Сауат ашу

І. Кіріспе бөлім 3
ІІ. Бастауыш сыныптарда сауат ашудың ғылыми .теориялық негіздері 5
2.1 1 сынып Сауат ашу әдістемесі 5
2.2 Сауатты жазуға үйрету жолдары, жұмыс түрлері 9
2.3 Сауат ашудың ғылыми негіздері 11
2.4 Сауат ашу кезеңіндегі міндеттер, олардың мән мағынасы 16
2.5 Сауат ашу сабағының үлгі жоспарлары 26
Қорытынды 31
Қолданылған әдебиеттер тізімі 32
Қосымша
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан республикасының тәуелсіз елге айналып, әлемдік өркениеттін дәстүрлі мұрасымен қауырт даму жолына түсуі, қазақ тілінің мемлекеттік тіл мәртебесіне ие болуы халыққа білім беру жүйесінде, оның ішінде бастауыш және орта мектептегі оқу — тәрбие процесіне қойылатын талаптарды күрделендіре түсті. Қазіргі жалпы білім беретін мектеп жан – жақты дамыған.
Әрбір жеке тұлғаның бойындағы жетістіктің де олқылықтың да негізі бала кезде, оның ішінде бастауыш мектепте берілетін білім мен дағдыға байланысты болатыны белгілі.
Жоғарыда аталған әр кезеңді, аталған әрбір оқиғаны баланың даму, жеке тұлға ретінде қалыптасужолындағы «шағын секірістерге» балайтын ғалым, әсіресе, алғашқы сөйлеу дағдысын меңгеру мен мектеп табалдырығын аттау оқиғаларына ерекше маңыз береді.
«Адам ата – анасынан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе дүниедегі жақсы, жаманды таниды – дағы, Сондайдан білген, көргені көп болған адам білімді болады» — деген ұлы Абай өсиеті мен ұлының алғаш сөйлеген күнін оның рухани туған күні ретінде атап өткісі келген белгілі неміс педагогы И. Г. Фихтенің пікірі де жеке тұлғаның қалыптасуы мәселесін арнайы зерттеген Л. С. Выготскийдің жоғарыдағы ғылыми тұжырымдарымен үндесіп жатыр.
Осы тұрғыдан баланың «мектеп есігін ашқан кезеңінде» оның қолына қалам ұстатып, сауатын ашудың ең күрделі әрі жауапты жұмыс екені белгілі. Ал осы жастағы оқушылардың тілін дамыту мәселесінің одан да маңызды жұмыс екендігі талас туғызбаса керек.
Тіл дамыту жұмысын мектептерде белгілі бір жүйемен жүргізу қажеттілігіне, балалардың ойын ауызша, жазбаша білдіруге үйретудің маңыздылығына ағарту ісінің көптеген қайраткерлері (Ф.И. Буслаев, К. Д. Ушинский, Н.А. Корф. және т.б.) аса мән берген.
Тіл дамыту жұмысының теориялық және практикалық мәселелерін атақты әдіскерлер (К.Б. Бархин, Н.М.Соколев, М.А.Рыбникова, Е.И. Тихеева және т.б.) өз зерттеу еңбектерінің арқауы етті.
Мысалы, оқушылар белгілі бір объектіге экскурсияға барып келгеннен кейін Тіл дамыту проблемасы белгілі психологтар П.П. Блонский, С.А. Рубенштейн, Б.Г.Ананьев, Н.И.Жинкин және т.б. еңбектерінде қарастырды.
Қазақ бастауыш мектептерде оқыту ісінің негізін қалаған ағартушы ғалымдар (Ы. Алтынсарин, А. Байтұрсынұлы және т.б.) әдістемелік еңбектерінде оқушылардың сауат ашу кезеңінде сөздік қоры мен сөйлеу дағдысын қалыптастыруға баса назар аударды. Сауат ашу кезеңіндегі оқушылардың ойлау және сөйлеу қабілеттерін дамыту мәселелері Т. Шонанұлының, Ж. Аймауытовтың, М. Жұмабаевтың еңбектерінде қозғалды.
Кейінірек қазақ тілін оқыту әдістемесін зерттеушілер Қ. Жұманов, Ғ. Бегалиев, С. Жиенбаев, Ш. Сарыбаев, И. Ұйықбаев т.б. сауат ашу кезеңіндегі
1. ҚР Білім туралы Заңы. Астана. 2004 жыл.
2. Н. Ә. Назарбаев «Біздің халқымыз жаңа өмірге бейімделуі керек» // «Егемен Қазақстан». 31 тамыз. 2000 жыл.
3. Аханов Қ. «Қазақ тілі» оқулығына нұсқау. – Алматы, 1975. – 52 б.
4. Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. – 1990. – 448 б.
5. Балақаев М., Серғалиев М. Оқулық. - Алматы: Зият Пресс, 2004. - 140 б
6. Басымов Қ.А. Грамматиканы оқыту жөнінде // Ауыл мұғалімі, 1938. - №4, июль, - 26-27 б.
7. Кәтенбаева Б. Қазақ тілінен методикалық нұсқау. – Алматы, 1993.
8. Қазақ тілін оқыту методикасы. – Алматы, 1988. – 240 б.
9. Қазақ тілінің оқу бағдарламалары. – Алматы, 1995. – 25 б.
10. Бастауыш мектеп. Журнал № 7. 2011 жыл
11. Қазақстан мұғалімі 16 сәуір. 2008 жыл.
12. Бастауыш мектеп. Журнал №1. 2012 жыл
13. Бастауыш мектеп. Журнал №9. 2001 жыл.
14. Рахметова С. Бастауыш сынып оқушыларының тілін дамытудың ғылыми - әдістемелік негіздері: педагогика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертациясының авторефераты. - Алматы: 1994
15. Сауранбаев Н. Ана тілін оқыту туралы // Халық мұғалімі, 1941. - №11. – 6-8 б.
16. Г.И. Уайсова, А.Е.Жұмабаева «1 сынып Сауат ашу». Оқулық «Алматыкітап баспасы» 2012ж.
17. Бабаев С.Б. «Бастауыш мектеп педагогикасы» Алматы, Нур-пресс, 2007 ж.
        
        Жоспар
І. Кіріспе бөлім
3
ІІ. Бастауыш сыныптарда сауат ашудың ғылыми -теориялық негіздері
5
2.1 1 сынып Сауат ашу әдістемесі
5
2.2 Сауатты жазуға үйрету жолдары, ... ... ... ... ғылыми негіздері
11
2.4 Сауат ашу кезеңіндегі міндеттер, олардың мән ... ... ашу ... үлгі ... ... ...
І. Кіріспе бөлім
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан республикасының тәуелсіз елге айналып, әлемдік өркениеттін ... ... ... даму ... ... ... тілінің мемлекеттік тіл мәртебесіне ие болуы халыққа білім беру жүйесінде, оның ішінде бастауыш және орта ... оқу -- ... ... ... талаптарды күрделендіре түсті. Қазіргі жалпы білім беретін мектеп жан - жақты дамыған.
Әрбір жеке ... ... ... де ... да ... бала ... оның ... бастауыш мектепте берілетін білім мен дағдыға байланысты болатыны белгілі.
Жоғарыда ... әр ... ... ... ... ... ... жеке тұлға ретінде қалыптасужолындағы балайтын ғалым, әсіресе, алғашқы сөйлеу дағдысын меңгеру мен ... ... ... ... ... ... ... -- деген ұлы Абай өсиеті мен ұлының алғаш ... ... оның ... ... күні ... атап ... келген белгілі неміс педагогы И. Г. Фихтенің пікірі де жеке тұлғаның қалыптасуы мәселесін арнайы зерттеген Л. С. ... ... ... тұжырымдарымен үндесіп жатыр.
Осы тұрғыдан баланың оның қолына қалам ұстатып, сауатын ашудың ең күрделі әрі ... ... ... ... Ал осы ... ... тілін дамыту мәселесінің одан да маңызды жұмыс екендігі талас туғызбаса керек.
Тіл дамыту жұмысын мектептерде белгілі бір жүйемен ... ... ... ойын ... ... ... үйретудің маңыздылығына ағарту ісінің көптеген қайраткерлері (Ф.И. Буслаев, К. Д. Ушинский, Н.А. Корф. және т.б.) аса мән ... ... ... теориялық және практикалық мәселелерін атақты әдіскерлер (К.Б. Бархин, Н.М.Соколев, М.А.Рыбникова, Е.И. Тихеева және т.б.) өз ... ... ... ... ... ... бір ... экскурсияға барып келгеннен кейін Тіл дамыту проблемасы ... ... П.П. ... С.А. ... ... ... және т.б. ... қарастырды.
Қазақ бастауыш мектептерде оқыту ісінің негізін қалаған ағартушы ... (Ы. ... А. ... және т.б.) ... ... оқушылардың сауат ашу кезеңінде сөздік қоры мен сөйлеу дағдысын қалыптастыруға баса назар аударды. Сауат ашу кезеңіндегі ... ... және ... ... ... мәселелері Т. Шонанұлының, Ж. Аймауытовтың, М. Жұмабаевтың еңбектерінде ... ... ... ... ... зерттеушілер Қ. Жұманов, Ғ. Бегалиев, С. Жиенбаев, Ш. ... И. ... т.б. ... ашу ... тіл ... жұмыстары әдістемесін арнайы зерттеу объектісі ретінде талдамаса да, өз еңбектерінде бұл мәселеге тоқталып өтті.
Мектепке ... ... ... мен ... сынып оқушыларының тілін дамыту мәселелері м. Жұбанова, С Рахметова, К. Бозжанова, Б. Баймұратова, Р. Әміров, Т. Әбдікәрімова, Г. Уәйісова т.б. ... -- ... ... ... ... Әдіскер ғалым М. Жұбанованың тақырыптағы зерттеу жұмысының ... отыз ... аса ... ... Сол уақыттан бері өмірдің сұранысының да оқу - тәрбие жұмыстарымазмұнының да біршама өзгергенін есептемегеннің өзінде, бұл еңбекте сауат ашу ... ... тіл ... ... ... ... ... алға қойылмаған. Ал бастауыш мектепте тіл дамыту әдістемесінің ауқымды мәселелерін зерттеуге арналған профессор С. Рахметованың еңбегінде сауат ашу ... тіл ... ... ... - тегжейлі талдау жасауға мүмкіндік болмааны белгілі.
Сондықтан бүгінгі таңда бастауыш мектеп оқыту жүйесінде ... ... бар ... анық ... ... ... ... қабылдаған сәйкес бастауыш сыныпта меңгерілген білім, білік, дағдылардың деңгейіне қойылатын мемлекеттік стандарт талабы мен бұрынғы оқу бағдарламаның арасында;
- ... ашу ... ... ... ... жұмыстарын тиімді әдістемемен қамтамасыз ету қажеттілігі мен оның іс жүзілік тұрғыда жасалмауы арасында.
Бұл қайшылықтардың шешімін ... табу ... ... ... айқындап берсе, жоғарыда айтылған мәселелер курстық жұмыс тақырыбы деп таңдауыма негіз болды.
Зерттеу мақсаты: Сауат ашу кезеңіндегі тіл дамыту ... ... ... ... ... ... және оның ... анықтау.
Зерттеу болжамы: Сауат ашу барысындағы тіл дамыту әдістемесі оңтайлы жасалса, онда ... ... ... ... оз ... ... түрде баяндауға, байланыстырып сөйлеу дағдыларын берік қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Зерттеу міндеттері:
- Сауат ашу барысында жүргізілетін тіл дамыту жұмыстық көлемін, ... ... ... Озат ... ... ... қолданылып жүрген тиімді әдіс - тәсілдерді саралап, жинақтау;
- Сауат ашу кезеңінде тіл дамыту жұмыстары жүргізілудің ғылыми ... әдіс - ... ... ... оны ... ... Бастауыш сыныптарда сауат ашудың ғылыми -теориялық негіздері
2.1 1 ... ... ашу ...
пәні - ... ... беру үдерісінде оқушыларға ана тілінің байлығын меңгертудің алғашқы сатысы. Сауат ашу, қазақ тілінің дыбыстық, лексикалық жүйесі мен грамматикалық құрылымын меңгеру ... ... ... ... - оқу және жазу ... ... алғашқы тілдік мағлұматтарды, сөйлеу әрекетінің түрлерін меңгерген, байланыстырып сөйлей алатын; ана ... ... ... ... ... қалыптасқан, шығармашылыққа бейім жеке тұлғаның қалыптасуы мен дамуына мүмкіндік жасау.
1-сыныпта пәні интеграцияланған (оқу мен жазу - ... ... және оқу ... - ... мазмұңда оқытылады.
Сауат ашудың әрбір кезеңінің өзіндік ерекшелігіне байланысты міндеттері белгіленген. ... ... ... міндеттері: оқушыларды оқуға және жазуға даярлау; сөздік қорын молайту; ... ... ... ... кезеңінің міңдеттері: оқушылардың оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру; байланыстырып сөйлеу тілін дамыту.
Әліппеден кейінгі кезеңнің міндеттері: оқушылардың оқу және жазу ... ... ... ... ... дамыту; алғашқы грамматикалық мағлұматтарды меңгерту.
Сауат ашу пәнінің міндеттері:
* 6 жастағы оқушыларды оқу әрекетіне психофизиологиялық тұрғыдан ... ... ... ... жұмыстарын сауат ашу кезеңдеріне сәйкес ұйымдастыру;
* дұрыс, түсініп және мәнерлеп оқу, жазу дағдыларын қалыптастыру;
* кіріктіріле жүргізілетін оқу және жазу ... ... ... әр ... сәйкес жүргізу;
* тілдік қарапайым түсінік, орфографиялық, пунктуациялық біліктілік қалыптастыру;
* сөйлеу әрекетінің түрлерін (оқылым, тыңдалым, жазылым, айтылым) ... және ... ... әр ... ... ... ... үйрету;
* алғашқы тілдік фактілерді танымдық нысан ретінде меңгерту, оларды талдау, салыстыру, топтау және жинақтау ... ... ... ... ... жазу ... ... диалогтық және монологтық сөйлеу дағдыларын жетілдіру;
* оқушының бойында адами құндылықтарды: қайырымдылықты, сүйіспеншілікті, елжандылықты, имандылықты дамыту;
* ... ... ізгі ... ... ... ашу ... бойынша бағдарламалық материалдар төмендегідей жіктелген.
Әліппеге дейінгі кезең
Тіл дамытуда: сөйлемнің дыбысталу мәдениеті, сөзбен жұмыс, сөйлеммен жұмыс, ... ... ... ... ... дыбысталу тілін талдау, сөйлеуден сөйлемді, сөйлемнен сөзді ажырату, дыбыс туралы түсінік, сөзге дыбыстық талдау жасау; ... ... жазу ... ... отыру, дәптерді, қаламды дүрыс пайдалану ережелері, дәптермен таныстыру, әртүрлі сызықтар ... әріп ... ... ... үйретуде: сөзге дыбыстық-әріптік талдау жасау, дыбыстар мен әріптерді оқу және жазу, ... ... ... оқу, ... ... ... мәтіндерді оқу; жазуға үйретуде: әріп элементтерін жазу, бас ... мен кіші ... ... ... ... және ... ... ажырату, сөздерді көшіріп жазу, үлгі бойынша жазу, есту арқылы жазу; ... тіл ... ... ... ... сөзбен жұмыс, сөйлеммен жұмыс, байланыстырып сөйлеу.
Әліппеден кейінгі кезең
Оқуда: әртүрлі дауыс ырғағындағы сөйлемдерді, байланысты мәтіндерді дұрыс, саналы түсініп, мәнерлеп, шапшаң оқу; ... ... ... ... мәтінмен жұмыс; алғашқы грамматикалық мағлұматтарды меңгертуде: сөйлеу, сөйлем, дыбыстар мен әріптер, сөз, орфография, мәтін; жазуда: көшіріп жазу, есту ... ... есте ... ... жазу, көркем жазу, шығармашылықпен жазу, сөз, сөйлем, шағын мәтіндерді жазу.
Сауат ашу кезінде жүргізілетін жазба жұмыстары: ... ... ... мазмұндама, шыгарма.
I жартыжылдықта әріп диктанты, буын диктанты, сөздік диктант - 4-6 сөз (диктант жұмысы күнделікті сабақ барысында мұғалімнің ... ... (1 ... сөздік диктант - 6-8 сөз, есту диктанты, көру диктанты, жыл аяғында 15-18 сөзден тұратын бақылау ... ... ... ... грамматикалық материалды меңгерген соң) алынады (2 қосымша).
II жартыжылдықта кем дегенде үш рет үйрету ... ... (20-25 сөз) және екі рет ... ... ... ... ... күнделікті сабақ барысында (шамамен 4-5 минут) мұғалімнің басшылығымен жүргізіледі
Бастауыш мектепте ... ... ... ... оқушылардың жас ерекшеліктеріне орай ғылымилық, сабақтастық, жүйелілік, түсініктілік дидактикалық ұстанымдары негізінде сұрыпталды. Бағдарлама құруда басты ұстаным ретінде ... ... ... Бұл ... тілдің сөйлеу және таным құралы екенін терең ұғынуға мүмкіндік береді.
Сауат ашу оқу пәнінің мазмұнын түзу мен ... ... ... ... ... ... болу, алты жастағы балалардың жас ерекшеліктерін ескеру, ... және ... ... ... ... ... Бұл ұстанымдар ауызша және жазбаша коммуникацияны жүзеге асыратын тілдің графикалық, дыбыстық-әріптік жүйесін тұтастай қабылдауға, оқушылардың оқу қызметінің қалыптасуына мүмкіндік ... ... оқу ... Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында ұсынылған типтік оқу жоспарына сәйкес пәні аптасына - 7 ... ... ... ... саны - 238, оның ... пәнін оқыту үш кезеңге бөлінген:
Әліппеге дейінгі кезең - 14 ... ... - 98 ... ... ... - 126 ... ... оқу бағдарламасы екі оқулық арқылы жүзеге асырылады: I жартыжылдықта - оқулығы, II ... - ... пәні ... ... бөлігі
Пәнді оқытудың вариативті бөлігі оқушылардың білімдерін одан әрі жетілдіре түсу ... ... ... ... тұлғалық ерекшеліктерін ескере отырып, олардың өз ойларын еркін және дәлелді түрде ауызша да, жазбаша да ... ... ... ... ... ... оқушыларының сұранысына орай арнайы сабақтар ұйымдастыру қажет. Мәселен: 1-сынып , .
Жыл стандарты. ... ... ... ... ... ... ... жазба, бас, кіші);
* дыбыс пен әріптің дұрыс атауын;
* дыбыс пен әріптің негізгі өзгешеліктерін ();
* дауысты және ... ... ... дұрыс жазу ережесін: 1) кісі аттары мен үй жануарлары және жер-су аттарының, сөйлемнің бірінші сөзінің бас әріппен жазылуы; 2) ... ... ... ... ... 3) ... ... тиісті тыныс белгінің (нүкте, сұрақ, леп) қойылуы;
* сөйлем, сөз, буын, дыбыс туралы;
* сөз ... ... ... ... ... ... сапаның атауы екендігі; мағынасы мәндес, қарама-қарсы, дыбысталуы бірдей, бірақ беретін мағыналары әр басқа сөздердің болатындығы) біледі.
* Сөз, ... ... таба ... сөзді буынға бөледі;
* саналы, дұрыс, бірқалыпты буындап және тұтастай минутына 20-35 сөз оқиды (белгілерімен қосқанда);
* ... ... ... ... ... монолог, диалог арқылы берілген синтаксистік құрылымдағы хабарлы, сұраулы және лепті сөйлемдердің оқылу ерекшеліктерін ... ... ... бас әріп ... ... оларды каллиграфия нормасына сақтай отырып, бір-бірімен байланыстырады;
* жазуда орфографиялық және ... ... ... ... әріптермен берілген мәтінді көшіріп жазады (10 белгіден кем ... ... есту ... ... ... сөздерді орфоэпиясы бойынша оқиды) (жыл соңында 10-15 сөз);
* сөйлеуден сөзді бөліп алады; оны сызбамен көрсетеді;
* бөліп алынған сөзге ... қоя ... (кім? не? ... не ... ... ... ... сөйлемді ажыратады және бөліп алады, мәтіннен оның орнын (шегін) таба алады; сөйлемнің сызбасын сыза ... ... ... ... және оны ... түрде белгілейді;
* сөздің дыбыстық және дыбыстық-әріптік сызбасын көрсете алады;
* сөздегі дауысты, дауыссыздарды ажыратады;
* ... не ... ... ... ... ... ... таба алады;
* тыңдағанын түсінеді, сұрақтарға толық жауап береді, диалогқа түседі, әңгімеге қатысады;
* әңгіменің логикалық жүйесін сақтай отырып, естіген ... ... ... өз ... ... береді; оқыған немесе әңгімесіне өзінің бағасын бере алады;
* тірек сөздер, сюжетті картиналар ... 4-5 ... ... ... құра ... ... берілген басы мен соңы арқылы мәтін, диалог құрастырады;
* затты, құбылысты, аңдарды сипаттайды, өз тәжірибесінде 4-6 ... ... ... ... ... ... диалог құрастырады, сөйлеу әдебі сөздерін (амандасу, алғыс айту, кешірім сұрау) ... ... ... ... ... бойынша шығарма жаза алады (4-6 сөйлем).
1-сыныптағы бақылау жұмыстарының нормасы
І тоқсан
ІІ тоқсан
ІІІ тоқсан
ІV тоқсан
Қорытынды бақылау диктанты
Бақылау диктанты
-
-
-
1
1
Мазмұндама (20-25 сөз)
-
1 ... ... ... ... ... ... ... мақсатымен)
1 (үйрету мақсатымен)
-
2.2 Сауатты жазуға үйрету жолдары, жұмыс түрлері
Сауатты жазуға үйрену ... ... ... ... ... ... неғұрлым жақсы жолға қойылса, оқушылардың сауаттылығы да соғұрлым ... ... Олай ... ... бір жазу ережесіне негіз болатын грамматикалық құбылыстар ... ... ... ... ... қорытынды шығарылуы қажет. Мұнда ережені мәніне түсінбей, құр ... ... сақ ... жөн.
Мұғалім тіл құбылыстары мен жазу ... анық етіп ... ... сол ... ... ... қарастыруға тиіс. Мысалы, қандай да болмасын сөз немесе оған жалғанған ... ... ... неге ... ... ... түсініп және оқыған ережесіне сүйеніп оны дәлелдей ... ... оның ... саналы меңгергені. Ал ережені мүдірместен айтып бергенімен, неге солай ... ... ... ... ... ережені механикалық түрде меңгерген болып ... да, ол ... ... ... ... шамалы болады. Сондықтан балалар мұғалімнің ... тіл ... емле ... ... талдауға, оларды бір-бірімен салыстыруға, ой жүгіртуге, ... өз ... ... жазу ... ... міндетті.
Грамматиканы оқу барысында оқушылар тіл ... ... ... ... ... ... ... де білулері қажет. Мысалы, сөйлемдегі сөздерді ... ... ... есте ... ... сөйлемдегі сөздердің жалғауларын ажыратып айтып та бере алады. Бірақ ... ... ... келгенде оны қолдана алмайды. Егер олар ... ... ... ... ... ... арқылы, жалғаудың қызметіне ... ... ... ... байланысты өздері сөйлем ... да ... ... Бұл үшін ... бір ... ... сөзге сұрақ қойып дағдылану ... ... мен ... ... (қайда?) барамын т.б.
Сауатты жазуға үйрену үшін ... ... жаза ... де маңызы зор. Ереже, қандай да болмасын, тек ... ғана ... ... түсінік береді. Яғни онда нақты бір сөзді қалай жазу емес, бір ... ... ... ... ... ... бір ережені меңгеру ... ... ... ... мысалдарды таба білуге немесе өздері ... ... ... ... Оқушылар сол ережені оған ... ... ... ... алатындай дәрежеге жеткенде ғана ақыл-ой ... ... деп ... ... ... ... үйрену үшін сөздерді дыбыс құрамына, буын жігіне ажырату ... әріп ... ... әріп ... ... ... ... Мұндай жаттығулар III - IV ... да ... ... жазылуы айтылуынан өзгеше құлын, ... ... ... ... ... тек есту ... ... жазуға болмайды. Көбіне оларды салыстыру жолымен талдаудың жәрдемі тиеді. Сондай-ақ - ма, - ме, -ба, -бе, -па, -пе ... ... ... түрімен, мен, бен, пен шылауларын ... ... ... ... да ... күшті. Сөздердің ұқсастықтары мен ... ... ... ... ... ... деген ойдың күңгірт, екі жақты болып шығатынын ... ... ... де, жаттығулар жүргізгенде де, олардың жазуларындағы ... ... де ... ... отырудың пайдасы көп (Тұзшы - тұщы, барма - бар ма ... ... ... ... үшін аналогия, салыстыру, талдау, жинақтау, жалпылау, нақтылау сияқты ой ... іске асуы ең ... шарт ... ... ... ... үйренуде қол қозғалысы арқылы ... мен ... ... орны ерекше екені белгілі. Көп оқитын тіпті ережені ... ... ... да ... ... ... қатені көп жібереді және жазуының ұсқыны да ... ... ... ... ... ... балалары үшін танымның есту, айту, ... көру және ... ... ... қалыптасатын функцияларын жүйелі түрде ... ... ... өзінде-ақ жақсы естіп, тыңдай алып, дыбыстық құрамға ойша ... ... ... ... ... ... т.б. ... тәжірибелер жинақтаудың маңызы орасан зор болатынын естен шығармауға ... ... ... айтылғандарды қорыта келгенде, оқушыларды сауатты жазуға үйрету үшін ... ... ... көрсететін болсақ, олар төмендегідей:
1. ... ... ... ... ... ... мәнін оқушының түсінетіндігіне әбден көзі жеткеннен кейін барып жаздыруға тиіс ... ... ... жете ... қате жібереді).
2. Сөзді дұрыс айтуға, ұқыпты жазуға, жазғандарына ой ... ... ... қатемен жұмыс ұйымдастырады.
3. Үнемі талдау жасау, түбірлес сөздер табу, сөз ... ... ... ... ұқсастығы мен айырмашылығын салыстыру - ... ... ... ойлауын арттырып, материалды меңгеруге жағдай жасайды.
4. ... ... сөз ... ... сөз ... ... синтаксистік талдаулар іске ... ... ... ... байланыстырыла жүргізіледі. Арнаулы орфографиялық жаттығулар (көшіру), ... тіл ... ... (мазмұндама, шығарма) кезек жүргізіледі.
5. Сөздік ... ... ... ... ... ... жазудан әлсіз жақтары болады (кейбір сөздерден қате ... т.б.). ... ... ... ... ... жеке жүргізеді.
6. Сауатты жазу дағдысын қалыптастырудың маңызды шарттарының бірі - ... ... ... қателерін болдырмау үшін алдын ала синтездеу, талдау ... ... бір ... ... ... ... ... қажет ететіні сияқты, сауатты жазуға жаттығу ... да көп ... ... ... ... Сондықтан өтілгеніне біраз уақыт болған материалдарды жүйелі ... еске ... ... пайдалы.
2.3 Сауат ашудың ғылыми негіздері
Жазуға үйренуде уақытша нерв байланыстарын ... ... ... ... ... ... арқылы қалыптастырудың мәні ... ... ... ... ... ... дайын жұмысты орындату ... ... ... ... ... ... ... қиналуға мәжбүр ететіндей тапсырмалардың тиімді нәтиже беретіні мәлім. Мұның ... да ... ... ... нерв ... ... сақтау (сауатты жазу дағдысын) екенін жақсы түсініп, білімін ... ... ... ... ... ... ғана ... ойдағыдай ұйымдастыра алады.
Орфографиялық ережені түсіндіруден бұрын балалардың ... олар ... ... мәселе қойылуы керек ... ... ... от пен ... ... ... арасында қандай айырмашылық бар? ... ... ... бірге жазылуға тиіс? сияқты). Мұндай жұмыс ... ... ... ... бұрын оқығандарын еске түсіруге көмектеседі.
Жазуға байланысты ... ... әр ... ... негізделеді:
* Көру, қимыл факторларына негізделетін көшіріп жазу.
* Есту арқылы қабылдауына сүйенетін мәтінді жазу (мұғалім оқып ... ... ... ... мәтінді жазу. Бұған диктант, мазмұндама жұмыстарын алуға болады).
* Орфографиялық тапсырмалар бар жаттығулар: қалдырып кеткен әріптерді ... жазу ... ... жазу ... ... бұл ... түрлері бір-бірімен тығыз байланысты, яғни таза біреуінің қолданылуы мүмкін емес. Мысалы, диктант есту ... ... көру ... іске ... т.б. ... ... сияқты топтау тек шартты түрде, жаттығудың қай түрінде негізгі мәселенің қайсысы екендігіне мұғалімдер көңілін аудару мақсатында ғана көрсетіліп отыр.
Жазу ... ... ... ... ... бірге іс жүзінде сыналған жаттығулардың негізгі түрі мынадай: грамматикалық - орфографиялық талдау ( ... Бұл - ... ... және ... ... ара ... ... орфографиялық қиыншылықтарды таба білуге, басқалардың арасынан оқыған құбылыстарын таба білуге дағдыландырады. Бұл талдау өз алдына жаттығу ретінде бөлек немесе ... ... ... ... де ... ... көшіріп жазуда, диктантта т.б.).
Балалар көшіру техникасына үйретіледі (әуелі оқып шық, ... оқы, ... ... ... бе, ... ... ... есіңде сақта, жазып болған соң тексер т.б.). Жазғандарын түпнұсқамен салыстырып, қатесі болса, түзейді. Көшіруге алынатын материал ... ... ... ...
Есте ұстау арқылы көшіру. Мұнда тақтаға жазылған мәтін оқылады, талданады, сонан соң жабылады. Оқушы есінде қалғандарын ... ... ... талданғаннан кейін үйге беріледі. Жазып болған соң мұғалім мәтін ашып, жазғандарын ... ... ... ... ... ... бұл ... түрі диктант болғандықтан, мұны көру диктанты деп атайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қиын сөздердің тізімі оқулықтардың соңында беріледі. Мұндай сөздердің жазылуын есте қалдыру үшін мұғалім мынадай әдіс-тәсілдер қолданылады: 1) ... ... ... және ... оқып ... 2) мағынасына көңіл бөліңдер; үй жануарларын білдіретін сөздерді бір топқа ... ... ... ... ... бір ... ... 3) мұқият оқыңдар және жазыңдар; 4) әсіресе, сөздің қай бөлімін есте ... ... сол ... ... ... 5) ... сөздік бойынша тексеріңдер; 6) сөзді екі-үш рет қайта жазыңдар немесе екі-үш түбірлес сөз ... ... ... 7) әрпі бар ... топтаңдар т.б.
Жазылуы қиын сөздер жаттығуларға кірістіріледі, бірнеше рет ... ... ... ... ... жасауға байланысты жүргізілетін жұмыстар қиын сөздердің орфограммасын есте қалдыруға жақсы жәрдемдеседі (сөздік дәптері бірнеше бөліктерге бөлініп, цифрмен белгіленеді (1, 2, 3, ....). ... ... ... 5 бетінде әрпі кездесетін сөздер тізіледі.
Еркін көшіру. Балалар әуелі мәтінді оқып шығады, талдайды, сонан соң кітапты ... ... ... есте ... ... ұғынса, солай жазады.
Грамматикалық тапсырмаларға байланысты көшіру. Сөздің немесе сөйлемнің бір бөлігі өзгеріссіз сол қалпында, екінші бір бөлігі өзгертіліп көшіріледі: қалып ... ... ... тауып немесе қосып, өзгертіп жазады: қалып қойған әріптер мен буындарды тауып қосу, ... ... қосу ... сөйлемдерді аяқтау, берілген сөйлемнің немесе сөздің тұлғасын өзгертіп жазу ... ... ... ... ... қабылдау жеткіліксіз, сонымен қатар оны ойланып, анализ-синтез жасау керек. Көшірмес бұрын балалар алдарында тұрған міндетпен танысады, мәтінді іштен және дауыстап ... ... ... ауызша шешіп алып, жазуға соңында ғана кіріседі. Жұмыстың бұл ... ... ... ... деп те ... Казіргі оқулықтарда жаттығудың бұл түрі кең алынып жүр.
Көшіру жұмыстары тіл дамытумен байланысты, сұрақтарға жауап беру ... ... де ... Бұл ... ... ... мен ... жазуға дайындау мақсатында қолданылады.
Балалардың орфографммаға үйренген дағдылары мен ... ... ... диктант жаздырылады. Мұнда мұғалім мәтінді, сөйлемдерді немесе жеке ... ... ... оны ... ... тыңдап, естерінде ұстайды, жазады.
Диктанттың ... ... ... түрлері:
1. Ескерту диктанты. Мұнда мұғалім мәтінді оқып ... ... ... ... ... Сонан кейін түсініксіз деген сөздердің мағынасы түсіндіріледі. Мұғалім әрбір сөйлемді қайта оқып ... ... ... ... ... талданады. Сөйлемді жазбас бұрын мұғалім балалардың зейінін ондағы қиын ... ... ... ... ... ... Оқушылар тиісті дыбыстарды көрсетеді, ережесін айтып береді, олардың қателескен жері ... ... ... ... ... ғана ... сөйлемді жазуға кіріседі. Алғашқы кезде ... ... ... талданып барып жазылады. Кейін балалар жұмыстың бұл түріне дағдыланған ... ... ... ... оқылып, олардың ішінен мағынасы ... ... мен ... қиын ... ... ғана талданады, ал онан әрі мәтін тұтас ... да, ... ... алып ... ... соң мұғалім әр сөйлемді оқып, балалар жазады. Егер ... ... ... ... ... жазылуын, талдануын сұрап, сөздіктен қарайтын болса, онда ескерту ... ... ... Іріктеу диктанты. Мұның ескерту диктантынан ... - ... ... ... сөздерінің барлығын жазып отырмайды, оның ішінен белгілі бір ережеге қажетті ... ... сөз ... іріктеп жазады. Диктанттың бұл түрінде уақыт үнемделеді, қажетті ... мен ... ... жазылады, ең бастысы оқушылар мәтінді аса зейін қоя ... ... ... болады.
3. Түсіндіру диктанты. ... ... ... ... ... ғана талданады, қателері түзетіледі. Диктанттың бұл түрін жазуға кірісерде ... ... еске ... Мұны ескерту диктантынан бақылау диктантына өткел ретінде ... ... ... де ... ... ... бір түрі ... сөздік диктантын да жүргізуге болады. Онда сөйлем де, ... ... жеке ... ... ... ... қиындық келтіретін немесе ережеге бағынбайтын сөздер алынады. Сөздік ... ұзақ ... 5 - 10 ... ... ... сабақтың аяғында жүргізіледі. Мұғалім жеке сөздерді ... ... ... ... сөздіктен қарап түзетеді, үнсіз диктант ұйымдастырылады. Онда мұғалім қажетті ... ... (аю, ... жылқы, қоян, қозы, трактор, комбайн, т.б.), ал ... ... ... ... ... әрпі бар ... көрсетіп, сонан соң жазады. Сөздік диктант 10 - 15 ... ... ...
4. Шығармашылық диктант. Мұғалім ... ... ... ... ... сурет немесе бір ... ... ... ... бір ... ... ... Шамамен қолданылатын ережелер беріледі (еске түсіріледі). ... ... ... ... ... ... ... қажет болса, өзгертеді. Жұмыстың бұл түрін таза диктант деуге ... ... ... өздері құрастыратын болғандықтан мұны шығарманың ... ... де ... ... ... ... ... үшін де өте қолайлы, өйткені оқушылар ... ... ... ... сөздерді де өздері ойлап табады.
* Ерікті ... Бұл ... деп те ... ... ... сәл оңайлау. Диктант деу себебі - ... ... оқып ... ал ... ... - ... ... диктанттай, мәтінді мұғалімнің оқуы бойынша сөзбе - сөз ... ... ... ғана ... ... оқылмас бұрын қажетті ержелер еске ... ... ... ... ... ... соң оның 5 - 6 ... ... ... ... ... оқушылар жаттап алатындай, өте қысқа болмауы керек. ... ... ... ... ... ғана жазады. Диктанттың бұл түрі де тіл ... ... ... ... ... барлығы орфографиялық дағдыны автоматтандыру ... ... ... ... ... ... Бұл балалардың алған білімдері мен ... ... ... ... жүргізіледі. Мұнда оқушы өзі білетін ережені қолданып, өз күшін өз ... ... ... ... қандай да болмасын бір орфографиялық ережені оқушылардың қалай меңгергендері ... ... ... ... ... қайталану керек, кімге қандай көмек керек - соны анықтайды. Егер ... ... ... ... ... нашар болса, қайталау диктанты ... ... ... сол ... өзі ... ... ... соған ұқсас мәтін алынып, қайталанады, диктант жаздырылады.
Жұмыстардың жүйесі: ... ... ... ... бар: а) алғашқы кезеңде әдетте, оқулықтағы ... ... ... ... ... ... Бұл ... мұғалімнің көмегімен талданады, оқылған ереже бойынша, жазылған сөздер табылады, ... үлгі ... ... ... ... қалай қолданылатынын түсінеді. Мұнда оқылған орфограммаға сай, жеке ... сөз ... ... ... ғана беріледі. Мұны дағдыны ... ... ... ... де ... ... ... де дайын мәтін: сөз, сөз тіркестері, сөйлемдер беріледі. Мұнда ... ... ... сай, ... ... ... ... де жататындары болады. Ұсынылған материалдардың ішінен балалар керектісін, ... ... ... сай ... ... ... ... неге ол сөзді алды, ол сөз бұл ... сай келе ме - ... ... ... ... ... ... қарастырады, ескерту диктантын жазады.
Бұл кезеңдегі ең көп қолданылатын жаттығулар: көшіріп ... үлгі ... ... ... ... аяқтап жазу. Бұл орфограмманы білу кезеңі деп ... ... ... ... үйрене бастайды, жазғандарын ... ... ... ... ... әуелі дәлелдейді, сонан соң ғана жазады.
б) балалар ... ... ... ішінен оқылып отырған ереженің объектісін тауып бере ... ... жеке ... де, ... ... те беріледі. Балалар мәтінді көшіреді: қалдырылып кеткен ... ... ... ... ... ... Бұл кезде ескерту, түсіндіру, ... ... ... Бұл ... кезеңі деп аталады.
в) орфографиялық дағдының автоматтана ... ... ... ... ... туралы ғана емес, жазу жұмыстарының басқа жақтары (мазмұны, лексика, синтаксис, жоспар) ... де ... Бұл ... ... ... - ... тапсырмаларды орындап, көшіру жұмыстарынан басқа ескерту диктанты, түсіндіру, ерікті, шығармашылық, бақылау ... ... ... шығармалар жазады.
г) қалыптасқан дағдыларды жетілдіру кезеңі1. Жазылуы бірыңғай сөздерді ... ... тән ... ... жалпылықты анықтау; түбірлес сөздерді табу, сөздердің синонимін, антонимін табу, ... ... ... Бұл ... ... ... түрі ... оқыған ережелер бойынша қалыптасқан дағдылар толық автоматтанады, сондықтан мәтінді ... ала ... ... ... болады. Сөздіктен қарауға, мұғалімнен сұрауға рұқсат етіледі.
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... деп ... ... ... жағдайларға: балалардың жас ... ... ... ... білімдері мен сөйлеу дағдыларына қарай ... ... ... ... ... осы көрсетілген жұмыстардың жүйесінің толық ... ... ... ... ... ... қарай, материалды таңдауға қойылатын талаптар туады. Жаттығуларды жүргізу үшін алынатын ... да ... ... синтаксистік жағынан күрделене түсуге тиіс. Материал таңдауда әсіресе мына ... ... ... ... ... ... ... кезінде бақылау үшін анағұрлым жеңіл, анық ... ... ... Бұл ... оқушылардың зейінін оқылып отырған ережеден басқаға алаңдататын нәрселер болмағаны жөн. ... ... ... ... ... ... ... арнап материал таңдағанда тіл дамыту мен жазу жан-жақты ескерілуге және ... ... ... ... есте ... ...
* Жұмыстың әр түрлі кезеңдерінде біртектес (сөздік, фразалар ... ... ... ... ... дұрыс болмайды. Мысалы, алғашқыда сөзіне ... сөз ... ... ... ... ... кезде орфографияны меңгеру үшін көру мен есту органының (көшіру мен ... ... ... деген мәселе жөнінде талас жоқ.
Сауаттылыққа үйренуде сезім анализаторларының ... да: есту де, көру де, қол ... да ... ... ... ... Оның ... көшіру немесе диктант сияқты жазу түрлерінің қазіргі ... әр ... ... ... ... ... ... қандай да болмасын, бір ... ... ... қай түрі ... ... деген мәселеден гөрі, бір ... ... ... ... операцияларды орындауы жайлы, олардың ... ... ... ... етуге болатыны жайлы көбірек ... ... ... ... ... ... пен айырмашылықты табу, абстракциялау, топтау, жүйелеу т.б.
Сөйтіп, орфографиялық немесе ... ... ... ... ... ... ... қиялын т.б. таным қабілеттерін дамытуға, ... ... ... ... тілін дамытуға көп күш салу қажет.
2.4 Сауат ашу кезеңіндегі міндеттер, олардың мән ... ... ашу ... ... ... ... Олар ... Әріп теріп оқыту.
* Буынға бөліп оқыту.
* Сөзді оқыту.
* Дыбысты талдай оқыту.
* ... ... ... ... талдау-жинақтау әдісінің негізін қалаған - ... ұлы ... ... Бұл әдіс - ... ашу ... ... мақсатын көздей жасалған. Дыбыстық талдау-жинақтау әдісін ... ... ... ... педагогика, психология ғылымдарының, тіл ғылымының ... мен ... ... ... - ... ... Бұл әдістің негізгі талдаудан және ... ... ... мен ... әдістерін жеке сөз етуге болғанымен, ... ашу ... ... де ... ... ауыстырып, бірін-бірі ... ... ... ... талдау, содан кейін жинақтау әдісі қолданылады. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... әдісі аралығында ғана ... ... Тек осы екі ... ... арқылы ғана сауат ашу жұмысын ... ... ... ... тәжірибесі көрсетуде.
Талдау әдісі. Сауат ашу кезеңінде ... жеке ... ... да, ... сол ... ... ... ретінде дыбыстан кейін ... ... үшін ... ... сөз ... ... жеке дыбыстау қажет. Ал сөзді ... ... ... ... ... ... алғашқы кезде сөздің жекеленген дыбыстардан құралатынын тез ... ... ... сөз ... жеке дыбыстарды ерекшелеп ... ... ... ... қажет. Әрбір сөздің өзіндік буындық және ... ... ... талдау жолы да түрліше болады. Сол ... ... ... ... ... дайын нұсқау береміз деген ... ... ... - сол жолдардың кейбір негізгілеріне тоқталу ... ... ... жол ... Мысалы, дауысты дыбыстарды бір буынды сөздерден ... айту ... оңай ... ... болады. Айталық, ал ... ... ... ... а-а-а-ал деп созу арқылы а ... анық ... ... ... жеке өзі буын ... ... ... теріп алып, оны буын ... ... жеке ... ... ... а-ла, о-ра, ... ... бір қатарын тұйық және бітеу буынды сөздерден оңай ... ... ... м, н, р, ш, т ... Бұл ... да ... ... айту ... ... ... Сөзді жартылай айтқызу ... т ... ... дыбыстарды ажыратуға болады. ... ... ... ат ... ... ... айтқызғанда, оқушылар а-а-а-а деп айта ... ... ... ... ... оқушылар ат деген сөздің соңғы т деген ... ... ... ... ... ... мұғалім ат деген ... қай ... ... ... ... ... Бұлай еткенде оқушылар ат ... ... а ... ... ... ... т дыбысын ... ... ... ... ы дыбысы мен і ... ... ... ... ... ... ... Жіңішке дауыстылар жуан ... ... ... оңай ... ал --әл, ор --өр ... сөздерді салыстыру арқылы оқушылар соңғы екі ... ә, ө ... а мен о ... ... білетін болады.
Жинақтау әдісі. Жоғарыда біз сөз ... жеке ... ... алу ... тоқталдық. Бұл ... ... ... жеке ... сөз ... бөлініп алынғаннан кейін, сол дыбыстың таңбасы - әріп көрсетіледі. ... ... ... екі ... ... ... білімдерін тәжірибе жүзінде ... ... ... ... екі әріптің ... сөз ... ... Бұл ... ... ... жинақтау процессіне ауысады. Талдау ... ... ... ... ... да ... тән ... бар. Мұнда бұрын жеке дыбыстап ... ... ... сөз ... ол ... ... әріптерін бір-бірімен үзбей оқу үшін ... ... ... ... әдістер арқылы, біртіндеп машықтанатын болады1. ... ... ... аяқталған екі дыбысты, ... ... ал, ат, ас, аш ... ... ... ... онша қиын болмайды. Ол ... ... ... жинақтауды талдаумен ұштастыра жүргізу арқылы ... ... ... ... ... суретін іліп қойып, оны ататқаннан кейін, ат ... ... ... ... талдатамыз: а және т ... ... сөз ... а және т әріптерінің орнын тапқызамыз. ... екі ... ат ... ... ... ... Бұл арада әріптерден сөз ... ... ... ... ... ... жүргізіліп отыр. Сондықтан оқушылардың көз ... ... ... ат та естерінде және ... ... мен ... ... ... ... ... кейін, екі-ақ әріптен тұратын шағын ... оңай ... ... ... бір-бірімен жымдастырып оқуға машықтандырудың тағы бір ... - ... ... келетін дыбыстарды созып барып, бір-біріне ... ... ... ... созып оқып тұрғанда, ... оған ... ... ... ... ... Бұл әдіс арқылы да оқушылар ... ... ... ... ... ала ... ... дұрыс оқуға үйрету үшін әуелі ... ... ... а-ла ... ... жалаң буынды оқушылар қиналмай ... Ал ла ... ... ... ... ... оқып кете алмайды. Сондықтан бірінші тұрған л ... ... ллл деп ... оған ааа деп ...
Сонда балалар ... деп ... ла ... буынды оқиды. ... ... екі ... құралған ашық буындарды ... оңай ... ... ... ашық ... ... оқу ... сөзді буын жігімен ... ... ... ... оқу - ... ... үйренудің негізі болып саналады. Жинақтауға әріп ... ... не ... не ... қосу жолы да ... Мысалы, екі құралған ай деген ... ... біде с ... ... ... т ... ... бірде м әрпін ... ... ... ... етсек, олар: сай, тай, май ... ... ... ... оңай ... ... үш ... үшеуінде де ай ... сөз ... ... ... жаңа ... тек ... ... күш жұмсайды, ... ... ... ... ... оңай оқиды. Сөйтіп, қиын ... үш ... ... ... оңай оқып ... Ал ... ... үнемі жалаң сөз болып ... ... ... екі ... ... ... да кездеседі. Мысалы: ... ... ... ... ... ... ... бітеу. Демек, ... ... буын ... оқу ... оның ... қиын дыбысын әуелі кеспе ... ... ... ... ... керек.
Кейде ұқсас буынды сөздерді құратып ... да ... бір ... ... ... ... ашық буыннан құралған ... ... ... ... ... ... ... ... тапа ... ... сөздің үлгісімен екінші сөзді оңай ... Мұны ... ... оқу жолы ... ... үлгімен оқыту керек, ... ... бұл ... ... болмайды. Балалар жаттап алып оқуға төселіп ... ... ашу ... ... мен ... бір-бірімен тығыз бірлікте, байланыста жүргізіледі: ... ... ... ... ... ... дыбыстардан тұратынын ажыратса, іле-шала жүргізілетін ... ... ... буын ... ... сөз құрап үйренеді. Сөйтіп, ... жеке - жеке ... ... ... буын ... сөз етіп ... болады.
Талдау - жинақтауда мынадай жұмыстар ... ... ... сөз ішінен бөліп алу не сөз ішіндегі ... ... ... айту ... да ... ... ... керек).
Мұнда сөз құрамындағы ... ... ... бар буын анық ... ал ... өзі ... ... айтылғаны дұрыс. Мысалы, "р" ... ... ... ... "ара" ... ... ... "а-арра" делініп, "р" дыбысы ... ... ... айтылады.
2. Дыбыстың артикуляциясын байқату, яғни ... сөз ... ... ... ... ... процессімен таныстыру. ... ... ... "р" ... ... ... де, ол ... айтуда тілдің ... ... ... ... ... Осы ... қайта-қайта өздері айтып көру арқылы, олар ... ... ... ... байқайды. Сонан кейін ... ... "р" ... ... ... қай ... ... аударылады. Балалар тілдің ұшының таңдайға ... "р" ... ... ... ... ... айтылуымен қатар, өзін де ... ... ... есте ... жай тіліміздегі ... ... ... білу керек ... ұғым ... ... Жоғарыда айтылған тәсілмен тек ... және тіс пен тіл ... ... ... ... ғана ... ... Ал ш, ж, к, ғ, г, й, и, щ, ц ... ... ... ... қиынға соғар еді.
Сондықтан мұғалім дыбысты оқытуға ... ... оны ... ... ... ... ... Сөздің аяғындағы немесе басындағы ... ... ... ... тапқызу. Мысалы, мұғалім "Әліппедегі" шоттың ... ... "шо" ... де, "мен сөзді дұрыс ... ба?" - деп ... ... "т" ... ... ... ... суретін көрсетіп, "он" деп, "т" ... ... ... ... суреттегі киімнің аты мен айтылған буын ( ... сөз) ... ... ... арқылы қандай дыбысты қосу ... ... ... ... ... ... жазылуына қарай әріптерді салыстыру. Мысалы, ... ... ... ... ... ... "о" дыбысы мен "ө" дыбысының ... ... ... ... ... ... ... мен айырмашылықтарға көңіл бөлінеді. Осылайша, қ-к, с-з, ғ-г, а-ә, ы-і ... да ... ... ... ... ... арқылы үйретіледі.
5. Үйретіліп ... ... ... ... ... ... ... де сөздерді ... және ... ... ... ... "қ" ... үйрету керек ... ... бұл ... ... ... ... кейін қора, ақ, оқушы ... ... ... ... ... ... "қ" ... қай буынында, нешінші буында ... ... ... ... барысында "қ" қай ... ... ... бөлінеді. Осыдан ... бұл ... ... ... сөз ... ... Буынды немесе сөзді есте ... ... оқу. ... ... қала сөзін ... ... оны ... ... ажыратып талдағаннан кейін, жинақтап, кеспе ... ... енді ... ... іркілеп қиналады ... әр ... ... "қ-а" ... деп айта ... Сол ... ... "құрастырған сөзіміз ... еді?" - ... ... сұрақтар арқылы бастапқы сөзді ( ... ... ... еске ... " Ол ... ... айтатын едік? ... ... ... ... ... - ... ... кеспе әліппеден құрастырған ... ... оқып ... ... ... оқу. ... балалар ... ... ... сөзін құрастырып, ... ... Енді ... ... "а" ... орнына мұғалім орнына "о" ... ... деп ... ... ... сезім мүшелеріне сыртқы ... ... етуі ... сезім мүшелерін жаттықтыру арқылы ... ... ... бала ... ... оның көру ... бір ғана әріп ... ... ... ... ... ... көз жүгіртіп отырады, әр ... ... көз ... "оқу аумағы" тар болады. ... ... ... ... түсіну дәрежесі де төмен. Ал ... тану ... ... ... ... ... ... оқу, аумағы" ... ол ... ... оқуға, онан әрі ... ... ... дағдылана бастайды. Мұндай дағдыға ие болу ... ... ... ол көп күш ... ... ... әсіресе зейіні мен еркі ... рөл ... ... барысында зейін мен ... ... ... ... ... ашу ... бала бар зейінін жеке әріптерді, ... ... ... ... да, ... арасындағы байланыстарға зер салмайды. Осыған ... ... ... ... гөрі ... оқуы ... болады. Сондай-ақ олар іштей оқудан гөрі ... ... ... ... ... ... мен ... бірдей сөздерді оқу да, жазу да ... ... ... ... қиындықтан практикалық жолмен ғана шығуға ... яғни "ақ аю", ... ала" ... ... ... оқылуының үлгісін ... ... ... дұрысын оқытып отырса, балалар ... ... ... кейін дағдыланады1.
Сауат алу ... ... жазу ... де ... ... ... Алғашқы ... бала ... ... сияқты, әр әріпті таңбалау ... оның ... ... отырады.
Сауатты адамдар жазғанда есіне тұтас ... ғана ... ... ... ... олар жазғанда еріктің бір ... ... ... байланысты, жүйелі бір қозғалысты ... іске ... ... бір сөз жазғанда бір ... іске ... Ал жаңа ... ... бала бір ... жазу үшін оның ... ... ... ... ... т.б.) бір-бір импульс жұмсайды. Мұнда да ... ерік ... ... ... ... зейін қойғанда ғана ұзақ ... ... ... нәтижесінде жұмыстарының нәтижесінде барып дағды қалыптасады? ... ... ... ... ... ... Сана жазылатын ... ... ... ... ... ұстайды; сөйтіп, ... ... ... сөз ... ... ... ды, ... жазу тұтас бір акт ... ... ашу ... балалардың бойында ... ... ... ... 1) ... орын-орнына қойып сөз ... 2) ... ... ... сөз құрау және ... 3) ... ... белгі (ъ) және жіңішкелік белгілердің (ь) ... ұғу; 4) ... да ... ... келген дыбыстардан құралған сөздерді оқи алу; 5) ... ... ... рет оқығанда ... ... ... оқи алу; 6) ... ... ... сұрағы бойынша айтып беру; 7) ... ... ... айта алу; 8) ... ... елеске сүйене отырып, қарапайым логикалық жаттығуларды ... алу; ... ашу ... ... ... дағдылар қалыптасады: 1) ... ... және ... ... ... оқу; 2) ... ... ... ... ... оқу; 3) ... мен ... бірдей, кейбір сөздерді жазу; 4) ... ... ... ... 5) әріптерді бір-бірімен ... ... ашу ... негізінен үшке бөлінеді: 1) әліппеге дейінге ... ... 2) ... ... 3) ... ... кезең2. Әр кезеңнің өз мақсаты бар: ... ... Бұл- ... жеделдетуіне, үш айда ... ісін ... ... ... осы аз ... өзінде мұғалімдер пайдалы әдіс-тәсілдерді қолдана білсе, ... ... ... ... ... отыра білуге төсілдіруге ... ... ... ... әңгіме оқып беріп, өлең ... ... ... ... құмарлығын арттыруға, қағаз, қалам ұстауға ... ... ... ... ... ... сөйлемнен әңгіме құратуға және сөздерге ... ... ... ... ... Сабақта ... ... сөз, ... ... деген ұғымдарды оқушылар тәжірибе жүзінде ... ... ... бірінші кезеңі. Бұл кезеңде ... ... ... жіңішке болып бөлінуі, ашық ... ... ... ұяң, созылыңқы, кейбір шұғыл түрлері ... ... екі ... ... ... үш ... ... буындар оқылады. Екі, үш, төрт ... ... ... ... ... ... кезеңі. Екінші кезеңде оқушылар қысаң дауысты дыбыспен ... оның ... ... ... Бұрыңғы сабақтарда өткен буын түрлерін ... және ... ашық ... сөздерге көшеді. Бұл кезеңде ... ... ... ... Алғашқы рет шағын ... ... ... ... ... ... құрайды, құраған сөйлемдерінің мазмұнын өз ... ... ... ... ... ... оқуға машықтанады.
Сауат ашудың үшінші ... Бұл ... ... ... ... дыбыстарды және сөз ішінде кездесетін к-г ... ... ... сөз ... ... оның әріп ... ... ... Бұл ... буын ... ... буын саны да ... түседі.
Сауат ашудың төртінші кезеңі. Бұл кезеңде тілімізге орыс ... ... ... мен ... әріп ... ... үйренеді.
кейінгі кезең. Бұл ... ... оқу және жазу ... жетіле түседі. ... ... ... ... тәрбиелік жағына мән беріліп, ... ... ... ... оқып ... Бұл ... ерекшілігін, маңызын жете ... ... ... ... ... ... ... да ескеріледі.
Дайындық кезеңде ... бір ... ... ... баса назар аударылады. ... 6-7 ... ... ... ... ... байланысты, жаңа ... жаңа ... ... балалар) үйрену, олармен ... түсу ... ... ... түсіреді. Мұнда ... ... ... ... ... сұрап, анықтау арқылы орындайтын ... беру ... ... Сонымен қатар балаларды ... ойын ... рөл ... ... ... ... кезеңінде оқуға, жазуға әзірлік жасалады. Мұғалім ... ... ... ... ... ... алатындары, қандай өлең, ... ... ... ... ... жұмыстарға баса көңіл ... ... ... ... ... ... ауызша қысқа-қысқа сөйлемдер құратып, өз ... ... ... дағдыландыра бастау;
3. Балалардың ... ... ... ... ... тіл ... кейбір дыбыстарды анық айта алмау жақтарын жою ... ... ... ... және ... ... ... білуге дағдылантыра басқару.
5. Сөйлем, сөз, буын, ... ... ... түсінік беріп, сөйлемді ... ... ... ... ... ... ... Жазуға дайындық жұмыстары жасалады: партаға дұрыс ... ... ... ... ұстау, дәптерді партаға ... қою, сия ... ... ... ... жұмыстармен қатар балалар дәптердің сызығымен таныстырылады: ... тік, ... ирек ... ... ... ... қолын жазуға жаттықтыру үшін мұғалім әріп ... ... ... ... оны ... ... ... балалардың зейін, ерік, қиял т.б. ... баса ... ... 1 сынып оқушылары бір нәрсені зейін қойып, ... ... ... өз ... да бақылай алмайды. ... ... мен ... ... ... арасындағы айырмашылық көп ... ... ... ... ... ... атап тұрып, онда жоқ нәрселерді де ... ... Бұл ... ... ... ерекшелігінің бірі - балалардың мектепке дайындық дәрежесінің әр ... ... ... жекеленген балаларға қалай ықпал жасу ... мен ... ... ... , ... ... көрсетіп, (егер мектепте жоқ болса, ... ... ... ала ... ... ... сай ... өткізіледі. Өйткені, балалар отыру, жазу, қалам ұстау ... ... ... ... ғана ... ... еттері дұрыс дамып жетіледі.
Алғашқы ... ... тілі мен ойын ... жолында ... ... ... ... ... ... шығармалар оқу, ауыз әдебиет ... ... ... ... т.б.) жатқа айту, өлеңдер ... ... ... ... барысында мұғалім өзі ... ... ... ...
Дайындық кезеңіндегі әңгіменің ерекшелігі оның қысқа (4-6 ... ... ... ... ... ... жүйелілігінде, мәнерлігінде, тақырыбы жағынан балалардың күнделікті өміріне қабысып ... ... ... ... ... ... мен оқу жабдықтарын пайдалану ... ... ... ... ...
Осы айтылғандармен қатар дайындық ... ... әріп ... ... ... ... үйрету де пайдалы ... үш ... ... екі таяқша төбелерін ... ... да, ... кесе ... ... т.с.с.).
Кеспе әріптердің кассасын ... және оның ... ... ... да осы кезеңде іске ... жөн. ... әріп ... ... балаларға қойылатын талап тым ... ... де, олар ... ... қалады.
Дайындық кезеңіндегі сабақтардың жүйесін ... ... ...
... ... ... ... Мұғалімнің ертедегі айтып беруі (немесе әңгіме оқып ...
2. ... ... ... оқылған әңгіме) бойынша сұрақ-жауап түрінде ... ... ... ... ... ... ... ажырату.
5. Сөйлемдердегі сөздерді табу.
6. Ертегідегі ... ... ең ... ... ... ... айтқызу.
тақырыбы бойынша сабақ ... ... ... ... ... ... әңгіме жүргізу.
2. Оқушылардың ... ... ... ... сөзге талдау.
4. Сөздерді буынға талдау.
5. ... ... ... соңғы буындарын ... ... оны ... ... Әңгімелеген заттардың суреттерін салу ... ... ... ... ...
1. ... ... оқушыларға шешгізу; осы ... пен оның ... ... ... ... ... ... сөздерге, сөздерді буындарға ... ... ... (Мысалы, а-ра, ал-ма, а-ғаш, а-па т.б. ... ... ... ... аударылады.).
4. Таныс дыбыстан басталатын сөздер ойлату.
5. ... ... ... ... ... ... ... үйрену сабағы.
1. Балалардың қарындаштарын, ... ... ... жазуға даярлау. ... ... ... ... ... ... ... жазу, ауаға жазғызып жаттықтыру.
3. Бүгін ... бір ... ... ... ... Тақтаға жазып көрсету және оны ... ... ... ... ... ... жазғызу.
Сөйлемді сөзге, сөзді буынға ... ... ... ... ... ... сөзді буынға ... ... ... Әліппе кітабының ... ... жеке ... ... Жеке ... қарап, оларды атау. Сұрақ жауап арқылы ... ... ... ... лайықты сөйлемдер құрату. Мысалы, ... ... - ... ұшады деген сөйлемде неше сөз бар? ... ... ... екі сөз бар. - ... сөз ... - ... сөз - ... - Жақсылап тыңдап отырыңдар, мен ... ... ... бөліп айтар екенмін. - ... ... ... ... - ... ... айттыңыз. - Бірінші бөлігі ... - ... ... - . - ... ... ше? ... ... - .
Осылайша екінші сөз (ұшады) де талданады. Енді бұл ... ... ... ... ... кейін буынның мәнісі, әр ... ... ... ... ... ... иектің ілгері қарай қозғалатындығы ... ... ... ... үшін ... буынға бөліп ... ... ... ... ... ... ... жасатып көруге болады. Иек екі ... ... ... екі рет, бір ... ... бір рет ... ... ... ... ... ... ... не үйрендік? - ... ... ... ... ... бөліп үйрендік.
- Енді суретке қарап, ... ... ... Мен ... бірінші буынын ... ... ... ... айтып тұрыңдар: би-дай, ... ... ... Біз ... ... не туралы әңгімелесіп едік? - Өткен ... біз ... ... ... не ... ... Бақшада қауын, қарбыз, ... ... ... ... үш сөз бар.
Олардың қандай сөздер екені ... ... сол ... ... ... екі үш ... ... сөздер ойлап келу және ... ... ... ... ... ... дайындалу тапсырылады.
Дыбыспен таныстыру сабағының ... ... ... ... ағаштың, алманың суреті және ... ... ... ... ... аудару үшін, балаларға көздерін ... аз ... не ... ... ... ... ... Балалар машинаның дүрілі, ... ... т.б. ... ... ... Біздің сөйлейтін сөздеріміз де осы ... ... ... ... ... апа, Асыл ... сөздер мысалға келтіріледі, ... ... ... а-па, ... Бұл ... ... ... дыбыс естілетіні сұралады. ... ... ... ... - Осы ... ... де ... көріңдерші. Әлия, сенде. Асқар, сен де ... ... ... қарау және ... атын ... ... ... ... ... ... бар сөздер ойлату. дыбысының ... ... ... ... әрпін алып, оның екі тік ... және бір ... ... ... ... ... көрсету. Оқушылар бұл ... ... ... ... және ... ... кіші ... таныстыру. Оны да ... ... ... ... пен имек ... ... Оны екі бөлімнен құрастырып көрсету ... ... ... ... картоннан жасалып ... ... ... сызу ... ... ... Әріп ... бұл таңбаны табады.
Өткен сабақта ... ... атын ... буынға бөлген еді; бүгін сол ... тағы ... ... ... ... сөздерді талдау ... оның ... ... бар жоғына ... ... ... ... бар 3-4 сөз ... келу ... ... ашу ... үлгі жоспарлары
Әліппе кезеңінде жаңа дыбыс пен жаңа ... ... ... жүйесі.
Оқу сабағы:
1. Оқылған ертегі немесе жұмбақ ... ... ... ... ... ... ... үйретілелі отырған жаңа дыбыстан ... ... ... сөзі бар ... ... ... оған ... назарын аудару.
3. Сөйлемді сөзге, сөзді буынға, дыбысқа ... ... ... ... ... алу; осы дыбыстан ... ... ... жаңа сөздер ойлап табу.
4. Сол ... ... ... ... оның ... ... қағаз қиындыларынан ... ... ... әріптердің ішінен табу.
5. Кеспе әліппеде сөз ... және оны ... Бір ... немесе әрпін ауыстыру ... жаңа сөз ... ... ... ... басына, соңына әріптер қосып, жаңа сөз ... ... ... ... ... ... сөздерді оқу.
Жазу сабағы:
1. Жазуға дайындық ... ... ... қаламдарын дұрыс ... ... ... ... қойылуы) тексеріледі.
2. Сөзді ... ... ... ... жаңа әріп ... Жаңа ... элементтері бөлшектеліп ... ... оны ... ... тұрады, оқушылар дәптерлеріне ... ... жаңа ... ... ... ... осы ... басталатын сөздер ... ... ... соң олар ... ... жазып алады.
5. ... ... ... ... дыбысқа талдайды оқиды.
6. Талданған ... ... ... әрпі ... ... ... оқушылар дәптерлеріне жазады.
7. Суретпен немесе пластилинмен ... ... ... ... ... жүйеде ұйымдастырылады. Ал ... ... ... ... ... ... әріпке (әсіресе баспа түріне) ... ... ... ... Мұнда өтілген әріптерді қайталау, қиындау ... ... ... оқу, ... ... сөз ... және ... оқу жұмыстары басым ... ... ... қатар әріптері, буындары ұқсас жұп ... мен ... ... оқу, жазу ... да ... жүргізіледі.
Әліппеден кейінгі кезеңдегі сабақ жүйелері. Әңгіме ... ... оқу ... ... ... ... ... тақырыбы туралы кіріспе ... ... ... ... ... немесе ертегі қысқа-қысқа бөлімдерге ... ... ... Әр ... оқылып болған соң ... онда не ... ... ... қысқаша, ондағы басты-басты ойларға ... ... ... ... ... іске ... Қажет болса, сұраулар ... ... ... қайта оқылады (пауза, нүктеге жақындағанда ... ... ... ой айтылған жерлерде дауысты салмақтау т.б.).
5. Мәтіннің ... ... ... ... ... ... жұмыс жасалады (мысалы, мәтіннен табиғатты ... ... ... ... ... көңіл - күйді суреттеген жерді табыңдар т.б.).
7. Мәтіндегі ... ... ... ... ... ... оқу дағдысы нашар ... ... ... сабағы.
1. Өлең тақырыбына кіріспе ... ... өлең ... өзі ... нақышына келтіре оқып шығады.
3. Өлең ... ... әр ... әр ... ... Мұнда бала ең болмағанда бір жол оқыса да, мәнерлеп, анық ... баса ... ... ... ... мәнерлеп, іштен ... Өлең ... ... ... ... ... онда ... кейбір сөздердің мағынасы анықталады, егер ... ... ... ...
1. ... ... дайындығын тексеру (дұрыс отыру, ... ... ... қою т.б.).
2. Мұғалім бір ... ... ... оны ... Сөйлем сөзге, буынға, дыбысқа талданады.
4. ... ... ... ... оны оқушыларға оқытады, ... ... бұл ... жауып қояды.
5. Оқушылар сөйлемдерді ... ... ... ... ... да, ... өздері жазғандарын тақтадағымен салыстырады, тексереді.
7. Осылайша ... ... ... ... ... ... үш сөйлемін түтас оқиды.
Оқылған әңгіме бойынша Жазу ... ... ... дайындығын тексеру.
2. Мұғалімнің ... ... ... оқып шығады (2-3 ... ... ... бойынша әңгіменің мазмұны талданады. ... ... ... күні ... ... ... Сұрақтар балалардың жауап берулері үшін ... ... ... ... ... болу ... ... әр сөзге фонетикалық ... ... ... ... ... сөздер түсіндіріледі.
5. Мәтіндегі көп ... ... ... ... ... сақтап оқиды.
6. Мәтінді дәптерлеріне көшіреді; ... ... көп ... ... ... сөздерді тауып қояды.
7. Мұғалім көп нүктенің ... ... ... ... ... өздері тауып жазған сөздерін ... ... ... салыстырып тексереді.
Тиімді жүргізілетін сөздік ... да ... ... ... ... ... ... суретпен жүргізілетін жұмыспен ... ... ... ... барысында оқушылардың дербес ойлауына, ... ... өз ... ... таба ... ... көңіл бөлінеді. Дәлірек ... ... ... ... ... оқушылардың өз бетінше жұмыс істеу ... ... ... ... оқушыларға таратылып ... ... ... ... әр ... ... ... білдіретін сөздерді ... ... ... ... ... ... Әр ... сөздерден сөйлем ... ... ... ... ... өз ... белгілі сөз типтеріне жататын ... ... ... ... ... ... ... арналған үлестірмелі карточкалардағы қалыпты ... ... ... ... карточкалардың мынадай ... ... ... ... тірек сөздерді ... ... ... ... ... ... ... жылқы, аю, кесе, терек, ... ... ... ... ... ... ... қайың т.б.
Кесте
Аңдар
Үй ... ... ... ... сөздерді тарқатып жазуға тиіс.
1. ... ... бұл түрі ... сөз ... ... ... логикалық жаттығуларды ауызша да, ... да ... ... ... жұмыста таблицадағы көп нүктелердің ... сол ... ... ... ... ... жаздырылады: ауызша ... ... ... мағынасына қарай ... ... ... айтқызылады.
2. ... ... көп ... ... ... сөз ... жаздыру.
Жаттығу үлгісі: Құстар: қарға.
Жемістер: ... ... ... ... ... ... ... жүргізу (суреттегі тақырыпқа сай ... ... атау ... ... ... ... - ... әңгіме әдісі арқылы қажетті сөздерді ... ... да ... ... ... оқушыларына ұғымын ... ... жеке ... ... ... ... дифференциядан ... де ... ... мақсатқа сай мынадай ... ... ... Бір ... сөздерді одан төменгі топтарға тарату.
Жаттығу ... ... лақ, ... ... ... ... ... тоқты, тай, бұқа, ... ... ... ... ... ... ... ..................................................................................
2. қой атаулары: .....................................................................................
3. ешкі атаулары: ... сиыр ... ... көп ... ... ... сөздерді қойыңдар.
4. ... ... ... бола алатын бастауыш - баяндауыштан ... екі ... ... сөйлемдер құрастыруға үйрету де ... ... ... ... етеді.
Жаттығу үлгісі:
Тірек сөздер: кісінейді, ... ... ... ... ... ... ... мияулайды, бақылдайды, ысыллайды.
Тапсырма: мына ... қай ... ... ... ... ... ... ысылдайды, т.б.
5. Жануарлардың төлдеуін, ... ... ... айттыру ... да бала ... ... ... ... ... ... қоздады, лақтады, ... ... ... жұмыртқалады, бұзаулады.
Тапсырма: үй жануарларының төлдеуін ... ... ... Қоян ... ... ... бірінші тарау бойынша мынадай қорытынды жасадық:
1. Бастауыш сыныпта жазу ... ... ... көркем, анық, дұрыс жазуға үйрету. Балалардың жазу қимылдары автоматтанғаннан кейін сауатты жазуға үйрету міндеті басталады.
2. Орфография ... ... ... тәртіптейді. Оқушы ереже бойынша, саналы түрде түсіне отырып, жазу арқылы алған білімдерін бірте-бірте заңға айналдырады.
3. Оқушыларды дұрыс ... ... ... мұғалім жазуға берілетін материалды алдын-ала таңдайды. Дұрыс жазу үлгілерін тақтаға, ... ... ... ... күн ... ... түзету жолдарын көрсетеді. Айына бір рет бақылау жұмысын жүргізеді.
4.Жазуға үйрету үшін мұғалім: ... ... ... ... ... ... формасына көңіл аударады; жіберілген қатемен жұмыс жүргізеді; сөйлем мен сөзді талдау жұмысын жүйелі түрде жүргізеді; грамматикалық жаттығуларды сөздік - ... ... ... ... Сауат ашу кезеңі орыстың ұлы педагогі К.Д.Ушинский негізін қалаған ... ... ... ... Бұл ... талдау, жинақтау, бірін-бірі ауыстырып, бірін-бірі толықтырып отырады. Тек осы екі ... ... ... ғана ... ашу ... ... жүргізуге болады. ... ... ... ... ... ... сөз ішінен бөліп алу; ... ... ... ... ... не басындағы дыбысты түсіріп айтып, ... ... ... ... дыбыстарды, жазылуына қарай әріптерді ... т.б. ... ... дыбыстың сөздің ... ... ... ... ... буынды немесе сөзді есте ... ... оқу; ... ... ... Саут ашу кезеңі үшке бөлінеді: 1) әліппеге ... ... ... 2) ... ... 3) әліппеден кейінгі кезең. Әр ... өз ... бар: ... ... ... ... әңгіме оқып беріп, өлең ... ... ... ... ... ... ... Сауат ашу кезеңі 4 ... ... ... ... - ... ... ... жіңшке болып бөлінуі, дауыссыз дыбыстардың түрлері ... ... ... - ... дауысты дыбыстармен, ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді. Үшінші кезеңде - жіңішке дауысты ... ... ... ... ... үйретеді. Төртінші кезеңде - орыс алфивитінен ... ... ... әріп ... ... ... Әліппеден кейінгі кезеңде оқушылар соңында берілген ... ... ... ... ... ... ... ... ҚР ... ... ... ... 2004 жыл.
* Н. Ә. Назарбаев // . 31 тамыз. 2000 жыл.
* ... Қ. ... ... - ... 1975. - 52 ... Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. - 1990. - 448 б.
* Балақаев М., Серғалиев М. ... - ... Зият ... 2004. - 140 б
* ... Қ.А. ... ... жөнінде // Ауыл мұғалімі, 1938. - №4, июль, - 26-27 б.
* Кәтенбаева Б. Қазақ тілінен методикалық ... - ... ... Қазақ тілін оқыту методикасы. - Алматы, 1988. - 240 б.
* Қазақ тілінің оқу бағдарламалары. - ... 1995. - 25 ... ... ... ... № 7. 2011 жыл
* Қазақстан мұғалімі 16 сәуір. 2008 ... ... ... ... №1. 2012 ... ... ... Журнал №9. 2001 жыл.
* Рахметова С. Бастауыш сынып ... ... ... ... - әдістемелік негіздері: педагогика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертациясының авторефераты. - Алматы: 1994
* Сауранбаев Н. Ана ... ... ... // ... мұғалімі, 1941. - №11. - 6-8 б.
* Г.И. Уайсова, А.Е.Жұмабаева . Оқулық 2012ж.
* ... С.Б. ... ... 2007 ... ... ...
* ... әліппе пәнінен мемлекеттік стандарт бағдарламасының меңгертілуі деңгейін тексеру.
* Сауатты, көркем жазу ... ... гүл ... Мұрат жер қазды. Үміт гүл отырғызды. Гүлжан оған су құйды. Гүл жайқалып өсті. /16 ... ... ... дауыссыз дыбыстардың астын сыз.
* Оқушылар, Үміт, су сөздерін буынға бөліп жаз.
Бақылау диктанты.
Мақсаты:
* Оқушылардың әліппе кезеніндегі алған білім, біліктілерін деңгейін зерттеу.
* ... ... ... ... талаптарға сайкес есту арқылы жазу.
Қыс.
Күн суытты. Қар жауды. Мұз қатып қалды. Балалар жылы киініп далаға ... ... ... ... ... шана тепті. /18 сөз/
Грамматикалық тапсырма:
* Қар сөзіне ... ... ... ... ... дыбыстардың астын сызу.
Қосымша 2
Бақылау диктанты
Мақсаты:
* Оқушылардың өткен тақырыптар бойынша оқып үйренген білімдерін, ... ... ...
* ... көркем жазуға дағдыландыру.
Әдепті бала.
Нұржан мектептен келді. Қолын ... ... ... ... ... ... ... далада ойнап жүрген достарын көрді.
(18 сөз)
Грамматикалық тапсырма:
* Әдепті сөзіне дыбыстық талдау жасау.
* жуан ... ... ... сыз

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сауат ашу балалардың жас ерекшелігіне қарай педагогикалық талаптар17 бет
Сауат ашу барысында жазуға қойылатын талаптар19 бет
Сауат ашу барысында оқу мен жазу процесінің психофизиологиялық ерекшеліктері20 бет
Сауат ашу кезінде оқушылардың үйренетін шеберліктері мен дағдыларының шеңбері19 бет
Сауат ашу кезіңіндегі жаңа технологиялар бойынша сабақ жүргізудің әдіс-тәсілдері25 бет
Сауат ашу кезеңі - бала тілінің дамуы процесіндегі ең жауапты да күрделі кезең29 бет
Сауат ашу кезеңінде жүргізілетін тіл дамыту жұмысының ғылыми негіздері19 бет
Сауат ашу методикасының ғылыми негіздері19 бет
Сауат ашу сабақтарына қойылатын негізгі педагогикалық талаптар. «Әліппе» оқулығының негізгі ерекшеліктері. «Әліппенің» құрылысы мен мазмұны8 бет
Сауат ашу теориясы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь