Мемлекеттік борыш


Жоспар

I. Мемлекеттік борыш түсінігі және оның құрылымы

II. Мемлекеттік борышты басқару әдістері

III. Сыртқы қарызды өтеудің әлемдік тәжірибесі
Мемлекеттік борыш түсінігі және оның құрылымы
Мемлекеттік кредит қызметінің нәтижесінде мемлекеттік борыш түзіледі. Мемлекеттік борыш - бұл алынған (игерілген) және белгілі бір күнге өтелмеген мемлекеттік қарыздардың, сондай-ақ борыштық міндеттемелердің сомасы ( олар бойынша есептелген пайыздарды қоса). Мемлекеттік борыш ұлғаймалы ұдайы өндірісті және қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ақша ресурстарын тарту нысандарының бірі ретінде мемлекеттік қарыздарды пайдаланудан туады. Мемлекеттік борышты мемлекет мемлекеттік бюджеттің қаражаттары есебінен өтейді.Орналастыру рыногына, қарыз валютасына және басқа сипаттамаларына қарай мемлекеттік борыш ішкі және сыртқы борыш болып бөлінеді.Ішкі мемлекеттік борыш –Үкіметтің, Ұлттық банктің және жергілікті атқарушы органдардың Қазақстан Республикасының қарыз беруші- резиденттердің алдындағы ішкі мемлекеттік қарыздары мен басқа борыштық міндеттемелері бойынша мемлекеттік борышының құрамдас бөлігі.Сыртқы мемлекеттік борыш- Үкімет пен Ұлттық банктің Қазақстан Республикасының қарыз беруші- бейрезиденттердің алдындағы сыртқы мемлекеттік қарыздары мен басқа борыштық міндеттемелері бойынша мемлекеттік борышының құрамдас бөлігі. Сондай-ақ күрделі және ағымдағы мемлекеттік борыш болып бөлінеді. Күрделі мемлекеттік борыш деп мемлекеттің шығарылған және өтелмеген борышқорлық міндеттемелрінің бүкіл сомасын айтады. Ағымдағы борыш- бұл мемлекеттің барлық борышқорлық міндеттемелері бойынша несиелерге табыс төлеу және мерзімі келген міндеттемелерді өтеу жөніндегі шығыстар.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік борыш өз кезегінде тікелей Үкіметтің және Ұлттық банктің кепілдігі уәдесін алған кәсіпорындардың борышы болып бөлінеді. Егер борышты кредиторлардың түрлері бойынша өзара бөліске салсақ көбінесе Дүниежүзілік банкке, Халықаралық валюта қорына және Қазақстандық экспортты қаржыландыратын ұйымдарға қарыз. Қарыз алудың едәуір көлемі жеке несиелерге де тиеді. Бұлар көбінесе Қазақстанның бағалы қағаздарын – қазынашылық міндеттемелерді, Ұлттық банктің ноттары мен еурооблигацияларын сатып алатын шетелдік жеке және заңи ұйымдар. Орналастырылған еурооблигацияларды өтеу мемлекетік борышқа қызмет көрсетуге, жұмсалатын шығыстардың негізгі баптарының бірі болып отыр.
Қазақстан практикасында бюджеттердің тапшылықтары мен мемлекеттік борыш қаржыландыру нысандары және туындайтын зардаптары бойынша айтарлықтай ажыратылады. Мемлекеттік борыштың едәуір бөлігі Үкімет тұрғызатын өзгеше «қаржы пирамидасы» болып табылатын мемлекеттік қазынашылық міндеттемелер бойынша берешек нысанында көрсетіледі. Мемлекеттің қолданыстағы жоғары дисконтқа қарыз алған сомасы ішкі берешекті үнемі арттырады.
Мемлекеттік борыштың басқа нысандарына мыналар жатады: бюджет тапшылығын жабу үшін бұрын алынған кредиттер бойынша Ұлттық банкке берешек;
Облигациялар және басқа бағалы қағаздар шығарумен ресімделген халықтан, шаруашылық жүргізуші субъектілерден алынған қарыздар бойынша борыш.
Сыртқы мемлекеттік борыш-шетелдік кредиторлар турасында белгілі бір күнге, белгіленген мерзімде өтеуге жататын елдің қаржылық міндеттемелерінің сомасы.
Елдің сыртқы борышының болуы орынды дүниежүзілік практика болып саналады. Алайда, оның шегі болады, ол шектен мемлекетік борыштың артуы қауіпті бола бастайды. Мемлекеттік сыртқы қарыз алу бойынша тартылатын қаражаттардың көлемі елдің Ұлттық банкінің таза алтын-валюта резервтерінің 50 пайызынан аспауы тиіс. Сыртқы қарыздарды көптен-көп ауқымда тарту кредитор елдерді экономикалық және саяси тәуелдікке ұрындыруы мүмкін.
Мемлекеттік борыштың мөлшерін салыстырмалы сипаттау үшін дүинежүзілік практикада Дүниежүзілік даму және жаңғырту банкі ұсынған арнаулы көрсеткіштер пайдаланылады:
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. Богомол «Экономическая безопасность»
2. С. Құлпыбаев « Қаржы»

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жоспар

I. Мемлекеттік борыш түсінігі және оның құрылымы

II. Мемлекеттік борышты басқару әдістері

III. Сыртқы қарызды өтеудің әлемдік тәжірибесі

Мемлекеттік борыш түсінігі және оның құрылымы
Мемлекеттік кредит қызметінің нәтижесінде мемлекеттік борыш түзіледі.
Мемлекеттік борыш - бұл алынған (игерілген) және белгілі бір күнге
өтелмеген мемлекеттік қарыздардың, сондай-ақ борыштық міндеттемелердің
сомасы ( олар бойынша есептелген пайыздарды қоса). Мемлекеттік борыш
ұлғаймалы ұдайы өндірісті және қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру
үшін ақша ресурстарын тарту нысандарының бірі ретінде мемлекеттік
қарыздарды пайдаланудан туады. Мемлекеттік борышты мемлекет мемлекеттік
бюджеттің қаражаттары есебінен өтейді.Орналастыру рыногына, қарыз
валютасына және басқа сипаттамаларына қарай мемлекеттік борыш ішкі және
сыртқы борыш болып бөлінеді.Ішкі мемлекеттік борыш –Үкіметтің, Ұлттық
банктің және жергілікті атқарушы органдардың Қазақстан Республикасының
қарыз беруші- резиденттердің алдындағы ішкі мемлекеттік қарыздары мен
басқа борыштық міндеттемелері бойынша мемлекеттік борышының құрамдас
бөлігі.Сыртқы мемлекеттік борыш- Үкімет пен Ұлттық банктің Қазақстан
Республикасының қарыз беруші- бейрезиденттердің алдындағы сыртқы
мемлекеттік қарыздары мен басқа борыштық міндеттемелері бойынша
мемлекеттік борышының құрамдас бөлігі. Сондай-ақ күрделі және ағымдағы
мемлекеттік борыш болып бөлінеді. Күрделі мемлекеттік борыш деп
мемлекеттің шығарылған және өтелмеген борышқорлық міндеттемелрінің бүкіл
сомасын айтады. Ағымдағы борыш- бұл мемлекеттің барлық борышқорлық
міндеттемелері бойынша несиелерге табыс төлеу және мерзімі келген
міндеттемелерді өтеу жөніндегі шығыстар.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік борыш өз кезегінде тікелей
Үкіметтің және Ұлттық банктің кепілдігі уәдесін алған кәсіпорындардың
борышы болып бөлінеді. Егер борышты кредиторлардың түрлері бойынша өзара
бөліске салсақ көбінесе Дүниежүзілік банкке, Халықаралық валюта қорына
және Қазақстандық экспортты қаржыландыратын ұйымдарға қарыз. Қарыз алудың
едәуір көлемі жеке несиелерге де тиеді. Бұлар көбінесе Қазақстанның
бағалы қағаздарын – қазынашылық міндеттемелерді, Ұлттық банктің ноттары
мен еурооблигацияларын сатып алатын шетелдік жеке және заңи ұйымдар.
Орналастырылған еурооблигацияларды өтеу мемлекетік борышқа қызмет
көрсетуге, жұмсалатын шығыстардың негізгі баптарының бірі болып отыр.
Қазақстан практикасында бюджеттердің тапшылықтары мен мемлекеттік
борыш қаржыландыру нысандары және туындайтын зардаптары бойынша
айтарлықтай ажыратылады. Мемлекеттік борыштың едәуір бөлігі Үкімет
тұрғызатын өзгеше қаржы пирамидасы болып табылатын мемлекеттік
қазынашылық міндеттемелер бойынша берешек нысанында көрсетіледі.
Мемлекеттің қолданыстағы жоғары дисконтқа қарыз алған сомасы ішкі
берешекті үнемі арттырады.
Мемлекеттік борыштың басқа нысандарына мыналар жатады: бюджет
тапшылығын жабу үшін бұрын алынған кредиттер бойынша Ұлттық банкке
берешек;
Облигациялар және басқа бағалы қағаздар шығарумен ресімделген
халықтан, шаруашылық жүргізуші субъектілерден алынған қарыздар бойынша
борыш.
Сыртқы мемлекеттік борыш-шетелдік кредиторлар турасында белгілі
бір күнге, белгіленген мерзімде өтеуге жататын елдің қаржылық
міндеттемелерінің сомасы.
Елдің сыртқы борышының болуы орынды дүниежүзілік практика болып
саналады. Алайда, оның шегі болады, ол шектен мемлекетік борыштың артуы
қауіпті бола бастайды. Мемлекеттік сыртқы қарыз алу бойынша тартылатын
қаражаттардың көлемі елдің Ұлттық банкінің таза алтын-валюта резервтерінің
50 пайызынан аспауы тиіс. Сыртқы қарыздарды көптен-көп ауқымда тарту
кредитор елдерді экономикалық және саяси тәуелдікке ұрындыруы мүмкін.
Мемлекеттік борыштың мөлшерін салыстырмалы сипаттау үшін
дүинежүзілік практикада Дүниежүзілік даму және жаңғырту банкі ұсынған
арнаулы көрсеткіштер пайдаланылады:

Сыртқы борыштың салыстырмалы параметрлері

Сыртқы борыштың салыстырмылы параметрлері
төмен баяу жоғары
берешек берешек берешек
1. жалпы сыртқы борыштың ІЖӨ-ге48-ден 48-80 80-нен жоғары
қатынасы(пайызбен, фирмааралық азырақ
берешекті қоса)
2. жалпы сыртқы борыштың 32-ден 132-220 220-дан жоғары
тауарлар мен қызметтердің азырақ
жылдық экспортына қатынасы
(пайызбен, фирмааралық
берешекті қоса)
3. жалпы сыртқы борыштың 18 - ден 18-30 30-дан жоғары
тауарлар мен қызметтердің азырақ
экспортына қатынасы (пайызбен,
фирмааралық берешекті шығарып
тастағанда)
4. сыйақы төлемдерінің тауарлар12- ден 12-20 20-дан жоғары
мен қызметтердің экспортына азырақ
қатынасы
( пайыз)

Дүниежүзілік практикада мемлекеттік борыштың мөлшерін салыстырмалы
сипаттау үшін арнайы көрсеткіш-борышқа қызмет көрсетудің коэффициенті
пайдаланылады. Ол борыштық төлемдердің елдің валюталық түсімдеріне қатысы
ретінде есептеп шығарылады. Мұндай қатынастың қауіпсіз деңгейі 20 пайыз
болып саналады.
Елдің экономикасының көлемімен салыстырғандағы оның сыртқы
борышының мөлшері туралы түсінікті Дүниежүзілік банктің сыныптамасы
негізінде жасауға болады.Осы халықаралық қаржы ұйымының анықтауы бойынша
мемлекеттің берешегі төмен деп есептелінеді, егер:
a) Жалпы сыртқы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мемлекеттік кредит және мемлекеттік борыш
Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш
Мемлекеттік несие мен мемлекеттік борыш
Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш туралы
Мемлекеттік борыш және оны басқару
Дебиторлық борыш есебі
Кәсіби борыш және абырой
Дебиторлық борыш– ағымдағы активтердің элементі ретінде
Сыртқы борыш және оның жай-күйін талдау
Бюджеттің кірістері, шығыстары және бюджеттік құқықтық қатынастар 7 3. Мемлекеттік борыш 13
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь