Бастауыш сынып оқушыларын ойын әдісі арқылы тәрбиелеу

Кіріспе 3

1. Бастауыш сынып оқушыларын ойын әдісі арқылы тәрбиелеу 5
1.1 Ойын . оқыту әдісі 5
1.2 Бастауыш мектепте оқыту процесінде ойын технологиясын өткізу мен ұйымдастырудың маңызы мен кейбір ерекшеліктері
7
1.3 Бастауыш сыныпта ұлттық . дактикалық ойындарды пайдалану 10

2. Бастауыш сынып оқушыларының танымдық үдерістерін ойын арқылы дамыту
14
2.1 Ойын технологиясы арқылы оқушылардың шығармашылығын қалыптастыру
14
2.2 Оқушыларға математика және дене тәрбиесі пәндерінде ойын технологиясын пайдаланудың ерекшелігі
17
2.3 Ойын технологиялары негізінде мұғалім жұмысының мазмұны 21

3. Ойын элементтерін пайдалану тиімділігі, ойын түрлерін қолдану тәсілдері
26
3.1 Бастауыш сыныпта дене шынықтыру сабағында қолданылатын ойындар және олардың қасиеттері
26
3.2 Бастауыш сыныптарда дене шынықтыру ойындарын ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері
27

Қорытынды 32
Пайдаланған әдебиеттер тізімі 34
Білім беру – аса күрделі әлеуметтік-экономикалық механизм. Оны реформалаудың мәселелері де сан қырлы. Қазіргі кездегі республикамызда қолға алынған білім беру жүйесін реформалау ісі осы саланың экономикалық – ұйымдық, құқықтық, құрылымдық жақтарын түбегейлі өзгертуге бағытталған біртұтас кешенді шаралармен тығыз байланысты. Білім беру ісіндегі жаңа үрдістің мән-мағынасы, сипаты мен бағыт-бағдарын айқындаушы дәйекті факторлар:
- Қазақстан Республикасының тәуелсіз егеменді мемлекет болып қалыптасуы;
- Экономиканың нарықтық моделін ұсынып, меншіктің түрлі пішімдерін дамыту;
- Ұлттық білім беру ісінің әлемдік білім жүйесіне кіруі болып отыр.
Елбасымыз Н.Ә. Назарбаевтың “Қазақстан-2030” Қазақстан халқына арналған Жолдауында “біздің жас мемлекетіміз өсіп, жетіліп, кемелденеді, біздің балаларымыз бен немерелеріміз онымен бірге ержетеді. Олар бабаларының игі дәстүрлерін сақтай отырып, қазіргі заманғы нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуге даяр. Олар қазақ, орыс, ағылшын тілдерін еркін меңгереді,олар бейбіт,абат, жылдам өркендету үстіндегі, күллі әлемге әйгілі, әрі сыйлы өз елінің патриоттары болады” деп көрсетілгеніндей,ертеңгі келер күннің бүгінгіден гөрі нұрлы болуына ықпал етіп, адамзат қоғамын алға апаратын құдіретті күш-білім нәрі.
Бүгінгі таңда қоғамымыздың даму бағытында жан-жақты дамыған, сауатты, саналы азамат тәрбиелеу мәселесі жүктеліп отыр. Мұндай мақсаттың баянды болуы оқу-тәрбие жүйесінің үлесіне тиетінін ескерсек, жас жеткіншектердің білімді, білікті болуында ойынның алатын орны ерекше.
Қазіргі кезде “ойын” ұғымының мағынасы кеңейіп, тұрмыс пен мәдениеттің түрлі салаларын қамтуда. Бұрын балалар ойыны мен актер ойыны педагогика мен өнертанудың ғана зерттеу нысандары болып келсе, қазіргі таңда ойын проблемасы психология, әлеуметтану, мәдениеттану, әдебиеттану, т.б. салалардың көкейтесті мәселесіне айналып отыр. Ойын арқылы оқушы білім алуға, оқуға қызықтыра отырып тұлғаны дамуын қалыптастыруға болады.
Ойын – оқытуда жаңа технологияның маңызды бөлігі болып табылады. «Ойын »ұғымына түсініктеме берсек – бұл адамның мінез- құлқын өзі басқарумен анықталатын қоғамдық тәжірибені қалыптастыруға арналған жағдаяттар негізінде әс-әрекеттің бір түрі. Ойын әрекеті мынадай қызметтерді атқарады:
˗ Ойын – сауық;
˗ Коммуникативтік немесе қарым-қатынастық;
˗ Диагностикалық (ойын барысында өзін-өзі тану);
˗ Коррекциялық (өзін-өзі түзету);
˗ Әлеуметтендіру.
1. «Казахские детские игры» кітабы авторы: Молдагаринов Аскар, Алма-Ата «Жалын» 1987 ж.
2. «Қазақстан мектебі» журналы № 9-10 2005 ж.
3. «Қазақтың ұлттық ойындары» кітабы авторы: Базарбек Төтенаев, Алматы «Қайнар» баспасы 1994 ж.
4. «Шынашақ» кітабы. Құрастырушылар – М. Әлімбаев, Қ. Баянбаев, Алматы «Балауса» 1992 ж.
5. А.О.Пинт. Ата-аналар сіздер үшін. - Алматы, 1990.
6. Выготский А.С. Игра и ее роль в психическом развитие ревенка. //Вопросы психологии. 1966.
7. Дандыбаева А.С., Н.И.Сабанбаев Педагогикалық технологияларды топтастыру жолдары 2012 ж.
8. Крупская Н.К. Таңдамалы педагогикалық шығармалары. Алматы. 1973.
9. Қ.Жарыңбаев, Ж.Базарбаевт.б. Инабат. - Алматы, 1995.
10. Қ.Жарыңбаев, С.Қалиев. Қазақтың тәлім-тәрбиесі. -Алматы, 1995.
11. Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы. -Алматы, 1994.
12. Қалиев, Майғаранова Ш. Нысанбаева Г. Бейсенбаева А. Т.б. «Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудың педагогикалық негіздері».- А., Білім, 2001.
13. Қалниязова, А. Білім берудегі ойындық оқыту технологиясының алатын орны // ҚазҰУ:Филология сер. - 2003. -N5. - 27-29б.
14. Қоянғазина Б. Сабақта ойын ұйымдастырудың маңызы. //Бастауыш мектеп. 2001 ж. №9. Б 15-19
15. Наурыз. Жаңарған салт-дәстүрлер. - Алматы, 1991.
16. Р.Қоянбаев. Тәрбие теориясы. - Алматы, 1991.
17. С.Қалиев, т.б. Қазақтың салт-дәстүрлері. - Алматы, 1994.
18. Сәдуахасова Р. «Жаңа технологияны пайдалан білейік».- А., 2004.
19. Тәрбие құралы 2004 № 1
20. Ушинский К.Д. Избранные педагогические сочинения. Москва. 1969.
        
        Жоспар
|Кіріспе |3 |
| | ... ... ... ... ойын әдісі арқылы тәрбиелеу |5 ... Ойын - ... ... |5 ... ... мектепте оқыту процесінде ойын технологиясын өткізу | |
|мен ұйымдастырудың маңызы мен ... ... |7 ... ... сыныпта ұлттық - дактикалық ойындарды пайдалану |10 |
| | ... ... ... ... танымдық үдерістерін ойын арқылы | |
|дамыту |14 ... Ойын ... ... ... ... | ... |14 ... ... математика және дене тәрбиесі пәндерінде ойын | |
|технологиясын ... ... |17 ... Ойын технологиялары негізінде мұғалім жұмысының мазмұны |21 |
| | ... Ойын ... ... ... ойын ... ... | ... |26 ... ... ... дене ... ... ... ... |
|және олардың қасиеттері |26 ... ... ... дене ... ... ... | |
|кейбір ерекшеліктері |27 |
| | ... |32 ... ... ... |34 ... беру – аса ... ... механизм. Оны
реформалаудың мәселелері де сан ... ... ... ... ... ... беру ... реформалау ісі осы саланың  экономикалық –
ұйымдық, құқықтық, құрылымдық жақтарын ... ... ... ... ... ... байланысты. Білім беру ісіндегі жаңа
үрдістің мән-мағынасы, ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасының тәуелсіз егеменді мемлекет болып
қалыптасуы;
- Экономиканың ... ... ... меншіктің түрлі пішімдерін
дамыту;
- Ұлттық білім беру ... ... ... ... ... болып отыр.
Елбасымыз Н.Ә. Назарбаевтың “Қазақстан-2030” Қазақстан халқына арналған
Жолдауында “біздің жас мемлекетіміз өсіп, жетіліп, ... ... бен ... ... ... ... Олар бабаларының игі
дәстүрлерін сақтай отырып, қазіргі заманғы нарықтық ... ... ... ... Олар қазақ, орыс, ағылшын тілдерін еркін меңгереді,олар
бейбіт,абат, жылдам өркендету үстіндегі, күллі әлемге ... әрі ... ... ... ... деп ... келер күннің
бүгінгіден гөрі нұрлы болуына ... ... ... ... алға ... күш-білім нәрі.
Бүгінгі таңда қоғамымыздың даму бағытында жан-жақты дамыған, сауатты,
саналы азамат тәрбиелеу мәселесі жүктеліп ... ... ... ... ... жүйесінің үлесіне тиетінін ескерсек, жас ... ... ... ойынның алатын орны ерекше.
Қазіргі кезде “ойын” ұғымының мағынасы кеңейіп, тұрмыс пен мәдениеттің
түрлі салаларын қамтуда. Бұрын ... ... мен ... ... ... ... ғана зерттеу нысандары болып келсе, қазіргі таңда ... ... ... ... әдебиеттану, т.б.
салалардың көкейтесті мәселесіне айналып отыр. Ойын арқылы оқушы ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға болады.
Ойын – оқытуда жаңа технологияның маңызды бөлігі болып табылады. «Ойын
»ұғымына түсініктеме берсек – бұл адамның ... ... өзі ... ... ... ... арналған жағдаяттар
негізінде әс-әрекеттің бір ... Ойын ... ... ... атқарады:
˗ Ойын – сауық;
˗ Коммуникативтік немесе қарым-қатынастық;
˗ Диагностикалық (ойын барысында өзін-өзі тану);
˗ Коррекциялық (өзін-өзі түзету);
˗ Әлеуметтендіру.
Оқушыларды ұлттық ... ... Бұл ... ... бойынша
жүргізіледі:
а) дидактикалық ойындарды ұлттық тәлім-тәрбие көздерімен ұштастыруда
жұмбақтарды, ... ... ... ... ... оқыту
барысында ойындар арқылы кеңінен қолдану;
ә) көркем шығармаларды ... ойын ... беру ... ... мәдениет пен әдебиетке дұрыс көзқарасын қалыптастыру;
б) дидактикалық ойындар арқылы оқушыларға шешендік сөздерді үйретіп,
олардың тіл ... ... ... ... ... ... ... ойындары балалардың ой-өрісін
қалыптастыратын, білгірлікке шындайтын бірден-бір құрал болып есептеледі.
Ол балалардың бос ... ... ... ... ... ... ... салт-дәстүрін, тілін дамытуға көмегін  тигізеді.
 Курстық жұмыстың мақсаты: ... ... ... ... ойын арқылы дамыту жолдарын айқындап көрсету.
Курстық жұмыстың міндеті:
1. Оқушының тұлғалық қалыптасуында ойынның психологиялық-педагогикалық
мәнін талдау, ... ... ... ... ойынның түрлері мен
психологиялық ерекшеліктерін айқындау;
3. Ойын ... ... ... ойын түрлерін қолдану
жолдарын көрсету;
4. Оқушылардың логикалық ойын дамытудағы ... ... ... ... сынып оқушыларын ойын әдісі арқылы тәрбиелеу
1.1 Ойын - оқыту әдісі
Оқыту мақсатында ... ... ... көп. Ойын - ... үшін ... ... Ол ... жасына дейінгі балалардың іс-
әрекетінің негізгі түрі, ал оқушылар мен ... ... ... ... қолы бос ... ... Бірақ оқуда да, еңбекте де ойын
элементтерін ... ... Ойын ... ... теориялар бар. Солардың
бірін алғаш рет жасаған Ф.Врубель. Ол ойын ... бала ... ... ... М.Лазарус жұмыстан кейін демалу теориясын, Г.Спенсер ойын
арқылы денедегі артық ... ... ... ... үшін ... ойындарының, С.Л.Рубинштейн ... ... ... ... Ойын ... қазіргі көзқарастар оның көптеген қызметін
анықтап отыр. Ол баланың қажеттіліктерін, қызығушылықтарын қанағаттандырып,
оның ... ... ... ... ... тануға
көмектеседі. Ойын арқылы бала ... ... ... ... үйренеді, ынтымақтасып жұмыс істеуге дағдыланып, ұтылуға емес,
ұтуға тырысады. Оқушылар ертегілерді, ... ... ... ... ... ... лайықтап қойып, өздері түрлі рөлдерде
ойнайды.
Симулятивтік ойындар кезінде оқушылар өз бетімен ... ... Бұл ... алғаш рет әскери училищелерде кескілескен шайқастарды
бейнелеу үшін қолданылған. XX ғасырдың 60 ... ... ... білім беру ұйымдарында іскерлік ойындар қолданыла бастады.
Іскерлік ойындар ... бала ... ... қатысып, еңбек,
отбасылық, қоғамдық қатынастарға енуге әзірленеді. Енді отбасындағы өмірді
түсінуге көмектесетін іскерлік ... ... ... ... "Жас ... бюджеті" деген жағдаят. Жоғары сынып оқушылары
"отбасыларына" бөлінеді, әр ... жас ... мен ... ... Эксперттер құрамына мұғалімдер, ата-аналар, жоғары сынып ... ... ... - ... ... керекті қаржы,
құқықтық мәселелер жөнінде кеңес беру.
Мысалы, бір жұп тамаққа күніне 200 ... ... ... Ал ... ... ... ... сатып алатындығын айтуын сұрайды. Азық-
түлікті сатып алған соң, ойынның ... ... ... Ойынға
қатысушылар бір-бірімен пікір таластыра бастайды. Қалған ақшаға "әйелі"
өзіне киім ... ... ал "ері" ... ... ... келеді.
"Ата-аналары" нені сатып алу жөнінде ақыл айтып, жас жұбайларға ақшалай
көмек беретіндіктерін айтады. Эксперттер ... ... ... ме? ... ... неге ... "Масылдарды
тәрбиелеу жақсылыққа әкелмейді" деген пікірлер айтады.
Кейін жоғары сынып оқушыларының келісімімен ойынға ата-аналар қатысады.
Бұл ойын болғанмен, ... ... ... болатын жағдайға жақын. Ойында
оқушылар түрлі ... ... ... жасайды. Олар үшін ... ... ... ... деген ұғымдар анық ... Бұл ... ... ... ... ... көрсетілетінін білдік.
Біз отбасылық өмірдің бір сәтінен үзінді келтірдік. Ойын барысында жасалған
шартты үлгі өмірде болатын ... ... ... балаларға іскерлік ойындар арқылы меңгертуге
болады.
Ғалымдар зерттеуі іскерлік ойындардың оқушылардың оқу үлгеріміне жақсы
әсер ететін дәлелдеп ... ... ... ... ... ... ... бірі. Олар оқушыны ңысым жасамай оқытуға мүмкіндік
береді, оқушының оқиғаны терең толғаныстармен ... ... ... ... ... ... ... Ойын түрінде болатын
саяхат, электрлендірілген викториналар арқылы белгілі бір ... ... ... ... түрлері оқылады.
Алуан түрлі ребустар, сөзжұмбақтар, ... ... ... ... береді және оқушыларды ынталандырады. Математикада "Кім
жылдам", "Ең ... ... ... ... тез ... үйретеді.
"Бағдаршам", "Дым білмес"ойындары арқылы жол жүру ережелері ... ... ... ... ... "Футбол", "Хоккей" ойындары
еліміздің спорт шеберлерінің жетістіктерімен ... ... кім ... ... ... күтіп ұстауға тәрбиелейді. Іскерлік ойындар
ойнағанда бала нақты ... ... ... ... етуге отбасылық
өмірге, қоғамдық қатынастарға әзірленеді.
Идеялар банкі. Бұл әдіс ой майданы деп аталады. Топтық алдына бір ... осы ... шешу үшін топ ... жаңа, тың ұсыныстар айту
керек. Барлық ұсыныстарды топ жинап алып, оларға баға береді. Бұл ... ... ... ... оны шешу ... ... ... ол
ұсыныстар тексеріліп, бағаланады және ең жақсы ұсыныстар таңдалып алынады.
Ой майданы әдісін 1939 жылы ... ... рет ... ... ... ... олар өздеріне қызықты мәселелерді шешіп отырған.
Ой майданының ұзақтығы 1-2 ... ... Бұл әдіс ... ... сабақтың
нәтижелі болуы мұғалімнің біліктілігіне, топтың даму деңгейіне байланысты.
Топта он адам болғаны жақсы, бірақ топ мүшелерінің ... ... әдіс ... ... ... студенттері шағын топтарға
бөлініп, мектеп оқулығынан бір тақырыпқа әзірленіп 5-20 минут сабақ береді,
содан кейін ... ... ... оны келесіде жақсы өткізу
жолдары белгіленеді. Сабақты түгел ... ... жазу оны ... Бұл әдіс мұғалімдік жұмысқа дағдыландырады. Оны шет тілін
оқытуда пайдалануға болады.
Оқыту әдістерін жетілдіру ... ... ... ... болып отыр.
Оқыту әдістерінің тиімділігін арттырып, оқытудың жаңа нысандары ... ... ... педагогикалық зерттеулерде айрықша маңыз
беріледі.
Алайда, оқыту әдісін таңдау - ... ... ... Кейбір әдістерді
қолдануда біржақты асыра сілтеушілікке жол бермеу керек. Әр ... ... ... мен ... ... ... ... оқытуда әр
түрлі әдістерді қолдану қажет.
Сабақтың тақырыбы мен мақсатына, оқу материалының мазмұны мен ... ... ... ... ... құрылысы мен оқу әдісін
ұдайы толықтырып отыруды мұғалім өзі белгілеп, өзі таңдап алады.
Оқыту әдісін таңдауға ықпал ететін ... ... ... оның ... оқушылардың жас және таным
әрекетінің ерекшеліктеріне сай қолдану;
2. Мектептің материалдық - техникалық ... ... ... ... ... ескеру. Мысалы, қала мектептерінде
оқушыларды өндіріс орындарына экскурсияға, ауыл ... ... ... ... ... ... ... Мұғалімнің шығармашылығы және шеберлігі. Оқытудың нәтижелі өтуіне
негіз болатын сабақ мақсатының айқындығы. Себебі оқу ... ... ... ... ... іс-әрекетін анықтап алмай, оқыту
мақсатына жету мүмкін емес.
1.2 ... ... ... ... ойын технологиясын өткізу мен
ұйымдастырудың маңызы мен кейбір ерекшеліктері
 
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... таңдауда көп нұсқалық қағидасы бекітілген. Бұл
білім мекемелерінің мұғалімдеріне, педагогтарына өзіне оңтайлы ... ... ... ... ... ... дидактикалық ойындар әрі оқу, әрі
ойын қызметін қатар ... ... орын ... Ойын – балалар әрекетінің
бір түрі. Оқушыларды оқыту және тәрбиелеу мақсатындағы қарым-қатынастың
әдісі мен ... ... ... ... мен ... ... таным
процесіне әсерін тигізеді.
Н.К.Крупская «Қандай ойын болмасын баланы бір нәрсеге ... ... ... ... ... жолдасымен ынтымақты болуға
үйретеді» - дейді.
Ойын балалар үшін оқу да, ... те. Ойын ... ... ... Ойын ... өмірде кездесетін қиыншылықтарды жеңудің жолын
үйретіп қана қоймайды, ... ... ... ... ... ... ... ойнай отырып, логикалық қабылдау арқылы
оқуды және математиканы ... ... ... ... ... ... оқу әрекеті орын алады» - деген пікір айтты.
В.В.Давыдов оқушыларда танымдақ проблемалық міндеттерді шештірудің
жолдарын ... ... ... ... меңгертуге болады, яғни
соның нәтижесінде білім-білік, дағды дүниеге ... ... өз ... бала ... ... маңызының зор екенін
көрсеткен.
Балалар бір-бірімен ойнау арқылы қарым-қатынас жасауға, ұйымшылдыққа,
еңбекке, мұқиятшылдық жағдайы ойын мазмұнына қарай ... ... ... ... ... ... ... барысында өзінің кішкентай екеніне
қарамастан оның ойлауы, іс-әрекеттері көп жағдайда ... адам ... - ... ... рухани және дененің даму қозғалысы» - ... ... ... ... ... ... болу керектігін айтты.
К.Д.Ушинский сабақ үйрету барысында ойын элементтерін орынды қолдану
оқушылардың ... алу ... ... – деді.
Жоғарыда айтылған мәселелерді теория және практика жүзінде ұлы педагог
Сухомлинский В.А. терең және ... ... ... оқыту процесінде бастауыш сынып оқушыларының оқу-танымдық
іс-әрекетін белсендірудің тиімді жолдары мынандай:
1. ... ... ... ... тапқырлар клубы, викторина, қызықты математика.
3.  Пәндік олимпиада апталығы.
4.  Көрнекіліктер.
5.  Ғылымның, өнердің, мәдениеттің жаңалықтары өтетін сабақтар.
6.  Қызықты ... ... ... ... ... ... туғызу.
7.  Педагогикалық технологиялар.
Оқыту әдістерінің үш міндеті бар.
1.  Дидактикалық міндет.
2.  Танымдық қабілетін арттыру.
3.  Оқудың тиімділігін ... ... ... ... жүргізілетін жеке
жұмыстар әр пән бойынша жүргізіледі. Домбыра үйрету арқылы музыка үйрету,
әртүрлі қызықты әңгіме оқу арқылы ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулерді іс-тәжірибелерді қолдана отырып, міндеттерді
шешуге сүйенеді. ... ... ... тек таным қызметінде ғана емес,
сонымен бірге еңбек ойын әрекетінде, әдеби және қоғамдық қызметтерде ... ... ... мен әдіс ... ... оқу барысында
қабілетін арттуымен танымдық қызығушылықтың кеңеюіне ... ... ... ... қызығушылық, сұрақтар қою, қажеттіліктер, білімге
деген құштарлық пайда ... ... ... дамуына әсерін тигізеді. Оқушы
мен мұғалім қызметіндегі қызығушылық мынаған сүйенеді.
- Сабақтың шығармашылық бастамасы.
- Дұрыс ұйымдастырылған сабақтардың тақырыбы.
- Сабақ ... өз ... ... жұмыстар мен мәтіндердің
әртүрлілігі, маңызды жолдарды іздестіре отырып, оқушының оқуға талаптануы.
Осы жолдарды, әдістерді қолдана отырып, оқушылардың ... ... ... туғызу қажет, жоғарыда айтылған ... ... мен ... ... үшін ... жағдайларды
ескеру керек.
- Оқу процесіндегі сабаққа қойылатын дидактикалық міндеттер.
- Білім мазмұнының көлемі, ... ... ... ... қолдана білуі.
 Ойын үстінде оқушылар өзі үшін жаттығулар орындап, оқумен жаттығады
және ойын үстінде салыстыру ... ... ... ... оқушыларды ізденуге, жеңіске жетуге ынталандырып бұдан оларды тез
қимылдауға, тез ... тез ... ... және ... ... әкеледі. Әрине, бұл жерде ойын ережесі сақталуы керек.
 Жарыс элементі ойында әрқашанда маңызды ... ... ... ... ... жету ... жоғарлай түседі.
 Я.А.Каменский: «ойында рухани және дененің даму қозғалысын көреміз,
оларды ... ... ... ... ... керек. Ойын- жасына
және халықтық ғұрпына сәйкес болуы керек» - деп аттап көрсетеді.
Ойынды таңдау ... ... ... ... ... ... бір жүйеде жүргізілуін есте ұстаған дұрыс.
Ұлы класик педагогтар Я.А.Каменский, ... ... ... және ... ... ... ... Ы.Алтынсарин, М.Жұмабаевтар, ойынның маңызын айта келе, ойын
дегеніміз -айқын, білімге ... пен ... ... ... оты. ... ... кең, алысқа меңзейтін, ойдан-ойға жетелейтін, ... ... ... ... ... ... өмір ... дейді.
Оқытудың ойындық әдісі ерте кезден бастап күні ... ... ... ... ... ... Бастауыш сыныпта ұлттық - дактикалық ойындарды пайдалану
Бастауыш сынып оқушыларының оқу іс - ... ... ... ... ... педагогикалық мүмкіндіктері С.А.Ұзақбаева,
Е.Сағындықов, С.Елубаев, С.Елубаева, А.К.Айтпаева, Г.Р.Бахтиярова
еңбектерінде ашып ... Бұл ... ... ... білімдік,
тәрбиелік және дамытушылық мәні айқындалып, оларды пайдаланудың жолдары мен
әдіс – ... ... ... ... ... ... ... саналады. Ол бала
өмірінің табиғи серігі, көңіл – күінің бұлағы. Онда ... адам ... ... салт – ... ... халықтық намыс, ерлік, батылдық
туралы көзқарастары, жылдамдық, тездік, шеберлік пен ... де ... ... ... ... ... ... қабілеті,
ұстамдылыққа, ептілікке, тапқырлыққа, жеңіске жету ... ... ... ... ... көркемдік – эстетикалық, дене тәрбиесінің
бөлінбейтін бір ... ... ... Ойын ... ... көңіл – күй
мен әсем қимылдар баланың рухани байлығымен үйлеседі. Сөйтіп оларда ... ... ... қызығушылық, сүйіспеншілік, сыйласымдық сезімі
қалыптасады. Халық ойындарының қайсыбірі болмасын мазмұны жағынан ... ... және ... Олар ойлау қабілетінің белсенді дамуына, ой
- өрісіеің кеңеюіне, қоршаған ортаны дұрыс түсініп ... ... ... ... ... ... ... балаға, үлкеннен кішіге мұра болып жалғасып
отыпған көне халықтың ... ... ... өмір тіршілігінің
жиынтық белгісі болған. Әрине, ойын өнер ретінде әдебиет пен ... ... ... қабысып, астасып келіп, бірін бірі толықтырып байыта
түседі.
Ойын бар өнердің бастауы, шынында да көне мәдениетпен әдеби ... ... ... ... ойын той үстінде дүниеге келіп, көптің
игілігіне ... ... ... бір ... оған өлең ... араласып
келіп келіп отырғанында. Егер ойын барысында өлең ... ... онда ... ... өз ... ... ... бүгінгі және болашақ ұрпақтың ұлттық ойындары адам еңбегінің
жемісі. Халықтың фантастикалық ой құбылысының көрінісі, ... ... ... ... ... ... ... халықтың әлеуметтік –
экономикалық айналасы екенін білеміз.
М.О.Әуезов біздің халқымыз өмір кешкен ұзақ ... ... ... өнері бар, «Ойын» көңіл көтеру, жұрттың көзін қуанту,
көңіл шаттандыру ғана емес, ... ... ... ... ... өзі өмір ... ортаның шындығынан туындаса керек. Қазақтың тарихи
көне жылдарының ... мен ... қай – ... алып қарасақ
та, оның өн бойына халықтың ұлттық ойындарының, әдет – ... ... ... ... Негізгі кейіпкерлері – баланың ел
қорғаушы батыр, жауынгер, халық қайраткері ойын ... ... сол ... ... өзінің бойындағы табиғи дарынын шыңдай түседі.
1 жастан 7-ге дейін баланы ... ... ... ... ... ... ... неше алуан ойынды туғызып, оны іс ... ... ... білімділік жақтарын көре білген. «Бала ойынмен өседі» ... ... ... оны ... бала тәрбиесіне тиек еткен.
«Балалармен ойнайды,
Ойнап жүріп ол бала,
Кеудеде ақыл ... - ... өлең ... да осының дәлелі. «Ойын
баласы ғой, бүгін ойнамай үйде ... ... ... ... ау!» ... пікір
айтқан баланың денсаулығын бағдарлайтын халқымыз. Ойын баланың ... ... ... оның ... ... оятып, бүкіл өміріне
ұштасады.
В.А.Сухомлинскийдің сөзімен: «Ойынсыз ақыл – ойдың қалыпты дамуы да жоқ
және болуы да ... ... Ойын ... ... ... ... терезе іспетті,
ол арқылы баланың рухани сезімі жасампаз ... ... өзін ... ... ... алады. Ойын – дегеніміз ұшқын, білімге құмарлық ... ... ... оты» - деп ... зор ... ... ұлттық
ойындарды ойнату, сабақта пайдаланудың маңызы сөзсіз зор.
Оқушының білімінің ... ... ... ... әр сабақтың ішкі
мүмкіндігіне, оларды ұлттық ... ... ... ... ... ... дағдыларын,іскерлікпен дамытуға
байланысты.
Ойынның атқаратын қызметі сан алуан ... ... ... ойын ... ... ... , ... құрақ, оралым, ою-өрнек,
мозайка, шытырман, жарыс, дұзақ, ... ... ... ... ... ... ... Ойын тек баланың дене күш-қуатын молайтып, ... ... және т.б. ... қоймай, оның ақыл-ойының
толысуына, есейіп өсуіне де пайдасын тигізеді. ... ... ... және өзі туып өскен, өмір сүрген ортасына байланысты алған әсерлері
мен түйсіктері олардың қиялын қозғап, творчестволық шабытын ... ... ... осы ... ... өзін ... ... танып
білуіне алғашқы қадам жасауға мүмкіндік береді.
Оқушының бой жүйесін босататын, жан ... ... ... ... ... өрбітетін ойын, Абай сөзімен ... ... һәм ... сырын түгендеу арқылы жүргізілуі тиіс.Басқаша
айтқанда,ойын нақтылық пен дерексіздік,индукция мен дидукция, талдау ... ... ... ... мен ... ... жүргізілуі
тиіс. Оқушыларды ой қорытындысын жасай білуге үйрету ... осы ... ... ... ... ғана ... - әрі ... әрі мәнді болады.
Балаға әрбір ойынның алдына қоятын мақсаттары айтыла ... ... ... ... пайдаланылатын құрал-жабдықтары айтылады.
Халық ойындары қолға түскен қарапайым заттармен ойнала береді. Олай ... ... ... ... онша күрделі емес, оны әрбір мұғалім
даярлай алады.
Халық ойынының келелі бір ...... ... ... бір ойын түрліше ойналуы мүмкін, сондай-ақ, ойлануға берілген
сұрақтың түрліше жауабы болуы мүмкін.
Ойын ережелерінде тәрбиенің үлкен маңызы жатыр. Олар ... ... ... ... мен ... ... ... жігерінің қалыптасуына ықпал етеді. Мысалы: «Қоғи көк» ойыныда
қаздар тек кемпірдің: «Олай болса, сендердің біріңді алып ... ... ғана ... ... ... қаша ... ... ықыластықты,
шыдамдылықты, ептілікті, кең жерге тез үйрене ... ... ... дер ... бір-біріне көмектесуді («бірі-бәрі үшін» және «бәрі
– бірі ... - ... ... батылдықты, тапқырлықты (кемпір)
талап етеді.
Ойынға қызығуы үшін ойын өмірмен ұштастырыла алынып, оның қажеттілігін
бала сезінуі ... ... ойын ... ... бөлектеу, түсінуге
жеңіл, мақсаты айқын болуымен бірге, ... аз, ... ... ... ... ... ... ойын ойналып болғаннан кейін, қорытындыланып
отырылса пайдалы болады.
Ұлттық - ... ... ... мен тәрбие құралына айналдыру
үшін бір қатар әдістемелік талаптардың қатаң сақталуы тиіс:
Тәрбиеші ұлттық ... ... ... көп ... ... ... дидактикалық ойындарын балалардың жас ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... өзі жете ... балаларға да түсінікті етіп жеткізе білу.
Барлық ойындардың тәрбиелік мақсатын анықтап алу.
Ойын барысында ережені сақтауды қатаң түрде қадағалау.
Ойынға арналған ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа құралдармен алмастыру.
Бұл жерде атап айтатын бір нәрсе, дидактикалық ұлттық ойындарды бүгінгі
педагогикалық ілім талаптарына сай іріктеп, ретті қолдана ... онда ... ... ... ... ... ... тыс тәрбие
жұмыстарын жандандыра түседі.
Ұлы Абайдың «Ойын ойнап, ән ... өсер бала бола ма?» ... ... өмірінде ойынның маңыздылығын көруге болады. Бастауыш сынып
оқушыларының психикасының ... ойын ... ... рөл ... ... ... өз еңбектерінде айтып ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру ойынның алар орны жөнінде қазақстандық
ғалым Н.Құлжанова да зерттеген. Ойын бала үшін еліктеу, инстинкт күнделікті
негізгі іс - ... және ... деп ... ... ... ... ... тәрбиелік мақсатқа пайдалану – болашақ өміріне
түзу жол салу, үлкендерге еліктеу және өмірдің талаптарына сай ... ... ... ... ... ... ... аударатын ойын
түрлерінің бірі – ұлттық ойындар. Бұл ойын түрі ... ... ... баланың денсаулығын нығайтып, т.б көптеген қасиеттерін
дамытады.
Бастауыш сынып оқушыларының негізгі әрекеті – оқу, қарым-қатынас, ... ... ... ... әрқайсысы негізгі функцияларды атқарып, баланы
дамытады. Оқу – білім алу мен білік, ... ... ... ... ... бірін-бірі дұрыс қабылдап, сонымен қатар жаңалық алмасуын
арттырады. Ойын - ... ... ... ... жұмыс жасай
білуге дағдыландырады. Ал еңбек – қолдың қозғалысын ... ... және ... ... ... ... ... әрекеттерге
белсене қатысуы олардың психикалық дамуын арттырады.
Ойынның негізгі мақсаты баланы қызықтыра отырып білімді берік меңгерту
болса, мұғалімнің ... – сол ойын ... ... ... ... ... ... білуге, ой белсенділігі мен тіл ... ... ... ... мен шеберлікті меңгертуге қол жеткізу.
Оқу үрдісіне ойын түрлерін пайдалану – бағдарламада анықталған білім,
білік, және ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ мұғалім ойын түрлерін балалардың жас және ... ... ... ... жаңа ... ... өтілген
материалды қайталағанда, білімді тиянақтау және тексеру кезінде, ... кез – ... ... ... ... құралы ретінде пайдалануға
болады.
2. Бастауыш сынып оқушыларының танымдық үдерістерін ойын арқылы дамыту
2.1 Ойын технологиясы арқылы оқушылардың ... ... ... ... ... ... тәжірибесі ойынның білімдік
құндылығын дәлелдеді. Ойынның шығу сырын ғалымдар жүздеген жылдар ... ... Оның шығу ... ... ... ... ... тұжырымдардың бірі бойынша ойын қоғамның діни, ... және ... ... кезіндегі бос уақыт пен ... ... ... Ерте ... ойын қоғамдық өмірдің бір бөлігі болып,
оған діни-саяси маңыз берілген. Ерте гректер ... ... ... ... ... ... император ашып, өзі де қатысқан.
Ойын өмірде пайдасыз көрінгенмен аса қажетті көрініс-құбылыс.
Сабақта тиімді қолданылған ойын ...... ... ... ... аса зор ... ... жемісті, сапалы
меңгеруіне сенімді көмекші бола алады. Өйткені, кіші жастағы оқушылар жас
ерекшеліктеріне ... ... өте ... ... ... тез ... тез, әрі ... орындайтын болады.
Ойын балалардың оқуға, еңбекке деген ... ... ... ... Ойын ... ... ... дамиды.
Ал мұғалімнің міндеті — балаларды ойынға өз қызығушылығымен, ынтасымен
қатысуын қамтамасыз ету.
Ойын мен адам мәдениетінің ... ... ... түрде анықталды.
Олардың тұлғаны дамытудағы маңызы анықталды, оның ... ... ... ... ... кең ... Ойын
технологиялары әлі де білім беру саласында жаңа инновация болып табылады.
Педагогикалық технология ... ... ... ойын түрлерін
педагогикалық процесте әдістер мен ... кең ... ... оның ... ... ерекшелігі оқытуда нақты мақсатының
қойылуымен және оның оқу-танымдық бағыты сипатталған, ... ... ... сай ... ... ... ойын әдістері
оқушыларды оқу қызметіне ынталандыру құралы ретінде ойын әдістері мен
жағдайларының ... ... ... ... барысында ойын әдістері мен
жағдайларын өткізу мынадай негізгі бағыттарда жүргізіледі:
Сабақ процесінде ... ... ... ... ... болады.
Бастауыш сынып мұғалімдерінің оқу– тәрбие жұмысының негізгі ... ... ... ... ... ... ... дамиды. Негізгі бетбұрыс оқушы білімінің сапасын арттыру, ол
дегеніміз түпкі ... көре ... яғни ... ... ... көру. Ол үшін сабаққа сыныптағы оқушының барлығын қызықтыра
отырып қатыстыру қажет. Бес саусақ бірдей ... яғни әр ... ... ... даму ... ... Сондықтан
оқушылардың осы топтарына әртүрлі ... ... ... тура ... Ал ... кез-келген оқушының қызығушылығын тудырады. Тіпті нашар ... өзі ойын ... ... ... асқан қызығушылықпен,
белсенділікпен орындайды. Оқушылардың қызығушылықтарын туғызатын ойындардың
бірі — дидактикалық ... ... ... отырып мұғалім оқушылардың сабаққа деген
қызығушылығын, зейінін ... ... ... ... Атап ... ... ойын жағдаяттарын туғыза отырып, әртүрлі
заттарды қолдану арқылы сұрақтар қойып, ... ... ... ойын
сюжетін құрастырады.
Бастауыш сыныптардың тіл сабақтарында дидактикалық ойындарды ... ... ... ... ... ... ... да
пайдалануға болады. Бастауыш сынып оқушылары әлі де ойын баласы, ... ... ... ... ойын ... сабақты қызықты өткізуге
тырысуы қажет.
Ойындар оқушылардың ой — өрісін дамытып, ойлау қабілетін арттырумен
қатар, ... ... ... ... да ... меңгеруге үлкен
әсер етеді. Ойындар оқушылардың ... ... ... ... ... ... молайтып, сауатты жазуға да ... ойын ... ... ... ... ... қана ... оның
қандай мағынада қолданылатынын да біледі. Ойын оқу ... ... ... ... ғана дұрыс нәтижелер береді.
Ойын арқылы оқушы нені меңгереді:
1. Оқушылар ... ... ... ... ... тек ... ғана ... өздері қатыса отырып қиын
мәселелерді өз бетінше шеше білуге үйретеді.
3. Оқу процесінде алған білімді ... істе ... ... ... ... әрекетіне негізделген оқу көлемін басқарады.
5. Уақытты үнемдеуге үйретеді.
6. Оқушылар үшін психологиялық жағымды.
7. Ойын барысында шешім ... ... аса ... талап
етеді.
8. Оқушылар үшін қауіпсіз.
9. Кейде қарапайым оқу қызметімен салыстырғанда көп уақыт мөлшерін
алады.
10. Ойын ... ... оқу ... ... Кейбір ойын түрлерінде қатысушылардың саны шектеулі.
12. Ойын нәтижесі, өз жетістіктері, әсерлері, алған ... ... ... ата-аналарымен, өзге балалармен, мұғалімдермен көбірек
әңгімелеседі, кітапханада өз бетімен іздене ... ... ... ... ... әрекеті балалардың бағалы өмірінің алғашқы күндерінен бастап-ақ
маңызды ор Халық жасаған мұралар сан алуан. Солардың бірі ұлт ... тек ойын деп ... ... ... бойы жасаған асыл қазынасы,
бір жүйеге келтірілген тамаша ... ... деп ... ... Ұлт ... ... бастап, мектептегі жеке пәндерді оқыту барысында ... ... ... сол ... ... арттыру үшін пайдалануға
болады.
Сабақта ойын ... ... ... ... мен әдістерін жетілдіру
жолындағы ізденістердің маңызды бір буыны. Ойын ... оқу ... жаңа ... ... ... қайталау сабақтарында
пайдалануға болады. Ойын түрлерінің материалдары ... ... ... ... ... ... оның ... маңызы да арта түседі.
Оны тиімді пайдалану сабақтың әсерлігін, ... ... ... ынтасы мен қызығушылығын арттырады.
Ойынмен ұйымдастырылған сабақ балаларға көңілді, жеңіл келеді.
Ойынды іріктеп алуға нақтылы сабақтың мақсаты, ... ... ... ... ... ... жөн. «Ойыннан басталады»,-
десек, баланың ойын жетілдіріп, ... ... ... үшін бастауыш сынып мұғалімінің басты қолданатын тәсілі — ойын.
Педагогикалық ойынның маңызы зор. Ойын біріншіден, білу жTне ... ... ... ... ... білім алуы өмір ... ... ... ... ... ... ойындары
сияқты түрлері бар. Ол дем алу, ... ... бола тұра ... емдеуге, адам қарым-қатынасының типтерінің модельдеріне,
еңбекте көрініс табады.
Ойынды ерте заманнан үлкендердің ... ... ... үшін ... Ойын ... педагогикасында, мектепке дейінгі және
мектептен тыс мекемелерде кеңінен ... ... ... ... ойын ... ... және ... түсіну үшін өздік технология
ретінде, жалпы технологияның элементі ретінде, сабақ немесе оның бір ... ... тыс ... технологиясы ретінде қолданылады.
2.2 Оқушыларға математика және дене тәрбиесі пәндерінде ... ... ... таңда Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында оқыту
формасын, әдістерін, технологияларын ... көп ... ... бұл ... ... ... педагогтарына өзіне
оңтайлы нұсқаны қолдануға мүмкіндік береді.
Бастауыш мектепте оқыту процесінде дидактикалық ойындар әрі оқу, ... ... ... атқарумен ерекше орын алады. Ойын – балалар әрекетінің
бір түрі. Оқушыларды оқыту және ... ... ... мен ... ... ... ... мен қиялға, барлық таным
процесіне әсерін тигізеді.
Адам әрекетінің еңбек, оқу ... ... ... бірі – бұл ... – бұл жағдаят жағдайында қоғамдық тәжірибені игеру және қайта туғызуға
бағытталған әрекет түрі. Ойын ... ... ... ... өзі ... ... ... педагогика және психология ғылымдары
саласында ойындық ... ... ... ... ... ... шетелде З.Фрейд, Ж.Пиаже және т.б.жасады. Олардың
еңбектерінде тұлғаның даму ... ... ... қызметтері
дамуындағы, тұлғаның өзін-өзі басқаруы,өзін-өзі билеуіндегі, ...... ... ... ... және ... ... зерттеліп, негізделген.
Ойын балалар үшін оқу да, еңбек те.
Ойын айналадағы дүниені ... ... Ойын ... ... ... ... жолын үйретіп қана ... ... ... ... ... ... технологиясы бойынша ағартушы педагог-ғалымдардың ой пікірлері:
Н.К.Крупская «Қандай ойын болмасын баланы бір ... ... ... ... ... ... ... ынтымақты болуға
үйретеді» - дейді.
Н.Ф.Талызина ... ... ... ... ... ... ... және математиканы таным қызығушылығын меңгереді. Бұдан бірте-бірте
ойыннан кейін оқу әрекеті орын алады» - деген пікір айтты.
В.В.Давыдов ... ... ... ... ... іздестіру арқылы шығармашылық тәжірибені меңгертуге болады, ... ... ... ... ... ... ... өз еңбектерінде бала өмірінде ойынның маңызының зор екенін
көрсеткен. Балалар бір-бірімен ... ... ... ... еңбекке, мұқиятшылдық жағдайы ойын мазмұнына ... ... ғана ... ... ... «бала ойнау барысында өзінің кішкентай
екеніне қарамастан оның ... ... көп ... ... ... ... - дейді.
Я.А.Коменский «ойынды рухани және ... даму ... - ... ... ... ... әдет-ғұрпына сәйкес болу керектігін айтты.
К.Д.Ушинский сабақ үйрету барысында ойын элементтерін орынды қолдану
оқушылардың ... алу ... ...... ... оқушылары ғылыми зерттеулерді іс-тәжірибелерді қолдана
отырып, міндеттерді шешуге сүйенеді. Сондай-ақ ... ... тек ... ғана ... сонымен бірге еңбек ойын ... ... ... ... орын ... ... әртүрлілігі мен әдіс
тәсілдері ... оқу ... ... ... танымдық
қызығушылықтың кеңеюіне ... ... ... ... оқушылардың
қызығушылық, сұрақтар қою, қажеттіліктер, ... ... ... ... ... ... дамуына әсерін тигізеді. Оқушы мен мұғалім
қызметіндегі қызығушылық ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған сабақтардың тақырыбы.
- Сабақ түрлері, өз ... ... ... мен ... маңызды жолдарды іздестіре отырып, оқушының оқуға талаптануы.
Осы жолдарды, әдістерді қолдана отырып, оқушылардың білімге қызығуына,
зерттеуіне атмосфера ... ... ... ... ... ... мен әдістерін қолдану үшін төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... мазмұнының көлемі, маңызы.
- Білімді меңгеру деңгейі.
- Білімді қабылдауы.
-Білімді қолдана білуі.
Ойын үстінде ... өзі үшін ... ... ... жаттығады
және ойын үстінде салыстыру арқасында тапсырмаларды орындауға тырысады,
ойын оқушыларды  пәнге деген ... ... ... ... ... бұдан оларды тез қимылдауға, тез ойлауға, тез шешім
қабылдауға және тапсырманы нақты орындауға әкеледі. ... бұл ... ... ... ... Мысалы дене тәрбиесі, математика пәндерінен жарыс
элементі ойында әрқашанда ... ... ... Жарыста балалардың
белсенділігі, жеңіске жету ... ... ... ... ... кезінде
оқушылардың техникалық деңгейін, сапасына қарай белгілі бір ... есте ... ... ... ... педагогтары А.Құнанбаев, Ы.Алтынсарин,
М.Жұмабаевтар, ойынның маңызын айта келе, ойын ... ... ... пен ... ... ... оты. Міне, ойын тынысы кең, ... ... ... ... ... ... ... осындай
ғажайып нәрсе, өмір тынысы дейді.
Оқытудың ойындық әдісі ерте ... ... күні ... ... ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келеді.Ойын технологиялары негізінде
мұғалім жұмысының мазмұны қандай болуы керек?
Күнделікті ... ... ... ... сынып оқушылырының ойын
технологиялары негізінде ... ... ... бойынша ойын
технологиясын тәжірибелік-экспериментік жұмыс ретінде жүргізілді. Яғни
математика, ана тілі, дене ... ... ... ... мақсатқа жету үшін біз оқу материалының мәнділігі мен
құндылығын ... ... және пән ... ... ... орта ... ... оқуды байланыстыруға, оқушылардың өз
бақылаулары мен тәжірибесіне ... ... оқу, ... ... ... әрекетшілікдікке ауысу арқылы
жүзеге аса отырып, оқушының оқу әрекетінің ... ... ... ... Оның өзі ... ... ... бойынша жобалауды
қажет етеді. Біз оқу-тәрбие процесі барысында ойын технологиясын қолдана
отырып, ... ... ... ... ... іс-әрекетін
белсендіруде тиімділігін айқындадық.
Ойындарға материалды таңдап алуда біз төмендегідей жайттарды есепке
алдық:
˗ ... ... оқу ... мазмұнының мүмкіндіктері.
˗ Білім көлемі мен сипаты, оларды меңгерудің қолайлығы.
˗ Ақыл-ой іс-әрекеті тәсілдерін қалыптастырудың алғы ... ... ... ... ойынның мақсаты, мазмұны және
формасы арқылы ... ... ... ... ... ... талаптар
қойылады.
1.Ойынның мақсаты және керекті көрнекті құралдар мен материалдар күні
бұрын дайындалып отыруы тиіс.
2.Ойынға ... ... оның ... ... ... ... қажет.
3. Ойынға сыныптағы оқушылардың барлығының қатысуын ... ... ойын ... ... білуге, шешім қабылдай білуіне ... ... ... біз оқытудың білімділік, тәрбиелік және
дамытушылық мақсаттарына ... ... ... ... ... ... біз әрбір сабақта оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін белсендіру
үшін ойын технологиясының осы ... ... ... ... мазмұнына
тоқталайық.
Дене тәрбиесі пәнінен жүргізілген бастауыш сынып ... ... ... ... қалыптастыруда, патриоттық
сезімдерін оятуда  ұлттық ойындарды жаншалап пайдаланудың мәні өте зор.
Оқушыларға тақырыпқа ... ... ... оның шығу ... олардың бойында патриоттық сезімдерін оята отырып, ұлттық
ойындарды пайдалану;
Қазақтың ... ... ... мен ... ... ... ... жас ерекшеліктеріне қарай ... ... ... «Хан ... ... жас талғамайды, оны ... ... ... ... ... ... ... Олар:
˗ Балабақша бүлдіршіндеріне арналған ойын ... ... ... ... «қуаласпақ» т.б.
˗ Бастауыш сынып оқушыларына арналған ұлттық ойын түрлері: «қасқыр
қақпан», «қоян», «қырықаяқ», «сиқырлы таяқ», «мықты мерген», ... ... «кім ... «ортаны тап», «сап түзеген батырлар»,
«қоян мен қасқыр», «ақсерек-көксерек» т.б.
˗ Орта сынып оқушыларына ... ойын ... ... ... ... «тауық күрес», «жаяу аударыспақ», «қызыл ту», ... ... және асық ... ... ... ... арналған ойын түрлері: «мойын арқан»,
«арқан тартыс», «қазақ күресі», «білектесу» т.б.
˗ Ер ... мен ... ... ... «қыз
қуу»,  «теңге алу», «ат жарыстары», «асау үйрету», «садақ тарту»
«көпар» т.б.
˗ Зеректік ойындары: «тоғызқұмалақ», «хан ... ... ... бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын
қалыптастыру үшін жұмыстың әртүрлі ... ... ала ... ... ... ... ... шарт. Жүргізілетін жұмыс түрлері
оқушылардың жас және дербес ерекшеліктеріне, оқу материалдарының ... ... ... сай ... ... ... ... жұмыстың әртүрін пайдалану бастауыш сынып
оқушыларының танымдық қызығушылығын арттырумен қатар, олардың ... ... ... тигізеді. Осының негізінде математика
сабақтарында оқушылардың танымдық қызығушылығын ... ... ... ... ... ... ... ойындар- оқушылардың жан-жақты дамуына
қызмет етеді. Олар сөздік ... ... ... ... «Жұп
картинкалар», «Лот», «Домино» балалардың ойлау қабілеттерін дамытады. Тіл
сабақтарда зейінін, ойлауын, ... ... ... ... ... зор. ... ... тап», «Жалғасын тап», «Жалған сөз».
Ал, математика сабақтарындағы ойындардың негізгі міндеті – есептеу
дағдыларын ... ... Осы ... біз ... ... ... ... белгі», «Сиқырлы карта», «16-дан бастаймыз»,
«Цифрлар жарылысы», «Бизнесмен», «Көбейту тауы», ... ... тағы бір ... ... ... ойын ... Бұл ... есептерді ұсыну балалардың ... тез ... ... өте ... әсер ... ... ... «Қазақтың байырғы қара есептері» деген
кітаптан көптеген логикалық құрылымды ойындарды пайдалануға болады. Мысалы,
ұзындық өлшем бірліктері ... ... «Ұлу мен ... ... туралы есептер берілсе, оқушы өз тіліміздегі өлшем бірліктерін де
меңгереді. Ал салмақ ... ... ... сақина», уақыт өлшеміне
байланысты «Дыбысты сағат», есептерін ... ... ... ... ... ... ... нешеу саналған!» т.б. ойын-есептерді бере
отырып ... ... қыр ... ... тұяқ жібермейді» сияқты нақыл
даналықты меңгеруге болады.
Тапқырлыққа берілетін материалдардың ... ... ... ... ... ... белсендіру, ой-өрісін кеңейту болып
табылады. Олардың түрлері әртүрлі ... ... ... ... ... ауызша есептері, өлең-есептер, викториналар т.б.
Танымдық бағыттағы сабақтың әртүрлері оқушылардың оқу материалына ... ... ... ... ... ... дамытуға
септігін тигізеді, сонымен бірге олардың ... ... ... ... ... ... сабақтарын қызықты да, әсерлі етіп, түрлендіріп ... ... ... педагогикалық шеберлікті талап етері
сөзсіз.
2.3 Ойын технологиялары негізінде мұғалім жұмысының мазмұны
Зерттеу барысында ... ... ... ойын ... ... ... ... бойынша тәжірибелік-
экспериментік жұмыс жүргізілді. Алға қойылған мақсатқа жету үшін біз ... ... мен ... ... ... және пән
ішіндегі байланысты орнатуға, қоршаған орта болмысын материалдарымен ... ... өз ... мен ... сүйенуге
тырыстық.
Инновациялық оқу, оқудың дәстүрлі түріне әрекетшілікдікке ... ... аса ... ... оқу әрекетінің белсенді субъектісі болуына
мүмкіндік береді. Оның өзі ... ... ... ... ... ... Біз ... жұмыс барысында ойын жаңа
технологиясын қолдана отырып, олардың бастауыш ... ... ... ... ... ... материалды таңдап алуда біз төмендегідей жайттарды ... ... ... оқу материалы мазмұнының мүмкіндіктері.
2. Білім көлемі мен сипаты, оларды меңгерудің қолайлығы.
3. Ақыл-ой іс-әрекеті ... ... алғы ... ... ... ... ойынның мақсаты, мазмұны және
формасы арқылы анықталады. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... таныс болуы керек.
Дидактикалық ойындарды ұйымдастыру мен жүргізу педагогикалық ... ... ... ... ... ... мақсатына сәйкестігі.
2. Ойындардың мазмұны мен формасына қарай әртүрлілігі.
3. Ойынның балаларға түсінікті және тартымды болуы.
4. Ойынға ... ... ... позициясы.
5. Ойынның эмоциональды болуы.
Осы шарттардан ойынды ұйымдастыруға мынадай ... ... ... ... және ... көрнекті құралдар мен материалдар күні
бұрын дайындалып отыруы тиіс.
2. Ойынға кірісер алдында оның ... ... ... ... қажет.
3. Ойынға сыныптағы оқушылардың барлығының қатысуын қамтамасыз ету
керек.
4. Оларды ойын үстінде ойлай білуге, ... ... ... ... ... жасауда біз оқытудың білімділік, тәрбиелік және
дамытушылық ... ... ... ... мотивациялық
аспектісін негізге алдық.
Енді, біз әрбір сабақта оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін белсендіру
үшін ойын технологиясының осы түрлерімен жіктеп ... ... ... тілі ... ... ... ... мынадай жұмыстар жүргізіледі.
«Сөйлем» тақырыбын өту барысында «Сөз ... ... ... ... ... ... т.б. ... ойындар қолдану
оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға мүмкіндік береді.
«Сөз таптары», ... ... ... өту ... тірек
сызбалар да балаларға ерекше әсер етіп, оқуға деген құштарлықтарын,танымдық
белсенділіктерін арттыруға ... ... ... тақырыптарын қорыту барысында «Білім биржасы», «Брейн
ринг» оқыта үйрету ойындары оқушылардың ... ... ... ... арттырады.
Ана тілі сабақтарында оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастыруда
шығармашылық сипаттағы тапсырмалар ерекше мәнге ие ... ... ... ... ... тақырыпта, мазмұны қысқаша
шығарма жаздырту жұмысы маңызды роль ... ... ... ... ... ... ... схемаларды беру ұйғарылды. Себебі,
кез- келген оқушы бірден шығарма жазуға қиналатыны ... ... ... ... ... ... алдын-ала осы бағытта
ізденуіне жағдай жасай отырып, шығарманы сыныпта жаздыртуға көңіл бөлінеді.
Үшіншіден, оқушының еңбегін бағалауға ... мән ... ой ... сөз байлықтарын дамытып, шығармашылыққа
баулитын тапсырмалардың екінші түрі – бұл өлең құрастыру. ... ... ... ... ... ... өз ... өлең құрастыру сияқты
жұмыс түрлері қолданылады.
Шығармашылық сипаттағы тапсырмалардың тағы бір түрі – ... ... ... бұл ... түрі ... ... ... кейін оқушылар
өз ойын, қиялын қағаз бетіне түсіреді. Әңгіме мазмұны күнделікті қоршаған
орта ... ... ... қиялын, арманын суреттейтін
тақырыптарды қамтиды. Мұнда ... ... ... ... ... оның ... ... көңіл бөлінді.
Ал ертегі құрастыруда, ең алдымен, оқушылардың ... ... ... жаңа түрде жаңарта отырып, ертегінің соңын өздерінше
аяқтаулары талап етіледі. Кейін оқушылар ... ... ... ... ... өз ... шығармашылық бағытта ізденіп, жұмыс
істей алатын болады. Сонымен бірге, әрбір сабақта оқушының ойын ... ... ... ... жұмбақтар, ребустар, сөз жұмбақтар,
анаграммалар, сконвордттар құрастыру тапсырмасын орындау ерекше мәнге ... Бұл ... ... ... ... ... ... талап
етеді. Сондықтан да біз үнемі үлгі, тірек ... ... ... ана тілі сабақтарында оқушылардың танымдық қызығушылығын
қалыптастыру үшін басты назарға ... ... ... ... ... ... ... тастау.
Дүниетану сабақтарында оқушылардың танымдық ... ... ... ... мәні өте ... ... сәйкес көркем әңгімелерді, өлеңдерді, ғылыми-
көпшілік кітаптарынан алынған ... ... ... ... зор ... ... ... арқасында олардың пәнге деген
қызығушылығы артады, ой-өрісі ... ... орта ... ... ... ... ... бөліміндегі «Өнер, мәдениет-ақыл-ойдың-жемісі» тақырыбы бойынша
оқушыларға «Әлемнің жеті кереметі» туралы ... ... ... бұл
оқушылардың тақырыпты меңгеруге ... ... ... ... ... етті.
Туған өлкенің жер бедері туралы сөз қозғағанда оқушыларға таулар мен
табиғаттың әсемдігі жайында білетін өлеңдерін айту өте ... ... мен ... ... жайында белгілі бір тақырып
бойынша қызықты деректер, әңгімелер, өлең-жырлар, ... ... ... беру де ... ... қызығушылын
арттыруға мүмкіндік берді. ... ... ... ... «Ботаникалық бақ», «Табиғатқа саяхат», «Қала мен қала ... ... т.б. ... ... ... ... ... мынадай жұмыс түрлері пайдаланылады:
-танымдық сипаттағы көркем мақалалар;
-қызықты ... ... ... ... ... ... мен тапсырмалар;
-материалдың қоршаған ортамен байланысы, байланыстың бақылаулар мен
тәжірибелерге негізделуі;
-дидактикалық ойындар «Жануарлар бағы», «Ботаникалық бақ», ... ... ... ... ... оқыту процесінде жұмыстың әртүрін пайдалану бастауыш сынып
оқушыларының танымдық қызығушылығын арттырумен қатар, ... ... ... ... ... Осының негізінде математика
сабақтарында ... ... ... ... ... жұмыс түрлері пайдаланылады.
Бұл дидактикалық мақсаттағы ойындар- оқушылардың ... ... ... Олар ... ... ... ойналатын ойындар, «Жұп
картинкалар», «Лот», ... ... ... ... дамытады. Тіл
сабақтарда зейінін, ойлауын, байланыстыра сөйлеуін дамытуда ... ... зор. ... «Ұйқасын тап», «Жалғасын тап», «Жалған сөз».
Ал, математика сабақтарындағы ... ... ... – есептеу
дағдыларын қалыптастырып, жетілдіру. Осы ... біз ... ... ... ... белгі», «Сиқырлы карта», «16-дан бастаймыз»,
«Цифрлар жарылысы», «Бизнесмен», «Көбейту тауы», «Асқарпаздар».
Көп танбалы сандардын ... ... ... ... ... ... карта», «Аздан көпке қарай» ойындарын пайдаланған абзал.
Математика сабақтарында тағы бір тиімді пайдаланылатын ... ойын ... Бұл ... ... ... ... ... тез есептеуге төселдіруге өте үлкен әсер етеді. Қазір
математика сабақтарында ... ... қара ... ... ... ... ... ойындарды пайдалануға болады. Мысалы, ұзындық
өлшем бірліктері ... ... «Ұлу мен ... ... ... ... ... оқушы өз тіліміздегі өлшем ... ... Ал ... ... ... « Жеңіл сақина», уақыт өлшеміне
байланысты «Дыбысты сағат», есептерін ұсынуға болады. Есептеуге ... ... ... ... нешеу саналған!» т.б. ойын-есептерді бере
отырып балаларға «Қиял қыр асырады», «Тұяқты тұяқ жібермейді» ... ... ... ... ... материалдардың негізгі мақсаты оқушылардың
қызығушылығын ояту, ойлау ... ... ... ... ... ... түрлері әртүрлі болып келуі мүмкін: ребустар, қазақ
халқының ауызша есептері, өлең-есептер, викториналар ... ... ... танымдық қызығушылығын қалыптастыруда
сабақты түрлендіріп өткізудің мәні ерекше. Зерттеу ... біз ... ... ... ... ірі ... жеттік. Мысалы,
математикадан «Көп таңбалы сандарды ... және ... ... «Жыл басына таласқан хайуанаттар»
ертегісінің сюжетіне құрдық. Бұл ... ... ... ... ... әртүрлі тапсырмалар орындайды. Мұндай сабақтың баланың танымдық
қызығушылығын арттырумен қатар, тәрбиелік мәні ... ... ... ... оқушылардың оқу материалына деген
қызығушылығын арттырады, ой-өрісін кеңейтеді, танымдық процестерін ... ... ... бірге олардың бойында адамгершілік асыл
қасиеттерді қалыптастыруға көмектеседі.
Оқыту процесінде бастауыш сынып ... ... ... үшін ... әртүрлі формаларын таңдап ала отырып, оларды
тиімді ұйымдастыруға көңіл бөлінуі ... ... ... түрлері
оқушылардың жас және дербес ерекшеліктеріне, оқу материалдарының мазмұны
мен оқытудың мақсатына сай болуы қажет.
Бастауыш ... ... ... да, ... етіп, түрлендіріп өткізу
мұғалімнен шығармашылық ізденісті, педагогикалық ... ... ... Ойын ... ... тиімділігі, ойын түрлерін қолдану
тәсілдері
3.1 ... ... дене ... ... ... ... және
олардың қасиеттері
Жас баланың өнеріне ойын өте керек екендігі әркімге де мәлім болса
керек. Оқып ... бала ... ... онда оның ... күші молайып,
құлқы түзеліп, білігі артады. Ойын адамның ... ... ... ... мен ... бірлесіп жұмыс істеуге дағдыланады. Ойын өрнекті
әлеумент тәрбиесінің ... ... ... ... ... ... ... отырған көпкеде қызықты келеді. Ойынды ойнағанда төңкеріс
мейрамдарына, көп қыдырыстар да, жұрттың алдына шығып ойнау тиіс.
Тартыс. ... саны алты кісі не онан да ... ... Бұл ... да ашық ... ... ... болады.Қақ ортада бір-
бірінен алыстығы жарты қадамдай етіп екі ... ... Бар ... ... ... ... Әр ... кісілері бірінің белінен бірі
ұстап екі жақ ... ... ... Екі ... ... ... мықтап ұстап, әр топ өз ... ... ... ... ... топты сүйтеп шығару керек.
Ескерту: Ұзын арқанмен тартысу әрі ебдейлі, әрі қызықты болады. Мұнда
жаңағыдай екі жақ болып ... ... екі ... екі ... ... ... ... Ойынды басқарушы белгі бергенде екі жақтың
шегіншектеп, ... ... ... жөнеледі. Қай жақ өзінің қарсысындағыны
әлгі сызықтан сүйреп өз ... ... сол ... ... ... ... ... мен соғудың сәйкес келген дене шынықтыру
үшін өте пайдалы көп ойын. Әсіресе бұл ... ... мен ... ... саны 12-40 кісі, жері тегіс алаң, ашық дала, ... ... ... мен ... ... ... болмаса базардағы сатылатын
резеңке доп. Лапта- ұзындығы 1-1,5 аршын, ... елі ... ... белгіленеді: Сызық сызылады.(а), онан 2-3 қадам барып ілгеріден
тағы сызық сызылады (в) Алдыңғы сызықтан 30-50 ... ... ... ... сызылады. (с) Сонымен үш сызық белгіленіп болған соң ... екі ... ... ... не болмаса бастықтың бұйрығы мен 1
партия доп ... ... ... доп ... ... ... (а-адам)
сызықта тұрып соғады. Ұстаушылар бүтін ... ... ... қарай
шашылып тұрады. соғушы партияның ... бір ден ... соға ... ... әлсіздері соғып өтеді, соғып болғандар ... ... тұра ... ... ... соғып алыс жібергенде аңдып, қапысын
тауып (с-адам) сызыққа жүгіріп ... ... да ... ... ... а-ға ... соң ... жеткенже допты тағы соғады. Ұстаушы
партияның кісісін (в) сызық пен (с) ... ... ... ... ебін тауып соқса (доппен) соғушылардың орнына шапшаңдар ... алып ... ... ... (Бір көз) ... ... Допты жерге
түсірмей ауадан тосып ұстап алса, онда да ұстаушы партия (а) ... ... ... ... көз)- ... ... ... Ойын бастапқы айтылған
шарт бойынша 30 минут, 1 сағатқа созылады. Ұстаушы партия (а) сызыққа ... ... ол ... жерден допты 1-2 аршын жоғары көтеріп беріп
тұрады. Ойын біткесін бастық кеі жағының ұтқан ... ... қай ... ... соны ... деп ... ... дене тәрбиелейтін үйірмені қайтіп ұйымдастыру керек. Ол үшін
елдегі жастар ұясы болсын, болмаса спорт комплекс, одақ ... ... ... ... Ол сізге ұйымдасу жолын іздеп, қаламен қатынас жасап,
қаржы тауып беріп басшылық етеді. Үйірме болам деу- ... ... ... ... ... ... жиылыс пен бастық сайлау керек. Спорт
комплекс, одақ ... ... ... ... олар ... ... ... арқылы жұмысыңды тәртіпке ... ... ... ... ... пен бұрын денсаулығыңды дәрігерге көрсет, Ол
сенің ойынға жарайтын- жарамайтыныңды айтып береді
3.2 ... ... дене ... ойындарын ұйымдастырудың кейбір
ерекшеліктері
Бастауыш сыныптарда дене ... ... ... ... ... зор. ... ... қабілетін дамыту,
ізденіске жетелеу, белсенділіктерін ояту, оқушыларды салауатты өмір ... ... ... ... иілгіштік, шапшаңдық дағдыларын
қалыптастыруда эстафеталық ойын сабағын ұйымдастыру – белгілі бір ... ... ... ... доп, эстафеталық таяқ, жалауша, «Дені саудың
жаны сау», «Шынықсаң, шымыр боласың», «Дені сау адам - ... ең ... «Ұл ... ... жер иесін тәрбиелейміз, қыз тәрбиелеп
отырып, ұлтты тәрбиелейміз» (Платон) т.б. ... ... ... жазып,
іліп қоюға болады.
Дене тәрбие сабағының басқа сабақтардан үлкен айырмашылығы бар. ... тән ... ... ... ... ... ... үй
тапсырмасы деп екіге бөлінсе, денешынықтыру сабағында ұйымдастыру кезеңі
бірнеше ... ... ... ... үй ... ... ... оқушыларға сәлем бермейді. Керісінше оқушылар сыныпты қабылдап алу
туралы мұғалімге сынып секторы рапорт береді. Сонан кейін ғана пән ... ... ... қабылдайды. Сонымен бірге сабақтың
негізгі бөлімінде «Допты бастан ... ... «Өз ... ... ... «Нысанаға дәл тигіз», «Әркім өз жалаушасына» деген ... ... бір ... ... ... да ... Бірақ бұл оқушылардың
қабілет қарымына қарап жүргізіледі. Біз осы ойын ... ... ... ... деген ойынның әдіс-тәсілдерін ғана көрсетпекпіз. Сондықтан
да сабақтың негізгі ұйымдастыру бөлімдерін ғана көрсетіп отырмыз.
Сабақтың кіріспе ... ... ... ... оңға ... ... кері ... алға қадам бас т.б. Жүру, аяқтың ... ... ... ... қырымен жүру. Жүгіру, оң жақ, сол жақ жанымен, артымен бір
бағытымен жылдамдықты өзгерте жүгіру.
Дайындық ... ... дене ... ... ... және ... жасайтын жаттығулар.
Иыққа жасайтын жаттығулар.
Тізеге, аяққа жасайтын жаттығулар.
Сабақтың тақырыбына жасайтын жаттығулар.
Негізгі бөлім: ... өз ... ... ойын түрі ... белгілі ойын арқылы баланың дене ... ... ... қимылына сенім артып, оның бойында ойлау, тапқырлық, шешімділік,
шыдамдылық пен ... ... ... ... қабілет-қасиеттері қалыптасады. Сондықтан қандай бір қозғалыс
ойынын ұйымдастырсақ та оны әуелі ой ... ... ... жөн. Ол
сонда ғана бала көңіліне ізгі әсер етіп, есінде ұзақ ... ... ... ... оған ең ... ойын өтетін орынды, керекті
құралдарды даярлап алу керек. Егер ойын сабақ ... ... оған ... ... ... ... ... сондай-
ақ арнайы бөлінген оқушылар жәрдем ... ... дене ... сабағы
басталмас бұрын үзіліс кезінде-ақ дене тәрбиесі пәнінің мұғаліміне ... ... ... және ... оқушылар келіп, болатын сабаққа не
керек екендігін алдын-ала біліп алады.
Екіншіден, ойынды түсіндіргенде оқушыларға өте ... ... ... тұжырымды етіп қызықтырып жеткізсе, қатысушылардың кезекті ойынға
деген ... ... мен ... арта ... Балалар, сендердің бүгінгі үйренетін ойындарыңның аты «Әркім өз
жалаушасына» деп аталады. Ол үшін 4 ... ... ... ... ... ... болса) Сапқа түзеліңдер.
Тік тұр!
Бірден төртке дейін санал! Бірінші нөмір орнында, екінші нөмір бір
қадам, үшінші нөмір екі ... ... ... үш ... кәне жаса! – деп
бұйрық беріп, командаға бөлеміз.
Әр команда өзінше шеңбер жасау керек. ... да ... ... ... ... ... ішінде тұрады. Шеңбердің ішіне кірген оқушыға ... ... ... Енді тыңдаңдар! Ойын қалай ойналады, - деп қысқаша оның ережесін
түсіндіреміз. Бірінші берген белгі бойынша ... ... оң ... Ал ... ... ... ... жіберсеңдер де алаңда
жүгіріп, секіріп ойнап жүресіңдер. Ал үшінші берілген белгіде әрқайсың өз
орныңда қандай қимыл ... ... сол ... ... көзді
жұмып тұрып қалуларың керек.
Мысалы, тағы да белгі естігенде жүгіріп бара жатса, бір ... ... аяғы ... ... ... ... қалады. Қол да қалай қимылдап бара
жатса, сол қалпында ... - деп ... де бір ... ... ... ... ... жансыз, көз жұмулы тұрған мезгілде әр
команданың ... ... ... ... ... ... ... керек. Тағы да белгі берген кезде көзді жұмып жансыз тұрғандарға ... өз ... ... ... ... ... жасауға асығулары керек.
Егер қай команда соны тез ... тез ... ... тұрса, сол команданың
жеңіске жеткендігін түсіндіреміз. Міне, содан кейін барып, ойын басталады.
Мұғалімнің міндеті ... ... ... оқушыларын қатыстыру. ... ... ... ... денсаулығы нашар балалар болса,
оларды төрешілікке, жәрдемшілікке тағайындайды. Сонда ... ... ... алмаған оқушылардың бойында «сынып қажетін өтедім» деген
жақсы сенім туады. Сөйтіп көңілдері көтеріліп қалады. ... ... ... ... үшін ... ... бір оқушыға жалауша беріп, ойын
басқарушысын ... қою ... ... жауапкершілікті сезінген оқушы
ойынды қызықты етіп өткізуге, әрбір ісіне есеп ... ... Егер ... ... болса, онда оны аздап қана ойға түсіргеннің артықшылығы ... ... ... ... - деп ... ... қайталап қойса, ол
қызықты да, ... ... ... ... ... өздеріне осындай
ойынды «Өздерің ... ... деп ... ... ... Ол ... ішінен жауапкершілігі күшті біреуін басшы етіп ... ... Ол ... өзі ... алады да, солардың ... ... ... ... қатар, төреші ойын басқарушысын, оқушыларды
алаңға ... және ... ... ... да ... алады.
Содан кейін жауапты оқушы ... ... ойын ... ... ... баяндайды. Мұғалім барлығын көзімен көріп, байқағаннан кейін
ойнауға рұқсат етеді. ... баға ... ... ... қарап
қояды. Ойын өте қызықты өту үшін әр команда оқушылары күш жағынан ... ... ... ... жөн. Ойын бастамас бұрын командаға
бөлінгенде осы жағын дұрыс қадағалау керек. ... ... ... ... ... отырып сайлап алады. Командалық ойындар барлық
командаға қойылатын талап бірдей болуы керек. Олар қолданатын ... ... ... орын ... ... ... сәйкес көптеген ойындарға жетекші
сайланады. Мұндай жағдайда олардың тез түсінгіш, айтқанды тез қабылдаған
қолынан бәрі келетін ... ... Егер ... ... ... ондай жағдайда басқарушылық қабілеті бар ... ... ... қызықты өтуі ойын басқарушыға тікелей байланысты екенін естен
шығармауымыз ... Ал ойын ... ... ... жүрген болса, онда ойын
жетекшілігі балалардың кез-келгенін сайлай беруге ... ... ... және ... балық» деген ойында шортан болып кім көп ... ... соны ... ... ... жағдайда мұғалім ойынға тек басшылық жасап қана бақылайды. Кейде
ойынды қызықтыра түсу үшін өзі де қатысып кетуі ... Ал ... ... оның ережесіне лайық өте әділ шешім беруі керек. Ойын тәртібінің
түсініксіздеу жері болса, оны ... айту ... де ... ... Ойын ... ... ... көре алмаушылығын
болдырмаған дұрыс. Балалардың жақсы ойнауына мұғалім ... етіп ... ... араласпай, тек қана олардың сәтті қимылдарын көтермелеп
отырған жөн. ... ... ... жеке басының қасиеттері
қалыптаса бастағанын жоғарыда айттық. Сондықтан біз оның ізгілікке үндейтін
жағына айрықша ... ... ... ... бала ... ... ойнап,
ойын ережесін қасақана қайшы келетін әрекетін істеп, көзге ... ... ... ... ... қатаң ұстап, ойынға қызықпай, тек қана ... ... ... ... ... ... біреулері мұғалімнің айтқанын
бұлжытпай орындап, сонымен бірге ... ... да ... етіп ... беріледі. Міне, осылардың барлығын өз ... ... ... салып тұруы керек. Тіпті керек болған жағдайда кейбір ойыншы өз
қимылын ойын ережесіне сай ... ... ... оны ... ... дұрыс. Ал ойын ережесін ... ... ... ... да дер ... ... салу ... Кей жағдайда осындай теріс қылық
байқағанда төрешілік етіп ... ... да ... көп ... ... Ойын бітісімен қорытындылаған ... ... ... кім ... қатысты, жеңімпаз болуға кімдердің
септігі ... тиді ... ... ... қалуға кімдер кінәлі, ойынның
ережесі қалай сақталды? Міне, осының бәріне талдау жасап, ондағы орын алған
кемшіліктерді ... ... ... баса ... аудару керек. Кейде
ойынды қорытындылауға оқушылардың өздерін де қатыстырып талдау жасап қоюға
болады. ... ... ... ... өздері-ақ не себептен
жеңілгендерін, қандай мүмкіндікпен кімдердің арқасында жеңіске ... ... ... ... ... олар ... дұрыс түсініп алады.
Егер мұғалім ойынды сабақ үстінде қызықты етіп өткізсе, балалар сол ойын
арқылы-ақ ... ... ... қажетті қимылдарды тез үйреніп, ақыл-ой
парасаты дами түсінуіне толық мүмкіндік туады.Ойнау ... ... ... ... Сөйтіп ойын баланың ойлау қабілетін дамытып, оны ... ... ... ... бөлім: Сабақтың бұл кезеңі төмендегідей бөліктерден тұрады:
1. Организмді бастапқы қалпына ... ... және ... жолдарына әсер
ететін жаттығулар жасату. 2. Сабақты қорытындылау. 3. Үйге ... ... ... ... 5. ... сау ұрпақсыз ұлттың болашағы да жоқ. Жас ұрпақтың рухани ... дене ... ... да ... ... өсуі – тәуелсіз ел болған
тұсымыздағы ... ... аға ... ... ... жауапты міндет.
Сондықтан да еліміздегі іргелі жоғары оқу орындары мен мектептегі дене
тәрбиесінің оқытылуына мән бере ... жөн ...... ... ... қадамы. Сондықтан ойын арқылы
балалар ... ... ... алып ... ... ... бала қоршаған ортаны өз бетінше зерделейді. Соның
нәтижесінде өзі ... ... ... ... пен ... түрлерін
жаңғыртады. Ойын балалардың еңбекке деген қарым-қатынасы мен ... ... ... ... ... ой ... ... деген сыйластық, қажеттіліктерімен санасуы әр ... ... ... ... ... ... жеңіске жету болса, әр ойыншы өз
қарсыласының мүмкіндігімен санасып, бір-біріне деген сенімен арттырады.
Ойын түрлері өте көп. Соның ... ... ... ... ... ... ... логикалық ойындар, грамматикалық
ойындар, ұлттық ойындар, т.б. Мұндай ойындар оқушыны жан-жақты ... ... ... ... арқылы ұйымдастырылған сабақ балаларға жеңіл әрі тартымды, ... ... Ойын ... ... өздігінен жұмыс істеуге, ойлау
қабілетін дамытуға үйретеді. Ойын ... ... ... ... ... ... ұжымдық бірлігі нығаяды. Балаларды жақсылыққа,
қайырымдылыққа, ізгілікке, әдептілікке ... ... Ойын ... ... ... білу ... ... отырған білімін
ықыласпен тыңдап, білімді берік меңгеруіне ... ... ... өз ... ... ... түсіп,
жеңімпаз атанып, жүлде алу үшін ғана емес, ата жолын қуып, өзінен бұрынғы
дәстүрлерді ... өз ... бар ... ... ... ... ... келетін, ел қорғауға жарайтын батыл да өжет,
шапшан ұрпақтарды тәрбиелеудің өзіндік ... ... ... ... ... ... ... өтіп, өзінің үрдіс
дәстүрін сақтаған ... ... ... ... бір саласы-балалар
ойындары. Ұрпағын ойламайтын халық болмайды. Қазақ ойындарының өміршең
қызметі де оның ... ... ... ... байланысты болуында.
Баланың ойын үстіндегі өзін-өзі жаттықтыруы, өмірді білуге деген
құмарлығы, ... ... оның ... дене еңбегіндегі белсенділігін
арттырып, алдына қойған мақсатына жетуге деген ерік-қайратын шыңдайды, алға
қарай ұмтылсын, құштарлығын оятады. Осының нәтижесінде ... өз ... ... ... ... нақтылы мақсаткерлікке ұласады. Ойынға
қатысқан әр оқушының алдына жеңіске деген ұмтылыс пайда болады.
Ойынды ... ... ... ... ... Олар әр ... әрі ... дамытуға, демалыс сәттерін
тиімді пайдалануға септігін тигізеді. Оқушы әрекет ... ... ... ... ... тіл табысуға, жолдастық, достық
сезімінің оянуына мүмкіндік жасайды.
Ойынның негізгі мақсаты-баланы қызықтыра отырып білімді меңгерту болса,
мұғалімнің міндету-сол ойын ... ... ... ... ... істей білуге, ой белсенділігі мен тіл байлығын арттыра түсуге түрлі
дағды мен шеберлікті меңгертуге қол ... ... ... ойындарды
қолданудың кең спектрін сипаттау мақсатында көптеген ғылыми зерттеулер
жасау ... ... ... басы ... ойлау, ес, сөйлеу, ... ... ... ... әсер ету ... жеке ... ... артуы;
˗ оқу ойындарына қатысушылардың таным қызығуы арқылы шығармашылық
ізденіске ұмтылуы, т.б.
Бүгінгі таңда өздеріміз тәлім-тәрбие ... ... ... ертеңгі
күні тек білімді кадр ғана емес, Отанын жанындай сүйетін, ұлттық тарихы мен
мәдениетін қастерлейтін, рухани ... ... ... өсіп ... ... ... екенін, Қазақстанда туғаннан әрбір бала мақтаныш
ете алса ғана-біздің бұл ісіміздің нәтижелі ... ... ғана ... ... ... ... ... отырған күрделі міндетті абыроймен
атқарып, еліміздің болашақ азаматтарын тәрбиелеп өсірдік деп сеніммен айта
аламыз. Ынтымақ, бірлік, ... ... ... бала ... ... іргесі сөгілмек емес.
Жалпы ойынның қандай түрі болмасын, атадан балаға, ұрпақтан- ұрпаққа
ауысып ... ... ... ... ... ... ... жағынан денсаулық сақтауға негізделеді. Тапқыр да алғыр,
шымыр да ... ... да ... бала ... ... отбасы жоқ.
Демек ойынның өзі бала үшін біліктің, тәлімнің қайнар көзі ... ... ... ... ... оған ... әр ... жаңартып
өткізіп отыруды ата-аналар, тәрбиешілер бір сәт те ... ... ... ... ... оқу үрдісінде ұлттық – дидактикалық
ойын түрлерін пайдалану, ... ... ... берік меңгерту
құралы болса, екіншіден, балалардың сабаққа ... ... ... ... сапасын көтеру болып табылады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
 
1. «Казахские детские игры» кітабы авторы: Молдагаринов ... ... 1987 ... ... ... ... № 9-10 2005 ... «Қазақтың ұлттық ойындары» кітабы авторы: Базарбек Төтенаев, Алматы
«Қайнар» баспасы 1994 ж.
4. «Шынашақ» кітабы. Құрастырушылар – М. ... Қ. ... ... 1992 ... ... ... ... үшін. - Алматы, 1990.
6. Выготский А.С. Игра и ее роль в ... ... ... ... 1966.
7. Дандыбаева А.С., ... ... ... ... ... Н.К. ... педагогикалық шығармалары. Алматы. 1973.
9. Қ.Жарыңбаев, Ж.Базарбаевт.б. Инабат. - Алматы, 1995.
10. Қ.Жарыңбаев, С.Қалиев. Қазақтың тәлім-тәрбиесі. -Алматы, ... ... ... ... ... ... 1994.
12. Қалиев, Майғаранова Ш. Нысанбаева Г. Бейсенбаева А. Т.б. ... ... ... педагогикалық негіздері».- А., Білім,
2001.
13. Қалниязова, А. Білім берудегі ойындық оқыту технологиясының алатын
орны // ... сер. - 2003. -N5. - ... ... Б. ... ойын ... ... //Бастауыш мектеп.
2001 ж. №9. Б 15-19
15. Наурыз. Жаңарған салт-дәстүрлер. - Алматы, 1991.
16. Р.Қоянбаев. Тәрбие ... - ... ... ... т.б. ... ... - ... 1994.
18. Сәдуахасова Р. «Жаңа технологияны пайдалан білейік».- А., 2004.
19. Тәрбие ... 2004 № ... ... К.Д. ... ... ... ... 1969.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын оқыту процесінде бағалауды психологиялық ерекшеліктері63 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру168 бет
Жоғары сынып оқушыларының шығармашылық жұмыстарын өздігінше орындау біліктілігін қалыптастыру33 бет
Зияты бұзылған балалардың байланыстырып сөйлеуінің жағдайы58 бет
Сыныптан тыс жұмыстарда оқушыларға экологиялық тәрбие берудің теориялық негіздері туралы57 бет
Қазақ мақал-мәтелдерінің бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын дамытудағы ролі41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь