Философия дүниетаным ретінде

1. Кіріспе
2. Философия дүниетаным ретінде.
3. Дүниетанымның мәні және онын түрлері, типтері, қызметтері.
4. Философияның дүниетаным ретіндегі ерекшеліктері.
5. Философиялық дүниетанымның миф пен діннен айырмашылығы.
6. Қорытынды.
Философияның басты ерекшелігі — әлемді, бүкіл дүниені тұтас қарастырады, оның ішкі байланысын, жалпы даму заңдылықтарын зерттейді. Яғни, ол – дүниетанымдық ғылыми жүйе болып табылады.
Белгілі бір адамдардың дербес қызметі ретінде философия ежелгі шығыс елдерінде – Қытайда, Индияда, т.б. елдерде, кейінірек антика дәуірінде ежелгі Греция топырағында қалыптаса бастаған. Бірақ, оның түпкі туындайтын түбірі адамдардың әлемдегі айрықша болмысында, дүниеге өзіндік қатынасында жатуы тиіс. Ол қатынас жануарлардың өзін қоршаған табиғи ортаға қатынасынан мүлдем өзгеше. Жануарлар табиғи дамудың төл туындысы, белгілі бір географиялық ортамен тікелей үйлескен, олар өздерін табиғаттан бөліп, оған бір бөгде күштей сырт қатынас жасай алмайды. Сондықтан олар үшін табиғатты игеру, оны түсіну, ішкі сырына қанығу мәселесі тұрған жоқ.
Адамдар болса, ортаға тікелей бейімделудің нәтижесінде емес, сол ортаны игеру қызметі нәтижесінде, оған дәнекерлі, құрал-саймандар арқылы, өзара қоғамдасу арқылы қатынасады. Бұл процесс өзі атқаратын іс-әрекеттерді де, оның өзгеретін объектісін де және ақырында өзінің кім екенін де белгілі дәрежеде көре білуді, түсіне білуді де қажет етеді.
Осыған орай адам табиғатқа, жалпы әлемге солардың тек бір бөлшегі ғана емес, олардан біршама бөгделенген, оқшауланған сырт күштей қатынас жасай алады. Сол арқылы ол өзін де өзгертіп, өзінің мүмкіндіктерін ортаның мүмкіндіктерімен ұштастырады, өзіне де сырт көзбен қарай алады. Бұл, әрине, адамдардың тарихында өзгере беретін жағдай.
Дүниетаным, дүниеге көзқарас дегеніміз – айнала қоршаған орта, бүкіл әлем, тұтас дүние туралы, ондағы адамның орны, тіршіліктің мән-мағынасы туралы көзқарастардың, пікірлер мен түсініктердің жүйеленген жиынтығы.
Дүниеге көзқарас адам қоғамымен бірге пайда болған қоғамдық тарихи құбылыс. Оның шығуының қайнар көзі — өмірдің өзі, адамның тіршілік болмысы.
Дүниеге көзқарастың негізгі ұғымдары – «дүние» және «адам». Олар ажырамас бірлікте. Яғни, адамнан бөлектенген дүние және табиғат, сондай-ақ сыртқы дүниемен салыстырылмаған адамның іс-әрекеті, ішкі рухани өмірі, әрқайсысы өз бетінше дүниетанымды құрай алмайды. Дүниеге қатынасы арқылы адам өзінің тағдыры мен өмірлік позициясын, сүйіспеншілігі мен сенімі туралы белгілі бір көзқарастар аумағын кеңейтеді. Адам мен дүние арақатынастары бір-бірімен жаңа байланыста қаралған сайын, сыртқы материалдық әлем және ішкі рухани дүние туралы түсініктер тиянақталынады.
Осыдан келіп дүниеге көзқараста, біріншіден, әлем, табиғат және қоғам туралы, олардың бірлігі туралы, екіншіден, адам және оның дүниедегі орны туралы, үшіншіден, болмыс пен болашақтың мән-жайы туралы көңілге қонымды түсініктер қалыптаса бастайды.
Д.Кішібеков , Ұ. Сыдықов «Философия» «Қарасай» баспасы 2010
М.Ш Хасанов , В.Ф Петрова, Б.А Джаамбаева «Философия» «Эверо» баспасы 2014
        
        ЖОСПАР:
* Кіріспе
* Философия дүниетаным ретінде.
* Дүниетанымның мәні және онын ... ... ... Философияның дүниетаным ретіндегі ерекшеліктері.
* Философиялық дүниетанымның миф пен діннен айырмашылығы.
* Қорытынды.
* КІРІСПЕ
Философияның басты ерекшелігі -- әлемді, бүкіл ... ... ... оның ішкі ... жалпы даму заңдылықтарын зерттейді. Яғни, ол - ... ... жүйе ... табылады.Белгілі бір адамдардың дербес қызметі ретінде философия ежелгі шығыс елдерінде - ... ... т.б. ... ... антика дәуірінде ежелгі Греция топырағында қалыптаса бастаған. Бірақ, оның түпкі туындайтын түбірі ... ... ... ... ... ... қатынасында жатуы тиіс. Ол қатынас жануарлардың өзін қоршаған ... ... ... мүлдем өзгеше. Жануарлар табиғи дамудың төл туындысы, белгілі бір географиялық ортамен тікелей үйлескен, олар өздерін табиғаттан бөліп, оған бір ... ... сырт ... ... ... ... олар үшін табиғатты игеру, оны түсіну, ішкі сырына қанығу мәселесі тұрған жоқ.Адамдар болса, ортаға тікелей бейімделудің ... ... сол ... ... қызметі нәтижесінде, оған дәнекерлі, құрал-саймандар арқылы, өзара қоғамдасу арқылы ... Бұл ... өзі ... ... де, оның ... объектісін де және ақырында өзінің кім екенін де белгілі дәрежеде көре білуді, түсіне ... де ... ... орай адам табиғатқа, жалпы әлемге солардың тек бір бөлшегі ғана емес, олардан біршама бөгделенген, оқшауланған сырт ... ... ... ... Сол ... ол өзін де ... өзінің мүмкіндіктерін ортаның мүмкіндіктерімен ұштастырады, өзіне де сырт көзбен қарай ... Бұл, ... ... ... ... ... ... дүниеге көзқарас дегеніміз - айнала қоршаған орта, бүкіл әлем, тұтас дүние туралы, ондағы адамның орны, тіршіліктің ... ... ... ... мен түсініктердің жүйеленген жиынтығы.Дүниеге көзқарас адам қоғамымен бірге пайда болған қоғамдық тарихи ... Оның ... ... көзі -- өмірдің өзі, адамның тіршілік болмысы.Дүниеге көзқарастың негізгі ... - және . Олар ... ... ... ... бөлектенген дүние және табиғат, сондай-ақ сыртқы дүниемен салыстырылмаған адамның іс-әрекеті, ішкі рухани өмірі, әрқайсысы өз бетінше дүниетанымды құрай алмайды. Дүниеге ... ... адам ... ... мен ... ... ... мен сенімі туралы белгілі бір көзқарастар аумағын кеңейтеді. Адам мен дүние арақатынастары бір-бірімен жаңа байланыста қаралған сайын, ... ... әлем және ішкі ... ... ... ... тиянақталынады.Осыдан келіп дүниеге көзқараста, біріншіден, әлем, табиғат және қоғам туралы, олардың бірлігі туралы, екіншіден, адам және оның дүниедегі орны ... ... ... пен ... ... туралы көңілге қонымды түсініктер қалыптаса бастайды.Дүниетанымның тұтастығын ... ... - ... ... ... көкірегіне қоныс теуіп, санасына ұялап, оның өмір тәжірибесінің елегінен өтіп барып, сенімге айналады. Сенім дегеніміз - ... ... түп ... ... ... өз ... ... ойына, істеген ісіне, ұмтылған мұрат-мақсатына деген беріктігі. Сенімі берік адамның көзқарасы, дүниетанымы нақты, ісі қонымды, бағыты қашан да айқын.Дүниеге ... ... ... әлеуметтік және нақты мәдени ортаға тәуелді. Дүниеге ... ... және ... емес, қарапайым деп бөлуге болады.Сөйтіп, қарапайым дүниетанымда мифологиялық, діни және ... ... ... және идеалистік ағымдар араласып жатады.Ал тарихи тұрғыдан алғанда дүниеге көзқарастың ... ... ... және философиялық түрлері қалыптасты.Ежелгі дәуір мәдениетінің дүниетанымы - миф.Миф - алғашқы қауым адамына тән ойлаудың бірінші ... ... ... ... мен ... дін мен ... ... әсердің элементтері бар. Ежелгі миф-аңыздар алғашқы адамдардың тіршілігінің маңызды белгісіндей, олардың рәміздік мазмұны арқылы адамзат қоршаған ортаны және уақытты әрі ... әрі ... ... ... ... мифтердің мынадай түрлерін атап өтеді:1. Философиялық немесе ... ... ... ... деректерге сүйенген мифтер;3. Тарихи және аңыздық тұлғалар туралы мифтер;4. Фантастикалық және ... ... ... және тұрмыстық мифтер.Мифологиялық дүниетанымның кіндігі - кеңістік пен уақытты адаммен жақындастыру талпынысы, бағдары. Мифологиялық уақытта адам мен ... ... ... жоқ болды. Миф алғашқы адамдардың тіршілігінің ажырамас бір бөлігі болып табылады. Миф - адамның ... ... ... қалыптасуының көрінісі. Ол ешбір құбылыстың түп негізін, шығу ... ... ... ... жоқ ... миф оның ... ... адам мен дүниенің дәнекері болған. Сонымен, мифологиялық кезеңде адам мен табиғаттың арасындағы бірлік ерекше жоғары ... ... пен ... ... ... өзі ежелгі дәуір мәдениетінен табиғат пен сырлас болуды талап етті. Скиф - сақ ... , ... инь, ян ... ... пен ... ... қайта тірілген құдай туралы аңыздар табиғат пен үйлесімдікке шақыратын рәміздер.Түрік халықтарының мифологиясында ғарыштың құрылымы былай бейнеленеді: жеті ... Жер бар, онда ... тұр, ... ... өсіп тұр, ол ... ... тұр. Бұл ... киіз үйдің құрылымына да ұқсас. Қазақтың әлем ... ... ... ... бірі - алып ... ... ағаш таңбасы өрлемдік қозғалысты, Жер мен Аспанның тығыз ... ... Осы биік ... эпос ... ... ... өрмелеп жете алатын болған. Әлемдік ағаштың тағы бір атқаратын қызметі оның жоғары және орта дүниемен байланыстыруында. Тірілер әлемі өткен ... ... ... ... Көктеректің тамырлары жер астында орналасқан. Жасыл-желек өмірлік ағаш ... пен ... ... ... ... ... ретінде
Өндіргіш күштердің өркендеп, алғашқы қауым өндірістік қатынастардың шеңберінен шығып кетуіне байланысты құлдық қоғам бел алып, адамзаттың өркениетті дамуында ... ... бір ... ... ... ... қоғам өркениеттің дамуы барысында жері басушылық болса да, адамгершілік тұрғысынан алғанда кері кетушілік болды. Өйткені, адамды адам қанауының ... түрі ... ... Ағайынгершіліктің орнын құл иеленушілік басты. Сонысына қарамай, ғылыми даму, ... ... ... ... ... үшін ... ... ғана игі әсерін тигізді, себебі тек осы кезеңде ғана ой еңбегі дене ... ... ... озық ойлы ... дене ... ... бірыңғай ғылыммен, философиямен айналысуға мүмкіндік алды. Әрине, ол адамдар негізінен ... тап ... ... Осы ... философиялық дүниетаным мифология мен дінге қарсы күресте қалыптаса бастады. Адамзат тарихында алғаш рет дүниені оның оз ... ... ашу ... ... ... ... ... құрылған ғылыми тәсілдерін пайдалану жағы көзделді. Адамдар өздерінің ақыл-ойларының өсу дәрежесіне сәйкес өздерін табиғаттан, қоғамнан ажырата алатын, өздерінің дербес тіршілік иесі ... ... ... ... ... жету - ... ... күштерін өз қалпында танып-біліп іс жүзінде игеру дәрежесіне тікелей тәуелді екендігін түсіне ... ... ... ... жетуіне философиялық дүниетанымның ықпалы аз болған жоқ. "Философия" гректің " ... " және ... ... ... ... Қазақша мағынасы - "даналыққа құштарлық". Бұл сөздің шығу тегі жөнінде мынадай аңыз сақталған. Көне ... бір ... әзін ... деп атай ... ... ... "мен тек ... құштар ғанамын" - десе керек. Алайда, философияның "даналыққа құштарлық" деген мағына беретіндігі де тегін емес. ... ... ... ... көне ... ... жаратылыс, адамдар мен қоғам туралы барлық ілімдер мен білімдер жиынтығын атайтын болған. Философия -- мазмұны ... да, ... ... жағынан да өзінің тұжырымдарын, қағидаларын ғылыми логикалық дәлелдеулерге негіздейтін ерекше дүниетаным. Ол онысының өзімен-ақ жаратылыстан тыс "күш иелеріне" деген соқыр ... ... ... мен діни ... айрықша ерекшеленеді. Сайып келгенде, философиялық дүниетаным деп әлемге, табиғатқа, қоғамға және олардың арақатынастары туралы қалыптасқан ең жалпы көзқарастар жиынтығын ... ... ... жеке ... ... мен ... ... әлеуметтік т.б. өмір салаларында жолбасшылық, бағдарламалық міндет атқарады, қоғамның ілгері даму ... ... ... астары да бола алады. Философия адамдарды көкжиегі кең, шаңырағы биік дүниетанымдық көзқарастармен қаруландырып бүкіл ... ... ... Бұл ... ол ... ... қызмет атқарады. Әсіресе, өлім мен өмір мәселесін зерделегенде өлімнен қорықпайтын пенде жоқ. Бұл мәселе Қорқыт пен Абай ... да күн ... ... ... ... ... ден гөрі тылсым белгісіздіктен қорқады. Ал бұл қорқыныш оз кезеңінде болашақтан күдер үзіп торығуға, құсалыққа әкеліп соқтырады. Мысалы, ... ... ... Н.А. ... өмір бойы құсалықтан арыла алмағандығын және торығудың ықпалын әлсіретуге философиямен ... коп ... ... ... ... Бұл дегеніміз әрине, философия мәңгілік өмір сыйлайды деген соз емес. Бірақ та ол ... ... ... өмірдің заңды жалғасы екендігін түсіндіреді. Бұл мәселе туралы Жүсіп Баласағұни де, Абай да келелі ойлар айтқан. ... ... ... ... ... ... ... рухын бекітуге, қазаны қасқая қарсы алуға үндеген. Ғұмыры шектеулі (қазақ ұғымында ... ... ... пенденің мәңгілікті армандауы о дүние туралы идеяға алып келді. Ал бұл дүниедегі мәңгілік ғұмыр айналымы, яғни Қарма заңдылығы туралы ілімнің ... ... да ... ... ... ... ... деп білеміз. Философия адамдар үшін мақсат - мұратты ... ... ... ... ... пенденің ғұмыры баянсыз болады. Бұл орайда Абайдың "адамның баласы бол", ... адам бол" ... ... терең фәлсафалық ой - толғаудың нәтижесі деп білеміз. Әлемдік тәжірибелік зерттеулердің нәтижесінде адамдардың өзіне-өзі қол жұмсауы ... ... осы ... ... ... ... ... сезіміне, мақсат - мұраттарының жоғалуына байланысты болатындығы расталынып отыр. Философия -- адамдарға рухани азаттық әпере алатын ... ... ... да оның ... ... меңгеру артық болмайды. Философияның келесі дүниетанымдық міндеті - әлеуметтік ұстындар, құндылықтар туралы ілімнен көрінеді. Олардың ... - ... ... Бұл ... ... мен ... ... арасындағы байланыс барынша айқын көрінеді. Философия дүниетаным ретінде мәдени тәрбиеге де зор ... ... Э.В. ... ... ... ... ... диалектикалық ойлау мәдениетіне үйрету арқылы олардың дүниетанымын қалыптастырып, өмірге құндылықтар жүйесі арқылы ... ... ... ... ... ... ... баса айығады.
Философияның, сонымен қатар, ақпараттық - түсініктемелік қызметі де адамдар дүниетанымын қалыптастыруға ықпал етеді. Бұл орайда, ғылыми ... ... ... да көкейкесті мәселелер болсын, белгілі бір философиялық тұрғыдан түсіндірілетін ... ... ... үнемі дұрыс игеріп отыруға деген философияның пайдасын әсте ... ... ... ... мәні және онын ... типтері, қызметтеріДүниетаным -- бұл ақиқатты дүниеге және ондағы адамның алар орнына, оны ... ... және ... ... ... көзқарастар жүйесі, сонымен қатар, адамдардың осы көзқарастар арқылы қалыптасқан негізгі өмірлік ұстанымдары, наным-сенімдері, мақсат-мұраттары, таным мен қызмет принциптері, құндылық ... ... ... және жеке адам ... ... ... ... Дүниетанымды қалыптастыру -- тек жеке тұлғаның ғана емес, сонымен қатар белгілі бір әлеуметтік топтың, қоғамдық таптың жетілуінің ... ... ... ... ... анғара отырып, дүниетаным өзіне өмірлік қағидаларды енгізеді, адамдардың іс-әрекетінің сипаттамасымен байланыстырады.Дүниетаным қоғамдық сананың жалпы және жоғарғы түрі болып ... Ол өз ... тән ... ... ... (философия, ғылым, эстетика, мораль, т.б.) Осылардың ішінде философиялық, ғылыми, саяси, адамгершілік және эстетикалық көзқарастар үлкен рөл ... ... мен ... ... ... ... ... құрайды. Философияның өзі таным қызметтерінің ұтымды-ұғымды мәнерін және дүниетаным бағдарын негіздейді: ол ғылыми деректер мен тәжірибе жиынтығын теориялық тұрғыда ұғындырады және ... ... ... және ... ... ... ұмтылады.Ғылыми білім дүниетаным жүйесіне ене отырып, адамды қоршаған әлеуметтік және табиғи орта шындығына бағыттау мақсатында, сондай-ақ шындыққа қатысты ... ... мен ... ... ... ... етеді.Адамгершілік қағидалар мен өлшемдер адамдардың мінез-құлқы мен өзара қарым-қатынасын реттеуге және эстетикалық көзқарастармен бірге қоршаған ортаға ... ... ... ... мақсаттары мен нәтижелеріне қызмет етеді.Білімнің, тәжірибенің және көңіл-күй бағамын жалпылай отырып, адамның қоғамдық тұрмыс-тіршілік ерекшеліктерін бейнелейді, ... ... мен ... айқын жүйенің бүкіл өмірлік және іс-әрекетінің бағытын анықтайды.Егер ... ... ... ... ... ... дамуын бейнелесе, адам ойлауының және қоғамның, табиғаттың заңдарын ғылыми тұрғыда тануға негізделсе, онда ол барлық адамзаттың ... және ... ... ... құралы болып табылады.Дүниетаным когнетивтік танымдық көзқарас тұрғысынан сипатталса, онда ол объективті дүниені соншалықты дұрыс және ... ... ол шын және ... ... және ... материалистік және идеалистік түрде болуы мүмкін.Ғылыми дүниетаным объективті нақты болып табылады (шынайы, материалистік). Ғылыми дүниетаным ... ... ... ғылыми талдаулар негізінде жасалған қорытындылар мен негіздеулерге және табиғи және қоғамдық құбылыстардың дамуын ... ... ... ... сүйенеді.Ғылыми дүниетаным алдын ала көрудің, сол және одан басқа да құбылыстардың, ... ... және ... ... ... ... мүмкіндік береді.Барлық берілген ғылымдарға дұрыс түсініктемені тек қана ... және ... ... ... яғни адамды танымды дұрыс танып білумен мен әлеуметтік ... және ... ... өзгерістерімен қаруландырады.Ғылыми дүниетаным негіздеріне сыртқы қоршаған ақиқат дүниеге бағдарлауы, қоғамдық қатынастар жүйесіндегі өзінің өмір сүруінің ... ... өз ... саналы түрде құруға деген терең әлеуметтік қажеттіліктері жатады.Оқушылардың ғылыми дүниетанымы ғылыми-философиялық білімдерді, қазіргі ғылыми жаңалықтарды, сонымен бірге шынайы дүние ... ... ... ... ... ... ... деректерін, әдіснаманы бір ізділікпен меңгеру нәтижесінде қалыптасады.Қоғамның, ойлаудың, табиғаттың даму заңдылықтары және мәнін түсіндіруші дүниетаным идеяларының жиынтығы оқушылардың ... ... ... ... ... ... жетекші идеялар, әр түрлі жаратылыс және қоғамдық процестерді, құбылыстарды түсіндіре отырып, ғылыми негізін құраушы сол және ... ... ... ... ... ... дүниетаным негізіне дүниені түсіну, дүние туралы белгілі ғылымдардың жиынтығы жатады. Дүниетаным тек қана білімді меңгеру процесінде ғана емес, сонымен бірге ... ... ... ... жеңу ... ... Ол ... жаңаруына, қоғамдық және жаратылыстану ғылымдары дамуына сәйкес жетілу үстінде. Өмірді жақсартудағы жаңа ғылыми деректер, қоғамдық және жаратылыстану ғылымындағы ... жаңа ... ... толықтырылуда, нақтылануда, бұрыннан қалыптасқан көзқарастар және ойлау стеротиптері өзгеруде.Аксиологиялық (құндылық) көзқарас тұрғысынан оқушылардың ... оның ... ... сипатталады; ол оптимист немесе пессимист, белсенді шығармашыл немесе баяу мазмұнды болуы мүмкін.Оқушылардың дүниетанымын психологиялық тұрғыдан сыртқы дүниенің оның ... ... ... ... ... емес, меңгерген ғылыми түсініктер, өлшем, баға жүйесі ретінде, сонымен бірге психикалық іс-әрекет -- өзінің тәрбиесінде және дүниеге ... ... ... ... үшін дүниетанымдық мақсатта, бұл бейнелерді пайдалануға бағытталған -- іс-әрекет пен қабылдаудың таным операциясы ... ... ... қажет.Г.Е.Занесскийдің пікірінше

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Герберт Спенсер9 бет
Киіз үйдің символикасы6 бет
Дүниені философиялық түсіну: болмыс, материя – алғашқы категориялық ретінде6 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
Адамның дүниетанымдық өзін-өзі анықтауы және философияның ондағы ролі3 бет
Алты жасар балалардың дүниетанымын дамытудың психологиялық-педагогикалық проблемалары42 бет
Балалар дүние танымын қалыптастырудағы өлкетану жұмыстары8 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын музыка арқылы қалыптастырудың педагогикалық шарттары57 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын қалыптастыру жолдары65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь