Балабақшадағы құрастыру жұмыстары мен өткізу жолдары

Кіріспе 3

І. Негізгі бөлім

1.1 Құрастыру іс.әрекетін ұйымдастыру әдістемесі 5

1.2 Құрастыру түрлері 12

1.3 Қол еңбегіне баулу. Құрастыру мен қол еңбегіне альбомды қолдану
15

1.4 Балабақшадағы құрастыру сабағы бойынша өткізілетін сабақтар жүйесі
19

Қорытынды 23

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 25

Қосымша
Тәрбие баланың дүниеге келген сәтінен басталады. Өмірге келген әрбір бала бақытты болуы тиіс. Бұл-баланың басты құқығы. Балалар-еліміздің бүгіні мен ертеңі. Мемлекетіміздің басты байлығы, әрі тірегі. Сондықтан балаға тиісті дәрежеде жағдай жасап, денсаулығын жақсартып, өмірін гүлдендіріп, саналы тәрбие мен сапалы білім беру-біздің басты мақсат.
Мектеп жасына дейінгі баланы дамытатын, өсіретін әрі тәрбиелейтін негізгі іс-әрекет-ойын. Ойын арқылы бала өзін қоршаған ортамен, табиғатпен, қоғамдық құбылыстармен, адамдардың еңбегімен, қарым-қатынасымен танысады. Елбасымыздың Жолдауында еліміздегі барлық мектеп жасына дейінгі балаларды оқыту мен тәрбиелеуді арттыру мақсатында «Балапан» бағдарламасы әзірленіп, оны іске асыру жұмыстары тапсырылғаны баршамызға мәлім. Замана алға қойған бұл міндеттерді өз мәнінде шешу үшін мектепке дейінгі тәрбие мен білім беру мазмұнын түбегейлі жаңарту көзделуде. Қазіргі өмірдің өзінен туындап отырған талаптарды орындау, жаңашылдыққа жаршы болу үзіліссіз тәрбие негізінің бастау бұлағы – мектепке дейінгі ұйымдардан басталғаны орынды. Бала тәрбиесі отбасынан бастау алады десек те, ғылымға негізделген әдіс-тәсілмен берілетін тәлім-тәрбие ісі көбінесе балабақшадан басталып, мектепте жан-жақты педагогикалық өрісін табады. Әсіресе, балабақшадағы тәрбие бала табиғатына ерекше әсер етіп, оған өмір бойы өшпестей із қалдырады.
Кішкентай балалардың алғашқы даму кезеңі, білім мен тәрбие берудің алғашқы сатысы - балабақша. Балалардың білім алуға, еңбекке, қоршаған ортаға бейімі, адамдармен қарым-қатынасы, сөз қорының, ойлау қабілетінің дамуы мектепке дейінгі кезеңде қалыптасады. Баланың жеке басының тұлға ретінде дамуы көптеген жағдайларға байланысты. Ол баланың өзін қоршаған ортасы, қарым-қатынасы (үлкендермен және құрбыластарымен) ойын, балабақшадағы іс-әрекеті баланың психикалық дамуына ықпал етеді. Бұл баланың айналадағы дүниеге, заттар мен құбылыстарға жауапкершілікпен қарауға деген түсініктерін дамытады.
Бала мектепке келгенде қабылдау, ойлау және есте сақтау қабілеті жоғары дәрежеде болуы тиіс. Сондықтан балаға мектепке дейін бейнелеу қабілетін дамыту маңызды. Ол үшін арнаулы дәлелденген, тәжірибе жүзінде еске асырылған нәтижелі іс-әрекеттер жасалынуда.
Осы жасқа лайықты ойлау, есте сақтау қабілеті мен ақыл-ой және ересек адамның парасатты қамқорлығынсыз баланың талабы толығымен ашылмай қалуы мүмкін. Мектепке дейінгі балалық шақта есте сақтау, бейнелеу қабілеті біршама дербестікке ие болады. Мектепке дейінгі балалардың есте сақтау қабілетін дамыту баланың ес процесінің қалыптасу өрісіне бір деңгейде көрініс бермейді, сондықтан да оны белсенді түрде ынталандыра білуіміз шарт. Мектепке дейінгі балалардың өмір сүру қалпы, оның есте сақтау және ойлай білу дәрежесімен тығыз байланысты. Сондықтан да есті дамыту – үлкен өзгеріс есті-бала алдында есте қалдыру, бейнелеу мақсатын
1. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. «1 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жалпы білім беру бағдарламасының мазмұнының базалық минимумы». – Астана қ., 2004.
2. «Балбөбек» бағдарламасы. Ы. Алтынсарин атындағы Қазақ білім академиясының республикалық баспа бөлмесі. – Алматы қ., 1999.
3. «Біз мектепке барамыз» мектепке дейінгі ересек жастағы балаларды тәрбиелеу мен оқыту бағдарламасы.- Астана, 2009. - 106 б.
4. Өтетілеуов Е.«Балақай» - Алматы қ.: Жалын баспасы, 1986 ж.
5. Балабақшадағы бейнелеу іс әрекетінің теориясы мен методикасы. «Мектеп», Алматы, 1983. –245 б.
6. Жарықбаев Т. Педагогика. – Алматы: Мектеп, 1998. – 148 б.
7. Жұмабаев М. Педагогика. – Алматы: Мектеп, 1989. – 48 б.
8. Бабкина Н.В,Тұрғынбаева Б.А. Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту. // Бастауыш мектеп №7, 1997.
9. Смаилов С.С. Дидактикалық материалдарды қолдану және балалардың танымдық белсенділігін арттыру. - Алматы, 1994. – 218 б.
10. Жумабекова Ф., ОйшыбаеваА. Құрастыру және қол еңбегі. Алматыкітап, 2005 ж. 81 б.
11. Давидчук А.Н. Мектеп жасына дейiнгi балаларда құрастыру шығармашылығының дамуы - Мәскеу, 1976.
12. Дьяченко О.М. Әр түрлi материалдармен жұмыс кезінде балалардың шығармашылығы. Мәскеу, Педобщество России. 1998.
13. Куцакова Л.В. « Занятия по конструированию и ручному труду в детском саду». М. «Просвещение».2000.
14. Куцакова Л.В. «Проект работы по конструированию из строительного материала и конструкторов с детьми 4-5 лет на учебный год». Методическое пособие для воспитателей дошкольных учреждений. М. МИПКРО.1998.
15. Куцакова Л.В. Конструирование и ручной труд в детском саду: Программа и конспекты занятий М: ТЦ Сфера, 2005.
16. Лиштван З.В. Конструирование. М.: Просвещение, 1981.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Көкшетау қаласындағы, (қазақ тілінде оқытылатын) Ж.Мусин атындағы
педагогикалық колледжі
Педагогика, психология және жеке ... ... ... ... ... ... мен ... жолдары
Шифр 0101000 мамандығы «Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту»
Пәні: Тіл дамыту және оқыту әдістемесі
Жоспар
|Кіріспе |3 |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... ... ... |5 |
| | ... ... түрлері |12 |
| | |
| Қол ... ... ... мен қол ... альбомды қолдану | |
| |15 |
| | ... ... ... ... ... өткізілетін сабақтар | |
|жүйесі |19 |
| | ... |23 |
| | ... ... ... |25 |
| | ... | ... ... ... ... ... басталады. Өмірге келген әрбір
бала бақытты болуы тиіс. Бұл-баланың басты ... ... ... ... ... ... ... әрі тірегі. Сондықтан ... ... ... ... ... ... өмірін гүлдендіріп,
саналы тәрбие мен сапалы білім беру-біздің басты ... ... ... баланы дамытатын, өсіретін әрі тәрбиелейтін
негізгі ... Ойын ... бала өзін ... ... табиғатпен,
қоғамдық құбылыстармен, адамдардың еңбегімен, қарым-қатынасымен ... ... ... барлық мектеп жасына дейінгі балаларды
оқыту мен тәрбиелеуді арттыру мақсатында «Балапан» бағдарламасы әзірленіп,
оны іске асыру ... ... ... ... ... алға қойған
бұл міндеттерді өз мәнінде шешу үшін мектепке дейінгі тәрбие мен білім беру
мазмұнын ... ... ... ... өмірдің өзінен туындап
отырған талаптарды ... ... ... болу үзіліссіз тәрбие
негізінің бастау бұлағы – мектепке дейінгі ұйымдардан басталғаны орынды.
Бала тәрбиесі ... ... ... десек те, ғылымға негізделген әдіс-
тәсілмен ... ... ісі ... ... ... ... ... өрісін табады. Әсіресе, балабақшадағы
тәрбие бала табиғатына ерекше әсер ... оған өмір бойы ... ... ... алғашқы даму кезеңі, білім мен тәрбие берудің
алғашқы сатысы - ... ... ... ... ... қоршаған
ортаға бейімі, адамдармен қарым-қатынасы, сөз қорының, ойлау қабілетінің
дамуы мектепке дейінгі ... ... ... жеке ... тұлға
ретінде дамуы көптеген жағдайларға байланысты. Ол баланың өзін қоршаған
ортасы, қарым-қатынасы ... және ... ... ... ... ... ... ықпал етеді. Бұл
баланың айналадағы дүниеге, заттар мен құбылыстарға жауапкершілікпен
қарауға ... ... ... мектепке келгенде қабылдау, ойлау және есте сақтау қабілеті жоғары
дәрежеде болуы тиіс. Сондықтан балаға мектепке дейін ... ... ... Ол үшін ... ... тәжірибе жүзінде еске
асырылған нәтижелі іс-әрекеттер ... ... ... ... есте ... ... мен ақыл-ой және ересек
адамның парасатты қамқорлығынсыз баланың талабы толығымен ашылмай ... ... ... ... ... есте ... ... қабілеті
біршама дербестікке ие болады. Мектепке ... ... есте ... ... ... ес процесінің қалыптасу өрісіне бір деңгейде
көрініс бермейді, сондықтан да оны ... ... ... білуіміз
шарт. Мектепке дейінгі балалардың өмір сүру қалпы, оның есте сақтау ... білу ... ... ... Сондықтан да есті дамыту – үлкен
өзгеріс есті-бала алдында есте қалдыру, ... ... ... ... ... ... ... есте қалдыру үшін іс-әрекетті бірнеше
рет қайталайды) арнайы ... ... ... ... ... ... есте ... бейнелеу қабілетіне тән заңдылықтар да қазіргі
таңда зерттелінуде.
Жұмыстың өзектілігі. Мектеп жасына ... ... ... ... рөлі, ойлау процесіне қарағанда маңызды болмаса ... ... ... дейінгі балалардың құрастыру, бейнелеу қабілетінің
жоғары болатындығын ғалымдар кеңінен қарастырды.
Балабақшада құрастыру өнерімен шұғылдану болмысты танудың ... ... ... және ... ... ... көріп қабылдау, қиялдау,
кеңістікті елестете білу, есте сақтау, сезім және ... ... ... мен ... ... осы ... зерттеу практика барысында жүзеге асыру үшін мен
курстық жұмыс ... ... ... ... мен ... деп ... ... мектеп жасына дейінгі балалардың құрастыру
әрекеттерін дамытудың тиімді жолдарын ... ... ... ... ... ... ... негізін ашу, қарастыру;
- мектепке дейінгі балаларға құрастыру әрекеттерін дамыту;
- мектеп жасына дейінгі ... ... ... негізінде
бейнелеу қабілеттері мен шығармашылығын дамытатын әдіс-тәсілдерді айқындау.
Мектеп жасына дейінгі баланың құрастыру әрекеттері негізінде ... мен ... ... ... ... ... ... мақсатқа қол жеткізе аламыз. Егер де жүйелі түрде балалармен
бейнелеу қабілеттері мен ... ... ... ... олар ... ... қол жеткізеді.
Зерттеу пәні: Балабақшадағы балалардың құрастыру әрекеттері негізінде
бейнелеу қабілеттері мен шығармашылығын ... ... ... ... нысаны: Балабақшадағы оқу процессі.
Зерттеу орны: «Еркемай» балабақшасы, Ақмола облысы, Көкшетау қаласы.
І. Негізгі ... ... ... ұйымдастыру әдістемесі
Құрастыру термині - әр түрлі заттарды, бөліктерді белгілі бір жағдайға
келтіріп құрау деген мағынаны ... ... ... ... ... ... әр ... құрылыстар салу, конструкторлармен,
“Лего” құрастырғыштарымен ... ... ... құм, ... ... ... ... табылады. Құрастыру іс-әрекеті дегеніміз - бұл
өзінің қызметіне сәйкес бұрыннан ойластырылған, белгілі бір ... ... ... ... түрі. Құрастыруды үйрену арқылы балалардың ойлауы
дамиды, іс-әрекетін жоспарлай білуге дағдыланады. ... бір ... ... ... ... олардың қандай жүйеде, қалай болуы
қажеттігін күні ... ... ... ... ... денелерді,
құрылыс заттарының көлемі, сапасы, ... және ... ... ... ... ... Мысалы: төрт қырлы бөрене,
пластина, кірпіш, лего құрастырғыштар тетіктері, т.б. ... ... ... ... ... жан-жануарларды, өсімдіктерді,
көлік түрлерін, т.б. бейнелейтін әр ... ұсақ ... ... ... ойыншықтар баланы ойлануға, іскерлікке, белсенділікке,
іс-әрекеттің шығармашылық сипат алуына мүмкіндік туғызады [2].
Құрастыру – ... ... ... ... Оның нәтижесінде
белгілі бір шынайы зат алынады. Бұл тұрғыда алғанда құрастыру жемісті іс-
әрекеттің ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге
құрастырудың өзіндік талаптары бар. Осы іс-әрекет процесінде ... да ... ... үшін кез келген бөлшектерді өз ... ... ... бала ... бастайды. Тіректі бөлшектерді жеке бөлу
керек, әйтпесе құрастырма орнықпайды.
Сурет салуға қарағанда ... ... ... ... ... етеді. Мәселен, көтергіш кранға қараған бала өз жүк ... ... ... ... ... ... жүргізетін доңғалақтарды өзгеден
бөле қарайды. Кранды бейнелегенде бала иінді ... ... ... ... ... суретін тіркейді. Суретте бұл қате сияқты болып
көрінбейді, өйткені сыртқы ұқсастық пен кранның атқаратын қызметі ... ... ... кран ... ... ... ұғымын сурет арқылы берген бала
кранды құрастыруға кіріскенде өз ұғымын сурет арқылы берген бала ... ... өз ... қате екенін біледі. Мысалы, иінді
тікелей кабинаға бекіткісі келіп ниеттенгенде ... ... ... аударылып қалады. Доңғалақтарды кабинаға тіркестіргенде бала тағы ... ... ... іс-әрекеті балаға заттың ... ... ... ғана емес, сол заттың өзінің ішкі қисыны ... да ... ... ... Егер ... биік әрі ... ... болса,
онда олардың бәрін тең-естіретін ауыр тұғыры болуы тиіс. Мәселен, кранның
ауыр тұғыры, яғни платформасы ... ... ... ... ... ... ... соғұрлым кран орнықты болады.
Құрастыру іс-әрекеті бұл істің өз ... ... ... өз ... ... ... ... нәрсені көріп, оның
атқаратын қызметін ... ... ... ... ... түрлі
бөлшектерінің қасиеттері жөнінде едәуір толығырақ түсінік алуға мүмкіндік
береді. Бір ... ... бала өз ... арқылы кейбір
бөлшектер кез ... ... ал ... тек ... бір ... ... ... бөлшектерді түрліше ұшастырғанда орнықтылықтың да
түрліше болатынына көзі жетеді. Мысалы, ылғи ... ... ... болмайды, ал текшелер мен пластиндерді ұштастыру арқылы берік ... ... ... бала ... ... бір формасы мен
салмағына белгілі құрастыру қасиеттері сәйкес келетінін ... ... қай ... ... да ... бірдей болады, ал төрт ... ... оны ... ... ... ғана ... ... ол өзінің орнықтылығынан айырылады. Биік орнықсыз затқа беріктік беру
үшін оны ауыр орнықты бөлшектермен қысып қою қажет.
Құрастыру ... ... ... ... болады:
1) үлгі бойынша құрастыру;
2) шарттар бойынша құрастыру;
3) ойлау ... ... ... ... бір түрі - ... ... әрекеті түрінің
бірі ретінде ... ... ...... ... ... Мүсіндеу жұмсақ материалмен ғана емес, сонымен қатар қатты
материалмен де ... ... ... скульптураның бір түрі болып
табылады. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... тез икемделетін
жұмсақ пластикалық материалдармен – саз балшықпен, пластилинмен ғана жұмыс
істеу тәсілдерін меңгере алады.
Балалар ... ... ыдыс – ... ... жемістердің, ойыншықтардың мүсіндерін жасайды. Тақырыптардың
алуан түрлілігі мынаған байланысты мүсіндеу, бейнелеу ... ... ... ... танымдық және ... ... ... тәрбие міндеттерін орындайды.
Материалдың әсемділігі мен бейнеленетін форманың ауқымдылығы мектепке
дейінгі балаға, сурет ... ... ... ... ... ... ... береді. Мысалы, ол ұзақ уақыт үйренуді
қажет ... ... бұл ... шешу ... Бала алдымен затты
статикалық жағдайда мүсіндеуді де одан кейін оның бөліктерін ... ... ... ... ... ... беру ... нақты өмірдегідей, бірінен соң бір, композиция ортасына ... алыс ... ... ... ... атымен болмайды.
Мүсіндеуде бейне жасаудың негізгі формасы – ауқымды форманы ... ... ... пайдаланылады. Әдетте кейін балалар ойындарда пайдаланылатын
жұмыстар боялады.
Мүсіндеу сабақтарында неғұрлым пластикалық материал ... саз ... орын ... Жақсы дайындалған саз балшық тіпті 2-3 жастағы баланың
қолының илеуіне тез көнеді. Кептірілген саз балшықтық ... ұзақ ... ... иілімдік мүмкіндігі аз. Ол алдын ала ... ... ... бір ... қатты қыздырылған ол өзінің созылымдылығын
жоғалтады, қолға ... ... тері сезу ... ... ... балалар пластилинмен негізінен топ сабақтарынан тыс кезде жұмыс
істейді.
Құрастыру әрекетінің келесі түрі - ... ... ... ... ... ... ... мен силуэттерін қиып,
жапсыратын алуан түрлі заттардың қарапайым да ... ... ... ... ... үлкен ой мен қиял жұмысын талап ... ... ... ... негізгі белгілері болып табылатын детальдар
болмайды.
Аппликация ... ... ... ... мүмкіндік
туғызады. Мектепке дейінгі балалар аса қарапайым геометриялық формаларының
аттарымен, белгілерімен танысады, заттардың және ... ... ... мне ... ... ... ... Осы күрделі ұғымдарды
балалар декоративтік ою-өрнек жасау процесінде немесе затты ... ... ... оңай ұғып ... ... ... ... балалардың бойында түсті,
ритмді, симметрияны сезу дамиды және осының негізінде ... ... ... ... ... жасау немесе форманы бояу керек емес.
Балаларға түрлі түстер мен реңктегі ... бере ... ... ... ... білуга тәрбиелейді.
Ритм мен симметрия ұғымымен балалар сәби жастың өзінде-ақ декоративтік
ою-өрнек элементтерін бөлген кезде танысады.
Аппликация сабақтары ... ... ... ұйымдастыруға
үйретеді, өйткені өнердің бұл түрінде ... ... үшін ... жапсырудың үлкен маңызы бар.
Аппликациялық бейнелерді орындау қол бұлшық ... ... ... ... Бала қайшы ұстауға, қағаз парағын бұра
отырып,формаларды дұрыс қиып ... ... ... ... ... ... ... үйренеді.
Құрастыру әрекетінің келесі бір түрі - конструкциялау. Алуан түрлі
материалдардан ... ... ... ... ... ойынмен көбірек байланысты. Ойын көбіне конструкциялау процесімен
қатар жүреді, ал балалардың жасап ... ... ... конструкциялаудың мынадай түрлері қолданылады: құрылыс
материалдарынан, конструкторлар жиынтығынан, ... ... және ... ... ... мектеп жасына дейінгі балалар білімге,
дағдыға және іскерлікке ие ... ... ... конструкциялай
отырып, олар геометриялық ауқымды формалармен танысады, симметрияның, тепе-
теңдіктің пропорцияның маңызы туралы ... ... ... ... ... ... жазық фигуралар туралы білімі, жақ,
бұрыштар, орталық нүктесі туралы ұғымы нақтылана түседі. ... ... ... ... ... ... ... формалардың түрін өзгерту
тәсілдерімен танысады [4].
Табиғи және басқа материалдармен жұмыс істеу ... ... ... ... ... жаңа ... дағдыларына ие
болуға мүмкіндік береді.
Конструкциялау жұмыстары үшін, әдеттегідей, ... ... ... ... ... ... қажетті кескінді алады.
Конструкциялаудың барлық түрлері балалардың контрукторлық ойы мен
творчестволық қабілетін дамытады. Балаға жасалатын ... оның ... ... ала ... ... бар ... ... ойша
салыстыруы, оының жарамдылығын анықтауы, содан кейін пайдалануы ... ойды ... ... ... ... ... зейін
аударып, дұрыс басшылық жасауды талап етеді.
Құрастырудың ... типі – үлгі ... ... Балаларға өздерінің
жасаған құрылыстарында үлгінің орнын алатын белгілі бір ... ... ... Үлгі бойынша құрастыру ... ... Ең ... ... ... үлгіні жасап шығару болып табылады. Бала үйді, ... ... ... ... бір затты құрау процесін көріп отырады. Мұнда ол
үлгіні құрастырған жеке бөлшектерді жақсы ажырата білуге ... ... ... ... түріне бала өз ... ... үлгі ... Бұл ... ... алдында жинақталған
бөлшектерді ажырата білу сияқты ерекше мінддет ... ... ... кезеңі – үлгіні ... ... ... зат ... ... ... дұрыс ұғымы қалыптасады. Үлгіні
тексерудің негізі принципі – ірі, басты бөлімдерін және ... ... ... ... бала жүк ... ... ... оның
негізгі бөлімдерін (моторды, кабинаны, кузовты, ... ... ... ұсақ ... ... онысынан ақырында ештеңе шығара
алмайды. ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Бөлшектелген үлгі бойынша құрастыру, құрастыру іс-әрекеттің ... бала ... ... ... ... және үлгінің негізгі
бөлшектерін ажырата білу кезінде мәнге ие болады. Бөлшектелген үлгі бойынша
ұзақ ... бойы ... ... ... пайда келтірмейтін болады, өйткені
үлгіні дәл ... ... ... тамамдалады.
Үлгіні дәл көшіруден тұратын іс-әрекет құрастыру дамыта алмайды. Бұл
мақсатқа тұтас үлгі ... ... ... ... ... ... мұнда бала тексеру тексеру нәтижесінде үлгіні қандай
бөлшектердің жәрдемімен құрауға болатындығын анықтауға ... ... ... ... үй ... тапсырма алса, ал үлгі картоннан
желімделген модель болса, онда бөлшектерді ... ... ... ... ... ... баланың алдында өзінен-өзі пайда болады.
Сурет түрінде берілген үлгі баланың бұдан да көбірек ойлануын талап
етеді. Мұнда жазық ... ... үш ... ... ... ... тұрады. Мұндай міндет баладан бейнелеуден шынайы болмысты көру
қабілетін талап ... үлгі ... ... – баланың құрастыру ... ... және ... ... ... екінші типі – шарт бойынша құрастыру.
Құрастырудың бұл типінің ... ... бар: бала ... ... ... ... не тәрбиешінің қойған міндеттері негізіндегі
шарттар бойынша бойынша ... ... ... ... ... өз ... ... ұйымдастыруды талап
етеді, ол шығармашылығы мен бастамашылдық қасиетінің дамуына ... ... ... ... ... ... стендісін
тұрғызуға (көрме ойнында) ... ... ... ... ... ... таңдап алуға да, одан жасалған стенд суреттердің өлшеміне сәйкес
келетіндей әрі орнықты, ал оның ... ... ... мен түсі
жағынан әдемі таңдалып алынған болуына да міндет алады.
Шарт бойынша құрастыру баланы шарттармен санасуға үйретеді. Баланың ... ... ... Шарт бойынша құрастыру ... ... ... Мектепке дейінгі балаға бір шарттың өзін негізге ала
отырып әр түрлі шешім ... ... ... ... ... өзен ... көпірді түрліше салу, үйлердің ... ... ... ... бола алады.
Біртіндеп күрделілене беретін құрылыстардың тұтас қатарын жасау балаға
ұнады. Мысалы, биік те аласа, кең де тар, ұзын да ... т.б. ... ... ... ... ... ... жалпыланған
іскерліктерін қалыптастырады. Бұл шынайы творчесиволық құрастыру негізін
жасайды: Балалар қандай да бір ойын ... ... ... ... ... өздері салған құрылыстарда түрліше мақсаттарды оңай іске
асырады.
Егер баланың құрастыру тәжірибесі аз ... дер ... үлгі ... ... ... ол шарт бойынша құрастыру кезіңде үлкен
қиыншылықтарға тап болады. Шартқа ... ... жаңа бір ... ... ... бала әдеттегісінше құрылыстың шартқа аз сәйкес келетін,
өзіне белгілі ... ... ... бастайды, өйткені құрылыстардың
типтері жөнінде оның ... ұғым мен ... ... ... әлі ... жоқ.
Құрастыру іс-әрекетінің үшінші типі – ойлау бойынша құрастыру.
Құрастырудың бұл типін баладан ойын ... ... ... Ойын үшін ... құрылыс материалынан (мысалы текшелерден) ғана емес, сонымен бірге
мебель, ... ... ... матаның қиықтары сияқты баланың ... ... ... тура ... Ойын ... ... тек өз басы
ғана пайдаланатындай құрылыс тұрғызуды да талап етеді. ... ... ... ... ... салады, отырып алып жүзіп кететіндей
корабьлдер мен баржалар жасайды.
Ойында салынған құрылысты ... ... ... ... ... мән ... және құрастырудың сипатын өзгертеді. Балалар
өздерінің салған құрылысын белгілі бір нәрсеге ... болу үшін де ... ... ... балалардың құрастыру процесінде өзгеше көзқарасын
тудырады: балалар ойланған ойынға оның ... ... ... ... ... Ойын үшін құрастыру балаларды ... ... ... ... ... ... ... ортақ
келісімге келуді, өздерінің тілектерін көпшілік қолданған құрастыру ойынына
бағындыруды және құрылыстың неғұрлым ... ... ... өз ... ... ... ... құрылысты т.б. қайта құрастыруды үйренеді. Үлгі,
шарт, ойлау бойынша құрастыру бір-бірін тура ... ... ... барлық типтері міндеті мен жағдайына байланысты ... ... де ... әр типі ... ... тән қабілеттерін
дамытады [5].
Құрақ құрау мен жапсыруды жеке атау қажет. Бұл да жемісті іс- әрекеттің
екі түрі ... ... ... ... мәне ... және ... ... ұқсас. Сурет салу, құрастыру, жапсыру және құрғақ
құраумен белсене шұғылдану арқасында балада ненің тындырылуы ... ... ... ... ... қабілеті, іс-әрекетті жоспарлау қабілеті дамиды.
Құрастыру арнайы сабақ түрінде екі аптада бір рет қол ... ... Ал, бос ... ... ... ... ... өзіндік ойын сипатындағы іс-әрекеттерін жүзеге асыра
алады. Құрастыру іс-әрекетінің түрлері:
- арнайы үлгі бойынша және ... ... ... ... ... шарт бойынша құрастыру;
- тақырып бойынша құрастыру;
- өз еркімен құрастыру;
- конструкторлармен құрастыру;
- табиғи материалдармен құрастыру;
- компьютерлік құрастыру, т.б.
Аталған құрастыру ... ... ... ... ... ... тақырыптарды әр түрлі формаларда орындауға мүмкіндік
бар. Мысалы: «Көпір» тақырыбында «жаяу адам өтетін көпір» мен «көлік ... ... ... ... ... ... болады. Сондай-ақ,
өзеннің үстіне салынған көпір, темір жолдың ... ... ... ... да ... ... ынта-ықыласы мен талап-тілектерін
қанағаттандырып, құрылыс материалдарын қолданып, шығармашылықпен ... ... ... ... үлгі сабақ жоспарларындағы әдіс-тәсілдерді тәрбиеші өзінің
шығармашылығымен толықтырады. Кейбір сабақтардағы көркем сөз, ... ... да ... ... ... ... ... қарау ұсынылады. Таңдауға ұсынылған сабақтармен ауыстырып
әткізулеріне болады. Бұл ... ... ... ... ... болады
да тәрбиеші, педагог өздігінен жетілдіреді.
Балалар құрастыру іс-әрекетінде әр түрлі конструкторларды пайдаланады
(ағаштан, пластмассадан, темірден, т.б. жасалған). ... әр ... ... ... ... бөлшектерден тұрады. Сабақ
кезінде балаларды қажетті бөлшектерді таңдап ... ... ... ... кеңістікте орналастыруға жаттықтыру керек. Әр ... ... ... ... берер алдында тәрбиеші оның әдістемелік
нұсқауымен танысып, алдын-ала ... алуы ... ... не ... өзінің үлгісін, ұсынысын дайындауы керек. Конструкторларды әр
балаға жеке немесе екі ... ... ... ... ... ... да ... жағдай туғызып отыру көзделеді. Балалар конструкторлар
бөліктерінің қатынасын, симметриялы болуын, көз ... ... ... ... ... [7]. ... жұмыс жасауда
балалар жаңа материалдармен танысады, оны құрастыруда баланың ... ... ... ... іскерліктерін меңгереді. Бала ... ... ... ... ... ... ... отырып, жаңа затты құрастыруда ... ... ... ... тетіктерін бекіту, үйлестіру, белгілі бір заттың
пішініне келтіру іс-әрекетке қызығушылықты ... ... ... ... ... ұсақ құрылыс материалдарынан жасалған
түрлі жиынтығы, ғылыми-зерттеу институттары ойластырып жасаған 4, 5, 6, 7,
8 ... ... ... ... ... және
“Механик-2” пайдаланылады. Сабақ кезінде балаларды тек ... ... ... ... үшін олардың материалдары өздері соғып жатқан ... ... ... көп ... ... Құрастыру жұмыстарын
ұйымдастыру кезінде тәрбиеші адамдарды, жан-жануарларды, өсімдіктерді,
көлік түрлерін, т.б. ... әр ... ұсақ ... пайдаланады.
Мұндай ойыншықтар баланы ойлауға, ізденімпаз болуға баулиды, балалардың іс-
әрекетінің одан әрі дамуына мүмкіндік туғызады ... ... ... ... Балаларға арналған конструкторлармен
құрастыруда белгіленген шарт бойынша тапсырмалар орындалады. Мұнда ... ... ... ... ... ... ... жолдарын
қарастырады. Өз ойларынан құрастыру кезінде ... ... ... ... ... ... толық мүмкіндік болады. Конструкторлармен
құрастыруда құрастырғыш материалдарды жинақтау және олардың тетіктерін ... ... ... ... ... күш ... Белгілі бір
мазмұнға сәйкес және кеңістікте орналастыруға дағдыланады. Құрастыру
барысында балаларға ... ... ... ... ойын іс-әрекетімен
ұштастыру, көркем сөз ... ... ... сабақтастыру іс-
әрекеттің шығармашылық сипат алуына, еңбек нәтижесінің ... ... ... ... ... таныс конструкторлар ұсынылады,
ал тақырыптық құрастырғыштар қосымша материалдар ... ... ... ... ... ... ... бағытталған проблемалық
міндеттер қойылады, оны шешудің жолдарын іздестіреді. ... ... ... (5-6 ... ... ... жүргізгені тиімді болады. Алғашқыда
әр балаға «Г» ... ... ... ... «Бұл ... ... ... заттың бөлшегі, енді осы неге ұқсайды, бұдан ... ... -деп ... олар тәрбиешінің құлағына сыбырлайды. Балалар
конструкторларды зейін қойып қарап ... ұсақ ... де ... ... не ... ... ... Тәрбиеші негізгі конструктор
бөліктеріне қосымша ұсақ ... ... ... ... ... ... болатынын түсіндіреді. Мысалы: ұшақтар, үйлер, орындықтар,
аңдар, т.б. ... өз ... ... заттар құрастырады. Келесі
сабақтарда «Т» және «П» ... ... ... ... ... де, бұдан не жасауға болатынын балалар өздері
ойластырады. Мұнда құрастырудың 2-3 түрін ... ... ... ... ... ... ... да, жаңа конструкторлар оны толықтыру, белгілі
бір заттың ... ... ... ... кейінгі сабақтарда
тәрбиеші ұсынған фигуралар тек қана негізгі ... ... ... ... ... ... пайдаланылып баланың конструкторларды
өздігінен еркін пайдалануына жағдай жасалады. Соңғы ... ... ... ... ... ... ... «Менің сүйікті
қалам», т.б. өз ойларынан игерген дағдыларын тәжірибеде қолдануға ... ... ... жасауда шарт бойынша құрастыру да ұсынылады.
Көп қабатты үйлер екі подъезден тұрады, біздің көше екі ... ... ... ... шарт, т.б. Сондай-ақ, балаларға өз ойынан ... ... ... ... ... ... мазмұнына сәйкес
таңдап, бір-бірімен келісіп, бірлесіп еңбек етуге, ... ... ... ... ... еңбек нәтижесіне бірлесіп жету балалардың
қарым-қатынас мәдениетін қалып- тастыруда маңызды. Ұжымдық ... ... ... жағдай жасалуы керек. Мысалы: үстелдерді
қатарластырып қою немесе кілем, құрақ ... ... ... ... ... ... болуы шарт. Құрастыратын конструкторлар ... ... ... ... ... де көбірек болғаны тиімді.
«Тектон» (202 бөліктерден тұратын ... ... ... «Бейск», «Юниор», «Универсал», «Мобиль», т.б. ... ... ... ... ... ... ... Волшебная башня (авторлары Л.А. Нарамонова, Ф.А.Юнусова,
Т.В.Чернышова), «Змейка». ... ... ... ... ... ... ... т.б. пайдалануға болады. Аталған
конструкторлар ағаштан, ... ... ... және көлемі
жағынан да әр ... ... орай ... конструкторларды қолдануда тәрбиеші
оның сапасы мен көлеміне және тақырыпты ... ... беру үшін өзі ... жүргізудің жолын, әдіс-тәсілдерін зерттеп, айқындап алып, балаға
нақты, түсінікті, ... ... беру ... ... бағыттап отыруға
міндетті.
Қағазбен құрастыру. Қағазбен құрастыру жұмыстары арнайы сабақтарда және
бос уақыттарында өз ... де ... ... ... түрлі заттар
жасауға болады. Бұл іс-әрекет - баланың қызығып айналысатын ... ... ... ... ... ... ... үлгілер арқылы
көрсетіп, сипаттап, әңгімелеп түсіндіреді. Үлгіге талдау ... ... ... ... ... ... жасайды. Арнайы тапсырмалар
беру, ойын-жаттығулар ұсыну, дайындалған жұмыстарды толықтыру, өңдеу,
шығармашылық ... ... ... ... ... ... етеді.
Қағазбен құрастырудың түрлері:
- жолақ қағаздардан бейнелер жасату;
- ұшбұрыштап бүктеу арқылы бейнелер ... ... ... ... ... ... пішіндерден бейнелер жасату;
- конус пішіндерден бейнелер жасату;
- қораптардан түрлі заттар бейнесін жасату;
- қағаздарды умаждап бүктеу ... ... ... ... ... ... заттар жасау;
- қағаз өнері (қағаз пластика) әдіс-тәсілімен бейнелер жасату.
Қағазбен құрастырудың жүйесі төмендегідей:
- Қағазбен ... ... ... ... белсенді және өнімді
болуы үшін жеке баламен немесе жұмыстың ұжымдық түрде жүргізілуінің
формаларын анықтап ... ... ... ... ... жұмыстың басқа түрлерімен
өзара тығыз байланыстылығын қамтамасыз ету. Мысалы: сюжетті ролдік
ойындар, драмалау, сурет салу, ... ... ... ... ... ... ... таңдап
алуына, іс-әрекетке бағыттауда ой түрткі беруге (мотивация), ойын
арқылы өз ойын іске ... ... ... ... ... ... ету.
Қағазбен құрастырудың кезеңдері:
- Бірінші кезең — қажетті затты ... ... ... ... ... ... ойындар, көркем сөз қолдану, т.б.
арқылы құрастыруға бағыт, нұсқау беру.
- Екінші кезең — баланың ... ... ... ... қойып,
оны жүзеге асыруда ... ... ... ... ... қолдана отырып, жаңа әдіс-тәсілдерді
меңгеру.
- Үшінші кезең — баланың өздігінен, дербес әрекет ... ... өз ... үлес қоса ... ... ... ... құрастыру. Табиғи материалдармен жұмыс жасау —
балалардың қиялын дамытуға, шығармашылықпен еңбек етуге ықпалын тигізеді.
Ол үшін ... ... ... ... ... ... баланың іс-әрекетіне пайдалануға ... ... ... ... істеу ұқыптылықты, зейінділікті талап етеді. Жұмыс үш
кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңде табиғи материалдарды таңдау, ... ... ... ... шырша бүрлері, ағаш қабықтары, т.б.) артық
бөліктерін алып тастап, белгілі бір ... ... ... ... кезеңде табиғи материалдарды ... ... алға ... ... ... жеке ... негізгі бөліктеріне біріктіру,
бейнені нақты бере ... ... ... ... сапасына,
беріктігіне назар аударады. Үшінші ... ... ... ... ... ... мазмұн бере әсерлеп безендіру, ой- ... ... ... ... ... ... сапалы болуына көңіл
бөлінеді.
Табиғи материалдармен жұмыс істеуде, сабақ кезінде және арнайы ... мен ... ... ... жұмыс істеуге
қолданылатын материалдардың сапасын ... ... ... ... немесе
тікенекті, мамық-үлпілдек, т.б.) өзі дайындайтын затқа лайықтап таңдап
алады [10].
Табиғи материалдармен ... ... ... ... ... өзі дайындайтын затқа сәйкес табиғи материалды таңдап алу
іскерлік дағдыларын қалыптастыру;
- ... ... ... дағдыларын қалыптастыру (артық
бөлшектерден тазалау, құрастыру, ... ... ... ... сақтай білу, т.б.);
- заттың бейнесін тұтас бере білу ... ... ... өз ... ... бере бейнені әсерлей білуі, табиғи
маериалдардың өзіндік ерекшелігін ... ... ... ... ... ... материалдардан дайындаған заттары: алуан түрлі
экибаналар, сабаннан жасалған ... ... т.б. ... бір- біріне
сыйлық етіп ұсынуға, мерекелерде ата-аналарына, достарына ... ... ... ... қолайлы. Әрі мұндай жұмыстардың тәрбиелік мәні
де зор [11].
Сондай-ақ, балабақша ауласында құммен, қармен түрлі құрылыс жұмыстарын
жасау балалар үшін өте ... ... ... ... ... «Мұз
қала», «Сырғанақ», «Ертегілер елінде», т.б. аңдар, құстар т.б. бейнелерін,
ұсақ тастардан «Құдық», «Жылан», ... т.б. ... ... ... ... ... ... екенін, қардың ұлпа, мамық,
жұмсақтығын, судың мұзға ... ... ... ... ... ұсынады әрі ұйымдастырушы болады, ... ... ... орындайды.
1.3 Қол еңбегіне баулу. Құрастыру мен қол еңбегіне альбомды қолдану
Мектепалды тобында қол ... ... ... ... ... бір рет ... Қол ... баулуда тәрбиеші темендегі
міндеттерді жүзеге ... ... ... ... ... сақтау;
- жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
- ұқыптылыққа, пайдаланатын ... ... ... т.б.) ... ... ... ... ой-қиялын дамыту, іс-әрекетке қызығушылығын арттыру.
Қол еңбегімен айналысу барысында балаларды әр ... ... ... ... ... ... ... алдымен жасайтын затты
неден жасауға болатынын таңдап (картон қағаз ба, түрлі- түсті қағаз керек
пе), ... да ... ... ... ... ... ... Мұғалім осы еңбек құралдарымен қалай жұмыс жасау керектігін
түсіндіреді. Маңызды міндеттердің бірі: баланың үлгіге қарап, ... ... ... ... Бұл ... ... ... жасауда бала инені
сабақтау, жіптің ұшын түю, «Инеге жастықша», «Құрақ көрпеше» (қиылған дайын
бөлшектерден үйлестіріп ... т.б. ... [15]. ... ... тәрбиеші өзі керсетіп, түсіндіре ... ... ... ... ... ... ... жасағанда шағын топқа бөлінеді,
(3-4 баладан) бірінші топ тігуге ... ... топ ... жұмыс
жасайды, үлгі дайындайды, қияды, желімдейді. Екі топ ... ... ... ... ауыстырылады. Тәрбиеші мұндай жағдайда инемен жұмыс
істеп отырған балаларға көбірек көңіл бөліп, үнемі бақылауда ... ... ... ... ... сабырлылықты талап етеді. Қол
еңбегімен айналысуда жеке ... тігу ... ... инені қалай
ұстау, матаға ... ... әр ... жеке ... әрқайсысы
өздігінен еңбектенеді. Ал, ұжымдық жұмыста мысалы: мазмүны балаларға таныс
ертегі бойынша үстел үстінде ... ... ... ... ... топ ... пішіндерін дайындаса, енді бір топ декорация жасап,
үшінші топ ... ... ... ... ... ... театр
қойылымын керсетіп, еңбек нәтижесін тамашалайды. Қол ... ... ... ... ... Олар ... талғамға, гигиеналық
талаптарға сай болуы және баланың ... ... жас ... ... ... ... ... қоятын талабы мен ережесін ұсынамыз.
Қол еңбегін ұйымдастыру ережелері:
- Еңбек ... қай ... ... да, ... ... ... ... Еңбектің түрлеріне сәйкес ұсынылған тапсырмаларды белгіленген жерде
орында.
- Жұмысқа кіріспес бұрын жеңіңді түріп ал, ... ... ... ... ... Өзіңнің жұмыс орныңды дайындап ал, еңбек етуге ... ... мен ... ... ... әрі ... орналастыр.
- Құрал-жабдықтарды (ине, түйме, балға, қайшы т.б.) тапсырма ... ... ... өтпейтін құралдармен жұмыс істеуге болмайды.
- Жұмыс орныңды таза ұста, артық қалдық, қоқыстар болмасын.
- Еңбек ету барысында жөнді-жөнсіз әңгімелесуге ... ... ... көңіл қойып орында, жолдасыңды алаңдатпа.
- Жұмыс орныңды еңбек әрекеті аяқталғаннан кейін жинап-тазала, өзіңе де
ұқыпты қара.
- Еңбек ету барысында ... алып ... ... дәрігерге хабарла
[12].
Қайшымен жұмыс істеу ережелері:
- Қайшыны белгілі бір орында сақтау, дұрысы — ... ... ... ... ... ... ... ашасын жауып қой.
- Жұмыс істеу кезінде қайшының кесетін бағытын және сол ... ... ... ұшын жоғары ұстама.
- Жүріп келе жатқанда қайшымен қима (кеспе).
- Жолдасыңа қайшы берер кезде жабық ... ... ... ... сақинасын жолдасыңа қаратып бер.
Бізбен жұмыс істеу ережесі:
- Бізді керексіз жерде ... ... ... және ... ... ... ... теспе.
- Тесілетін нәрсені қолыңда емес, үстелдің үстінде ұста.
Түрлі құралдармен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік ережелері:
Балғамен жұмыс істеу ережелері:
- ... ... ... мен ... пайдаланып, белгіленген
жерлерде, верстакта балғаның көмегімен бөлшектерді қосу.
- Жұмыс кезінде балғаны дұрыс ... ... ... ... ... ... дұрыс жұмыс істе.
- Жұмыс кезінде көршіңмен ара қашықтықты сақта, балғаны керексіз кезде
пайдаланба.
Арамен жұмыс істеу ... ... ... ... материалдардың бекітілуін тексер.
- Араны, арамен кесу қорабы болған ... ғана ... ... ... ... ... ... Жұлқымай, ұқыпты, түзу жұмыс істе.
- Арамен жұмыс істеу кезінде қатты еңкейме, сол қолыңды белгілі ... ... ... ... ... Ине мен ... ... бір орында сақта, ине әрқашан ... ... ... ... ... ... Инені үстел үстіне тастама. Ине салғышты қорапшаға салып қой.
- Ине ... ине ... ... және ... рет ... оралуы қажет.
- Инені ешқашан аузыңа салма.
- Өткізу кезінде жіптің соңын аузыңа салма.
- Жіпті тісіңмен тістеме: ол тісіңді бүлдіреді.
- ... ... ... ... бер және ... түрде жіппен сабақталған
күйде.
- Жіптің ұзындығын 30/35 см болуы керек.
- Тот басқан инені тігуге ... ... ... ... ...... үшін қызықты іс-әрекет түрі.
Мұнда арнайы жұқа қаңылтыр темірлер немесе фольга қағаздары ... ... ... сызып алып, өте үшкір емес шегені сызықтарға
тигізіп, балғамен соғып бедер түсіреді. ... ... ... қолөнердің
бір түрі ретінде қарапайым іскерлік ... ... ... ... ... ... ашып ... Сондай-ақ, ұл
балаларға қамшы еру, қыз балаларға жүн ... ... ... ... ... тоқу ... еңбек түрлері арнайы қолөнері үйірмелерін ұйымдастыру
арқылы балабақша мен ... ... ... ... ... көзделеді.
Өндіріске қажетсіз, қалдық заттармен жұмыс жасауда балаларды ... ... ... ... әтір қүтылары, жіптен босаған
катушкалар, сымтемірлер (проволка), поролон, ... т.б. әр ... ... жасату баланың еңбек іс-әрекетіне ғана емес, жеке
басының ақыл-ой қабілетінің ... ... ... ... Әр ... ... үшін оның ... пішініне талдау жасалып, ... ... ... ... көлденеңінен немесе қатарластырып
қою, бірінің үстіне бірін қою, ... ... ... ... ... ... етіп ... оны безендіру жолдарын тәрбиеші
көрсетіп, түсіндіреді. Балалар іс-әрекетіне ... ... ... ... ... ... қағаз, картон, ермексаз, сымтемір,
желімдер, пышақ, қайшы, біз, ине сияқты құралдар пайдаланылады. ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасау үшін балабақшаларда, мектептерде ... ... ... ... ... ... ... алдын-ала
дайындалып, құрал-жабдықтармен жұмыс жүргізудің қауіпсіздігі қатаң
қадағалануы керек. Мұнда арнаулы ... ... ара, ... шеге,
қайшы, сүргі, ағаш желімдейтін желімдер, күйдіріп өңдейтін станоктар, т.б.
болуы ... ... ... екі ... ... ... ... үлкендердің
еңбегін бақылау, яғни, ағаштан түрлі бұйымдар жасау және ... ... ... ... ... ... бұйымдарды өңдеуге
(сүргілеу, құм қағазбен (наждак) тегістеу, шегелеу, желімдеу, т.б.) ... ... ... ... түрлі-түсті қағазбен әшекейлеуге
балалар қатыстырылады. Ағаштан жасалған заттарды балалар өздерінің ... ойын ... ... ... ... ... ... тапқырлыққа, шыдамдылыққа тәрбиелейді [14].
Құрастыру мен қол еңбегіне арналған альбомда құрылыс материалдарымен
құрастыру, конструкторлармен жұмыс істеу ... ... ... ... арналған тапсырмалар ұсынылған. Матамен, табиғи материалдармен
жұмыс жасау үлгілерін басшылыққа ала ... ... ... құрастыру
іс-әрекетін өздігінен орындауға бағыт беріп, қажетті құрал жабдықтармен
қамтамасыз ету көзделеді. ... ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдерді тиімді қолданып, нақты
нұсқаулар ... ... ... ... арналған әліппе-дәптерді бос
уақыттарында және арнайы сабақ кездерінде пайдалануға болады. Альбомда ... ... ... өру, тігу ... ... Сондай-ақ табиғи
материалдар, өндіріске қажетсіз заттармен жұмыс жасау үлгілері көрсетілген.
Дәптерде берілген тапсырмаларды ... ... үшін ... ... ... ... құрал-жабдықтарды дайындап алып, ойланып іске кірісу
керек. ... ... жыл ... өткізілетін сабақтарды жоспарлау
(саны) және сабақтардың ... ... ... Ал, ... ... үлгілер әр балаға тарату үшін емес, көрнекілік
ретінде әр парағын ... ... ... ... талдау жасауға
пайдаланылады. Темір конструкторлармен қамтамасыз ету мүмкіндігі болмаған
жағдайда табиғи материалдар және ... ... ... ... ... ... өткізуге болады [16].
4. Балабақшадағы құрастыру сабағы ... ... ... ... материалдарынан құрастыру
Мақсаты: мектепке дейінгі кіші жастағы балалардың ... ... ... ... бен ... ... ... үйрету;
- өз қиялымен түрлі құрылымдар құрастыру, оларды сюжет мазмұнына қарай
біріктіру, бастаған ісін аяғына дейін жеткізуге үйрету;
- өз ... жеке және ... ... ... ... отырып,
ұжымдық жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру;
- шығармашылық қиялы мен көркемдік талғамын дамыту.
Мазмұны:
Құрылыс материалдарынан ... ... мен ... қарапайым құрылыстар жасауды
жалғастыру, бөлшектерді қатарластырып, кірпіш - пластиналарды көлденеңінен,
тігінен, дөңгелек пен ... ... ... ... және ... сақтай отырып орналастыру тәсілдерін қолдану.
Биіктету немесе ... ... ... ... өзгерту
іскерліктерін дамыту, мысалы: «Жолдар» (машиналар мен жаяу ... кең және тар ... ... мен ... ... ... ... «Қақпа» (биік, аласа, кең және тар).
Балаларға құрылыс ... ... ... ... ... ... мен ... түстерін, көлемдерін атай білуге ынталандыру.
Құрылыс бөліктерін көлеміне қарай (үлкен-кіші, ұзын-қысқа, биік-аласа, кең-
тар) ажырата білге үйрету.
Қағаздан ... ... ... ... ... ... тәсілдерін қолдана
отырып, қағаз парағын көлемді өзгерту іскерліктерін қалыптастыру (мысалы,
шөп, бақбақ, құстар) [10].
Құрылыс ... ... ... ... кіші жастағы балалардың құрастыру
іскерліктері мен ... ... ... ... ... ... және ... материалдардан
құрастыруға үйрету;
- конструктордың жаңа түрлерімен таныстыру;
- ... өз ... ... оларды сюжет бойынша біріктіру және
қалпына келтіруге, бастаған ... ... ... ... ... құрдастарымен өзара жақсы қарым-қатынас орнатып, жұмыс жасау
іскерліктерін дамыту;
- ... ... ... талғамын дамыту.
Мазмұны:
Құрылыс материалдарынан құрастыру
Ірі және ұсақ құрылыс материалдарынан, ойыншықтардың мөлшеріне ... ... ... ... қолданып құрастыру іскерліктерін
қалыптастыру (мысалы, үй, жиһаз, гараж, ... ... ... ... және т.б.). ... біртіндеп қиындатып бірнеше құрастырулар
жасауды ... ... 5-6 үй, 3-4 ... 3-4 ... ... және ... соғу, бір бөлшекті екінші бөлшекпен
ауыстырып (биік және ... ұзын және ... ... және ... ... ... бөліктерін бөліп, көлемі мен пішіні бойынша ажыратып және бұл
бөліктердің бір-біріне қатысты кеңістіктерін анықтап ... ... ... ісін ... дейін жеткізуге тәрбиелеу: бастаған құрылысын
аяқтау, сабақтан соң қайта бөлшектеу.
Қағаздан құрастыру
Көлемді формадағы бір парақ ... ... ... ширату) қайта
жасау, қағаздан кесек, шиыршық, ілмек құрастыру, бөлшектерін бір-біріне
желімдеу, ... ... ... ... «пластиктерден» түрлі бейне жасау
(анаға, әжеге арналған гүлдер, толқындар, ... ... қар ... ... кірпілер отбасы) іскерліктерін бекіту.
Тіктөртбұрыш қағазды бұрыштары мен жақтарын беттестіріп (жалаушалар,
альбом, үй, автобус, ... ашық хат), ... етіп ... ... ... ... ... ашық хатты безендіру, үйге – терезе,
есік, құбыр, автобусқа - дөңгелек, терезе, есік, ...... ... ... түрі ... ... пішіндерді қағаздан бүктеуге үйрету.
Табиғи және қалдық материалдан құрастыру.
Табиғи материалдардан ... ... ... ... ... ... сабаннан) ұсақ-түйектер жасауға үйрету.
Қалдық материалдардан (сіріңке қорабы, катушка) ұсақ-түйектер жасау
іскерліктерін қалыптастыру.
Конструктор ... ... ... ... сияқты жаңа түрімен ойындар арқылы
құрылыс орнату.
Балаларды бөлшектерді бекіту мен құрылыс жасау ... ... ... ... мен конструктор бөлшектерінен құрастыру
Мақсаты: қағаздан, құрастыру бөлшектерінен, құрылыс және ... ... ... құрастыру дағдыларын қалыптастыру арқылы
мектепке дейінгі ересек балалардың қисынды ойлауын дамыту.
Міндеттері:
- құрылыс материалдарынан, конструктор бөліктерінен, табиғи және ... ... ... өзі ... ... ... ... жоспарлап,
құрастырушылық шешім қабылдай білу іскерлігін қалыптастыру;
- ... ... ... алу, ... ... орнына дұрыс қою, бір
бөлшекті екінші ... ... ... ... ... ... желіммен, қайшымен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру;
- құрастырған затын безендіруге үйрету арқылы ... ... ... ... мен ... ... ... материалдары мен конструктор бөлшектерінен құрастыру. Әр ... мен ... ... ... ... ... ... (ұзын,
қысқа, жалпақ, жіңішке, шаршы және үшбұрыш) жаңа ... ... ... ... ... ... олардың міндеттері мен құрастыру
қасиеттері бойынша бір бөлігін басқа бөліктермен ауыстыру іскерліктеріне
үйрету.
Конструктордың бөлшектеріне тән және ... ... ... ... ... оның құрастыру нысанының реттілігін сақтауға үйрету.
Үлкен емес жазықтықты ... етіп ... ... ... ... ... жиі ... құрылысты берік ету, биіктігі
қиын құрылысты бөлу ... ... жаңа ... ... жаңа әдістерін меңгерте отырып, ... емес ... бір ... ... біріктіріп үлкен және берік етіп жасау
шеберлігін қалыптастыру.
Ұйымшылдықпен жұмыс ... ... ... ... біріктіру,
құрбыларымен жұмысты бөліп алып орындау ... ... ... ... ынта білдіру, ауызша суреттеу, берілген
тақырып бойынша, ... ... ... ... ... ... ... құрастыру. Қағазды ортасынан, төртке бөліп бүктеу, түрлі
бағытта, тегістеп ... ... ... бірдей бөлікке қиғаштай бөлінген (бұрыштарының басын дәл ... ... ... шаршы қағазын бүктеу іскерліктерін қалыптастыру.
Қағазды қатпарлап бүктеуге және симметриялық пішіндерді ... ... ... ... ... ... бұрау,
тіктөрбұрышты цилиндрге, шаршыны кубке өзгерту, ... ... ... жазық материалды өзгерту іскерліктерін бекіту.
Ұжымдық сюжеттік құрастыру сезімдерін ояту.
Дайын пішілген кескіндермен жұмыс жасау, күрделі емес ... ... ... ... етіп кесу мен ойып алу ... қалыптастыру.
Шығармашылық ойлау мен қиялын дамыту.
Табиғи және қалдық материалдардан құрастыру. ... және ... ... және ... ... сым ... ... таныстыру.
Ұсақ-түйек заттар мен сіріңкенің қораптарынан әртүрлі үйлестіру жолдары
арқылы құрастыру іскерліктерін қалыптастыру.
Желімнің, сіріңкенің, ермексаздың көмегімен жеке ... ... ... ... дайындауда табиғи материалдарды орынды қолдану
іскерліктерін қалыптастыру.
Шығармашылық қиялын, ұсақ-түйек заттар жасауды көрнекіліктерді қолдану
арқылы және ... ... ... көз ... елестету арқылы жасау
іскерлігін дамыту [10].
Қорытынды
Мектеп жасына дейінгі балаларды ... ... ... ... ... байланысты мемлекеттік саясаттың ажырамас бөлігі болып
табылады. Бала - біздің болашағымыз. Олай болса, ... ... ... оқыту баланың ғана емес, еліміздің де жарқын болашағының кепілі. Ол –
үздіксіз білім ... ... ... ... ... ... мен ... негізгі мақсаты – баланың жеке басының қалыптасуы
мен дамуы болып отыр.
Еліміздің 12 жылдық жалпы орта білім ... ... ... ... ... ... ... дейінгі ұйымдардың педагогикалық
үдерістерін жаңа бағдарламалармен, оны жүргізудің ... ... ету ... ... ... ... мектепке дейінгі ересек
жастағы балаларды (5-6 жас) тәрбиелеу мен ... ... ...
уақыт сұранысына айналды. Ұсынылып отырған «Біз ... ... ... ... 5-6 ... ... тәрбиелеу мен дамытудың
психологиялық-педагогикалық және мазмұндық аспектілерін ашады және негізгі
құзіреттіліктерді қалыптастырудың міндеттерін жүзеге асырады.
Қазіргі ... ... ... мен ... ... озық тәжірибеге
негізделіп жасалған баланың жас ерекшеліктерін, қабілетін, есін ... мен ... ... және жан-жақты дамытуға бағытталған жұмыстар
жүргізу қажет.
Бізді қоршаған ... өзі ... ... ... ... әлемді жаңаша қабылдауға қабілетті жаңаша ойлайтын, жан – ... « Жаңа ... ... ... ... жүктеп отыр
Жаңа заман баласын қалыптастырып, дамыту үшін, тұлғаның ішкі дүниесімен
оның қыр – сырын анықтап, мүмкіншіліктері мен ... ... ... ... Жаңа ... баласы – бүгінгі қазақ қоғамының ұлттық ... ... ... ерте ... ... оның ... де
соншалықты жемісті болмақ. Баланы нәрестеден тұлғаға жеткізу қазіргі
бағдарламаның мақсаты.
Мектеп ... ... ... ... ... ұлттық даму стратегиясы
мен үздіксіз байланыста ... және ... ... ... ... табылатындығын ескере отырып, балаларды жан жақты жеке тұлға
ретінде қалыптастыруда есін дамыту ... ... ... ... ... кезеңі - мектепке дейінгі жас.
Баланы мектепке дайындауда құрастыру әрекеттерін дамытуда шығармашылық
қабілетін ... ... зор. Осы ... ... ... ... ... сабақтар негізінде мектепке дейінгі ересек жастағы
балалардың құрастыру әрекеттерін ... ... оқу- ... ... және ... міндеттерді өз бетінше шешудің әдістері,
қызметтің әр түрінде, оның ішінде оқу қызметінде ... ... ... ... ... бала ... дамыту басты міндет.
Қортындылай келе төмендегідей ұсыныстар беремін:
˗ Мақсатқа сәйкес педагогикалық, психологиялық әдебиеттерден қажетті
әдістерді дұрыс таңдай ... ... ... ... ... ... сәйкес жүргізу.
˗ Мектепке дейінгі ересек жастағы балалардың құрастыру, бейнелеу
қабілеті мен шығармашылығын ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру
стандарты. «1 ... 6 ... ... балаларды мектепке дейінгі тәрбие
мен оқытудың жалпы білім беру ... ... ...... қ., 2004.
2. «Балбөбек» бағдарламасы. Ы. Алтынсарин ... ... ... ... ... бөлмесі. – Алматы қ., 1999.
3. «Біз мектепке барамыз» ... ... ... ... ... мен ... ... Астана, 2009. - 106 б.
4. Өтетілеуов Е.«Балақай» - Алматы қ.: Жалын баспасы, 1986 ... ... ... іс ... ... мен ... ... 1983. –245 б.
6. Жарықбаев Т. Педагогика. – Алматы: Мектеп, 1998. – 148 б.
7. Жұмабаев М. ...... ... 1989. – 48 ... Бабкина Н.В,Тұрғынбаева Б.А. Оқушылардың шығармашылық ... // ... ... №7, ... ... С.С. ... материалдарды қолдану және ... ... ... - ... 1994. – 218 ... Жумабекова Ф., ОйшыбаеваА. Құрастыру және қол еңбегі. Алматыкітап, 2005
ж. 81 б.
11. Давидчук А.Н. ... ... ... ... құрастыру
шығармашылығының дамуы - Мәскеу, ... ... О.М. Әр ... ... ... ... балалардың
шығармашылығы. Мәскеу, Педобщество России. 1998.
13. Куцакова Л.В. « ... по ... и ... труду в детском
саду». М. «Просвещение».2000.
14. ... Л.В. ... ... по ... из строительного
материала и конструкторов с ... 4-5 лет на ... ... ... для ... ... учреждений. М.
МИПКРО.1998.
15. Куцакова Л.В. Конструирование и ручной труд в детском саду: Программа и
конспекты занятий М: ТЦ ... ... ... З.В. ... М.: Просвещение, 1981.
Қосымша А
«Қажетсіз заттардан қоянның бейнесін құрастыру»
Білім саласы: Таным. Әулеметтік орта.
Бөлімі: ... ... ... ... ... ... Білімділік: балаларды әртүрлі қажетсіз заттарды пайдаға асыра білуге
үйрету. Киндердің, йогурттың, сіріңкенің және босаған құтыларынан қоянның
бейнесін құрастыра білуге үйрету.
2. Түзету - ... ой - ... ... ... ... жетілдіру.
3. Тәрбиешілік: ұқыпты және таза жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру,
табиғатты аялау сезімдерін тәрбиелеу.
Алдын - ала жұмыс: әртүрлі қажетсіз заттармен таныстырып одан ... ... ... түсіндіреді, дайындалған заттарды көрсетіп әңгімелейді.
Көрнекі құралдар: киндердің, сіріңкенің, йогурттың қауашақтары, түрлі түсті
қағаздар, сызбалар,
желім, қайшы және ... ... ... үлгі ... тілді компонент: қауашақ – коробка, қоян – ... - ... ... іс - ... ... іс - әрекеттері
Мотивациялық - қозғаушылық
Үйымдастыру - Ізденішілік
Рефлесиялық - түзетушілік
Сабақтын барысы:
Балалар, бүгін бізде ерекше күн. Біздің сабағымызға ... ... ... қонақтармен амандасайық.
Шеңберде тұрып, өлеңді тыңдайды.
Табиғатым тамаша,
Көз тоймайды қараса.
Табиғатты ... ... Бұл ... не ... айтылған?
Балалар, табиғат ол біздің қоршаған орта. Табиғаттың сәнін келтіретін
орман, құстар, жануарлар, су және т. б..
- Орманды ... бола ... ... ... ... ... жоюға біздің қоршаған табиғатты ластауға
болмайды.
(балаларды орындыққа отырғызу)
Есік тарсылы естіліп, ішке орманшы кіреді. Амандасады. Ол ... ... ... ... ... не бар ... ... қарайды). Мұнда қажетті заттар бар
ғой. Сен дорбаңды тастап кет, қоқыстарды қажетімізге жаратамыз.
Орманшы қоштасып кетеді.
Дорбадағы заттарды үстел үстіне төгеді.
- Балалар, ... көп ... ... бар екен ... йогурт, киндер
қораптары, қағаздар). Мына қорапшалардан әртүрлі аңдардың бейнесін жасауға
болады. (дайын аңдардың үлгілерін көрсету).
- ... ... ... ... келе ... Олай болса, бүгін қоянның бейнесін жасаймыз.
Қоянның ерекшеліктеріне назар аудару.
- Қоян қандай аң?
- Қоянның құлақтары қандай?
- Неше аяғы ... ... ... қандай?
- Артқы аяқтары ше?
- Құйрығы қандай?
- Құлақтары мен аяқтары ... ... ... ... ... геом. пішінен қиып алуға болады?
Тік төртбұрыштың бұрыштарын қиып алсақ сопақша пішінді болып шығады.
Қағазды екіге бүктеп қиямыз.
Сонда екі құлақ, екі ... ... ... ... ... ... жапсырамыз. Тұмсығын және мұртын фломастермен салуға болады немесе
қара қағаздан жіңішке жолақтар қиып алуға болады.
- Балалар, қайшыны мұқият пайдаланамыз.
Қайшыны қалай ұстаймыз?(Қайшыны ... ... ... ... ... қозғау керек)
(Балаларды үстел басына отырғызу.)
- Балалар, қоян нені жақсы көреді?
Олай болса, қоянға сәбіз салатын дайындап берейік.
Саусақ ойыны: ... ... алып ... үгіп ... ... дәмдейміз
Қаймақ құйып сәндейміз
Міне, дайын нәр тағам -
Дәруменге байыған.
Жұмысты неден бастаймыз, ең алдымен негізгі бөліктерін қиып даярлаймыз.
Содан соң жабыстыру жұмысын ... ... ... ... қоянның
бейнесін жасаймыз.
Жұмыс орындарыңды таза ұстап және ұқыпты жұмыс жасаңдар.
Жеке жұмыс жасайды. Сол кезде көмек көрсету.
Қорытындылау:
- Балалар, бізге кім келді?
Ол ... не әкеп ... ... ... ... ... ... болады?
- Сендер ненің бейнесін жасадыңдар?
Жасаған ойыншықтарына сипаттама беріңдер, қоян қандай?
- Кім қоян ... ... ... ... ... ... ойын ... «Ақ қоян»
Балалар, сабаққа, барлықтарын жақсы қатыстыңдар.
Осымен сабағымыз аяқталды. Қонақтармен қоштасайық.
Күтілетін нәтиже:
1. Біледі: киндер, сіріңке, йогурт қауашақтарынан ... ... ... ... ... ... ... қажетсіз заттардан алуан түрлі ойыншықтар жасауға болатының
түсінеді.
3. Меңгереді: киндер, сіріңке, йогурт қауашақтарынан ... ... ... ...... ... (конструктор)»
Білім беру саласы: «Таным» 
Бөлімі: Құрастыру 
Тақырыбы: Биік – аласа қақпалар (конструктор) 
Мақсаты: Балаларға конструктордан қақпалар жасауға үйрету. Олардың биік
немесе аласа болуы ... ... ... ... ... дұрыс
құрастыруға үйретіп бағыттау. Саусақ моторикасын дамыту. Әрекетке
қызығушылықтарын ояту. 
Әдіс-тәсіл: Конструктормен ... ... ... ... ... ... – ворота – gate. 
Әрекеттің кезеңдері Тәрбиешінің әрекеті Балалардың әрекеті 
Мотивациялы-ынталандыру 
кезең Кіріспе бөлімі 
Көтеріп шаңырақ, 
Керегелер керіліп. 
Өрімдей болып өріліп 
Киіз үй боп көріндік. 
Балалар шаттық шеңберіне ... ... ... жылы ... кезең Сұрақ-жауап. 
- Балалар, сендер қайда келдіңдер? 
- Кім келдіңдер? 
- Балабақшаға кірерде қай жерден өттіңдер? 
-Дұрыс айтасыңдар! Балабақшаға кірмес ... біз ... ... ... ... үш ... айтып үйренейікші. 
Билингвизм . 
Қақпалар әр түрлі болады. Олар биік немесе аласа болады. 
-Қалай ойлайсыңдар, биік қақпалардан не өтеді? 
-Аласа қақпалардан ше? 
-Жарайсыңдар, дұрыс ... мына ... ... біз ... ... және неден жасалғаны
жайлы көріп білетін боламыз. 
(Слайд көрсету арқылы ... ... ... ... көрсету, олардың неден жасалатыны жайлы айтып, түсіндіру. 
-Ал мына қақпа ... ... бұл ... ... ... ... құрастырылған
қақпа. 
-Қалай ойлайсыңдар, қақпаны қалай құрастыруға болады? 
- Қалайша құрастыруға болатынын оны біз бейнетаспадан көріп, үйренейік 
-Балалар, бейнетаспадан біз нені ... ... не ... ... келді? 
-Машина ұшады ма? 
-Демек, ол сиқырлы болғаны ғой. Біз де сол сиқырлы ... ... ... ... алып, қақпларымызды құрастыруға кірісейік. 
Сергіту сәті 
-Ал, жақсы, біраз серігіп алдық, енді іске кірісейік. Қазір сендер қандай
қақпа тұрғызасыңдар, оны ... ... Біз ... ... ... боламыз. Ал, конструктордың бөліктерін
кірпіш деп айтайық. Алдымен жалпақтау келген кірпіштің үстіне тағы бір
сондай кірпіш қою ... ... ... ұзынша келген кірпіш қоямыз. Міне,
әдемі биік қақпа құрастырдық. 
- Енді сендер де осындай биік қақпа құрастырып көріңдер. Тек түзу ... ... ... ... ... тіпті ол сынып қалуы мүмкін. 
(жүк көлігі мен жеңіл көлік өтетін қақпа құрастыру) 
2) Тәрбиеші үш үлкен кірпішті алып, жеке - жеке ... ... ... ... ... мен түсін сұрайды. Ойыншық көліктерді көрсетіп, осы
көліктер ... ... ... ... ... ... ... келдік. 
-Ата-анамызбен келдік. 
-Қақпадан өттік. 
Қақпа – ворота – gate 
-Биік қақпалардан үлкен көліктер өтеді. (сол көлік түрлерін ... ... ... көліктер және адамдар өтеді. 
Балалар слайдқа қарайды. 
Ағаштан жасалған қақпа 
Кірпіштен, темірден жасалған қақпа 
Темірден жасалған қақпа 
Конструктордан 
-Балалардың жауаптары 
Теледидар ... ... ұшып ... ... ... жалма-жан 
Талпынғандай ұшуға, 
Қолымызды созамыз, 
Аяғымыздың ұшына 
Балалардың өз беттерінше әрекеттері. 
Рефлексиялық – 
түзету кезең 
Қорытынды жасау, балаларды мақтап мадақтау. Өз жұмыстарын көрмеге ... ... ... ... ... ... ... істеуді білуі керек. 
Нені игереді: Кубикті, кірпішті қақпа пішінде ... ... ... ... ... ... алады

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалардың жас ерекшеліктеріне қарай балабақшадағы серуенді ұйымдастыру23 бет
«ОРГАНИКАЛЫҚ ЖЫЛУТАСМАЛДАҒЫШТАРМЕН ЖЫЛЫТЫЛАТЫН АЭС БУГЕНЕРАТОРЛАРЫНЫҢ КОНСТРУКЦИЯЛЫҚ СҰЛБАСЫ» ЗЕРТХАНАЛЫҚ- ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҒЫН ӨТКІЗУГЕ АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ9 бет
«Қазақстан барысы» жарысының елімізде өткізудің Қазақстандағы маңызы23 бет
Іскерлік жиналыстар мен келіссөздер өткізу3 бет
Іскерлік жиналыстар мен келіссөздер өткізу жайлы мәлімет6 бет
Іскерлік жиналыстар мен келіссөздерді өткізу4 бет
Іскерлік жиналыстар мен келліссөздер өткізу6 бет
Іскерлік мәжілістер мен келіссөздер өткізу6 бет
Іш өткізгіштер маңызы8 бет
Азғындалған жартылай өткізгіш5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь