Мектепке дейінгі балаларды көркем әдебиетпен таныстыру жолдары

Кіріспе 3
Негізгі бөлім.
1.1 3.4 жасар балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес жүргізілетін грамматикалық, тіл дамыту жұмыстары
5
1.2 Грамматикалық, тілдік мағыналар: балалардың, жалпы тілінің дамуы үшін оларды үйренудің ролі
18
1.3 3.4 жастағы балаларда грамматикалық дағдылардың қалыптастыру үшін арналған үлгі сабақтар
22

Қортынды 33
Қолданылған әдебиеттер тізімі 35
Қазақстанның болашағы –қазақ тілінде және «Тіліміздің мемлекеттік қызметте де, ғылымда да, білім беруде де орыс тіліндей болып қолданылуы үшін қолдан келетіннің бәрін істеу керек»-деген елбасы Н.Ә.Назарбаевтың тұжырымдамасы бар. Сондықтан да білім беру жүйесінің барлық сатыларының алдында тұрған көкейтесті мәселелерінің бірі: білім сапасын арттыру, оның әдістемесін жетілдіру жас ұрпақтың тұлғалық дамуына қолайлы жағдай жасау, мемлекетттік тілдің мәртебесін көтеру. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға білім беру стандарты бойынша мектепке дейінгі тәрбиемен оқыту барысында бүлдіршіндерге қазақ тілін үйретудің білім-деңгейі нақты бағдарламамен берілген.
Балабақшада қазақ тілін оқыту «Біз мектепке барамыз», «Зерек бала» бағдарламаларында жүзеге асырылады. Заман талабына сай әр мұғалім, тәрбиеші - өз сабағын жаңаша ұйымдастырып, шығармашылық ізденіспен өткізеді. Ойын мен көрнекілік - балалардың тілді үйренуге деген қызығушылығын арттырады, сенімін оятады.Ойын элементтері оқытудың бір түрі болып табылады. Бұл әдістің тиімділігі балалардың белсенділігін пәнге деген қызығушылығын, ынтасын арттыруында болып табылады.
Оқудың алғашқы кезінде балалардың тілдік материалдарды жеңіл меңгеріп кетуіне көмектеседі. Ойын түрлерін дұрыс өткізілген сабақта балалардың тілді үйренуіне ынтасы артып, сол тілді білуге қызығады.
Баланың шаршауын сейілтіп,қызығушылығын арттыратын тек ойын элементтері болып саналады. Ойын баланы бірігіп жұмыс істеуге бағыт береді, іздендіруге дағдысына қалыптастыруына мүмкіндік туғызады.
Балабақшада тәрбиеленіп жүрген баланың тілі де, ой-өрісі де анағұрлым жақсы дамиды. Онда көңіл бөлінеді. Әсіресе баланың жас ерекшелігіне қарай айтылатын қызық та тартымды өлеңдер, тақпақтар, жаңылтпаштар бала ұғымын кеңейтумен бірге, дыбыстарды дұрыс айтып үйретуге баулиды, сөздік қорын байытады.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Балабақашағы оқыту – тәрбиелеу жұмысында балалардың тілін дамыту, сөздік қорларын молайту, ауызша сөйлеуге үйрете отырып, үйренген сөздерін күнделікті өмірде еркін қолдану, одан әрі күнделікті іс- әрекет кезіндегі тілдік қарым- қатынаста қолдана білуге жаттықтыру ісіне ерекше мән берілген.
Курстық жұмыстың мақсаты: 3-4 жасар балалардың грамматикалық дағдылары туралы ұғым беру.
Курстық жұмыстың міндеті:
1. Мұғалімнен кейін қайталау арқылы сөздердің грамматикалық жағын меңгерту.
2. Балалардың тыңдау зейіннің қалыптастырып сөздерді дұрыс айтуға дағдыландыру.
3. Балалардың сөздік қорын молайтып, оны дұрыс қолдана білуге үйрету.
1. Қазақстан Республикасының Президенті - Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан – 2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына арнаған жолдауы. Орал өңірі, 15 желтоқсан, 2012 жыл. №150.
2. Мемлекеттік жалпы міндетті мектепке дейінгі 3 жастан 5 жасқа дейінгі балаларға білім беру стандарты. Ресми басылым. Астана. 2007 ж.
3. Л.П. Федоренко,Г.А. Фомичева, В.К. Лотарев. Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамыту методикасы. Алматы, Мектеп, 1981 жыл.
4. Журнал «Балабақша», №2-6, 2009 жыл.
5. Балабақшадағы балалардың тілін дамыту әдістемесі. Алматы – 1985 жыл.
6. Б. Баймұратова. Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамыту методикасы. Алматы, «Рауан» 1991 жыл.
7. З.Бейсембаева. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы, 2002 жыл.
8. Т.К. Мүрсәлімов. Грамматикалық талдау әдістемесі. Семей, 2007 жыл.
9. Ф. Оразбаева Тілдік қатынас теориясы және әдістемесі. Алматы, 2000 жыл.
10. А. Бакраденова, Б. Баймұратова. Орыс тілінде жұмыс істейтін балабақшада қазақ тілін оқыту методикасы. Алматы, 1992 жыл.
11. Ә.Ишмұхамбетов. Қызықты грамматика. Алматы, 1995 жыл.
12. Б. Құлмағамбетова және басқалар. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы, 2000 жыл.
13. Ә.Исабаев. Қазақ тілін оқытудың дидактикалық негіздері. Алматы, 1998 жыл.
14. Т.Әбдікәрімова, Т. Әбдіғалиева, Қ, Шәймерденов. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы, 1999 жыл.
15. Баймұратова Б. Мектеп жасына дейінгі балалар тілін дамыту методикасы. 2-6 жас аралығы. Алматы: Рауан, 1992.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Көкшетау қаласындағы, (қазақ тілінде ... ... ... ... ... және жеке ... әдістемесі кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Мектепке дейінгі балаларды көркем әдебиетпен таныстыру жолдары
Шифр 0101000 мамандығы
Пәні: Тіл дамыту және оқыту әдістемесі
Жоспар
Кіріспе
3
Негізгі бөлім.
1.1 3-4 жасар ... жас ... ... ... ... тіл ... жұмыстары
5
1.2 Грамматикалық, тілдік мағыналар: балалардың, жалпы тілінің дамуы үшін оларды үйренудің ролі
18
1.3 3-4 ... ... ... дағдылардың қалыптастыру үшін арналған үлгі сабақтар
22
Қортынды
33
Қолданылған әдебиеттер тізімі
35
Кіріспе
Қазақстанның болашағы - ... ... және ... ... ... ... бар. Сондықтан да білім беру жүйесінің барлық сатыларының алдында ... ... ... ... ... сапасын арттыру, оның әдістемесін жетілдіру жас ұрпақтың тұлғалық дамуына қолайлы жағдай жасау, мемлекетттік тілдің мәртебесін көтеру. Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... беру ... ... мектепке дейінгі тәрбиемен оқыту барысында бүлдіршіндерге қазақ ... ... ... ... ... ... ... қазақ тілін оқыту , бағдарламаларында жүзеге асырылады. Заман талабына сай әр мұғалім, ... - өз ... ... ... ... ... өткізеді. Ойын мен көрнекілік - балалардың тілді үйренуге деген қызығушылығын арттырады, сенімін ... ... ... бір түрі ... ... Бұл ... тиімділігі балалардың белсенділігін пәнге деген қызығушылығын, ынтасын арттыруында болып табылады.
Оқудың алғашқы кезінде балалардың тілдік материалдарды ... ... ... ... Ойын ... дұрыс өткізілген сабақта балалардың тілді үйренуіне ынтасы артып, сол тілді білуге қызығады.Баланың шаршауын сейілтіп,қызығушылығын арттыратын тек ойын ... ... ... Ойын ... ... ... істеуге бағыт береді, іздендіруге дағдысына қалыптастыруына мүмкіндік туғызады.
Балабақшада тәрбиеленіп жүрген баланың тілі де, ой-өрісі де анағұрлым жақсы ... Онда ... ... ... баланың жас ерекшелігіне қарай айтылатын қызық та тартымды өлеңдер, тақпақтар, жаңылтпаштар бала ұғымын кеңейтумен ... ... ... ... ... ... сөздік қорын байытады.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Балабақашағы оқыту - ... ... ... ... ... ... қорларын молайту, ауызша сөйлеуге үйрете отырып, үйренген сөздерін күнделікті өмірде еркін қолдану, одан әрі ... іс- ... ... ... ... ... қолдана білуге жаттықтыру ісіне ерекше мән берілген.
Курстық жұмыстың мақсаты: 3-4 жасар балалардың грамматикалық дағдылары туралы ұғым беру. ... ... ...
1. ... ... ... арқылы сөздердің грамматикалық жағын меңгерту.
2. Балалардың тыңдау зейіннің қалыптастырып сөздерді дұрыс ... ... ... сөздік қорын молайтып, оны дұрыс қолдана білуге үйрету.
4. Жай грамматикалық ... ... ... осы ... ... ... ... жүзеге асыру үшін мен курстық жұмыс тақырыбын деп таңдадым.
Зерттеу пәні: Тіл жамыту. ... 3-4 ... ... грамматикалық дағдыларын қалыптастырудың тиімді әдіс-тәсілдерін қолдану ... ... ... оқу процессі.
Зерттеу орны: балабақшасы, Ақмола облысы, Көкшетау қаласы.
Негізгі бөлім
1.1 3-4 ... ... жас ... ... ... ... тіл дамыту жұмыстары
Әр заманның ұсынары бар және қалай болғанда да заман ағымынан қалмай, ілгері жүру - ұлы ... ... ... ... беру ... ... маңызды элементінің біріне айналады.
Қазіргі уақытта Қазақстанда білім берудің өзіндік ұлттық үлгісі қалыптасуда. Бұл процесс білім парадигмасының өзгеруімен қатар жүреді. Жаңа ... ... ... орынға баланың білімін, білігі мен дағдысын емес, оның тұлғасын, білім алу арқылы дамуын қойып отыр. ... ... ... бір ... - баланың тұлғалық дамуына бағытталған жаңа оқыту технологияларын шығаруға ұмтылуы [1].
19 ғасырда еңбек еткен педагогтар алғаш рет ... ... мен ... ... және тәрбие жұмыстарын дамытудағы маңызын дәріптей бастады. Атақты педагог К.Д. Ушинский (1824-1871) балалардың дене ... мен ... ... ... ... жұмыстарын, балаларға білім беруді белгілі бір бағытта дұрыс жолға қою мүмкін еместігін айтқан.
Алғаш рет 1939 жылы А.Н. ... ... ... ... дамытқан (1949) системогонез туралы ілімнің, мүшелер жүйелерінің ... ... даму ... ... ... ... дамуына ықпалы күшті болды. П.К. Анохиннің бұл пікірі бойынша, бала организмнің түрлі кезеңдерде дамуы, оның құрылымдарының бір-біріне уақытқа байланысты өзгеруі ... ... ... ... ... беру теориясы мен практикасы үшін физиологияның үлкен маңызы бар екенін атап ... Ол ... ... беру және даму ... ... негізделген деп көрсетті. Сонда тәрбиеші осы айтылған заңдарды оқушылардың жастарына сай пайдаланып, оқу-тәрбие жұмыстарының ... ... ... тиіс. Балалардың жас ерекшеліктерін білу мұғалім үшін баланың жеке басының ерекшелік ... ... ... оның күш ... және ... дұрыс бағалай білуге үлкен мүмкіндік туғызады. Педагогика ғылымының ... ... және ... ағарту ісін ұйымдастырушы Н.К. Крупская былай деген: .
Балалар мен жас ... ... ... ... және ... ... адамдармен салыстырғанда, ерекшеліктер бар, себебі, балалар өз өмірінің әр түрлі кезеңдерінде көп өзгереді. Балалардың жас кезеңдеріне тәуелді ... және ... ... білу, оны тәрбие жұмыстарына тиімді пайдалану -- әрбір мектеп ... ... ... жас ... ... ... дұрыс қалыптасуында баланың жас ерекшеліктеріне тән қабылдау және ... ... оның жеке ... даму заңдылықтары жөнінде білудің елеулі маңызы бар.
Мектепке дейінгі балалардың тілін ... ... ... ... барлық сабақтарда (шығарма оқу, сауат ашу, сурет, математика, ... дене ... т.б.) ... ... ... ... ... жазда балабақша ауласында, , , , , , , т.б. творчествалық ойындар ... Бұл ... ... ... ... ... балаларды қатыстыра отырып, өздері жасайды. Олар әзірленген түрлі түсті , , , , , ойыны үшін ... киіз үй, үй ... ... ... ... кілем, алаша -- балалардың бұрын үйренген сөздердің ... ... ... ... ... алысуға, бір-біріне әңгімелеп беруге мүмкіндік беретіні сөзсіз.
Мектепке дейінгі педагогиканың теориялық және ... ... ... ол -- жас ... жан ... ... ой өрісін, сана-сезімін кеңейте отырып, өмірге қажетті білім-дағдыларға үйрету. Сол себепті қазақ педагогикасы және ... ... ... ... ... ... сөйлеуге үйрету, үйренгенін күнделікті өмірде пайдалана білуге бағыттап ... ... ... ... ... ... ... өмірді танып, білудегі басты жәрдемшісі -- тіл. Ал ... ... оның сана ... ой ... ... ... негіз болады.
Сөйлеу тілі мен сөздік қоры молая бастаған сайын, бала айналадағы адамдармен, өзі қатарлас балалармен белсенді қарым-қатынас жасайды. Өмірде кездесетін ... ... ... білуге құмарта түседі. Өзі түсінген түрлі жайттар туралы әңгімелейтін болады. Дәл осы жас шамасында ... сөз ... ... ... зерттеп, талдаған балалардың көрнекті жазушысы К. Чуковский оларды деп атаған болатын.
Баланың айналадағы дүниеден алған ... әрі ... ... ... бір арнаға түсіру балабақшада арнайы өтетін сабақ, ойын, еңбек процестерінде тәрбиешінің басшылығымен іске асады. Балаға бағдарламалық материал негізінде білім беруге баса ... ... ... ... жоспар жасағанда баланың жақсы сөйлей білуін бағдарлау, сөздік қорын дамыту, ой өрісін кеңейту жұмысына өте мұқият ... ... Ол үшін әр ... ... ... ... бағдарламада берілген материалды өздері ыждағаттықпен оқып-үйренуі керек. Осыдан соң ... ... ... қай ... қалай, қандай мақсатта, қай сабақпен байланыстыра өткізу керектігін анықтай отырып, әр сабаққа ... ... ... ... ... ... ... әдебиет тақырыбы, ойын, балаларға қойылатын сұрақтар) көрсетіп, жоспарлайды.
Ал ана тілінен берілетін мағлұматтар бағдарламада жалпылама берілген. Олай ... сол ... ... дәлме-дәл бөліп жоспарлау тәрбиешіден творчестволық шеберлікті талап етеді.
соңында тіл дамытудан өтілетін апталық сабақ саны анық көрсетілген. Тәрбиеші осыны ... ала ... өзі ... ... ... ... сабақты жоспарлайды. Ең алдымен деген бөлімге талдау ... ... соң ... ... оқу жылы ... бөледі. Ана тілінің сабақ кестесі мен күнтізбелік жоспарын жасайды.
Әр топта өтілетін тіл дамыту, шығарма оқу, қоршаған орта ... ... ... ... ... ... саны ... жоспарланады. Жаңа бағдарлама бойынша сәбилердің бірінші (2-ден 3 жасқа дейін) ... тіл ... ... ... бақылату аптасына екі рет, дидактикалық ойын, дене қимылы ... бір рет ... ... оқу жылы ... 64 ... тіл дамытудан, 32 сабақ ойын, сенсорлық тәрбие (бұл да тіл дамытуға сәйкес) барлығы 96 ... ... ... ... материалға талдау жасай отырып, тіл дамыту жұмыстарын, сабақ түрлерін (ойын-сабақ, сурет, ойыншық көрсетіп әңгімелесу, шығарма оқу, сөздің дыбысталуын дұрыс ... ... ... ... түрлерін белгілейді. Оған қажетті материалдар әзірлейді.
3-тен 4 жасқа ... ... ... да тіл ... ... осылайша жұпталады. Бұл топтағы ерекшелік - қоршаған ортамен таныстыруға аптасына 1 сағат, тіл ... - 1 ... және ... ... -1 ... ... ... бұл топта да жыл бойына 96 сабақ өтіледі. Тәрбиеші қоршаған ортаны бақылату процесінде баланың сөз қорын молайтуға баса ... ... ... мектепке дейінгі балалардың сөздік қоры өмірден, өзін қоршаған ортадан алынады. Бақылау сабақтарының басты міндеттерінің бірі - затты таныта ... сол ... ... ... ... ... ... сөздерді түсіндіру. Сонымен қатар бұл топта көрген-білгені жайында өз бетімен әңгімелеп айтуға үйрету жұмысы да жүргізіледі.
Тәрбиеші тіл ... ... ... ... (96 сағатты -- әдебиет оқу, тіл ... ... ... сай дәл ... ... Бір ай ... тіл ... жұмысы қай аптада қандай тақырып бойынша жүргізілетінін, ... ... оқу, ... жұмысын аптаның қай күні өткізген жөн екенін мұқият ... ... ... ... қай ... не мақсатта, қандай сабақпен байланыстырып өткізетінін белгілей отырып, сол сабақтың ... ... ... ... ... атын ... атап көрсетеді [2].
Мысалы, сәбилер тобында күзгі табиғатты бақылату керек делік. Тәрбиеші бұл тақырыпты жалпылама алмайды. Күзгі бақша, көкөніс жинау ... ... ... онда ... соң ... суретті көрсетіп әңгімелесу. деген ертегіні оқу, деген ... ... ... ойын ... сабақтары өткізіледі. Сабақ түрлері белгілі күндерге бөлінеді.
Ересек балалар тобында аптасына 15 сабақ (2 сабақ орыс тілі) өтіледі. Оның ішінде тіл ... - ... 1 ... 32 ... табиғат таныту, шығарма оқу -- 0,5 сағаттан (1) 32, айналадағы дүниемен таныстыру 1- сағаттан 32 сағат, ... ашу 32 ... ... бұл топта 5 түрлі сааққа 128 сағат беріліп отыр. Осы сағатты әр сабақтың өз көрсеткішіне қарай жұптау керек. Жоспар ... ... ... ... бөлімде сөз дыбыстарын дұрыс айтуға үйрету,
сөйлем, сөз, буын (бөлігі), дыбыс (дауысты, дауыссыз) ұғымдарды ... ... ... ... ... ... ... тіл дамыту жұмысынан тыс өтіледі. Бағдарламада айналадағы ... ... ... ... жеке бөлімдер берілген.
Алайда балабақшада өтілетін тіл дамыту жұмыстары аталған бөлімдерге практикалық жолмен сабақтаса ... ... ... ... ... тілі өзін ... орта ... толығады. Қоғамдық, маусымдық мағлұматтар, жан-жануарлар дүниесі туралы білім беру, баланың логикалық ... ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Сондықтан тәрбиеші бағдарламаның осы бөлімдерінен берілетін материалдарды тіл дамыту жұмыстарымен сабақтастыра, үйлестіре жоспарлауы керек.
Аталған сабақтарды жоспарлау барысында ... ... ... ... ... Оқу ... алғашқы аптасында тәрбиеші балалармен жекелей сөйлесе жүріп, ... ... ... ... ... ... ... атасы, аға-інісі, ойыншықтары жайлы сұрап әңгімелеседі. Осыдан соң бағдарлама мазмұны негізінде күнтізбелік жоспар жасалады. Жаңа ... ... үш ... ... ... сөз ... ... дауысты-дауыссыз дыбыстарды дұрыс тыңдап, дұрыс айтуға үйрету, сөйлеу мүшелерін жетілдіру, сөзді, , ... ... ... ... ... ... ... тілінде грамматикалық формаларды қалыптастыру көзделеді: сөздерді жекеше, көпше түрде (бала -- балалар, доп - ... ... - ... т.б.) ... ... өзіне қойылған сұрақты тыңдап, сөйлем түрінде жауап беруге жаттықтыру, яғни ... ... ... жөнінде әр түрлі практикалық жаттығулар орындалады.
Тіл дамыту сабақтары баланың өткен сабақта алған білімімен байланыстыра жүргізіледі. Мысалы, сәбилердің өз бөлмесімен ... соң, ... ... әңгімелеседі. Әңгімелесудегі мақсат - баланың көргенін, естігенін естеріне түсіру, күнделікті пайдаланатын бұйымдардың атына байланысты сөздерді ... ... ... ... атын ... өздеріне айтқызу әдістері қолданылады.
Бағдарламада 2-3 жастағы балаларға ... оқып ... ... ауыз ... ... ... ... туысқан халықтар әдебиетіне жеңіл тақырыптар алынады.
2-3 жастағы балаларға ертегілерді ауызша әңгімелеп ... ... ... ... еске түсіру үшін сұрақтар беріледі де, соған тиісінше ... ... Ал ... оқып ... ... ... жұмыстары жүргізіледі. Мысалы, , ертегілері оқылса, лақтар сияқты секіру, ... ... ... ... ... Не ... ... сұрақтарға жауап бергізе отырып, қимыл-қозғалысын жасату. Ертегі сюжетіне арналған суреттерді фланеграфта орнын ауыстырып көрсетеді [2].
Сабақта ... ... орай ... ... ... ... ... (кейіптендіру), көлеңке театрын көрсету. Балаларға таныс ертегіні көрнекі құралсыз айтып беріп, есте сақтауға үйрету.
Жаңа бағдарлама мазмұнына сәйкес екі жастағылармен ... тіл ... ... мына түрде жүйеленеді: оқу жылының алғашқы жартысында затты көрсете отырып, оның қалай аталатынын айтып түсіндіру; сол затпен ойната ... ... ... атап ... ... ... балабақшаға жаңадан қабылданған балаға айналасындағы заттар, ойыншықтарды тану қиын, ... ... ... өздігінен еркін сөйлесіп, белсенді қимыл-әрекет жасайтын баланың жаңа ортаға, ондағы күн ... ... ... ... ... ... ... бірден ойдағыдай бола бермейді. Өйткені ол жаңа ортаға келді. Ұжымдық жұмыс түріне ... ... ... тағы ... ... ... олай ... бұл топта өтілетін оқу-тәрбие жұмысында тәрбиеші күн режимін дұрыс ұйымдастыра отырып, балаларды ұжымдық жұмыс түріне қызықтыра білуге тиісті. Балаға жылы ... ... ... ... ... 10-15 ... ... ойын әдісін түрлендіре қолданып, балаға өмірге қажетті әр затты таныстыруда ойната отырып сөйлесуі ... Сол ... ... ... ... ойын ... берілген. Мысалы, заттық ұғымдарды меңгертуде ойыншықтармен ойын-көріністер жасату. Ондай көріністер мына түрде: , , , ... ... әр ... ... ... ... күнделікті өзіне қажетті әрекетті түсініп, дұрыс орындауға (тамақтандыру, ... ... ... мақсаты көзделеді. Сондықтан , , , тағы басқа сан түрлі ойын өткізіледі. Бұл ойындар -- жай ғана ермек үшін ... ... күн ... ... ... сабақтасып жатқан жұмыс түрлері. Осындай ойын балаларды сөйлеуге, ... ... ... ... ... ... ... адамгершілікке үйрете отырып, болашақ өміріне қажетті білім-дағдылардың ең басты түрлерін меңгеруге негіз болады.
Тәрбиеші қуыршақтарды, үй ... ... ... мүсіндерін көрсете отырып: , -- деп ... ... ... ойыншықтары туралы сұрай отырып, оларды сөйлетеді. , тағы басқа сұрақтардың көмегіне сүйеніп, екі-үш ... ... ... айтуға жаттықтырады.
Баланы ана тілінде сөйлеуге, айналасын бақылап, тани түсуге үйретуде жүргізілетін жұмыстардың негізгі бір түрі - ... ... ... ... ... ... ... кезеңде баланың тілін дамытуда өте маңызды роль атқарады. ... ... ... ... ... ... бекіту жұмыстары осы дидактикалық ойындар арқылы іске асады. ... ... ... ... ... үйрету; түрлі тәрбие жұмыстарын жүргізу; олардың сөздік қорын молайтып, есту, көру, сөйлеу мөлшерін дамытып, жаттықтыру қиындыққа соғатыны ... ... ... ... ... ... басшылыққа ала отырып, балалардың бақылап көргендерін тиянақтап, естерінде берік қалдыру, сөздік ... ... үшін ... ... ... ... , , ... түрін, көлемін, формасын атап айт - домалақ, көк, кішкене, т.б.), (бала дорбаға салынған заттарды қолымен танып, алады), , тағы ... ... ... ... ... ... қоры аз, әлі өз беттерімен сөйлеуге үйренбеген. Сондықтан ... ... ... ... ... ... әр түрі ... мақсатына қарай, алмастырылып отырылады. Бұдан басқа аулаға, серуенге шыққан кезде де, ... ... ... да ... ... ... бөлінеді. Ойын арқылы сәбилер өмір тіршілігіне қажетті жайттармен танысады. Көргенін айтып беру арқылы ... ... ... ... ойын ... ... бекіту, мазмұнын айқын түсіндіру, көрген заттарын ойын арқылы нақтылап, есіне сақтау мақсатында өтіледі.
Балабақшадағы естияр, ересек тобындағы ... ... ... ... қоры мен ... ... бағдарламада аталған әдеби шығармаларды меңгерту -- әңгімелеп беру, шығармалардың жанрын ажырата білу (әңгіме, ертегі, өлең, т.б.), ... ... есте ... ... ... түрлі формада қолдануға үйрету жұмыстары тіл дамыту сабақтары кезінде іске ... ... сөз ... молайту сабақтарында баланы сөз ішіндегі дыбыстарды дұрыс айтуға үйрету ісіне баса назар аудару ... ... ... сөз ... кездесетін р, л, с, ш, ж, з, б, п, ф дыбыстарын айтуға қиналатыны байқалады. ... бала ... ... жеке - жеке ... айтады да, сөз ішінде дұрыс айта алмайды.
Балалардың дыбыс қолдануында ... ... ... сөз ішінде дыбысты дұрыс айтпау, сөзде дыбыс қалдырып айту; сөз ішінде дыбыс ... ... ... - ... ... - ... ... - омайлар.
Дыбыстарды дұрыс айтуға жаттықтыру жұмыстарын басқа сабақтарда (шығарма оқу, дидактикалық ойын, бақылау) сабақ мазмұнына қарай ... ... Бала оқу жылы ... ... ... ... түгелдей дұрыс айтатын болуы қажет.
Жоғарыда аталған кемшіліктерді түзету үшін ең алдымен балаға қиын р, ш, з, с, ж ... жиі ... ... тыңдата отырып, баланың құлағын (есту қабілетін дамыту) сөздің дыбысталу ерекшелігіне төселдіру керек. Онан соң ... ... ... ... ... осы ... айтқанда қалай қолданатыны балаға көрсетілуі жөн. Мысалы, ш дыбысын айтқанда ерін алға қарай сәл ғана сүйірленіп тілдің ұшы тістен ... ... ... қарай жиырылады, ж дыбысы да сол сияқты айтылады. С дыбысын айтқанда ерін аз ғана ... тіл ... ... түбіне таяу келеді, з дыбысы да осы сияқты айтылады. Соңғы дыбысты айтқанда бір ерекшелік -- аздаған үн ... тіл ... ... ... ... нені меңгеру керектігін атап көрсеттік. Қорытындылай келе, мектепке дейінгі ... ... ... ... нәтижесінде олардың болашақта сөздік қоры мол, сауатты азамат болуларының негізі осында қаланатынын біз болашақ тәрбиешілер дұрыс ... жөн. Тіл ... ... ... ... ... өзінше ерекше болуы керек. Және де ол баланың ... ... ... тереңнен алғаны жөн деп ұғамыз.
Баланың ақыл-ойы мен тілінің жетілуі үшін зор мәні бар сенсорлық қасиеттері тез даму ... ... ... жасау процесінде қоршаған орта әсерін қабылдау қабілеті жетіледі (1 сызбанұсқа).
Қабылдаудың қасиеттері
Заттығы
Тұрақтылық
Біртұтастық
Таңдамалылық
Жүйелілік
Саналылық
1 сызбанұсқа. Қабылдау қасиеттері
Бала заттардың ... ... - ... ... ... қарай оларды ажырата білетін болады: салыстырп, ұқсастықтарын аңғарып түсіне бастайды (2 сызбанұсқа). Алдымен үлгі бойынша содан ... ... сөзі ... ұғып ол 2 -3 ... ... ... ... қажетті түсі бар шарикті немесе үлкендігі әртүрлі 2-3 қуыршақтың ішінен ең кішкенесін таңдап ала алады.
Қабылдау
Жүйеленуі
Модальдігі
Формасы
Ерік
Жеке айырмашылықтар
-Көру
-Сипап сезу
-Иіссезу
-Дәм ... ... ... ... Қабылдаудың жүйеленуі.
3 жас бойына балалардың мінез-құлқының күрделенуі ең алдымен баланың ақыл-ойын одан әрі дамытуға жәрдемдесетін тілді ... ... 3 ... қарағанда:
1) айналадағылардың сөзін одан әрі түсінуді - ... ... ... ... ... білуді, сөздің мағынасын көріп тұрған жағдайда ғана емес, сондай-ақ одан да тыс түсіне білуді қамтамасыз ету;
2) балалардың актив ... ... - ... ... барлық сөз таптарын пайдалана отырып, сөйлем құрып сөйлеуді үйрету, сөздің грамматикалық құрылысын жетілдіру, оның ... ... және ... әсерлілігін жақсарту;
3) сөзді пайдалануды кеңейту -- өз әсерлерін сөзбен бере білу, оларға сұрақтар қойып, жауап бере білу, ... ... ... тілдік қарым-қатынас жасау себептерін ұлғайту;
4) айналадағыға қарап бағдарлауды ұлғайту;
5) қарым-қатынасқа қабілеттілікті дамыту, балаларда табиғат құбылыстары туралы, хайуанаттар өмірі, қоғамдық ... ... ... ... ... туралы ересектердің еңбек, уақыт, сан, кеңістік қатынастарды, заттардың атқарар қызметі және т.б. туралы аса қарапайым түсініктер мен ұғымдарды қалыптастыру;
6) сөзді ... және ... ... ... - ... ... жақсы тыңдай білуді, шағын әңгіме, өлең тыңдауды жақсарту;
7) мәдени тілдің дағдыларына - ақырын, асықпай, оның ... ... ... және т.б. ... ... ... ... асыру үшін ең алдымен өмірдің табиғи жағдайлары және ойын, серуен, тамақтану, ұйықтауға жатқызу ... ... ... ... ... ... сезімдік тәжірибелерін қабылдауға жеңіл әсерлермен және оларды дербес іс-әрекетте дұрыс ұйымдастыра білумен байытып отыру қажет. Балалармен қандай да бір ... ... ... ... ... кезінде, үйде бақылай отырып, картинаны қарап, оларға әлденені көрсете, олардың ойындары жөнінде сөйлесе отырып, жекелеген заттар мен ... атап қана ... ... ... ... ... жекелеген фактілер арасындағы байланысты анықтап, заттардың қасиеті мен атқаратын қызметтерін белгілеу қажет. ... ... ... ... ... ... байланыстыру қажет. Қандай да бір әрекетке кіріспестен бұрын балалардың не ... , ... ... және т.б. айтқан жөн. Балалармен сан алуан сылтаулармен үлкендерге қарым-қатынас жасау қажеттілігін қалыптастырады, мұның өзі бұл қарым-қатынастың сипатын сан ... етіп қана ... ... ... оның ... жәрдемдеседі.
Бала әрбір сөйлеген кезде қолдап отыру қажет, оған қысқа жауап бере салмай, мүмкіндігінше әңгімеге айналдыру, жай: деп айта ... ... ... өте ... Балаларға біртіндеп күрделелініп отыратын сөздік тапсырмалар алдымен үлгі бойынша, беріп отыру керек, мысалы: .
Негізінен 3 ... да ... ... ... ... нені қабылдайтыны, яғни олардың нені көретіні, натурада, картинкада немесе ... ... не ... болатыны туралы айту керек. Сонымен бірге балаларға бұрын ешуақытта да ... ... ... ... ... ... ... олардың бұрынғы тәжірибесі бойынша таныс оқиғалар туралы, мысалы, мысық Мурканың шарбақтан секірген кезде құлап ... ... ... ... оны ... ... қалай күткенін, немесе әжейдің дүкеннен келе жатып, жолда алмаларын қалай шашып алғанын және ... оған ... ... және үйге дейін жеткізіп беруге қалай көмектескенін және т.б. туралы әңгімелеп беруге болады, тіпті әңгімелеп беру қажет те ... ... ... ... ... ... ... бір қатар қабылеттердің дамуы процесінде ішкі сезім арқылы (саналы емес) жүзеге ... 1) ... ... ... ... еттерін адамның жұмыс істете білу қабылеты - сөздің дыбысын артикулдеу, интонация ... ... ... және ... ... 2) ... комплекістері мен интонацияны тілден тыс шындықпен салыстыру қабылеті, яғни ... ... ... ... ... ... 3( сөздің мағыналы элементін өз сезімімен салыстыра білу қабылеті, яғни оларды бағалау; 4) ... ... ... және ... мінез-құлқын тәртіптеу процесінде сөздің мағыналық үйлесімділік дәстүрін және бағалау элементін есте сақтау ... ... ... ... ... неғұрлым қарқынды болатын жағдай жасаса, онда баланың тілі неғұрлым тезірек байиды және оның психикасы жан-жақты дамиды. Лингвистикалық-дидактикалық ... ... тіл ... ... ... ... ... дамытуды жеделдетудің негізгі шарттары болып табылады.
Оқыту әдісі деп білімді бір адамнан екінші адамға беру ... ... ... мен ... ... ... дейінгі кездегі тілдің дамуына мынадай практикалық әдістер тән: еліктеу әдісі, сөйлесу (әңгімелесу) әдісі, қайталап айту әдісі, әңгімелеп беру (құрастыру) ... ... ... мен ... ... ... бірақ әртүрлі етіп айтады: үйретуші ересек адамдармен сөйлескендегіден көрі бір шама ... ... ... ... және ... ... ырғағын мәнерлеп сөйлейді, ал үйренуші тыңдайды да, қайталайды, оның сөзіне еліктейді, сөйлеу ... ... ... артикулиациясымен модулиасиясы) және мағынасын түсінуге тырысады (затты, қимылды және т.б. көрсететін дыбыс комплекстерінің мәліметін салыстырады). Мұндайда ... үшін ... ... деңгейінен төмен түспеу және баланың сөзіне еліктемеу (, ) аса ... ... ... сәби ... ... ... шақтарда (тек балалар бақшасында ғана емес, мектепте, тіпті есейгендеде) жалғыстырып ... ... ... ... іс ... ... кезінде, айталық, баланы шомылдыру кезіндегі баламен қатынас процесінде де еріксіз түрде болуы мүмкін.
-- менің қызымның қолы қайсы? - ... ... ... ... ... қол ... сөзді ерекше бөліп дауыстап - міне, қолы! Қолы ... ... ... біз оны ... ... ... ысқылаймыз. Міне, қолы да жақсы сабандалды! Ал, екінші қолы қандай? Міне, екінші қолы! Бұл қолында сабындаймыз, енді қолдарын ... ... мына ... сосын екіншісін, енді екі қолымызда тап-таза.
-- Алты ... бала ... ... жәй ғана ... ... ойнайды. Тоғыз айлығында немесе жасқа толуға жақындағанда ол бұл сөзді қайталауға талпынады.
-- Ко, -- ... қыз, ең ... ... ... ... ұғып.
-- Қол. Менің қызым жақсы сөйлейді. Қол. Қане, тағы бір айтшы.
-- Ко, -- ... қыз бір ... ... Тағы бір қолың қайда?
-- Қо. -- ... сәби ... ... ... ... сәби қол ... ... жалпы мағынасын ұғады, яғни бұл сөздің өз қолын ғана емес, анасының, әжесінің, қуыршағының қолын білдіретіндігін ... ... ... ... гөрі ... ... ... үйрету кезінде кез келген ойын үстінде пайдаланылады.
Заттармен ойын ойнау кезінде балалар оларды бір ... ... ... ... ... көрсетеді, итереді, шұқылап көреді, бұрайды, заттарды бақылайды және олардың сапасын, қимылын атайды. Мұнда да ... ... ... оны ... ... ... тиіс. , -- деп ... ... ... Бала ... бере ... тәрбиеші сұрағанда айтқан сөзді қайталайды: , , , , . Сол арқылы баланың лексикасы кеңейе түседі.
Баланық ... ... ... ... оның ... ... құрылыста нәтижеге жетуге қажетті өзінің іс -- әрекетін атайды.
Мысалы, бала ересек ... ... ... ... құрастырады.
-- Шыңғыс, біз не құрастырамыз? Автомобиль ме? Қандайын? ма ... жүк ... ... Жүк ... ... ... ... керек. Шыңғыс, доңғалақтарды бере қойшы. Сен не әкелдің?
-- Доңғалақтар... ... Өте ... ... ... Кел, раманы доңғалақтарға қоялық. Енді кабинасын орнатайық...
Осылайша ізделіп, мотор, капот, руль, қорап өз орындарына орнатылады. Өзі кұрастырған ... ... ... ... іс-әрекетін айта отырып, бала тәрбиешінің сөзіне еліктейді.
Сюжетті драмалық -- рольдік, ойын процесінде тіл ... үшін ... ... ... көп болады.
Рольдік ойында бала ересек адамдардың өміріндегі езі байқаған немесе әңгімелерден ... ... ... әр түрлі жағдайларды қайталайды: , , , және тағы басқа. Бала ересек адамның қимылын да, сол ... ... ... де ... Сіздің үйде жарық бар ма? () деп сұрайды Аслан (2,5 жаста) әжесінен ... ... ... ... ... ... (ол сыртқы есіктің кіре берісіне тұрып алып, қасын қимылдатады, жұмысшы адамнан көргеніндей, өзінше болғысы келеді), Әжесі ойынға араласып:
-- ... ... ... кете ... ... не болды екен, қарап көріңізші, -- ... ол ... ... ... бұл ... оны байланысгыратын диалогтік сөйлеуге машықтандырады.
-- Әзір емдейміз (), -- деп ... ... ... Егер ... дер ... ... ... айтып отырса, ... ... ... ... - (); - , - , - ; - , - , - , - ... ... ... ... әр ... сұрақтар және оған берген баланың жауаптары сұрақ-жауап жаттығуларының ұтымды түрі болып табылады. картинкасы бойынша бірнеше ... ... ... , , және т. ... Ілік ... арқылы жасалған құрылымдар.
Жануарлар туралы заттық картинкалар немесе лото, жұмбақтар пайдаланылады. Сұрақтар: , , , , ... ... ... ... ... ... сөйлемдер құрай отырып, оларды картинадан көрсетуге тиіс.
* ... ... ... мен ... ... ... ... құрылымдар.
- , .
* Екі картинка ... ... ... Қай ... ... Қайдан? деген сұрақтарға жауап: , , , , , .
* ... ... және ... ... ... ... құру - , - , -- ; -- .
* ... жаттап алуға арналған сөйлем үлгілері: Алеша машинамен (пароходпен, велосипедпен) серуендеуге барады, Алеша шанамен (конькимен, шаңғымен) сырғанақ тебеді. Аня доп ... ... ... жүр. Аня доп (қуыршақ, кубик) ойнайды.
* Етістіктің тұйық райы мен үшін шылауын пайдаланып сөйлемдер құру.
- , - .
* ... және ... ... зат ... атау мен ... ... грамматикалық тұлғаларының өзгешелігі:

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына деиінгі балалардың тілін дамыту138 бет
А.Байтұрсынов және халық педагогикасы7 бет
Абай және қазіргі заман, Шоқан және географиялық детерминизм, Фрейд және психоанализ, Ницше және аса кушті адам6 бет
Мазмұн мен пішін8 бет
Мектепке дейінгі ересек жастағы (5 жастан 6 жасқа дейінгі) балаларды тәрбиелеу мен оқытуға арналған «біз мектепке барамыз» бағдарламасы79 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
5-6 жасар балаларды мектепке даярлау әдістері7 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
«Таныстыру бюросы» мәліметтер қорын өңдеу15 бет
Бірінші сынып оқушыларының мектепке бейімделу жолдары46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь