Коммерциялық емес ұйымдардағы қаржылық менеджмент ерекшелігі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердегі қаржылық менеджменттің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелер қаржысының мазмұны және оны ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2Коммерциялық емес қызметтің ұйымдары мен мекемелерін қаржыландырудың көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.3 Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары ... ... ... ... ..14
2 Коммерциялық емес ұйымдардың қаржылық менеджментінің даму перспективасы мен жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.1 Коммерциялық емес саладағы кәсіпорындардың қаржыларын басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.2 Коммерциялық емес сектордың тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қазақстан Республикасында коммерциялық емес ұйымдардың әлеуметтік-экономикалық ықпалдарының өсуінде болып табылады. Коммерциялық емес ұйымдар қоғамның әлеуметтік және экономикалық мәселелерін шешу қызметін атқарады. Коммерциялық емес ұйымдардағы қаржылық менеджменттің дамуына тек қана ұйымның үлескерлері ғана мүдделі емес, сонымен қатар мемлекеттік мекеме құрылымдары мен қоғамның өзі де мүдделі екені айқын.
Коммерциялық емес ұйымдар мекеме, қоғамдық бiрлестiк, акционерлік қоғам, тұтыну кооперативi, қор, дiни бiрлестiк, қауымдастық (одақ) нысанындағы заңи тұлғалардың бiрлестiгi нысанында және заңнамалық актiлерде көзделген өзге де нысанда құрылуы мүмкiн. Бұл ұйымдардың қызметiнiң мақсаты пайда немесе табыс табу емес, керiсiнше қоғамдық қажеттiлiктердi қанағаттандыру болып табылады.
Коммерциялық емес ұйымдардың қаржысы деп материалдық емес игiлiктер мен қызметтердi жасау мақсатында материалдық өндiрiс салаларында жасалған ұлттық табысты қайта бөлу нәтижесiнде құрылатын ақша қорларының қозғалысын ортақтандыратын ақша қатынастарының жиынтығын тусiнедi.
Коммерциялық емес ұйымдардың қаржысын ұйымдастыруға негізінен олардың ұйымдық—құқықтық нысандары әсер етеді. Коммерциялық емес ұйымдардың шаруашылық қызметін жүргізудің әдістері:
• сметалық қаржыландыру
• шарушылық есеп
• өзін-өзі өтеу негіздері
Коммерциялық емес қызмет бағыттарының әркайсысы өзінің өзіндік ерекшелігімен сипатталады, материалдық сфера мен коммерциялық қызметке тән функцияларды айқындайтын құрылымдарды кіріктіреді. Мысалы, олардың көбісінің меншікті кәсіпорындары болады, олардың жұмысы кәсіпорындар қаржысының жұмыс істеуінің жалпы қағидаттарына негізделіп ұйымдастырылады. Алайда мұндай кәсіпорындардың өнімін өткізу сұраным мен ұсынымның рыноктық критерийлерімен емес, бірақ ұйымның өзінің ішкі қажеттіліктерімен реттеледі.
Коммерциялық емес ұйымдардың қаржысын басқару - бұл қаржыны және шектесуші экономикалық және әлеуметтік жүйелерге оларды жетілдіру және дамыту мақсатымен ықпал жасау процесі және қаржы қатынастарының бүкіл жиынтығының тиімді жұмыс істеуіне жетуді және мұның негізінде тиісті қаржы саясатын жүргізуді қамтамасыз ету жөніндегі мемлекет (қаржы органдары арқылы) шараларының жиынтығы. Сөйтіп, қаржыны басқару – бұл тиісті қаржы саясатына жетудің мақсаты; қаржы механизмі-бұл мақсатқа жетудің құралы; қаржы саясаты - қаржыны басқарудың тиісті процесінің түпкілікті қортынды нәтижесі. Бұл орайда қажетті нәтижеге жету үшін объектіге мақсатты ықпал жасаудың әдістері мен тәсілдері пайдаланылады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 ж. 30 тамыз;
2. “ҚР коммерциялық емес ұйымдар туралы” заңы. 2001 ж. 16 қаңтар;
3. Г.С. Смағұлова «Аймақтық экономиканы басқару мәселелері», оқу құралы, Алматы. «Қазақ Университеті», 2005 ж.
4. Мейірбеков А.К., Әлімбетов К:Ә. «Экономика»,Оқу құралы – Алматы,Экономика, 2003.
5. Ілиясов Қ.Қ. Құлпыбаев С. Қаржы. Алматы: «Қазақ Университеті», 2005;
6. Т.Ө.Жолдысбаев. «Кәсіпорын экономикасы» Алматы: Экономика, 2002;
7. Бөкенов А.Ж. Аканаева Т.А. Корпаративтік қаржы. Қарағанды, 2005;
8. Дүйсенбаев.К. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау». Алматы: «Көкжиек» баспасы, 2006;
9. Жолдасбаев Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы Астана: Елорда баспасы,2002;
10. Дүйсенов К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: Оқу құралы - Алматы: Экономика, 2001;
11. Әлжанова Н.Ш. Инвестициялық жобалау: Оқу құралы – Алматы: «Қазақ Университеті», 2006;
12. Оразалы Сәбден. Бәсекелестік экономика: Оқу құралы – Алматы: Экономика институты, 2007;
13. Сейтказиева А.М. Инвестиционная деятельность предприятия: Учебное пособие – Алматы: Экономика, 1998;
14. Супугалиева Г.И. «Коммерциялық емес ұйымдар қаржысын ұйымдастыру ерекшеліктері». Алматы: «Аль-Пари», 2011. 25-26 бб;
15. Илиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: оқулық. – Алматы, 2005, 552 б;
16. Омирбаев С.М. Финансы. Оқу құралы - Астана: АЛМАТЫКІТАП Баспасы. 2003 ж;
17. Мельников В.Д., Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник.- Алматы: 2007;
18. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник.- М.: 2001;
19. Мамыров Н.К., Саханова А.Н. и др. Государство и бизнес. В 4-х т.-
Алматы: Экономика, 2002;
20. Берлин С.И. Теория финансов. Учебное пособие. — М.: Приор, 2000;
21. Финансы. Учебник. Под.ред. О.В. Соколовой. - М.:
ЮРИСТ, 2001;
22. Ғ.К. Құнтақбаев «Бота Қоғамдық қорының қызметінің ерекшеліктері мен жетістіктері» Алматы: Қаржы-Қаражат, 2000.
        
        Тақырыбы: Коммерциялық емес ұйымдардағы  қаржылық менеджмент ерекшелігі   
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................................................................3
1 Коммерциялық емес ... мен ... ... менеджменттің теориялық негіздері.................................................................5
1.1 Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелер қаржысының мазмұны және оны ... емес ... ... мен ... ... көздері.................................................................................9
1.3 Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары..................14
2 Коммерциялық емес ұйымдардың ... ... даму ... мен ... ... Коммерциялық емес саладағы кәсіпорындардың қаржыларын басқару..................................................................................................................19
2.2 Коммерциялық емес сектордың тиімділігі..................................................25
Қорытынды...................................................................................28
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі...........................................................30
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасында коммерциялық емес ұйымдардың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... емес ... ... әлеуметтік және экономикалық мәселелерін шешу қызметін атқарады. Коммерциялық емес ... ... ... ... тек қана ... үлескерлері ғана мүдделі емес, сонымен қатар мемлекеттік мекеме құрылымдары мен қоғамның өзі де мүдделі ... ... емес ... ... ... ... акционерлік қоғам, тұтыну кооперативi, қор, дiни бiрлестiк, қауымдастық (одақ) нысанындағы заңи тұлғалардың бiрлестiгi нысанында және заңнамалық ... ... өзге де ... ... ... Бұл ... қызметiнiң мақсаты пайда немесе табыс табу емес, керiсiнше қоғамдық ... ... ... ... ... емес ... қаржысы деп материалдық емес игiлiктер мен қызметтердi жасау мақсатында материалдық өндiрiс салаларында жасалған ұлттық табысты қайта бөлу ... ... ақша ... ... ортақтандыратын ақша қатынастарының жиынтығын тусiнедi.
Коммерциялық емес ұйымдардың ... ... ... ... ... -- құқықтық нысандары әсер етеді. Коммерциялық емес ұйымдардың шаруашылық қызметін жүргізудің әдістері:
* сметалық қаржыландыру
* шарушылық есеп
* ... өтеу ... емес ... ... ... ... өзіндік ерекшелігімен сипатталады, материалдық сфера мен коммерциялық қызметке тән функцияларды айқындайтын құрылымдарды кіріктіреді. Мысалы, олардың көбісінің меншікті кәсіпорындары болады, олардың ... ... ... жұмыс істеуінің жалпы қағидаттарына негізделіп ұйымдастырылады. Алайда мұндай кәсіпорындардың өнімін өткізу сұраным мен ұсынымның рыноктық критерийлерімен ... ... ... ... ішкі ... ... емес ұйымдардың қаржысын басқару - бұл қаржыны және шектесуші экономикалық және әлеуметтік жүйелерге оларды жетілдіру және дамыту ... ... ... процесі және қаржы қатынастарының бүкіл жиынтығының тиімді жұмыс істеуіне жетуді және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі мемлекет (қаржы органдары арқылы) шараларының ... ... ... басқару - бұл тиісті қаржы саясатына жетудің мақсаты; қаржы механизмі-бұл мақсатқа жетудің ... ... ... - ... ... ... ... түпкілікті қортынды нәтижесі. Бұл орайда қажетті нәтижеге жету үшін объектіге мақсатты ықпал жасаудың әдістері мен ... ... ... ... оны басқару арнаулы аппарат ерекше тәсілдер мен әдістердің, соның ішінде әр түрлі ынталандырмалардың және санкциялардың көмегімен жүзеге асырады.
Курстық ... ... - ... емес ... қаржысының мәні мен маңыздылығын анықтап, қаржымен басқару нысандарын жүйелеп, қаржыландыру көздерінің ерекшеліктерін даралау және тәжірибедегі коммерциялық емес ... ... ... ... ... Осы ... ... келесідей міндеттер жүктелген:
* Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелер қаржысының мазмұны және оны ұйымдастыру;
* Коммерциялық емес ... ... мен ... ... көздері;
* Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары;
* Коммерциялық емес ... ... ... ... ... жж. ... ... коммерциялық емес ұйымдарының қаржысын басқарудың көрсеткіштері;
* Коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... мен даму ... жұмыс тақырыбының зерттелу дәрежесі. Курстық жұмыста отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектері қолданылды. Отандық ғалымдардан Г.С. ... ... А.К, ... К, ... Қ.Қ, Құлпыбаев С,
Дүйсенбаев К.Ш, Т.Ө.Жолдысбаев, Д.Я. Қуатова секілді ғылыми жұмыс ... ... ... ... Берлин С.И, Бабич А.М, Павлов Л.Н, О.В. Соколова секілді ғалымдардың ... ... ... ... ЕМЕС ... МЕН МЕКЕМЕЛЕРДЕГІ ҚАРЖЫЛЫҚ МЕНЕДЖМЕНТТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелер қаржысының мазмұны және оны ұйымдастыру
Өндiрiстiк емес ... ... ... ... ... тұрғын үй-коммуналдық және тұрмыстық қызмет көрсету, сақтандыру, банк және басқа кәсiпорындарымен (ұйымдарымен) ... ... емес ... ... ... ... ... жұмыс iстейдi. Кiрiс түсiру негiзгi мақсаты болып табылмайтын және алымған таза табысты қатысушылар арасында ... ... ... ... емес ұйым деп ... Коммерциялық емес ұйымдар туралы Қазақстан Республиқасының Заңына сәйкес, ... емес ... ... ... ғылыми, бiлiм беру, қайырымдылық, басқару мақсаттарына қол жеткiзу; азаматтардың және ұйымдардың құкықтарын, заңды мүдделерiн қорғау, даулар мен ... ... ... рухани және өзге қажеттiлiктерiн қанағаттандыру; азаматтардың денсаулығын сақтау, қоршаған ... ... дене ... мен ... ... заң ... ... үшiн, сондай-ақ коғамдық игiлiктердi және өз мүшелерiнiң (қатысушыларының) игiлiктерiм қамтамасыз ... ... ... да ... ... ... Коммерциялық емес ұйымдар қызметiнiң мақсаттары құрылтай құжаттарымен айқындалады.
Коммерциялық емес ұйымдар мекеме, қоғамдық бiрлестiк, акционерлік қоғам, ... ... қор, дiни ... ... (одақ) нысанындағы заңи тұлғалардың бiрлестiгi нысанында және ... ... ... өзге де ... ... ... Бұл ... қызметiнiң мақсаты пайда немесе табыс табу емес, керiсiнше ... ... ... ... ...
Коммерциялық емес ұйымдардың қаржысы деп материалдық емес игiлiктер мен қызметтердi жасау мақсатында материалдық өндiрiс салаларында ... ... ... ... бөлу ... құрылатын ақша қорларының қозғалысын ортақтандыратын ақша қатынастарының жиынтығын тусiнедi [5].
Коммерциялық емес ұйымдардың қаржысын ұйымдастыруға негізінен олардың ұйымдық -- құқықтық ... әсер ... ... емес ... ... қызметін жүргізудің әдістері:
* сметалық қаржыландыру
* шарушылық есеп
* өзін-өзі өтеу ... ... ... ... ... жоқ ... мен ... шығыстарын жабу үшін мемлекеттік бюджеттен ақша қаражаттарын беру. Өндірістік емес мекемелерді ұстауға жұмсалатын ... ... ... ... ... бағыты және оны бөлу шығыстарының сметасымен анықталады. Сметалық қаржыландыру бюджеттің қаражаттарын пайдалануды қатаң қадағалайды, тек баптардың белгілі бір ... ... ғана ... ... ... ... мүмкіндіктер береді. Бюджет қаражаттарын жұмсауға мекемелерді қаржыландыруды жүзеге асыратын қаржы органдары тарапынан бақылау қойылған. 2. Шаруашылық жүргізудің шаруашылық - ... ... - ... ... емес ... көрсету мен игіліктерді сатудан түскен түсім-ақшадан өтелетін мекемелер мен ұйымдарда қолданылады. Бұл ұйымдардың қызметтері ақыға көрсетіледі. Бұларға ақылы ... ... ... ... беру мен ... ... ... салалық ғылыми-зерттеу институттары, бірқатар шығармашылық мекемелері, ойын-сауық орындары ... ... ... өтеу ... ақылы қызмет негізіндегі шаруашылық қызметін ұйымдастыруды қарастырады, бұл қызметтердің ... ... ... ... ... ... Бұл әдіс ... қызметі, бос уақытты ұйымдастыру саласында қолданылады.
Коммерциялық емес қызмет түрлерi мен салаларында мынадай қаржы қатынастары қалыптасады:
* сала мен ... ... ... ретiнде қаражаттарды алумен және кейбiр жағдайларда бюджет алдындағы қаржылық мiндеттемелердi орындаумен байланысты қатынастар;
* қаржы ресурстарын бөлумем және ... ... ... және ... ... арасындағы iшкiсалалық қатынастары;
* шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң, яғни ... ... ... ... қатынастары;
* салааралық түрлi салалардың ұйымдары арасындағы ақша қатынастары;
* еңбекке ақы төлеу ... ... мен ... ... арасындағы қатынастар;
* ұйымдар, мекемелер және олардың тұтынушылары арасындағы (көрсетiлген қызметтерге ақы төлеу жөнiндегi) қатынастар және т.б [8]. ... ... ... өзара байланыстардың тым қысаң анықтықты сипаттайтын қатынастардың қалыптасуы ... ...
* ... ... мен ... ... арасында жарналарды -- кiру және мүшелiк жарналарды төлеу, сондай-ақ осы ұйымдардың ... ... бiр ... мем қызмет нәтижелерi үшiн көтермелеулiк сипаттағы төлемдер бойынша;
* коммерциялық ұйымдар мен ... ... ... ұйымның қызметiн қолдап отыру үшін материалдық және ақша нысандарына қаражаттар беру жөнiнде;
* сақтық компанияларында ұйымдардың белгiлi бiр контингентiнiң ... ... күш ... мен ... ... ... және т.б.) ...
* сондай-ақ белгiлi бiр шарттардағы кредит қатынастарының болуы ... ... ... ... ақша қорларын қалыптастыру, бөлу және пайдалануды бiлдiредi, оларды мынадай негiзгi топтарға бiрiктiруге болады:
* ұйымдар мен мекемелердің пайдалану қызметiн ... ... ...
* күрделi жұмсалымдардың қорлары; − көтермелеу және ынталандыру сипатындағы қорлар;
* қызметкерлер мен континенттерге (мысалы, оқу ... ... ... ... ... қызмет көрсетушiлердiң материалдық, және тұрмыстық мұқтаждарын қанағаттандырумсн байланысты қорлар;
* негiзгi қызметтi дамыту қорлары. ... емес ... ... ұйымдастыруға негiзiнен олардың ұйымдық-құқытық нысандары әсер етедi.
Сондықтан коммерциялық емес ұйымдар қаржысының ерекшелiктерiн анықтау үшiн оның ... ... ... ... ... ... сипатын, басқаруды ұйымдастырудың және қаржыландырудың әдiстерiн ескере отырып зерделеген жөн [3].
Коммерциялық емес ... ... ... жүргiзудiң әдiстсрi сметалық қаржыландыру (көрсетiлген қызметтер мен ... ... ... және ... есеп пен ... өтеу ... ... көзiнде) болып табылады. Рынок жағдайында ұйымдардың көбiсi коммерциялық есеп негізінде көшуде -- көрсетiлетiн қызметтердi ... ... ... ... ... даму үшiн ... қорланым жасайды. Сметалық қаржыландыру -- меншiктi табыстары жоқ ұйымдар мен мекемелердiң ... жабу үшiн ... ... ақша ... беру. Өндiрiстiк емес мекемелердi үстауға жұмсалатын бюджеттен қаржы бөлудiң көлемi, мақсатты ... және оны бөлу ... ... ... ... тәртiппен бiлiм беру, денсаулық сақтау, әлеуметтiк қамсыздандыру мекемелерi, мемлекеттік билiктiң, мемлекеттiк басқару мен қорғаныстың органдары, ғылыми, шығармашылық, мәдениет мекемелерiнiң бiр ... ... ... ... ... ... ... шығындарды қамтамасыз етудiң қосымша көздерi пайдаланылуы, қызметтердi тұтынушылардың жарналары мен төлемдерi бағытталуы ... Ақша ... ... ... бөлуге сәйкес берiледi және мекеменiң қаржы жоспарында - шығыстардың сметасында қамтып көрсетiледi, негiзгi капиталдарды, материалдық ... ... ... ... қызметтердi төлеуге, жалақы беруге, басқа шаруашылық мұқтаждарға жұмсалынады. Мекемде шаруашылық немесе коммерциялық қызметтен алынатын табыстар болса, олар дербес ... ... ... және ... ... ... ... қаржыландыру бюджеттiң қаражаттарын пайдалануды атаң қадағалайды, тек баптардың бслгiлi бір шеңберi тұрғысында ғана оларды қайта бөлуге шамалы ... ... ... қаражаттарын жұмсауға мекемелердi қаржыландыруды жүзеге асыратын қаржы органдары тарапынан бақылау қойылған. Шаруашылық жүргiзудiң шаруашылық-коммерциялық есебi шығындарды материалдық емес қызметтер көрсету мен ... ... ... ... ... мекемелер мен ұйымдарда қолданылады. Бұл ұйымдардын қызметтерi ақыға көрсетiледi. Бұларға ақылы негiзде жұмыс iстейтiн бiлiм беру мен ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық мекемелерi, ойын-сауық орындары жатады. Бұл әдiстi коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердiң кәсiпорындары пайдаланады. Олар қызметпен байланысты әр түрлi ақшалай ... ... ... мен ... ... отырып, түсiм-ақша алады; кiрiстердiң шығыстардан асыл түсуi ... ... Бұл ... ... ... ... ... ұйымдастырылады. Шығындардың өзiн-өзi өтеу әдiсi ақылы кызмет негiзiндегi шаруашылық қызметiн ... ... бұл ... ... ... шығыстардың көлемiне қатысты анықталады. Бұл әдiс мәдени-ағарту ... бос ... ... ... ... ... ... мен бiлiм алу жөнiндегi, шет тiлдердi, мүдделер бойынша ұлттық клубтарда оқып -- үйренудiң курстары мен ... ... ... ... емес ... ... ... игіліктер мен қызметтердi өндiру және олармен қамтамасыз етудiң қажеттiгiмен айқындалады. Қоғамдық тауарлардың белгiлi бiр тұрлерiн ондiрудi едәуiр ауыс ... ... ... ... ... [4]. ... емес ... ұйымдар қызметiнiң материалдық негiзi өндiрiстiк емес арналымдағы капиталдар болып табылады, олардың ... және ақша ... ... Натуралдық нысандағы қорларды ұйымдар мен мекемелер сатып алады және олар тұтыну ... ... ... жоғалтады. Осылай жасалған игiлiк пен қызметтердiң тек тұтыну кұны ғана болады. Материалдық емес өнiм мен қызметтердi жасау процесiнде жүзеге асырылатын ... емес ... ... ... сондай-ақ олардың ұдайы жаңғыртылуының салалық ерекшелiктерi болады. Қызметтiң бұл түрiнде көбiнесе жоғары бiлiктiлiктiң ой ... ... ... ... ... басты орынды еңбекке ақы төлеу алады. Материалдық емес өнiм қордаландырылуға жатпайды, оны босалқы қорға айналдыруға болмайды, бiрақ оның ... ұйым ... ... тең ... ... ... Коммерциялық емес сфера мекемелерiндегi қызметтер көрсету (жасау) ақша қорларын қалыптастыру, бөлу және пайдаланумен, өзгеше қаржы қатынастарымен қосарланып отырады. Бұл ... ... ... мен ... ... бөлу мен құру процесiнде болмауы оларға ортақ сипат. Сонымен бiрге олардың негiзiнде өндiрiстiк (коммерциялық) емес сала мекемелерi мен ұйымдарының ... ... ... [9]. ... емес ... ұйымдары мен мекемелерін қаржыландырудың көздері
Коммерциялық емес қызмет бағыттарының әркайсысы өзінің өзіндік ерекшелігімен сипатталады, материалдық сфера мен коммерциялық қызметке тән функцияларды ... ... ... ... ... ... меншікті кәсіпорындары болады, олардың жұмысы кәсіпорындар қаржысының жұмыс істеуінің жалпы қағидаттарына негізделіп ұйымдастырылады. Алайда ... ... ... өткізу сұраным мен ұсынымның рыноктық критерийлерімен емес, бірақ ұйымның өзінің ішкі қажеттіліктерімен реттеледі. Мұндай өнім өндіріс шығындарын жабатын және ... ... ... ... ... ... ... бойынша: қолайлы өзін-өзі қаржыландыруды қамтамасыз ету және ұйымның - ... ... ... қызметін қамтамасыз ету үшін сатылады. Сөйтіп, өнім, әдеттегідей, бәсекелік рынокқа шықпайды, коммерциялық ұйымның ішінде қолдануға ... ... ... ... ... ... мен саймандар өндіру жөніндегі кәсіпорындар, мамандандырылған өнімнің басқа түрлері) [7].
Алайда шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... сферасындағы анық шекараларды анықтамайды және экономикада болып жатқан өзгерістер ... ... емес ... ... ... ... Олардың көптеген құрылымдары өзінің өнімімен және қызметтерімен ашық рынокқа шығады, сөйтіп, өз құрылымының және жалпы осы сала жүйесінің жақсы дамуын ... ... ... ... ... ... ... мәдениет мекемелерінің ақылы қызметтері кеңінен дамып отыр. Ал сыныптау мен қаржыландыру критерийлері бойынша бұрын аралық жағдайда болған халыққа тұрмыстық қызмет ... және ... ... ... ... ... ... негіздерге көшті. Пәтер меншіктенушілердің кооперативтерін ұйымдастырумен тұрғын үй секторын коммерцияландыру кезеңі аяқталды. Осы ... ... ... ... ... емес ... пайдаланылатын қаржылық ресурстардың құрамы мен құрылымына әсер етеді.
Коммерциялық қызметті жүзеге асыратын ұйымдар мен ... ... ... бұл ... ... ... қатысу дәрежесіне қарай топтастыруға болады.
Мемлекет тиісті функцияларын ... ... ... ... ұстауға жұмсалатын шығыстар мемлекеттік бюджеттің қаражаттары есебінен жүзеге асырылады. ... ... ... құқықтық тәртіпті қорғау, орғаныс, ішінара білім беру және денсаулық сақтау жатады. Басқа бағыттарда мемлекет қадағалаушы-үйлестіруші рөлді жүзеге асырады, ал ... ... ... ... ... тыс ... ... шаруашылық жүргізудің барлық субъектілері аударатын қаражаттардың міндетті аударымдары бояып табылады. Бұл, мысалы Қазақстанда 1998 жылға дейін әлеуметтік қамсыздандыруды (Зейнетақы ... ... ... қоры ... ... ... (Медициналық сақтандыру қоры арқылы) қаржыландыру үшін қолданылды. Қоршаған ортаны қорғауды қаржыландыруда мемлекет ерекше орын алады: өндірістің экологиялық ... ... бар ... ... ... ... жұмылдыру бойынша мәжбүрлеуші іс-шараларды қолданады. Осылайша, өтемақы немесе мекендеу ортасын қалпына келтіру бойынша шараларды қаржыландыру үшін ... ... қоры ... ... ... ... ... деңгейлердегі білім беру мен денсаулық сақтауды қаржыландыру жөніндегі шығындарды өзіне алады.
Іргелі ғылыми зерттеулерге жұмсалатын шығындардың басым бөлігі мемлекеттік бюджеттің қаражаттары ... ... Бұл ... ... нәтижелері дереу нәтиже бере қоймайтындықтан, ұзақ мерзімнен кейін қолданылуы мүмкін болатындықтан барып шығады, ал олардың ... ... ... ... үшін өте ... ... сондай-ақ мәдениет пен шығармашылық мекемелерін: кітапханаларды, мұражайлар мен ... ... ... ... ... ұжымдарды, ансамбльдерді, мемлекеттік теле және радиостудияларды, киностудияларды және т.б. қолдап отыруға пайдаланылады.
Коммерциялық емес ұйымдарды қаржыландырудың маңызы жағынан екінші көзі ... ... ... ... ... табыс (түсім-ақша) түріндегі меншікті қаражаттар, сондай-ақ ведомствоға қарасты кәсіпорындарда өнім өндіруден алынған жалпы табыс ... ... ... басқа мүлікті пайдаланудан түскен табыстар болып табылады.
Қызмет көрсетуден алынған түсім-ақша ұйымның оларды орындауға жұмсаған шығындарын жабады және ұйымның одан ары ... ... ... таза ... (пайданы) кіріктіреді. Мұндай әдістермен білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет пен ... ... ... ... халықтың қосымша қажеттіліктері қаржыландырылады [10].
Меншікті кәсіпорындары бар ұйымдарда олардың қызметін (жөндеу ұйымдапының жабдықтар мен ... ... ... ... осы мақсатпен босалқы бөлшектер шығарымы бойынша қызметін, басқа мекемелердің медикамент және емдік преператтар шығарымы бойынша мекемелерінің қызметін, әр ... ... ... ... ... ету үшін, алынатын пайда немесе табыс әуел баста белгіленген тәртіппен бөлінеді, яғни бюджет және бюджеттен тыс қорларға міндетті ... ... ... кейін қаражаттардың бір бөлігі кәсіпорынның дамуын өзін-өзі қаржыландыру мақсатына бағытталады және тек сонан соң қалған бөлігі ұйым-иегердің қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталады. ... ... ... болуы жағдайында коммерциялық емес ұйымды қаржыландыру көздері мысалы, кәсіпорын мүлкін ... ... ... бір ... ... ... ... ұйымдағы кәсіпорын акцияларына дивидендтерден түсетін түсімдерден болатын қаражаттармен толықтырылуы мүмкін. Ведомствоға қарасты кәсіпорынның резервтік қорының қаражаттары да ... ... ... ... ... ... бірге ғимараттарды, құрал-жабдықты және ұйымның басқа мүлкін жалға беруден алынатын қаражаттар, мүлік пен ғимараттарды кепілдікке беруден ... ... ... ... көзі - банктердің кредиттері. Бұл көзді ақылы қызмет көрсететін ұйымдардын пайдалануы мүмкін, өйткені қарыз қаражаттарын қайтарудың қажеттігі ұйымның ... ... ... асып ... мерзімі бойынша жақсы жолға қойылған, бірқалыпты жұмыс істеуін керек етеді. Қаржыландырудың бұл әдісі, кредиттік қаражаттардың қамтамасыз етілуі мен өтімділігін кепілдендіретін әдіс ... ... ... ... ... бар ... үшін аса ... болып келеді.
Қоғамдық бірлестіктер мен ұйымдарды (саяси партиялар, кәсіби, шығармашылық одақтар, азаматтардың діни бірлестіктері, қоғамдық ұйымдар, ассоциациялар және басқалары) қаржыландырудың айрықшалықты ... ... ... ... ... ... табылады. Олардың қаржылық өзара байланыстары қоғамдық бірлестіктердің өздерінің ... ... ... ... және ... ... ... бірлестіктерді ұйымдастырудың еріктілігі олардың қаржылық ресурстарының негізгі көзі кіру және мүшелік жарналары болып келетіндігіне соқтырады: оларға ... ... ... ... ... ... пайдалануға рұқсат етілмейді. Қызметтің қоғамдық сипаты бірлестіктер меншігін олардың мүшелерінің жеке-дара табыстар табуға пайдалану мүмкіндігінен айырады. ... ... ... бірлестіктердің жарғысына байланысты шығындарды жабуға жұмсалады [12].
Материалдық өндіріс сферасының ... мен ... ... ... қайырымдылық мақсаттарына аударылатын аударымдар, шетелдік мемлекеттердің, ұйымдардың, компаниялардың, халықаралық ұйымдардың ізгілікті көмегі әлеуметтік бағыттылық, мәдени және ... ... мен ... ... ... ... ... көзі ретінде қызмет атқарады. Осындай қаржыландырудың алуан түрлілігі ретінде белгілі бір ұйымның немесе қызмет түрінің тұрақтылық ... ... ... ... бола алады.
Ғылыми зерттеулерді қаржыландырған кезде гранттар - жеке адам, компания, фирма, халыкаралық ұйым, мемлекет тарапынан белгілі бір бағыттағы ... ... ... ... бір ... ... жеке ғалымды зерттеуді аяқтап, оның нәтижелерін ендіруге немесе басқаша қолдануға дейін жеткізу мақсатымен ... ... ... ... емес ... ... мен ... ұстауға және дамытуға арналған қаражаттарды толықтырудың белгілі бір көзі олардың қарамағындағы ресурстардың бір бөлігін коммерциялық және жинақ банктерінің депозиттеріне, ... ... ... ... ... ... ... табыстар болып табылады.
Қаржыландырудың аталған көздері коммерциялық емес ... ... мен ... ақшалай қаражаттарын әр түрлі үйлесімдерде және аталған көздердің толық жинақталымында қалыптастыруы мүмкін. Мысалы, білім беру жүйесінде аталған көздердің ... ... ... ... ... ... ... Бірақ кез келген нұсқада - қаржыландырудың қосымша көздерінің көп немесе аз болуы мемлекеттік бюджеттен оның кірістері мен шығыстарының тізімдемесінде ... ... ... ... Ықпал жасаудың мұндай тұтқасы ұйымдар мен мекемелердің қоғамдық-пайдалы қызметін дамытудағы, олардың жұмысының тиімділігін арттырудағы ұжымның бастамасы мен ... ... ... ... емес ... ... қаржыландыру көздері әр түрлі болып келеді. Оларды бұл ... ... ... ... ... ... ... топтастыруға болады. Мемлекет тиісті функцияларын толық атқарған ... ... ... жұмсалатын шығыстар мемлекеттік бюджеттіц қаражаттары есебінен жүзеге асырылады. Бүған мемлекеттік басқару, құкықтық ... ... ... ... ... беру және ... ... жатады. Іргелі ғылыми зерттеулерге жұмсалатын шығындардың басым бөліғі осы ... ... ... Бюджет ресурстары сондай-ак мәдениет пен шығармашылық мекемелерін: кітапханаларды, мұражайлар мен көрмелерді, сарайларды, театрларды, филармонияларды, ... ... ... ... теле және ... ... және т.т. ... отыруға пайдаланылады.
Коммерциялық емес ұйымдарды қаржыландырудың маңызы жағынан екінші көзі көрсетілетін қызметтерден, орындалатын жұмыстардан ... ... ... ... ... қаражаттары, сондай-ақ ведомствоға қарасты кәсіпорындарда өнім өндіруден алынған жалпы табыс (пайда) ... ... ... ... пайдаланудан түскен табыстар болып табылады.
Қызмет ... ... ... ... ... ... ... шығындарын жабады және ұйымның одан әрі өздігінше дамуына жеткілікті таза табысты (пайданы) қамтиды. Мүндай эдістермен білім беру, ... ... ... пен ... ... ... ... халықтын қосымша қажеттіліктері қаржыландырылады.
Меншікті көздердің қатарына сонымен ... ... ... және ... ... мүлкін жалға беруден алынатын қаражаттар , мүлік пен ғимараттарды кепілдікке ... ... ... ... ... көзі -- ... ... Бүл көзді ақылы қызмет көрсететін ұйымдардың пайдалануы мүмкін, өйткені қарыз қаражаттарын қайтарудың қажеттігі ұйымның кредитті пайдалану уақытынан асып түсетін мерзімі ... ... ... ... бірқалыпты жұмыс істеуін керек етеді. Қаржыландырудың бұл әдісі, кредит қаражаттарының қамтамасыз етілуі мен ... ... әдіс ... ... ... қарасты кәсіпорындары бар ұйымдар үшін аса қолайлы ... ке леді ... ... мен ... ... партиялар, кәсіптік, шығармашылық одақтар, азаматтардың діни бірлестіктері, қоғамдық ұйымдар, ассоциациялар және басқаларын) қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... ... табылады. Олардың қаржылық өзара байланыстары қоғамдық бірлестіктердің ... ... ... ... ... және ... бөлектенеді, Қоғамдык бірлестіктерді ұйымдастырудың серіктілігі олардың қаржы ресурстарының негізгі көзі кіру және ... ... ... ... ... ... ... қаржысын (салық төлеушілердің табысынан қалыптасатын) пайдалануға рұқсат етілмейді. Қызметтің қоғамдық сипаты ... ... ... мүшелерінің жеке-дара табыстар табуға пайдалану мүмкіндігінен айырады. Қалыптасатын қаржы ресурстары бірлестіктердің жарғысына ... ... ... ... ... ... ... мен үйымдары тарапынан болатын қайырымдылық мақсаттарына аударылатыи аударымдар, шетелдік мемлекеттердің, ... ... ... ... ... ... ... бағыттылық, мэдени жэне шығармашылық үйымдары мен мекемелерін, қоғамдық ұйымдарды, қорларды қаржылаңдырудың көзі ретінде қызмет атқарады. Осындай каржыландырудың алуан түрлілігі ретіндс ... бір ... ... ... ... ... белгісімен ерекшеліктенетін демеушілік каржъиіандыруы бола алады.
Ғылыми зерттеулерді қаржыландырған кезде ... -- жеке ... ... ... ... ұйым, мемлекет тарапынан белгілі бір бағыттағы ғылыми талдамаларды (зерттемелерді), жобаны, ғалымдардың бір тобын ... жеке ... ... ... оның ... ... немесе басқаша колдануға дейін жеткізу мақсатымен өтеусіз қолдау әдісі ... емес ... ... мен ... ұстау және дамытуға арналған қаражаттарды толықтырудың белгілі бір көзі олардың ... ... бір ... ... және ... ... депозиттеріне, сондай-ақ қаржы рыногінде бағалы қағаздарға орналастырудан алынатын табыстар болып табылады [14].
Қаржыландырудың аталған көздері ... емес ... ... мен мекемелерінің ақша қаражаттарын әр түрлі үйлесімдерде және ... ... ... жинақталымында калыптастыруы мүмкін. Мысалы, білім беру жүйесінде аталған көздердің жинақталымы толығырақ, мемлекеттік басқаруда - екі-үш көздермен шектеледі. Бірақ кез ... ... - ... ... ... көп ... аз ... - мемлекеттік бюджеттен оның кірістсрі мен шығыстарыньщ тізімдемесінде қарастырылған қаржыландырудың көлемдері азайтылмайды. Ықпал жасаудың мүндай тұтқасы ұйымдар мен ... ... ... дамытудағы, олардың жүмысының тиімділігін арттырудағы ұжымның, бастамасы мен шығармашылық ізденісін ... ... [13].
1.3 ... емес ... мен мекемелердің шығыстары
Коммерциялық емес ұйымдардың қызметін жүзеге асыратын және ұйымдағы қаржылық менеджментті ұйымдастыратын негізгі құжаттардың бірі - ... мен ... ... ... ... ... ... жыл сайын күтілетін түсімдер мен қолда бар және түсетін ақша қаражаттарының шығыстарымен құрылады.
Коммерциялық емес ұйымдардың қызметін қаржыландыру көздері болып ... ... ... кіру ... ... ... Ерікті салымдар және заңды және жеке тұлғалардың қайырымдылық сыйға тартулары;
* Заңды және жеке тұлғалардан мақсатты салымдар(соның ішінде шетелдік);
* ... ... ... ... ... тыс ... ... Меншікті кәсіпкерлік қызметтен қаражаттар.
Жаппай коммерциялық емес ұйымдармен ... ... ... республикалық дәрежеде бекітілген кірістер мен шығыстардың бірыңғай нысанды ... ... ... жоқ ... табылады. Бұл белгілі бір мағынада коммерциялық емес ұйымдар көзделген мақсаттарға жету үшін құрылып, ... ... мен ... ... бір ғана ... қолданатын әр түрлі қызметтер көрсете алады. Сәйкесінше, сметаның нысаны, құрамы мен құрылымы, топтау ... ... ... ... ... емес ұйымның өзімен құрылуы тиіс [17].
Сметаның кіріс бөлімі:
* Құрылтайшылардың салымдары. Кірістердің түрінің бұл типі ... бола ... - олар ... емес ... құру ... ... жарғылық капиталын ұлғайту үшін қосымша қаражаттар салғанда жүзеге асады. Жалпы жағдайда құрылтайшылардың ... салу ... ... ... тұлға ретінде мемлекеттік тіркелген күннен бастап 12 ай көлемінде салынуы тиіс. Сәйкесінше, келесі қаржылық ... бұл ... ... ... ... жылдың басындағы құрылтайшылардың қарыздарының мөлшерінде түседі, оның түсу ... ... ... ... шектерінен аспаған мерзімде түсуі тиіс. Жоспардауға негіз болып, құрылтай құжаттарынан ... ... мен ... ... ... құрылтайшылардың қарыздары туралы ақпараттар табылады;
* Мүшелікке кіру жарнасы. Кірістердің бұл түрі коммерциялық емес ұйымдарға оның ... ... ... ... ... ... бұл ... нақты жоспарлау қиындыққа соғады, алайда белгілі бір талдау ... ... бір ... ... ... жаңа мүшелердің мәліметтері негізінде қанағаттанарлықтай болжам жасауға болады;
* Мүшелік жарна. Негізгі шарттарға байланысты жыл бойына мүшелік жарналардың ... ... ... ... ... емес ... жаңа ... мүшелер мен одан щыққандардың әсерінен түсімдер ауытқуларға ұшырайды. Осылайша, жоспарлауға ... ... тек қана ... ... ... ғана бола ... Заңды және жеке тұлғалардың ерікті түрде сыйға тартулары. Белгілі бір жобалар мен іс-шаралардың жалпы шығыс сомасы сәйкес есептеулердің негізінде жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... етіледі және ақша қаражаттарына немесе басқа да активтерге деген қажеттілік толығымен қанағаттандырылады. Ал егер, ерікті сыйға тартушылардың ізденістері сәтсіз шықса, ... ... ... ... яғни тек қана ақша ... ... ... бөлігі ғана қалдырылады;
* Мақсатты қаржыландыру. Мақсатты қаржыландырулар коммерциялық ұйымның құрылтайшыларынан осы ұйымның құрылғандағы мақсаттарын орындау үшін түседі. ... ... ... ... процесі күрделі және жасау, негіздеу және бекітудің бірнеше этаптарынан өтеді. Ереже бойынша, бұл түрдің ұжым немесе жеке тұлғадан ... ... ... мен ... ... ... ... (смета, есебі және т.б.) ақпаратының негізінде көрініс табады;
* Кәсіпкерлік қызметтен түсімдер. ... ... ... бұл ... басқа қаржыландыру көздері белгілі бір ұйымның барлық қажеттіліктерімен қамтамасыз етуге жеткіліксіз болған жағдайда немесе бұл көздер тұрақсыз болған жағдайда ... ... бұл ... ... ... ... ... құжаттарының негізінде: бизнес-жоспар немесе басқа да осы сияқты құжаттар жүзеге асырылады. Ол құжаттарда барлық ... ... ... ... және ... ... ... сатумен байланысты шығындар және өнім, тауар немесе қызметтерді сатудан немесе өткізуден түскен түсімдер ... ... ... Бұл ... тек қана ... түсімдер көрсетіліп қоймай, жыл басында тіркелген қалдық сомасы да көрсетілуі тиіс [20].
Сметаның шығыс бөлімі:
* Жұмысшылардың ... ... ... ... ... ақы төлеу шығыстары немесе жалақы төлеудің басқа да нысандары, сонымен қатар, үстеме және қосып төлеу және өтемақы ... ... емес ... жасалған және бекітілген штаттық кестенің мәліметтері негізінде, штаттық кестеге ... ... ... ... ... ... табады;
* Еңбекақының аударымдары. Еңбекақы есебі штаттық кесте жасалған кезде ... ... ... бөлу және бұл ... ... екі бөлек шығын түрлеріне айыру қабылданған бухгалтерлік және ... ... ... ... ... Сонымен қатар, бұл қаражаттарды алушы болып әр түрлі адрес иелері (коммерциялық емес ұйым және бюджет жұмысшылары) ... ... ... Шығыстардың бұл қатарына сәйкесінше есептеулерді қосуға болады. Бұл есеп-айырысулар қызметтерді тұтыну көлемін көрсетуші коммуналдық қызмет тауарларын жеткізу үшін ... ... ... ... ... қосымшаларға негізделеді;
* Әкімшілік шығыстар. Шығыстардың бұл түріне кеңсе шығындары, іс-сапарларға кеткен ... ... ... ... және тағы да ... осы сияқты қызметтерге кеткен шығындар жатады. Жоспарлау белгілі бір базадан номативтер бойынша жүзеге асырылуы мүмкін немесе ... ... ... есептер жүргізе отырып орындалуы мүмкін;
* Шаруашылық шығыстар және негізгі қорларға жөндеу жүргізумен байланысты ... ... ... ... ... пайдаланумен байланысты шығындар жатады (ғимарат және құрылыстарды қолданумен байланысты шығындар, аумақ пен ғимараттарды тазалау жұмыстарына ... ... бұл ... ... ... ... шығынның басқа түрлері де жатқызылуы мүмкін. Жөндеу жұмыстарына келетін болсақ, онда ол ... ала ... ... іске асады. Әр жылда ұйымның техникалық бөлімімен жөндеу жұмыстарының түрлері мен жүргізу уақыты, оған қажет материалдық-өндірістік қорлар және ... ... ... ... ... Шығындардың бұл түрі мақсатты кірістермен жоспарланады. Қажетті мәліметтерді кірістер тобының сәйкес мақсатты қатарының мәліметтерінен ... ... ... да ... Бұл ... ... ... көрсетілмен өзге де шығындар жатады;
* Жоспарланбаған шығыстарға резервтер қатары. Бұл мәліметтің болуы сметада болуы міндетті емес. Сметаға мұндай ... ... ... ... ... ... болуымен байланысты болуы мүмкін.
* Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің шығыстары ... ... ... өзге бекітілген құжатта қарастырылған олардың функционалдық қызметін камтамасыз етуге бағытталған. Шығыстардың құрамы мен құрылымы ұйымның немесе мекеме қатысушыларының қызмет бағыттарының ... ... ... ... бұл ... ... пайдаланылатын эдіске қарай анықталады.
* Шаруашылъщ есеп пен ... өтеу ... ... ететін ұйымдар мен мекемелер жұмыстың қаржылық нәтижелерін есептеп, жоспарлайды және оларды кәдуілгі қаржы жоспарының немесе бизнес-жоспардың көрсеткіштерінде рәсімдейді . Бұл ... ... пен ... ... жұмсалатьш шығындардың тізбесі материалдық өндіріс сферасында жинақталатьшға ұқсас болып келеді, бірақ қүрылымында ... ... үлес ... ... аз болып, еңбек ақы төлеуге, әлеуметтік мұқтаждарға аударылатын аударымдарға (әлеумепік салықты қоса) ... ... ... ... ... құрылымдық ауытқулар болуы мүмкін, мысалы қымбат тұратын жабдық пен приборларды пайдаланатын ғылыми мекемелерде ... ... ... ... ... ... ішінара каржыландырылған жағдайда оның көлмі қаржы жоспарының үшінші ... -- ... ... ... ... ... ... бойынша бөле отырып, белгіленеді.
* ... емес ... ... ... мен ... өздерінің қаржы жоспарларын өздері жасайды. Мұның үстіне тек бюджет қаражаттары есебінен қаржыланатын мекемелер шығындардың сметаларын жасайды, онда мекеме ... ... ... және ... ... ... бөлу ... көрсетіледі, ал өздерінің қажеттіктерін бюджет қаражаттарымен ғана емес, қаржы ресурстарының ... да ... ... ... ұйымдар мен мекемелер шығындар мен табыстардыц сметаларын жасайды.
* ... ... ... ... кәсіпорындардың қаржы жоспарларынан сметаның басты айырмашылығы сол, сметада ... ... ... негізделсе, кірістер тек әртүрлі көздер тұрғысынан бейнеленеді.
* Жеке мекемелер мен ... ... ... ... ... ... ... ретінде олардың бюджеттік емес көздері бола тұрса да шығындардың сметасы пайдаланыла беруі мүмкін: бұл жағдайда көрсетілген ақылы қызметтер шығындардың сметасында ... тыс ... ... ... не ... ... ерекше сметасы бойынша жоспарлануы мүмкін [22].
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ ЕМЕС ҰЙЫМДАРДЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ... ДАМУ ... МЕН ... ...
2.1 ... емес саладағы кәсіпорындардың қаржыларын ұйымдастыру мен басқару
Кіріс түсіру негізгі мақсаты болып табылмайтын және алынған таза табысты қатысушылар арасында ... ... ... ... емес үйші деп ... емес ... туралы Қазақстан Республикасының 2001 жылғы қаңтардың 16-сындағы № 142-11 ҚР ... ... ... емес ұйымдар әлеуметтік, мәдени, ғылыми, білім беру, қайырымдылық, басқару ... қол ... ... және ... құқықтарын, заңды мүдделерін қорғау, даулар мен жанжалдарды шешу, азаматтардьщ рухани және өзге ... ... ... денсаулығын сақтау, қоршаған ортаны қорғау, дене шынықтыру мен спортты дамыту: заң көмегін ... ... ... коғамдық игіліктерді және өз мүшелерінің (қатысушылардың) игіліктерін қамтамасыз етуге бағытталған басқа да мақсаттарда кұрылуы ... ... емес ... ... ... құрылтай құжаттарымен айқындалады.
Коммерциялық емес ұйымдар мекеме, қоғамдык бірлестік, акционерлік қоғам, тұтыну кооперативі, қор, діни ... ... ... ... заңды тұлғалардың бірлестігі нысанына және заңнамалық актілерде көзделген өзге де нысанда кұрылуы мүмкін. Бүл ... ... ... ... немесе табыс табу емес, керісінше қогамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру болып табыдады.
Коммерциялық емес ұйымдардың қаржысы деп материалдық емес игіліктер мен ... ... ... ... ... ... ... ұлттық табысты қайта бөлу нәтижесінде құрылатын ақша қорларының, қозғалысын ортақтастыратын ақша қатынастарының жиынтығын түсінеді.
Коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Сондықтан коммерциялық емес ұйымдар қаржысының, ерекшеліктерін анықтау үшін оның ... ... ... ... ... қызметінің сипатын, басқаруды ұйымдастырудың және қаржыландырудың әдістерін ескере отырып зерделеген жөн.
Құрылтайшысы ... ... ... ... емес ... өзге де ... жүзеге асыру үшін құрған және қаржыландыратын ұйым мекеме деп танылады.
Меншік нысанына байланысты мекемелер мемлекеттік және жеке меншік мекемелер болып ... ... ... ... ... ерекшеліктері заңнамалық актілермен реттеледі.
Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына сәйкес мемлекет құрған ... егер ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің, Үкіметінің, астана, облыстар, республикалық маңызы бар қала ... ... ... құрылған және тек кана мемлекеттік бюджет есебінен ұсталатын мекеме ... ... деп ... ... ... оған оралымды басқару құқығымен бекітіліп беріледі.
Басқарушылық, әлеуметтік-мәдени немесе коммерциялық емес сипаттағы өзге де қызметтерді жүзеге асыру үшін жеке және ... ... емес ... тұлғалар құрған, мемлекеттік қүрылымның бөлігі болып табылмайтьш ұйым жеке менгиік мекеме деп танылады.
Жеке ... ... ... оған оралымды басқару құқығымен бекітіліп беріледі.
Жеке меншік мекеме өз міндеттемелері бойынша өзінің бөлігіндегі ақшамен жауап береді. ... ... ... ... ... емес ... міндеттемелері бойынша оның құрылтайшысы жауапты болады.
Қазақстан Республикасының заңдарына қайшы келмейтін ортақ мақсаттарға жету үшін азаматтардың ерікті бірігуі нәтижесінде құрылған үйым ... ... ... ... ... ... (қатысушыларының) сол бірлестіктерге өздері берген мүлікке, соның, ... ... ... құқықтары жоқ. Өздері мүшелері (қатысушылары) ретінде қатысатын қоғамдық бірлестіктердің міндеттемелері бойынша олар жауап бермейді, ал аталған ... өз ... ... ... жауап бермейді.
Қоғамдық бірлестіктердің құқықтық жағдайыньщ ерекшеліктері "Қоғамдық бірлестіктер туралы" Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі.
Азаматтар және (немесе) ... ... ... ... ... ... құрған, әлеуметтік, қайырымдылық, мәдени, білім беру және өзге де қоғамдық пайдалы мақсаттарды көздейтін, мүшелігі жоқ ... емес үйым қор деп ... оның ... берген мүлік кордың меншігі болып табылады. Қор жарғыда белгіленген мерзімде қаржы қызметін тексеруді ... ... ... Тексеруді тексеруші немесе аудитор жүзеге асырады.
Мүшелік негізде қатысушылардың материалдық және өзге де ... ... үшін өз ... мүліктік (пайлық) жарналарын біріктіру жолымен жүзеге асырылатын азаматтардың ерікті бірлестігі тұтыну кооперативі деп танылады. Заңнамалық актілерде көзделген ... ... ... ... тұлғалар да кіре алады.
Селолық түтыну кооперативтері тек өз мүшелерінің ғана ... ... ... ... ... да ... материалдық және өзгеде қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін күрылуы мүмкін.
Тұтыну кооперативтерінің мүшелері оның міндеттемелері бойынша кооператив мүшелерінің қосымша жарнасының енгізілмеген бөлігі ... ... ... ... ... ... ... кірістерді оның мүшелері арасында бөлуге болмайды және олар жарғылық мақсаттарға жұмсалады.
Тұтыну кооперативінің мүшелері жинақталып қалған шығынды жыл ... ... ... ... үш ай ... ... ... арқылы жабуға міндетті. Бүл міндеттеме орындалмаған жағдайда кооператив кредит берушілердің талабы бойынша сот ... ... ... ... ... ... ... кооперативтерді құкықтық реттеу ерекшеліктері арнаулы заңнамалык актімен реттеледі.
Өзінің қызметін жүзеге асыру үшін каражаттарту мақсатымен акциялар шығаратын, кірістері тек қана осы ... ... ... ... ... ... емес акционеррлік қогам деп танылады.
Коммерциялық емес акционерлік коғамдардың артықшылықты акциялар, туынды және айырбасталатын бағалы қағаздар шығаруды ... ... ... ... емес ... ... ... шарты осы шартқа әрбір құрылтайшының немесе оның уәкілетті өкілінің қол қоюы арқылы жасалады.
Жоғарыда аталған коммерциялық емес ... ... ... және ... ... жағдайындағы олардың қызметінің сипаты мен қаржыландыру әдістеріне карай шартты түрде үш топқа біріктіруге болады.
Бірінші топқа материалдық өндіріске өте ... ... ... емес ... мен ... ... алынатын түсім ақшадан өтелетін ұйымдар мен мекемелср жатқызылуы мүмкін. Олар "Мемлекеттік кәсіпорьш ... ... ... ала ... өздерінің қызметін гиаруашылық-коммерциялық есеп әдісінде жүзеге асырады. Бүл ұйымдардың қызметтері ақыға көрсетіледі. Бұларға ақылы негізде жұмыс ... ... беру мен ... ... мекемелері, салалық ғылыми-зерттеу институттары, бірқатар шығармашылық мекемелері, ойын-сауық орындары жатады. Бұл эдісті коммерциялық емес үйымдар мен ... ... ... ... ... әр ... ... шығынндар жасайды: игіліктер мен қызметтерді өткізе отырып, олар түсім-ақша алады; кірістердің шығыстардан асып түсуі қорланымды құрайды. ... ... ... ... кәсіпорындарындағыдай ұйымдастырылады.
Ұйымдардың екінші тобына олардың толық емес шаруашылық есептегі, яғни өзін-өзі өтеу әдісін қолданатын бірқатары жатады. Бүл әдіс ... ... ... ... қызметін ұйымдастыруды қарастырады, бұл қызметтердің бағасы корланымсыз ... ... ... анықталады. Шығындардың өзін-өзі өтеу әдісі мәдени-ағарту қызметі, бос уақытты ұйымдастыру саласында (тұрмыстық, кәсіби мамандықтар мен ... алу ... шет ... ... бойынша ұлттық клубтарды оқып ұйренудің курстары мен мектептері) қолдалынады.
Ұйымдардың үшінші тобына бюджет қаражаттары есебінен ұсталатын мекемелер мен салалар жатады. Олар ... ... ... ... ... көзі ... ... болып табылады.
Бюджет мекемелерінің шығындарын қаржыландырудың негізі смета болып табылады. Ол -- ... ... ... ... Қазіргі кезде бюджеттен қаржыландырылатын мекемелер шығындардың сметасын жасайды, онда бюджетпен қатынастардың біржақты сипаты, бюджет қаражаттарының ... және ... ... ... бойынша бөлу қамтылып көрсетіледі. Сметалық тәртіппен білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру мекемелері, мемлекеттік биліктің, мемлекеттік ... мен ... ... ... ... мэдениет мекемелерінің бІр бөлігі қаржылаңцырылады. Бірқатар мекемелерді сметалық қаржыландыру кезінде шығындарды қамтамасыз етудің қосымша көздері пайдаланылуы, қызметтерді түтынушылардың ... ... ... ... ... басты орынды еңбекке ақы төлеу алады. Материалдық емес өнім қордаландырылуға жатпайды, оны ... ... ... ... ... оның ... ұйым ... сомасына тең ақшалай бағалауы болады.
Коммерциялық емес сфера мекемелеріндегі қызметтер көрсету (жасау) ақша ... ... бөлу және ... ... ... ... қосарланып отырады.
Бұл қатынастардың бастапқы табыстар мен қорларды алғашқы бөлу мен құру процесінде болмауы оларға ортақ сипат. Сонымен ... ... ... ... ... емес сала ... мен ... қаржы көздері қалыптасады.
Коммерциялық емес қызмет түрлері мен салаларында мынадай қаржы қатынастары қалыптасады:
* сала мен бюджет арасындағы қаржыландыру ... ... ... жэне кейбір жағдайларда бюджет алдындағы қаржылық міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... және орталықтандырумен байланысты жоғарғы және төменгі органдар арасындағы ішкі салалық қатынастар;
* шаруашылық жүргізуші субъекгілердің, яғни олардың ... ... ... ... ... - ... салалардың ұйымдары арасындағы ақша қатынастары;
* еңбекке ақы төлеу ... ... мен ... ... ... қатынастар;
* ұйымдар, мекемелер және олардың тұтынушылары арасындағы (көрсетілген қызметтерге ақы ... ... ... жэне ... ... түрлеріндегі өзара байланыстардың тым қысаң анықтықты сипаттайтын қатынастардың қалыптасуы мүмкін, мысалы:
* қоғамдық ұйымдар мен ... ... ... ... -- кіру және ... ... ... сондай-ақ осы ұйымдардың мүшелеріне белгілі бір жетістіктер мен қызмет нәтижелері үшін көтермелеулік ... ... ... ... ... мен ... демеушілері арасында ұйымның, қызметін қолдап отыру үшін материалдық және ақшалай нысандарда қаражаттар беру жөнінде;
* сақтық компанияларында ұйымдардың белгілі бір ... ... ... күш ... мен ... ... ... және т.т.) қарым-қатынастары;
* сондай-ақ белгілі бір шарттардағы кредит қатынастарының болуы мүмкін.
Аталынған қаржы катынастары ақша қорларын қалынтастыру, болуды және пайдалануды ... ... ... ... ... ... болады:
* ұйымдар мен мекемелердің пайдалану қызметін камтамасыз ететін қорлар;
* күрделі жұмсалымдар қорлары;
* көтермелеу және ... ... ... ... мен ... ... оқу орындарындағы оқушыларға, емдеу мекемелеріндегі ауруларға) қызмет көрсетушілердің материалдық, әлеуметтік-мәдени және тұрмыстық мұқтаждарын канағаттандырумен байланысты қорлар;
* негізгі қызметі ... ... емес ... ... басқару - бұл қаржыны және шектесуші экономикалық және әлеуметтік ... ... ... және дамыту мақсатымен ықпал жасау процесі және қаржы қатынастарының бүкіл жиынтығының тиімді жұмыс істеуіне ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі мемлекет (қаржы органдары арқылы) шараларының жиынтығы. Сөйтіп, қаржыны басқару - бұл ... ... ... ... мақсаты; қаржы механизмі-бұл мақсатқа жетудің құралы; қаржы саясаты - ... ... ... процесінің түпкілікті қортынды нәтижесі. Бұл орайда қажетті нәтижеге жету үшін объектіге мақсатты ықпал жасаудың ... мен ... ... ... ... оны басқару арнаулы аппарат ерекше тәсілдер мен әдістердің, соның ішінде әр түрлі ынталандырмалардың және санкциялардың көмегімен жүзеге асырады ... ... ... мына ... қойылған:
* басқарудағы демократизм;
* қаржы ... ... ... ...
* ... экономикалық және әкімшілік әдістердің оңтайлы үйлесуі (ұштасуы);
* басқарудың ғылымилығы;
* орталықтандырылған, салалық және аумақтық басқарудағы келісушілік;
* басқарудағы жауапкершілік;
* ... ... ... басқарудың екі аспектісін ажырата білген жөн: біріншіден, мемлекет қаржыны, оның нысандарын экономика мен әлеуметтік сфераны басқарудың тетігі, тұтқасы ретінде пайдаланады және ... ... ... ... ... ... ... екіншіден, қаржының өзі басқарудың объектісі болып табылады: қаржы қатынастарының нысандары, ақша ... ... ... яғни қаржы мекемелерінің жүйесі басқарылады.
Қаржыларды басқару - ... және ... ... ... ... ... ... әсер ету үрдісі. Осы мақсатта қажетті нәтижеге жету үшін арнайы ... мен ... ... ... ... жүйесі қаржылық механизмнің әдістері, санкциялары және тетіктері арқылы жүзеге асырылады. Қаржыларды басқару келесі қағидалар ... ... ... ... пен ... сұрақтарға саяси көзқарастарды ұстану;
-Басқаруды әкімшілдік және экономикалық әдістерге сәйкестендіру;
-Басқару ғылымның қолданылуы;
-Басқарудың аймақтық, ... және ... ... ... ... асырылуы;
-Басқаруда жауапкершіліктің болуы;
-Шаруашылық шешімдердің тиімділігі.
Қаржыларды басқарудың екі аспектісін атап көрсетуге болады: біріншіден, ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік аяны басқару құралы ретінде пайдаланылады;
Екіншіден, қаржылардың өзі - басқару объектісі ... ... ... ... ... ... қаражаттардың қорлары, қаржы аппараты, яғни қаржы мекемелері толығымен басқарылады.Қаржыларды басқаруда келесі элементтер өзара байланыста болады: ... ... ... ... және ... [21].
Қаржылық ақпарат барлық қаржы үрдісін тиімді бсқару мен жоспарлау үшін қолданылатын шешім қабылдауда ... рол ... ... ... ... статистикалық және жедел ақпарат түрінде жүзеге асырылады. Қаржылық басқаруда басқару орталығына - жоспарлау жатады. Ол материалдық, еңбек және ... ... ... ... және ... ... ... байланысын және халық шаруашылығының барлық деңгейлерінде қаржылық жоспарлардың кірістері мен шығыстарын қамтамасыз ... ... ... қаржылық басқару аппаратының барлық деңгейіндегі нәтижелікті, жауапкершілікті ... ... ... ... орындауда қаржы ресурстарының бөлістірілуіне бақылау жасайды. ... ... ... ... ... ақша ... ... мен дамуына толығымен бақылау жүргізеді. ... ... ... және ... түрін бөліп көрсетуге болады. Қаржыларды стратегиялық басқару ҚР-ң Констуциясының негізінде басқару мен биліктің жоғарғы органдары арқылы ... ... ... ... аппараты, Үкімет, Қаржы министрлігі, ҚР экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі [1].
2.2 Коммерциялық емес сектордың тиімділігі
Әлеуметтік ғылымдар ... ... ... ... зерттеушілер және донорлық ұйымдардың менеджерлері соңғы уақытта коммерциялық емес ұйымдардың сәттілігі ... ... ... ... көп мән ... Өз ... нәтижесінде Коммерциялық емес ұйымдар әлеуметтік және экономикалық тиімділікке қол жеткізеді, оны дәл ... ... ... да ... мүдделі тұлғаларға нәтижені көрсету мүмкіндігін қиындатады. Тиімділік сияқты маңызды ... ... ... ... ... оны ... мен өлшеу үшін қандай тәсілдер мен құралдар керектігі туралы ортақ келісім жоқ.
Коммерциялық емес сектордың экономикаға ... ... ... ... ... бағаланады. XXI ғасырдың басында ЖІӨ коомерциялық емес саланың құндық тұлғалануы АҚШ-та 6,9 %, Германияда - 2,1%, ... - 1,4%, ... - 1,4%, ... - 1,2% ... Қазіргі уақытта АҚШ-та коммерциялық емес сектор күндізгі мектеп жасына дейінгі балаларды бағу орталығының 90%, барлық бастауыш және орта ... 50% ... мен ... ... және ... ... 2/3 әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарын, ортақ салалық ауруханалардың 60% астамын, 67% ... ... ... ... 65% ... 95% кітапханаларды, көркем галереяларды, ботаникалық асябақтар мен хайуанттар бағын, барлық симфониялық ... мен ... ... да ... ... емес ... ... ақпараттарды талдаумен айналысатын Дж. Хопкинс (АҚШ) университеті жанындағы ... ... ... орталығының деректері бойынша әлемнің 22 елінде 2000 жылдардың өзінде коммерциялық емес ... ... ... ... мен діни ... мүшелерін қоспағанда, 19 млн. астам шттатық қызметкер жұмыс істеді, аталған елдердегі Коммерциялық емес ұйымдар жиынтық бюджеті 1,3 трлн. долларды ... ... ... қолдау бағдарламасы бойынша (ӘҚҚБ) 85 Коммерциялық емес ұйымдар арасында өткізілген тиімділік пен кәсіпқойлық мәніне 2012 жылдың мамырында жүргізілген сауалнама ... ... ... ... емес ... 55% өздерін тиімді және тұрақты, ал 26% - өте тиімді және ... деп ... ... ... емес ... ... ... бағасын осы саладағы сарапшылар оптимистік көзқарас деп түсінеді. Коммерциялық емес сектордың ... ... ... ... ... мен ... тек ... басқару процесін бағалау және бақылау жүйесін индикаторын ... ... ғана ... ...
Бұл көзқараспен БОТА қоғамдық қоры да қосылады. 2009 жылдан бастап БОТА ҚҚ үш ... бірі ... ... ӘҚҚБ ... ... 400 ... ... емес ұйымдар өздерінің әлеуметтік жобаларын жүзеге асыру үшін 1 млрд. теңгеден астам қаржылық көмек алды (7,4 млн. АҚШ ... ... ... және ... ... жобаны жүзеге асыру барасында индикаторларды жинау және талдау мен сандық нәтижеге жеткен кезде ... ӘҚҚБ ... ... ... ... ... ... бастады, олар ҚҚ жүргізілген гранттары бойынша өздерінің бенефициарларының білім және өзін-өзі бағлау деңгейіндегі өзгерістерді ... ... ... емес ... тұрақтылығы тақырыбына Қазақстан Республикасындағы азаматтық қоғамдар мен құқық қорғау бастамаларының әлеуетін дамыту бойынша ұлттық және халықаралық бағдарламаларды басқару саласындағы ... ... ... ... ... сессия арналған.
Сарапшылардың ақпаратына сәйкес, .
ЮСАИД жыл ... ... емес ... ... ... ... 2012 ... маусымында Орталық және Шығыс Еуропа мен Еуразиядағы Коммерциялық емес ұйымдар Тұрақтылық индексінің 15-ші басылымын ... ... ... ... ... ... Орталық және Шығыс Еуропа елдері мен Еуразиядағы азаматтық сектордың жағдайын бағалауға арналған басты талдау құралы болып табылады. Индекс соңғы 15 ... 29 елде ... ... ... ... үшін ... келеді. Индекс келесі көрсеткіштерге сүйене отырып, азаматтық ... өмір ... ... ... жасайды: құқықтық орта, ұйымдық мүмкіндіктер, қаржылық тұрақтылық, қоғамдық мүдделерді қорғау, қызметтерді ұсыну, инфрақұрылым және қоғамдық имидж. Тұрақтылық индексі 2011 жылы ... ... ... ... ... даму төмендегенін көрсетті және қоғамдық мүддені қорғау деңгейінің көрсеткіштері сәл артқандығын, қызмет көрсету деңгейі қатты өзгермегендігін байқатты. Қазақстан ... ... ... ... бойынша (ҚР) 2011 жылдың желтоқсанында билік органдары мен жекелерді қосқанда 36 812 азаматтық ... ... ... істеген (АҚҰ). Бұл санға 8 134 қоғамлық бірлестік, 4 831 қор, 1 331 діни ... 1 288 ... ... сссоциациясы және 7 965 кооператив кіреді. Қалғандары - жеке мекемелер, коммерциялық емес акционерлік қоғамдар және басқа да ... ... 5 ... қоғамдық бірлестіктер саны 40% , қорлар 45%, заңды тұлғалар ассоциациясы 20%-ға артты [22].
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай ... ... емес ... ... деп - ... емес игiлiктер мен қызметтердi жасау мақсатында материалдық өндiрiс салаларында ... ... ... қайта бөлу нәтижесiнде құрылатын ақша қорларының қозғалысын ортақтандыратын ақша қатынастарының жиынтығын тусiнедi.
Коммерциялық емес қызметтердің көптеген түрлері бар және олар ... ... ... ... ... және ... тән мемлекеттік қызметтер;- қорғаныс саласы;- ішкі және сыртқы қәуіпсіздікті сақтау;- төтенше жағдайлар бойынша;- білім;- денсаулық сақтау;- ... ... ... ... ғылым;- мәдинет пен өнер;- қоршаған ортаны қорғау;- қала мен ауылдық мекендерді қолайлы жағдайларды қалыптстыру (жарық беру, көгалдандыру, жол, көпір.);- ... ... мен ... ... ... негізгі ерекшеліктеріне пайда алу емес, қоғамдық қажеттіліктерді қамтамасыз ету ... ... ... өндіру, қызметтер көрсету, игіліктер шығындармен байланысты болғандықтан, қызметтің аталған түрлері олардын ... ... ... қамтамасыз ету үшін қаржыландырылуы тиіс. Коммерциялық емес ұйымдар мен мекемелердің қызметін қаржыландырудың көзі де әр түрлі болып ... емес ... ... ұйымдастыруға негізінен олардың ұйымдық - құқықтық нысандары әсер етеді. ... емес ... ... ... ... әдістері:
* сметалық қаржыландыру
* шарушылық есеп
* өзін-өзі өтеу негіздері
Коммерциялық емес ұйымдардың қызметін жүзеге ... және ... ... ... ... негізгі құжаттардың бірі - кірістер мен шығыстардың сметасы болып табылады. Смета әдетте жыл сайын күтілетін түсімдер мен ... бар және ... ақша ... ... құрылады.
Коммерциялық емес мекемелер, ұйымдар қызметiнiң материалдық негiзi ... емес ... ... ... ... олардың натуралдық және ақша нысандары болады. Натуралдық нысандағы қорларды ұйымдар мен мекемелер ... ... және олар ... ... ... құнын жоғалтады. Осылай жасалған игiлiк пен қызметтердiң тек ... кұны ғана ... ... емес өнiм мен ... ... ... ... асырылатын өндiрiстiк емес қорлардың қозғалысы нысандарының, сондай-ақ олардың ұдайы ... ... ... ... ... бұл ... ... жоғары бiлiктiлiктiң ой еңбегi қолданылады, сондықтан шығындарда әдеттегiдей басты орынды еңбекке ақы төлеу алады. Материалдық емес өнiм ... ... оны ... ... ... ... ... оның мекеме, ұйым шығындарының сомасына тең ақшалай бағалауы болады. Коммерциялық емес сфера ... ... ... (жасау) ақша қорларын қалыптастыру, бөлу және пайдаланумен, өзгеше қаржы ... ... ... Бұл ... ... ... мен қорларды алғашқы бөлу мен құру процесiнде болмауы оларға ортақ сипат. Сонымен бiрге олардың негiзiнде ... ... емес сала ... мен ... қаржы көздерi қалыптасады.
Коммерциялық емес ұйымдар қызметін қаржыландыру көздері әр түрлі болып келеді. Оларды бұл құрылымдардың іс-әрекет етуіне ... ... ... ... ... ... ... тиісті функцияларын толық атқарған жерде ұйымдарды ұстауға жұмсалатын шығыстар мемлекеттік бюджеттіц қаражаттары есебінен жүзеге асырылады. Бүған мемлекеттік ... ... ... ... қорғаныс, ішінара білім беру және денсаулық сақтау жатады. ... ... ... ... ... ... ... осы қаражаттар есебінен қаржыландырылады. Бюджет ресурстары сондай-ак мәдениет пен шығармашылық мекемелерін: кітапханаларды, мұражайлар мен көрмелерді, ... ... ... музыкалық ұжымдарды, ансамблдерді, мемлекеттік теле және радиостудияларды, киностудияларды және т.т. қолдап отыруға ... емес ... ... ... ... ... көзі ... қызметтерден, орындалатын жұмыстардан алатын табыстары (түсім-ацша) түріндегі меншікті қаражаттары, сондай-ақ ведомствоға қарасты кәсіпорындарда өнім ... ... ... ... ... ұйымның ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Қызмет көрсетуден алынған түсім-ақша ұйымньщ оларды орындауға жұмсаған шығындарын жабады және ұйымның одан әрі өздігінше дамуына жеткілікті таза табысты (пайданы) ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 ж. 30 тамыз;
* "ҚР ... емес ... ... заңы. 2001 ж. 16 қаңтар;
* Г.С. Смағұлова , оқу ... ... , 2005 ж.
* ... А.К., ... К:Ә. ,Оқу құралы - Алматы,Экономика, 2003.
* Ілиясов Қ.Қ. Құлпыбаев С. Қаржы. Алматы: , ... ... ... ... 2002;
* ... А.Ж. ... Т.А. Корпаративтік қаржы. Қарағанды, 2005;
* Дүйсенбаев.К. . Алматы: баспасы, 2006;
* Жолдасбаев Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы ... ... ... Дүйсенов К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық ... ... Оқу ... - ... ... ... ... Н.Ш. Инвестициялық жобалау: Оқу құралы - Алматы: , 2006;
* Оразалы Сәбден. Бәсекелестік экономика: Оқу ... - ... ... ... 2007;
* Сейтказиева А.М. Инвестиционная деятельность предприятия: Учебное ... - ... ... 1998;
* Супугалиева Г.И. . Алматы: , 2011. 25-26 бб;
* Илиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: ... - ... 2005, 552 ... ... С.М. ... Оқу ... - Астана: АЛМАТЫКІТАП Баспасы. 2003 ж;
* Мельников В.Д., Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник.- Алматы: 2007;
* Бабич А.М., ... Л.Н. ... ... М.: ... ... Н.К., ... А.Н. и др. Государство и бизнес. В 4-х т.-Алматы: Экономика, 2002;
* Берлин С.И. Теория финансов. Учебное ... -- М.: ... ... ... ... ... О.В. ... - М.:ЮРИСТ, 2001;
* Ғ.К. Құнтақбаев Алматы: Қаржы-Қаражат, 2000.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық ұйымдардағы шығындар есебі мен аудиті57 бет
Қылмыс ұғымы және қылмысқа жауапкершілік20 бет
Өтімділік есебі43 бет
Банктік менеджмент, құрылымы және оның қазақстандағы қажеттілігі67 бет
Арнайы ұйымдардағы оқу камбинаттарында газдыэлектрлі пісірушілерді дайындау жүйесі58 бет
Бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік басқару есебінің жүргізілуі, олардың проблемалары мен жетілдіру жолдары60 бет
Бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік есеп пен есептілік жүйесін ұйымдастыру ерекшеліктері91 бет
Бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік есепті жүргізу жолдарын зерттеу, есептің ұйымға тигізетін әсерін анықтау және оның есебін жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау65 бет
Бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы6 бет
Мекемелер мен ұйымдардағы құпия құжаттарды қорғау және олармен жұмыс істеу тәртібі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь