Бағалы қағаздар нарығы туралы ақпарат

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
1.1. Бағалы қағаздардың пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Бағалы қағаздар және бағалы қағаздар нарығының түсінігі ... ... ... ... .7
1.3. Бағалы қағаздардың түрлері және олардың жіктелуі ... ... ... ... ... .13

II. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНЫҢ ЭКОНОМИКАНЫ ДАМЫТУДАҒЫ РӨЛІ
2.1. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының жай.күйі...23
2.2. Еліміздің экономикасының экономикалық өсімінің факторы ретіндегі бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
Тақырыптың өзектілігі. Бағалы қағаз нарығы қаржы нарығының негізгі құрамдас бөлігіне жатқызылады. Бағалы қағаз нарығын дамыту елдің басыңқы бағыттарының бірі ретінде тануы қазіргі уақытта осы нарыққа деген ғалымдардың, экономистердің аса көңіл аударуына септігін тигізді.
Қаржы нарығының жаһандануы және әлемде бәсекелестік артықшылықта болу елдегі бағалы қағаздар нарығына әсерін береді. Әлемдік қаржы нарықтарының дамуы, ең алдымен дамыған бағалы қағаздар нарығымен сипат алады. Макро деңгеймен қатар, бағалы қағаздар нарығы микро деңгейде де үлесі зор. Ең алдымен, бағалы қағаздар нарығында қаржылық ресурстар шоғырлануын атауға болады. Қаржылық ресурстар меншіктік, қарыздық және тартылған жіктелімі бар. Олардың арасындағы бәсекелестіктің болуы дамыған нарықтың бірден-бір факторы. Себебі, нарық субъектілері үшін қаржылык ресурстардың жедел, әрі арзан құралды қолдануы негізгі мақсаттарына айналды.
ҚР қаржы нарығы негізінен банктік саладан тұрады. Банктік мекемелер өнімдері мен кызметтерінің жыл сайын дамуы бағалы қағаздар нарығының бәсекелеске түсуіне кедергі келтіреді. Ал, қаржылық ресурстардың тек банктік салада шоғырлануы, нарықтың барлық қатысушыларына кері әсерін тигізеді. Еліміз егемендігін алғаннан бастап бағалы қағаздар нарығы калыптасты. Бағалы кағаздар нарығының, соның ішінде қор нарығының қалыптасу уақыты аз емес. Осы аралықта ұлттық бағалы қағаздар нарығының калыптасу ерекшелігі, дамыған мемлекеттердің қолданған тәжірибесін енгізуімен сипат алады. Алайда, соған қарамастан ұлттық нарыктағы біршама қайшылықтардың салдарынан бағалы қағаздар нарығының жете дамымауы көрініс алады.
ҚР Президентінің кезекті жолдауында ұлттық бағалы қағаздар нарығын дамыту бағыттары мен міндеттері айқындалды. Соған қарамастан, бағалы
1. Зиядин С. Т. Қаржы нарығы: оқу құралы / С. Т. Зиядин. - Алматы : Экономика, 2012

2. Ермекбаева, Баян Жүндібайқызы. Бағалы қағаздар нарығы: оқу құралы / Б. Ж. Ермекбаева; ред. К. Сәбит. - Алматы : Қазақ университеті, 2009. - 156 б.

3. Искаков Ұ. М. Қаржы нарығы және делдалдары: оқулық / Искаков Ұ. М., Бохаев Д. Т., Рузиева Э. А. - Алматы : Экономика, 2008. - 296 б.

4. Көшенова Б. Бағалы қағаздар нарығы және іс биржа ісі: оқу құралы / Көшенова Б. - Алматы : [б. ж.], 2007. - 374 б.

5. Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Бағалы қағаздар рыногы туралы» Қазақстан Республикасы желтоқсан №1424 қаулы. Егемен Қазақстан. - 2003. - 25 қаңтар.
6. Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу: қажеттілігі, алғышарттары және мәселелері// Қаржы-қаражат журналы, 2008, -№5. – Б. 67-72

7. Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығы және оның үлгілері // АльПари экономикалық журналы, 2007, -№ 3-4. – Б.136-137

8. Қаржы, ақша айналысы және несие: оқу құралы. - Алматы : Экономика, 2008. - 462 б.

9. Құлпыбаев, Серік. Қаржы: оқулық / С. Құлпыбаев, С. Ж. Ынтықбаева, В. Д. Мельников. - Алматы : Экономика, 2010. - 522 б.

10. Тұсаева, А. Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығы және оның үлгілері/ Тұсаева А. // Альпари. - 2007. - №1. - Б. 109.

11. Тусаева, Алия Куанышовна. Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығы: теориясы, тәжірибесі және мемлекеттік реттеудің қаржылық негіздері: экономика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / А. К. Тусаева. - Алматы, 2009. - 26 б.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ……………………………………………………………………………3
I. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
1.1. Бағалы қағаздардың пайда болу ... ... ... ... және бағалы қағаздар нарығының түсінігі……………..7
1.3. Бағалы қағаздардың түрлері және олардың жіктелуі…………………13
II. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНЫҢ ЭКОНОМИКАНЫ ДАМЫТУДАҒЫ ... ... ... бағалы қағаздар нарығының жай-күйі…23
2.2. Еліміздің экономикасының экономикалық өсімінің факторы ... ... ... ... ... ТІЗІМІ………………………………….36
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Бағалы қағаз нарығы қаржы нарығының негізгі
құрамдас бөлігіне жатқызылады. Бағалы қағаз нарығын дамыту ... ... бірі ... тануы қазіргі уақытта осы нарыққа деген
ғалымдардың, экономистердің аса ... ... ... ... ... ... және ... бәсекелестік артықшылықта болу
елдегі бағалы қағаздар нарығына әсерін береді. Әлемдік ... ... ең ... ... ... ... нарығымен сипат алады. Макро
деңгеймен қатар, бағалы қағаздар нарығы ... ... де ... зор. ... ... ... нарығында қаржылық ресурстар шоғырлануын атауға
болады. Қаржылық ресурстар меншіктік, қарыздық және ... ... ... ... ... болуы дамыған нарықтың бірден-бір
факторы. ... ... ... үшін ... ... ... әрі
арзан құралды қолдануы негізгі мақсаттарына айналды.
ҚР қаржы нарығы негізінен банктік саладан тұрады. Банктік мекемелер
өнімдері мен ... жыл ... ... ... ... ... түсуіне кедергі келтіреді. Ал, ... ... ... ... шоғырлануы, нарықтың барлық қатысушыларына кері әсерін
тигізеді. ... ... ... бастап бағалы қағаздар нарығы
калыптасты. Бағалы кағаздар нарығының, соның ішінде қор нарығының қалыптасу
уақыты аз ... Осы ... ... ... ... нарығының калыптасу
ерекшелігі, дамыған мемлекеттердің қолданған тәжірибесін енгізуімен сипат
алады. Алайда, соған қарамастан ұлттық ... ... ... ... ... ... жете ... көрініс алады.
ҚР Президентінің кезекті жолдауында ұлттық бағалы қағаздар ... ... мен ... ... ... қарамастан, бағалы
қағаздар нарығының ... ... ... ... тұтастай қаржы
нарығының даму серпініне әсер ете алмайды.
Жоғарыдағы факторларды ескере отырып, ... ... ... оның
мәселелері жөніндегі зерттеулердің қажеттілігі, таңдалған ... ... ... ... мен міндеттері. Жұмыстың мақсаты ретінде
Қазақстан Республикасы бағалы ... ... ... ... ... ... зерттей отырып, бағалы қағаздар нарығының даму
экономикаға әсерін көрсету болып табылады. ... ... жету ... ... ... міндеттер анықталған:
- бағалы қағаздар нарығының теориялық пен ... ... ... ... ... дамуы жағдайында Қазақстанда мемлекеттік
реттеудің сипатын ... ҚР ... ... нарығындағы қатысушылардың өзара байланысының
механизмін және олардың қызметіне бағалау ... ... пәні мен ... Жұмыстың пәні ретінде ҚР
бағалы қағаздар нарығындағы мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... алынады.
I. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
1.1. Бағалы қағаздардың пайда болу тарихы
Бағалы қағаздардың пайда болу тарихы меншік айналымының объекті тарихи
кезеңімен тікелей ... ... ... Өте ерте кезеңде адамдар бір
тарихи формациядан екінші формацияға өткенде, олар тауар мен ... ... ... ... ... бұл басқаша орналастыру тәсілі
тиімсіз болды.
Бұл жолды, ең бірінші, юристтер б.э.д. 4-5 ғасырда тауып, оны былай
көрсеткен:
Аңғарғандар ... ... ... келісімнің өздері айналдыру,
ерекше руға тауар, құндылықтардың ерекше жүйесін, сөз ... ... ... ... ... емес ... келмеушілердің. Құжаттар
соған дейін келісімдер туралы орындалып жатқанда сазды және балауыздарды
кестелерде, папирусте ... ... олар кең ... ... ... 6 ... ... қағаз ойланып табылды. 9-10 ғасырда бұл
өндіріс рецептін Батыс Еуропа Елдері қолданады. Нақ осы ... ... және ... ... ету ... ... және олар
нарықтық шаруашылықтан алыс болғанымен, қағаз арқылы құжаттың белгілі ... ... және ... ... ... алынып, экономикалық
айналымының объекті ретінде танылды. ... ... - ... вексельдің және мүлік құқықтардың басқа ... өз ... ... ... сапада заң шығарылады.
Мүліктің әрбір түріне өзіндік бағалы ... ... сай ... ... ... ... өз кезегінде жасай алады, сатылып алынады ... ... ... ... нарығының кейбір элементтері 20-жылдары КСРО-да жаңа
экономикалық саясат кезінде пайда ... Ал, ... ... Қазақстанда
бағалы қағаздар нарығының алғашқы нұсқалары Кеңес ... ... ... ... ... ... бола ... жылдың 5 наурызында «Бағалы қағаздар ... ... ... ... бағалы қағаздар мен мәмілені тіркеу ... екі заң ... ... ... бағалы қағаздар нарығының
базалық инфра құрылымы түгелінен ... ... ... осы ... отырып, 1997 жылдың жазында бағалы ... ... ... атқарудың және лицензиялауды реттейтін нормативтік-құқықтық
актілердің – брокерлік-дилерлік, кастодиандық, Орталық ... ... ... ... ... ... ... бекітті.
Бағалы қағаздар нарығы тек әдеттегі тауар-ақша қатынастары және меншік
қатынастары жағдайында ... ... ... ... жаңа ... сай ... тек оны жекеменшіктендіру арқылы ғана іске асады.
Соңғы 20 жылдықта дүниежүзінің көптеген елдерінде жекеменшіктендіру ... ... ол ... ... ... Бірақ Батыс Еуропа елдерінде
жекеменшіктендіру өркендеген нарық ... ... ... ... ... ... саны ... көп болса да
еркендеген нарық ... ... ... өте оңай ... Ал ... достастығындағы (ТМД) елдердің жайы өзгеше.
Бұл елдерде бағалы қағаздар нарығы жаңадан қалыптасып келе жатқан
жағдайда мемлекеттік ... ... ... акцияландыру
арқылы жүргізілді. Себебі, көптеген кәсіпорындар да, халықта осындай жаңа
құбылыстар арқылы ... кең ... ... ... ... бағалы қағаздардың жаңа түрі – жекеменшіктеңдіру чектерін
(купондарын) өмірге келтірді. Бұл ... ... ... бір түрі,
олар, өз иесіне мемлекеттің ... ... ... ... бөлігін қайтарымсыз пайдалануына құқық береді.
Ірі және орта кәсіпорындарды жекеменшіктендіру оларды ... ... ... ... ... ... ... иесі -
акционерлер, олардың меншік құқы акция берумен куәландырылады.
Бағалы ... ... ... ... негізгі құрамдас бөлігіне
жатқызылады. Бағалы қағаз нарығын дамыту елдің басыңқы бағыттарының бірі
ретінде ... ... ... осы нарыққа деген ғалымдардың, экономистердің
аса көңіл аударуына септігін тигізді.
Қаржы нарығының жаһандануы және әлемде бәсекелестік ... ... ... ... ... ... береді.
1.2. Бағалы қағаздар және бағалы қағаздар нарығының түсінігі
«Бағалы қағаздар» - иелеріне мүліктік құқықтар мен белгілі бір ... ... ... ... ... ... тауарлық құжаттар.
«Бағалы қағаз нарығы» туралы қолданыстағы заңға сəйкес бағалы қағаз –
мүліктік құқықты куəландыратын ... бір ... ... ... ... ... ... қағаздарға акция, облигация, мемлекеттік ... ... ... Бұл ... ... ... “бағалы
қағаздар” деп аталған. Бірақ “бағалы” деген сөзден гөрі ... ... ... неге ... бүгінгі құнды қағаздар оның иесіне тек
пайда, табыс әкеледі.
“Бағалы” деген сөздің өзі мейлі қай ... - ... ... ... та, ... ... біз ... жүрген акция, облигациялардың
анықтамасын аша түседі.
Құнды қағаздың үш ... ... ... бар, ... оны ... ала
отырып:
- біріншіден, акция иемденушісі;
- екіншіден, оны шығарушы кәсіпорынның белгілі бір бөлігіне ие боламыз;
- үшіншіден, акцияның екі бағасының - ... және ... ... арқылы пайда көреміз. Бұл соңғы қасиеттерін таратып айтар
болсақ, біз бастапқыда акцияны номиналды ... ... ... ... ... нарықтық өсіңкі бағамен сата аламыз, сөйтіп біз де, ... ... да ... ... ... екі түрі бар: ... түріндегі құнды қағаз және
корпоративтік бағалы ... Егер ... ... ... ... ... ... бағалы қағаз дейді, мемлекеттік бағалы қағаз - қатерсіз
(риск) бағалы ... ... ... ... ... ... сатып алсақ пайда табыз, бірақ одан
пайда аз көреміз. Әйтсе де, біздің қаржымызға ешқандай қатер ... ... ... жоғалтпаймыз, керісінше шамалы пайда үлесін аламыз.
Корпоративтік бағалы қағазда қатер бар, әйтсе де оның ... ... ... ... жағы да, ... жағы да бар ... ... экономика
кезінде бағалы қағазды таңдай білу керек. Таңдау - үлкен жұмыс.
Бағалы қағаздар нарығының пайда болуының ... ... ... ... ... көп ақша ... ... түрде ерікті негізде таратылады және ішкі
мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ұсынушыға арналған‚ пайыздық‚ ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Олар болашақта нақты тауар өндіру (қызметтер көрсету‚ жұмыстарды
орындау) кепілдігімен пайызсыз ... ... ... де ... облигация кәсіпорындар мен халықтың арасында таратылады‚ олардың
иесі осы ... ... ... ... ... ... ... басым құқық алады.
Облигациядан табыс қатаң тіркелген пайыз түрінде немесе ... ... ... жолымен де‚ оларды ойнатып‚ ұтыс төлеу жолымен де,
өзгермелі (құбылмалы) мөлшерлеме бойынша ... ... де ... ... ... ... ... қазіргі кездегі бағалы қағаздың
айырмашылығына келетін болсақ, ... ... “25 ... ... ... болды. Осы облигацияларды, егер ақша ... ... ... ... барып ауыстырып алуға болатын, бірақ ешқандай
пайдасыз. Одақ кезіндегі осы облигациялар кейде ұтыс ... ол ... ... не ... бірі ие ... Яғни, бұл облигациялар көпшілікке
ешқандай табыс, пайда әкелмейтін.
Ал, егер біз қазір жақсы дамыған ... ... ... ... сол ... ... ... пайда көреміз.
Бұған жеке капиталдың шамасы келмейді. Сондықтан бірнеше жеке ... ... ... ... Ал, осы акционерлік кәсіпорындар
ғылыми-техникалық прогресті одан әрі дамыта алады.
Екіншіден, әр уақытта үнемдеудің арқасында адамдарда басы ... ... ақша ... Сондай жағдайда олар: мына кішкентай ... ... екен деп ... Олар осы ... ... бағалы қағаз
рыногына салады. Бағалы қағаз сатып ала отырып, оны иеленуші өз жағдайын да
көтереді, ... де ... ... ... ... халық соны түсінсе,
артық ақшасына басы артық зат ала бергеннен гөрі шамалы мөлшерде болса ... ... алар еді. Бұл оның өз ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағазды қарапайым халық ала
алмайды. Оны тек банктер алып ... ... ... мәнін ашуда құжаттың бағалы қағаздар
мәртебесіне ие болуы үшін қосымша сапаларын анықтау қажет.
Біріншіден, ... ... өз ... ... ... нысанында
мүліктік құқты (корпорация акцияларын, вексельдер және т.б.) немесе құжат
иесі мен оны шығарушы тұлға ... ... ... ... ... ... қағаз қорларды инвестициялау туралы куәландыратын
рөлі мен экономикалық ... ... үшін өте ... Бұл жерде олар
инвестицияның жоғары нысаны ретінде басты рөльде ойнайды.
Үшіншіден, бағалы қағаздар - бұл ... ... ... ... ... ... ... өтімділік, айналымдылық, нарықтық
сипат, стандарттылық, сериялық сияқты сапалық ... ... ... атамай өтуге болмайды.
Өтімділіктің астарында бағалы қағаздардың ... ... ... ... мүмкіндігі жатыр. Ол үшін бағалы ... ... ... ... ... қағаздардың айналымдылық қасиеті сатып ату-
сату негізінде (акция, облигация және т.б.) немесе басқа тауарлар нарығымен
(чектер, вексельдер, ... ... ... байланыстырып, төлем
құралы ретінде іске асырылады.
Бағалы қағаздар ... ... ... яғни ... ... ... ... жұмыс істеу ережелері бар нарығы болуы керек. Алайда бағалы қағаздар
нарығында сатылатын ... ... ... болып табылады. Себебі бағалы
қағаздар - бұл тек меншік ... ... ... ... ... ... ... алуға құқығы жоқ құжат. ... ... ... ... осы ... ... қағаздар нарығы басқа нарықтар сияқты күрделі ... ... ... ... мен ... жоғары деңгеймен
ұсынады. Онда бағалы қағаздар баға ... ... ... ... алу-сату
заты ретінде пайдаланылады, бұл жай тауарлардан ерекшеленеді.
Бағалы қағаздардың ... түсу ... мен ... ... нарығы алғашқы және екінші болып бөлінеді. Алғашқы нарықта жаңадан
шығарылған бағалы қағаздарды олардың алғашқы ... ... ... ... ... ... яғни ... иемденушілерінің ауысуы.
Бағалы қағаздардың атаулы, эмиссиялық және нарықтық ... ... баға ... пайыздарды есептеу базасы ретінде нақты
есептік мәні бар және одан ... есеп ... ... баға – ... ... ... орналастыру кезіндегі сатылу
бағасы. Ол табыстық және орналастыру кезіндегі сатылу бағасы. Ол ... ... ... ... ... Нарықтық баға – ... ... ... ... бағасы. Оның көлеміне сұраныс пен
ұсыныстың арақатынасы әсер етеді.
Сонымен, бағалы қағаздар шаруашылық ... ... әр ... ... Сонымен бірге олар өздеріне тиісті жалпы бір белгілері
онда көрсетілген мүліктік құқты ... үшін ... ... ... ... ... мақсаты табыстылық, өтімділік
және қаржыландыру кезінде қажеттіліктерді қанағаттандыру болып табылады.
«Қазақстан ... ... ... нарығы туралы» Заңында
туынды бағалы қағаздар – ... ... ... ... ... ... ... айтылған. Туынды бағалы қағаздар – бұл әр түрлі базистік активтермен
бейнеленген, мүліктік жағдайға негізделген ... ... ... ... ... фьючерстер, опциондар, форварттар, варанттар, своптар,
диспозитариилік куәліктер және тағы басқалар ... ... ... ... капиталының белгілі бір бөлігіне ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды пайдалана ... ... ... ... табысты алуға құқықты тіркейді.
Олардан пайданы ... ... ... әр ... нарықта бір
активті бір уақытта сатып алу-сатудан алады.
Бағалы қағаздардың қайталама нарығы толық қызмет атқаратын болса, онда
бастапқы нарық та ... ... ... ... ... ... немесе
бағалы қағаздарды кез ... ... ... өткізу мүмкіншілігі
инвесторлардың оларға деген сенімін арттырады. Ал, бұл қоғам ... ... ... ... өз ... ... Қайта сату
нарығында бағалы қағаздардың биржалық айналымы және биржадан тыс айналымы
бөлініп қалыптасады.
«Биржалық айналым» ұғымы бағалы қағаздарды ... ... ... Бағалы қағаздардың биржадан тыс тікелей келіміс түрінде ... алу ... ... ... ... тыс айналымы» деп анықталады.
Биржаға кез-келген компания еркін ... ... ... Ол ... тіркелу қажет болады. Биржада тіркелу үшін фирма оның ... ... ... ... ... беделін сақтау және нығайту мақсатында акцияларын өтімді
етуге, ал өздері белгілі де ірі компаниялармен ... ... ... ұмтылады. Егер фирма биржада тіркелген ... онда бұл ... ... бағамдама алғанын немесе акциясы ... ... ... білдіреді. Фирманың биржада тіркелуі осы фирманың қалыптасқан
нарықта өз орнын алуын білдіреді.
Әрбір ... ... ... ... ... ... талап-тәртібін
белгілейді. Сондықтан, кейбір компаниялардың қағазы бір биржада бір түрлі
тіркеліп бағамдалса, ... бір ... ... ... ... тыс ... ... дәрежелі фирмалардың қағаздары түседі.
Кейбір фирмалардың қағаздары биржада да, биржадан тыс ... да ... тыс ... телефон, телекс, компьютер негізінде мыңдаған
инвестициялық фирмаларды біртұтас жүйесге біріктіреді. Биржалық нарық ... ... ... ... ... тыс ... кез келген компания
кіре алады. Ол үшін тек ... ... ... табылса болғаны.
1.3. Бағалы қағаздардың түрлері және олардың жіктелуі
Құнды қағаздардың түрі түсінігінде ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар жіктелуін және бағалы қағаздар
түрлерінің жіктелуін айыра білу ... ... ... – бұл ... ... ... ... бойынша бөлінуі.
Бағалы қағаздар түрлерінің жіктелуі – бұл бір ... ... ... ... ... басқа да түрлерге бөлу. Өз
кезегінде түрлерді одан әрі бөлуге болады. Әрбір ... ... ... жіктеудің құрамына кіреді. Мысалы, акция – бағалы қағаздардың бір
түрі. Қарапайым акция бір дауысты ... көп ... ... ... ... мүмкін.
Іс жүзінде акция, облигация және ... ... ... ... ... ... көздейтін заңды тұлғалар эмитент деп
аталады және ... ... олар ... ... ... (сатып
алушылардың) алдында белгілі бір жағдайда борышты (міндетті) ... кім ... ... бағалы қағаздар төмендегідей үш
түрге бөлінеді:
– мемлекеттік;
– муниципалды;
– корпоративтік.
Мемлекеттік бағалы ...... ... бұл түрі Қазақсатан
Республикасының заң актілеріне мемлекеттік сыртқы және ішкі қарыздарын
қайтару мақсатында ... ... ... ... қағаздардың бұл түрі
Қазақстан Республикасының Ұлттық банк мемлекетімен эмитенттелінетін бағалы
қағаз болып табылады. Үкімет өз ... ... ... бұл ... отырып, Республикалық бюджеттің тапшылығын қарастыру мен инфляцияны
болдырмау жағын қарастырады. ... ... ... банк ... айналымдағы
ақша қаражаттарының қозғалысын реттеуді ... ... ... ... ... ... Ұлттық жинақ облигациялары;
– Мемлекеттік қысқа мерзімді қазынашылық міндеттеме ... ... орта ... ... ... ... ... қағаздар – бұл бағалы қағаздардың мұндай түрі
жергілікті бюджеттен эмиссиланатын жергілікті атқарушы ... ... ... ... бұл түрін шығарудағы басты мақсат ... яғни ... салу ... бала бақшалар мен мектептер, ... ... ... жақсарту және тағы басқадай аймақтың ... шешу ... ... бағалы қағаздар – кәсіпорындар мен ұйымдардыдың заң
күшіне сүйене отырып, өзінің ... ... ... немесе
шаруашылық қызыметін жүзеге асыру үшін шығарылатын бағалы ... ... ... деп ... Бағалы қағаздардың бұл түрін көп
жағдайларда акционерлік қоғамдар шығарып және олар эмитент ... ... ... ... ... ... ... болып екіге бөлінеді:
• нарықтық бағалы қағаздар;
• нарықтық емес бағалы қағаздар.
Нарықтық бағалы қағаздар – мұндай ... ... ... ... немесе сатып отырылды.
Нарықтық емес бағалы қағаздар – бұл аталған бағалы қағаздар
қолдан–қолға еркін жүре бермейді, яғни олар екінші ... ... ... және рөліне байланысты бағалы қағаздар мынадай үш
топқа бөлінеді:
• негізгі (акция, облигация);
• көмекші ... ... ... ... туынды (варранттар, опциондар, фьючерстер, бондар тағы да
басқалар)
Акция дегеніміз кәсіпорындар мен ұйымдардың қандайда бір ... ... үшін ... салғандығын куәландыратын және иесіне
акционерлік ... ... бір ... ... ... ... алуға құқылы беретін бағалы қағаз болып табылады. Акциялар айналым
мерзімі белгіленбей-ақ ... ... ... мен ... ... ... ... акциялар мынадай түрлерге бөлінеді:
• жәй акциялар;
• артықшылығы бар акциялар.
Жәй акциялар – акционерлік қоғамды ... ... ... Бір ... ... ... жиналысында осы кәсіпорынға қатысты мәселелерді
шешу ... бір ... ие бола ... Жәй ... үшін ... ... қоғамның таза пайдасынан (толықтырғанан) кейін және артықшылығы
бар акциялар бойынша ... ... ... ... бар ...... қатысу құқығын бермей, әйтсе
де олар иесіне тұрақты белгіленген мөлшерде дивиденттер алу құқығын ... ... ... бір ... ... ... ... Сонымен қатар
артықшылығы бар акциялар ұйымның таза табысын акционерлер арасында бөлу
кезінде немесе қоғамның жойылуы кезінде жәй акциялар мен салыстырғанда
артықшылықққа ие ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|1 |2 ... ... ... |
| ... |
| ... ... |
| ... ... ету ... ... ... – бұл бекітілген қызмет ету|
| ... бар ... ... |
| ...... ... жоқ |
| ... қағаздар ... ету ... ... |қағаздық (құжаттық) |
| ... емес ... ... – бұл |
| ... ... ... түрінде|
| ... ... ... ... ... ... |отандық |
| ... ... типі ... ... ... – |
| |бұл ... ... ... ... |
| ... ... қағаздар (акциялар,|
| ... |
| ... емес ... қағаздар –|
| |бұл ... ... ... ... |
| ... есеп айырысуға  қызмет |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... – иемденушілердің аты |
| ... және ... ... |
| |бір ... ... ... |
| ... беру ... ... |
| ... ... қағаздар |
| ... ... ...... |аты ... және ... ... |
| ... ... ... |
| ... – бұл беру ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... |
| ... жазбасы – индоссамент ... ... ... ... – бұл ірі ... |
| ... ... ... және ... ... ішіндегі бағалы қағаздар |
| ... ... ... ... |
| ... емес – бір ... немесе|
| ... ... ... бағалы|
| ... ... ... ... ...... органмен |
| ... ... ... |
| ... емес – ... |
| ... мен ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... емес бағалы қағаздар |
| ... ... және ... |
| ... ... қағаздарды оның |
| ... ... ... ... |
| ... ... қағаздар |
|Тәуекел деңгейі ... – бұл ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... міндеттемелер |
| |(1-3 ай) ... ... ... |
| ... ... қағаздар, тәуекел |
| ... ... |
| |- ... ... ... |
| |б.қ.) |
| |- орта ... ... |
| ... |
| |- ... ... ... ... ... ... табыс әкелетін |
| ... ... ... ... ... ... ... |қарыздық – бұл тіркелген проценттік |
| ... бар және ... ... |
| |бір ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ...... активтерге меншік |
| ... ... ... ... ... міндеттемелері ... |
| ... |
| ... ... ... ... территориялары бойынша ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... |
| |– ... ... (1 ... ... |
| |– орта ... (1 жылдан 10 жылға |
| ... |
| |– ұзақ ... (10 ... ... |
|Базистік активі бойынша |негізгі |
| ... ... ... тәсілдері бойынша |ұдайы (жүйелі) төлеммен |
| |бір ... ... |
| ... % ... |
| ... % ... ... ... номинал ... ... ... ... |
| ... валютаның номинал құнымен |
| |қос ... ... |
| ... ... ... дегеніміз оның иесінің ақша салғандығын куәландыратын және
оған ... ... ... осы ... ... ... (номиналды) құнына
белгіленген пайызды (процентті) төлей отырып, өтеу ... ... ... ... ... ... ... кісіпорын үшін
инвестицияның маңызды көзі болып табылады.
Облигация мынадай негізгі тұрпаттарға бөлінеді: Айырбасталымды
облигация – ... ... бір ... ... ... ... ... айырбастау құқығын береді.
Табыс облигациясы – фирмада (компанияда) табыс болғанда ғана ... ... ... ... ...... бір ... олар
айырбасталымды акциялар және бағалы қағаздардың басқа да тұрпаттары.
Опционды ...... ... ... ... ... түріне
айырбастау мүмкіндігі болады. Мұндай тұрпаттағы облигацияны‚ егер ... ... ... ... ... көп ... ... айырбастауға
болады.
Туынды бағалы қағаздар нарықта айналыста жүрген корпорациялық ... ... ... бағалы қағаздарды пайдалану белгілі бір қажетіліктерге: қаржы
және баға тәуекелдіктерін ... ... ... ... ... ... ... нарыққа шығуының мүмкіндігін алуға байланысты.
Әлемдік тәжірибеде опциондар орындалу мерзіміне байланысты екі
типке ... ... және ... ... – келісілген уәде бойынша алдағы күнде орындауға
жіберетін опцион.
Американдық опцион – ... ... ... ... де және ... кез – келген уақытта да орындауға жіберетін опцион.
Фьючерс – тұрақты табысты бағалы ... ... ... ... ... ... айтады. Еркін нарықта нақты сатушылар мен
сатып алушылар арасында контрактілер жасауға ешкім тиым салмаса да,
фьючерстік мәмлелер негізінен биржада ... ... – қор ... ... ... бір ... ... шарты бойынша акцияларды немесе ақша сомасын төленген
тауар ... ... ... ... ... шартта көрсетілген баға
бойынша беріледі.
Форворттық келісім – валюталық немесе басқа да ... ... ... ... ... екі ... ... соң есеп айырысу.
Спот келісім – тауар қолма – қол ақшаға сатылатын және ... ... ...... ... ... ... валютамен сауда келісімін жасау. Бұл негізгі екі топқа бөлінеді:
кассалық келісім – ... ақша ... ... ... ... немесе тауарлар келісім жасалғаннан кейін бірден ... ... ... бір ... кейін беріледі.
Бағалы қағаздар сонымен қатар мерзімді және мерзімсіз болып бөлінеді.
Мерзімді – оларды шығару ... ... ... ... Әдетте мерзімді бағалы қағаздар үш түрге бөлінеді:
- қысқа мерзімді, айналымда бір жылға ... ... ұзақ ... ... бір жылдан жоғары мерзімде жүреді.
Мерзімсіз – айналым ... ... ... ... яғни ... ... ... және бағалы қағаздар шығару кезінде өтеу мерзімі
көрсетілмейді.
Бағалы қағаздардың пайда ... ... ... – қағаз, яғни
бағалы қағаз құжат түрінде қолданыдалы. Бағалы ... ... ... ... көп түрінің ең алдымен эмиссиялық нысанын ... ... ... ... (капиталдық) – капитал салымы үшін ... ... ... ... (акциялар, облигациялар, фьючерлік ... ... емес – ... немесе басқа нарықта ... ... ... көрсететін бағалы қағаздар (вексельдер, ... ... 1 ... ... бойынша жиынтық номиналды құны
5 709 953 млн. Теңгені құрайтын қолданыстағы ... ... 353 ... ... ... ... ... бар 144
шығарылымы–бірінші ... ... ... ... жоқ, ... ... ... рейтингілік бағасы жоқ және ... ... KASE ... ... енгізілген.
Бұл облигациялар, бактік сертификаттар, вексельдер және т.б. Иеленуші
бағалы қағаздар активтерге сәйкес меншік ... ... Бұл ... ... және ... Қаржы Министрлігі МБҚ (Мемлекеттік Бағалы Қағаздардың) келесі түрлерін
шығарады:
• Қазақстан Республикасының қолданыстағы ... ... ... (ЕАВ) ... ... ... ... Мемлекеттік Бағалы Қағаздары (Қазақстан Республикасының
еуробондары). Әлемдік қор нарықтарында және АҚШ ... ... ... орналастырған еуробондардың үш траншы бар.     
• МЕККАМ – мемлекеттік қысқа мерзімді ... 3, 6, 9, 12 ... ... ... жеңілдікпен сатылады, бірақ толық
номиналды құнымен өтеледі. Қағаздың номиналы 100 теңгеге тең.
• МЕОКАМ – орта мерзімді ... ... 24 - 60 айға ... ... құны ... ... және әр жарты жыл сайын олар
бойынша белгіленген пайыздар төленеді. Номиналды құны 1000 ... ... ... – мемлекеттік индекстелген қазынашылық міндеттемелер, 18 - 84 айға
мерзімді шығарылады, номиналды құны бойынша сатылады және әр жарты жыл
сайын олар ... ... ... ... Номиналды құны 1000
теңгеге тең.
• МЕАКАМ – он жылдық айналым мерзімімен арнайы мемлекеттік қазынашылық
міндеттемелер, номиналды құны ... ... және әр ... жыл ... ... белгіленген пайыздар төленеді. Номиналды құны 1000 теңгеге
тең.
Бұрын бағалы қағаздар тек қана көрнекті қағаз ... ... ... ... ... баспа түрінде басылған.
Соңғы уақытга бағалы қағаздардың айналымы ... ... ... көбісі есеп кітабында жазу түріңде, сондай-ақ ақпараттың
әр түрлі сақтаушыларында (оның ішінде дискеталарда) жасала бастады, яғни
табиғи көрнекті емес ... ... ... Сондықтан, бағалы қағаздар
нарығында бағалы қағаздармен қатар олардың ... ... ... айналымда болады, жойылады. Бағалы кағаздың иесіне ... ... ... куәландыратын құжат - бағалы қағаздың сертификаты
беріледі.
II. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНЫҢ ЭКОНОМИКАНЫ ДАМЫТУДАҒЫ РӨЛІ
2.1. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... қамтылған жүйелі де мақсаты және белсенді қаржы
саясатын ұстанып отыр.
Мүлікті ... ... алып ... байланысты мемлекеттік
кәсіпорындар акционерлік қоғамдарға айналдырылып қайта құрылды.
Орташа кәсіпорындар қорының 30% ... ... ... ... жеке ... үлестіріледі. Ірі кәсіпорындардың 50%
акциялар пакеті мемлекет иелігінде ... ... жеке ... ... ... 5% ... акциялары
инвестициялық қорлар арқылы Қазақстанның барлық тұрғындарына үлестірілген
жекешелендіру купондарына айырбасталады.
Бұл іс-шаралар ... ... ... қалыптастырудағы Қазақстанның
бірінші қадамы.
Жекешелендіру мен акционерлердің нарық жүйесіне көшудің ең ... ... ... қызмет атқару механизімін қалыптастыра
алады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... сыртқы әлем нарығына шығып, орын алуына тіркеліп отыр. Қазақстан
экономикасының өндірістік құрылымы тарихи түрде ... ... ... бағытталып қалыптасқан.
Қазақстан өндірілетін өнімдердің 80-90% экспортқа арналған, ... ... ... ... 80-90% шетелдерден желінеді. Соңғы 2-3
жылда әлемдегі қаржы валюта дағдарысына байланысты Қазақстан Үкіметі қысқа
және орта ... ... ... ... жасап ішкі өндіріс пен
Ұлттық нарық жүйесін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... қалыптасқан құрылымын қайта құру,
жетілдіру үшін ауқымды инвестициялар қажет ... ... ... ... жыл ... 3 миллиард доллар инвестиция қажет екен.
Сонымен, Қазақстанда бағалы қағаздар нарығын ... ... ... қолдау, ішкі және сыртқы инвестициялардың өндіріске
тарту экономика салаларын әлсіз де ... ... ... ... ... ... ... дағдарыстан шығару және басқа да
экономикалық ұйымдастыру құқықтың іс-шаралар ... ... ... ... оның құрамында бағалы қағаздар нарығының
негізгі секторлары ретінде мыналарды айтуға ... ... ішкі және ... ... ... ... ... шығарылып келеді.
2. Ірі коммерциялық бөлшектердің акциялары және басқа да қаржы
қағаздары ... ... ... ... ... ... және ішкі
ұлттық нарық жүйесінде орналастырыла бастады.
3. Мұнай-газ, энергетика, қара және ... ... ... акциялар Қазақстанның және Орталық Азия
қор биржаларында тіркеліп, бағаланып келеді.
4. “Қазақтелеком”, “КЕГОМ”, “Kazakhoil” ... ... ... акцияларына сұраным жоғары қалыптасқан.
Елімізде Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар жөніндегі ұлттық
комиссиясы құрылған 1995 ... ... ... ... қоғамдардың акцияларын шығару мен өтеудің тәртібі туралы ерекше
әзірлеп бекітілді” бағалы қағаздар эмиссиясы есепке алынып қор биржаларында
тіркелетін болды.
Республикада ... ... ... ... ... құрылды. Бағалы қағаздар нарығын ... ... ... қаулылары басқа да көптеген құжаттар пакеті
қабылданды, қолданылып келген заң актілеріне ... мен ... ... ... ... ... ... қарсы инвестициялық
құрылымдарын келісімге келіп, өзінің орта мерзімдік облигацияларын Еуропада
орналастырды.
Соңғы 1-2 жылда экспорттан ... ... ... ... ... ... ... болды. Қазақстан теріс сауда балансын жабудың бір ... бар ... ... сату ... ... ... сату мемлекет
меншігіндегі корпорациялардың акцияларын әлем нарығына орналастыру ... ... ... ... ... ... үшін ұлттық
өндіріс пен ішкі ұлттық нарық жүйесін қалыптастырып тереңдету керек.
Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... тұрғандардың қолындағы сақталған қаржы ресурстарын жұмылдырып,
экономиканың реалды секторына жұмсауды қажет ... ... ... ең ірі ... банктер келісімге келіп банкаралық
сақтандыру қаржысы қорын құру ... іске ... Банк ... ... ... олардың тұрақты түрде өсімін қамтамассыз
ету мақсатында, Қазақстанда тұрақты жұмыс істеп ... ... ... алу құқығын алуға ниет білдіріп, қажетті ... ... ... күш ... ... ... ... қорларын банк және бағалы қағаздар
арқылы тұжырымдап, өндіріске тарту оның ... ... ... ... күні ең ... саяси бағыт ретінде танылып отыр.
Егер ішкі өндіріс көтерілсе, ішкі ұлттық ... ... мен ... ... ... ал бұл болса Қазақстанда ішкі
ұлттық ... ... ... жол ... ... ... бағалы
қағаздар нарығы да тиімді қызмет атқаратын болады.
Бағалы қағаздар нарығын ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты.
1996 жылдың мамыр айында 1996-1998 жылдар аралығындағы бағалы қағаздар
нарығын дамыту Бағдарламасы бекітілді. Бағдарламаның осы ... ... ... ... ... қызмет етуі үшін инфраструктура жасау
болып табылады.
1997 жылдың 1 маусымында 3758 акционерлік қоғам акциялар шығарылымын
тіркеуден ... ... ... ... ... ... айналған бұрынғы
мемлекеттік кәсіпорындар.
Корпаративті бағалы қағаздар нарығында талдау жасағанда қайтара
шығарылым кәсіпорынның қор ... ... ... ... ... бар
екендігін білдіретін елеулі фактор ретінде аталады. Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... жабық
орналастырады.
ҚР корпоративтік облигацияларының қолданыстағы шығарылымдарының
жиынтық көлеміндегі 73,2%-ы кәсіби емес ... ... ... ... ұстаушылардың ҚР аумағында
шығарылған облигациялардың жалпы көлеміндегі үлес салмағы 11,8% болды.
Қайтара ... ... ... ... 1 ... 25
миллиард теңге болды. Бұл барлық шығарылымының 20%, қайтара шығарылымның аз
ғана мөлшерін еске ала келе, ... әлі ... ... ... ... ... шығаралымын тек жекешелендіру қорытындысын
нығайтуға қызмет ететіндігін ... ... ... өзінде қайтара
шығаралымдар санының ар тенденциясы байқалады.
1997 жылдың алғашқы 5 ... ... 157 ... шығарылым тіркелді.
Акциялардың қосымша шығарылымын қарай ... ... ... мен ... кәсіпорындардың акциялардың өсе түскендігін
оң нәтиже деп ... ... 1996 ... 90,9% ... 1997 ... 5 айы
ішіндегі көрсеткіші 94,9%.
1997 жылдың ... ... ... ... мен нормативтер,
құжаттар қабылданды. Олардың қатарында ... ... ... туралы
заң”, “бағалы қағаздарды тіркеу туралы заң”, “инвестициялар ... ... т.б. ... қағаздар нарығындағы кәсіпқой қызметке қойылар заң талаптардың
күшеюі қалыптасушылар санын азайтты. Алайда, олар болса ... ... ... арттыруда үлкен роль атқармақ.
Техникалық инфраструктураны дамыту жобасын жүзеге ... ... ... ... ... ... жасалып болып қалды, ... ... ... ... ... жүргізілген болатын.
Осы жылғы мамырда орталық депозиттарияны құрған ... ... ... ... құжаттар жарлық қор мөлшері бекітілді. ... ... ... ... ... қор ... 5800000 теңге 29 құрылтайшы 200000 мың теңгелік ... ... 29 ... ... ... нарығының бүгінгі ахуалы төңірігіндегі әңгімені
қорытындылай келе корпоративті қағаздар ... ... ... қағаздар нарығы қай тарапта болмасын жүзеге ... ... атап ... шетелдік инвесторлар да мемлекеттік бағалы қағаздарға сенім
арта түсуде. Бұл біздің қаржы жүйеміздің тұрақтану теңденциясына оң ықпалын
тигізе ... ... ... ... ... ... ретіндегі
бағалы қағаздар нарығы
      ... ... ... мен ... ... негізі болып табылады.
Оның даму деңгейі кәсіпкерліліктің мәдениеті мен экономикасының ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Бұл нарық еркін ақша қатынастарынан және оған қажеттілігі бар
капитал қозғалысына ... ... ... ... сапалық
дамуының позитивті қағидалары қарастырылуда. Қаржылық ұйымдардың активі мен
капиталы жоғарғы қарқында ... және олар ... ... ... ... ... қағаздар нарығы субъектілерінің қатынастары экономикалық-
құқықтық механизмге негізделеді. Бұл бағалы қағаздардың ... ... оның ... ... ... бағалы қағаздардың маңызы онымен
шектеліп қоймайды.
Бағалы қағаздар кез-келген мемлекеттің төлем айналымында ... ... ... олар ... мемлекеттің инвестициялық қызметін жүзеге
асырылады. Дәлірек айтқанда, бұл ... ... ... ... ... тиімді саласына жіберіледі, яғни оларды нарық жүйесіндегі ең өміршең
субъектілер ғана ала алады.
Өзінің ұйымдық және құрылымдық ... орай ... ... ... ... ... және оларды реттейтін ... ... ... қаржы жүйесінің тұтас бір бөлігін құрайды.
Мұндай жүйе біздің ... ... ... қалпына келтіру
қажеттілігі туындаған кезде, яғни 90-шы ... ... ... бастады.
90-шы жылдардың экономикалық тәжірибесі дәлелденгендей шаруашылықты
жетелдірудің нарықтық әдістерін қалпына келтірудің және оны одан ... ең ... ... - ... ... ... талассыз ақиқат. Бағалы
қағаздар ақша түріндегі ... да ... ... ... тек ... арқылы ғана мемлекеттің меншікті акционерлік қоғамдардың, яғни
жеке ... ... - ... ... ... ... Бағалы қағаздар
нарығында өзіне тән қаржы институттары ... ... ... ... ... көздері шоғырланып және ... бөлу ... ... ... ... ... ... қысқаруы кезінде мемлекеттік жалпы
ұлттық өнімдегі өндіріс инвестициялық үлесін арттыру бағалы ... ... ... ... іске асуы ... ... кезде егемен жас мемлекеттер бюджет тапшылығын толтыру
мақсатында ... ... әдіс - ақша ... шығарумен шұғылданбай,
оның орнына мемлекеттік бағалы ... бірі – ... ... ... (ГКО) ... айналысуда. Жергілікті басқару
органдары да дол осы жолды пайдалануда.
Бағалы қағаздар нарығы экономиканың кез келген саласының өз ... ... ... жол ... ... ... шығарып осы қорды үнемі, яғни
кәсіпорын жабылғанша ... ... ал ... шығару несиені
банктен алудан тиімділеу жағдай жасайды. Бұл ... ... ... өрістетуге мүмкіндік береді.
Қаржы нарығына мемлекеттік үстемдікті жойған кезде, ол әкімшілік емес,
тек экономикалық ... ... ... жасайды. Егер каржы нарығы жеке
меншікке негізделсе, әрине оның әкімшілік тәсілмен ... етуі ... ... ... меншіктен акционерлік меншікке өткенде бүкіл табыстың
салық төлегеннен кейін қалғаны өз меншігінде болады. ... ... ... ... ... төлейтін проценттік мөлшерін нарық
деңгейіне сай ... ғана ... есеп ... ... Сонымен,
шаруашылықты экономикалық әдістермен жүргізу - өндірістің өсуін қамтамасыз
етіп, қаржы қорларының ... ... ... он ... ... қағаздар нарығы басқа нарықтардан онда сатылатын өзінің айрықша
тауарымен өзгешеленеді. Ол ... ... - ... ... Олар ... ... ... қарыз міндеттемесі, яғни олар бойынша табыс алу
құқы және ... ... ... ... ... Бұдан бұрын айтқанымыздай,
бұл тауарды өз құны аз ... да өте ... ... ... ... ... қағаздардың көрсетілген құны (номиналы) өте төмен болғанымен,
мысалы, өндіріс көсіпорнына ... ... ... ... бір ... Егер ... ... сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса,
онда оның бағасы көрсетілген құннан ... ... ... ... ... мүмкін). Мұндай нарықтық бағаның ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Жалған капитал - нақты капиталдың қағаз ... яғни ... ... ... бір ... ... ... капиталдары).
Бағалы қағаздар ақша ... ... ... ... орнына жүретін «символы» болғандықтан оны ... деп те ... ... ... ... ... ... немесе құралы» болып та есептеледі. Себебі тек сол ... ... ... қол ... ... сол ... ... екіншісіне ауысуына болады. Сонымен бағалы қағаздар нарығы
капитал нарығының, яғни ақша және басқа ... ... ... ... ... нарығы - нарықтық экономикада күтпеген кездейсоқ
болатын процестердің ... Бұл - ... ... ... ... Капиталды инвестициялау деген оның капиталға мұқтаж
өндіріс салаларына ... ал ... ... ... сол ... ... Капиталдың мұндай айналыс механизмі мынадан түсінікті. Мысалы,
кейбір тауарларға немесе ... ... ... ... онда ... сәйкес
бағасы да өседі. Демек, оларды өндіруден пайда да өседі, сондықтан басқа
салалардың өніміне сұраныс азайып, олардың ... ... ... ... ... ... өсіп ... салаларға құйылады. Бағалы
қағаздар осы механизмнің ... ... ... ... Олар уақытша бос
капиталды сату-сатып алу арқылы тиімді өндіріске бағытталып отырады.
Нарықтық экономиканын тәжірибесінде капитал, ең алдымен ... ... ... өндіріске орналасады. Нәтижесінде қоғамдық өндірістің ең
үйлесімді құрылымы пайда болып, ... ... ... ... ... қоғамдық сұранысқа сай болады. Бұл - өркендеген нарықтық
экономиканың басты жетістігі. ... ... ... ... ... ...... экономика 70-жыл (1921-1991)
бойы қоғамнын зарарсыз ... ... ете ... Ал, ... ... - ... ... шарықтап өркендеуіне
жеткізетіні ақиқат шындық.
Кәсіпорынның қосымша ... ... ... ... ... ...... қорды құру және ескі қорларды
жаңарту айналыс құралдарын ... Бұл ... ... ... ... Сонымен қатар коньюктураның өзгеруі
белгілі бір уақыт арасында болып ... ... ... қажетті
қаражатты белгілі бір уақытта, яғни нарық коньюктурасынын ... ... ... жөн. ... ... әзір ... жағдай
қалыптасқан жоқ. Себебі, банктік несие әрі ... әрі ... ал ... ... ... қалыптасу кезінде.
Елде бағалы қағаздар нарығы қалыптасуы үшін оның құрамдас бөліктері
болуы қажет. Олар: 1. ... пен ... 2. ... мен ... ... инфрақұрылым, яғни коммерциялық банктер ... ... ... және с.с; 4. ... ... және
өзін-өзі реттейтін жүйелер.
Нарықтын осы құрамдас бөліктері қазіргі уақытта құрылып ... ... ... ... жүйені реформалауды тереңдету жолында
қабылданған ... ... ... жекеменшіктендіру Ұлттық
бағдарламасы бағалы қағаздар нарығының ... ... ... құрылуын тездетуге шешуші рол атқарды. Дегенмен, экомомиканың
дағдарысы жағдайында толыққанды бағалы қағаздар нарығы болуы ... ... ... ... даму ... көп ... халықтың әл-ауқатына
байланысты. Себебі бағалы қағаздарға сұраныс халықтың тұрмысын айқындайды.
Сондықтан халықтың табысының өсуі - ... ... ... нарығы
дамуынын басты шарты.
Экономиканың қазіргі қарышты дамып келе ... ... ... ... ... буырқанды өзгерістер жүріп жатқан тұста біз бағалы
қағаздар ... да көп ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған нарығына жеке тұлғалардың
қатысуы да жылдан жылға ... келе ... ... білдіруге болады.
Қазіргі күні қаржы орталықтарында бағалы қағаздар нарығының барлық
қатысушылары үшін арнайы ... ... ... ... жеке
тұлғалар сату немесе сатып алу ... ... ... ... ... екі түрінен босатылады.
Біздің ойымызша, мұндай жеңілдіктің қарапайым халық үшін де, мемлекет
үшін де маңызы зор. ... ... ... ... жеңілдік арқылы
табыстың арта түсетіндігі болса, мемлекет үшін пайдасы бағалы қағаздардың
ұйымдасқан ... ... ... ие болатындығы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бағалы қағаздар нарығы экономиканың кез-келген саласының өз ... ... ... жол ... ... ... ... осы қорды үнемді,
яғни кәсіпорын жабылғанша пайдалануға болады, ал облигацияны шығару несиені
банктен алудан тиімділеу жағдай ... Бұл ... ... ... өрістетуге мүмкіндік береді. Бағалы қағаздар нарығы – нарықты
экономикада ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының қызметін толық
қамтамасыз ететін ... ... бола ... жоқ. Оның ... ... ... кездесетін барлық қатынастарды толығынан реттеп
жеткілікті нормативтік заң ... жоқ. ... ... нарығының
мемлекеттік реттеу ғылымға негізделіп, алдын-ала дайындалған ... ... деп ... де әлі ... Бағалы қағаздар нарығы дұрыс дамымаған. Бірақ
болашақта бағалы қағаздардың нарықтық қатынастарда үстемдік ... ... ... ... ... ... ... яғни жаңа
реформалар енгізу керек, екіншіден шетелдік инвестицияны қолдау ... ... ... тығыз қарым-қатынаста болып, олардан әр түрлі моделдерді
үйреніп, оны ... ... сай ... ... ... Сонда ғана біздің
бағалы қағаздардың ... алға ... ... ... дамуын келесі жолдармен шешуге 
болады: 
Бағалы қағаздар нарығының қатысушылар санын көбейту;
Бағалы қағаздарды иемденушілердің құқығын тұрақтандыру;
Қатысушылар үшін бағалы ... ... ... ақпаратын
енгізу, яғни бұл арқылы инвесторлар үшін тәуекелділікті төмендетіп, нарыққа
жаңа бастау алады;
Еркін ақша қатынастарының ... ... ... ... ... ... ... үшін сатушы мен сатып
алушыларға арналған нарықтың нақты құнын белгілеу, ... ... ... ... ... ... дамыту.
Сонымен қорытындылай келгенде бағалы қағаздар ... ... ... ... қамтамасыз етуі үшін:
1) бағалы қағаздар нарығының жіктелуін ұлғайту;
2)  бағалы қағаздар нарығында мемлекеттің атқаратын рөлін көбейту;
3) бағалы қағаздар нарығының қызмет ету ... ... ... ... ... ... тежейтін себептерді анықтау;
5) бағалы қағаздар нарығының тиімді дамуына әсер ететін мемлекеттік
әсер ету шараларын жүргізу.
“Неліктен ... ... ... ... ол ... ... тіпті
жылғадан да бас тартпайды” деп түсіндіреді Мэрианн заңы. Біздегі бағалы
кағаздар нарығының ... мен ... ... ... шартты түрде
алғанда, теңіздің осы кеңею зандылығына сәйкес келуі тиіс. Бұл нарықтан ... ... ... ... ... іске жаратуға ұмтылған
жеке адамдарға да орын табылған кезде ғана біз оны ... ... ... отыр деп айта ... ... ... ... қор
биржасы осындай жағдайға жетеді деген сенімдеміз.
 
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Зиядин С. Т. Қаржы нарығы: оқу құралы / С. Т. ... - ... ... ... ... Баян ... ... қағаздар нарығы: оқу құралы / Б.
Ж. Ермекбаева; ред. К. Сәбит. - Алматы : Қазақ университеті, 2009. - 156 ... ... Ұ. М. ... нарығы және делдалдары: оқулық / Искаков Ұ. М.,
Бохаев Д. Т., Рузиева Э. А. - Алматы : ... 2008. - 296 ... ... Б. ... ... ... және іс ... ісі: оқу құралы /
Көшенова Б. - Алматы : [б. ж.], 2007. - 374 б.
5. ... ... ... ... қағаздар рыногы туралы»
Қазақстан Республикасы желтоқсан №1424 ... ... ... - 2003. -
25 ... ... ... ... қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу:
қажеттілігі, алғышарттары және мәселелері// Қаржы-қаражат журналы, ... – Б. ... ... ... бағалы қағаздар нарығы және оның үлгілері //
АльПари экономикалық журналы, 2007, -№ 3-4. – Б.136-137
8. ... ақша ... және ... оқу ... - ... : Экономика, 2008.
- 462 б.
9. Құлпыбаев, Серік. Қаржы: оқулық / С. Құлпыбаев, С. Ж. ... В. ... - ... : ... 2010. - 522 ... ... А. Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығы және оның
үлгілері/ Тұсаева А. // Альпари. - 2007. - №1. - Б. 109.
11. Тусаева, Алия ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік реттеудің қаржылық негіздері:
экономика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған
диссертацияның ... / А. К. ... - ... 2009. - 26 б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚШ-тың бағалы қағаздар нарығы6 бет
Бaнктердің бaғaлы қaғaздaр нaрығы62 бет
Бағалы қағаздар және олардың айналыс мәселелері. Бағалы қағаздар нарығы17 бет
Бағалы қағаздар мен бағалы қағаздар нарығының пайда болуы24 бет
Бағалы қағаздар нарығы41 бет
Бағалы қағаздар нарығы - қаржы нарығының құрамдас бөлігі29 бет
Бағалы қағаздар нарығы жайлы24 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оны қалыптастырудың теориялық-методологиялық негіздері19 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның экономикада қалыптасуы32 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның құрылымы76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь