Шошқаларды ұстаудың жүйелері

I. КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
II.ӘДЕБИ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
III.НЕГІЗГІ БӨЛІМ
3.1 Шошқаларды ұстаудың жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
3.2 Шошқаларға арналған қоралар мен оларға қойылатын санитарлық.гигиеналық талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
3.3 Қабандар гигиенасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
3.4 Мегежіндер гигиенасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
3.5 Торайларды өсіру гигиенасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
3.6 Шошқаларды бордақылау гигиенасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
IV.ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
V.ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
VI. ТІРКЕМЕЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Жануарлар гигиенасы ( ветеринариялық гигиена, зоогигиена ) ілімі мал денсаулығын қорғау жөніндегі негізгі жайттарды игеру, аурулардың алдын алу, малдың өнімділігін көтеру және олардан мол өнім өндіру жөніндегі мәселелерді дұрыс жолға қою жағын терең зерттейді. Әсіресе, сыртқы ортаны зерттеп оны малға зиянсыз және қолайлы ету зоогигиена үшін басты мәселе.
Жануарлар гигенасы, ветеринарлық гигиена немесе зоогигиена (грек. Zoon – мал, hygieinos – дені сау) – малды дұрыс бағу, азықтандыру және өсіріп күтудің тиімді тәсілдерін пайдалана отырып, олардың тұқымына байланысты өнімділігін қамтамасыз ететіндей деңгейде денсаулығын сақтау және күшейту жөніндегі ғылым.
Ветеринарлық гигиенаны санитариялық гигиенадан ажырата білу керек. Санитария ( лат. sanitas – денсаулық ) – жануарлар гигиенасының талаптарын орындауға арналған практикалық шаралар жиынтығы болса, ал ветеринариялық гигиена ( жануарлар гигиенасы ) – мал күтімін жақсаотып, ауруларын болдырмауға, олардың мол өнімділігі мен өнімнің сапасын арттыруды қамтамасыз етуге бағытталңан шаралар жиынтығы.
Зоогигиена пән ретінде жалпы және жеке мал гигиенасы болып екіге бөлінеді. Жалпы гигиена ауа, топырақ, жем-шөпті зерттеумен, сумен қамтамасыз етуге және суаруға, қора-жайға, мал күтімінің маусымдық ерекшеліктері мен ұстау тәртібіне және т.б гигеналық талаптарды зерттеп негіздеумен айналысады. Жеке мал гигиенасы, осы мәселелерді әр түлікке қатысты оның жасына және өнімділік топтарына (төл, асыл тұқымды, сауын малы, бордақыдағы мал, жұмыс малы), биологиялық ерекшеліктеріне сай қолданады.
Көптеген зоогигиеналық және ветеринариялық-санитариялық шаралар адамдарды антропозооноздардан, яғни малмен тікелей байланысқанда кездесетін жарақаттардан сақтайды.
Осы курстық жұмысымның негізгі мақсаты шошқалардың жасына әрі жынысына байланысты күтіп-бағуда, тиімді ұстау жүйелерінде, азықтандыру мен суаруда, оларға арналған қора-жайларға қойылатын гигеналық талаптар және шошқаның денсаулығын нығайту мақсатында жүргізілетін ветеринариялық-санитариялық және гигиеналық шараларды іс жүзінде ұйымдастыру мен енгізу жолдарының маңызын зерттеу болып табылады.
1. Ж. Мырзабеков, П. Ибрагимов – «Ветеринарлық гигиена» - Алматы - 2005
2. В.И. Гершун, Р.К. Пуякова – «Ветеринарная гигиена» - Қостанай - 2005
3. А.Ф. Кузнецов, Б.Л. Белкин – «Гигиена животных» - Москва - «Колос» - 2001
4. Гершун,В.И. – «Ветеринарная гигиена» - Алматы – Қайнар - 1994
5. Кузнецов, А.Ф. – «Гигиена сельскохозяйственных животных» – Москва – «Агропромиздат» - 1991
6. Кузнецов. А.Ф. – «Гигиена кормления сельскохозяйственных животных» – Ленинград – «Агропромиздат» - 1989
7. Лаптев, А.П.,С.А.Поливский – «Гигиена» – Москва – «Колос» - 1990
8. Мырзабеков В.М. – «Жалпы зоогигиена» – Алмтаы - «КазНИИНТИ» - 1992
9. Юрков В.М. – «Микроклимат животноводческих ферм и комплексов» – Москва – «Россельхозиздат» - 1985
10. Кузнецов А.Ф. – «Жануарларды күтіп бағу гигиенасы» - Москва – «Колос» - 2003
11. Кәдіров Н.Т. – «Жас мал дәрігеріне кеңес» - Алматы – «Қайнар» - 1973
12. Бәшірова Ж.А – «Мал шаруашылығы негіздері курсын оқыту негіздері» - Алматы – «Рауан» -1994
13. Ставровский А.Е – «Мал шаруашылығы практикумы» - Алматы – «Мектеп» - 1974
14. Әлібаев Б.К – «Мал өнімдерін өндіру технологиясы» - Астана – «Фолиант» - 2010
15. Байжұманов Ә.Б – «Шошқа өсіру» - Алматы – «Қайнар» - 1987
16. Бұлашев А.Н – «Ветеринария негіздері» - Астана – «Фолиант» - 2009
17. Демеуғалиев Е.Е. – «Мал азықтандыру» - Алматы – «Рауан» - 2000
18. Қазақстанда мал құс азықтандыру және азық дайындау технологиясы – Алматы - 2006
19. Қазақстан ұлттық энциклопедиясы – Алматы – 2002 (4 том)
20. Нәсіпбаев,Т.- «Жануарлар физиологиясы» - Алматы – «Қайнар» - 1995
21. Волков,Г.К. – «Ветеринарно – санитарные и зоогигиенические проблемы промышленного животноводства» – Москва – «Колос» - 1979
22. Волков Г.К.,Репин В.М. – «Зоогигиенические нормативы для животноводческих объектов» – Москва – «Агропромиздат» - 1986
        
        ЖОСПАР
I.
КІРІСПЕ.....................................................................
.......................................3
II.ӘДЕБИ
ШОЛУ........................................................................
.....................4
III.НЕГІЗГІ БӨЛІМ
3.1 ... ... ... ... қоралар мен оларға қойылатын санитарлық-гигиеналық
талаптар....................................................................
...................9
3.3 ... ... ... ... ... ... ... ( ... гигиена, зоогигиена ) ілімі мал
денсаулығын қорғау жөніндегі негізгі жайттарды игеру, аурулардың алдын алу,
малдың өнімділігін көтеру және олардан мол өнім өндіру ... ... ... қою ... ... ... ... сыртқы ортаны
зерттеп оны малға зиянсыз және қолайлы ету зоогигиена үшін басты ... ... ... гигиена немесе зоогигиена (грек.
Zoon – мал, hygieinos – дені сау) – ... ... ... ... ... күтудің тиімді тәсілдерін пайдалана отырып, олардың тұқымына
байланысты өнімділігін ... ... ... денсаулығын сақтау
және күшейту жөніндегі ғылым.
Ветеринарлық гигиенаны санитариялық ... ... білу ... ( лат. sanitas – ... ) – ... гигиенасының талаптарын
орындауға арналған практикалық шаралар жиынтығы болса, ал ветеринариялық
гигиена ( жануарлар ... ) – мал ... ... ... олардың мол өнімділігі мен өнімнің ... ... ... ... шаралар жиынтығы.
Зоогигиена пән ретінде жалпы және жеке мал гигиенасы болып екіге
бөлінеді. Жалпы ... ауа, ... ... зерттеумен, сумен
қамтамасыз етуге және суаруға, қора-жайға, мал ... ... мен ... ... және т.б ... талаптарды зерттеп
негіздеумен айналысады. Жеке мал гигиенасы, осы ... әр ... оның ... және өнімділік топтарына (төл, асыл тұқымды, сауын
малы, бордақыдағы мал, ... ... ... ... ... ... және ... шаралар
адамдарды антропозооноздардан, яғни малмен тікелей байланысқанда кездесетін
жарақаттардан сақтайды.
Осы курстық жұмысымның негізгі ... ... ... ... ... ... тиімді ұстау жүйелерінде, азықтандыру мен
суаруда, оларға арналған қора-жайларға қойылатын гигеналық талаптар және
шошқаның денсаулығын ... ... ... ... және ... шараларды іс жүзінде ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ӘДЕБИ ШОЛУ
В.Т.Сидоровтың мәліметтері бойынша қабандардың ерте жарамсыз болуының
(аяқ аурулары, импотенция, шүйе ... және т.б) ... ... ... ... ... ... және оларды еденде
ұстау болып табылады. Сондықтан қабандарды күнделікті серуендету қажет.
Ықтиярсыз ... ... үшін ... ... ... ... өсіру табысы азықтарды
дайындауға және азықтандыруға байланысты болады деп ... ... ... көк ... және ... ... ботқа түрінде береді.
Картоп пен қызылшаны пісірілген түрде, көк және шырынды ... ... ... кейін жегізеді.
Стрестің алдын алу үшін ... бір ... ... керек. Бір уақытта азықты ауыстыруға және ... ... ... егуге, басқа да ветеринарлық шаралар
жүргізуге болмайды.
Әрбір топтау ... ... ... 5-7 ... ... да ет ... ... екі фазалы өсіру технологиясы
кеңінен қолданылады, яғни енесінен бөлгеннен кейін ... ... бұл ... ... соңына дейін сақтайды.
Енесінен айырған торайларды ұстау және азықтандыру жаңдайы олардың
орташа тәуліктік ... ... ... ... ... ... торайлардың өнімділігін төмендетеді және олардың ауруға ұшырауы
жиілейді.
А.Е.Испенков және И.П.Саперго ... ... деп ... ... сапасына азықтар әсер етеді. Осы көрсеткіш бойынша барлық ... ... ... етінің сапасын жақсартатын, нашарлататын және теріс
әсер ететін болып. Жақсартатын азықтарға жатаындар: арпа, бидай, қарабидай,
бұршақ, ... ... көк сүт, ... және ет ұны. Бұл ... майы ... дәмді, біраз мөлшерде суы болады.
Нашарлататын азықтарға: сұлы, соя, жүгері, кебек, картоп, күнжара, ... ... Бұл ... азықтандырғанда майы жұмсақ, сулы,
жұққыш, ... ... ... майының сапасына теріс әсер ететін ... ... жом, ... ... рационда лизин жетіспеген жағдайда оған қажеттілікті
толықтай ... ... ... ... ... ... деп
есептеген. Бордақылау кезінде ылғалдылығы – 60-70 ... азық ... жөн. ... төмен азықты және тағамдық қалдықтарды ... ... ... Азық ... және ет ... ... ... жүйесін қолдану арқылы іске асады.
С.И.Плященконың ойынша, ауаның ылғалдылығының 75-95 пайызға дейін өзгеруі
шошқалардың арасындағы өлім-жітімді ... ... ... және
төменгі температура шошқаларға суық тиюдің негізгі себебі ... ... ... зардапты ауруларға деген резистенттілігін төмендетеді.
Ауа ылғалдылығы шошқаларда сұйық ... ... және ... ... ... ұлғаяды.
Шошқалардың стресс жағдайы қора ауасына зиянды газдардың, ... ... ... ... ... болады. Егер шошқа
қораларында аммиак концентрациясы (33-36 ... ... ... ... шошқаның орташа тәуліктік салмағының өсуі 7,7-10,2 пайызға
дейін төмендейді. Оптимальды ... зат ... және ... функциясының қызметін жақсартады. Организм ... ... және ... ... ... ... жарықтылығы торайлардың тірі салмағының
өсуін (7-10пайыз) азайтады, ауру (9-10пайыз) көбейтеді.
Бордақыланатын шошқаларды төмен ... ... ... бұрын 70-80
тәулік ерте ауыстырады. Бұл ... жас ... ... ... жарықтылық екі есе төмендейді.
Ж.Б.Мырзабаевтың 1992 жылғы деректерінде серуендеу алаңының көлемі
шошқаның басына байланысты деп ... ... ... мөлшері әрбір
басқа есептегенде: ұрықтандырғыш қабандарға – 10 м2, ...... ... 0,8 м2, мал ... толықтыруға арналған торайларға
1,5 м2. Серуендеу алаңдарын бетонмен жауып, қоршайды. Оңтүстік аймақтарда
серуендеу жағдайында ұстау ... жыл ... ал ... ... жылы
мезгілде қолданады. Қыс мезгілінде шошқаларды серуенге күн жылы болғанда
шығарып отырады. Серуендеу жүйесі шошқалардың ... мен ... әсер ... Бұл ... оған моцион, күн радиациясы және басқа ... әсер ... өз ... ... ... жазды: серуенсіз
жүйені бордақылайтын малдарға қолданады. Оларды топтық станоктарда 15-30
бастан ... Ірі ... ... ... ... ... малдарға
қоладанады.
В.И.Гершунның пікірінше, жазда шошқаны жайылымға ... ... 2 ... ... ... ... және әкелудің алдында)
жасап, толық кептіруге мүмкіндік береді.
Тұрақты (стационарлық) қора-жайды биологиялық сауықтыру (санациялау)
кезәнде түлікті жайылымға ... ... ... ... ... гастроэнтерит сияқты жұғатын індетті азаййту нәтижесінде торай
шығынын да төмендетеді. Жазғы маусымдағы таза ауа, ... ... ... ... әсер ... Көк шөп ... шошқалар белгілі мөлшердегі
белок, көмірсутегі, витаминдермен, минералды заттарға бай толық (балансты)
қатынастағы қоректік ... ... ... ... үшін табиғи және екпе ... ... олар жас жаңа ... балауса ұсақ жұмсақ шөпті сүйіп
жейді деп ... Ал ... ... ... ... ... беде,
сиыр жоңышқа, жүгері және т.б
Ал шошқаның жас ерекшеліктеріне сай топқа бөліп жаю өте ... ... ... – күн жерді қыздырғанға дейін (яғни 7-10 сағат аралығында) ... ... ... соң ... 15-19 сағат аралыығында) жаяды.
Жаздың ыстық аптабында шошқа денесі қызып, тіпті күн өтіп кетсе, өліп кетуі
мүмкін. ... ... күн ... ... ... өріске шығару есекжем
(экзема) тәрізді тері ауруларына душар етеді.
В.М.Юрков ... ... ... ... сәл ... биік ... ауылдан алыстау орналасса дұрыс және де ... ... ... ... және ... ... ... бұлақ болса тіптен оңды деп жазылған.
III.НЕГІЗГІ БӨЛІМ
3.1 Шошқаларды ұстаудың жүйелері
Шошқаның ... ... ... ... көп ... ... салыстырмалы түрде стреске жоғары сезімталдығы және тағы ... ... ... қарсы шаралар белгілеуде негізгі факторлары болып
саналады.
Шошқа етін өндірудің таза қазіргі технологиясы өндіріс цехтарынан
тұратын ... ... ... ... атап ... онда мына ... ... торайлау цехы (онда мегежіндер торайлап, торайлары 35-
65 ... ... ... ... ... ... цехы(бұл цехқа
торайлар торайлау цехынан ауыстырылып, 4 айлвғвна дейін ... ... жас ... өсіру немесе бордақылау цехтарына жіберіледі. Мегежіндер
торайларын ажыратқаннан кейін ... ... ... ал ... олар буаз ... ... ... қайтадан торайлау
цехына оралады).
Шошқа етін өндіру технологиясында өсірудің бір, екі және үш ... ... Бір ... әдісте торайларды олар торайланған станоктарда өсіріп,
бордақылайды;
• Екі фазалы әдісте ... ... ... енесінен ажыраған
торайлар цехына ауыстырып, сол жерде бордақылайды;
• Үш фазалы әдісте торайларды үш жерден өткізеді: торайлау, ... ... ... ... ... айырған соң ұрықтандыру
цехына ауыстырады.
Шошқа шаруашылықтарында оларды ... екі ... ... ... және ... шығармай.серуендетіп бағудың өзі екі ... ... ... ... және өз ... серуендеу.
Уақытылы серуендету жүйесінде шошқаны жекелеген ... ... ... ... оларды серуендету алаңына шығарып тұрады.
Жекелеген ... ... ... және ... ... ... ... станоктарда қысыр мегежіндер, буаздығы үш айға дейінгі ұрғашы
шошқалар, енесінен ажыратылған ... ... ... ... ... ... ... уақытында станокты ашып, шошқаларды
серуендету алаңына шығарады. Өз еркімен ... ... ... ... ... үш айға ... мегежіндер, енесінен ажыраған
торайлар, асырауға қалдырылған төл, ... ... ... ... ... өз ... ... тұрады. Ол үшін қораның ... ... ... ... ... ... мал өтетін
жерлерде, азықтандыратын жерде немесе серуендету алаңдарында азықтандырады.
Шошқаны өсірудің ... ... ... ... ... ... оларды станоктарда (топтық немесе жеке), еденде
немесе көп ярусты торлы ... ... ... ... ... ... – едендегі станоктарда, торлы
батареяларда және жылжымалы контейнерлерде ұсталады.
Серуендеу алаңының көлемі ... ... ... ... ... ... басқа есептегенде: ұрықтандырғыш қабандарға – 10 м2,
мегежіндерге – 5-10м2, ажыратылған торайларға 0,8 м2, мал басын ... ... 1,5 м2. ... ... ... жауып, қоршайды.
Оңтүстік аймақтарда серуендеу жағдайында ұстау бүкіл жыл ... ал ... жылы ... ... Қыс ... ... ... күн
жылы болғанда шығарып отырады. Серуендеу жүйесі шошқалардың денсаулығы мен
өнімділігіне оң әсер етеді. Бұл ... оған ... күн ... ... да ... әсер ... жүйені бордақылайтын малдарға қолданады. Оларды топтық
станоктарда 15-30 бастан ұстайды. Ірі өндірістерде серуенсіз ... ... ... қоладанады.
Біздің республикамыздың қазіргі жағдайында, негізінен ұсақ жекеше
шаруашылықтар мен жеке үйлерде ... ... ... жүйесі
қолданылады, шошқалар жыл бойы қорада ... ... жүйе ... ... негізделген (мегежіндер жылына 2,2-2,3 рет торайлайды,
торайлар 7-7,5 айында өткізіледі), жануарларға техникалық ... ... ... дамуына қажетті физиологиялық талаптарын
қанағаттандыратын орта ... ... ... ... мен
ғылыми-техникалық прогресстің дамуы шошқаларды ұстаудың серуенсіз жүйесінің
болашақта кеңінен таралуына мүмкіндік туғызады.
Серуенсіз жүйеде шошқаларды ... ... көп ... ... ... жылжымалы алаңдарда ұстайды.
3.2 Шошқаларға арналған қоралар және оларға қойылатын ... ... ... ... өндірістік топтың жануарларын жеке
қораларда орналастырады. ... ... ... ... шаруашылықтарда
қабандарға, бойдақ және ... ... буаз ... ... және карантиндік қоралар салынады. Барлық қорада
топтық ұстауға арналған екі ... төрт ... ... ... Мегежіндерді және еметін торайларды өсіретін станоктардың
көлемі
|көрсеткіштер ... ... ... ... ... | | | ... м: | | | ... |2,1 |3,1 |3 ... |1,75 |2,05 |2,55 ... |1,2 |1,1 |1,08 ... ... |3,68 |6,35 |7,65 ... түрі мен ... ... ... ... ... болады. Гигиеналық талаптарға сай келетін станок үш бөліктен
тұрады: мегежіндерді ұстайтын ...... дем ... ... ...... Бокстың алдыңғы қабырғасында
мегежінге азық беруге арналған науашық болады.
2-кесте. Әр ... ... ... ... ... ... ... топтары |Тауарлы шаруашылықтарда |Асыл ... ... ... ... | | ... ... |2,5 |2,5 ... буаздық мерзімі | | ... және ... | | ... ... | | ... |1,9 |2,0 ... ажыратылған | | ... |0,35 |0,4 ... ... ... ... үшін ... шеткі жаққа
асылған: үш бөлікті науа – құрғақ азық үшін ... ... ... науа – сұйық азыққа арналған.
Станокта нипельді (емізікті) және табақшалы ... бар. ... ... ... оны ... ... желдетеді,
құрғатады және жылытады.
Сонымен қатар шаруашылықта шошқа басы көп болған жағдайда енесінен
ажыраған торайларды және өсіруге арналған жас ... ... ... ... Оларда малды топтап ұстауға арналған екі ... ... ... ... (әрқайсысының сыйымдылығы 25-30 бас)
Шошқаларды өз еркімен серуендетіп ұстауға арналған қораларды ... ... ... салады. Олардың күншуақ ұзына бойы жағынан
серуендету ... ... ... қабырғасымен шошқалар өздері кіріп-
шығып жүретін тесіктер қалдырады. Тесіктердің саны мен көлемі шошқаның
жасына байланысты болады. Бір ... ... ... ... саны ... және өсіруге арналған жас торайлар үшін – 30 бас; ересек
шошқалар үшін – 20 бас; ... ... үшін – 30-50 бас. ... ... ... және ... енесінен ажыратылған торайларға
– 0,3х0,4 м; ересек шошқаларға – 0,6х0,9м. Шығу орнын жасағанда оның ... ... ... ... етіп жасайды және табалдырық
орналастырады. Шығу орнын ... ... бар ... ... ... бірге шошқаны азықтандыру жабдықтарының әр басқа
арналған ұзындығының да үлкен маңызы бар, ... ... ... ... ... орны жетпесе шошқалар арасында талас туып,
күштісі әлсізін науадан ... ... ... құрама етіп жасайды: қи алаңын ... ... ... ... Шошқалар тәуліктің көп уақытын жатып өткізетінін
ескеріп (шамамен 20 ... әр ... жылы ... ... ... ... (ол үшін ... жылы етіп жасайды немесе арнайы жылыту
көздерін пайдаланады).
Шошқалардың серуендеу алаңының көлемі шамамен әр басқа 8-10 ... ... ... ... ... ... және ... денсаулығын және өнімділігін төмендетіп, азықтың шығындалуын
көбейтіп, оларды ... ... Әр ... жастағы шошқа қораларындағы ауа алмасуының
номативі, 100 кг тірі салмаққа м3/сағ есебінде
|Қора ... ... ... ... |
|Қысыр, жаңадан буаз мегежіндер үшін |35 |45 |60 ... үшін | | | ... ауыр ... үшін |45 |60 |70 ... ... және ... |85 |50 |70 ... | | | ... ... ... үшін |50 |60 |75 ... ... ... үшін |35 |45 |60 ... ... үшін |45 |55 |65 |
| |35 |45 |60 ... ... жануарларды бөлектеп ұстайтын ... ... ... ... және өнімділігін ескере отырып қалыпты
микроклимат параметрлерін сақтауды талап етеді.
Шошқа қораларының ... ... ету ... ... ... жолы ... ... Әр түрлі жастағы шошқа қораларындағы ... ... ... ... |Емізе- |Енесі-нен|Бордақы |
| ... |ар |ғы ауыр |тін ... |
| ... | ... | |
| ... |ер |ер ... | |
| |ер | | | |мен | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | |төл | ... | | | | | ... |13...19 |13...19|18...22 |18...22 |18...22 |14...20 ... | | | | | | ... | | | | | | |
|% |75 |75 |70 |70 |70 |75 ... | | | | | | ... |0,3 |0,3 |0,15 |0,15 |0,2 |0,3 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | ... | | | | | | ... |0,2 |0,2 |0,2 |0,2 |0,2 |0,2 ... | | | | | | ... мг/м3 |20 |20 |10 |10 |20 |20 ... | | | | | | ... мг/м3 |10 |10 |10 |10 |10 |10 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... мың м.д | | | | | | |
| ... ... |40...50 |40...50 ... ... ... ... қорада екі түрлі температуралық тәртіп
орнатады:емізілетін торайлар үшін, екіншісі – мегежіндер ... ... ... ... ... – 22-300С ... ал
мегежіндер үшін – 16-180С арасында болу ... ... ... ... ... сүттілігіне кері әсерін тигізеді(сүті азаяды), ... ... жаңа ... ... дене қызуын төмендетіп,
әлсіретеді, сүт емуі азайып, ... ... ... ... ... ... орынды жылытудың ең тиімдісі сәуле жылуын
(инфрақызыл шамдары) әрі жылытылатын еденді ... ... ... ... (бір ... ал оның беткі жағының температурасы ... ... ... 220С дейін түсіріледі.
Жаздық кезеңде жоғары температура әсіресе қоңды малдарда жылу стресін
тудырады. Жылу ... ... ... ... ... ... ... Жылы кезеңде ... қора ... көп ... 50С аспауы керек.
Ауаның ылғалдылығының 75-95 ... ... ... ... өлім-жітімді көбейтеді. Жоғары ылғалдылық және ... ... суық ... ... ... ... Бұл жағдай
шошқалардың зардапты ауруларға деген резистенттілігін төмендетеді. Ауа
ылғалдылығы ... ... ... азықтандырғанда және қиды, суды
пайдаланып тазалағанда ұлғаяды.
Шошқалардың стресс жағдайы қора ... ... ... ... және
микроорганизмдердің концентрациясы ұлғайғанда пайда болады. Егер ... ... ... (33-36 ... ... ... ... шошқаның орташа тәуліктік салмағының өсуі 7,7-10,2 пайызға
дейін төмендейді. Оптимальды жарықтылық зат ... және ... ... ... жақсартады. Организм резистенттілігін,
жыныстық белсенділікті және төлділікті арттырады.
Шошқа ... ... ... торайлардың тірі салмағының
өсуін (7-10пайыз) азайтады, ауру ... ... ... төмен жарықтылық жағдайына соярдан бұрын 70-80
тәулік ерте ауыстырады. Бұл ... жас ... ... ... жарықтылық екі есе төмендейді.
Шошқалардың денсаулығы мен ... ... ... ... әсеріне көп байланысты.
Қолайсыз микроклимат жағдайында шошқалардың резистенттілігі мен
салмақ өсуі (9-28 пайызға ... ... Азық ... (12-30 ... ... Қабандар гигиенасы
Қабандарға арналған қоралар максимальды сыйымдылығы жүз бастан көп
емес ... ... ... ... ... ... ... Бұл ғимараттарда келесі бөлмелер қарасатырылады: станокта
тұрған бөлме, төсеніш пен ... ... ... ... ... Әрбір жеке тұрған шошқа қорасында дәретхана мен қол жуатын
жер қарастырылуы қажет.
Ұрықтандырғыш ... жеке ... ... оның ... 7 м2,
(тереңдігі 2,5-2,8 м, қоршау биіктігі 1,4 м). Тексерілетін және күйіттеуші
қабандар топпен, әр станокта бес ... ... ... ... ... ... ... 2 м2 (тереңдігі 3,5м, қоршау биіктігі 1м).
Қабандарды азықтандыру үшін ... ... жеке ... ... ... ... болады.
Құрғақ азыққа арналған ыдыстың ені 50см, биіктігі 20 см, бір басқа
арналған азықтану орнының ... 45 ... ... ... су мөлшері тәулігіне 25л: соның ... ... – 10л, ... жуып, орнын тазалауға – 7,5л, ... су ... және ... ... ... Ересек жануарларға
арналған су температурасы жылдың суық мезгілінде 10-160С болуы ... ... ... пайдалану тәртібін оның жасына, қоңдылығына, түріне және
өзіндік ... ... ... ... Асыл тұқымдық
шаруашылықтарда жас қабандарды шағылысуға 11-12 айына (тірі салмағы 160-180
кг), ал ... ... – 11 ... ... ... 130-150 ... ... ерте пайдалану олардың өсімталдығын төмендетіп, ... ... ... қабандарды интенсивті пайдалану 2,5-3 жылға дейін
созылады. Интенсивті ... ... ... 12-18 ... ... ... рет ... рұқсат етіледі. Ал шектеулі түрде пайдаланғанда – 6
рет; 18-24 айлығында сәйкесінше 9-16 және 8; 24-36 ... – 11-12 ... 3 ... ... – 13-24 және 12. ... ... ... қабандарды
пайдалану интенсивтілігі артады. Табиғи шағылысу кезінде бір қабан ... ... ... ал ... ұрықтандырғанда оның қабілеті 400
басқа жетеді.
Ұрықтандыру үшін пайдаланатын қабандарды ... ... ... ... ... бруцеллезден, лептоспироздан
міндетті түрде таза болу керек).
Күнделікті активті ... ... 1,5-2 ... ... 2-3 ... май ... ... жыныстық белсенділікті және шүйе сапасын
жоғарылатады.
Жан-жақты азықтандыру шәует сапасын арттырады. Қабандардың ... ... ... заттарға мұқтаждығы тірідей салмағы мен жыныстық
жүктемесіне байланысты болады. Ересек қабанның 100кг тірідей салмағына 1,5
азықтық бірлік; жас ... (2 ... ... – 2 ... ... ... 1
азықтық бірлікке қорытылатын протеин – 120г, лизин – 7г, ... ... Са – 7г, Р – 6, ас тұзы – 5г, ... – 10мг, В1 ... – 2мг, ... – 5мг, в – 18 мг ... ... рацион әртүрлі азықтардан құралуы тиіс. Рацион
құрамында құрамды жем ... 70-80 ... ... ... Сұйық азықтар
қабандарға берілмейді. Қабанды мегежінге азықтандырғаннан соң 1-2 сағаттан
кейін ... бір ... ... 400-500 мл ... ... ... ... жалпы зат алмасу ұлғайып, энергия пайдалану артады, биологиялық жан-
жақты протеиндерге, витаминдерге, микро- және макроэлементтерге ... Егер осы ... ... азығында жеткіліксіз болса, олар шағылысуға
нашар ... шүйе бөлу ... ... ... және ... төмендейді.
Қабандардың ерте жарамсыз болуының (аяқ аурулары, импотенция, ... және т.б) ... ... ... ... топтау ұстау және оларды еденде ұстау болып табылады. Сондықтан
қабандарды күнделікті серуендету ... ... ... ... ... ... ұрықтандырушы қабанның ветеринарлық төл құжаты ... ... ... ... нәтижелері және профилактикалық мақсатта жүргізілетін
жұмыстар жазылады.
3.4 Мегежіндер гигиенасы
Торайлау цехына мегежіндер торайлауға 7-10 күн ... ... ... ... Бұл ... максимальды сыйымдылығы
600, ал асыл тұқымды фермаларда 120 бас.
Торайларын емізетін аналықтарын жеке ... ... ... бөлінеді: мегежін жататын орын, торайларды жылытатын және
азықтандыратын орындар.
Станок ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... бос өтуін қамтамасыз етіп, мегежіннің
торайларды жылыту, емізу орындарына өтуін шектейді.
Торайларды ... үшін ... ... ... жылытатын арнайы
жүйелерді қолдануға болады. Локальды жылытуға ИКЗ-220-500, ИКЗ-220375; ... ... ... ... қолданылады, олар ОРИ-1, ОРИ-2, ОВИ-1,
ОВИ-2, ССПО-1, ИКУФ ... ... ... ... ... ... жылытып, 0,5 сағат үзіліс жасайды. Жылытатын
еден ауданы 1-1,5м2 (бір станокқа), жылытатын еденнің беткі температурасы –
300С, ол ... ... ... ... 220С төмендейді. Станок
ауданы 7,5 м2, тереңдігі 2,5м.
Мегежінге басты қойылатын талап, олардың ... ... ... ... ... ... жасы мен ... маңызы өте зор.
Тауарлы шаруашылықтарда мегежіндерді 10 ... ... ... 100 кг)
ұрықтандырады, ал асыл тұқымды және репродуктивті шаруашылықтарда 10-12
айлығынан ... 120-140 кг) ... ... Жасы ... буаздық пен лактация кері әсерін тигізіп, олардың сүттілігін
азайтады.
Мегежіндерді буаздық кезеңіне байланысты ... ... ... ... Стресс мегежіннің көбею функциясына кері әсерін
тигізеді. Ол моционның жоқтығынан, ауа ... ... ... ... ... ... жеткіліксіздігінен, жануарлардың қорада
көп болуынан пайда болады.
Оптимальды жағдайларда әрбір мегежін жылына 2,0-2,2 рет ... ... ... 9-10 ... әкеледі. Торайлардың туғанға дейін, туғаннан
кейінгі өсуі мен дамуы мегежіндердің денсаулығына көп ... ... оынң ... мен ... ... ... қарағанда мегежіндер азықтың толыққұндылығына көп талап
қояды және ... ... ... ... ... ... ас ... жүйесінде микробтық белокты, амин қышқылдары мен В
тобының витаминдерін синтездеу жүрмейді. ... ... ... амин
қышқылдары мен витаминдар жетіспейді.
Азықтық заттарға мұқтаждығы ... ... ... ...... кезеңінде (алғашқы 84 және соңғы 30 күн), ... ... ... ... болады.
Бойдақ және буаз мегежіндердің 100 кг ... ... ... ... қажет. Рационның бір азықтық бірлігіне ... ... ... 5г лизин , 3г метионин+цитин, 8г кальций, 7г фосфор, 5
г ас ... 10 мг ... 500 М.Е.Д ... ... ... В ... мен ... элементтердің белгілі мөлшері.
Емізетін мегежіннің әрбір 100 кг тірілей ... 1,85 ... және ... әр ... 0,35 ... ... қажет. Бір азықтық
бірлік рационында 110г қорытылатын протеин, 6г лизин, 3,5 ... ...... 4,5г ас ... 9 мг ... 500 М.Е.Д ... келеді.
Буаз мал рационының мөлшері мен құрамы: құрама жем 40-60 ... азық 30-40 ... шөп ұны 20-25 ... және ... ... ... буаздықтың бірінші кезеңінде күніне 2 рет, ... 3 рет ... ... жиі мегежіндерді рационда ірі азықтар
мөлшері көп ... ғана ... 10-15 күн ... ... ... ... береді.
Торайлауға 4-5 тәулік қалғанда мегежіндердің рационын азайтады (көлемді
азықтар), ал туатын күні 50 ... ... ... алдындағы соңғы
күндері азықтандыру нормасын екі еседей ... ... ... ...... жармасы, арпа, шрот. Торайлағаннан кейін алғашқы күндері
мегежіндерді аздап азықтандырады. Торайлағаннан кейін ... жылы ... ал 10-12 ... ... құрамында бор(20-30г) және ас тұзы бар
(20-30г) бидайдың ұнтағымен, сұлының ... ... ... ... 5-6 ... өткеннен кейін аналықты екінші рет ... ... ... ... ... ... ... 5-7 тәулік арасында толық
рационға жеткізеді.
Мұндай тәртіп желінсаудың алдын алу үшін жасалады, әрі ... ... ... ... ... ... ... еміп босатуына жағдай
жасайды.
Буаз шошқаларды қораға көшіруден ... ... ... орындарын
міндетті түрде санитариялық өңдеуден өткізеді.
Торайлау алдында шошқалардың ... аса ... ... бұл ... және ... да желін ауруларының алдын алу мақсатында жүргізеді.
Егер желіннің қабыну белгілері болатын ... ... ... онда ... ... ... ем шараларын жүргізеді.
Туар алдында мегежіндерді жекелей ұстайтын болса 5-7 тәулік бұрын, ал
топтап ұстайтын болса 10-12 ... ... ... арналған қораларға
ауыстырылып жеке станоктарда ұстайды. Көшіру алдында оларды сабынды ... ... ... ... қосылған жылы сумен жуады. Одан кейін
денесін құрғатып, желінді калий ... ... ... ... мегежіндерді қораға ауыстырған кезде оларға зақым келмейтіндей ... ... ... ... ... ... ... гигиенасы. Торайлардың басқа мал төлдеріне
қарағанда ... ... ерте ... ... ... ... ... биологиялық жүйелерінің жетілмей туылуында. Атап айтқанда,
олардың қарын сөлінің ... ... аз ... ... ... ... іш ... төзімділігі төмен. Екіншіден, олардың
жылу реттеу жүйесі жетіспегендіктенемшектегі ... ... ... ... ... ... ... массасының
тез өсуіне (30 тәулік ішінде ... ... ... ... 4-5 ... және ... ... кальций мен темірдің аз ... ... ... ... азық ... болатын аурулар
(алиментарлық анемия, ... ... және т.б) ... ... ... ... ... 4 кезең жауапты кезең
болып табылады: туғаннан кейінгі алғашқы 2-3 тәулік, торайлар жаңа ... ... ... ... ... ... 5-7 ... әр
түрлі ауруларға қарсы колластральды иммунитеттің әлсіреуі; 14-21 ... ... ... ... ене ... ... ... азыққа
ауыстырғанда.
Жаңа туылған торайларды 2 сағаттан кешіктермей уызбен азықтандырады
және алғашқы күндері оларды азықтандыру ... 20-24 ... кем ... төл ... ... ... емшек еме алмайтын әлсіз ... ... ... ... ... аса ... ... оларды емшек
емуіне көмек жасайды, бұлшық етке немесе тері астына 30-40 пайызды ... 5-10 мл ... ... кейінгі кезеңде торайлардың негізгі тамағы мегежіннің ... сүті ... ... ... ... жаңа ... торайлар 30 г дейін белок
қабылдайды. Торайлағаннан кейін алғашқы 3-4 ... ... орта ... 5-6 литр сүт ... ... күндері иммунды денешіктер торай
организміне уызбен еніп, қанға өтеді, сөйтіп қоршаған ортаның ... ... ... ... торайлардың қанында гамма-глобулин ... ... түзу ... тек 3-4 ... ... байқалады. Торайлардың
қалыпты дамуы үшін алғашқы онкүндікте тәулігінде 300 г, ал екі декадада
400г ... сүт ... 4-5 ... ... ... сүті ... заттарға қажеттілігін қамтамасыз ете алмайды, сондықтан ... ... және ... бар ... ... азықтандыруға тура
келеді. Алиментарлық анемияның алдын алу үшін құрамында темірі ... ... 3 ... ... ... етке егеді. Бұл
прпаратпен торайды 15-20 ... ... ... ... торайлардың
резистенттілігі көптеген факторларға байланысты болады: мегежіннің
сүттілігі, қора ... ... ... мен ... ... ... сапасы.
Торайлардың өсуін олардың салмағын уақытылы өлшеу ... ... ... зат және ... алмасу деңгейінің жоғарлылығымен
ерекшеленеді. Алғашқы күндері-ақ олардың азықтық ... ... ... ... ... ... ... 20
күндік жасынан байқалады. Соған байланысты торайларды 5-7 ... ... ... ... ... осы ... ... бидай, ағаш
көмір, азықтық бор және арнайы құрама жем ... Ірі ... ... ... 6-7 ... ... ... құрамында
қуырылған арпа, құрғақ сүт, қант және басқа да ... бар ... ... ... ... ... ... бөлікте арнайы
микроэлемент ерітіндісін құйып ... ... өсу үшін ... ... ... ... Ол үшін ... ЭС-3, ОРИ-1, ОВН-1 шамдары қолданылады.
Шамдар қуаттылығына қарй 70-120 см ... ... ... ... ... жұмыс істеуі торайларды шынықтырады. Еметін
торайларға инфрақызыл және ультракүлгін ... ... ... жөн. Ол үшін ... ... немесе оның қасына эритемдік
сәулелендіретін ЭО-1-30М қондырғысын іліп ... ... ... ... 1,5м ... ... сәулелендіру 2
күнде бір рет жүргізіліп отырады.
Торайларды ... ... ... 26-60 ... жасында
енесінен айырады (негізінде 2 айлығында). Торайларды енесінен 26 күндік
жасында айырғанда оның ... ... 6 кг, 35 ... – 8 кг және ... – 18-20 кг ... ... Бұл кезеңде торайлардың тәуліктік орташа
салмақ ... ... ... кешеуілдеген емшектегі торайларды арнайы профилакторийлерде
немесе жекеленген топтарда өсіреді.
Енесінен айырылған торайлар гигиенасы. ... ... ... ... ... ... төмендеуі байқалады, ол осы
кезеңдегі стрестік жағдайымен байланысты. Торайларды енесінен айырғанда
ауырсыну белгілері көрінеді, ол ... ... ... ... ... ... ... торайларды 4 айға дейін өсіру шошқа етін
өндіру технологиясы үшін нағыз жауапты кезең болып ... Бұл ... ... ... ... ... әсер ... енесінің жоқтығы,
ене сүтінен айырылуы және азықтандырылудың өзгеруі.
Стрестің алдын алу үшін торайларды енесінен ... ... ... 7-10 ... ... ... ... ірі шошқа шаруашылықтарында
мұндай технология тиімсіз болып табылады. Сондықтан да ... ... ... ... ... қора-жайларына ауыстырады. Өсіру өора-жайына
торайларды ... ... ... ... дезинсекция және
дезинфекция жасайды (тері жамылғысын СК-9 сабынның жылы ... ал ... ... үшін 0,7 ... ... ... 0,5 пайыз лизол
ерітіндісі қолданылады). Бұл жағдай бір төлдеудегі ... тән ... ... ... ... ... ... көлемін 2,4х4,06 м етіп, оларды 4 қатар орналастырады. Бір
станокқа 20-25 торайдан орналастырады.
Торайларды ерте жасынан ... ... ... бидай, арпа дәндері,
сиыр сүті және шикі сүтті алмастырушылар) және ... ... ... күлі, сүйек ұны, сапропель және т.б ... ... ... Концентратты ботқа түрінде жегізеді.
Торайларға 1 айлығынан бастап сүттің орнына көк сүт бере бастайды,
сонымен қатар шырынды азықтыр ...... ... ... және ... кейінгі алғашқы күндері торайларды емізу кезеңінің соңғы
күндері қолданылған азықтармен азықтандырылады. Ажыратылған торайларға
азықтандырудың концентратты түрі ған ... ... ... ... 70-75 пайыз, шырынды азық 10-15 пайыз, жануар текті ... ... ... болуы керек.
Азық құрамында микроэлемент пен витаминдер жетіспесе рационға премикс
енгізеді (1 л ... ... ... 10г), сонымен қатар микроэлемент
тұздары мен витаминдер препараттарын қосады.
Торайларды өсіру табысы ... ... және ... ... Дәнді азықтарды ұсақтап көк сүтпен және ... ... ... ... ... пен ... пісірілген түрде, көк және
шырынды азықтарды паста түрінде ... ... ... алдын алу үшін ... бір ... ... ... Бір ... ... ауыстыруға және торайларды
топтауға немесе профилактикалық ... ... да ... ... ... ... ... торайлардың салмағы 5-7 пайызға төмендейді.
Сондықтан да ет ... ... екі ... ... ... ... яғни ... бөлгеннен кейін торайларды топтарға
бөліп, бұл топтарды бордақылау соңына дейін сақтайды.
Енесінен айырған ... ... және ... жаңдайы олардың орташа
тәуліктік 450-500г салмақ қосуын қамтамасыз етеді. Қолайсыз микроклимат
торайлардың ... ... және ... ауруға ұшырауы жиілейді.
3.6 Шошқаларды бордақылау гигиенасы
Шошқа шаруашылығында торайларды ет үшін және ересек шошқаларды майы
үшін бордақылайды. ... етін ... ... ... ең ... ... ... Бордақылауға жас төлді және жармсыздыққа шығарылған
мегежіндерді қояды. 2,5-3 ... және тірі ... ... ... 25
бастан топтайды. Топтарды 25 бастан ... ... 3 ұя ... Станоктағы торайлар санын оларды әр ұядан топтастыру арқылы
көбейтудің салдарынан торайлар арасында төбелестер жиі ... бұл ... және тірі ... өсуіне кері әсерін тигізеді. Бордақыланатын
торайларды топтық станоктарда ұстайды, станок ауданының нормасы 0,8 ... ... 1м, зәр және қи ... ... ... ... ... бөлігінде тұтас болып келеді.
Бордақылау кезінде максималды тәуліктік ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге болады.
Шошқаларды азықтандырудың тиімділігіне азық құрамы, азықтандыру
режимі, сонымен қатар шошқалардың тұқымы мен типі, ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар азықтандырудың
тиімділігіне рациондағы протеиндік қатынас та әсер ... ... 1:6 ... ... ... май аз жиналып,белок ... майы ... ... Керісінше, протеиндік қатынасы кең болған
кезінде(1:8-10) шошқаларда май көп жиналып, ет аз ... майы ... ... Ал, ... ... ... ... торайлардың
өсімі нашарлайды. Витаминдер жетіспегенде, әсіресе, В тобының, торайларда
авитаминоздар туындайды.
Шошқа етінің сапасына азықтар әсер ... Осы ... ... ... 3 ... ... етінің сапасын жақсартатын,
нашарлататын және теріс әсер ететін ... ... ... ... ... ... бұршақ, сәбіз, қызылша, көк сүт, пахта және ... Бұл ... ... майы ... ... ... мөлшерде суы болады.
Нашарлататын азықтарға: сұлы, соя, жүгері, кебек, картоп, күнжара,
балық қалдықтары жатады. Бұл ... ... майы ... ... дәмсіз болады. Шошқа майының сапасына теріс әсер ететін азықтар
тобына: мезга, жом, барда жатады. Етті ... ... ... ... қойып, тірідей салмағы 100-120кг болғанда алады. Етті бордақылау 2
кезеңге бөлінеді: бірінші кезеңі тірідей салмағы 40-70кг, екіншісі – ... ... ... азықтық заттарға мұқтаждығы азықтандыру
кезеңі мен ... ... ... ... ... ... келе ... бордақыланатын торайлардың 100кг тірідей салмағына бірінші
кезеңде 4,2-4,8 азықтық бірлік; екінші кезеңіне 3,6-4,2 ... ... Бір ... бірлігіне қорытылатын протеиннің бірінші кезеңінде 95-
100г, ... ... 85-90г ... ... ... ... өсімнің мөлшері жоғары болған ... ... ... ... жоғары. Клетчаткасы аз болу керек.
Рациондағы ... ... ... ... ... ... 6
пайызынан аспау керек.
Етті қажетті салмаққа дейін ... ... ... үш ... концентратты-картопты, концентратты-тамыртүйнекті және
концентратты.
Концентратты картопты ... ... ... 60-75 ... 15-20 ... шөп ұны 5-10 ... жануар текті азықтар 5-10 пайыз.
Бордақыланатын торайларды витаминдермен және ... ету үшін ... ... қоспалар қосады, сонымен қатар
шошқалардың бұл ... ... өтеу үшін ... ... ... ... мөлшерде қосады. Рационда
лизин жетіспеген жағдайда оған ... ... ... ... азықтық концентратын қосады. Бордақылау кезінде ылғалдылығы – 60-
70 пайыз азық ... ... жөн. ... ... ... ... ... термиялық өңдеуден өткізу керек. Азық сіңімділігі және
ет сапасын жоғарылату ... ... ... ... арқылы іске
асады.
Шошқаларда, әсіресе бордақылау кезінде каниболизм жиі байқалады, бұл кезде
шошқалар бір бірінің құйрығын және ... ... әр ... ... Каниболизм жас төлдер ... ... ... ... бұл ... орналасу ауданының жетіспеуінен, топтаудан, қолайсыз
микроклиматтан, толыққұнды азықтандырмаудан және басқа да ... ... ... ... ... бордақы
шошқалардан босаған соң мұқият ... ... ... Қораға келесі малды 5-7 күннен кейін кіргізуге болады.
IV.ҚОРЫТЫНДЫ
Ертеректе шошқаны 200 басқа ... ... ... ... ұстау
қажеттілігі жиі айтылытын .Ал негізінен 10-15 марқа торай ғана бір ... ... ... өте ... ... .Шошқаны жақсы бордақылауда қора-
жайдың көлемі,апаның төмендігі, шошқаның ... ... , қора ... да ... мол ... ... тереңдігі 3-4 метр болғанда
оңды нәтижеге қол ... ... ... әр ... ... метр азық ... қажет .Жем берудің ең оңтайлы тәсілі әр шошқаға жеке
етіп ... ... ... ... ... іш босата алатындай
етіп,тормен жасаған жөн.Автосуарғыштар қораның осы жеріне ... ... ... ... , ... микроклимат ты бақылау болып табылады.Бұл бақылаудың күніне бір рет
жүргізу ... . ... ... ... ... ... алдын -ала
іріктелмеген болса, онда жынысына ,жас ... ... ... мал саны 10 ... көп болу ... ауру немесе жетілмей
қалған малдарды іріктеп, олардың дамуына мүмкіндік береді.Бұл әдісті
бордақылау орындары көп ... ... ... соң тез
арада жаңа малдарды қабылдау қажет.Малдың денсаулығы және оның ... ... ... ... ... тікелей байланысты.
Сондықтан қоршаған ... ... мал ... ... ... мен мамандардың негізгі міндеті. Мал ауруларының алдын ... ... ... ... ветеринариялық-санитариялық шаралар,
қоршаған ортаның мал организміне қолайлы гигиеналық-санитарлық нормативтер
мен ережелер тек осы орта көрсеткіштеріне сүйене ... ... ... ... жұмысымды қорытындылай келе келесі жайттарды атап ... ... ... ... ... санитариялық-гигиеналық
талаптарға сезімталдығымен ерекшеленеді. Сондықтан олардың өнімділігі мен
денсаулығы зоогигиеналық талаптардың ... ... ... ... ... өте жоғары күтімді жас жаңа туған торайлар, ... ... ... ... ... бағып-күті кезінде шағын жеке
меншіктік шаруашылық жағдайында ... ... ... әр ... ... микроклиматы қолайлы қор-жайларда ұстап, ветеринариялық-
санитариялық шараларды дер кезінде жүргізіп, қатаң сақтау ... ... ... табылатынын ескеру керек.
V.ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Ж. Мырзабеков, П. ...... ... - ... - ... В.И. Гершун, Р.К. Пуякова – «Ветеринарная гигиена» - ... - ... А.Ф. ... Б.Л. ...... животных» - Москва - «Колос» -
2001
4. Гершун,В.И. – «Ветеринарная гигиена» - Алматы – Қайнар - 1994
5. Кузнецов, А.Ф. – ... ... ......
«Агропромиздат» - 1991
6. Кузнецов. А.Ф. – «Гигиена кормления сельскохозяйственных животных» ...... - ... Лаптев, А.П.,С.А.Поливский – «Гигиена» – Москва – «Колос» - 1990
8. Мырзабеков В.М. – «Жалпы зоогигиена» – Алмтаы - ... - ... ... В.М. – ... ... ферм и комплексов» – Москва
– «Россельхозиздат» - 1985
10. Кузнецов А.Ф. – «Жануарларды күтіп бағу гигиенасы» - Москва – «Колос»
- ... ... Н.Т. – «Жас мал ... ... - ...... - 1973
12. Бәшірова Ж.А – «Мал шаруашылығы негіздері курсын оқыту негіздері» -
Алматы – «Рауан» ... ... А.Е – «Мал ... ... - Алматы – «Мектеп» -
1974
14. ... Б.К – «Мал ... ... ... - ...
«Фолиант» - 2010
15. Байжұманов Ә.Б – «Шошқа өсіру» - Алматы – «Қайнар» - ... ... А.Н – ... ... - ... – «Фолиант» - 2009
17. Демеуғалиев Е.Е. – «Мал ... - ...... - ... ... мал құс ... және азық ... технологиясы –
Алматы - 2006
19. Қазақстан ұлттық энциклопедиясы – Алматы – 2002 (4 ... ... ... физиологиясы» - Алматы – «Қайнар» - 1995
21. Волков,Г.К. – «Ветеринарно – санитарные и зоогигиенические проблемы
промышленного животноводства» – ...... - ... ... Г.К.,Репин В.М. – «Зоогигиенические ... ... ... – Москва – «Агропромиздат» - 1986
VI. ТІРКЕМЕЛЕР
1-сурет.Шошқаларды жайылымда күтіп бағу.
2-сурет.Шошқаларды қора-жайларда және станоктарда күтіп-бағу

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шошқа гигиенасы туралы мәлімет9 бет
Шошқаның гигиенасы жайлы мәлімет9 бет
Жануарларды серуендету21 бет
Топырақтың эпидемиологиялық маңызы9 бет
Шошқа гигиенасы және шаруашылығы маңызы4 бет
Сезіктіні ұстаудың жалпы сипаттамасы және маңызы33 бет
Сезіктіні ұстаудың процессуалдық тәртібі мен негіздері53 бет
Қылмыскерді ұстау84 бет
Малдарды жайып ұстаудың гигиенасы4 бет
Сезікті ретінде ұстаудың процессуалдық тәртібі48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь