Мемлекет туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. МЕМЛЕКЕТ ТҮСІНІГІ, ҰҒЫМЫ
1.1. Негізгі белгілері мен түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2. Құқықтық мемлекеттің құрылымы мен нысандары ... ... ... ... ...19


2.МЕМЛЕКЕТ ФУНКЦИЯСЫ
2.1. Мемлекет функциясының түсінігі мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.2 Ішкі, сыртқы қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. МЕМЛЕКЕТ ТҮСІНІГІ, ҰҒЫМЫ
1.1. Негізгі белгілері мен түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2. Құқықтық мемлекеттің құрылымы мен нысандары ... ... ... ... ...19


2.МЕМЛЕКЕТ ФУНКЦИЯСЫ
2.1. Мемлекет функциясының түсінігі мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.2 Ішкі, сыртқы қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. МЕМЛЕКЕТ ТҮСІНІГІ, ҰҒЫМЫ
1.1. Негізгі белгілері мен түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2. Құқықтық мемлекеттің құрылымы мен нысандары ... ... ... ... ...19


2.МЕМЛЕКЕТ ФУНКЦИЯСЫ
2.1. Мемлекет функциясының түсінігі мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.2 Ішкі, сыртқы қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. МЕМЛЕКЕТ ТҮСІНІГІ, ҰҒЫМЫ
1.1. Негізгі белгілері мен түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2. Құқықтық мемлекеттің құрылымы мен нысандары ... ... ... ... ...19


2.МЕМЛЕКЕТ ФУНКЦИЯСЫ
2.1. Мемлекет функциясының түсінігі мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.2 Ішкі, сыртқы қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. МЕМЛЕКЕТ ТҮСІНІГІ, ҰҒЫМЫ
1.1. Негізгі белгілері мен түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2. Құқықтық мемлекеттің құрылымы мен нысандары ... ... ... ... ...19


2.МЕМЛЕКЕТ ФУНКЦИЯСЫ
2.1. Мемлекет функциясының түсінігі мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.2 Ішкі, сыртқы қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігіне ие болғаннан кейін дербес мемлекет пен оның азаматтарының өміріне тірек болатындай барша құқықтық негіздерді қайта құру қажеттігі туындады. Сол үшін осы бағытта қыруар жұмыстар іске асырылуда. Курс жұмысының осы тақырыбын таңдау себебім қазіргі еліміздің даму жағдайындағы құқықтық мемлекетті қалыптастырудың ауқымды деңгейде қарастырылуы табылады. Қазақстанның демократияға өту қадамдары аса күрделі жағдайларда басталды: елде тіпті нарықтық экономиканың, саяси плюрализмнің, тәуелсіз бұқаралық ақпарат құралдары мен коммерциялық емес ұйымдардың белгілері де болған жоқ.
Шын мәнінде соңғы уақыттарда мемлекетіміз құқықтық, зайырлы, демократиялық қоғам қалыптастыру жолында біршама жетістіктерге қол жеткізе алды деп толық айта аламыз. Дәлірек айтсақ, мемлекетті басқару, экономика, әлеуметтік-саяси өмір, мәдениет, құқықтық тәртіп сақтау, елді қорғау, сыртқы саясат салаларын реттейтін көптеген жаңа заңдар мен нормативтік актілер қабылданып, іске асырылуда. Жалпы, қүқықтық мемлекет жөнінде азаматтардың санасын қалыптастырмай, олардың қоғам мен мемлекет алдындағы міндеттерін жете түсіндірмей, оны түбегейлі орнату мүмкін емес.Азаматтық қоғам демократиялы мемлекеттің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Азаматтық қоғамның даму деңгейі - демократия даму деңгейінің айнасы. Азаматтық қоғамның құрамдас бір бөлігі -демократияның ұзақ әрі қарама-қайшы үдеріс болып табылатынын да ұмытпаған жөн. Тіпті, ең дамыған елдердің өзінде ол аяқталудан әлі де алыс жатыр.
Негізінен құқықтық мемлекет пен азаматтық қоғам бір-бірімен тығыз байланыста қалыптасқан ұғымдар.Азаматтық қоғам жеке тұрғыдан қарастырғанда тұлғалардың азаматтық және жеке құқықтарының басқарылуы нәтижесіндегі қатынастар. Жалпы айтқанда, азаматтық қоғамда тұлға жеке дербес құқықтар мен бостандықтарға ие. Бұл дегеніміз азаматтық қоғамда
1. Ағдарбеков Т. Мемлекет және құқық теориясы. Оқулық. Алматы: «HAS» , 2003.
2. Алексеев С.С. Теория права. М.: БЕК, 1993.
3. Бабаев В.К. Теория современного советского права. Фрагменты лекций и схемы. Н. Новгород, 1991.
4. Бабаев В.К., Баранов В.М., Толстик В.А. Теория государства и права в схемах и определениях. М., 1998.
5. Бейсенова А., Біржанова К. Қазақстан Республикасы мемлекет және құқық негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: Жеті Жарғы , 1997.
6. Венгеров А.Б. Теория государства и права. М.: 1994.
7. Жоламан Қ.Д., Мұхтарова А.Қ., Тәуекелов А.Н. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы, 1998.
8. Ибраева А.С. заң терминдерінің қазақша – орысша және орысша – қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы: Жеті Жарғы, 1996.
9. Иванов Ю.В. Теория государства и права. Определения и схемы. Красноярск, 1989.
10. Комаров С.А. Общая теория Государства и права. Саранск, 1994.
11. Қазақстан Республикасы Конституциясының түсіндірме сөздігі.
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995ж.
13. Құдайбергенов У.Д. Теория государства и права. Алматы, 1999.
14. Ливщиц Р.З. Теория права. М.; БЕК, 1994.
15. Общая теория и права / Под ред. Пиголкина А.С. М., 1996.
16. Общая теория права / Под ред. Пиголкина А.С. М., 1993.
17. Общая теория права и государство/ Под ред. Лазарева В.В. М., 1994г.
18. Общая теория права. Курс лекций / Под ред. Бабаева В.К. Нижний Новгород, 1994.

45
19. Өзбекұлы С., Қопабаев Ө. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық. Алматы, Жеті Жарғы, 2006.
20. Права человека. Сборник международных документов М., 1991.
21. Сапаргалиев Г.С. заң терминдерінің сөздігі. Алматы: Жеті Жарғы, 1996.
22. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права Казахстана. Алматы, 1994.
23. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права. Учебное пособие. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
24. Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
25. Спиридонов Л.И. Теория государства и права. Москва, 1995.
26. Теория государства и права / Под ред. Коремский В.М., Перевалов В.Д. Екатеринбург, 1996.
27. Теория государства и права / Под ред. Профессора М.Н. Марченко. МГУ, 1996.
28. Хропанюк В.Н. Теория государства и права М., 1995,1996.
29. Хутыз М.Х., Сергейко П.Н. Энциклопедия права М., 1995.
30. Черданцев А.Ф. Теория государства и права. Екатеринбург, 1996.
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ.................................................................................................... 3
* МЕМЛЕКЕТ ТҮСІНІГІ, ҰҒЫМЫ
+ Негізгі белгілері мен түсініктері......................................7
+ Құқықтық мемлекеттің құрылымы мен нысандары...................19
2. МЕМЛЕКЕТ ФУНКЦИЯСЫ
2.1. Мемлекет ... ... мен ... ... ... қызметтері..........................................................................34
ҚОРЫТЫНДЫ ...................................................................................................41
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР .............................................................45
3
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігіне ие болғаннан кейін дербес мемлекет пен оның азаматтарының өміріне тірек болатындай барша ... ... ... құру ... ... Сол үшін осы бағытта қыруар жұмыстар іске асырылуда. Курс жұмысының осы тақырыбын таңдау себебім қазіргі ... даму ... ... ... ... ... ... қарастырылуы табылады. Қазақстанның демократияға өту қадамдары аса күрделі жағдайларда басталды: елде тіпті нарықтық экономиканың, ... ... ... ... ақпарат құралдары мен коммерциялық емес ұйымдардың белгілері де болған жоқ.
Шын мәнінде соңғы уақыттарда мемлекетіміз құқықтық, зайырлы, демократиялық қоғам ... ... ... ... қол ... алды деп ... айта аламыз. Дәлірек айтсақ, мемлекетті басқару, экономика, әлеуметтік-саяси өмір, мәдениет, ... ... ... елді ... ... ... салаларын реттейтін көптеген жаңа заңдар мен нормативтік актілер қабылданып, іске асырылуда. Жалпы, қүқықтық мемлекет жөнінде азаматтардың ... ... ... ... мен ... алдындағы міндеттерін жете түсіндірмей, оны түбегейлі орнату мүмкін емес. Азаматтық қоғам демократиялы мемлекеттің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. ... ... даму ... - ... даму ... айнасы. Азаматтық қоғамның құрамдас бір бөлігі -демократияның ұзақ әрі қарама-қайшы үдеріс болып ... да ... жөн. ... ең ... елдердің өзінде ол аяқталудан әлі де алыс жатыр.
Негізінен құқықтық мемлекет пен азаматтық қоғам бір-бірімен тығыз байланыста қалыптасқан ұғымдар. ... ... жеке ... ... ... ... және жеке құқықтарының басқарылуы нәтижесіндегі қатынастар. Жалпы ... ... ... ... жеке ... құқықтар мен бостандықтарға ие. Бұл дегеніміз азаматтық қоғамда ... ... өз ... ... ... және ... ортада өмір сүре алады. Деректерге сүйенсек, азаматтық қоғам XIX ғасыр мен XX ғасырдың басында дами бастағанын көреміз. ... ... ... ... жүйесінің келешегін құқықтық мемлекеттің қалыптасып дамуымен байланыстырады. Бұл ... ... ... ... баршылық. 1991 жылдан кейінгі уақытта тәуелсіз мемлекетіміздің барлық салаларын қамтитын 1 мыңнан астам заңдар, заң ... ... күші бар ... жарлықтар қабыданды. Елдің Конституциясында құқықтық мемлекет кұру стратегиялық міндет ретінде күн тәртібіне қойылды. Қазақстан қоғамын реформалау мен ... ... ... ... шешуші рөлге ие бола бастады. Қазақстандықтар заңдық кеңістікте өмір сүру дәстүріне үйрене бастады. Бірақ та ... ... ... ... ... ... ... мен қайшылықтар бар. Бірінші қайшылық - басқарушы элита өкілдері мен қатардағы азаматтардың заңды бұзуға немесе орындамауға жол беретіндігі. Осының ... ... ... ... қабілетсіз болады. Екінші кайшылық - Қазақстанда құқықтық қоғамның батыстық стандарттарына ұмтылудан туады. Қазақстан қоғамының тарихи тәжірибесі мен ... ... ... ... ... ... - ... саяси-құқықтық мәдениетінің ұлттық дәстүрлерден, ең алдымен қазақ этносының танымдық кеңістігінен қол үзуіне байланысты. Осыдан төртінші ... ... Ол - ... ... ... ... Ел ... коммунистік жасанды идеологияның ықпалында болуы, өтірік пен алдаудың ... ... ... ... ... заңды үнемі басшылыққа алып, орындап отыруға құлшынысын әлсіретті.
Құқықтық қоғам үшін азаматтардың мемлекет алдындағы және мемлекеттің ... ... ... ... тән. ... ... адамға тумасынан берілетін, ешкім айыра алмайтын құқықтары мен бостандықтарын мойындап қана қоймайды, сондай-ақ олардың ресми ... ... ... қол сұғу ... ... үшін барынша қолайлы жағдай туғызуға талпынады.
Өз кезегінде, ... ... ... мен ... ... ... азаматтарға басқа қоғамдық қатынастардың субъектілеріне зиян келтірмейтіндей етіп қана пайдалана алады.
Құқықтық мемлекет пен ... ... бір ... ... ... әр ... мәселелерді тікелей шешеді. Егер мемлекет өзінің конституциялық және заң актілерінде жеке адамның құқықтық мәртебесін баянды ететін болса, онда азаматтық ... оны ... ... ... ... ... ... бұл екі түрі жеке адамның өмір тіршілігінің әр ... ... ... береді, бірін бірі толықтыра отырып, оған өзінің мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізуіне мүмкіндік береді.
6
* МЕМЛЕКЕТ ТҮСІНІГІ, ҰҒЫМЫ
+ Негізгі ... мен ... ... ... ... ... ... азаматтық қоғамның алар орны ерекше. Ал азаматтық қоғам ... ... ... ... ... біршама дербес болуын мақсат тұтса, бұл игі мақсат мемлекеттік биліктің құзыреті заңмен шектеліп, адам құқығы алдыңғы орынға шыққанда ғана мүмкін ... ... ... ... ... ... кейбір топтарына қатысты ғана емес, әрбір жеке адамның мүдделеріне қатысты басқарушылық саяси шешімдер мен бағдарламаларды жүзеге асыру болып ... [34, ... ... саяси билікті ұйымдастырудың формасы ретінде қоғамдық өмірдің барлық салаларында ... ... ... аса күрделі ұштасуына, биліктің бөлінуіне, бүкіл мемлекеттік механизмнің құқықпен ... ... ... ... жүзеге асуына, халық егемендігінің қамтамасыз етілуіне, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының, ар - ... ... ... ... және ... ... жалпы азаматтық құндылықтарды және әлемдік практиканы есепке алуға негізделеді. ... ... ... ... оның басты факторлары мен құндылықтарына ғылыми зерттеу жүргізіп, даму үрдістерін анықтау - ... ... ... үшін маңызды мәселелердің бірі. ұғымы арқылы қоғамдық байланыстар мен ... ... ... ... бір ... тұрғындардың
азаматтық қайраткерлігінің қарқыны, мемлекет пен қоғамның әлеуметтік саладағы қызметтерінің бөліну деңгейі анықталады. Басқаша ... ... ... демократиялық құрылысқа аса қажет әлеуметтік қатынастардың өзін - өзі реттеу ... ... ... азаматтар саяси институттардың көмегіне сүйенбей - ақ, ... ... ... ... ... қол сұғуы тежеледі. Сондықтан да демократиялық сипаттағы
7
саяси жүйесі бар. ... ... ... азаматтық қоғамның алар
орны ерекше. Егер де құқықтық мемлекетті алып ғимарат деп көз алдымызға ... онда оның ... мен ... ... саяси құндылықтар болмаса, оның аспанға бой көтеруі неғайбыл. Сол саяси құндылықтардың ішінде ... ... ... ... ...
Ал, құқықтық мемлекет болса саяси жүйесінде конституциялық басқару ... ... ... билік тармақтарымен қоса дамыған және қарама - ... ... ... мен ... сот ... бар, ... ... өзара әрекеттесуі мен өзара бақылауы жүріп отыратын, саясат пен билікке ... ... ... бар мемлекет түрі. Құқықтық мемлекеттің саясаты мен билік жүйесінің жалпы ... ... оның ... ... ... ... Оның негізінде биліктің, азаматтың, қоғам мен құқықтың теңдігі, олардың заң ... ... ... ... ... ... құрудың шешуші факторы азаматтық қоғам құрудың табыстылығында: онсыз құқықтық мемлекет және жалпы қоғамның әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... ... себеп - салдары бар: егер құқықты қоғам ... деп ... ... те, ... жүйесі де заңның орындалуына шынайы кепілдік жасай алмайды. Тек қоғамның мойындауы, құықтың легитимділігі қоғам мен ... ... ... ... ете ... ... ... бұған азаматтылықтың жоғарғы деңгейінде, сәйкесінше, мәдени, өркениетті, материалды және интеллектуалды даму ... яғни ... ... болғанда ғана қол жеткізе алады. Мұндай қоғамның азаматтары үрей мен үстемдіктің шеңберінде. Олар меншікке ие, құқықтары мен ... бар, және ... ... ... ету ... осы құндылықтарды
сақтап әрі көбейтуге жауапты қылады
8
Олар ... адам мен ... ... және ... ... жауапты мемлекеттік қорғауға да даяр. Азаматтық құқықты қоғамның идеалына сыбайлас жемқорлық, парақорлық, қоғамдық байланыстарды тамыр - таныстық, кландық, ... ... т.б. ... ... ... ... ... жат. Бірақ құқықтық мемлекеттегі құқықтық қатынастардағы шынайы негізі тек идеалды қарастырылған ... ... ... мен санкцияларда жатқан жоқ. Мұнда да азаматтық қоғамдағы сияқты басты құндылықтар мен шешуші рөлге ие қарапайым қасиеттер: тәртіптілік, міндет ... ... ... адам мен қоғамның өзіне сын көзбен қарауға қабілеті мен өз - өзінен есеп ала білу және де ең ... - ... ... ... Республикасында азаматтық қоғамды құру жеке тұлғаның құқықтық - саяси қатынастардың ... ... ... қалыптасуына тікелей тәуелді. [17,38]Жеке тұлғаға өзінің болашағына деген жауапкершілікті арттыра отырып, мемлекет пен жеке тұлға арасындағы субьект қатынастарын ... ... ... және ... әлеуметтендірудің жаңа механизмдерін қалыптастыруға баса назар аударсақ, қоғамымыздың демократиялануы нығая түсер еді. Яғни ... ... ... ... мен ... емес қозғалыстар, ассоциациялар, одақтардың арасындағы өзара бақылау мен өзара шектетуді қарастырады. Бұл - мемлекет қызметінің әрқашан мемлекеттік емес ... мен ... ... ... ал ... өз ... ... аясында және мемлекеттің обьективті сұраныстары ескере отырып жүргізуіне кепіл болмақ.
Бұл тұрғыда ой қозғаған кейбір зерттеушілердің ... өте ... . ... бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған қоғамдық институттардың
9
жүйесін құру, бірте - бірте жергілікті өзін - өзі басқару институттарын қалыптастыру, ... ... ... қызметкерлерді, медиктерді, заңгерлерді тарта отырып, құқықтық тәрбие беру орталықтарын ашу азаматтық қоғам институттарының нығаюына ықпал етер еді.
Яғни, сонда ғана адамдар ... ... шеше ... ... ... биліктің араласпауына қамтамасыз етіп, әлеуметтік міндеттерді шешудегі мемлекеттік органдар құзыретінің ара - ... ... ... ... ... демократия билік пен қоғамдық қайраткерлерінің, қоғамның өзін - өзі ... мен ... ... ... ... табуына септігін тигізіп, қоғамдық тұрақтылық пен гармонияның негіздерін қалыптастырады.
Адамдардың объективтік тарихи даму процесіне және күнделікті қарым-қатынасында коғамның бірнеше ... ... ... ... ... ... әлеуметтік коғам, азаматтық коғам және т.б. Осылардың ... ең ... ең ... адаммен бірге дамып келе жатқан азаматтық коғам. ... ... ... тез құрылып, тез арада тарап жатады. Олардың өмірі, іс-әрекетінің шеңбері кеңістігі көп өлкеге жайылмайды, уақыты көпке созылмайды.
Азаматтық қоғам - ... ... тыс ... ... және мәдени рухани қоғамдық қатынастардың жиынтығы. [19,102] Осы қатынасқа қатысушылардың табиғи және азаматтық құкықтарын, бостандығы мен міндеттерін автономиялы даму жолы ... ... ... ... ... ... уақыты шектелмейді, аумақтық -аймаққа бөлінбейді, мемлекеттің барлық аумағын, халқын біріктіреді.
Республика Конституциясы Қазақстандағы азаматтық қоғамның даму сатыларын мемлекетке бағындырмастан ... ... ... ... мен жеке ... ... ... қалыптастыру үшін қажетті құқықтық жағдайлардың негізін калайтын нормативтік-құқықтық акт ... ... Оған ... ата ... ... ... ... құкықтық негізді кұрайды. Мысалы, меншік тең дәрежеде танылатын және қорғалатын мемлекеттік меншік пен жеке ... адам және ... ... кең ... және біртұтас кешенін; отбасын, ана мен әке және ... ... ... идеологиялық және саяси әр алуандылықты және тағы басқа жаңа Конституцияда бекітілген қазақстандық - ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Қазақстан Республикасының Конституциясында ... ... ... ... ... ... құқықтық, әлеуметтік мемлекет кұру бағыттары көрсетілген. Бұл ... ... ең ... ең ... мүдде - мақсаты. [36, 44]
Адам қоғамы дамып, қалыптасып, өмірге келген күннен бастап міндетті түрде оның ... ... ... түрі ... Бұл ... шұғылданатын қоғамның саяси жүйесі. Ең алдымен қоғамның мүддесі мен мақсаты анықталады. Қоғамдық бағдарламаны жасап, саяси биліктің мазмұнын толықтырып, ... ... ... жолдарын анықтап, іске асыру механизмін белгілейді.
Адамдар тарихтың объективті зандарын жасап немесе бұза алмайды, бірақ сол заңдар алдында дәрменсіз ... ... даму ... білу адамдардың ол заңдардың күшін қоғамды қайта кұру үшін пайдалануына мүмкіншілік береді. ... бір заң әсер ... ... өзгерту арқылы адамдар оның нәтижесінің түрін өзгертіп, көрінісін үдетеді немесе баяулата алады. Ежелгі және орта ... ... өмір ... ойшыл ғалымдардың қалдырып кеткен мұраларында жазылған ілімдерге сүйене отырып біз Қазақстанның халқы толыққанды азаматтық қоғам ... ... ... ... жұмыс жасауына жауап беруіміз парыз. Болашақ ашық жарқын болу үшін тарихта жасалған ... ... ... Ал ол үшін тарихта қалыптасқан ойшыл тұлғалардың еңбектерін
11
және сол ... ... ... еске алу қажет. Мысалы азаматтық қоғам мен құкықтық мемлекет ұғымдарының қалыптасуына ат салысқан неміс ғалымдарының еңбектері мен сол ... ... ... тарихына көз жүгіртейік.
Азаматтық қоғам туралы ой-пікірлер көне ... де ... ... толық мағынада бүл ұғым өмірге тек XVIII ... ... ... ... ... деп ... отбасы, рынок, мораль саласындағы қатынастарды түсініп келді. Мемлекет бұл қатынастарға толық бостандық ... ... - ... ... ... ... ... Қоғамтанушы ғалымдар "азаматтык қоғам" терминінің шығуын Көне Рим дәуіріне апарып тірейді. Өйткені, римдіктер әлемнің тең жартысын жаулап алып, өз ... ... ... қолайлы жағдай жасады. Алайда, Рим империясының құрамында ... бәрі ... рим ... ... қоғам патрицийлерге, плебейлерге және құлдарға бөлінді. Бірінші топтағылар ... ... ... ... ... еркіндігін, тәуелсіздігін, жеке меншік игіліктерін пайдаланса, плебейліктер мен құлдарға мұндай мүмкіндіктер берілмеген болатын.
Тегінде азаматтық қоғамның қалыптасуы және дамуы ... ... және ... ... негізгі кезеңі болып есептеледі. Бөлімшеде "Азаматтық коғам" ұғымы қайдан пайда болған? - деген сауалға жауап беру ... ... ... ... ... атақты ойшылдардың еңбектеріне шолу жасайды.
Мұнда, азаматтық қоғамның кейбір элементтері көне дәуірдің ... ... ... Рим және т.б./ ... бұл мемлекеттерде қолөнердің, сауданың дамуы, римнің жекеше құқығы сияқты институттары колданылатыны, азаматтық ... ... ... ... ... өндірісті дүниеге әкелгендігі, Еуропа мен Америка кұрлығының бірқатар елдеріндегі азаматтық ... ... ... ... ... ... ... пікірлері бойынша, ерте дүние
12
ойшылдарының философиялық көзқарасы ретінде "азаматтық коғам" Аристотель атымен байланыстырылатыны, атақты ойшыл мемлекетті айқындау ... ең ... ... туралы түсінікті ашатыны, өйткені мемлекет -азаматтардың, азаматтық ұйымның жиынтығы болып ... ... ... орай ... ... ... және
азаматтық қоғам" - синонимді ұқсас мағынаға ие болатыны айтылады.
И. Канттың атты еңбегін оқу ... ... ... және ... құқықтық мемлекет ұғымдарымен кездесесің және сол кездегі әлемдегі ... ... ... ... көз ... И. Канттың тұжырымдамаларына сүйенетін болсақ сол кезде аңсаған құқықтық мемлекетті қалыптастыруға ... ... көз ... елестете аласың. И. Кант жету үшін қажетті жолдар жобасы бойынша, алыс-жақын болашақта тек қана құқықтық негізде ... ... ... нысанда қалыптасқан республикалық типте дамыған мемлекеттер жете алады деп жазған.
И. Кант құкықтық мемлекеттің философиялық негізін ғылыми тұрғыдан ... ... ... ... мәселесі жеке адамның қадір-қасиетін, ар-намысын, бостандығын, тендігін қорғау, адамның ... ... ... деп ... Георг Вильгельм Фридрих Гегель де жаңа кезеңде қоғам ұғымына көп көңіл ... ... ... ... Гегельдің атты еңбегінде мынадай анықтама берілген: . ... ... ... қоғам жеке мемлекеттің, діннің, отбасының, моральдық т.б. талаптырын іске асырудың жүйесі. , - деген Гегель. К. ... ... - бір ... ... алып ... ... ол азаматтық қоғамның сан қырлы көрінісінің бір нысаны болып шығады.
13
Шынында да ... ... ... қаруы болып адамның құқықтары мен бостандықтарының қорғалуы ... ... ... орында ғана мемлекет тарапына жасалынатын әрекеттер жатқызылады. Бірақ та мемлекет те, ... да ... ... ... тиіс деп ... Әйтпесе анархиялық құлдыраушылық сипаттағы мемлекетке жетіп қалуымыз ықтимал. Сол себепті мемлекеттің ... ... ... ... органдар азаматтық қоғамды қоғам ретінде көркемдеуі үшін нормативтік-құқықтық актілер базасымен толыққанды түрде қамтамасыз ету керек, ал ол үшін ... ... ... ... және т.б. ... ... ... [26, 114]
Азаматтық қоғамды жеке тұлғалардың экономикалық, құқықтық және басқа да ... ... ... байланысу жүйесі ретінде түсіну бірталай ойшылдардың, солардың ішінде Маркс пен Энгельстің еңбектерінде жарық көрді, олардың шығармаларында меншік түрлерінің ... мен ... ... ... ... пен ... ара катынасының динамикасы ... ... ... қалыптасуы және дамуы бірнеше ғасырларды қамтиды. Бұл процесс әлі күнге ... ... ... ... ... кеткен ойшыл-ғалымдардың азаматтық қоғам туралы ой-пікірлері сан-алуан болғандығын ашып көрсетіп шығу ... ... ... ... ... ... ірі ғалымдардың пікірін келтіріп отырған себебіміз азаматтық ... ... сол ... ... ... даму ... алдына қойған талабы болғандығын ашып көрсету. Сол себепті Кант, Гегель мен ... тағы ... ... ... ... ... ... құнды теориялық ғылыми мұра қалдырып кетті. Азаматтық қоғам дегеніміз - өзін-өзі ... мен ... ... ... формаларына негізделген, көпшілік және жеке мүдделердің тиімді ... ... ... ... ... бұл - ... құндылық ретінде адамның қүқығы мен бостандығы танылатын қоғам. Азаматтық қоғамның құрылымы қоғамдағы өзінің табиғи ... - ... ...
14
құрушы, реттеп, басқарушы - адам. Адам қоғам құрылымының ... ... - ... ... ... ... одақтары, еңбек ұжымдары, саяси партиялары, мемлекет, олардың арақатынастары - ... ... ... ... институттарын дамытудың құқықтық негіздерін айқындау бүгінгі заман талабы ... ... ... ... ... ... үшін ең ... жоғарғы деңгейде қабылданған заңдар жүйесі толыққанды болуы тиіс, сонымен қатар мемлекеттің азаматтары өздерін құқықтық саналы мәдениетті тұлға ретінде ... ... тек ... ғана ... ... мақсатқа жетуге болады. Азаматтық қоғамды құрайтын ... ... ... ... ... ең алдымен сол қоғамды құрайтын тұлға мен азаматтың орнын белгілеп алған жөн. Жеке ... ... ... ... ... ... - ... еркін өмір сүру, бәсекелестікпен азаматтық қызмет етуге, отбасы құпиясын сақтауға, ар-намысы мен ар-ожданын қорғауға, жеке ... қол ... ... ... ... ... таңдап, оны қолдануға, еңбек ету бостандығына, тұрғын үйге қол сұқпауға, ... ... ... ... мен тағы ... мемлекетте қажет болып танылатын және бұлжытпай орындалып ... ... күші бар ... ... ... ... ие болады және бұлар заңда көрсетілген міндеттерге де ие болады.
Азаматтық коғамның бір атрибутының бірі -дамыған коғамның үшінші секторы болып ... ... ... әр ... ... ... ... үкіметтік емес ұйымдар жатады [1, 373 б]. Азаматтық қоғамның басты институттарының бірі ... ... ... партиялар мен бірлестіктердің, мемлекеттік емес ұйымдардың қызметі мемлекет тарапынан құқықтық нормалардың жүйесін құрайтын ... ... ... ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасында дербес мемлекеттілікті қалыптастыру
15
барысында аталған ... ... ... ... ... негізде реттейтін бірнеше заңдар қабылданды. Мәселен, 1996 жылғы 31 ... ... ... Республикасының заңы, 2001 жылғы 16 қаңтарда қабылданған Қазақстан Республикасының ... 2002 ... 15 ... ... ... Республикасының заңы және т.б.
Қазіргі кезеңде елімізде үкіметтік емес ұйымдардың мемлекеттің колдауынсыз өмір сүруі өте қиын. Мысалы: ... емес ... көш ... ... ... салу ... ... 24 пайызы грант берушілерсіз ұйымдардың өмір сүре алмайтындығын айтқан болса, ал 40 пайызы грантсыз өмір сүру олардың ұйымдары үшін ... ... ... ... [2, 19] . ... да, ... емес ... мемлекеттік қолдаудың тетіктерін жасап, өмірге енгізуіміз кажет. Бұл өз кезегінде елімізде азаматтық қоғамды дамытуға үлкен себеп болатын еді.
Қазіргі кезеңде елімізде ... ... ... ісі ... ... бұл саладағы оң тәжірибесіне арқа сүйей отыра, азаматтық ... ... ... бағытын айқындауы қажет. Азаматтық қоғамды қалыптастыру ісінде үкіметтік емес ұйымдардың мәртебесін көтеруде және ... ... ... ... өкілетті органдардың мемлекеттік билік ісінде шешуші рөл айқындауға баса көңіл бөлу қажет.
Бүгінгі тандағы көзқарас бойынша, ... ... бұл ... қоса, демократиялық зандар, биліктің тармақтарға жіктелуі, заң жүзіндегі оппозицияның болуы, көппартиялық жүйе ... ... да ... ... ... ... ... және әлеуметтік бостандықтарын және олардың ассоциацияға, топқа, партияға бірлесуін жүзеге асырушы тетіктерді қамтиды. Азаматтық қоғам занды тіркелген, құрылымды бекітілген және ... ... ... ... ... ... материалдық және идеялық плюрализммен
16
ажырамас бірлікте. Ал адамның жеке өміріне ешбір қол сұғушылыққа жол
берілмейді, ол тек занды бұзып. оған ... ... ... Адам ... -- ... ... мәселе. Осылайша, азаматтық қоғамдағы жеке тұлға -- жасампаздыққа, азаматтық қатынас пен жаңа ... ... . Жеке ... ... өз ... болашағы өзінің іскерлігіне, тапқырлығына, ақыл-ой деңгейіне, жалпы озық жеке сапаларына байланысты. Мұндай ... ... ... мен нәтижесі, коғамның мазмұнындағы мұндай ұжымдасу түрі дәстүр немесе ... бір ... аңыз бен ... ... ол ... ... ... мәдени ошаққа, әлеуметтік-саяси тұтастыққа жататынын сезінуі және ұлттық пен азаматтық ұштаса ... ... ... ... идеяны қалыптастырудағы ерекше орында болуы да содан. Идеяның да мемлекеттік, жалпы ұлттық сипатта болуы халықтың белгілі бір өркениет ... -- . ... ... жататындығын білдіруші ұлттық өмірдің маңызды шарты екендігінде.
Басқаша айтатын болсақ, ұлты мен діні, әлеуметтік жағдайының ерекшеліктеріне қарамастан, ол ... ... ... бір мемлекеттің азаматтары. Сол мемлекет олардың ортақ Отаны. Отан азаматтарға қалай жауапты болса, ... да ... ... үшін, дамуы үшін мүдделі жауаптылықта. Сондай-ақ жалпыұлттық идеяны қалыптастыру еліміздің мұраттарының негізінде ... ... ... ... де ... ... ... мәнін ашу үшін, ойымызды тұңғиықтан өрбітуте тура келеді.
Оның өзіндік себеп-салдары бар: егер құқықты қоғам занды ... деп ... ... те, ... ... де ... ... шынайы кепілдік жасай алмайды. Тек қоғамның мойындауы, құқықтың легитимділігі қоғам мен мемлекеттің заңды сақтауын қамтамасыз ете ... ... ... ... азаматтылықтың жоғарғы деңгейінде, сәйкесінше мәдени, өркениетті, материалды және интеллектуалды даму барысында, яғни ... ... ... ғана қол жеткізе алады. Мұндай қоғамның азаматтары үрей мен ... ... ... Олар ... ие, құқықтары мен бостандықтары бар, және мұндай құндылықтарға ... ету ... осы ... ... әрі ... жауапты қылады. Олар тиісінше адам мен коғамның қауіпсіздігі және олардың игіліктеріне жауапты мемлекетті ... да даяр [4, ... ... ... мен ... ... аясы мен мұраттарын жаппай тарату қазіргі уақыттың құбылысы болады, адамдар бүл құбылыспен мемлекеттік және қоғамдық өмірдің ... ... ... пен ... жетістіктерін байланыстыруда. Осыған байланысты құқықтық мемлекет ұғымын ашу, оның ерекшеліктерін және ерекше ... ... ... ... ... рөлін көрсету үлкен теориялық және практикалық мәнге ие.
Құқықтық мемлекет мемлекеттік басқарудағы құқықтық басымдығы идеясынан шығып отыр, ... да тек қана ... ... мен лауазымды тұлғалардың ниетін емес, сондай-ақ азаматтардың және қоғамдық өмірдің басқа субъектілерінің құқықтарын, бостандықтары мен мүдделерін қамтамасыз етіп, кепілдік беру ... де ... ... ... мен ... басымдық береді. Құқықтық мемлекетке барлық экономикалық, әлеуметтік және рухани процестерге, сондай-ақ жеке тұлғалар арасындағы өзара қарым-қатынас саласына кірісу жат ... Ол ... ... ... ... ... айтарлықтай автономия мен бостандық бере отырып, олардың құқықтық мәртебесінің нығаюына айрықша қамқорлық көрсетеді және оның ... ... ... бүкіл қызметінде барлық азаматтар мен қоғамдық қатынастың басқа субъектілерінің міндетті түрде және сөзсіз бағынуына есептелген қатал басқарушылық және ... ... ... мен ... ... ... келетін этатистік мемлекет оған қарама-қарсы болып табылады. Бұдан басқа, аталған субъектілердің бостандығы мен дербестігі, олардың мемлекетке қатысты автономиялығы ... тән. ... ... шектен тыс, кейде қалыптан тыс ұлғаюынан, экономиканың, әлеуметтік қатынастардың барлық салаларын, азаматтардың жеке ... ... өз ... және ... ... ... талпынысынан, екінші кезекте
немесе ұсақ-түйек мәселелерді шешуге араласуынан тұратын этатистік қоғамның басқа ... де ... ... Жеке ... және ... қоғамдық қызмет субъектілерінің жағдайы тек айқын да тұрақты заң нұсқауларынан ғана емес, ... ... ... ... мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың субъективті қарауына да байланысты.
Мемлекеттің жоғарыда аталған екі ... ... ... типтегі түрлі мемлекеттер болады, оларда бірінші және екінші типтің белгілері үйлесіп жатады. Олардың кейбіреуі этатистік мемлекеттерге анағұрлым жақын, алайда сөйте тұра жеке ... ... мен ... ... ... ... ... белгілерін жоғалтпай-ақ құқықтық мемлекетке жақындауда.
Құқықтық мемлекеттердің пайда болуы мемлекеттік-құқықтық процестердің ұзақ эволюциясының заңды салдары, реакциялық ... ... ... мен ... ... нәтижесі болып табылады. Бұған мемлекеттік басқарудың құқықтық нысанының әміршілдік-әкімшілдік және полицейлік-бұйрықтық ... ... және ... ... ұғыну негіз болды. Құқықтық мемлекеттің бастаулары түбірімен өткен шаққа айналды деуге болады. Көне ... озық ... ... ... рөлін ескермейінше, мемлекеттің құрылымы мықты, тұрақты және сенімді болуы мүмкін емес ... ... ... ... ... рөлі мемлекеттік басқарушылардың озбырлығына тепе-теңдік ретінде қаралды: заң әлдекімнің билігінде болмауы керек, өйткені барлық органдардың, лауазымды тұлғалардың және ... ... ... ... ... ... ... дамудың жаңа кезеңінің белгісі құқықтық мемлекеттер пайда болып, ... Бұл - ... ... мен ... ғажап жетістігі, бүгінгі заманға өркениеттің орнығуы. [38, 21] Құқықтық мемлекеттер өзінің өмір сүру фактісімен өмірдің ... ... ... ... ... елдерге бағдар
болуда, оларға әділетті адамгершілік қоғам құрудың жолын көрсетуде.
Құқықтық мемлекеттің мазмұнының негізгі талаптары:
1) Құқықтық ... ... ... ... даму ... ... ... жаңарып жататын көп қырлы құбылыс. Бұл мемлекетте адамның толық ... ... ... ... мемлекеттің билік жүргізетін органдарын құруға қатысуы заңды түрде бекітілуі керек.
2) Құқықтық ... ... ... - ... күш пен ... қатынас және көп меншіктік шаруашылық арқылы дамуы. Құқықтық мемлекетте меншіктің басым көпшілігі-өндіруші мен тұтынушы билігінде ... ... Бұл ... ... жақсы, сапалы дамуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... керек. Сонда ғана қоғамның әлеуметтік, ... ... ... ... болады.
3) Құқықтық мемлекеттің әлеуметтік негізі - өзін-өзі ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп, олардың жақсы ... ... ... ... мүмкіншілік беру. Қоғамның әлеуметтік ... ... ... мемлекеттің нығаюы. Бұл екі процесс бір-бірімен тығыз байланысты. Құқықтық мемлекет, сонымен, ... ... ... ... ... ... негізі-гуманизм, әділеттік, бостандық, теңдік, адамдардың қадір-қасиетінің, ар-намысының деңгейі. Осы жоғары дәрежедегі принциптер болса құқықтық мемлекет болады. Өйткені мұндай ... ... ... де ... ... болады.
5) Құқықтық мемлекеттің саяи негізі - халықтың, ұлттық ... ... ... билікті жан - жақты дамытып, ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастарды реттеп - басқару. Міне қоғамның осы негіздеріне сүйене отырып, ... ... ... ... қалыптасад
Құқықтық мемлекеттің негізгі белгілері:
21
- мемлекеттік билікті үш түрге бөлу, олардың арақатынасын қатаң
сақтау; азаматтық қоғамның қалыптасуы
- қоғамда жоғары дәрежеде ... ... ... ... ... ... жақсы дамуы;
- мемлекеттік ақпараттың, ... ... ... ... жеке адамдардың, өмірдегі қаым - қатынастарда өзара жауаптылығы;
- құқық пен заңның арақатынасында көп ... жол ... ... өзара қатынасын бақылап, жақсартып отыру;
- қоғамның экономикалық, әлеуметтік бағытында әділеттікті, теңдікті ... ету үшін ... ... ... ... ... беделі, ең сыйлы орган деп саналуы және соттың тәуелсіздігі;
Қазақстан мемлекетіміздің бүкіл аумағында Конституцияның ... ... ... ... ... ... құқықтары мен бостандықтарын қорғауды, биліктің бөлісу принципін орындауды, қоғамдағы қарым-қатынастар субьектілердінің арасындағы таластарды шешуді дұрыс ... ету үшін ... ... ... ... қоғамның ішкі құқық нормалары мен халықаралық құқықтың өзара ... ... ... ... ... ... ... орнату, азаматтық қоғамды қалыптастыру. Адамдар болмайынша, құқықтық тәртіп те, демократия да ... ... тиіс ... ... ... ... құқықтық мемлекет құру мәселесі толастап көрген емес. Әсіресе елді басқаруда абсолютизм, деспотизм, тоталитаризм орнаған кезде құқықтық мемлекет орнату ... ... ... ... ... ... ФУНКЦИЯСЫ
2.1. Мемлекет функциясының түсінігі мен құрылымы
Қазақстан Республикасы мемлекетінің ... яғни ... ролі ... оның ... ... ... ... қызметінің өзі түсініледі.
Мемлекет функииясы ішкі және сыртқы болып екіге бөлінеді.
Ішкі функцияларға еліміздін материалдық-техникалық базасын құрып. дамытуға бағытталған мына ... ... ... ... яғни жеке ... ... ... мүмкіндік туғызатын және оның құқықтары мен бостандықтарын нақты қамтамасыз ету үшін алғышарт жасайтын ... ... ... яғни ... ... ... жасаудың ізгілікті саясатын жүзеге асыру. Ата Заңымызда атап көрсетілгендей, мемлекетіміздің қызметі, бәрінен бұрын адам және адамның ... ... мен ... мүддесіне сай құрылады;
құқық тәртібін қорғау Конституцияға сүйене отырып, бақылау арқылы оның ... ... ... ... ... ... құқықтары мен бостандықтарына, меншікке қол сұғушылықтың жолын кесуде көрініс табатын функциялар. Мемлекет бұдан басқа да көптеген функцияларды, ... ... ... және ... тиімді, ұтымды пайдалану, азаматтардың мемлекет пен оның органдарын тікелей өздері немесе өз екілдері аркылы ... ... ... ... ... ... функцияларды жүзеге асырады.
Мемлекеттің сыртқы функциялары оның Конституцияда белгіленген Қазақстан Республикасы аумағының ... ... және қол ... ... ... ... етуге бағытталған қызметін қамтиды. Отанымызды қорғау, еліміздің қорғаныс қабілетін
23
нығайту және мемлекеттік қауіпсіздікті қамтамасыз ету -- ... ... ... ... ... ... Басқа мемлекеттердің аумағында тұратын азаматтардың құқығын қорғау жөнінде Конституцияның 11-бабының 2-тармағында былай делінген: ... ... одан тыс ... ... ... қорғауға және оларға камқорлық жасауға кепілдік береді".
Мемлекетіміздің маңызды сыртқы ... бірі -- ... ... ... және қоғамдық бірлестіктерімен біздің республика азаматтарының және қоғамдық бірлестіктерінің карым-катынастарын нығайтуға ықпал жасайтын саясат, экономика, мәдениет, ғылым саласындағы байланыстарды жүзеге ... ... ... ... ... ... біз ең алдымен мемлекеттің қоғам өміріндегі жалпы ... ... ... ... Бұл ... бірінші орынға мемлекеттің адамдарды қауымдастыққа біріктіретін, олардың мүдделерін түйістіретін, жалпы нормаларды сақтауға ... және ... ... ... ... рөлі ... Бұдан мемлекеттің ең бірінші функциясы мәжбүрлеу функциясы екендігін көруге болады.
Мәжбүрлеу функциясы әр түрлі әдістер мен құралдар арқылы іске асуы ... Бұл не ... күш ... ... ... не ... ... болуы мүмкін. Барлық мемлекеттерде билік құрушы субъект мәжбүрлеуді пайдаланады, бірақ оны әр жағдайда әркалай қолданатындықтан мазмұны мен сипаты, әдістері мен ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін мемлекеттік биліктің құрылымында мәжбүрлеу күштері қалыптасады, яғни олар: әрекеттерді нормативті тұрғыда бағалайтын және кінәлі немесе кінәлі ... ... ... ... ... шаралары туралы мәселелерді шешетін заң
24
органдары; тергеу органдары; полиция; пенитенциарлық мекемелер және
басқалары.
Өркениетті мемлекеттерде мәжбүрлеу құқығына тек мемлекеттік билік органдары ғана ие. ... ... ... ... да ... ... ... мен билік субъектілерінің биліктік өкілеттіктерінде белгіленеді. Бірақ құқықтық мемлекетте мемлекеттік билік органдары мәжбүрлеу шараларын құқықтық нормалар шеңберінде ғана қолдана алуы ... ... ... әрекеттері заңды деп танылатындықтан азаматтар оларды қабылдауға жөне бағынуға міндетті.
Алайда, билік құру өз мазмұны бойынша агрессивті әрекет болғандықтан билік жүргізуші ... ... ... пен ... қол жеткізу үшін мәжбүрлеу әдістері мен құралдарын ... ... ... ... ... ... де мүмкін. Бұл әрекеттердің заңсыз екеңдігі анық, ал олардың қажеттілігі және іс жүзінде өзін ... ... ... ... негіз болып табылмайды.
Мәжбүрлеу функциясының болуы мемлекетті билік құрушы күштердің қолындағы сойылға, диктатураның, террордың құралына айналдырып жіберуі мүмкін.Мемлекеттің келесі функциясы -- ... ... ... ... ... әр ... ... арасын келістіруші орган екендігі сөзсіз, ол айтыс-тартыстарда төреші ретінде қатысады, позициялардың жақындасуына жәрдемдеседі. Мәселен, мемлекеттік органдардың ... пен ... ... ... рөлі белгілі. Сондықтан өркениетті мемлекет үшін саяси қатынастардың ... ... ... мүдделері туралы қамқорлық басты болып саналады, және бұл қамқорлық тек ... ... ... ... үшін мемлекеттік органдар барлық азаматтардың мүдделерін қамтып, білдіре алатындай және азаматтық қоғам ұйымдарымен
25
кең қарым-қатынасқа түсе алатындай ... ... ... ... ... мүдделерін белсенді қорғай алатын дамыған құқықтық базаға ие бола отырып құрылымдануы ... ... -- ... ... функциясы, оның іргетасы. Бұл функция қоғамның саяси мәдениетінің қалыптасу мен даму деңгейіне, оның өркениеттенуінің артуына орай жан-жақты және ... бола ... ... функция адамгершілік, қайырымдылық, ізгілік, төзімділік секілді ұғымдар басты болатын ділдің дамуымен де байланысты. Мемлекеттің келісімдік ... ... ... азаматтық қоғам институттары маңызды мәнге ие.Мемлекеттің үшінші функциясы -- ұйымдастырушылық. Мемлекет адамдардың әлеуметтік өмірінің негізгі ... ... ... Бұл үшін ... ... ... қаржылық мүмкіндіктерінің; мемлекеттік органдар қызметінің жалпылық, міндеттілік және басқарушылық ... ... ... ... ... ... болуы шарт.
Мемлекет өзінің табиғи, функционалдық ерекшеліктеріне орай экономикалық дамудың күшті факторы бола ... ... ... ... ... ... ... барлық мемлекеттерде болады, ал кейбір мемлекеттердің қызметінде басты болып барлығын қамтиды. Этатизм кауымдастықтың тіршілік ... үшін ... ... ... мақсаттарды шешуге кажетті күштерді жұмылдыруға мүмкіндік береді. Мәселен, экономика саласында -- бұл ... ... ... мен экономикалық дербестігінің артуы, ішкі рынокты қорғауы, әлемдік қауымдастықта экономикалық белсенділігін камтамасыз етуі және ... ... ... тәжірибе көрсетіп отырғандай, мемлекеттің экономикалық салмағының шектен тыс күшеюі мемлекеттік биліктің ықпалының қалыптан тыс ... ... ... ... шектелуі мен шеттетілуіне, қоғамның саяси тоқырауына алып келетін
26
демократияға жат ... ... ... ... соғады.
Мемлекет әлеуметтік өмірдің негізгі аспектілерін реттеуге де қатысады. Ол
қоғамдағы әлеуметтік жағдайды қадағалауға, қоғамдық көзқарасты
бақылауға, ... ... ... қайшылықтарын анықтап, алдын алуға міндетті.
Мемлекет белгілі бір ... ... ... өмірінің ұйымдастырушысы да болып табылады. Ол адамдардың тіршілік әрекетінде қызмет ететін әлеуметтік ... ... ... ... ... ... оның азаматтық кемеліне жетуіне, рухани мәдениетті игеруіне, әлеуметтік өмірге дайындық деңгейіне және ... ... ... ... ... өмірді ұйымдастыру мүдделілігі саяси экстремизмнің шектен тыс формасында көрінуі ... ... ... рухани өмірінің барлық тұстарының мемлекеттің саяси бақылауында болуы және осыған байланысты мемлекеттің идеократтық саяси жүйеге айналуы тоталитарлық режимдерге тән құбылыстар. Бұл ... ... де ... ... ... ... де ... біріктіретін идеологияға сүйенеді.Мемлекеттің төртінші функциясы -- қорғау ... ... ... ... мен оның ... үшін ... ... жасай отырып қорғайды. Ол адамдар қауымдастығын сыртқы теріс әсерлерден және ішкі деструктивті, қиратушы күштерден қорғауы қажет. ... ... ... ... деп ... ... қарастырып отырылған функция шектен тыс артып, үстемдік етеді.
Қарастырылып өткен функциялардың барлығы қандай дәрежеде ... ... ... тән, себебі олар мемлекет мәнінің көрінісі болып табылады, және оның табиғаты мен негізінен туындайды. Бірақ ... ... ... бұл ... ... әр түрлі екендігі
27
байқалады. Олардың мемлекеттің тіршілік әрекетіндегі орнын ... ... мен ... ... ... сай ... мемлекеттік органдардың құрылымдық өзіндік ерекшелігі анықтайды.Авторитарлық типтегі мемлекеттерге мәжбүрлеу функциясының келісімдік функциядан басымдылығы, саяси қатынас субъектілерінің дербестігінің жетімсіздігі, ... ... мен ... тән. ... ... авторитарлық мемлекеттер жүзеге асырып отырған акцияларының салыстырмалы ... ... ... ... ... ... қоғамдық организмде дер кезінде мемлекеттік органдар шешімін табуға мүмкіндік бермеген әлеуметтік проблемалар жинақталынуы және шоғырлануы ... ... өте ... және ... ... ие ... пайда болған барлық проблемаларды шешуге қабілетті деген саяси иллюзияның ... ... ... мемлекеттерде мәжбүрлеу функциясымен қатар келісімдік функция да басым болады. Саяси қатынастар субъектілері дербес, қоғамда дамыған ... ... ... ... ... ... ал бұл саяси мәдениет оған шиеленіс түйінін өз уақытында тарқатуға мүмкіндік беретін, жағдайдың тұрақтануы мен қоғамның әлеуметтік даму жолымен алға ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік идеялар мен акцияларды ұсынуға және олардың жүзеге асуына қатысуға жағдай жасайды.
Оппозицияның міндеті -- ... ... ең ... мәселелердің қойылуы мен шешілуіне ашық қатысу жолымен электораттың сеніміне ие болу. Қажетті демократиялық құрылымдардың ... ... ... акциялардың да, сондай-ақ саяси қатынастардың әр түрлі субъектілерінің де заңдылығын толықтай қамтамасыз етеді.
Тоталитарлық мемлекеттерде мәжбүрлеу мен ... ... ...
28
ұйымдастыру функциясы барлығын қамтиды және келісімдік функциясын
жоққа тән деуге болады. Сондықган тоталитарлық мемлекеттер қоғамдық өмірдің барлық салаларында толықтай ұйымдасқан ... ... ... нормалар мен қағидалардың үстемдігімен, яғни қоғам өмірінің ... ... ... өте ... ... ... мемлекет болып саналады.
Мемлекет типтері мен ондағы қандай да бір ... ... ... ... ... бар. Мемлекет функциялары өз кезегінде мемлекеттік қызметтің таралу аймағын, мемлекеттік органдардың құрылымы мен биліктік өкілеттіктерін анықтайды.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... қасиеттерімен сипатталады, яғни экономикалық маңызды әлпеттейтін әдіс жалпы ... мен оның ... ... функцияларға сәйкес. Сондықтан, мемлекеттік бюджет, барлық қаржы жүйесі секілді бөлу және бақылау функцияларын атқарады. Сонымен ... ... ... ... ерекше категория, оған келесі негізгі функциялар атқаруы тәнті::: Ұлттық табысты ... ... ... ... қаржымен қамтамасыз ету;:: экономиканы реттеу мен ынталандыру;:: ақша қаражаттарының орталықтандырылған қорын қалыпастыру мен ... ... ... пен ... ішкі ... құндық бөліс құралы ретінде мемлекеттік бюджет осы функция арқылы өзінің экономикалық ... ... ... ... функция арқылы мемлекет ауқымында ақша қаражаттарын орталықтандыру мен оны жалпымемлекеттік мұқаждықты ... ... іске ... Ал ... функциясы мемлекет тарапына уақытында және толық қаржы ресурстар түсуі,
29
орталықтандырылған қаражаттар бөлуіндегі ... ... сол ... ... және тиімді пайдалану жөнінде мәлімдейді.Мемлекеттік бюджеттің бөлу мен бақылау функциялары бір бірінен бөлек
емес, неғұрлым бірігіп, бір уақытта іске ... ... ... бюджеттік қарым-қатынастың барлық жағы бейнеленеді.Бөлу функцияның мазмұны ... ... ... ... ... ... арасында қаржы ресурстарды қайта бөлу процесімен анықталады. Бюджеттен басқа бір де бір құндылық белу категориялар ақша қаражаттарын ... көп ... ... бөлу мен ... басқарудың әр деңгейінде іске асыра алмайды.Салааралық қайта бөлу, бір ... ... және жеке ... ... ... ... мен ... ал екінші жағынан, бюджеттік қаражаттар арқылы әр түрлі инвестициялық бағдарламалар, ... ... ... және ... да ... ... ... Аумақаралық қайта бөлу лайықты мемлекеттік билік органдарына салықтар мен кірістер бекіту және ... ... әр ... ... арқылы жүргізіледі. Мұндай әдіс әрбір әкімшілік-аумақтық бірлікте оның ... ... ... даму ... ... ... ... бюджеттік қор қалыптастыруын қамсыздандырады.Ақша қаражаттарын өндірістік және өндірістік емес салалар арасында қайта бөлу материалдық өндіріс кәсіпорындардың қаржы ресурстарының бір ... алу ... іске ... ... ... ... емес сала ... бюджеттік қаржыландыру жүргізіледі. Мұндай бюджеттік қаржыландырудың ұлттық табысты пайдалануының құрылымын қалыптастыруда рөлі өте зор, ... ... ... ... ... ... ұлттық табысты қайта бөлудің маңызды құралы болып табылады. Әрине, қазіргі ... ақша ... ... жағы ... ... ... ... түседі, бірақ жалпымемлекеттік қажеттілікті қамтамасыз етуге жеке кәсіпкерлер мен
30
экономиканың мемлекеттік емес саласының ... да ... ... ... ... ішкі өнімнің бөлінген құнын қайта бөлуге пайдалануының
кең тарауы бірден мемлекеттік бюджет арқылы ұлттық табыстың белгілі бір ... ... ... ... ... Ақша ... ... бюджетпен кәсіпорындардың өзара қатынастарының өзгерістері арқылы ең алдымен өзара байланыстарды өзгертеді, сонымен қатар ... ... ... ... ... тек ... ... анықтамай, олардың экономика процестерінің дамуы мен еліміздің қаржы ресурстарының өсуіне әсерлі болады. Сондықтан, бюджеттің бөлу функциясы ... ... ... реттеуде, салалық және аумақтық үйлесімдерді жетілдіруде, мемлекет ішіндегі және мемлекетаралық деңгейдегі интеграциялық процестерді ұлғайтуда кеңінен ... ... ... ету ... ... қатынасқа түсетін қоғамдық өндірістің барлық қатысушылар мен экономиканың барлық салаларымен анықталады. Бюджеттік бөлудің негізгі объектісі болып ... өнім ... ... табылады, бірақ бюджет арқылы керекті өнімнің де бір бөлігі қайта бөлінуі мүмкін, мысалы, материалдық ... ... ... ... және ... ... бөлу ... ерекшеліктеріне: бюджеттің қоғамдық өндіріске көпжақты әсері мен нақты нәтижеге жеткізетін жоғары деңгейдегі іскерлігі ... ... бұл ... ақша қаражаттарын экономикалық және әлеуметтік дамудың басымдылық бағыттарға пайдалануға мүмкіншілік береді де экономиканың жоғары өсу қарқынына жетуі мен оның ... ... ... етеді.Бюджеттің бақылау функциясының негізін бюджеттік түсімдермен шығындар көрсеткіштері ... ... ... қозғалысы қалайды. Мысалы бюджетке уақытында немесе толық төленбеген салықтар мен түсімдер экономиканың кейбір салаларында даму қарқыны төмендегеннің
31
белгісі жатады. Егер ... ... ... қаражаттар толық көлемде пайдаланбаса, онда экономика салалары мен іс-әрекет салаларда экономикалық коньюктура қажетті деңгейде еместігі. Сондықтан, бюджеттік ... ... ... ... ... ... сол кемшіліктерді жою мен бұзылған қаржылық тәртіпті қалпына қайта келтіруге бағытталған нақты шара қарастырып қолдануға негіз ... ... ... бәрін қамтушы сипатқа ие және өте кең әрекетті шекарамен ерекше. Бұл функция экономиканың барлық салалары мен қоғамдық өндірістің ... ... ... ... бюджетке елдің барлық қаржы ресурстары жиналмаса да, ол бақылау функцияға экономиканың жалпы қаржылық ахуалы жөнінде ... ... ... ... ... ... ... функциясы да өзгеруде, себебі ол өз мақсаттарын іске ... кең ... ... ... ... жүйелер, қаржылық есептемелер, компыотерлер қолдану негіздерінде көп мүмкіншілік алады.Мемлекеттік бюджет категориясы объективті болғандықтан оның функциялары да объективті. Бюджет ... ... оның ішкі ... ... ... ... себебі ол (қабілеттілік) өзін тек міндетті түрде бюджеттік ... бар ... ... ... ... ... табады. Сондықтан, бюджетке тәнті қасиеттер көрінісі, оларды бөлу мен бақылау құралдары ... ... тек ... ... ... мүмкін, ал ол мүмкіндік мемлекет жасаған бюджеттік механизм арқылы іске асырылады.Бюджеттік механизм, ... ... ... ... іске ... ... бюджеттік қатынастарды нақты түрде экономикалық және әлеуметтік сауалдарды шешуге бағытталады. Бұл арада ... ... ... және ... жақтарының арасындағы арақатынасты дұрыс түсіну қажет, себебі бюджеттің және оның ... ... ... қатынас жүйесіндегі бюджетгің орны мен оның экономиканың даму деңгейіне тәуелді екенін ... ... ... дәл ... бюджеттік салық саясаттың функциялары қорытынды түрде келесілерді ... ... тыс ... көрсету (қоғамдық сипаттағы қызметтер: білім беру, денсаулық сақтау, ... және ... ... ... бөлу (салықтар, трансфертер, субсидиялар және т.б.);б) мемлекеттік реттеу (монополияға қарсы реттеу, еңбекпен қамтамасыз ету және т.б.);в) ... ... іске ... ... бақылау, ішкі бақылау).
33
2.2 Ішкі, сыртқы қызметтері
Мемлекетті әлеуметтік мәні оның функциялары арқылы нақтыланып көрініс табды. ... ... - ... ... ықпал ететін мемлекеттің ерекше механизмі. Ол мемлекеттің алдында тұрған міндеттерді шешуге негізделген мемлекеттік қызметтің негізгі бағыттары болып ... Оның ... ... ... басты сферасында тұрақты қалыптасқан мемлекеттің қызметі;
-мемлекеттің мәні мен оның әлеуметтік ... ... ... ... ... ... кезеңдеріндегі пайда болатын ірі нақтылы міндеттері мен мақсаттарын орындауға ... ... ... ... ... ... ... қажетті белгілі бір нысандағы (көбінесе құқықтық) функциясын іске ... ... ... ... ... белгілі бір мақсатқа бағытталып негізделеді. Айталық, өз функциясын жүзеге асырған кезде мемлекет ... ... ... (таптық немесе жалпыәлеуметтік) орындау үшін қоғамдық қатынастарға ... ете ... ... ие ... ... ... ... функция-таптық немесе жалпы-әлеуметтік бағыттағы болып келеді. Бірақ, әр түрлі тарихи ... ... ... ара - ... әр қилы болуы да мүмкін. Мемлекет алғашқы кезінен бастап, ... ... дами ... ... ... ... қоғамдық қажетті жұмыстарды ұйымдастыру (жол, стихиялық апатқа қарсы қорғаныстар салу), почта ісін, суда мен қаржы ... ... ... ... мен кейбір басқа да қызметтерді орындап келеді. Мемлекеттің басты қам - ... ... өзі ... ... қалай да болса қорғау болып келеді.
34
Қанаушы мемлекеттердің функциясы өркениетті мемлекеттерге қарағанда өзгешелеу болып келеді. Оны ... ... ... ... ... ... қанауын ұйымдастыру (құлдар, еркі жоқ шаруалар, жұмысшылар);
-өзіне бағынышты халықты ... ... ... ... ... ашық қарсылықтарын басып тастап, одан әрі өрбуіне жол бермеу;
-салықтарды, алымдарды және өзге де ... ... ... ... етуші таптардың саяси және экономикалық ... ... ... - ... ... (ішкі функциялар).
Оның сыртқы функциясы мынадай көріністе болады: жаулап алу соғысын ашу; өзіне бағынышты ... мен ... ... және ... ... тонап қанау; мемлекеттік шекараны қорғау, кедендік қызметті ұйымдастыру және басқа ... ... ... қарулы агрессиясына қарсы тойтарыс беру; өзге ... ... және ... - ... ... ... басқа мемлекеттермен мәдени және ақпарат құралдармен алмасу, халықаралық және мемлекетаралық ... ... ... ... ... ... жалпы әлеуметтік функцияларды жүзеге асырады, олар әр түрлі негізде түрлерге бөлінеді. Іс -- ... ... ... функциялар тұрақты (мемлекеттің дамуының барлық кезеңдерінде) және уақытша оның пайда болуы белгілі бір ... ... ол ... соң бұл функция қажет болмайды (мысалы, табиғи аппаттардың зардаптарын жою, Чернобель АЭС-індегі ... куә). ... ... ... - ішкі және ... ... бөлінеді. Мәні жағына келетін болсақ ... ... және ... емес ... ... ... Мемлекет билігінің тармақтарының бөлінісіне байланысты функциялар заң шығару, бақарушы, және сот ісін
35
жүргізу болып бөлінеді. ... ... ... бағытына қарай экономикалық, әлеуметтік, саяси және мәдениет сферасындағы іске асырылатын функциялар болып ... ... ... енді біз нарықтық экономика жағдайындағы қазіргі уақыттағы мемлекеттің қоданылатын функциялары: ішкі және ... ... ... - қоғам өмірінің ішкі жағдайын басқарудағы мемлекеттің негізгі ... Ішкі ... ... ... қызметінің көлеміне байланысты болады. Әрбір мемлекет өзінің басқару нысанына, не болмаса мемлекеттік құрылымына ... ... ... ... ... ... және ... қызметтерін тәуелсіз шешеді. Соымен бірге қазірге кезде, барлық мемлекеттердің ... ... ... ... ... ортаны қорғау жатады. Жоғарыдағы көрсетілген жұмыс көлеміне байланысты Қазақстан Республикасының ішкі фнукцияларына экономикалық, ... ... ... ... ... ... және ... (табиғат қорғау) жатады.
1) саяси сферада - демократиялық қоғамды құрудағы, халықтық ... әр ... ... ... ... ... стратегиялық бағыттарын іске асыру маңызды болып табылады. Әсіресе, заңдылықты және қоғамдық тәртіпті, азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... жою, т.б. бағыттары;
2) экономикалық сферада - елдің экономикалық ... ... ... ... ... ... мен ... бақылау, салық жүйелерін тағайындау, баға саясатын нақтылау, монополизмді жою, жосықсыз ... ... ... тұтынушылардың құқықтарын қорғау, базарлық-тауарлық қатынастар кезіндегі өмір сүрген Құқықтық мемлекеттің экономиканы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... іске асырылады. Ондай мемлекеттер бостандықта
36
және жекеменшік еркіндігі бар сипатта болады, өндірушілердің және ... ... ... шын ... және ... ... ... реттеудің негізгі экономикалық екі түрі болады:
1)Мемлекетке оның әлеуметтік ... ... ... беретін, қоғамның өндіргіш күштерін қалыпты дамытуға, ұлттық байлықты бөлуге, қаталырақ алым - салым ... ... ... ... ... пайдасына үлкен үлес қосатын экономиканың тиісті саласының дамуына қажетті жағдайлар жасауы.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өміріне мемлекеттің ықпалын мынадан көруге болады: мемлекет бюджетті жасайды және экономикалық дамудың ел көлеміндегі ... ... оның ... ... жүргізеді; өндірістің және ғылыми зерттеулердің бағдарламаларын қаржыландырады, ... ... ... ақша ... ... процесстерді мемлекеттік реттеуде жоғарғы және жергілікті мемлекеттік органдар, ... ... ... ... - ... ... материалдық жағдайларды бөлу өндірушілердің арасындағы эквиваленттік айырбастан басқа тұтынушылармен іске асырылады. Оның әлеуметтік саясатының көздейтіні біріншіден, ... ... ... ... сіңірген еңбегіне қарамай жүргізу қажет. Себебі, әртүрлі объективтік себептерге байланысты өз ... ... ... істей алмайтын адамдардың ( ауырулар, инвалидтер, кәртайған адамдар, студенттер, балалар) өмір деңгейін қадірлеуді қамтамасыз ету ... ... ... ... көп балалы аналарды, жұмыссыз адамдарды), зейнетақымен қамтамсыз ету, ... ... ... жол ... ... көлікті дамытуға, байланыс құрлдарына қажетті
37
қаржатты бөлу ... ... -- ... мемлекеттерде көптеген табиғат қорғау туралы заңдар шығарылған, олар адамдардың және мекемелердің жұмыстарын табиғат қорғау жағынан реттейді (Қабылданған ... ... ... ... табиғи байлықтарды, суды, жерді, орманды) ... ... ... ... өмір ... ортаны қорғау туралы ұлттық жоспарлар жұмыс істейді. Онда табиғатты бұзушыларды жазалайтын шаралар белгіленген, жерді, ауаны ... ... ... жою жолдары белгіленген.
Азаматтардың экологиялық жағдайын, экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыздандыру жұмыстарын жүргізу. Сөз ... айта кету ... бұл ... ішкі және ... ... ... жүреді. Басқаша айтқанда бұның екеуіне де қатысы бар. Осындай тәріздес функцияларға ғылыми - ... ... ... ету ... да ... айталық ғарышты бірлесіп зерттеу және жұртшылыққа ақпарат көздерімен таныстыру қызметін ... ... ... ... ... ... кіру мақсатына басқа мемлекеттермен өзара тиімді экономикалық, саяси, ғылыми - техникалық, мәдени, әскери ынтымақтастықта болу;
2)сыртқы шабуылдан өзін ... ... ... ... қалу;
3)жер шарында бейбітшілікті қамтамасыз ету, соғысты болдыртпау, ... ... ... ... ... Қазақстан мемлекетінің функцияларын дамыту тенденцияларының мынадай жолдары іске асуы ... ... мен ... кеңейту, бұлардың көбісінің мемлекеттік ішкі мәніне ұласуы;
-бұрынғы кеңестік мемлекеттілік ... ... ... ... ... іс жүзінде түпкілікті өзгеруі;
38
-мемлекеттің функцияларында жалпыәлеуметтік, жалпыдемократиялық, гуманистік (адамгершілік) мәні бар ... ... ... ... жаңа рөлін меңгеруі;
-мемлекет функцияларының мақсатты бағыттарының өзара ... ... және ... ... ... ... ... және дүниежүзілік аренадағы мемлекеттік қызметке тигізетін ықпалы;
-қоғам ісін ... ... ... ... ... және сыртқы функциялар бір - бірімен өзара тығыз байланысты, өйткені сыртқы саясат белгілі бір мемлекеттің өмір ... ішкі ... ... ... ... ... ... функцияларын іс жүзіне асырған кезде, міндетті түрде оған қажетті мемлекет аппаратын құрады. Ол ... ... ... күшін көрсетеді. Ол мемлекеттік биліктің материалдық ... ... ... мемлекеттік аппарат дегеніміз мемлекеттік орган деп аталатын өзара байланысты және бірлесіп қызмет атқаратын бөлімшелердің жиынтығы. ... ол - ... ... ... -- ... ... ие, яғни ... құзыретін іске асырудағы кездесетін мәселелерді шешуге ... ... ... іске ... нысандары екеу: құқықтық және ұйымдаструшылық. Құқықтық нысандарға кіретіндер құқық шығармашылық (заң нормаларын дайындау мен қабылдау жөніндегі мемлекеттік қызмет); ... ... ... нормаларын орындауға байланысты қолданылатын шаралар туралы мемлекеттік қызмет); құқық қорғаушылық (нормаларды орындау мен сақтауға ... ... мен ... ... ... ... мәжбүрлеу шараларын қолдану жөніндегі мемлекеттік қызмет).
Ұйымдастырушылық нысанына мыналар жатады: ұйымдатыру - ... ... ... ... ... ... ... оперативтік
39
ұйымдастырушылық жұмыстар); ұйымдастыру - шаруашылық (әр түрлі мемлекеттік функцияларды ... ... ... ... ... ... оперативті-техникалық, күнделікті шаруашылық жұмыстар); ұйымдастыру - идеологиялық (мемлекеттің әр ... ... ... ... жөніндегі күнделікті оперативтік - түсіндіру, тәрбиелік жұмыстар).
40
ҚОРЫТЫНДЫ
Адам құқығы өмірдің әр ... ... ... мәдени-әлеуметтік жэне жеке басының әрекет етуімен білініп отырады. Құқық неғұрлым кең, неғұрлым кепілденген болса, адам ... ... ... Осы ... ... ... ... кепілдендірілген азаматтық құқық пен бостандыққа тоғыз бап (8-16), саяси құқық пен бостандыққа бес бап (19-23), ... және ... ... ... бап (24-31) ... ... - адамның дұрыс даму бағытынан ажырап қалмауы. Мемлекеттің өз стратегиясы бар. Сол бағытты сенімді түрде ... ... беру ... ... жол да ... ... Азаматтық қоғам - бұл әлемдік тәжірибе қолдаған құбылыс. Ең бастысы, азаматтық қоғам адамдардың мақсат-мұратын қанағаттандыруға, олардың тіршілігін ... ... ... ... тиіс.
Қорыта айтқанда, мемлекеттік дербестік территориялық тұтастық, рухани бірлік, соның негізінде ... ... құру ... ... ... болды. Енді, міне, тәуелсіз мемлекетіміздің құрылып, нығаюы, оның мемлекеттік тұтастығының Ата заңымызда ... ... ... ... ... арманының орындалуы деп есептейміз. Сондықтан Ата заңның әр қағидасына терең мән беріп қастерлеуге, оның талаптарын бұлжытпай ... ... ... адал ... абзал борышы. Жалпы азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекет ... ... ... Себебі, азаматтық қоғамның көптеген атқаратын салалары, кұқықтық мемлекет ... ... өте зор. ... ... бұл ... тағы да көз жүгіртсек. Еліміздің Конституциясында көрсетілгендей, еліміздің басты байлығы, қазынасы - халық , ... сол ... ... ... ... ... Бұл деген, еліміз тәуелсіздік тұғырына көтерілгеннен бері, азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекет құруда зор жетістік деуге
41
болады. ... ... ... және ... ... ... реттеуші ықпалымен, нарық қатынастарының дамуын, демократияның бекемдігін, нығаюының әлеуметтік, саяси және басқа мәселелердің шешуін қамтамасыз ететін Қазақстан құқығы ... ... ... ... бар. ... ... ... тәуелсіздік алғаннан бері азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекет құруда, құқықтың аса маңызды, әрі ... ... ... арна ... ... Әрине, жетістік бар жерде кемшілік те бар. Бұл - ... ... ... бұл ... ... ... елімізде азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет орнатуға толық мүмкіншілік бар. Бірақ та, ... біз ... үлес ... ... Бұл ... мен ... ... мәртебесін көтерсек деймін. Себебі, біздің қазақ тіліміз, ата-бабамыз қалдырған зор мұра. Ол бізге - аманат.
Кеңес ... тіл ... ... ... емес еді, ал енді ... ... ... бері, тәуелсіздік тұғыры көтерілгеннен кейін бұл мәселені көтеру керек. Бұған, әсіресе, жас толқын, жас буын үлес қосу ... ... ... еңселі ертеңі - жастар. Қазірде осы ананың ақ сүтімен келген қазақ тілінен шорқақтар да аз ... Тіл бар ... - ел бар, тіл ... - ел ... Егер ... ... тұғырына жеткен біз - болашақта өркениетті ел болуда құқықтық мемлекет құруда мүмкін болмас. Әрине, тіл ... ... де, ... де ... ... бұл да ... толықтыруды, тіпті, керек болса, өзгертуді қажет ететін мәселе. Бұл бастаманы, мәселені елбасы да қолдауда. Бұған дәлел, елбасының жыл сайынғы ... ... ... ... ... ... қабілетті 30 ел қатарына кіру үшін бұл мәселе де назардан тыс қалмауы керек. 2017 жылы ... ... ... ... байқауда елімізде азаматтық қоғамның қалыптасып, оның институттарының дамып жатқанын көрсету үшін тіл мәселесін де біржақты ету маңызды.
42
Қазақстандағы мемлекет функциясын ... ... ... ... оны ... саясат деңгейіне көтеретін уақыт келген сияқты. Яғни, үкіметтік емес ұйымдарға қолдау көрсетудің мемлекеттік тұжырымдамасы жасалып ... ... ... ... жне ... ... ... жөніндегі ұлттық комиссияның өкілеттілігін кеңейтіп, азаматтық қоғамды қалыптастыру мен оның институттарын ... ... ... ... бір ... ... ... Мұндай кешенді іс-шаралар тәуелсіз Қазақстан Республикасының Ата Заңда көрсетілген мұратқа сай құқықтық мемлекет жолында дамуына игі ықпалын тигізері хақ.
Қорыта айтқанда, ... ... ... ... арналған құқықтық саясат тұжырымдамасында атап көрсетілгендей, азаматтық қоғамды дамыту демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет құрудың ... ... ... ... ... ... демократиялық даму, экономикалық өрлеу азаматтар қоғамның тыныс-тіршілігінің барлық маңызды салаларына белсенді қатысқан жағдайда ғана ... ... ... идея ... ... ... дамымайды, оны жалпы адамзаттық жетістіктерді, қоғамды үйлестіруге ықпалды саяси күштер мен партияларға әлеуметтік жағымды прициптерге сүйене отырып, Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... мен мүдделерін ескеретін мемлекеттік саясат арқылы ғана ... ... ... Ел ... ... ... ... топтасуы - оның құрамындағы түрлі ұлттық және этно- әлеуметтік топтар мен мемлекеттің байырғы ұлты өзіндік жекелеген ерекшеліктерін, ұлттық болмысын, ... ... әрі ... ... және бұл тұрғыда бір-біріне түсіністікпен қарап, өздерін сол мемлекеттің тең құқықты азаматтары ретінде ортақ Отан - ... ... ... бір ... ... жылдан бастап атқарушы билік басшыларының сайланбалылығы институтын нығайтуға бағытталған нақты қадамдар жасалды. Мәселен, Президент жарлықтарына сәйкес 26 ... ... ... және төрт ... ... ... ... өткізіледі. Демократиялық реформалар бағдарламасын әзірлеу және нақтылау жөніндегі мемлекеттік комиссия ... ... заң ... дайындалғанына ерекше назар аудара кеткен жөн. Аталған заң қабылданған жағдайда азаматтық қоғам саласы айтарлықтай ... ... ... ... оның аса ... ... бірі ... табылады.
Қазақстандықтардың құқықтары мен бостандықтары Азаматтық кодекс пен Қазақстан Республикасының басқа да заңдарында нақты айқындалған. Бұған қоса, Қазақстан - адам ... ... ... ... 20 көпжақты халықаралық конвенцияларға қатысушы ретінде танылған ел. Қазақстанның халықаралық конвенциялар нормаларын ратификациялап, оларды табысты ... ... адам ... ... ұлттық жүйесін дамытуға оң ықпал етіп, әлемдік қоғамдастықтан жоғары баға алды.
Құқықтық мемлекет мемлекеттік басқарудағы құқықтық ... ... ... ... ... да тек қана ... органдар мен лауазымды тұлғалардың ниетін емес, сондай - ақ азаматтардың және қоғамдық өмірдің басқа субъектілерінің құқықтарын, бостандықтары мен ... ... ... ... беру ... де ескеретін құқықтық нысандар мен әдістерге басымдық береді. Азаматтық қоғам құқықтық мемлекетте қоғамдық қатынасқа түсушілер арасындағы ... ... ... бере ... ... құқықтық мәртебесінің нығаюына айрықша қамқорлық көрсетеді және оның сақталуын қадағалап отырады.
44
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
* Ағдарбеков Т. ... және ... ... ... ... , ... ... С.С. Теория права. М.: БЕК, 1993.
* Бабаев В.К. Теория современного советского права. Фрагменты ... и ... Н. ... ... Бабаев В.К., Баранов В.М., Толстик В.А. Теория государства и права в схемах и определениях. М., 1998.
* ... А., ... К. ... ... ... және ... негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: Жеті Жарғы , 1997.
* ... А.Б. ... ... и ... М.: ... ... Қ.Д., ... А.Қ., Тәуекелов А.Н. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы, 1998.
* ... А.С. заң ... ... - орысша және орысша - қазақша түсіндірме сөздігі. ... Жеті ... ... ... Ю.В. ... ... и ... Определения и схемы. Красноярск, 1989.
* Комаров С.А. Общая теория Государства и права. Саранск, 1994.
* Қазақстан Республикасы Конституциясының түсіндірме ... ... ... ... ... 1995ж.
* Құдайбергенов У.Д. Теория государства и права. Алматы, 1999.
* Ливщиц Р.З. Теория права. М.; БЕК, ... ... ... и ... / Под ред. ... А.С. М., ... Общая теория права / Под ред. Пиголкина А.С. М., 1993.
* ... ... ... и ... Под ред. ... В.В. М., 1994г.
* Общая теория права. Курс лекций / Под ред. Бабаева В.К. Нижний Новгород, 1994.
45
* ... С., ... Ө. ... және ... ... ... Алматы, Жеті Жарғы, 2006.
* Права человека. Сборник международных документов М., ... ... Г.С. заң ... ... ... Жеті ... ... Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права Казахстана. ... ... ... Г.С. ... ... и ... ... пособие. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
* Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және ... ... ... Жеті ... ... ... Л.И. Теория государства и права. Москва, 1995.
* Теория государства и права / Под ред. ... В.М., ... В.Д. ... ... Теория государства и права / Под ред. Профессора М.Н. Марченко. МГУ, 1996.
* Хропанюк В.Н. Теория государства и права М., ... ... М.Х., ... П.Н. Энциклопедия права М., 1995.
* Черданцев А.Ф. Теория государства и права. Екатеринбург, 1996.
46

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Араб мемлекеті туралы41 бет
Жапония мемлекеті туралы10 бет
Мемлекет қаржысы туралы15 бет
Мемлекеттік бюджет жайлы40 бет
Мемлекеттік қарыз туралы31 бет
Мемлекеттің әлеуметтік саясаты туралы20 бет
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау мен дамыту.Жеке кәсіпкерлік туралы заң жайлы17 бет
Шағын кәсiпкерлiктi қолдау мен дамыту11 бет
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау мен дамыту туралы мәлімет6 бет
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь