Үнді – будда мәдениеті туралы сипаттама

Жоспар:

І. Үнді . будда мәдениеті туралы сипаттама

ІІ. Брахманизмнің жүйелері

ІІІ. Үнді елінде будда дінінің қалыптасуы

IV. Буддизмнің ағымдары

V. Үнді . будда мәдениеті адамдарына арналған этикалық нормалар
Жер шарындағы қасиетті де, құдіретті мәдениеттердің бірі – Үнді мемлекетінде қалыптасып өркендеген үнді – будда мәдениеті. Үнді елінің ғасырлар бойы мәдени дәсүрлері оның талантты халқының діни сана-сезімінің қалыптасып, дамуымен тығыз байланысты болды.
Үнді жеріне келген арийлер өздерімен бірге б. з. б. 2000 жылы шыға бастаған көне мәдени мұралардың бірі – Ведаларды ала келіп, оны жергілікті халықтың арасына кеңінен тарата бастады. Ведалар дегеніміз – діни сарындағы дұғалардың, құрандардың, құрбандық шалу кезінде айтылатын суреттемелердің, табиғаттың поэтикалық бейнесінен хабардар ететін өлеңдердің жиынтығы. Үндінің атақты жазушысы Рабиндранат Тагор ведалық гимндерді «Халықтың қуаныш-шаттығы мен оның өмірге деген сүйіспеншілігі мен қоқынышының поэтикалық куәгері» деп өте жоғары бағалаған болатын. «Жаратушы әні» гимнінде бізді қоршаған дүние былай деп сипатталады: «Ең алғашқы кезеңде дүние хаос жағдайында болды. Бірақ, уақыт өткен сайын адамзат баласының тіршілік етуге деген құлшынысы байқалды, соның нәтижесінде жарық, одан кейін аспан мен су патшалығы пайда болды. Міне, дәл осы кезден бастап жер бетінде тіршілік қалыптасты, ал құдайлар дүние жаратылғаннан кейін барып пайда болды».
Шамамен, б. з. б. 800 жылында қалыптасқан упанишадтар үнді-арийлердің діни көзқарастарының дамуындағы басты қадам болып саналады. Өйткені, упанишадтар адамның ішкі жан дүниесі, оның өмірінің мән-мағынасы, адамды ақиқат пен шындыққа апарар жолдар мен олардың бұл өмірдегі маңызы, өмір мен мәңгілік ғұмыр жайындағы діни-философиялық толғауларға толы болып келеді. Ең бастысы – упанишадтарда Брахман мен Атман идеялары кеңінен көрініс тапқан. Брахман – абсолютті шындық, абсолютті руханилық, бұл дүниеде одан тысқары еш нәрсе де жоқ, олай болса бізді қоршаған ортаның мәні де осы Брахманда. Ол Атман болса осы жағдайларды ескере отырып – жеке тұлғаны мойындау. Упанишадтар діни философиялық ой-сананың дамуына түрткі болды, сөйтіп көп ұзамай-ақ оның алты мектебі қалыптасты.
Үнді-будда мәдениетіне тән қасиет дін мен философияның өзара тығыз байланыста болып, ұштаса білуінде. Бұл туралы Гегель былай деп жазды: «Үнді мәдениеті – жоғары дамыған сан-салалы құдіретті мәдениет, бірақ олардың философиясы дінмен сабақтас, өзара тығыз байланыста болып келеді. Философия ғылымы айналысатын мәселелерді діннен де көптеп кездестіруге болады. Сондықтан да болар, ведалар – діннің ғана негізі емес, сонымен қатар философияның да негізі болып саналады»
Бір-бірімен өзара тығыз байланыста, ірі табиғи бірлікте болуына қарамастан үнді философиясының алты классикалық мектебі де адамның әлемге дүниетанымдық қарым-қатынастарының сан саласын қамтып
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Мәдениеттану» Ғабитов, Мүтәліпов, Құлсариева, 2006 жыл Алматы қаласы;

2. «Ежелгі дүние өнері» Любимов;
        
        Жоспар:
І. Үнді – будда мәдениеті туралы сипаттама
ІІ. Брахманизмнің жүйелері
ІІІ. Үнді елінде будда дінінің ... ... ... Үнді – ... ... ... ... этикалық нормалар
Үнді – будда мәдениеті
Жер шарындағы қасиетті де, ... ... бірі – ... ... өркендеген үнді – будда мәдениеті. Үнді ... бойы ... ... оның ... ... діни ... ... тығыз байланысты болды.
Үнді жеріне келген арийлер өздерімен бірге б. з. б. 2000 жылы ... көне ... ... бірі – ... ала ... оны ... арасына кеңінен тарата бастады. Ведалар дегеніміз – діни сарындағы
дұғалардың, құрандардың, құрбандық шалу кезінде айтылатын ... ... ... ... ... өлеңдердің жиынтығы.
Үндінің атақты жазушысы ... ... ... ... ... мен оның ... деген сүйіспеншілігі мен ... ... деп өте ... бағалаған болатын. «Жаратушы әні»
гимнінде бізді қоршаған дүние былай деп сипатталады: «Ең алғашқы ... хаос ... ... ... ... ... ... адамзат баласының
тіршілік етуге деген құлшынысы ... ... ... ... ... ... мен су патшалығы пайда болды. Міне, дәл осы кезден ... ... ... ... ал құдайлар дүние жаратылғаннан кейін ... ... б. з. б. 800 ... ... ... үнді-арийлердің
діни көзқарастарының дамуындағы басты қадам болып саналады. ... ... ішкі жан ... оның ... ... адамды
ақиқат пен шындыққа апарар жолдар мен олардың бұл өмірдегі маңызы, өмір мен
мәңгілік ғұмыр жайындағы діни-философиялық ... толы ... ... ...... Брахман мен Атман идеялары кеңінен көрініс
тапқан. Брахман – абсолютті шындық, ... ... бұл ... ... еш ... де жоқ, олай болса бізді қоршаған ортаның мәні де осы
Брахманда. Ол ... ... осы ... ескере отырып – жеке тұлғаны
мойындау. Упанишадтар діни философиялық ой-сананың дамуына түрткі ... көп ... оның алты ... ... ... тән қасиет дін мен философияның өзара тығыз
байланыста болып, ... ... Бұл ... ... ... деп ... «Үнді
мәдениеті – жоғары дамыған сан-салалы құдіретті мәдениет, бірақ олардың
философиясы дінмен сабақтас, өзара ... ... ... ... ... ... ... діннен де көптеп кездестіруге болады.
Сондықтан да болар, ведалар – діннің ғана ... ... ... ... да ... ... ... өзара тығыз байланыста, ірі табиғи бірлікте болуына
қарамастан үнді философиясының алты ... ... де ... ... ... сан саласын қамтып, танып-білудің түрлі
әдістерін қарастырады. Мысалы, «миманса» - діни салт-жораларды түсіндірумен
айналысады және діни ... ... ... ... шалу – ... ... өз парызын (дхарма) өтеуі болып саналады, онсыз «карманың»
құрсауынан адам еш уақытта да шыға алмайды. «Карма» бүкіл үнді ... ... ие ... Кең ... ... карма дегеніміз - әрбір
адамның тіршілікте жасаған іс-әрекеттері мен ... ... ... ... оның ... тағдыры анықталады, ал тар мағынасындағы кара –
адамның тіршіліктегі жасаған іс-әрекеттерінің қазіргі өмірі мен ... ... ... атап ... ... ... ілімге
де жатқызады, өйткені ол дүниенің атомдардан тұратындығын ... ... ... ... сипаттаудың арқасында Құдайды
мойындаудың мәні жойылады.
«Веданта» брахманизмде ерекше орын алады, тіпті қаншама ғасыр өтсе ... ... ... да көптеген жақтаушылары бар. ХІХ ғасырда Веданта
мәселелерімен үндінің атақты ғалымы Вивеканада, ал ХХ ғ. Р. ... ... ... Д. ... өзі де ... ... дүниенің
жаратылуын Брахманмен байланыстырады. Бұл күйді ... деп ... ол ... ... ... өліп бара ... ... иесі қайтадан
жаңғырады.
«Санкхья» материалдық дүние де, ... ... де ... ... ... ... ... қозғалыста және тәуелсіздік жағдайында өмір
сүреді, бірақ еш нәрседен бейхабар күйде болады. Рухани дүниенің ... ... бұл ... ... ... ... ... материя мен
рухты, яғни «соқыр» мен «ақсақтың» ... ... ... ... ... жойылады, сөйтіп бұл дүниеде жаңа ... ... адам ... ... Оның ... болмысына қайғы-қасіреттер
жазылған, ал одан арылу үшін руханилылық материалдықтан бөлінуі шарт. Бұл -
өмірге келу мен ... ... ... ... нағыз бостандық пен
әділеттілікке жету жолы. Санкхья будда дінінің идеялық жағынан қалыптасуына
да үлкен ықпал жасады. Осы бір ... ... ... ... ... ... ... жасағандығын айта кеткен жөн. Оған өзін-өзі
шектеу (аскетизм) және қалыпты жағдайдан мүлде ... ... ... ... т.б. ... Үнді ... тамаша туындысы «Махабхараттада» санкхья
ілімі мен иог тәжірибелерін өзара байланыстырып, біріктіру қажеттігі атап
көрсетіледі. ... ... ... ... басу ... мен ... ... қызметін тоқтату әдістерін қолдануға ... ... ... ... ... дарындылық қасиеттері мен ... түсу ... сыры осы бір ... да ... ... ... ... сүйенеді, оны ұғынып-білу – адамның жан
дүниесін ... ... ... ой пікірлердің қалыптасуына
көмектеседі. Ньяя негізінен брахманизмнің соңғы жүйесі – ... ... ... адам ... ... ... алты ... көрсетеді
(субстанция, сапалылық, іс-қимыл (карма), жалпылық, ерекшелік ... ... ... ... атомдардан тұрады және ол мәңгілік болып
саналады. Бірақ физикалық дүние атомдардан тұрғанымен, оның басты ... ... ... ... ... ететін құдай болып саналады.
Брахманизмде о дүниемен салыстырғанда адам өмірінің өткінші екендігі
және оның мәнсіздігі ... ... ... орын ... ... о дүниедегі
тағдыры оның бұл дүниелік ғұмырындағы ... ... ... бұл ... ... ... атап айтқанда: адам
өлтірушілер – жыртқыш аңдарға, ет ...... ... – ит пен ... ал маскүнемдікке салынған немесе ұрлық жасаған
брахманның өзі де сарыбас жыланға айналады.
Б.з.б. VI ғасырда үнді елінде, кейіннен дүниежүзілік ... ... діні ... ... Оның негізін қалаушы ханзада, кшатрийлер
варнасына жататын Будда ... Оның шын аты – ... ал оның ... ... Майя еді. Ұлы ... ... ... жер жүзіне тарады, оның
жүрегінің тазалығы, өз-өзіне сенімділігі, парасаттылығы мен салмақтылығы,
бұл қасиетті ананың ... ... ... ... ... ағымы да дами бастады. Оның негізін қалаушы
– Махавира ... ... Бұл ... жолына түсушілер кармадан азат
болудың басты құралы ретінде – аскетизмді насихаттады. Нағыз джайнистердің
фанатизмінде шек ... Олар бұл ... ... ... саналы түрде
бас тартты, басқаны былай қойғанда, олар ... ... ... да бас ... ... жолына түскендер негізінен –
саудагерлер болды.
Буддизм ... ... ... жайындағы қасиетті шындық мынандай:
өмірге келу – азап, қартаю – ... ... ... ... ...
азап, жақсы көрген адамыңмен айырылысу – азап, көздеген мақсатыңа ...... Ал ... осы ... ... ... жолы – сегіз салалы
қасиетті өмір жолын ... ... ... ... ... жағдайында оның екі тармағы өмірге
келді. Оның ...... ... мен ... ал ... ... ... Цейлонда қалыптасты. Махаянаның қалыптасып, дамуына ... ... ... ... ... ... ... б.з.б. І ғасырда тарай бастады. Будда
дінімен бірге ... үнді ... де ... ... ... Ол ... емес Кореяға, одан әрі Жапонияға да қанатын кең жайды.
Тибетте буддизм ламаизм түрінде қалыптасты. Ламаизм бойынша ... ... ... ... ... ... саналады, ал
монахтар(ламдар) діндар адамдарға ұстаздық етумен айналысады.
Дзэн-буддизм кейіннен Жапонияға да ... ... ... ... ... бұл ілімде әскери өнерге айрықша мән беріліп, ол
адамның жан-жақты жетілуінің тез ... ... төте жолы ... ХХ ... ортасына қарай дзэн-буддизм Батыс Еуропа елдеріне
де тарап, өзінің өміршеңдігін байқата бастады.
Индуизм – бір – ... ... ... діни наным-сенімдерден
тұратын діни мәдени ағым. Оның негізінде – ... ... ... мен ... жатыр.
Вишну – адамдардың адал қамқоршысы, ... Ол ... пен ... қорғайды, оларды қауіп-қатерден сақтайды және
адамдарға шындықты ... ... Ал оны ... ... ... ... беделі көтеріліп, Құдай дәрежесіне жеткізілді.
Шива – қатал да, қорқынышты құдай. Оның үш көзі бар, ... ... ... – бас ... Шива - өнер мен ... өмір мен махаббат сайранының құдайы.
Вишнудің әйелі Лакшми әсемдік пен бақыт құдайы, ал ... ... ... мен өлім ...... дініндегі адамдар төрт этикалық нормаларды негізге алуы
қажет. Олар: дхарма, ... кама және ...... ... ... ... ... бөлігі болып
есептеледі. Үнділердің қасиетті кітаптарында (смрити) дхарманың тізімі,
яғни ... ... ... мен ... атап көрсетілген.
Касталдық жүйеде бұл парыз-міндеттерден ауытқуға жол берілмейді.
Артха – ... ... ... ... ... ...... көңіл-күйінің талаптарын қанағаттандыру құндылықтарын
анықтайды, солардың жолдарын белгілейді.
Мокша – торығып-түңілуден, жалғыздықтан қалай құтылу жайындағы ... ... ... қарау, нақты өмірден ... ... ... сияқты келеңсіз ... орын ... ... ... ... ... ... тұрақтандыруда дін
қаншама рөл атқарғанымен де, үнді мемлекеті ғылым мен ... ... ... ел болу ... түсуі – тарихи қажеттілік болды. ... ... ... ... ... ... ... бастады да, асырыла бермек
те.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Мәдениеттану» Ғабитов, Мүтәліпов, Құлсариева, 2006 жыл Алматы қаласы;
2. «Ежелгі дүние ... ...

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Үнді-будда мәдениеті12 бет
Қоғамның рухани дамуындағы ислам дінінің орны мен ролі. Христиан және будда діндеріне сипаттама14 бет
Адам болмысының қайталанбас ерекшелігі9 бет
Адастырушы діни ағымдар8 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама беру13 бет
Ежелгі Үнді діні23 бет
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы туралы6 бет
Ежелгі үнді философиясы11 бет
Ежелгі үнді философиясы. Жайнизм және буддизм9 бет
Оңтүстік-Шығыс Азия7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь