабылдамаған жағдайында шарт ... ... Егер бұл ... ... ... қарастырылмаса, ареңцалық ақыны
тек екі тараптың келісімі бойынша ғана өзгертуге болады. Тараптардың қай-
қайсының ... да ... ақы ... өзгертуден бас тартуы екінші
тарапқа соттық тәртіпте қайта ... ... ... ... ... ... құқық бермейді, себебі ондай ... ... ... ... төлем мөлшерін кайта қарау уақытын
заңмен белгілеу қайта қарау мүмкіндігі мен ... және ... ... ... бас ... ... ... шаралармен жабдықталған
жағдайда ғана тәжірибелік маңызға ие болады.
Жаддаушы жалдау ... ... ... төмендетуді талап етуге құқығы
бар, егер де оның жауапкершілігінен тыс ... ... ... қарастырылған мүлікті пайдалану жағдайы немесе мүліктің жай-күйі
елеулі түрде нашарласа жалдаушыға мүндай құқықтың берілуі жалға ... ... иесі ... ... берілген, оның кездейсоқ жағдайлардан
нашарлауы — меншік иесінің тәуекелі. Арендалық шартын ... ... ... ... ... ... ... туралы айтқанда
шартты жүзеге асырудың мүмкін еместігінің тәуекелі туралы айтқан жөн. Жалға
берушіге бұл ... де қою ... ... егер оның негізгі
міндеттерін білетін болсақ — мүлікті пайдалануға беру және ... ... ... ... ... беру.
Жалдау ақысының көлемін төмендетуді кез-келген пайдалану шарты мен мүлік
жағдайынын нашарлауынан емес, елеулі жағдайда ғана талап етеді. ... ... ... ... ... егер жалға алушы ... ... ... ... ... ... құр қалса.
КР АК 614 — бап, 4 тармақ қарастырылғаннан өзгеше ережелерді шартта
бекітуге ... ... ... ... ... ... ... және шарты
арендалық шартында анықталатынын ескере отырып, бұл бойынша пайдалану ... ... ... ... ... ... де жалдау ақысының мөлшері
жалдау ... ... ... ... ... ... ... болады: жылына, тоқсанда,
айына, аптасына бір рет және т.б. Егер жалға алушы жалдау ақысын мерзімінен
бүрын ... ... 2 ... ... емес уақытта ғана талап ... ... ... ... ... шарты мен арендалық мүлкінің
сияқгы қаралуы қажет.
Сонымен, аренда бойынша ... ... ... ... да ... ... мысалы, жалдау ақысын мерзімінен бұрын төлеуді талап
етуге тыиым салу немесе керісінше, ... ... ... ... ... ғана емес ... қатарынан 2 реттен артық мерзімі үшін төлеуді
талап ету мүмкіндігі.
3) Мүлік жалдау ... ... ... ... ... ... күйінде, қалыпты тозуын ескере отырып немесе шартта келісілген
күйінде оны жалға ... ... ... ... ... ... қосылатын талап, арендалық шартына сәйкес жалға
берушінің жалға беретін ... ... ... ... ... баламалы түрде қолданылатын). Сондықтан, ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... жалға
берушіге бүрын жалдаушымен алынған барлық ... ... ... ... ... Егер ... ... мен құжаттар
берілмеген болса; алайда ... ... ... ... ... ... не шарт жасасу кезінде үміт етуге болса, онда ... ... ... ... ... ... ... мүліктің жағдайы келесідей бойынша белгіленеді: шартта
қайтару түріне арнайы талаптар ... ... бұл ... ... онда ... ... жүргізгеннен кейін мүмкін болады. Егер
қалпындағыдай қалыпта есепке ала ... ... ... ... ... деп жалға ... ... ... ... ... ... уақыты біткенше дағдылы пайдалануға
шыдамдылығын түсінеміз.
Егер жалдаушы арендаға алған мүлкін қайтармаса ... өз ... онда ... ... ... ... төлеуді бүкіл ұзартылған
мерзімде талап етуге ... бар. Егер ... ақы ... ... ... ... болса, онда оның орнын толтыруды талап
етуіне ... Бүл ... ... ... ... ... мүлікті өз уақытында
қайтармағанда көпшілік жағдайда келтірілген шығынның көлемін дәлелдеудің
қажеті жоқ. Тек ... ... ... ... ... ету ... де ... мүліқтің өз уақытында қайтарылмауын жалдау шартында
айып ретінде қарасақ, айып төлемінің үстінен шығындардың орны толтырылады,
егер ... ... ... ... Егер заңдарда немесе ... ... ... мүлікті
дұрыс күйде ұстап-тұруға ағымдағы жөндеуді өз есебінен жүргізуге
және мүлікті ұстап-тұтуға кететін ... ... ... ... деп ... ... бөліктерін алмастырумен байланыссыз
(тетік, бөлшек) мүліктегі кемістіктерін жоюды түсінеді. Ағымдағы жөңдеудің
күрделі жөндеуден айырмашылығы, ол арендалық мүліктін бағасын ... ... ... ... ... ағымдағы жөндеудің жүргізілмеуі
мүліктің қызметі бойынша ... ... ... немесе пайдалануды
мүмкін емес етеді.
Ағымдағы жөндеуден мүлікті дұрыс күйде ұсталуын ажырату қажет, яғни бұл
мүліктей қызметі бойынша ... ... ... ... ... жере ... ... тоқтаусыз пайдаланатын арендалық мүліктің
физикалық дұрыстығы туралы сөз ... ... ... ... ... ... өзіне тән ішкі себептермен (техникалық) байланысты. Мысалы,
жалдау көлігін үнемі ... ... ... ... ... және ... дүрыс күйде ұстаумен қатар, жалдаушы
жалданған және мүлікті ұстап-тұтумен ... ... ... Бұл ... ... ... байлнысты (пайаланудың әлеуметтік-
экономикалық жағдайлары). Олар жалданған мүліктің ішкі ... ... оны ... ... ... дұрыс қалыпта ұстаумен байланысты
емес, бірақ мұндай шығындарсыз затты пайдалану мүмкін емес. Мысалы, жолға
алушы жалдаған автокөлігінің тұрағын төлеуі ... оны ... ... Егер АК-те заң немесе басқа құқықтық актлерде ... ... ... жалдауға (қосалқы ... ... ... ... өз ... мен ... ... беруге (қайта жалдау — ... ... ... ... пайдалануға беруге, сондай-ақ осы құқықтарды кепілге
беруге және ... ... ... ... жарғылық капиталына салым немесе өндірістік
кооперативке жарна ретінде ... ... ... ... ... ... ... тұлғаға жалдаушының
құқықтары ғана емес, міндеттерінің де ... ... ... ... ... бір ... жалға берушінің міндетті
түрде беруін талап етеді. Себебі, мүліктің немесе оған иелік ету ... ... ... берушіге бәрібір емес.
Жалға берушінің шарттағы әр түрлі тәсілдер ... ... ...... аренда шартында, оған қосымша шартты және бір жақты әрекет түрінде
де (мысалы жазбаша ... ... ... ... ... ауысатын арендалық құқықтар мен міндеттердің
көлемін анықтай алады.
АК бойынша жалдаушының өзінің ... ... ... бір ... ... ... тиым ... Құқықтарды түгелдей беру қайта
жалдауда орын алады.
Бұндай жағдайда жалға берушімен қатынасқа жаңа ... ... ... ... ... ... және ... берушінің алдындағы жауапкершілігі
тоқтайды.
Арендатордың өз құқығын бөлшектеп беруі қалған басқа жағдайлардың бәрінде
орын алады, берілетін құқықтардың көлемі әртүрлі болады. Ең аз ... ... ... ... ... ... жағдайында
жалдау құқықтарына иелік ету ... ғана ... ... ... Құқықтардың не үлкен бөлігін ареңдалық ... ... ... ... ... ... серіктестері және өндірістік
кооперативтер алады, ... ... ... ... ... ... ... болады. Субареңца болса
(тегін пайдалану шектің аралық орынға ие, себебі қайта жалдаушыға ... бір ... ғана ... және ... ... ... бар. ... қайта жалдаудан басқа, кез-келген жағдайда жалға
берушінін алдында шарт бойынша арендатор жауапты болып қала ... ... ... ... жүзеге асыра алмайтын әрекеттерінін
қаттарына арендатордың затты үшінші ... ... ... ... ... затты мердігерлік шарты бойынша жөндеуден өткізуге
немесе сақтауға тиым салынбаған. Бұл жағдайда жоғарыда ... ... ... ... ... пайда болмайды.
Субаренда жалдау құқығын үшінші тұлғаға берудің кең тараған түрі ... ... ... ... ... алынған мүлік қандай да бір мөлшерде жалдаушыға қажетсіз ... ... ... ... бұл ... субарендаға (қосалқы аренда) бере
алады.
Субаренда жағдайында арендатор субарендаторға қатысты жалға беруші болып
шығды және де ... ... ... біраз көлемін сақтап қалады.
Егер заңда және басқа да құқықтық актілерде өзгеше белгіленбесе, субаренда
шартына негізгі аренда ... ... ... ... ... шартын аренда шартынын мерзімінен артық мерзімге жасау мүмкін
емес. Кері жағдайда ол Ак ... ... деп ... Бұл ... бар ... артық құқықта, біреуге бере алмайтын жалпы ... ... ... Мысалы, егер жалдаушыға (арендатор) заттан
(мүліктен) табыс алуға тиым салынса, оңда ол ... ... ... ... ... ... міндеттердің көлемі жалдаушының
міндеттері сияқты немесе одан да көп болуы міндетті емес. Жалдаушы мысалы,
жалға берушінің төлеміне ... ... ... көп ... өз ... ... мүмкін.
Субаренда аренда негізінде жүргізіледі. Егер аренда ... АК ... деп ... ... онда осы ... ... жасалған субаренда
шарты да жарамсыз деп танылады. Аренда шарты мерзімінен бұрын тоқтатылса,
осыған сәйкес ... ... ... да ... Бұл ... өтелген аренда шартына сәйкестендірілген субаренданын қалған
мерзім шегіндегі, субаренда шартына сәйкес оның ... ... ... шарт ... кұқылы.
Егер жалға беруші субареңда шартын жалдаушылармен жасасуға берсе, онда ол
онымен өзін байланыстырады. Жалдау ... бұзу ... ... шартын
мерзімнен бұрын оның кінәсінсіз тоқтату, ... ... ... ... бар ... ғана ... ... жасауға,
ал талаптарға келетін болсақ, субаренда емес, аренда шарт негізінде жасалуы
тиіс. Соңғысы, ескі ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сондықтан, жалға берушіні өзі анықталмаған шарттарға
келісуіне мәжбүрлеу ... ... ... ... шартын жасау тәртібін АК 618 ... ... 445 және 446 ... ... ... болады.
Алайда, арендалық шарт АК 618 бабында ... ... ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын бүзу да
субаренда шартынын қорытындысыз немесе қорытындымен, бірақ ... ... ... ... ... ... ... алғашқы үш міндеті бұйрықты, қалғандары — диспозитивті болып
табылады.
II. Кәсіпорыңды жалдау шартының ұғымы және мазмұны.
2.1. ... ... ... ... ... ... қатынасқа өтуіне байланысты жеке
бизнеспен айналысушы тұлғаларға ... ... ... ... үлкен
мүмкіншілік туып отыр. Олар оны өндірістік ... ... ... толық
пайдалана алады.
Кәсіпорында азаматтық құқықтық объектісі ретінде қарастыру алғаш рет
31.05.1991 жылғы Азаматтық зандар ... 4 ... ... ... 10 ... азаматтық құқықтық объектілерінің тізімін анықталған
немесе онда мүлікте қамтылып өткен, ал осы баптың 2 ... ... ... ... деп ... қарастырған. Айтып өткеннің
соңғысының құрамына ғимараттар кәсіпорын немесе басқа да мүліктік кешендер
енгізілген.
Қазіргі кезде қарастырып ... ... ... болуына байланысты
қатынастарды реттеуші нормалар Қазақстан Республикасының Азаматтық
Кодексінің нормаларында немесе ... ҚР ... ... ... заң күші бар ... ... Көріп
отырғанымыздай кәсіпорынды азаматтық құқықтық ... ... ... ... қосу ... ... ғана пайда болды. Міне ... ... ... ... қатысты күқықтық реттеу
ережелері ары қарай дамытуды, кемшіліктерді жою және ... ... ... ... ... 119 бабы 1 п. Сәйкес "кәсіпкерлік қызметті
жүзеге асыру үшін ... ... ... құқықтық объектісі түріндегі
кәсіпорын деп танылады". Ал ҚР Президентінің "мемлекеттік кәсіпорын туралы"
Жарлығының 12 бабы 2 п. Кәсіпорынның анықтамасы сәл басқаша ... ... ... ... ... меншік құқығы объектісі болып
табылатын ... ... ... деп ... ... да ... анықтамасы құқық объектісі ретінде мүліктік кешен
ұғымы арқылы беріледі.
Заң кәсіпорын құрамына мүліктік кешен ретінде мыналарды ... ... ... ...... ... жабдықтар, кұрал-
саймандар, шикізат, өнімдер; екіншіден мүліктік құқықтар, атап айтқанда,
талап ету құқықтары, борыштар; үшіншіден, оның ... ... ... ... белгілері) айрықша құқықт ар.
Кәсіпорынның ерекшеленетін белгілерін анықтауға болғанмен, ол құқық
теориясында көрсетілмеген. ... ... ... ... ретінде заңмен берілген, бекітілген қолдану саласын қамтиды, яғни
"кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін". Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ... пайдалану мақсаты белгілі-
бір шекте қысқартылған .1
Кәсіпкерлік қызмет, шаруашылық қызметінің бір түрі ... ... ... ... ... ... қызметке қарағанда кең
болып табылады, өйткені кез-келген шаруашылық қызметі кәсіпкерлік қызмет
ретінде ... ... ... ... ... пайдалану мақсаты
кең ұғымда берілуі керек.
Екіншіден, кәсіпорынның ерекшелігі оны динамикалық объект ... ... ... табылады. Заң әдебиеттерінде объектілерді түрге
бөлу ... ... ... ... осы ... шектеуге
ұмтылыстар болған. Мысалы, Ю.Г.Жариков және М.Г.Масевич мынадай көрсетуді
қолданған, ... ... ... түр" деп объект ... ... ... үшін қолданған1.
Кәсіпорынның динамикасы объект ретінде қозғалмайтын басқа статистикалық
объектілерден айырмашылығы оны пайдалануы бойынша көрінеді. ... ... ... ... ... қана емес ... тарауда жатады. Кәсіпорынға үйлер, бұрынғы өндірістік
ғимараттар кәсіпорын деп ... ... ... ... ... біздің ойымызша дұрыс емес.
Объект ретінде кәсіпорынның динамикасына ҚРАК бекітілген кәсіпорынның
анықтамасының бөлігі көрсетеді — "мүліктік ... ... ... қатар кәсіпорын құрамына талап ету құқықтарын енгізу мүмкіндігі
жатқызылады. Сонымен ҚРАК кәсіпорынды әрекет ... ... ... ... анықтай көрсетеді.
Егер кәсіпорын әрекет етуін тоқтатса, онда ол объектінің динамикалық
критерийі жойылады және ол ... ... ... ... ... ... ... Ол бұл жағдай кәсіпорын ретінде қарастырыла
алмайды. Біздің ойымызша бұл критерий заңмен кәсіпорынның ерекше құқықтық
режимін анықтау ... ... ... Бұл оны мүліктік кешен болып
табылатын объектілерден айырып көрсетеді.
Біз бұл ... ... оның ... ... ... ... бірі болып табылады деген И.В.Амирханованың көзқарасын
қолдаймыз.
Мүліктік кешенді құрайтын талап ету ... ... ... өнім
тұрақты өліпеп емес немесе өзгеріске тәуелді. Азаматтық құқықтық көптеген
объектілері объектінің ... ... ... ... ... оның құрамына, оның қызметін
дараландыратын белгілерге ... ... ... тауар белгілері) немесе
егер заң құжаттарында немесе ... ... ... ... ... ... Тауар мен қызметтің үлкен айналымында кәсіпкерлерге өзінің
өнімін дараландыру үшін ... ... ... ... табылады, бұл үшін
субъектілер әртүрлі әдістерді қолданылады. Бұл мақсат үшін ... ... ... ... ... ... ... деп айтсақ қателеспеген
болар едік. Тауар белгісі басқа тұлғаға берілуі ... ... ... ... кезде тауар белгісін сатуға да мүмкін болады.
Шетел заңдарын саралай отырып мынаны атап ... ... ... атау ... дараландыру құралы қызметін атқарады, ал тауар
белгісі объектілерді дараландыру құралы болып табылады. Біздің ел ... ... ... іске жатқызады нақты алғанда фирамық атау мен
тауар белгісінің мәні ... ... ... бұл ... емес ... атап ... ... КРАК 38 немесе 1020 баптарына сәйкес фирмалық
атау заңды тұлғаның азаматтық айналымға түсетін ретінде анықталған. Яғни
бұл құқық ... ... ... ... заң ... осы ... емес ... табылады. ҚРАК 1023 бабына сәйкес. Заңды тұлға қайта
үйымдастырылған ... ... ... ... ... ... занды тұлғаның фирмалық атауын кұқық иелеігіне алуға немесе
ауыстыруға жол берілмейді.
Кәсіпорынды талдау шартының объектісі ретінде ... ... ... зат екенін көруімізге болады.
2.2. Кәсіпорынды жалдау шартының субъектілері
Кәсіпорынды жалдау ... ... ... ... ақылы болып
табылады. Бұл мыңдаған жылдық тарихы бар классикалық шарттардың бірі болып
табылады. Бірақ ол бәрібір кезенде өзінің ... ... көп ... ... ... ... ... уақытша пайдалануды
қамтамасыз етеді. ... ... екі ... мүдделі болады. Жалпы ереже
бойынша арендатор мүлікке уақытша ... ... ... оны ... ... ... Ал ... беруші мүлікті басқа тұлғаға бере отырып одан
пайда табу мақсатын көздейді. Соңғы белгі аренда шартын міндеттемелерден
ажыратуға мүмкіндік ... Атап ... ... ... ... ... ... алынған мүлікті пайдалану құқығы тиісті. Бұл аренда
шартынан туындайтын арендатордың негізгі құқығы ... ... ... ... ... ... ... беретін шарттардың бір түрі
болады.
Пайдалану дегеніміз — бұл заттың пайдалы ... ... ... одан ... табудың заң жүзінде қамтамасыз етілуі. Пайда ... ... төл алу ... өзге ... ... ... ... 188 б. 2
т:).
Жалпы ереже бойынша, ... ... ... жалға алушының алған өнімі, жемістері және өзге де кірістері,
егер заң ... ... ... ... ... оның ... болып
табылады (ҚРАК 554 бап). Сонымен қатар, муліктерді ... ... ... ... ... ... ... немесе бұл мүлікті пайдалану туралы шартта өзгеше көзделмесе, осы
мүлікті заңды негізде пайдаланушы адамға тиісілі болады (ҚРАК 123 ... ... ... ... ... ... ... үшінші тұлғаның
меншігіне өтеді.
Жалға алынған мүлікті ... ... бүл ... ... ... да мүмкін. Мүлік жалдау шартында жалға алынған мүлік жалға
алушының ... ... ... ... ... көшеді
деп көзделуі мүмкін.
Егер шартта жалға алынған мүлікті сатып алу туралы ереже көзделмесе, ол
тараптардың қосымша ... ... ... бұл ... ... ... ... төлеген ақысын сатып алу бағасына есептеу
туралы уағдалануға құқылы.
Жалға алынған мүлікті ... ... тиым салу ... заң ... ... ... 562 ... Мүндай аренда шарты сатып алу — ... ... ... десекте болады.
Арендатордың пайдалану құқығы заттық-құқықтық қорғауды
пайдаланады немесе бұл жағдайда меншік немесе басқа да ... ... ... ол мұндай қорғауды, тек арендатор затты пайдалану
құқығымен қатар иелену құқығына ие болған ... ғана ала ... ... ... ... мүлік иесінің талабынан қорғалады. Егер ... ... ғана ... ... ол онда ... қорғауға
ие бола алмайды.
Арендатордың пайдалану құқығына затқа ілесе жүру сипаты төн болып
келеді.
Жалға берілген ... ... ... ... ... ... ... басқару құқығының басқа тұлғаға ... ... ... ... ... ... негіз болып табылмайды.
Қозғалмайтын мүлікті жалға алушы болып табылатын азамат қайтыс ... осы ... ... ... ... оның ... мен ... Заң актілерінде немесе шартта өзгеше көзделмесе оның мұргерлігіне
ауысады.
Мұндай мұрегерге ... ... ... ... ... ... бас тартуға, шарт жасасу жолға алушының жеке басының қасиеттеріне
байланысты болған жағдайды ... ... ... ... болмайды.
Жалға алушыға заттық-құқықтық қорғауды беру немесе жалға алынған мүлікті
пайдалану ... ... ... оны ... құқықтардың жеке түріне
жатқызуға негіз болады1.
Бірақ кез-келген жағдайда жалға алған мүлікті пайдалану құқығы иеленумен
байланысты ... ... ... ... ... Өйткені мұндай
құқық ҚРАК 13 ... ... ... ... ... ... ... жалға беруші немесе жалға алушы. Жалпы ... ... ... ... ... ... ... субъектісі болуы мүмкін,
яғни азаматтар немесе заңды тұлғалар, ал ... ... ... ... емес ... ... ... мемлекет, әкімшілік-
аумақтық бірлестіктер болуы мүмкін. Тек аренда шартының кейбір түрлерінде
ғана жалға ... мен ... ... ... ... ... болуы керек.
Жалға беруші бұл заңмен немесе меншік иесімен мүлікті жалға беруге
өкілетті ... ... ... ... ... ... беру — бұл ... берушіге тиесілі меншік құқығын жүзеге
асыру тәсілі болып табылады. Ал басқа заттық құқықтарды ... ... иесі ... табылмайтын тұлғалар бұл мүлікті жалға беруге
өкілеттілігі болуы керек. Мұндай ... ету ... ... ... ... ... ... қажет.
Арендатор — бұл мүлікті пайдалануға алуға мүдделі тұлға. Жалпы ереже
бойынша заңмен оған арнайы ... ... ... ... жеке ... оның ... байланысты бөліп
қаралады. Бұл шарттың пәні қозғалмайтын мүлікке жататын тұтас ... ... ... ... ... Оған негізгі немесе ... ... ... ... құқығы, айрықша құқықтар, талап ету
құқығы немесе борыштар енгізіледі. Кәсіпорын құқық ... ... ... ... өзінің құрамын тұрақты өзгертіп, компоненттердің алмасуы
болады, Мінеки сондықтан ол арнайы реттеуді ... ... ... ... пайдаланудың мәні оның компоненттерінің
тұрақты ... ... ... ... сондықтан кәсіпорынды жалға алушы
жалға берілген кәсіпорын мүлкінің құрамына кіретін материалдық ... заң ... ... ... ... көзделмесе, жалға берушінің
келісімінсіз сатуға, айырбастауға, ... ... не ... ... оларды қосалқы жалға өткізуге немесе шарт бойынша осындай
құндылықтарға ... өз ... мен ... басқа тұлғаға беруге
құқылы, мұндай жағдайда бұл ... ... ... әкеп ... ... шартының басқа ережелерін бұзбауы керек (ҚРАК 578 б.). Көрсетілген
тәртіп ... және ... да ... байлықтарына қатысты қолданылмайтын
немесе заңмен қарастырылатын басқа да жағдайлар болуы мүмкін.
Егер кәсіпорынды жалдау шартында өзгеше көзделмесе, ... ... ... ... ... ... мүлік кешенінің құрамына оның құнын
арттыратын өзгерістер енгізуге, оны қайта құруға, кеңейтуге, ... ... ... ... ... ... ... жалдау шартымен
салыстырғанда кең болып табылады. Бірақ талаптардың келісімі бойынша мүндай
кеңейту жойылуы мүмкін.
Сонымен бірге кәсіпорын ... ... ... ҚРАК 119 ... ... жалпы ұғымы еніп кетеді. Кәсіпорынның жалдау объектісі ретінде
ерекшеленетін белгісі кем ... үшеу ... оның ... ... ... бір қолдан екінші қолға ауысуымен байланысты ... ... ... ұғымын беру кезінді бұл аспекті есепке алынбайды.
Егер жер учаскесі, ғимарат, ... ... ... да ... ... берілетін кәсіпорын құрамына кіретін ... ... тек ... ... ... ... ... ғана
кіре алады. Сонымен бірге ҚРАК 119 бабында бекітілген кәсіпорын ... ... ... ... ... ... түсінік
кәсіпорынды жалға берушіге, жалға берілетін кәсіпорынның негізгі ... ... ... ... ... ... ... ету құқықтары мен
борыштар көлемін өз еркімен анықтауға ... ... ... ... беру
кезінде мынадай нәрсе атап өтілген, басқа тұлғалардың меншігіндегі мүлікті
иелену немесе пайдалану құқығын оны жер немесе басқа да ... ... ... ... ... ... асырылады. Кәсіпорын құрамын
анықтау кезінде ҚРАК 119 ... ... атап өту жоқ ... ... ... борыштарын аударғаны туралы жалға беруші өз кредит
берушілерін жалдау шарты жасалғанға ... ... ... ... етуге
міндетті, олар осындай аударумен келіспеген жағдайда хабарлама алған күннен
бастап үш ... ... ... ... ... міндеттемелерін тоқтатуын
немесе мерзімінен бұрын орындауын және залалды ... ... ... ... көрсетілген мерзімде осы талаптардың ешқайсысы қойылмаса кредит беруші
тиістиі борышты жалға алушыға аударуға келісім береді деп танылады.
Кәсіпорын жалға ... ... ... міндеттемелерді тоқтатуды
немесе мерзімінен бұрын орындауды талап еткен ... ... ... ... ... ғана берілуі мүмкін.
Кәсіпорынды мүлік кешені ретінде жалға бергеннен кейін жалға беруші мен
жалға алушы берілген кәсіпорынның құрамына ... ... ... ... ... аударылған борыштар бойынша бірдей жауапты болады.
Ал ҚРАК 119 бабы бұл ... ... ... ... жалдау шарты тараптарының құқықгары мен
мівдеттері.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 576-588 бабтарында
кәсіпорынды ... ... ... ... мен ... алушының міндеті қарапайым жалдаумен салыстырғанда біраз
өзгерістерге үшырады. Жалға беруші ... ... ... шарт талаптары мен
мүліктің мақсатына сай ... күйде беруге міндетті. Бұл кәсіпорынды өткізу
актісі арқылы нақтыланған.
Кәсіпорынды жалға алушыға беру ... ... ... ... ... актісін жасаумен қол қоюға ұсынуды қоса алғанда, кәсіпорынды беруге
дайындық, егер шартта өзгеше көзделмесе, жалға берушінің ... ... ... соның есебінен жүзеге асырылады. Жалпы кәсіпорынды күрделі
мүліктік кешен ... беру өте ... ... көп ... ... ... ... жалға берушінің дайындауы дұрыс болып саналады, өйткені
жалға берілетін кәсіпорынның құрамын ол ... ... ... ... ... жалдау шартында өзгеше көзделмесе, ... ... ... ... ... болмайтын жақсарту құнының
мүндай жақсартуға жалға берушінің рұқсат етуіне ... ... ... ... ... алынған мүліктен ажыратуға болмайтын жақсарту қүнын
өтеу міндетін, егер ол жалға алушының осы жақсартуға ... ... ... мүлік құнына оның пайдалану қажетін жақсарту мөлшеріне сәйкес
келмейтіндей ... ... ... ... ... ... кезінде
адалдық пен сыйымдылық принциптерінің бұзылғандығын дәлелдесе, сот арқылы
босатылуы мүмкін. Жалға ... ... ... ... ... ... алушы шарттың бүкіл қолдану мерзімі ... ... ... ағымды немесе күрделі жөндеуді қоса алғанда, кәсіпорынды
тиісті техникалық ... ... ... ... 571 бап. ... ... кәсіпорынның түріне байланысты шығындарға келетін болсақ,
егер шартта өзгеше көзделмесе, жалға алынған ... ... ... ... ... жүктеледі. Сонымен бірге, жалға алушының
жалға алынған мүлікті сақтандыру төлемдерін ... ... ... ... ... ол тек ... сақтандыруға ғана қатысты жүзеге асырылуы
мүмкін. Мүлікті ерікті ... ... ... ... ... ... кез-
келген жағдайда тек заңмен тікелей көрсетуіне мұны ... ... ... ... бойынша ғана жүктеледі.
Кәсіпорынды жалдау шарты, жалдау шартының жеке түрі ... ... оны ... ... ... ... оның ішінде үйлер тек
ғимараттарды жалдау шартынан ерекшеленетін сипаты ... ... ... ... беру ... ... бір ... жалға берушінің талап
ету құқықтарын ... ... ... ал ... ... жалға берілетін
кәсіпорынның қызметімен байланысты жалға берушінің борыштарын жалға алушыға
аударумен ... (3. 29 ... ... ... ... ... ... мен басқада міндеттемелері бойынша талап ету құқықтары ... беру ... мен ... ... қандай да бір арнайы ереже жоқ.
Кәсіпорынмен бірге жалға алушыға берілуі тиіс ... ету ... ... ... анықталуы тиіс, оны жалға беру ... туралы жалпы
ережемен ... ... 496 ... ... ... ... кәсіпорынның құрамына енгізілген
міндеттемелер жөнінде кәсіпорын сатып алушыға ... ... оны ... ... ... жазбаша түрде хабарлауға тиіс.
Борышты аударуға өз келісімін беру ... ... ... ... ... ... сатылатындағы туралы хабар алған күннен бастап
үш ай ішінде міндеттемелерді тоқтатуды немесе мерзімнен ... ... ... ... келген залалдыөтеуін не кәсіпорынды сату ... ... оның ... ... ... деп ... талап етуге құқылы.
Ресей заңдарындада шамамен осындай кредиторлардың құқықтары қарастылған 1.
Біріншіден атап өтетін нәрсе кәсіпорынды сатып алу ... ... ... ... ... ... ауыстыру кезіндегідей
құқықтық салдар ие болмайды. Кредитордың ... ... ... келіспеуі,
кәсіпорынды сатуға келісімін немесе келіспеуін ... ... ... ... — кәсіпорынға билік ету үшін берудің келісімін алу қажет
емес. Кредиторлар меншік иесіне өз ... ... ... ... ... ... ... ауыстыруға келісімі міндеттеменің борышқор жаңа
тұлғамен жалғасуына нақты келісімін білдіреді. Бір ... бұл ... Бір ... бұл ... ... ... ... орындауын
немесе тоқгатудан бас тарту ретінде анықталуы мүмкін.
Екіншіден мұндай келісім жазбаша нысанда болуы тиіс.
Үшіншіден, кредитордың ... ... ... жарамсыз деп тануға
мүмкіндік беретін заң ережесінен кредиторларды ... ... соң ... ... ... ... ... бірлескен жауапкершілік мерзімі реттелмеген. Жазбаша түрде
келісім ... ... ... жағдайда қалады да, міңдеттемені
орындауды сатушыдан да сатып алушыдан да ... ... ... ... ... ... ... етуі мүмкін.
III. Кәсіпорынды жалдау шартын жасау тәртібі және орындау.
3.1. Кәсіпорынды жалдау шартын жасасу.
Кәсіпорынды жалдау шартын ... қол ... ... ... жасау
жолымен жазбаша түрде жасалады. ... ... ... ... тиіс ... ол ... тіркеуден өткен кезден бастап жасалған
болып есептеледі.
Кәсіпорынды жалдау ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі мынада болып ... ... ... ... беру ... жасасу үшін қажет болып табылатын белгілі-
бір әрекеттерді жасауы керек.
Азаматтық Кодекстің (§3. 29 тарауы) ... ... ... Ал ҚРАК 495 бабы 2 т. Сәйкес, ... қол ... ... ... актісін, буғалтерлік балансты, кәсіпорынның құрамы мен
құны туралы тәуелсіз аудиторлардың ... ... ... олар ... ... сипатын, мөлшері мен мерзімдерін
көрсете ... ... ... ... ... ... ... жасап қарауға тиіс. ... ... сату ... ... түрде тіркелуі тиіс.
Сонымен қатар Азаматтық Кодексте кәсіпорынды жалдауға ... ... бар, ... ... ... мен пайдалануына кәсіпорынның
негізгі қаражатын беруге жалға берушіні міндеттейтін норма бар. Ол шартта
анықталған жағдаймен, ... ... ... өнім, материалдар қорын
немесе басқада айналым қаражатын кәсіпорынның қызметімен ... ... ... қамтиды.
Одан басқа кәсіпорынды жалға беру кезінде жалға алушыға кәсіпорынға
жатқызылатын борыштар ауысады немесе ол жалға ... ... ... құрамына кіретін барлық борыштар тізімін қамтиды.
Кәсіпорынды жалға буғалтерлік баланссыз беру мүмкін емес ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметті
жүзеге асыруы үшін кәсіпорынды ақы төлеп уақытша иеленуге және кәсіпорынды
толығымен біртұтас мүлік кешені ... ... (осы ... 119-
бабы),оның ішінде құқық иесінің фирмалық атауына және ... ... ... құқығын, сондай-ақ жалға
берушінің басқа тұлғалара беруге ... жоқ ... мен ... ... ... ... да айрықша құқықтағы объектілерді ... ... ... ... ... және т.б.(айрықша құқықтар
кешенін) беруге ... сату ... ... кәсіпорынды жалдау шартының
нысанына қойылатын ... ... ... ... ... ... ... құрамын, құнын куәлендіретін құжаттарды талап етпейді. Сонымен
бірге тараптар кәсіпорынды жалдау шартының пәнін ... ... ... жоқ ... ... ... келісетінін көз алдымызга келтіру қиын
болып табылады.
Жоғарыда ... ... ... ... ... бір құжат толтыру
жолымен жазбаша нысанда ... Бұл ... ... ... ... телетаип алмасу арқылы электрондық немесе басқада ... ... ... ... ... заң ... жалдау шартының
нысанын сақтамаудың салдарын күшейтеді. ҚРАК 153 бабы 1т. ... ... ... ... ... оның ... болып қалуына әкеліп соқтырмайды,
бірақ дау туған ... ... ... ... мазмұнын немесе
орындауын куәгерлік айғақтармен растау құқығынан ... ... ... ... ... немесе орындалғанын жазбаша немесе өзге,
куәгерлік айғақтардан ... ... ... ... Бұл жағдайда
кәсіпорынды жалдау шартының нысанын сақтамау шартының жарамсыздығына әкеп
соғады (ҚРАК 2т. 575 бап).
Кәсіпорынды жалдау ... ... ... ... ... ақысы
мөлшері немесе кәсіпорынды жалдау мерзімі жатқызылады.
Біз бұл жерде жалдау шартының жалпы ережесіндегі ... ... ... ... ... Жалға алынған мүлікті пайдалану үшін ... заң ... ... ... шартты белгіленген тәртіп, мерзім
мен нысан бойынша жалға ... ... ... олар ... жағдайда
салыстырмалы мән-жайларда әдетте сол секілді ... ... ... ... ... мерзім мен нысан белгіленген деп есептеленеді. Төлем
барлық жалданылған мүлік үшін тұтас немесе оның ... ... ... ... ... мерзім немесе біржолғы енгізілетін төлемдердің ... ... ... ... ... ... немесе кірістерді
пайдалану нәтижесінде алынған белгілі бір үлес;
* жалға алушының белгілі бір қызмет көрсетулері;
* жалға ... ... ... ... ... ... немесе жалдануына беруі;
* жалға алушыға ... ... ... ... ... шығындарды нүктелеу түрінде белгіленеді.
Тараптар шартта мүлікті немесе өзге де төлем ... ... ... ... нысандарын ұштастыруды көздеуі мүмкін.
Мүлікті пайдаланғаны үшін жасалатын төлем ... егер ... ... ... көп ... ... бір рет ... мүмкін.
Заң актілерінде мүлік жалдаудың жекелеген түрлері үшін, сондай-ақ мүліктің
жекеленген ... ... үшін ... ... ... қайта карауға өзге
де ең аз мерзімдер көзделуі ... ... баға мен ... өзгертілген жағдайда
тараптардың біреуінің талабы бойынша төлен мөлшері ... ... ... ... ... бермейтін мән-жағдайларға байланысты шартта
көзделген пайдалану жағдайлары немесе мүліктің жай-күйі едеуір ... заң ... ... ... ол төлемді тиісінше азайтуды
талап етуге құқылы .
Егер шартта ... ... ... ... ... ... ... төлеу мерзімін елеулі түрде бұзған жағдайда жалға беруші одан төлемді
жалға беруші ... ... ... ... ... ... құқылы. Бүл
ретте жалға берушінің төлемді қатарынан екі мерзімнен ... ... ... ... ... ... құқығы жоқ.
Кәсіпорынды жалдау шартындағы мерзімге қатысты арнайы ереже жоқ болып
табылады.
Жалпы ереже бойынша мүлік жалдау ... ... ... мерзімге
жасалады. Кәсіпорынды жалдау шартында тараптар мерзімді ... ... ... ... ... ... ... жасалса, ол белгісіз
мерзімге жасалған деп ... ... ... ... жағдайда,
егер заң актілерінде немесе шартта көзделмесе, әрбір тарап екінші тарапқа
үш ай бұрын ... ... ... ... ... өзге ... ... бір ай ішінде бас тартуға күқылы.
Заң актілерінде ... ... ... ... ... ... жекеленген түрлерін жалдау үшін шарттың барынша ұзақ (шекті)
мерзімі ... ... ... ... егер шартта жалдау мерзімі
белгіленбесе немесе заң актілерінде белгіленген .шектімерзім біткенге дейін
тараптардың ешқайсысы шарттан бас тартпаса, шарт ... ... ... ... ... заң актілерінде белгіленген шекті мерзімнен асатын мүлік
жалдау шарты барынша ұзақ ... ... тең етіп ... ... ... ... ... туралы жағдай қаралмаған жағдайда оны
жарамсыз деп тануға негіз бола алмайтын немесе мұндай жағдай ... ... ... ұзақ мерзімге жасалған деп танылады.
Кәсіпорындарды жалдау ... ... ... тиіс ... ол осындай
тіркеуден өткен кезден бастап жасалған болып есептеледі (ҚРАК 575 бап. ... ... ... тіркеуден өткізу тәртібі ... бас ... ... Республикасының Азаматтық Кодексі, Қазақстан
Республикасы Президентінің, "Қозғалмайтын ... ... ... ... мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы" заң күші бар ... ... ... ... ... ... құқықты олармен жасалатын мәмілелерді
тіркеу тәртібін қарастырылмайды. Сонымен бірге ҚРАК 299 бабы 2 т. Сәйкес,
кәсіпорындар, ... ... ... жер ... ... ... мүлікке құқықтыр, (ипотека) кепілі қозғалмайтын мүлік
ипотекасы туралы Қазақстан Республикасы заңмен ... ... ... ... ... ... ... белгіленбеген реттерде
ипотекаға Азаматтық Кодекстің кепілі туралы жалпы ережелері қолданылады.
Аталған заң актілерінде ... ... ... мүлік"
термин кәсіпорынға нұсқау көрсетпейді, ол тек, жер ... ... ... ... да ... байланысты мүліктерді көрсетумен
шектеледі.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен бекітілген 20.02.97.
Қозғалмайтын мүлік ... ... ... ... ... ... тәртібі туралы уақытша ережесінде арнайы тарау былай деп ... ... ... ... ... ... ... мәмілелер
құқығын тіркеу". Оның 77-79 ... ... ... мүлік
кәсіпорынға құқықты тіркеудің субъектісі оның меншік иесі болады немесе
басқа да заттық құқықтың ... ... ... ... тіркеу
қозғалмайтын мүлік объектісі тұрған жерде жүзеге ... ... ... ... ... ... ... құрамының өзгеруі
тіркеу құжаттарына өзгеріс жасауды талап етеді.
"Қозғалмайтын ... ... ... олармен жасалатын мәмлелерді
мемлекеттік тіркеу туралы" жарлықтың 3 п. ... ... ... ... ету ... АК 117 бабы 2 т. ... ... тіркеуге жататын
әуе немесе теңіз кемелері, ішкі суда жүзу кемесі, "өзен-теңіз" жүзу кемесі,
ғарыштық объектілерде ... ... ... дей отырғанмен,
кәсіпорын үшін басқаша тұрғыда қарастырылған. Ал АК 119 бабы 1 т. сәйкес
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... байланысты Ресей заңымен салыстырмалы анализ жасауға болады
21.07.97. РФ ... ... ... ... ... жасалған
мәмлелерді мемлекеттік тіркеу туралы — заңы ... ... ... ... ... құқық деп түсіндіреді. Яғни, жер учаскелері,
жер қойнауы, оқшаулаған су объектілері немесе жермен тығыз байланысты ... яғни ... ... ... сай емес шығынсыз ауыстыру мүмкін
болмайтын мүлік жатады.
Осы жоғарыда аталған заңның 22 бабына сәйкес жер ... ... ... ... ... кіретін қозғалмайтын мүлік объектілеріне
құқықты немесе олармен жасалатын мәмлелерді мемлекттік ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады.
Мүліктік кешен ретінде кәсіпорынның тіркелген құқығы, ... ... ... объектіні бірегей мемлекеттік реестрге жазуды талап
етеді.
Жоғарыда көрсетілген қозғалмайтын мүлікке құқықты мемлекеттік ... ... ... ... ... жасауға болады, яғни мәміле
емес кәсіпорын құрамына кіретін қозғалмайтын мүлік ... ... ... ... мәселесін қарай отырып, мемлекеттік тіркеу
мәселесімен ... ... ... атап өтуіміз керек .1
3.2. Кәсіпорынды жалдау шартының орындалу ережелері.
Кәсіпорынды жалдау шартындағы міндеттемені орындау ... ... ... міндеттемелерге тән емес белгілі бір әрекеттерді жүзеге
асыруды талап етеді. Атап айтқанда шартта өзгеше көзделмесе, ... ... ... кәсіпорынды жалға алушыға беруге дайындауы керек немесе өткізу
актісін жасап оны ... ... қол ... ... ... Өткізу актісінде
міндетті түрде кәсіпорынды жалға беру ... ... ... ... ... кәсіпорын мүлкінің құралы мен құны ... ... ... Кәсіпорынды жалға алушыға беруге дайындау немесе
өткізу ... ... ... ... берушіден кәсіпорын құрамына
кіретін барлық материалдық ... ... ... ... ... ... жасауды талап етеді. Өткізу актісінің жобасы
жалға берушімен кәсіпорынды ... ... ... ... ... жасалады. Одан басқа өткізу актісінің жобасы ... ... ... ... ... ... дебиторлық
борыштық шешімін қарастыруы керек. Атап айтқанда жалға беруші кредиторлар
қатарының тізімін немесе ... ... ... ... ... ... ... актісінің жобасында кәсіпорын қызметімен байланысты
борышқорлар тізімі немесе ... ... ... ету құқығын беретін
борышқорлар тізімі көрсетілуі ... ... ... ... кәсіпорынды жалға алушыға беру міндетін
мүлікті жалға алушыға өткізу актісіне қол қоя ... ... ғана ... деп ... ... ... жалға алушы міндеттемені
нақты орындауына тоқталатын болсақ, оған жалға алынған кәсіпорынды шартта
көрсетілген мақсатына сай ... ... ... шартының мүлік жалдаудың басқа ... ... ... ... ... ... ... құрамына
кіретін мүлікке билік ету құқығының кең көлемде болуы жатады. Аталған
жағдай жалдау ... ... ... ... ... ... кәсіпорынды иелікке және пайдалануға алады. Ал оны жүргізу белгілі
бір мүліктің бөлігін сатпай ... ... ... ... асыруы мүмкін
еместігімен байланысты болады.
АК берілген, жалға берілген кәсіпорын мүлкін жалға алушының пайдалану
тәртібін реттейтін ережелерді ... ... ... осы ... қатысты
көптеген құқықтар беретін диспозитивтік нормаға көңіл бөлуді ... ... ... ... ... ... берушінің келісімінсіз жалға берілген
кәсіпорынның мүлкі құрамына кіретін ... ... ... не ... етіп ... ... айырбастауға кұқылы.
Белгілі бір шекте жалға алушының аталған құқықтарын шектеу, жалға
алынған ... ... ... ... шарт жағдайын бұзатын әрекеттер
жасалған жағдай мүмкін болады. Одан басқа алушының аталған құқықтары ... ... ... ... қатысты қолданылмайды.
ҚРАК 29 тарауы 53 параграфында жалға алушының заңмен немесе шартпен
мүлікті билік етуін шектеудің қандай да бір ... ... ... ... ... ... міндеттемені орындамағаны немесе мардымсыз
орындауы туралы жалпы ережені ... ... ... ... мүлкінің құнын жоғарылататын әрекеттерге
тоқталатын болсақ ол АК 579 бабымен қарастырылған.
Жалға алушыға, жалға ... ... ... ... ... ... мол ... беру оған кәсіпорынды ұстатуға, ... ... ... жүктейді.
Бұлда кәсіпорынды жалдау шартының мүлік жалдау ... ... ... көрсетеді. Мүлік жалдау шартының басқа түрлерінде
аталған міндеттер жалпы ереже бойынша шарт ... ... ... ... кәсіпорынды жалға алушы шарттың бүкіл қолданылу мерзімі
ішінде, егер шартты өзгеше көзделмесе, ағымдағы ... ... ... ... ... ... техникалық күйде ұстауға міндетті.
Егер шартта өзгеше көзделмесе, жалға алынған ... ... ... ... ... жүктеледі (ҚРАК 577 бап.).
Жалға берілген мүлікке меншік құқығының, ... ... ... ... ... ... басқа тұлғаға ауысуы мүлік жалдау шартын
өзгертуге немесе бұзуға негіз болып ... ... ... ... ... ... азамат қайтыс болған
жағдайда осы мүлікті жалдау шарты бойынша оның құқықтары мен міндеттері,
егер заң актілерінде ... ... ... ... оның ... ... шарттың қолданылу мерзімінің қалған уақытында шарт
жасасудан бас тартуға, шарт жасасу жалға алушының жеке ... ... ... ... ... ... берушінің құқығы болмайды.
Жалдау шарты тоқтатылған жағдайда кәсіпорын тұтастай мүлік кешені
ретінде осы Кодекстің 573, 574 және 576-баптарында көзделген ережелерді
сақтай отырып ... ... ... ... ... ... жасауды және
қол қоюға табыс етуді қоса алғанда, кәсіпорынды жалға берушіге беруге
дайындау, егер шартта ... ... бұл ... ... алушының
міндеті болып табылады және соның есебінен жүзеге асырылады.
Қорытынды
Азаматтық-құқықтық міндеттемелер ... ... ... ... ... ... ... еліміздің
экономикасындағы экономикалық қайта құрулардың жетістігі көп ... ... ... мүддесін заңды қамтамасыз ... ... ... дамуымен азаматтық құқықтың жаңа
объектілері айналымға енді, атап ... ... ... ... ... мүмкін болып отыр. Қазақстан Республикасының азаматтық
құқығына бұрын белгісіз болған жаңа ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату, жалдау, мүлікті сенімгерлікпен
басқару, лизингтік қатынастар.
Кәсіпорынды жалдау шартындағы жалға алушы міндеттемені нақты ... ... оған ... ... кәсіпорынды шартта көрсетілген
мақсатына сай пайдалануы жатады.
Кәсіпорынды жалдау шартының мүлік ... ... ... айырмашылығы жалға алушының жалға алынған кәсіпорын құрамына
кіретін мүлікке билік ету құқығының кең ... ... ... ... ... ... ерекшелігімен түсіндіріледі: жалға алушы әрекет
етуші кәсіпорынды иелікке және пайдалануға алады. Ал оны ... ... ... бөлігін сатпай немесе жаңасын алмай жүзеге асыруы мүмкін
еместігімен байланысты болады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жалдау шартын, мүлік жалдау шартының жеке түрі
ретінде ... ... ... жалдау шарты консексуалды, екіжақты немесе ақылы болып
табылады. Бұл мыңдаған жылдың тарихы бар ... ... ... ... ол ... кезеңде өзінің негізгі мазмұнын көп өзгерте
қоймаған.
Кәсіпорынды жалдау шартының мақсаты ... ... ... ... ... ... объектісі ретінде саралай отырып, оның
күрделі зат екенін көруімізге болады.
Қозғалмайтын мүлікті ... ... ... ... ... бас ... Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі, Қазақстан
Республикасы Президентінің, "Қозғалмайтын мүлікке құқықты немесе олармен
жасалған мәмілелерді мемлекеттік тіркеу ... заң күші бар ... ... ... келе біз кәсіпорынды талдау мәселелерінің бір бөлігін
қарап өттік. ... ... ... ... мәселелер көтеріледі. Атап
айтқанда кәсіпорынның азаматтық құқық объектісі ретіндегі ... ... ... ерекшеліктері, мемлекеттік тіркеуді ... ... ... беру ... ... мен ... ... мәселелер қаралады.
Пайдаланылған әдебиеттер Нормативтік кұқықгық актілер:
1. Қазақстан Республикасының конституциясы. 1995 ж. ... (өзг. ... 1998ж. ... Жеті ... ... ... Республикасының Азаматтық ... 1994 ... ... Жеті Жарғы, 2003.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. 1999 ж. 1
шілде. —Алматы: Жеті ... ... ... ... ... үй қатынастары
туралы" Заңы. 1997ж. 30 сәуір. —Алматы: Жеті ... ... ... ... "Жер ... Заңы. 2001. 24
каңтар. — Алматы: Жеті Жарғы, 2003.
6. Қазақстан Республикасының "Қаржы лизинг туралы" Заңы.
2000 ж. 5 ...... Жеті ... ... ... ... "Көлік туралы" Заңы. —Алматы:
Жеті Жарғы, 2003.
8. Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... ... ... Президенттің заң күші бар ... ... 1997 ж. ... Жеті ... ... ... Гражданское право Республики Казахстан. Учебник. Часть
особенная. Том 1. Автор Жайлин Г.А. Алматы, "Дәнекер",
2001 ж.
2. Гражданское право. ... ... ... ред. ... Толстой Л.В. Москва, "Проспекг", 1997 ж.
3. Римское ... ... ... ... и ... ... Москва, Юрист,
1994.
4. Тастенова Ш. ... ... ... прав ... в мировой практике.
5. Вешные право в РК//Отв. Ред. член-корр. Акад.наук РК,
док.юр.наук М.К.Сулейменов. ... Жеті ... ... ... к ... кодексу РК. Под ред. Басина
Г.Ю., Сулейменова М.К. ... Жеті ... ... ... Х.А. ... ... ... Республики
Узбекистан — единная ... ... ... ... ... ... статьи, комментарии, практика. Вып. 7. Алматы:
ВШП "Адилет", 1999.
8. Диденко А.Г., Басин Ю.Г., ... О.С. и др. ... ... ... ... ИПЦ ... ... Н. Лизинг — ... вид ... ... ... ... 20 ... 1999г.
10. Теплов О.Н. Лизинг или "кридит-аренда". Законодательство
и экономика. 1992. №2.
11. Синельникова В. ... ... ... ... ... Р. 1990, ... Юсупов Д. Проблемы правового регулирования арендных
отношений. Хоз. И право. 1990 №10.
13. Калмыков Ю.Х. Значение и правовая природа договора ... ... Сов. ... и ... 1989. №3
14. Басин Ю.Г. Некоторые существенные особенности аренды
гос. ... ... и ... 1990. ... Семенов В. Финансы аренд. Предприятия: комментарии ст.
19 (ОЗ СССР и ... ... о, ... Хоз. и право.
1990. №5.
16. Галятин М.Ю. Аренда земли: аргументы за и против. Вестн.
С-х. ... 1989. ... ... ... и государство, 1997. № б.
18. Гражданское ... Том I. ... для ... ... Отв. ред. ... ... 2000.
19. Ченцов О.И. Имущественный наем (аренда). Актуальные
вопросы ... ... в ... и ... его применения. Материалы
семинаров. Алматы, Аділет-Пресс. 1996.
20. Джусупов А.Т. Право собственности и иные ... ... Жеті ... ... ... ... ... часть 2 / Под ред. Сергеева Ю.К. Толстого М.
"Проспект", 1997, с. ... ... Г.А. ... ... РК. Том 1. ... ... Алматы,
"Данекер". 2000 — с. 171
1 'Жайлин Г.А. Гражданское право РК. Том 1. ... ... ... 2000 - с. 179
1 Амирханова И.В. Предприятия, ... дело как ... прав / ... КазНУ № 2.2000 г. с.25.
1Жариков Ю.Г., Масевич М.Т. Недвижимые и существ: правовое ... Бек. ... ... ... Н.В. ... по ... "Теоретические проблемы гражданского
права" 1999.
1 'Суханов Е.А. Лекции о праве собственности. М. 1991. С. ... ... ... И.Г. ... имущество: правовое регулирование. —
М.Изательство БЕК. 97. С. 206.
1 Ильясов К. Регистрация прав на недвижимость в Республике Казахстан:
Основные концептуальные положение. - ... ВПШ. ... 2000 - с.266

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқық (Ерекше бөлім)11 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі туралы5 бет
Жеке кәсіпкерлік8 бет
Жинақ зейнеткерлік қорға төленетін міндетті зейнеткерлік жарнасының есебі17 бет
Кәсіпкерлік капитал5 бет
Кәсіпкерлік түрлері және салыстырмалы талдау6 бет
Мемлекеттің құқықтық және экономиканың әрекеттестік заңдылықтары2 бет
Салық салынатын табыс түзету және залалды көшіру9 бет
Мүлік жалдау (аренда) шартының ұғымы және элементтері31 бет
Мүлік жалдау шартының ұғымы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь