Анд тау жүйесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
1АНД ТАУ ЖҮЙЕСІНЕ ФИЗИКАЛЫҚ . ГЕОГРАФИЯЛЫҚ СИПАТТАМА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1Анд тау жүйесінің табиғат ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2Анд тау жүйесінің геотектоникалық құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.3 Анд тау жүйесінің орографиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
2АНД ТАУ ЖҮЙЕСІНІҢ КЛИМАТЫ ЖӘНЕ ОРГАНИКАЛЫҚ ДҮНИЕСІНЕ СИПАТТАМА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
1.4 Анд тау жүйесінің климаттық аудандастырылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.5 Анд тау жүйесінің органикалық дүниесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Бор дәуірінің аяғында және палеоген бойы Анд тауында қатпарлану, көтерілу және жанартау әрекеті жүріп жатты. Палеогеннің аяғына қарай геосинклинальдың орнына оңтүстікте Антарктида материгіне дейін баратын ал солтүстікте Антиль-Кариб аймағы жүйелерімен қосылып жатқан орасан зор тау жүйесі пайда болған.
Оңтүстікте Антарктика аймағында климаттың салқындауына және Антарктиданы жабынды мұз басудың басталуына байланысты антарктика флорасының элементтері ене бастады. Анд көтеріле түскен сайын тау табиғаты жағдайына бейімделген неотропиктік элементтерден, антарктикалық түрлерден және Андының өзінде түзілген эндемиктік тау түрлерінен тұратын оның ерекше органикалық дүниесі қалыптасты.
Анд тауды шығыс жағынан Атлант мұхиты алабының ірі өзендері бастауын алады. Амазонка өзені және оның көптеген ірі салалары, Ориноко, Парагвай, Парана өзендері және Магдалена мен Патагонияның өзендері басталады. Батыс бөлігінен Тынық мұхит алабының ұсақ өзендері басталады.Анд тауын ірі мұхит аралық су айырығы десекте болады.
Өзектілігі:Анд тауы Оңтүстік Америка құрлығындағы басты климаттық барьер болып есептелінеді. Шығыс бөлігін батысындағы тынық мұхиттың әсерінен, ал батыстан Атлант мұхитының әсерінен бөліп тұр. Тау 5 климаттық белдеуді кесіп өтеді. (Экваторлық, Субэкваторлық, Тропиктік, Субтропиктік және Қоңыржай белдеу). Әсіресе орталық (желдің өсінде) пен шығысы ( ық жағы) бір бірінен ұзына бойы орналасқан ландшафтысында бір-бірінен алшақтық бар. Жер бедерінің сипатына және басқа да табиғи ерекшеліктеріне қарай үш аймаққа бөлінеді.
Солтүстік, Орталық және Оңтүстік Анд. Анд тауы Оңтүстік Американың жеті мемлекеттінің аумағы арқылы өтеді. Венесуэла, Колумбия, Эквадор, Перу, Боливия, Чили және Аргентина.
Итальян тарихшысы Джовонни Анелло Оливаның (1631ж). Деректері бойынша, жаулап алушы европалықтар Анд немесе Кордильера («Andes, o cordilleras») деп шығыс жотасын атаған, ал батыс бөлігін «cьerra» деп атаған.
Солтүстік Анд -Анд таулы жүйесінің ең солтүстік бөлігі. Кариб теңізі жағалауымен (4-5 о.е. дейін) шығысында Ориноко жазығының тау етегіне дейін жүрсе, оңтүстігі көлденең тектоникалық жарықтармен шектеледі. Шамамен осы жер арқылы тропиктік және экваторлық климттық белдеулер түйісіп таудың батыс беткейлерінде ылғалдылықта, биік белдеулерінде үлкен айырмашылық бар.Аймақ ішінде Венесуэла, Колумбия және Эквадор елдерінің батыс аймақтары орналасқан. Батыс беткейлердің төменгі етегімен, жағалық жазықтардың климаты ыстық ылғалды экваторлық типке жатады. Субэкваторлық белдеудің белгілі бір биіктіктерінде ылғалды орман Гилея өседі. Сондықтанда Солтүстік Анды тауларын кейде Экваторлық Анд деп те атай береді. Аймақ шеңберінде Анд терең тектоникалық ойыстармен бірнеше
1. .ВласоваТ.В. Материктердің физикалық географиясы. 2 том. - Алматы, "Мектеп", 1984. – 77-79 б.
2. Власова Т.В. Физическая география материков. М. «Академия», 2005.-С. -469-484.
3. Притула Т.Ю., Еремина В.А., Спрялин А.Н. Физическая география материков и океанов. – М.: «ВЛАДОС», 2003. С. -593-608.
4. Под.редакцией Рябчикова А.М. Физическая география материков и океанов. М., Высшая школа. 1988.С.-23-25.
5. Игнатьев Г. М. Южная Америка.,М, Просвещение. 1965.С.-15-20.
6. Богданов Н.А.. «Природа Южной Америки». Санк-Петербург, 1994.-56-59.
7. Витвицкий Г. Н. «Климат Южной Америки». М, 1953.-45-47.
8. Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы, 5 том. А, 2006 .
9. Мұхамеджанов М.Газет «Өмір КZ». 2004 ж. Қазан, 31 – 33 беттер.
10. СоколоваВ.С.«Жизнь животных».VII том. М, "Просвещение"
11. Журнал «Вокруг света». 2003. Октябрь
12. Журнал «Природа» 12. 04. 2000.-13-15.
13. Энциклопедия: «Я познаю мир». «Страны и континенты». Москва. «Арстель», 2001.-123-134 .
14. Энциклопедия: «Все о странах мира». Санк-Петербург, 1997.-456-467 .
15. Исаченко А.Г., Шляпников А.А. «Природа мира». М., 1989.-345-356 .
16. Алексеев В.П. география человеческих рас. М.,1947.-456-457
17. Борисов В.А., Белоусова Л:С.,Винокуров А.А. Охраняемые природные территорий мира. М.,1985.184-187.
18. Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
19. Квартальнов В.А. Туризм: теория и практика изд.трудов. В 5-том М: финансы и статистика 1998.-43-47.
20. Шишков Ю. Эволюция мирового сообщества: поляризация или возрастания гомогенности // МЭ и МО, 1998, С.5.
21. Квартальный В. А. Туризм: теория и практика: Избранные труды: В 5- – М.: Финансы и статистика, 2003.
22. Географическая Картина Мира Книга 1 В.П.Максаковский. М. 2003 г
23. Географическая Картина Мира Книга 2 В.П.Максаковский. М.2003 г
24. Стреха Н.А. География для поступающих в вузы: страны мира/ Н.Л. Стреха- 2-е изд.- Мн.: Аверсэв, 2005
25. Журнал «Природа» 12. 04. 2009
26. Литаврина Э.Э., Колумбия, М., 1967; Большой энциклопедический словарь, М., 2001.
27. Дорст Ж. Южная и Центральнная Америка.-М.:Прогресс.1977.-13-15.
28. Львович М.И. мировые водные ресурсы и их будущее.-М.:1974
29. Общая геология: учебник / Н.В.Короновский. – М.:КДУ,2006.-528с
30. Очерки истории Чили, М.,1967; Большой Энциклопедический словарь, М.,2001.
31. Романова Э.П., Куркова Л.И., Ермаков Ю.Г Природные ресурсы мира. М,1993
32. Марков К.К. Введение в физическую географию.-М.Высшая школа,1978.
33. ӘбілмәжіноваС.Ә., ЖангелдинаД.. «География: Дүние жүзіне аймақтық шолу». Әдістемелік нұсқау. 11с. А. Мектеп, 2007.-183-187.
34. Бейсенова Ә.С., Әбілмәжінова С.Ә., Каймулдинова К.Д., Асубаев Б.Қ., Кубенкулова С.Б.. «География: Материктер мен мұхиттар». Әдістемелік нұсқау. 7 сынып. А. «Атамұра», 2007.132-134.
35. . БейсенбаевА., БейсенбаеваӘ.. «Оқушы анықтамасы». 6-11 сыныптар. А. «Арман» баспасы, 2004 .
36. Раст Х. Вулканы и вулканизм.-М.:1982
37. Интернет сайты: www.book-brocgaus.ru/text/020.htm
38. Интернет сайты: www.bankreferatov.ru
39. Интернет сайты: www.rerferatru.ru/dir3/121618htm.
40. Интернетсайты:explorebyyourself.com/peru/o_strane/machu_picchu/.
41. Интернет сайты:www.carib.ru/countries/ecuador/.
42. Интернет сайты:www.carib.ru/countries/chili/.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................
............................................2
1АНД ТАУ ЖҮЙЕСІНЕ ...... тау ... ... ... тау жүйесінің ... ... Анд тау ... ... ТАУ ... ... ЖӘНЕ ... ДҮНИЕСІНЕ
СИПАТТАМА…………………………………………………….13
1.4 Анд тау ... ... Анд тау ... ... ... ... және ... бойы Анд тауында қатпарлану,
көтерілу және ... ... ... ... ... ... қарай
геосинклинальдың орнына оңтүстікте Антарктида материгіне дейін ... ... ... аймағы жүйелерімен қосылып жатқан орасан зор тау
жүйесі ... ... ... ... ... ... және
Антарктиданы жабынды мұз ... ... ... ... ... ене ... Анд көтеріле түскен сайын тау табиғаты
жағдайына бейімделген неотропиктік элементтерден, антарктикалық түрлерден
және Андының өзінде түзілген эндемиктік тау ... ... оның ... ... қалыптасты.
Анд тауды шығыс жағынан Атлант мұхиты алабының ірі ... ... ... ... және оның ... ірі ... ... Парагвай,
Парана өзендері және Магдалена мен Патагонияның өзендері басталады. ... ... ... ... ұсақ ... басталады.Анд тауын ірі мұхит
аралық су айырығы десекте болады.
Өзектілігі:Анд тауы Оңтүстік ... ... ... ... болып есептелінеді. Шығыс бөлігін ... ... ... ал ... ... ... ... бөліп тұр. Тау 5 климаттық
белдеуді кесіп ... ... ... ... ... Қоңыржай белдеу). Әсіресе орталық (желдің өсінде) пен ... ( ... бір ... ... бойы ... ... ... алшақтық
бар. Жер бедерінің сипатына және басқа да табиғи ерекшеліктеріне қарай үш
аймаққа бөлінеді.
Солтүстік, ... және ... Анд. Анд тауы ... ... ... аумағы арқылы өтеді. Венесуэла, Колумбия, Эквадор, Перу,
Боливия, Чили және Аргентина.
Итальян тарихшысы Джовонни ... ... ... ... бойынша,
жаулап алушы европалықтар Анд немесе Кордильера («Andes, o cordilleras»)
деп шығыс жотасын атаған, ал ... ... ... деп ... Анд -Анд ... ... ең солтүстік бөлігі. Кариб теңізі
жағалауымен (4-5 о.е. дейін) шығысында Ориноко жазығының тау ... ... ... ... тектоникалық жарықтармен шектеледі. Шамамен
осы жер арқылы тропиктік және экваторлық климттық белдеулер түйісіп таудың
батыс ... ... биік ... ... ... ішінде Венесуэла, Колумбия және Эквадор елдерінің батыс аймақтары
орналасқан. Батыс беткейлердің төменгі етегімен, ... ... ... ылғалды экваторлық типке жатады. Субэкваторлық ... бір ... ... ... ... өседі. Сондықтанда Солтүстік
Анды тауларын кейде Экваторлық Анд деп те атай береді. Аймақ шеңберінде Анд
терең тектоникалық ойыстармен бірнеше тау ... ... ... ... ... ... ... Анд (28 о.е дейін жетеді). Перу Андысы және Орталық ... деп ... Перу ... ... ... ... және өзен ... ағысының әсерінен тілімденген (Амазонканың салалары Мараньон, Укаяли
және Уальяги).
Оңтүстігіне қарай Анд тауының ең енді ... анд ... ... (ені ... Аридті геоморфологиялық процесс басым кездеседі.
Таулы қыраттың басым ... ... ... метрге жететін таулы
Үстірт Пуна алып жатыр.
Оңтүстік Анд тауы, 28 о,е оңтүстікке қарай ... ... ... ... Анд) және Оңтүстік (Патогония Андысы)
Анд тауы деп ... ... ... Анд тауы ... 39
4 о,е ... ... ... біртіндеп жіңішкеріп үшке бөлініп
кетеді.
Анд таулы жүйесі Оңтүстік Американың 8 ... ... ... ... ... ... ... жағдайы бірнеше рет
өзгереді. Сондықтанда Анд ... ... 20 ... ... бар. ... арасында ерекше қорғауға алынғандары: Венесуэладағы
«Ранчо-Гранде » ... ... ... ... ... Перудегі «Уаскаран» және «Ману», Чилидегі «Лос-
Парагуас».
Сондай-ақ, туризмнің әйгілі ... ... ... ... ... және жанартаулар бойынша саяхат жасау, термальды ... ... ... үнді елді ... аралау, Галапагос аралдары және
Амазонка бойымен саяхат жасау, Салинастағы ... ... ... ... мен құстарды бақылау, аралас туризм Эквадор-Чили, Перу,
Венесуэла мемлекеттерінде ... ... ... ... тауының физикалық-географиялық
ерекшеліктерін анықтап, оның туристік-рекреациялық ресурстарға тигізетін
әсерін теориялық ... ... ... жұмыстың міндеттері:
• Анд тау жүйесінің ... ... ... ... мен ... дүниесіне сипттама беру;
• Анд тау жүйесінің туристік рекреациялық ... ... ... Анд тау ... ... ... ... әдістерін ұсыну.
Курстық жұмыс үш тараудан, кіріспе мен қорытындыдан тұрады. Жұмыс
соңында пайдаланылған әдебиеттер тізімі мен ... ... ... мен көлемі. Курстық жұмысы кіріспеден, қорытындыдан,
пайдаланған әдебиеттер тізімі және қосымшалардан тұрады.
1 Анд тау жүйесіне физикалық-географиялық сипаттама
1. Анд тау ... ... ... тау ... Анд ... Andes`s Cordillera de Los Andes)
(анта, Инк тілінде – мыс, ... ... ... білдіреді). Дүниежүзіндегі
ең ұзын тау жүйесі (9000км). Ең биік ... ... 6960 м. ... ... ... ... ... түгел алып жатқан,
Кордильера тауының оңтүстік ... ені ... ... ... орталық Андыда 18 пен 20 оңтүстік ендік аралығында 750км
жетеді. Орташа ... 4000м ... Анд тау ... ... ... ірі мұхит аралық су айырығы десекте болады.Таудың ... ... ... ... ірі өзендері бастауын алады. Амазонка өзені
және оның көптеген ірі салалары, Ориноко, Парагвай, ... ... ... мен ... ... басталады. Батыс бөлігінен тынық мұхит
алабының ұсақ өзендері басталады .
Анд тауы Оңтүстік Америка ... ... ... ... ... ... бөлігін батысындағы тынық мұхиттың әсерінен, ... ... ... әсерінен бөліп тұр. Тау 5 климаттық белдеуді
кесіп өтеді. ... ... ... ... және
Қоңыржай белдеу). Әсіресе орталық (желдің өшінде) пен шығысы (ық жағы) бір
бірінен ұзына бойы ... ... ... ... ... бедерінің сипатына және басқада табиғи ерекшеліктеріне ... ... ... ... және ... Анд. Анд тауы ... жеті мемлекеттінің аумағы арқылы өтеді. ... ... ... ... Чили және ... тау ... ... құрылысы
Анд тауы - Анд (Кордильера) қатпарлы геосинклиналь белдеуіндегі жаңадан
көшерілген жаңарған тау. Анд жер ... ... және ... жерлері
байкал қатпарлығы фундаментінің үстінде көшірілген альпі қатпарлығының тау
жүйесі. Андының қалыптасуы юра ... ... Анд тау ... қалыптасқан астау тәріздес ойыстар тән. Уақыт өте мұндай ... және ... ... ... ... ... Чили
жағалауы және Перудің жағалық Кордильері бор дәуірінің гранитті ... ... Тау ... және ... ... ... ... т.б) палеоген және неоген дәуірлерінде қалыптасқан. Сейсмикалық
және жанартаулық белсенділігімен ерекшеленетін, тектоникалық қозғалыстар
күні ... ... ... ... ... ... Американың тынық мұхит жағалауы бойымен ұзындық
бойы субдукция ... ... ... және ... плиталары
Оңтүстік Америка плитасының астына біртіндеп кіріп бара жатыр. Нәтижесінде
тау түзілу процесі жүруде. Оңтүстік ... қиыр ... Отты ... ... ... ... ... жырық арқылы бөлініп жатыр.
Дрейк бұғазынан ары ... Анд ... ... ... ... тау ... ... қазбаларыменде ерекшеленеді. Ең негізгісі түсті
металл. (ванадий, вольфрам, висмут,қалайы, қорғасын, молибден, ... ... кен ... дені ... ... ... ... жанартаулардың көмейінде кездеседі. ... ... Чили ... ... тау алды ойыстардың майысқан жерлерінде
мұнай мен газ кездеседі. (Аргентина, Перу, Болвия, Венесуэла жеріндегі ... ... ... тау ... ... ... боксит
кездеседі.Бұлардан басқа темір (Боливия), натрий ... ... ... ... ... кен ... ... тауы көбінесе меридиан бағытта, параллель жатқан жоталардан тұрады.
Шығыс ... және ... ... Батыс Кордильера және Жағалық
Кордильера ... ... ... ... және үстірт(Пуна,Альтиплано-
Боливия және Перу жерінде) немесе тау ... ... ... ... ... ені ... ... едәуір бөлігінің теңіз деңгейінен төмен батуымен
және перикратондық майысу синклизалардың алабында және ... ... ... ... ... ... түзілуімен бір кезде
болған. Неогенде ішінара шөгу әсіресе қалқандар аймағы мен Анд зонасында
көтерілулерге ауысқан.
Көтерілулерге ... ... ... тіліп тереңдеген және
сарқырамалар пайда болған Атлант және Кариб жағалаулары ғана төмен ... ... ... мен лагуналар түзілген. Анд тау жүйесінің жалпы
көтерілуіне платформаның көршілес алаптары да ... ... ... ... ... ... ... Пампа Сьерралары және
кейбір жоталар көтерілген.
Тау түзілу процестерімен бірге күшейе ... ... ... ... ... әрекеті әр кезде тау жүйесінің әртүрлі бөліктерінде және
Патагония плитасы алабында ... ... ... мен ... ... ... ... басында жалғасып отырады және қазіргі кезге
дейін тоқтаған жоқ.
Анд тау жүйесінің көтерілуімен бір кезде күшті өзгеріс ... ... ... жер беті ... Анд ... көтерілуіне
байланысты оның батыс зонасында тереңдікте жарылу болды және оның ... ... ... ... ... ... ... Плиоцен дәуірінде сәл
үзілістен кейін ... ... ... ... ... Бұл ... ... мен өсімдіктері түрлерінің алмасуына жағдай
туғызды.
Оңтүстікте ... ... ... салқындауына және
Антарктиданы жабынды мұз басудың ... ... ... ене ... Анд тауы ... ... сайын тау табиғаты
жағдайына бейімделген неотропиктік элементтерден, Антарктикалық түрлерден
және Андының өзінде ... ... тау ... ... ... ... тауының күшті көтерілуінің тағы бір салдары таулық мұз басу болды,
ол қазіргіге қарағанда анағұрлым қалың ... қиыр ... ... ... ... тау ... ... шыққан жоқ. Материктің оңтүстік
батысында төмен түсуінен мұз әрекеті әсерінен ... ... ... ... ... ... Америкада адам қоныстанды.
Адамдардың мұнда шеттен келуі мүмкін. Өйткені неотропиктік аймақтың қазынды
және қазіргі фаунасының құрамында тар ... ... ... Оңтүстік Америкаға өтуінің ең қолайлы жолы – ... ... ... ... ал уақыт жағынан алғанда ол бұдан 30-15
мың жыл бұрын болған.
Анд қатпарлы белдеуі ... өн ... ... ... ... параллель немесе параллельге жақын жоталар жүйесінен ... мен ... ... келетін аңғарлардан тұрады.
Андының қазіргі қатпарлы құрамына кейініректегі орогендік процестермен
қайта құрылған құрылымдары кіреді. Оларға тау ... орта және ... ... және құрылымындағы өзгешеліктеріне сәйкес Анд тауын мынадай
ұзына бойғы құрылымдық-геоморфологиялық зоналарға ... ... ... ... орта ... ... ... түзілген биік және
орта биіктіктегі қатпарлы-жақпарлы ... ... бұл ... ұзына
бойғы аңғарлар мен ойыстар өңірі өтеді. Ол өз ... ... ... ... дерлік кайназойдың қатпарлы шөгінділерінен ... ... ... зонасымен бөлінген.
Келесі зона – палеозойдың қатпарлы құрылымдары негізін ... ... ... ... ... ... ... орталық бөлігінде, Батыс және Шығыс Кордильерадің Боливия таулы
қыратының Пуналары жатыр. Олар ... ... ... айтарлықтай
өзгеріске ұшырамаған палеозой жақпарлы болып табылады.
26º және 37º о.е. аралығында ПреКордильерамен мен Пампа сьерраларының
орташа ... және биік ... ... мен ... ... ... Бұл тау ... платформасының мезозой, ал одан
кайнозой тау ... ... ... ... ... ... Олар кәдімгі
Андыдан және бір-бірімен тектоникалық ойпаңдармен бөлінген, ... ... ... ... ... ... ... деп қарауға болады.
1.3 Анд тау жүйесінің орографиялық ерекшеліктері
Венесуэладағы Боливер шыңы-Анд таулы ... ... ... жоталардан тұрады (2-сурет).
2-сурет. Боливар шыңы
Жоталар өзара таулы үстірттер немесе ойыстар арқылы бөлінген. Тек ... ... ... ... ... ... Анд құрамына жатады)
.Кариб теңізі жағалауы ... ... ... ... ... ... Эквадор жеріндегі Эквадор Андысы, Венесуэла мен Колумбияның
батысындағы Солтүстік батыс Анд ... ... ... Анд ... биік ... ... ... мәңгі қарлардың есебінен
қалыптасқан кішігірім мұздықтар ... ... ... ... Кюрасао аралдары су ішінде орналасқан [4].
Солтүстік-Батыс Андысы 12с.есолтүстікке қарай ... ... үш ... ... ... ... Орталық және Батыс.
Үшеуі де биік, қыс беткейлі жақпарлы-қатпарлы болып ... ... ... және ... ... ... Патти ойысымен
бөлінген.
Шығыс Кордильердің ең биік жері Солтүстік ... ... ... ... ... ... көл орнындағы Үстірт кездеседі.
(биіктігі 2500-2700 м). Жалпы ... ... ... төбесі тегістелген
тауға жатады. Биік жерлерінде ... ... ... ... ... ... ... Биік нүктелері
Боливар тауы 5007м және ... ... тауы ... ... кең ... ... алып жатқан ойпатты ойыста Маракайбо көлі
орналасқан. Қиыр Солтүстігі оқшау ... ... ... ... ... оның биік ... ... 5800м.
Шығыс және ОрталықКордильерді жіңішке және биік Магдалена өзенінің
аңғары бөліп ... ... ... ... ... ... көп ... (Уила, 5750м; Руис, 5400м т.б.) олардың
ішіндегі Кумбаль ... ... ... ... ... солтүстікке қарай біртіндеп төмендеп, өзен
аңғарларымен тілімделген Антьокии массивін қалыптастырған.Батыс Кордильера,
Орталық ... ... ... ... ... ... ... қарағанда біршама аласа, биіктігі 4200м, ... бар. ... ... 1810м ... ... жотасы
орналасып, оның өзі Солтүстігінде Панама тауларымен жалғасып кетеді.
Солтүстік-Батыс Анд тауының солтүстігімен, ... маңы ... ... ... ... ... 4 о.е ... жететін Экваторлық Анд(Эквадор)-биіктігі
2500-2700м жететін ... және ... ... деп ... ... ... Бұл ойыстардың шетіндегі жарықтарда, дүниежүзіндегі ... ... ... ... ең ... 6267м,
Котопахи 5897м.Бұл жанартаулармен бірге, Колумбияның жанартаулары Андының
алғашқы жанартаулы облысын ... Анд -Анд ... ... ең ... ... Кариб теңізі
жағалауымен (4-5 о.е. дейін) шығысында Ориноко жазығының тау етегіне
дейін жетсе, оңтүстігі көлденең ... ... ... ... жер ... ... және экваторлық климттық белдеулер түйісіп, таудың
батыс беткейлерінде ылғалдылықта, биік ... ... ... ... Анд ... ... ... және Эквадор елдерінің батыс
аймақтары орналасқан. Батыс беткейлердің төменгі етегі мен ... ... ... ... ... типке жатады. Субэкваторлық
белдеудің белгілі бір биіктіктерінде ылғалды орман – гилея өседі.
Сондықтанда ... Анды ... ... ... Анд депте атайды.
Аймақ шеңберінде Анд терең тектоникалық ойыстармен бірнеше тау тізбектеріне
бөлініп кетеді. Әсіресе солтүстік ... ... ... ... жағалауындағы жіңішке, аласа, күшті тілімделген Жағалық
Кордильера көршілес зонадан (Батыс Кордильера) Атрато өзенінің тектоникалық
аңғары арқылы ... ... ... ... ... ... ... шекарасына дейін созылып жатыр. Шығыс Кордильера Солтүстік Анд
ішінде тармақталып, шамамен 3с.е ... ... ... массивінен тұрады, биіктігі 5800м жетеді), Солтүстігінде ... және ... деп ... кең көлемді жер мен
бірге төмен түскен Маракайбо лагунасын алып ... және ... ... аралығындағы опырылған аңғар арқылы
Каука өзені ағып жатыр, ал ... пен ... ... арасында
Магделена өзені ағып жатыр. Таулы аймақтың ені ... 3 ... ... ... және ... Кордильера біртіндеп бір-біріне жақындай
түсіп, Эквадор жерінде 100км ... ... Тау ... өте қалың терең жарықтар бар. Жоталардың ең биік нүктелері
сөнген және сөнбеген ... ... ... ... және ... мәңгі қармен, мұздықтар кездеседі.Сонымен бірге бұл аймақ
сейсмикалық зонаға жатады. Жер ... ... ... тау аралық
депрессияларға тән[ 2, 10- 15 б. ].
Кариб Андысы–Анд тау жүйесінің ең солтүстіктегі ... және ... ... ... бар жалғыз тауы. Бұл аймақ Кариб теңізі
жағалауымен ... 800 км, ... ... сағасынан Марокайбо ойпатына
дейінсозылып жатыр. Аймақтың оңтүстік шекарасы Ориноко ... ... Анд ... Кордилера-де Мерида жотасындағы Апура өзені ағып жатқан
тектоникалық аңғармен бөлінеді.
Анд тауының басқа аймақтарына ... ... ... ... ... ... Тау ... Тетис теңізінің батыс бөлігі
болып есептелініп, ... ... ... екіге ажырап, осында жылжып
келуінен пайда болған деген жорамал бар. Аймақ ... ... ... ... ... және субэкваторлық климаттық
белдеулерінің шекарасында орналасқан.
Андының табиғат жағдайы басқа аймақтарынан елеулі айырмашылық ... ... ... ... ... Жер ... қалған аймақтарға
қарағанда біршама қарапайым. Негізінен екі параллель ... ... жас ... тау. ... жота және ... ... Бұл параллель жоталар синклинальды беткейлі
ойыстар арқылы бөлінген. Бұл ... ... ... көлі ... ... ... және ... жарықтар арқылы ажыраған.
Соған орай тау тектоникалық және ... - ... ... ... ... күнге дейін жалғасып жатқандығын жер сілкінудің жиі
болуынан байқауға болады, ... ... ... ... жоқ. ... биіктігі 3000м жетпейді. Биік нүктесі Венесуэланың астанасы
Каракастың маңындағы ... ... ... ... ... ... батыс бөлігін алып жатыр.
Тау жүйесі тынық мұхит ... ... ... ... ... ... шектесіп жатыр.
Шығыс бөлігі Анд тауынан ... ... ... ... ... ... ... литосфералық плитасымен, оңтүстік
Америка платформасының аралығындағы қатпарлы облыс. ... ... ... ... ... теңіз жағалауынан,
оңтүстігінде Отты Жер аралына дейін созылып. Әртүрлі жастағы Жағалық Батыс
және Шығыс Кордильера жоталары тау ... ... ... ... түзілу қозғалысы палегон-неоген дәуірлерінде қарқындылық танытты. ... ... ... жер ... әлі ... ... ... Континенттің батыс бөлігі тынық мұхиттың ішкі аудандарға жер ете
алмауымен ерекшеленеді. Тау ... ... және ... беткейлерінің
табиғат жағдайлары бір-біріне ұқсамайтындығымен ерекшеленеді.
Орталық Анд (28 о.е ... ... Перу ... және Орталық Анд
тауы деп бөлінеді. Перу Андысы соңғы кезде көтерілуіне және өзен ... ... ... ... салалары Мараньон, Укаяли және
Уальяги) қалыптасқан.
Параллель ... ... ... және ... Кордильера деп бөлінген. Бұл
таулар көтерілу барысында тегістелген тау ... ... ... ... ... Перу ... Кордильерінің биіктігі 6000м жоғары. Биік
шыңы Уаскаран тауы (6758м).
Бланка ... ... ... ... ... ... –Кордильера және Карабае-де-Кордильера атты
жақпарлы жоталарда альпілік пішіндегі жер бедері кездеседі.
Оңтүстігіне ... Анд ... ең енді ... анд ... ... (ені 750км). Аридті геоморфологиялық процесс басым кездеседі.
Таулы қыраттың басым бөлігін биіктігі 3700-4100 мың метрге ... ... Пуна алып ... ... Үстіртінде ағынсыз қазан шұңқырларда («больсон») Титикака,
Поопо және т.б.көлдер мен Сортаң ... ... ... және ... ... ... ... биік нүктесі Анкоума 6550м жететін,
қазіргі қалың ... ... ... ... тауы орналасқан.
Реал-Кордильера тауымен Алтиплано үстіртінің аралығында, биіктігі 3700м
жерде, дүние ... ең ... ... ... ... орын
тепкен.
Реал-Кордильерден Шығысқа қарай 23о.е. ... ... Жота ... ... ... ... ... бірнеше жақпарлы массивтермен, Орталық Кордильера.(Биік
нүктесі Әль-Либертадор тауы ... ... ... ... ... жанартаулы шыңдары бар Батыс Кордильера тауымен шектеліп жатыр.
(Схема 6700м, ... 6723м ... 6159м, ... 5821м және ... ... ... Анд тауының екінші жанартаулық облысы ... ... ... ... 19 о.е ... ... беткейлік аңғарға дейін жетеді. Оның оңтүстігінде Атакама шөлі ... ... ...... ... жер ... тән, биіктігі 1500
м дейін жететін интрузиялы Жағалық Пуна және Орталық ... ... қар ... өте биікте (6500м жоғары) орналасқан. Соған орай қар
жамылғысы биіктегі жанартаулық конустарда кездескенімен мұздықтар тек ... ... ... ... Анд тауы, 28 о.е оңтүстікке қарай ... ... ... ... Анд) және ... ... Андысы)
Анд тауы деп екіге бөлінген. Чили-Аргентина Анд тауы оңтүстігі 39 ... 42 о.е ... ... ... оңтүстігі біртіндеп жіңішкеріп
үшке бөлініп кетеді.
Негізгі Кордильера Фронталь-Кордильера жотасында Анд тауының ең биік
шыңы Аконкагуа 6960м, және ... 6800м, ... 6770м ... ... ... қар ... ... өте жоғары. (6000м дейін жетеді).
Кордильера фронтальдан ... ... ... ... ... ... аралығында үшінші ... ... Бұл ... ... ... жеткілікті, әсіресе Негізгі
Кордильерде, арасында Тупунгато, Майпа, Льймо және т.б. ... бар. Анд тауы ... ... ... қар шегінің биіктігі
төмендей береді. 51о.е маңында 1460м дейін төмендейді. Биік жоталары
альпілік сипат алып, ... ... ... ... ... пайда
болған. Оңтүстігінде 40о.е бастап Чили-Аргентина Анд тауына қарағанда
аласалы Патагония ... ... Биік ... ... тауы (4058м),
Солтүстік жағында Жанартаудың белсенділігі жоғары. 52о.е маңында күшті
тілімденген
Жағалық Кордильера біртіндеп ... ... ... кеткен. Су астындағы
таудың биік нүктелері су бетіне шығып жартасты ... ... ... ... аңғар, Магеллан бұғазына дейін тірелетін
бұғаздар жүйесін қалыптастырған.Магеллан бұғазы маңында Анд тауы Отты ... деп ... ... ... ... ... қар сызығы 1500м шамасында болса, оңтүстігінде 300-
700м дейін төмендейді., ал 40 30 о.е. ... ... ... ... Жер ... ... ... формасы басым, шығыс беткейдің
кейбір аңғарлық ... ... ... ... ... ... ... қалқанының ауданы 20мың км2 дейін жетеді. Таудың
теңіз ... ... ... ... және жас ... төбелер
(Корковада және т.б.) көтерілген.
Отты жердің Солтүстігінде Анд тауының жоталарына қарағанда Отты жер
Андысы ... ... ... биік ... (2469м).
Шығысында Патагониямен шектесетін Анд тау жүйесінің оңтүстік бөлігі.
42о.е бастап Анд тауының ... ... ... ... ... беткейлік тектоникалық депрессияда ... ... мен ... ... Чили архипелагымен жалғасып кетеді.
Жағалау бойы Патагония ... ... ... және ... ... Белсенді жанартаулық процестердің болуы тау түзілу әлі
аяқталмағандығын ... тұр. ... ... Кордильера күшті
тілімделіп үгітілген, ... ... ... 3000м биік жерлері өте
сирек. Тау жеке массивтер тізбегінен тұрып, ... ... ... ... ... ... ... онша тән емес, мұздық-
тектоникалық жолмен пайда болған фьордтар. ... ... ... ... жанартаулар көптеп кездеседі
Чили-Аргентина Андысы - Андының бұл ... 27- 28 ... ... ... Тау жүйесі бұл жерде біршама жіңішкеріп
биік Негізгі Кордильерден (Батыс Кордильердің жалғасы) және ... ... ... ... ... ... ... тектоникалық депрессия
беткейлік (орталық) аңғар орналасқан. Атакама ойысын жалғастырады.
Аймақтың қиыр батыс Аргентина жерінде, қалғаны түгелімен Чили ... ... ... ... Кордильера өзінің ең биік жеріне жетіп,
бүкіл Анд тауының биік шыңы ... (6960м) ... ... тізбектелген төрткүл Үстірттер тұрып, биіктігі 800-1000м жетеді.
Негізгі Кордильера-бөлшектенген мезозой және жанартаулық ... ... ... ... ... ... табанының биіктігі 100-
200м оңтүстігінде, 700м дейін солтүстігінде жететін, ... ... бар ... жазық. Аймақ түгелімен жанартаулар атқылайтын және
күшті жер ... ... ... ТАУ ... ... ЖӘНЕ ОРГАНИКАЛЫҚ ДҮНИЕСІНЕ СИПАТТАМА
1.4Анд тау жүйесінің климаттық аудандастыру
Солтүстік Анд.Анд ... ... ... ... ... ... орналасқан; оңтүстіктің субэкваторлық белдеуі
сияқты бұл жердеде маусым ылғалды және құрғақ деп ... ... ... мамыр-қараша айларының аралығында түседі, қиыр солтүстік бөлігінде
ылғалды кезеңнің уақыты біршама аз(3-сурет).
3-сурет. Анд ... ... ... ... ... ... мөлшері 1000мм дейін жетіп, батыс
беткейіне қарағанда біршама көп түседі. Ылғал ... жаз ... ... және ... ... ... орналасқан. Кариб
Андысында жыл бойы Тропиктік ауа массасының әсері ... ... ... 500мм ... ... ... және ... кезеңі жаз
айларында.
Экваторлық белдеуде маусымдық ауытқу байқалмайды.Эквадордың астанасы
Кито қаласында орташа температурасындағы ... бар жоғы ... ... ... ... ... ... түседі. Орташа мөлшері 2500-7000 мм ... ... ... ... ... ... белдеу анық байқалады. Таудың етегінде ыстық
және ылғалды ... ... ... ... ... байланысты төмен
майысқан жерлерде батпақтар көп.
Ылғал мөлшері биіктеген сайын азаяды, бірақ ... ... ... ... ... ... ... көп байқалмайды,
15төмен түспейді. Алайда тәулік ішіндегі температура 20дейін
жетуі мүмкін. ... ... ... ... ... 10
шамасында. Бұдан жоғарыда климат қатаң қарлы борандар болып тұрады. Күндіз
температура нөлден жоғары болғанымен, түнде үсік ... ... ... ... ... ылғал аз түседі. 4500м жоғарыда мәңгі қар
белдеуі басталады. ... ... ... және ыстық ... ... ... ... ... беткейлеріне жылына 8000-
10000мм ылғал түседі. Мұхиттың экваторлық ендігіндегі жылы ағыстың үстінде
қалыптасатын тұрақсыз жылы, ылғалды ауа жыл бойы бұл ... әсер ... ... ... ... ... ылғал нөсер жаңбыр күйінде
түседі.
Шығыс беткей муссондық циркуляцияның ықпалында болғанымен, орографиялық
ылғал ... ... ... ... ... ... ... Ішкі
аудандарының өзіндеде қуаңшылық байқалмайды. Қысты күндері болатын құрғақ
мезгіл тек қана солтүстік ... ... ... Анд ... ... анық байқалады.
Төменгі белдеу-тьерра-Кахьенте (ыстық жер) температура (27-29 ... ... ... мол ... ... Бұл ... ... тұрады, Амазонка
сельвасынан айырмашылығы жоқ. ... ... ... ... көп ... Тек қана тау ... ... орман ағаштары кесіліп орнына қант құрағы мен банан егілген.
1000-1500м жоғарыда тьерра-темпеада (Қоңыржай мекен) басталады. Бұл ... ... ... 16-22 с, жел ... ... 3000мм,
ық жағында 1000-1200мм ылғал түседі. Бұл белдеу тіршілікке қолайлы, ... ... ... ... жапырағын түсіретін мәңгі жасыл орманнан ... ... ... қоныстанған.
Солтүстік Анд тауының басым халқы осында қоныстанған. Оның ішінде
Экватордың астанасы Кито қаласы бар. ... ... ... ... ... ... өсіріледі. Белдеуді кофе белдеуі немесе мәңгі көктем
деп атайды. 2000-2800м жоғарыда ... ... жер) ... ... ... 10-15с, осы белдеуден бастап, ... ... ... ... ... ... (емен, мирта,
қылқан жапырақты ағаш түрлері) папортник, бамбук, мүк, қына өскен ... ... ... ... ... деп ... Құрамында Лиана
мен Эпифиттер молынан кездеседі. Ұдайы тұманмен, суық жаңбырдан тұратын
белдеу ... өте ... Бұл ... ... кішігірім
тайпадан тұратын Үндістер жүгері, бидай, картоп, үрмебұршақ егіп және мал
бағып ... ... ... ... ... (аязды жер) басталады.
Орташа айлық температура 5-6с, тәулік амплитуда 10с көп. Жыл ... ... қар ... ... ... белдеуде құрамында астық
тұқымдастар (бозшағыл, селеу), аласа және биік бұталар мен күрделі ... ... ... кездеседі. Мұздықтарға жақын аймақтарға мүк және
қына өсетін тастақтар кездеседі. 4500-4800м ... ... ... ... ... және ыстық климатымен ерекшеленеді. Тынық мұхитқа
қараған жағындағы беткейлеріне жылына 8000-10000мм ылғал түседі. ... ... жылы ... ... қалыптасатын тұрақсыз жылы,
ылғалды ауа жыл бойы бұл аймаққа әсер етеді. Жотаның ... ... ... ... ... ... күйінде түседі.
Шығыс беткей муссондық циркуляцияның ықпалында болғанымен, орографиялық
ылғал қысты күндерінде түседі. ... ... ... ... Ішкі
аудандарының өзіндеде қуаңшылық байқалмайды. Қысты күндері болатын құрғақ
мезгіл тек қана солтүстік шығыс аймағында ... Анд ... ... анық ... Анд5 және 28о.е. ... ылғалдық беткей бойынша
түсуінде алшақтық бар.Батыс беткейде ылғалдық мөлшері шығысына қарағанда
аз. Негізгі Кордильерден батысқа ... ... ... ... (оған Перу
суық ағысының әсер етеді), өзендері өте аз. Орталық Андының ... ... ... оңтүстігінде мөлшері азайып, кейбір жерлерінде 50мм
жетпейді. Осы аймақта жер бетіндегі ең құрғақ Атакама шөлі ... шөлі ... ... 3000м ... ... Тау мұздықтары
арқылы қоректенетін ... ... ... ... ... ... ... қаңтар айының орташа температурасы
солтүстігінде 24с, ... 19с. ... ... ... 19 с, ... 13с. ... ... Пуна кездеседі. Жауын-шашын мөлшері аз, 250мм ... ... ... ... ... ... төмендейді,
шілденің орташа тмпературасы 15жоғарылайды.Кішігірім биік жерлерінде,
ылғалдың өте ... ... ... ... ылғалдылығы жоғары
(80%)соған байланысты. Тұман және шық жиі болып тұрады.
Альтиплано үстіртімен Пунаның климаты қатаң жылдық ... ... ... ірі ... айналасындағы жерлердің климатын
біршама жұмсартады, ... ... ... ... ... емес
температурадағы ауытқу қатты байқалмайды.
Негізгі Кордильерден ... ... ... ... көп түседі
(көбінесешығыс желдердің әкелуінен жаз айларында түседі), өзен торы ... ... ... ауа массасы тау аңғарлары арқылы өтіп Шығыс
Кордильердің батыс беткейіне ... ... ... ... 5000м ... ... температура теріс.
Климатының құрғақ болуына байланысты мұздықтар көп кездеспейді.
Орталық Андының көп жерінің климаты құрғақтау болып ... ... ... ... ... тропиктік климат үстемдік етеді. (Жағалық
климат, ... және суық шөл ... ... бар). 20о,е. Ең ... орташа температурасы 18-21с, жылдың амплитуда 5-6. Оңтүстіктен
келетін суық ауа Перу ағысының үстімен солтүстікке қарай біраз ... ... ... Жауын-шашынның мөлшері өте аз. Орталық Андыда
бұндай климаттық облыс солтүстіктен-оңтүстікке (3-28о.е) ... ... ... ... ... Аймақтың біраз бөлігін биік
белдеудің шөлді-шөлейтті, ландшафтты аридті климат алып ... ... ... ... жаз ... ... ... 12-
14с, күндіз 20-22с дейін көтеріліп, ... ... ... ... ... ... болу себебі таулы ауаның мөлдірлігі ... аз ... ... ... ... орташа температурасы оң
белгіні көрсеткенімен, тәуліктік амплитуда жоғары, түнде -20с дейінгі
аяз болуы мүмкін. Температураны біршама ... ... ... ... ... ... бар. Дүние жүзіндегі ең биіктіктегі (3700м) астана Ла-Пас
қаласы орналасқан. Жауын-шашынның мөлшері Пунада батыстан-шығысқа ... ... ... дейін Шығыс Кордильердің жел өтіндегі
беткейлері, Атлант мұхитының ... 2000мм ... ... ... Анд -Чили-Аргентина Андысының климаты ... ... ... ... ... ... ... көп түседі.Оңтүстікке қарай жүрген сайын батыс беткейдің
жылдық жауын-шашыны артады. Жазы құрғақ, қысы ... ... ... ... маусымдық ауытқу
жоғарылай береді. Беткейлік ... ... ... ... ең жылы
айдың орташа температурасы 20, ең суық айдың орташа ... ... ... ... 350мм (оңтүстігіндегі Вальдивиде 750мм дейін
түседі).
Негізгі Кордильердің батыс беткейінде беткейлік аңғарға қарағанда ылғал
көп түседі (тынық мұхит жағалауына ... ... ... ... ... ... ... субтропикалық климаты,
баяу қоңыржай белдеудің мұхиттық климатына ауысады. Жылдық ... ... ... ылғалдандырудағы айырмашылық азаяды.
Батыс желдержағалауға мол ылғал алып келеді (орташа 2000-3000м, кейбір
жылдары 6000мм дейін жетеді). Жылына 200 күнге ... , ... ... ... ... толқындар пайда болып, жағалауға қалың тұман ... ... ... ... ... ... ... аралығы) біршама құрғақ, батыс беткейге
қарағанда. Қоңыржай белдеуге жеткенде, батыс желдердің ... ... ... ... ... беткейден аз түседі. Батыс беткейдің ең жылы
айындағы орташа температура 10-15с, ең суық ... ... ... ... қиыр ... ... Отты жер аралында батыс және
оңтүстік батыс желдердің ... ... ... ... ... ... ... суық жаңбыр күйінде түседі.
Тек қана архипелагтың Шығыс бөлігінде ылғал біршама азаяды. Жыл ... ... ... ... ... арасында температурадағы
ауытқу онша байқалмайды)
Тынық мұхит жағалауында субтропикалық климат орнаса, оған ... ... ... ... ... ... жаз, ... қыс,
орташа температурасы оң мәнді көрсетеді) климат ... ... ... ... ... деңгейі жоғарылап, құрғақтана
бастайды.
Негізгі Кордильердің батыс беткейінде ылғал мол ... ... ... ... ... ... Пампаға бағытталған. Мұхит
жағалауына жақын жерлерде маусымдық температура амплитудасы ... ... ... ... ... 12-13с ... ... ылғалдың мөлшері солтүстіктен оңтүстікке қарай
өгереді. Тропиктік климатқа шекаралас ... ... ... ... ... 100-150мм. Оңтүстігінде Оңтүстік Тынық мұхит
максимумының әлсіреуінен, ... ... ... ... ... жауын-шашынның мөлшері барлық жерінде 1000-1200мм ... Жер ... ағын ... ... ... ... өзен ағыны маусымдық сипат алады. Орталық
аудандарында өзен торы жиі, судың көлемі ... ... және ... мен ... ... ... ... қарай өзенторының жиілігі
арта түседі. Бұл ауданның өзендері мол ... ... ағын қыс ... ... Негізгі Кордильердің оңтүстік етегінде лава немесе
моренналармен айналасы ... ... ... Анд -Анд ... биік ... рельеф үстемдік етіп, биіктік белдеу
айқын байқалады, соған орай мұздықтар ... ... ... бойы ... ... тау ... жеке бөліктерінде жылуды
қабылдауымен, ылғалдануы біркелкі емес.
Бірнеше климаттық белдеуде орналасқандықтанбиіктеу белдеу құрылымдарыда
бір-бірінен ерекшеленеді, ... ... да ... ... ... ... қарамастан оның аумағы ерте ... ... Анд ... халқы тауаралық қазаншұңқырларды, тауаралық
аңғарларды және биік жазықтарды мекендеп, сол ... ... ... Анд ... ең ... қалалармен ауылдар орналасқан. Сонымен
бірге өңделген жерлер бар. Анд тауы ... ... ... ... ... ... (Тропиктік), Чили Аргентина
(Субтропиктік ) және Оңтүстік (Патагон). Отты Жер өзіне тән ... ... ... ... Оңтүстік Анд аймағына қосылады.
Кариб Андысының теңіз ... мен тау ... ... мұнай
өндіріледі. Кариб теңіз барлық жағалауы, құмды жаға жай, ыстық ... және ... ... ... ... зона ... Таудың жайпақ етектерімен аңғарларында кофе, какао, мақта,
сизаль, ... және т.б. ... Тау ... мал ... бұл ... ... ... әсері. Халық өте тығыз
орналасқан. Каракас ... ... ... 1км2 ... 200 адамнан
артық. Ірі қалалармен порттардың шоғырланған ... ... ... ... ... ... ормандар жойылып орнына
ауыл-шаруашылық өнімдері егілген.
Табиғи ланшафтысын сақтау үшін және туристерге арнап бірнеше ... ... ... жыл бойы ... Пассат желдері әкелетін
тропиктік ауа массасының әсері басым. Тек қана ... ... ... ... экваторлық муссонның әсерінде болады. Қыс айларында пассаттың
әсері біршама ... ... ... ... ... солтүстік шығыс
муссонға ауысып, құрғақ кезең орнайды.
Жауын-шашын орографиялық ... ... мен ... ығындағы
беткейлдерінде жылына 300-500мм аспайды. Жел өтіндегі жоғары биіктіктердегі
беткейлерде 1000-1200мм түседі. Температуралық амплитуда ... ... ... аңғарда биіктігі 900-1000м аралықта орналасқан.
Қаланы ... ... ... деп ... ... ... ... өзендері бар терең жатқандармен көптеп
тілімделген. Жазғы жауын-шашын мол ... ... бұл ... ... ... ... ... жыныстарды әкеліп тастайды. Жер үсті
суы жоқ карсталы аудандарда кездеседі[13].
Патагония Андысы - ... ... ... ... ... ... ... Жауын-шашынның мөлшері 6000 мм-ге дейін түседі. Шығыс
бөлігінде ... аз ... ... түскен тегіс жерлер арқылы ... ауа ... емін ... ... ... ... қыстың орташа
температурасы -4-7 с. ... ... ... ... ... 1200м биіктікте, жаздың өзінде температура нөлден төмендейді. Қар
жиегінің сызығы 650м дейін төмен түседі.
Патагония Андысында ... ... өте ... ... ... Анд тауындағы мұздықтың ауданы ... ... ... ылғалдың көптігі таулы жамылғы ... ... ... және ... ... үстірт, тау аралық
ойыстардыи да жауып ... ... ... ... ... ... дейін
жетіп, айсбергтерді (мұзтау) түзуде.
Шығыс беткейдің мұздықтарының тау ... ... ... тіреледі.
Көлдер теңіз деңгейінен 180-200м биіктікте орналасқан. ... ... ... ... мен ... ... ... бір-бірінен бөліп
жеке аудандарға бөліп тастаған. ... ... ... ... ... ... ... Оған дәлел ретінде Солтүстік
Америкадағы Кордильера тауының осы ... ... ... ... ... түскендігі байқалады.
Мұздықтар мен шамадан артық жауын-шашын көптеген ... ... ... мол сулы ... ... етеді, өзендері
ағыстың күшімен жер бедерін ... ... ... аңғарларды
қалыптастырған. Оңтүстік Американың қалған аймақтарына қарағанда көлдер өте
көп. Солтүстік Андыда өзен ... ... ... ... ... көлдері көп. Көлдерінің көбісі мұздық және моренналы бөгет
көлдер. Оңтүстік Андының төменгі етегі орман ... ... ... ... ... жылы болуына байланысты 500-600м биіктікке
дейінгі беткейлерінде ылғалды мәңгі жасыл субтропикалық ормандар ... ... ... тико ... ... ... ... бамбук, ағаш
тәрізді папортник өседі. Одан ... ... және ... ... ағаштары бар (Карпус, фицрой) антарктида флорасы кездеседі. Одан
жоғарыда Нотофагустен ... ... ... ... ... батпақты болып келеді.
1.5Анд тау жүйесінің органикалық дүниесі
Анд ... ... ... алуан түрлі оған себеп, биік
таулардың болуы және батыс пен ... ... ... біркелкі
болмауы. Анд тауында биіктік белдеу анық байқалады.Үш биіктік белдеуді
бөліп айтуға ... ... ... фриа және ... ... ... Андыда жапырақты ормандар (Қыс ... ... және ... ... топырақта бұталар өседі. Солтүстік батыс ... ... Анд ... ... жел ... ... бөлігінде латеритті
топырақта (таулы гилея) ылғалды экваторлық және тропиктік ормандар тараған.
Сонымен бірге мәңгі жасыл және жапырағын түсіретін ... ... ... ... ... ... ... көрінісі материктің жаздық
бөлігіндегі өсетін экваторлық ормандардан айырмашылығы шамалы. Екеуіндеде
Пальманың түрлері, ... ... ... ... және ... ... өседі.
Биіктігі 2500-3000м дейінгі аралықта өсімдіктер дүниесі ... ... ағаш ... ... кока ... ... алынады),
хин ағашы өседі. 3000м мен 3800м аралығында аласа ағаштармен ... ... ... ... ... ... ағаш тәріздес
папортник, мәңгі жасыл емен, мирта, көк бұта ... ... ... өсімдіктер мен көптеген күрделі гүлділерден
тұратын парамос таралған. Тегіс жерлерінде мүкті батпақтар мен қия беткейлі
бөлігінде тіршілік нәрі жоқ ... ... ... ... ... ... ... қоңыр
топырақтағы мәңгіжасыл бұталар басым тараған. Беткейлік аңғардың ... ... қара ... ... Биік ... ... ... таулы экваторлық шалғын Парамос ... Перу ... ... Пуна ... ... ... дала ... кездеседі. Пунаның
батысымен батыстағы Тынық мұхит жағалауын бойлай,(5-28о.е аралығы ... ... ... ... ... ... өседі).
Көптеген жер бетінде тұздың басым болуына байланысты өсімдіктерге
тапшы.Көбінесе жусанмен ылша (эфедра) ... 3000м ... 4500м ... ... Пуна деп ... ... ... тараған.Ергежейлі бұта
(толой), астық тұқымдастар (боз, айрауық), ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті болуынан даланын әр түрлі
астық тұқымдастармен (бетеге, боз, ... ... ... өсетін Пуна
кездеседі. Шығыс Кордильердің ылғалды беткейлерінде 1500м дейін тропиктік
ормандар ... Хина ... 3000м ... ... түрде бамбук, папортник,
лиана өсетін ... ... ... ормандар мен жоғары биіктерінде биіктаулы
дала кездеседі, Анд тауының биік ... ... ... ... ... похилепис-Колумбия, Боливия, Перу, Эквадор, Чили
жерлерінде өседі.Ағаштың бұл түрі 4500м ... ... ... ... ... біршама азайған. Уақытында Негізгі
Кордильерадің 2500-3000м биіктігіне дейін қалың ормандар өскен ... ... ... шөптеген өсімдіктері мен шымтезекті
батпақтары бар ... ... ... қазір тау беткейлерінде ормандар жоқтың
қасында. Қазіргі ... әр ... ... ... ... ... ... араукария, эвкалипт, шынар, бүк және ағаш арасында қазтамақ, бекіш
кездеседі .
Патагония Андысының 38о,е оңтүстігіндегі тау беткейлерінде ... биік ... ... ... мен ... жасыл бұталар бар.
Топырағы орманның қоңыр топырағы (оңтүстігіне қарай күлгінге ... ... ... мүк, ... ... мен ... 42 о.е оңтүстігіне
қарай аралас ... ... (42о.е ... ... ағашынан
тұратын ормандарда бар).Аралас орманның құрамы-бүк, магнолия, ... ... ... жапырақты ағаштар, бамбук және т.б. Патагония
Андысының шығыс ... ... бүк ... қиыр оңтүстігінде-
тундра өсімдігі тараған.
Анд тауының қиыр оңтүстігі Отты жер ... ... ... ... ... ... ағаштар –бүк және канело) тек қана жағалаулық жіңішке
жолақ ретінде таралған. ... ... ... ... ... ... кездеседі. Шығысында және ... ... ... ... ... орналасқан.
Анд тауы-хина ағашы, кока, темекі, картоп, қызанақ және көптеген бағалы
өсімдіктердің отаны.Солтүстік бөлігінің жануарлар ... ... ... құрамына кіріп, айналасындағы жазық ... ... 5о.е ... Чили-Патагон ауданына кіреді.
Анд тауының фаунасы жалпы алғанда Эндемиктерден тұрады. Анд тауында
Лама және альпако (екі ... ... ... еті, жүні үшін және де ... ... решктілі көзілдірікті аю, пуда бұғысымен гаэмал
(Анд Эндемигі), Викунья, гуаноко, түлкі, жалқау маймыл, ... ... ... жегіш, дегу кеміргіші мекендейді(5-сурет)
5-сурет. Лама жануары
Оңтүстігінде көгілдір түлкі, магеллан жабайы иті, эндемик кеміргіш тука-
тука және т.б тіршілік етеді. Құстардың түрі ... ... ... ішіндегі
ерекшесі Колибри құсы. 4000м биіктіктеде кездесе береді, ... ... ... ... ... ... ... Солтүстік
батысындағы тұманның конденсоңғы айналатын ылғалды тропиктік ормандар)
мекендейді. Жоғары қарай 7000м ... ... ... ... құсы және
т.б. Кейбір жануарлар түрі ... ... ... ... алу үшін
аяусыз қырылды, қанатсыз Чомга мен титикака ысқырғышы тек қана титикака
көлі маңында кездеседі) ... кету ... ... ... ... Анд тропикалық мәдени өсімдіктер өсіруге агроклиматтық
жағдайы қолайлы. Таулы гилеяда қымбат бағалы ағаш ... хин ... ... өседі. Ерте кезеңдерде бальсадан жасалған қайықтармен ұзақ теңіз
жолдарына шыққан. Өткен ғасырда әйгілі Тур Хейердал осындай ... ... ... ... ... ... ... Андының 1000-3000м
биіктіктеріндегі тауаралық қазаншұңқырлармен аңғарлар игеріліп, ... ... ... ... ... ... жыртылған.Аңғарлармен
қазаншұңқырларда ірі қалалар орналасқан. Соның бірі 3000м ... ... Кито ... және 2500м ... ... Колумбияның
астанасы Богота.
Аймақ жерінде ксерофитті өсімдіктер бірлестігі басым. Тау алдында және
таудың төменгі етегінде мүкше өсімдіктер бірлестігі ... ... ... ... ... және т.б.). Жағалаудағы ойпаттағы лагуналарда
мангр ормандары ... Тау ... ... ... ... құрамында мәңгі жасыл, жапырағын ... және ... ... бар ... ... өседі. Олардың арасында орнына Чапараля
деп аталатын ксерофитті бұталарда өседі. ... ... шоқ ... ... анық ... ... жоғарыда арасында бұталары бар,
шалғындар өседі. Орманның жоғарғы шекарасы адамның шаруашылық ... ... ... Оның ... ... ... өсімдіктержайылымға
пайдаланады, сондықтанда орман ағаштары қолмен кесіліп, көлемі азайып,
қалпына келмейтін дәрежеге дейін жетуде[16].
ҚОРЫТЫНДЫ
Анд жер ... ... және ... ... ... ... ... қайта көтерілген альпі қатпарлығының тау жүйесі.
Андының қалыптасуы юра дәуірінен басталады. Анд тау жүйесіне ... ... ... ... тән. ... өте бұндай ойыстар шөгінді
және жанартаулық жыныстармен көмкерілген. Негізгі Кордильера, Чили жағалауы
және ... ... ... бор ... гранитті интрузияларынан
тұрады.
Анд тауы көбінесе меридиан бағытта, параллель жатқан жоталардан турады.
Шығыс ... және ... ... ... ... және ... жоталарының аралығында таулы үстірт және үстірт(Пуна,Альтиплано-
Боливия және Перу ... ... тау ... ... ... ... ... ені 200-300км.
Аймақ тұрақты ылғалды және ыстық климатымен ерекшелінеді. ... ... ... ... ... ... ылғал түседі. Мұхиттың
экваторлық ендігіндегі жылы ағыстың үстінде ... ... ... ауа жыл бойы бұл ... әсер ... ... ... жоғары
көтерілген сайын ылғал нөсер жаңбыр күйінде түседі.
Атлант мұхитынан келетін ауа массасы тау аңғарлы ... өтіп ... ... ... ылғалдандырады. Солтүстігінде ... 5000м ... ... температура теріс.
Климатының құрғақ болуына байланысты мұздықтар көп кездеспейді.
Анд тауында биіктік ... анық ... ... ... ... ... тьерра-кальенте, тьерра-фриа және тьерра-эллада
Солтүстік Анд тропиктік мәдени өсімдіктер ... ... ... ... ... Таулы гилеяда қымбат бағалы ағаш сорттары хина
ағашы, кола, бальс өседі. Ерте кезеңдерде ... ... ... теңіз жолдарына шыққан.
Өткен ғасырда әйгілі Тур Хейердал осындай қайықпен Тынық мұхитында
мыңдаған километрді жүзіп ... ... ... ... эндемик түрлерге бай. Тұяқтылардан
гуаноко мен ... ... ... кемірушілерден вискача, шиншилла, алып
жылан анаконда және т.б.жануарлар мекендейді.
Құстардан ең кішкентай құс колибриден, алып кондорға ... ... ... болған Перу бұғысы қазір жойылып кетті.
Аймақты ерте ... бері ... ... ... Ежелгі Инктер
мемлекетінің кереметі мен құпиясы әлі ле толық ашылған жоқ. Үндістердің
кечуа тайпасы әлі ... ... ... ... ... ... ... егіншілік аудандары жер шарындағы тау басындағы ең ... ... ... саналады.
Амазонка және Парана өзендері алабының көптеген өзендері Орталық
Андыдан бастау алады. Кордильердің депрессиялық ойыстары ... ... ірі ... Мараньон мен Укаяли ағып өтеді. Таудан бастауын алып ... ... алып ... ... ... аймақтың көз тоймайтын табиғатымен конус пішіндес кратерлері
демалушылармен бірге альпинистерді, суретшілерді өзіне тартып тұрады. ... ... ... ... ұдайы тұман пайда болып, күнде ерекше
панораманы қалыптастырады. Таудың шыңымен ... ... екі ... ... анық ... ... ... үшін балық аулау, тау шаңғысы, ыстық бұлақтар,
альпенизм және тәуекелге баратындар үшін өте ... Чили жер ... ... қол ... ... ... ел - ... мінсіз, тамаша жер. Сонымен қатар
Сантьягодан жеңіл әрі тез кез-келген Оңтүстік ... ... ... ... ... ... өте мейірімді әрі қонақжай және бұрынғы
Кеңестің азаматтарына қызығушылықпен, құрметпен қарайды. ... ... ... де қарапайым.
Соңғы жылдары Чилиге келетін туристер саны жылына 2 млн ... ... 1200 ге жуық ... ... мен ... қызмет
көрсетеді.
Анд тау жүйесінде туризмнің көп таралған түрлері: тау шаңғысы спорты
(маусымның ортасынан бастап қазанның ортасы ... ... ... ... - ... экскурсиялар (Пасхи, Робинзон ... ... ... ... (тауларда, ормандарға, көлдерге, сарқырамаларға, өзендерге
жаяу қыдыру, сөнген және ояу жанартауларға көтерілу), жоғары ... ... ... ... аралығындағы Патагония көлдеріне
серуен, Пукона ауданындағы рафтинг, балық аулау, Антарктикаға саяхат (Пунта
- Аренас ... ... ... ... ... Перу, Эквадор.
Сонымен, курыстық жұмыстың мақсатына байланысты қойылған міндеттердің
негізінде Анд тау ... ...... ... кеңінен
сипаттама бере отырып, туристік-рекреациялық мүмкіндіктеріне ... ... ... мемлекетімізде, Анд тау ... ... ... әдіс ... ... ... келтірдік.
Анд тау жүйесін мектеп географиясында оқыту мүмкіндіктерін қарастыруда
педагогикалық ... ... ... ... ... ... толық іс-тәжірибеміз жетіспеуіне байланысты бұл жұмысты ... ... ... ... бұл ... ... ... берді. Көмекші құрал ретінде жаңа буын ... мен ... ... ... ... ... дәстүрлі және
кеинтерактивті тәсілдерін кеңінен қолдануға тырыстық.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
.ВласоваТ.В. ... ... ... 2 том. - ... 1984. – 77-79 ... Т.В. ... география материков. М. «Академия», 2005.-С. -469-
484.
Притула Т.Ю., Еремина В.А., Спрялин А.Н. ... ... ... ... – М.: ... 2003. С. ... Рябчикова А.М. Физическая география материков и океанов. М.,
Высшая школа. 1988.С.-23-25.
Игнатьев Г. М. ... ... ... 1965.С.-15-20.
Богданов Н.А.. «Природа Южной Америки». Санк-Петербург, 1994.-56-59.
Витвицкий Г. Н. «Климат Южной Америки». М, 1953.-45-47.
Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы, 5 том. А, 2006 ... ... ... КZ». 2004 ж. ... 31 – 33 ... ... том. М, "Просвещение"
Журнал «Вокруг света». 2003. Октябрь
Журнал «Природа» 12. 04. ... «Я ... ... «Страны и континенты». Москва. «Арстель»,
2001.-123-134 .
Энциклопедия: «Все о странах мира». Санк-Петербург, 1997.-456-467 .
Исаченко А.Г., Шляпников А.А. ... ... М., ... ... В.П. география человеческих рас. М.,1947.-456-457
Борисов В.А., ... ... А.А. ... ... ... ... тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және
геодезия. — ... ... ... 2007. — 264 бет. ISBN ... В.А. ... ... и ... изд.трудов. В 5-том М: финансы и
статистика ... Ю. ... ... ... ... или возрастания
гомогенности // МЭ и МО, 1998, С.5.
Квартальный В. А. Туризм: ... и ... ... ... В 5- – ... и статистика, 2003.
Географическая Картина Мира Книга 1 В.П.Максаковский. М. 2003 г
Географическая Картина Мира Книга 2 ... М.2003 ... Н.А. ... для ... в ... ... мира/ Н.Л. Стреха- 2-е
изд.- Мн.: Аверсэв, 2005
Журнал «Природа» 12. 04. 2009
Литаврина Э.Э., ... М., 1967; ... ... ... М.,
2001.
Дорст Ж. Южная и Центральнная Америка.-М.:Прогресс.1977.-13-15.
Львович М.И. мировые водные ресурсы и их будущее.-М.:1974
Общая геология: учебник / Н.В.Короновский. – М.:КДУ,2006.-528с
Очерки ... ... ... ... ... словарь, М.,2001.
Романова Э.П., Куркова Л.И., Ермаков Ю.Г Природные ... ... ... К.К. ... в физическую географию.-М.Высшая школа,1978.
ӘбілмәжіноваС.Ә., ЖангелдинаД.. «География: Дүние жүзіне ... ... ... 11с. А. ... 2007.-183-187.
Бейсенова Ә.С., Әбілмәжінова С.Ә., Каймулдинова К.Д., ... ... С.Б.. ... Материктер мен мұхиттар». Әдістемелік нұсқау.
7 сынып. А. «Атамұра», 2007.132-134.
. БейсенбаевА., БейсенбаеваӘ.. «Оқушы анықтамасы». 6-11 ... ... ... 2004 ... Х. Вулканы и вулканизм.-М.:1982
Интернет сайты: www.book-brocgaus.ru/text/020.htm
Интернет сайты: www.bankreferatov.ru
Интернет сайты: www.rerferatru.ru/dir3/121618htm.
Интернетсайты:explorebyyourself.com/peru/o_strane/machu_picchu/.
Интернет сайты:www.carib.ru/countries/ecuador/.
Интернет сайты:www.carib.ru/countries/chili/.
ҚОСЫМШАЛАР
Қосымша А
Анд тауының ғарыштан көрінісі
Қосымша ... ... ... ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы терілі аңдар физиологиясы және тауартану. Тері бағалауда пайдаланылатын жаңа әдістер6 бет
Жезқазған кен орнын ашу, қазып алу және жерасты жұмыстарымен қамтамасыз етудің жобасы100 бет
Тері мех өнімдерін өндіру технологиясы8 бет
"Қазақ әйелі" концептісінің этномәдени сипаты47 бет
And және xlat командалары23 бет
Android OS жұмыс істеу принципі және Android OS қосымша құру23 бет
Java және Android бағдарламасында мобильді құрылғы құру30 бет
N-винилкапролактам негізіндегі (СО)полимерлердің физика-химиялық және термосезімтал қасиеттері67 бет
Turbo pascal тілі туралы ақпарат32 бет
XIV-XV ғасырлардағы қыпшақ антропонимдері30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь