«Мәдениет» ұғымының тарихи қалыптасуы және философиялық мағынысы

I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2
II. Негізгі бөлім
III. «Мәдениет» ұғымының тарихи қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ...
IV. Мәдениет философиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
V. Қазіргі заманғы ғылымдар жүйесінде мәдениеттанудың алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
VI. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
VII. Пайдаланаған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
Мәдениет – адамзаттың болмыс пен сананың барлық салаларындағы әлеуметтік-прогрестік шығармашылығы қызметі; бұл қызмет заттандыру (қазыналар, нормалар, белгі жүйелерін және т.б. жасау) және затсыздандыру процестерінің диалектикалық бірлігі болып табылады, өмір шындығын өзгертуге, адамзат тарихының байлығын жеке адамның ішкі байлығына айналдыруға, адамның мәндік күшін барынша айқындап, дамытуға бағытталады.Мәдениет адам жасағанәлем сияқты «екінші табиғат». Мәдениет адамдардың өмір сүрген ортасымен қарым-қатынасы. Қарым қатынас нәтижесінде қалып тасқан ерекше құбылыс. Мәдениет әр түрлі әлеуметтік құрылым, топтардың, жіктердің, ұлттардың, жеке адамдардың өмір сүруі жағдайына сәйкес болып қалыптасады. Қоғамда адам тілегінен тыс мәдениет қалыптаспайды. Мәдениеттің дамуы қоғамды ілгері жылжытады. Мәдениетке бірден бір ой бөлген Абай Құнанбаев.Сократ, Спенсер, Блинский, Чернышевский сияқты ойшылдар Мәдениеттану жеке пән ретінде ХІХ ғасырдың соңғы ширегінде қалыптаса бастады, сондықтан да оны әлі де болса да буыны бекімеген жас ғылымдар саласына жатқызамыз. Мәдениеттану мәдениет туралы ғылым, сонымен қатар философиялық ілім, өйткені ол философияның басты саласы мәдениет философиясын қамтиды. Қазіргі кезеңдегі материалдық және материалдық емес өндіріс орындары еңбекке қабілетті, технологиялық мәдениетті игерген адамдарды қажет етеді. Осыған орай, соңғы кездері педагогикалық құжаттардағы «технологиялық мәдениет», «еңбек мәдениеті» ұғымдарының мәнін көпшіліктің дұрыс түсінуі қажетті шарт болып табылады.Көне замандағы адамдар әр уақытта да құдайлар қоршауында болды, олардың санасынан құдайлар берік орын алды. Үйде де, түзде де құдайлар адамдармен бірге болды оларды жебеп, қорғап отырды. Құдайлар қалаларда тұрды, қала заңдары мен қала азаматтарын бәле жаладан қорғады. Сондықтан эллинист Макс Поленц полистік патриотизмді ерекше дәріптейді. Қазіргі адамзат баласы мыңдаған халықтардың жүздеген мемлекеттеріне біріккен миллиардтаған саны бар жұртшылық. Олардың бәріне ортақ не болуы мүмкін? Олардың бәріне ортақ нәрсе — мәдениет, адам баласының саналы іс-әрекетінің жемісі ретіндегі мәдениет, жасампаздық рухының көрінісі ретіндегі мәдениет. Бұл әлемде абсолютті бірдей екі адам болмайтындығы сияқты егіздей ұқсас екі мәдениет те болмайды. Алуан түрлі мәдениеттер арасында қандай қарым-қатынас болуы мүмкін? Оларда өзара түсіністік бар ма?.. Осы сияқты көптеген сұрақтар мәдениеттанушының алдында міндетті түрде туады және толассыз туа береді де. Себебі мәдениетті адам өмірден мән мен мағына іздейді, жаңаны танысам деп талпынады.
1. Қазақ Энциклопедиясы
2. Гердер И.Г. Идеи к философии истории человечества. — М., 1977. — С. 252
3. Қазақтың дүниетанымы. Алматы, 1993, 36-бет
4. Ә. Наурызбаева, Н. Скалой. Диалогтың мүмкіндігі. «ӀПаһар», 1993, № 1, 8-бет
5. Мәдениеттану негіздері: Оқулық. - Алматы: Дәнекер, 2000. ЫСБН 9965-485-34-8
6. Мәдениеттану: жоғарғы оқу орнындары мен колледж студенттеріне арнлған оқулық. Алматы: Раритет, 2005.- 416 бет. ЫСБН 9965-663-71-8
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
АЛМАТЫ ЭНЕРГЕТИКА ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС УНИВЕРСИТЕТІ
Коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... ... тарихи қалыптасуы және философиялық мағынысы
Орындаған: ВТк-14-1 тобының
студенті Төлебек Е.
Тексерген: аға оқытушы Джаркинбаев Е.Е
Алматы,2015
Мазмұны
* Кіріспе .....................................................................................2
* ... ... ... ... ... ... философиясы.............................................................
* Қазіргі заманғы ғылымдар жүйесінде мәдениеттанудың алатын орны..........................................................................................
* ... ... ... ... - ... ... пен сананың барлық салаларындағы әлеуметтік-прогрестік шығармашылығы қызметі; бұл қызмет заттандыру (қазыналар, нормалар, ... ... және т.б. ... және ... процестерінің диалектикалық бірлігі болып табылады, өмір шындығын ... ... ... ... жеке ... ішкі ... ... адамның мәндік күшін барынша айқындап, дамытуға бағытталады. Мәдениет адам жасаған әлем сияқты . Мәдениет адамдардың өмір сүрген ортасымен қарым-қатынасы. ... ... ... ... ... ... ... Мәдениет әр түрлі әлеуметтік құрылым, топтардың, жіктердің, ұлттардың, жеке адамдардың өмір сүруі жағдайына сәйкес болып қалыптасады. ... адам ... тыс ... ... ... ... ... ілгері жылжытады. Мәдениетке бірден бір ой бөлген Абай Құнанбаев. Сократ, Спенсер, Блинский, Чернышевский сияқты ойшылдар Мәдениеттану жеке пән ... ХІХ ... ... ... қалыптаса бастады, сондықтан да оны әлі де болса да буыны ... жас ... ... ... ... ... туралы ғылым, сонымен қатар философиялық ілім, өйткені ол философияның ... ... ... ... ... ... кезеңдегі материалдық және материалдық емес өндіріс орындары еңбекке қабілетті, технологиялық мәдениетті игерген адамдарды қажет етеді. Осыған орай, соңғы ... ... ... , ... мәнін көпшіліктің дұрыс түсінуі қажетті шарт болып табылады. Көне ... ... әр ... да ... ... болды, олардың санасынан құдайлар берік орын алды. Үйде де, түзде де құдайлар адамдармен бірге болды оларды жебеп, ... ... ... ... ... қала заңдары мен қала азаматтарын бәле жаладан қорғады. Сондықтан эллинист Макс Поленц полистік патриотизмді ерекше дәріптейді. ... ... ... ... ... жүздеген мемлекеттеріне біріккен миллиардтаған саны бар жұртшылық. Олардың бәріне ортақ не болуы мүмкін? Олардың бәріне ортақ нәрсе -- ... адам ... ... іс-әрекетінің жемісі ретіндегі мәдениет, жасампаздық рухының көрінісі ретіндегі мәдениет. Бұл ... ... ... екі адам ... сияқты егіздей ұқсас екі мәдениет те болмайды. Алуан түрлі мәдениеттер арасында қандай қарым-қатынас болуы мүмкін? ... ... ... бар ма?.. Осы сияқты көптеген сұрақтар мәдениеттанушының алдында міндетті ... ... және ... туа ... де. ... ... адам өмірден мән мен мағына іздейді, жаңаны танысам деп талпынады.
Мәдениет ұғымының тарихи қалыптасуы
деген сұраққа жауап беру үшін бұл ... ... яғни осы бір ... ... ... ... шығу тегіне тоқталуды жөн кәрдік. Қазақ тіліне бұл термин арабтың мадавият қала, қалалық деген сөзінен енген. Бұл ... ... ... ... кезеңінде қалыптасқан түсінікпен байланысты. Мәдениетке берілген көптеген ... ... ... ... деп ... ... Бұл жерде алдымен көзге түсетіні мәдениет пен табиғатты мен қарсы ... Көне ... ... ұғым ... ... ... ... дәлірек айтқанда, Цицеронның еңбектерінде (б.э.д. 45 ж.) бұл сөздің мағынасы тереңдеп, деген ұғымды білдірді. Уақыт өткен ... ... ... ... сөзі , , , ... ... ие бола бастады. Қазіргі заманғы сөздіктерде мәдениетке төмендегідей анықтамалар берілген:
* мәдениет белгілі бір халықтың қол жеткен табыстары мен ... ... ... ... қауымының белгілі бір тарихи кеңістіктегі қызметі мен өзіндік ерекшеліктері (палеолит мәдениеті, критмикен мәдениеті, қазақ мәдениеті және тағы басқалары;
* мәдениет адамдық ... ... бір ... ... деңгейі (сөйлеу мәдениеті, еңбек мәдениеті, құқық мәдениеті және тағы басқалары);
* агро мәдениет (дәнді ... ... ... мәдениет және тағы басқалары).
Ал осы ұғымдардың ішінде мәдениеттану пәніне алғашқы екі ұғымның тікелей қатысты ... ... ... ... ... тарихи қалыптасудың ұзақ даму жолын өтті, оны алғашқы рет ғылыми ... ... ... ... ... ... өкінішке орай, ХVIII ғасырға, яғни ағартушылық дәуірі кезеңіне дейін, басты құндылық -- адам мен оның ... ... ... ... ... дейін сөзі белгілі бір мойындалған термин ретінде қолданылмады, бар болғаны жаңа ұғымдардың синонимі ретінде ғана пайдаланды. ... ... болу ... ұғымын талдауды көне заманнан бастағанды жөн кәрдік. Жоғарыда атап көрсеткеніміздей бұл терминнің алғашқы мағынасы жер-анамен, оны өңдеп-баптаумен ... ... ... ... ... жерді жырту, бау-бақшаны өңдеу, яғни өсімдіктер және жануарлар дүниесімен, дәлірек айтқанда, егіншілік пен ауыл шаруашылығымен тығыз байланыста қарастырылды. Оған қоса ... ... ... ... ... ... мен ... байланыстылығының тамыры да сонау көне заманда жатыр. Білімсіз және тәрбиесіз адам еш уақытта мәдениетті бола алмайтыны ақиқат, ендеше білім мен ... ... ... ... ... бұлағы болып табылады. Сонымен бірге мәдениет сөзі деген мағыналарға да осылардың ішіндегі ең ... -- ... ... Көне ... адамдар әр уақытта да құдайлар қоршауында болды, олардың санасынан тәңірі берік орын ... Үйде де, ... де ... адамдармен бірге болды, оларды жебеп, қорғап отырды. Құдайлар қалаларда тұрды, қала заңдары мен қала азаматтарын бәле-жаладан ... ... ... да ... белгілі эллинист Макс Поленц полистік патриотизмді ерекше дәріптейді. Полис дегеніміз -- шағын ғана халқы бар ... ал қала ... сол ... ... ... ... Олар өз қаласының заңына бағынды, қаланы сыртқы жаулардан қорғады, қажетті азаматтық міндеттері мен борыштарын (халық жиналыстарын ... сот ... мен ... ... да ... ... және тағы ... қатысу) мұлтіксіз орындап отырды. Мұндай қалаларда мәдениет әрі тәрбие беруді, әрі дінге табынушылықты, әрі жер ... де ... Дәл ... ... көне ... қала ... ... болып қалыптасуына ерекше ықпал жасады. Гректер бұл процесті (бала) деген ұғым ... ... Бұл ... ... ... ... ұғыммен қатар, білім беру, білімділік, ағартушылық, мәдениет деген мағыналарға да ие болған. Бұл жағдайда ... мен ... жәй ғана ... ... ... ... болады. Гректер сонау көне заманның өзінде-ақ өмірге икемді, қабілетті, жан-жақты қалыптасқан ... ... ... ... ... ... беру ... жасады. Адамға деген мұндай қамқорлықта сөзсіз гуманистік құндылық бар, оның негізінде мәдени процестердің мақсаты үшін ... адам ... ... Бұл ... В. Йегер былай деп тамаша айтып кеткен болатын: . Грекияда ... ... ... ... түрі кеңінен таралған, ал оның негізінде терең генеалогиялық дәстүрлер) ... ... ... мен ... ... де ... ... бөлінді. Басты мақсатқа апарар жол -- білім жолы болды. Г.Е. ... ... деп ... ... мектепте жазып-сызуға үйретіп, грек әдебиетімен таныстырды. Грамматика мен ... ... ... ... ... ... музыкамен сүйемелдеу арқылы жатталды. 12 жастан бастап ұл балалар палестраға барды, гимнастикамен айналысты. Жастар тыңдаушылар ретінде мемлекеттік істер қаралатын жиналыстарға да ... ... ... ... бұл ... ... бәрі көне ... қызметімен қатар, көне мәдениеттің дамуына ықпал жасағандығын көрсетеді. Ерекше атап өтетін бір жай, мұндай білім беру жүйесі белгілі бір талаптар мен ... ... ғана ... ... қоғамдық өмірге де дайындады. Демек, грек қоғамының белсенді мүшесі болу, қоғамдық өмірдің сан-саласына араласу ... ... ... ... игергенде ғана жүзеге асып отырды, ал бұларды гректер -- нома (заңдар) деп атады. Демек мәдениеттің ... адам ... ... ... айтып пайымдау қабілеті мен эстетикалық сезімді дамыту болды. Бұл ... көне ... ... өзінің табиғатпен байланысын ешуақытта жоғалтқан емес, ол үшін табиғат ерекше ... та, ... да ... ... грек ... даму ... ... эллинизм дәуірінде, көне полистердің өз тәуелсіздіктерін жоғалтуына ... грек ... ... бастады. Әлеуметтік тұрақсыздық пен бей-берекет саяси уақиғалардың салдарынан мәдениетке ... ... ... ... және тағы да ... ... ... дәрежесі түсіп кетті. Бірақ қоғамдағы мұндай өзгерістерге қиындық пен тоқырауларға ... ... өз ... ... жоқ. ... сана ... дамыған ортағасырлық мәдениет пұтқа табынушылықты жоққа шығара отырып, көне ... ... ... сол қалпында сақтай білді. Ортағасырлық мәдениет политеизмге монотеимзді, натурализмге -- руханилықты, геодонизмге (сүйсініп -- ... ... ... ... ... бақылау және логика арқылы тануға Библияға сүйенген және оны шіркеудің белгілі қайраткерлері арқылы түсіндірілетін -- ... ... ... ... ... жан ... терең үңілген ортағасырлық адам өз тұлғасының қайталанбайтындығын, ерекшелігін, тұңғиық екендігін байқады. Ал бұл жағдай политеизмнен монотеизмге көшуге толық мүмкіндік ... Көне ... ... өзіне сену қасиетін мәңгілік кеңістік дүниесінен, оның ішінде ең бірінші кезекте ... ... Ол ... ... мен жұлдыздар әлемі, таулар мен өзендер, ал құдайлар болса табиғаттың бөлшегі ғана. Ортағасырларда мәдениетті түсінуде келелі өзгерістер байқалды. Рационалдық ізденісті ... ... ... ... ... жол деп ... ... көне түсінігі тұйыққа тірелді. Адамның заттық-аспандық дүниеден, оның тіршілік отанына басқа да дүниелердің, атап айтқанда, ерекше ләззат алар ... ... бар ... ... Адам өзін ... ... кеңістікте адамзаттың ақыл-ойынан тәуелсіз заңдылықтардың, ережелердің бар екенін аңғара отырып, онда жоғарғы мен ең ... ... ... ... ... ... Мәдениет тағы да адамның өз мүмкіндіктерін , оның ... ... ... ... ... және сеніммен толықтырылған ақыл-ойды тұрғысынан адамзат баласының алдында тұрған келелі мәселе дәрежесіне ... ... ... ... ... ашылды, қоршаған ортаға басқа рационалдылық қана емес екендігі айқындалып, ендігі жерде адам бойындағы жаңа өлшемдер -- ... ... ... және тағы ... жаңа ... ... Адам ... әлсіздігін де сезіне бастады, бірақ ол өзінің дәрменсіздігіне қарамастан алып күш иесі ... де ... ... ... ... оның ... жанын жаратты. Адамның бақыты өзін тануда емес, Құдайды тануда. Адамның ... мен ... оның ... емес, оның Құдайтағаланың ықпалында болуы мен онымен рухани бірлікте екендігін мойындауында. Міне, сонда ғана адам барлық ... жеңе ... өз ... ... Міне, осындай сипаттарға ие болған ортағасырлық мәдениетті тәлім-тәрбие, үйлесімділік пен тәртіп ... ... ... ... ... адамның үнемі рухани жетілуі мен жан-жақты қалыптасуымен сипатталады.
2.
Мәдениет философиясы -- мәдениеттің идеясын, ... ... мен ... зерттейтін философиялық пән. Мәдениет философиясы мәдениетке, оның формалары мен мән-мағынасына философиялық ... ... ... ... ... XIX ғасырдың басында неміс философы А.Мюллер енгізді. XX ғасырдың басында Мәдениет философиясы ... ... әр ... ... ... ... алды. Осыған орай мәдениет феномендерін зерттеуде ерекше тәсілдерді қолданып, онымен айналысатын арнайы ғылым ... ... ... ... ... ... В.Виндельбанд пен Г.Риккерт "мәдениет туралы ғылымдар" мен "табиғат туралы ... ... ... ... ... ... мәдениет пен табиғат арақатынасы мәселесін, сондай-ақ мәдениеттің құндылықтық мәнін айқындады. Мәдениеттің теоретикалық ... ... оны ... ... ... ... Олар әр ... ғылыми теориялар негізінде Мәдениет философиясының принциптері мен тәсілдерін айқындайды. Мәдениеттануда ... ... ... ... ... ... ... мәдениет", "мұсылмандық шығыс мәдениеті", тағыда басқа ұғымдар көп кездеседі. Осы секілді ұғымдар әр түрлі мәдени тұтастықтарды ... ... ... ... ... жіктеу нәтижесінде тізбектеледі. Білімнің гуманитарлық саласы мәдениеттің алуан түрлілігін белгілі бір жіктелімге енгізіп, ... ... ... ... ... Мәдениет әлемі - құндылықтар әлемі. Кез келген мәдениетті нақты құндылықтардың жиынтығы ретінде қарастыруға болады. Философиялық тұрғыдан алғанда құндылық дегеніміз - ... ... ... топ, адам үшін ең ... ең ... ... ... түсінік. Әрбір мәдени дәуірдің өзіне тән құндылықтары, яғни белігілі бір аса құрметтелетін ... ... ... ... Осы ... ... ауысқан уақытта басқа дәуір басталады. Құндылық ұғымы мәдениеттің ерекшелігін түсінуге көмектеседі. Адам өзі үшін не нәрсе ... ... өзі ... ... ... абсолюттер көп адамдарға ортақ. Мысалы, тіршілік ету, өмірді сүю, ата-ананы ... ... Бұл ... ... ... ... ... абсолюттер. Бұлжымайтын, асыл өмірлік бейімделуді философия құндылық деп атады. Құндылық дегеніміз адамның өмірін мәнді, ... ... ... ... Адам ... тарихында қандай қиындықтар болса да адамды адам етіп қалдыратын рухани тіректер қалыптасты. Осы рухани тіректер бірте-бірте құндылықтарға айналды. Құндылықтар шындықты ... оған мән, ... ... ... ... қолынан жасалған нәрсенің бәрі бос әурешілік емес, олар белгілі бір мақсатқа бағытталған. ... ... ... Көне өнер бізді қызықтырады, толғандырады, өйткені, олар адамдардың бір ... ... ... түрге, мәнге, мағынаға деген ұмтылысын білдіреді. Соны білу, игеру бізге де қажет. Бүгінгі адам баласы қол ... биік ... ... тың ... бұрынғы кәсіби шеберлік пен икемділікті жоққа шығармайды. Керісінше, оны білу, пайдалану кез келген жаңа технологияны кеңейтеді, байытады. Адам өмірінің мәні ... ... ... ... ... ... - адам қажеттілігініқ бейнесі. Ол зат немесе идея болуы мүмкін. Сондықтан құндылықтар материалдық немесе идеалдық деп ... ... ... ... - еңбек құралдары мен тікелей тұтынатын заттар. Рухани құндылықтар - ... ... ... моральдық, құқықтық, саяси, идеялар. Барлық құндылықтар қоғамдық өндірістің нәтижелері. Кез келген құндылықтың екі сипаты - функциональды маңызы және ... мәні бар. ... ... болуы бір адам үшін мақтану объектісі, екінші адам үшін оның қызметінің бұлжымас бір бөлігі, құралы, үшінші адам үшін табыс көзі. ... және ... ... қоғамдағы, адам өміріндегі маңызы әр түрлі, олардың бірнеше маңызды сипаттары бар: Материалдық ... : ... ... ... құралы; 3.Праксеологиялық - экономикалық формасы. Рухани құндылықтар 1. Ақпараттың мағынасы мен сипаты; 2.Материалдық іске асуы; 3.Аксиологиялық функциясы; 4.Әлеуметтік - ... ... ... құндылықтар дегеніміз, ең алдымен, белгілі табиғи сипаттары мен ... бар ... ... ... ... жасалатын заттардың техникалық құрылымына байланысты оның құндылығы анықталады. Белгілі бір техникалық тетікке немесе құралға айнала отырып, ... зат ... ... ... адамның тікелей тұтынуында өзінің қажеттілігін көрсетіп отырады, сондықтан оның өндірістік - ... және ... ... туындайды. Материалдық құндылықтар қоғам дамуының барлық кезеңдерінде әрекет етеді. Рухани құндылықтар ... ... және ... ... ... ... құқықтық, этикалық және басқа да идеялар дұрыс немесе бұрыс ... да ... ... олар ... құндылық табиғатын жоғалтпайды. Өйткені олар адамдардың әртүрлі уақыттағы және кеңістіктегі ұмтылыстарын ... ... ... ... ... да бар, өйткені олар кітаптарда, мүсіндерде, архитектуралық құрылымдарда, өлеңдерде, әндерде, әртістердің ойындарында, үнтаспалар мен ноталық жазуларда көрініс береді. Идеялар ... ... ... бір ... ... ... олар ... арасындағы белгілі бір қатынастарды реттейді. Адам тіршілігінің құндылықтары. Адам өзінің күнделікті күйбең ... ... ... оған мән, мағына беруге тырысады. Біріншіден, ол өзінің өмір сүру ... өзі үшін ғана емес ... үшін де ... ... ... ... ол өзіне-өзі үңіліп, өзін танытуға, өзінің тылсым мүмкіндіктерін ашып көрсетуге ... ... ... салу мен ... бастап өнер мен спорттың жоғары жетістіктеріне, қарапайым үй жұмысынан бастап саяси қызметке дейін көтеріледі. Осы процессте әр ... ... ... мен ... ... ... адам өзін-өзі басқалармен қарым-қатынаста көрсеткісі келеді. Қарым-қатынастың бастапқы түрі "Мен және Сен" ... Осы ... адам ... ... ... етеді, өзінің түпкі мақсаттары мен тілегін білдіреді. Бұл қатынастағы "Сен" міндетті түрде басқа адам емес, кез келген ұнаған зат ... ... ... ... ... ... ... тән адамгершілігін паш етеді, жан сұлулығы мен жүрек жылуын, мейірімін ұсынады. ... адам ... тыс ... құндылықтаға қол созады, яғни өзі-арман еткен болашақтың немесе кәсіптің жетілген биіктігін бойына сіңірген саяси лидерді, ... ... ... ... ... адамгершілік идеясын өзіне идеал етіп алады. Бұл ... ... өзін ... әлемнің, дүниенің бір бөлігі ретінде сезінуіне мүмкіндік жасайды. Бұл бір тамаша сезім, осындай сана сезім, өзін-өзі бір ... деп ... ... бақытты етеді.
Жаңа заманда (ХVIII -- ХIХ ғ.) ... ... ... ... ... ... келді. Жаңа заман философиясында көне заман мен ортағасырлар мәдениетін нақты түсіну және оған ... ... ... ең озық ... ... дәуірі -- буржуазиялық қайта құруларға, терең саяси әлеуметтік өзгерістерге толы ... ... және ең ... ... ... ... Бұл ... мәдениет теориясына ерекше үлес қосқан өз ойшыл ғалымдары болды. Олар (Англияда -- ... ... ... мен ... Германияда -- Лессинг, Гете, Шиллер және тағы ... ... мен ... ... ақиқатты айту құқығын діннен тартып алып, адамзаттың ақыл-ойының тәуелсіздігін батыл қорғайды. Адам өзінің табиғи жаратылысынан-ақ мүмкіндіктері мол, ақылды жан және соны ... ... ... адам игілігіне сай қоғам құруға қабілетті. Ал бұл ізгі ... ... ... ... өзі ... ... ... оның білімсіздігі мен мәдениетсіздігі, адамзатты ғасырлар бойы қараңғылық түнегінде ұстауы және тағы ... ... пен ... даму барысында басты кедергілер болды. Осы орайда Ағартушылық дөуірі ойшылдарының антиклерикалдық (дінге қарсы) көңіл-күйін аңғару онша ... ... ... ... табиғат пен адамның осы бір жарық дүниедегі алатын орны туралы мәселені қайта қоюына мүмкіндік берді. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ілімді дамытуға мүмкіндік беретін категорияларға сүйенді (табиғат, адам, ... ... ... Сонымен қатар бұл категориялар жалпы философиялық сипатқа ие болды. Олар ХVIII ғасырдың ағартушыларына тарихи прогресс ... ... және ... ... ... ... күштері және мағынасы жөніндегі сұрақтарды белгілеуге мүмкіндік берді. Әрине бұл сұрақтарға ... ... ... философиялық негіздер тұрғысынан берілді. Мысалы: ұғымы ... -- ... ... ... нәтижесі, адамзат баласының саналы және адамгершілік қоғамдық қарым-қатынастарының қол ... ... деп ... ... ... қағидаларды сын елегінен өткізе отырып, Ағартушылық кезеңінің ойшылдары жаңа мәдени үлгілері (адам, қоғам, ... ... ... және тағы ... ... ... және ... заман мен жаңа заманның мәдени тәжірибесін жаңаша сын елегінен өткізе отырып қарастырды. Бұл игі ... ... ... ... ... орасан зор көне және тың материалдар көптеп кездесті. Ортағасырлар мен қайта өрлеу дәуірінен бастап зерттеле бастаған көне заманның тарихи, ... ... және ... әдебиетінен басқа, олардың назарынан археологиялық ескерткіштер, халық мәдениетінің шығармалары, саясатшылардың дүние жүзінің әр елдері ... ... ... ... ... ... тыс қалған жоқ. Осыншама бай фактілерді есепке ала ... ... ... ... ... ... қабылдауға талпыныс жасалынды. Мәдениеттің мән-мағынасы табиғаттағы дүниежүзілік күштердің (құдайтағаланың құдіретін де ескергенде) ... ... ... ... ... -- ... ... қызметінің жемісі деп есептелді. Бірақ сол кезеңнің өзінде-ақ пен гармониялық бірлігіне шүбө келтіру, оларды бірбіріне ... қою ... ... бастады). (Әсіресе, Жан Жак Руссоның еңбектерінде). Руссо сол кездің өзінде-ақ ... мен ... ... табиғатын өзгерте алатынына күмән келтірді. Оның бұл көрегендігін бүгінгі күнгі адамзат баласының тағдыры, яғни ... ... ... салдарлары айқын көрсетіп отырған сияқты. Руссо ғылым мен өнердің жандануы қоғамдық прогреске нұқсан ... ... ... Оның ... ... мен ... ... байланысты адамдардың жағдайы бұзылады, адамгершілік кері кетеді, қоғамдық теңсіздік орын альш, ... ... ... ... ... Ол ... деп көрсетті:

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Ортағасырлық философияның ерекшелігі14 бет
1960-1980 жылдардағы қазақ прозасындағы адам концепсиясы81 бет
«Арабтардың философы» - әл – Кинди9 бет
А. Байтұрсыновтың шығармашылығы19 бет
Абай публицистикасындағы философиялық сарындар106 бет
Абай құнанбайұлы туралы14 бет
Абай, Шәкәрім мұрасындағы рухани тұтастық немесе жантану ілімі жайында7 бет
Адам өмірінің мәні21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь