Қылмыстық процесс жайлы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, МІНДЕТІ, ЖҮЙЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Қылмыстық құқығының түсінігі, міндеттері және жүйесі ... ... ... ... ... ... ...5
1.2.Қазақстанның қылмыстық құқығының қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... .8
2.ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕССТІҢ ПРИНЦИПТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
2.1. Қылмыстық құқық принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.2.Қылмыстық процеске қатысушылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
3.ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕССКЕ ҚАТЫСУШЫЛАР ҚАУІПСІЗДІГІ...17
3.1.Қылмыстық топқа қатысушылардың құқықтары мен міндеттері ... ... ... .17
3.2.Қылмыстық процеске қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
3.3.Қылмыстық іс бойынша іс жүргізуге қатысудың мүмкіндігін жоққа шығаратын жағдайлар.Қарсылық білдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
ҚОЛДАНЫЛҒАН НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР МЕН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
"Принцип" ұғымы түсініктемесінің үш жай-жапсары бар: философиялык; затты-қолданбалы; теориялык-кұкыктық. "Принцип" ұғымының философиялык жай-жапсары мьнада: жалпы таным негізіне немесе әлдебір білім саласы негізіне алынған, заңдылыкты айқындайтын және білдіретін әдеттегі нәрселер теория жүзінде талдап қорытылады.
Принцип ұғымының затты-қолданбалы жай-жапсары — осы қызмет өзіне сай келуге тиісті негізгі, жалпы талапты білдіреді.
Принциптің теориялық-кұқықтық маңызы — тиісті құбылыс мәнінің талданған, объективті орын алып отырған ақиқатты және онда қолданылатын заңдылықтарды бейнелейтін көрінісі.
Қылмыстық процеске қатысушылар деп, бір сөзбен айтқанда қылмыстық ізге түсуді және сотта айыптауды қолдауды жүзеге асыратын органдар мен адамдар. Қылмыстық процеске қатысушыларды қылмыстық іс жүргізу функцияларына орай мынадай түрлерге ажыратсақ болады:

1) қылмыстық ізге түсу функциясы - прокурор, тергеуші, анықтаушы, анықтау органы;
2) тергеу функциясы - тергеуші, анықтаушы;
3) айыптау функциясы – айыптаушы (мемлекеттік айыптауды қолдайтын прокурор, бірқатар жағдайларда жәбірленушінің өзі);
4) прокурордың заңдылықты қадағалау функциясы – прокурор;
5) қорғау функциясы - сезікті, айыпталушы, сотталушы, қорғаушы;
6) қылмыстық істі сотта қарау және шешу – судья, сот, ал жекелеген жағдайларда тергеуші не прокурор (мысалы, қылмыстық істі алдын ала тергеу сатысында қысқарту);
7) азаматтық талапты қолдау – азаматтық талапкер;
8) азаматтық талаптан қорғау – айыпталушы, азаматтық жауапкер;
Сонымен бірге процеске қатысушылардың бұл тізбесі мұнымен шектелмейді, өйткені ол функцияларды тікелей орындау процеске өзге де адамдардың тартылуын, оларға да құқықтар мен міндеттер жүктелуін көздейді. Қылмыстық процеске қатысушы өзге де адамдар тізбесіне куәні, сарапшыны, маманды, аудармашыны, куәгерді, сот отырысының хатшысын, сот приставын жатқызамыз. Қылмыстық іс жүргізу
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1997ж. 30 тамыз.
2. “Қазақстан Республикасының Прокуратура органдары туралы” ҚР 21 желтоқсандағы №2709 Заңы. 2002 жыл. 9 тамызындағы №346-11, 2003ж. 10 шілдедегі №483-2 заңдарымен енгізілген өзгерістер мен толықтырулар.
3. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім. Оқулық. Алматы; Жеті жарғы, 2003
4. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Оқулық; 3-ші басылым. Алматы; Жетіжарғы, 2001
5. Алауханов Е.О. ҚР – да алдын – ала тергеу барысында толтырылған қылмыстық іс жүргізу құжаттары үлгілерінің жиынтығы. Өскемен; ШҚМУ Баспасы, 2000
6. Қазақстан Республикасының қабылданған Қылмыстық кодексі. –Алматы: Баспа, 2009.
7. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі. Алматы. 2004ж.
8. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. Алматы. 2001ж.
9. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік /Алматы-2001 Aғыбаев А.Н. /
10. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы //Алматы – 2001ж
11. М.Үзімұлы. Заң терминдерінің сөздігі. Алматы, сөздік; 2000
12. Наумов А.В. // Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы //Алматы – 2001ж
13. Уголовная ответственность. Москва - 1995 г. Наумов А.В. //
        
        Жоспар
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, МІНДЕТІ, ЖҮЙЕСІ ........................................................................5
1.1. Қылмыстық ... ... ... және жүйесі...........................5
1.2.Қазақстанның қылмыстық құқығының қайнар көздері.................................8
2.ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕССТІҢ ПРИНЦИПТЕРІ....................................11
2.1. Қылмыстық құқық принциптері...................................................................11
2.2. Қылмыстық процеске қатысушылар............................................................13
3.ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕССКЕ ҚАТЫСУШЫЛАР ҚАУІПСІЗДІГІ...17
3.1. ... ... ... ... мен міндеттері.............17
3.2. Қылмыстық процеске қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету шаралары................................................................................................................19
3.3. Қылмыстық іс бойынша іс ... ... ... ... ... ... білдіру..........................................................21
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................................23
ҚОСЫМША.........................................................................................................25
ҚОЛДАНЫЛҒАН НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР МЕН ӘДЕБИЕТТЕР......................................................................................................26
Кіріспе
"Принцип" ұғымы ... үш ... бар: ... ... теориялык-кұкыктық. "Принцип" ұғымының философиялык жай-жапсары мьнада: жалпы таным негізіне немесе әлдебір білім саласы негізіне алынған, заңдылыкты айқындайтын және ... ... ... теория жүзінде талдап қорытылады.Принцип ұғымының затты-қолданбалы жай-жапсары -- осы ... ... сай ... ... ... жалпы талапты білдіреді.
Принциптің теориялық-кұқықтық маңызы -- тиісті құбылыс мәнінің талданған, ... орын алып ... ... және онда ... ... бейнелейтін көрінісі.
Қылмыстық процеске қатысушылар деп, бір сөзбен айтқанда қылмыстық ізге түсуді және ... ... ... ... ... ... мен ... Қылмыстық процеске қатысушыларды қылмыстық іс жүргізу функцияларына орай ... ... ... ... ... ізге түсу ... - ... тергеуші, анықтаушы, анықтау органы;
* тергеу функциясы - тергеуші, анықтаушы;
* айыптау функциясы - ... ... ... ... ... ... ... жәбірленушінің өзі);
* прокурордың заңдылықты ... ... - ... ... ... - ... айыпталушы, сотталушы, қорғаушы;
* қылмыстық істі сотта қарау және шешу - ... сот, ал ... ... тергеуші не прокурор (мысалы, қылмыстық істі алдын ала тергеу сатысында қысқарту);
* азаматтық ... ... - ... ... ... талаптан қорғау - айыпталушы, азаматтық жауапкер;
Сонымен бірге процеске қатысушылардың бұл ... ... ... өйткені ол функцияларды тікелей орындау процеске өзге де ... ... ... да ... мен міндеттер жүктелуін көздейді. Қылмыстық процеске қатысушы өзге де ... ... ... ... ... ... ... сот отырысының хатшысын, сот ... ... ... іс ... ... ... осы ... қылмыстық процеске қатысушылардың құқықтары мен ... ... ... ... өкілеттіктері көрсетілген. Әрбір іске ... ... іс ... ... ... қатысушылар проблемаларын қылмыстық іс жүргізу функцияларымен өзара ... шешу екі ... ... ... - сот ісін ... әрбір қатысушының статусын белгілеуге;
Екінші мақсат - ... ... ... іс - қимыл жасау шектерін жекелеген функциялар арасындағы ... ... табу ... ... мүмкіндік береді.
Қылмыстық сот ісін жүргізуге қатысушылардың мәнін түсінудің біз жақтап ... ... ... жағы мыналар:
а)функция, бүкіл қылмыстық іс жүргізу қызметі секілді, құқық қатынастарында жүзеге асырылады;
ә)функциялар қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... мен міндеттерді жүзеге асыруы жолымен орындалады;
б)қылмыстық іс жүргізу қызметіне әрбір қатысушының тек өзіне тән ... мен ... ... ... ... адамның құқықтық статусын негізге ала отырып белгіленеді (тергеуші мен прокурор қатынастары тергеуші мен сезікті, тергеуші мен куә ... ... және ... қатынастарына әрбір қатысушы тек бір роль атқарады.
Сонымен, "принцип" ұғымы түсініктемесінін ... ... ... көп, ... ең ... ... ... үғымы тек негіз қалаушыларга жатқызылуы мүмкін категорияларға ғана қолданылады;
* ... ... ... негізгі ережелердін объективті ақиқатынан дерексіздендірілуі мүмкін;
* "принцип" ұғымы кұбылыстардың мәнін білдіретін үйреншікті теориялық талдаумен байланысты.
Осы айтылғандарға байланысты Ф. Энгельстің мына бір ... ... "... ... ... және ... ... қолданылмайды, солардан дерексіздендіріледі; табиғат пен адамзат принциптерге лайықталмайды, керісінше, принциптер табиғат пен тарихқа қаншалықты сәйкес келсе, ... ғана ... ... ... ... ... ТҮСІНІГІ, МІНДЕТІ, ЖҮЙЕСІ
1.1. Қылмыстық құқығының түсінігі, міндеттері және жүйесі
Қазақстан ... ... сай ... өз ... ... ... ... бір әлеуметтік талаптарды қатаң орындауды талап етеді, оны орындамаған ретте азаматтарға заңда көрсетілген негізде моральдық немесе құқылық ... ... ... ... ең ... түрі қылмыстық жауаптылық болып саналады.
Қылмыстық құқық, құқықтық сала негізгілерінің бірі ретінде қылмыстың түсінігі мен белгілерін, ... ... ... ... ... мен шектерін, оған тең қылмыстық жауаптылық пен жазадан босатудың шарттарын анықтайтын заңды нормалардың ... ... да ... ... ол ... бір қоғамдық қарым-қатынастарды реттейді. Біріншіден -- бұл мемлекет атынан ... сот және ... ... ... және ... аса ... қол сұғушылық жасаған азаматтардың арасындағы қоғамдық қарым-қатынастар.
Қылмыстық құқық қоғамды реттеумен қатар адамды, қоғам мен ... ... қол ... ... ... де атқарады. Бұл қызметтер қылмыс жасауды, қылмыстық-құқықтық тыйым салуды заңда жариялаумен қатар, реттеу қызметін жүзеге асыру ... ... үшін ... ... жазаны қолдануымен іске асырылады. Жалпы және арнайы ескерту сияқты (ҚК-тің 38-бабы ... ... ... жазаның мақсаттарына жете отырып қылмыстық-құқық, сонымен қатар қоғамдық қатынасқа аса ауыр зиян келтіретін басқа да ... ... ... ... алу қызметтерін атқарады. Басқаша сөзбен айтқанда қылмыстық құқықтың реттеуші және қорғау ... ... ... ... [10,38]
Қылмыстық-құқықтық реттеу және қоғамдық қатынасты қорғау, -- күштеуден, яғни қылмыстық заңда көрсетілген әсер ету шараларын, ... үшін ... ... ... тартудан тұратын негізгі әдісі болып табылады. Сонымен қатар қылмыстық құқық, қылмыстық заңмен қайшылыққа ... ... ... сол қайшылықтан шығып кете алатын мәселелерді шеше алатын марапаттау әдісін де ... ... ... ... ... ... ... ескеруге міндеттелуді, жауаптылық пен жазадан толық немесе ішінара босатуды, немесе ... ... ... пен ... ... ... ... нормалар, жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жайлар) іске асыра алады.
Қылмыстық құқықтың мазмұны мен өзіне тән сипаттарына қарай алдына қойылған ... ... ... Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексі 2-бабының 1-бөлігінде осы кодекстің міндеттері айқындалған. Адам мен азаматтың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін, ... ... пен ... қоршаған ортаны, Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысы мен аумақтық тұтастығын, қоғам мен мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін ... қол ... ... ... пен адамзаттың қауіпсіздігінен қорғау, сондай-ақ қылмыстардың алдын алу болып табылады. Осы ... ... ... ... бұл ... жүзеге асыру үшін осы Кодексте қылмыстық жауаптылық негіздері белгіленеді, жеке адам қоғам немесе мемлекет үшін қауіпті қандай ... ... ... ... ... ... ... үшін жазалар мен өзге де қылмыстық-құқықтық ықпал ету шаралары белгіленеді. [10, 2]
Сонымен қылмыстық құқықтың негізгі міндеттері -- ... ... ... ... мүдделерді қорғау және қылмыстың алдын алу, болдырмауды (профилактика) көздейді. Қылмыстың алдын алу ... ... ... бірі ... ... ... ... байланысты болады. Осы екі міндеттердің мазмұны, қоғамдық қатынастарды қорғау, басқа да жаңа қылмыстарды болдырмау, қылмыстық-құқықтық ... ... ... ... ... ету шараларын қолдануды сипаттайды.
Заң әдебиеттерінде, қылмыстық-құқықтық тәрбиелік міндеттерді жүзеге асыратындығы ... ... ... Мұнымен біздің келісуіміз керек сияқты. Себебі, азаматтардың заңға бағынышты болуы, моральдік ... ... ... ... ... ... ... тұрған міндет. Сондықтан қылмыстық құқық азаматтық, әкімшілік тағы басқа құқықтық ... яғни ... ... мәні бар әсер ету ... қолдануы қажет. Қылмыстық кодекстің осы аталған міндеттері тікелей ... ... ... ... ... ... отырып, яғни әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру, сотталған адамды түзеу және сотталған адамның да, басқа ... да жаңа ... ... ... ... шаралардың бар екендігін нақты аңғаруға болады. Бұл мақсаттарға жетуде әрине нәтижесі бар тәрбиелік әсер етудің ықпал етуі ... ... ... көреміз. [10,38]
Қылмыстық құқықтың жүйесі Жалпы және Ерекше бөлімді құрайтын иерархиялық құрылысымен сипатталады.
Жалпы бөлім -- ... ... ... заң ... ... құрайтын, олардың міндеттері мен қағидаларын анықтайтын, яғни қылмыс пен жаза туралы ұғым, қылмыстық заңның түсінігі, міндеттері, қылмыстық жауаптылықтың негізі және одан ... ... ... ... ... ... ... мән-жайлардың түсінігі, сондай-ақ қылмыс істеу сатылары, қылмысқа қатысудың ұғымы және нысандары, жазаның ... және ... жаза ... ... ... ... және жазадан босатудың және тағы басқа мәселелерді ... және ... ... ... ... ... осы екі бөлімнің жиынтығы қылмыстық құқықты құрайды. Жалпы бөлім институты қылмыстық құқық нормаларын қолдану ережелерін ... ... ... ... жүйесінің фундаменті болып табылады. Оларды білмей Ерекше бөлімнің бірде-бір ... ... ... ... ... ... не екендігін түсінбей, оның нысандарын, жазаның түрлерін, оларды тағайындау негіздерін білмей, қылмысты ... ... оған жаза ... ... ... еместігін дәлелдеуге болады. Қылмыстық құқықтың Жалпы бөлімінің нормаларын қолдану арқылы Ерекше бөлімнің нормалары жүзеге асырылады. Жалпы бөлімнің ережелері мен институттары ... ... ... нормаларды қолданғанда негізгі басшылыққа алынады.
Қылмыстық құқық жеке салалардың бірі ретінде ол басқа құқық салаларымен тығыз байланысты және бөлектеу ... ... ... ... ... ... ... бағыты, атқаратын рөлі, мәні мен құқықтық реттеу ... ... ... басқа құқық салаларынан оқшауланып, ажыратылады.
Қылмыстық құқық пен қылмыстық іс жүргізу құқығы өзара тығыз байланыста болады. Мысалы, қылмыстық құқық қандай іс-әрекеттердің ... ... және оған ... жаза ... ... ... іс ... құқығы қылмыстық жауапқа тартуды жүзеге асырады, қылмыстық істі тергеудің және сотта қараудың тәртібін белгілейді, яғни бұл жерде қылмыстық ... пен ... ... жүргізу құқығы өзара мазмұнымен оның нысанының байланысы ретінде көрсетіліп отыр. Қылмыстық іс-жүргізу құқығы -- ... ... іске ... ... ... табылады. [4,122]
Қылмыстық құқық қылмыстық атқару құқығымен өзара ... ... ... ... құқығының пәні болып, сот үкімі бойынша күшіне енген қылмыстық жазаны ... ... ... ... ... асыруға, оларды қылмыс істеуден сақтандыруға байланысты қоғамдық қатынастарды ретке келтіру нормалары болып табылады.
1.2.Қазақстанның ... ... ... көздері
Қылмыстық құқықтың жалғыз формальді қайнар көзі болып ... ... ... Бұл қорытынды ҚК-тің 1-бабы 1-бөлігінің мазмұнымен сипатталады:
Қазақстан Республикасының қылмыстық заңдары тек қана осы Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексінен тұрады. ... ... ... өзге ... ... осы ... ... кейін ғана қолданылуға тиіс.
Материалды көздері болып осы ... ... ... ... ... Республикасы Конституциясына және халықаралық құқықтың жалпы жұрт таныған принциптері мен нормаларына негізделеді.
Қазақстан Республикасы Конституциясы қылмыстық-құқықтық сипаттағы бірқатар ... ... ... ... ... ... қажетті қорғанудың шарттары, заңның кері күші, қылмыстық заңды ұқсастығы бойынша қолдануға жол бермеу және т.б.). Егер ... ... ... ... негізін құрайды деп айтсақ, ал қылмыстық құқықтың қайнар көздеріне Конституцияның (қылмыстық саясаттың қағидаларын олардың бағытын анықтайтын, заң атқару және ... ... ... жаза ... ... ... бір ... құрамдарына санкция қолдануды анықтаудың) барлық нормаларын жатқызуға болады.
Біріншіден осы ... ... ... ережелерінің 1-бабына қатыстылығы бар. Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, ... ... және ... мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы болып -- адам және ... ... ... мен ... ... Қылмыстық құқықта барлық жүйелер біріншіден осы ережелерге сай іске асырылуы қажет. [10,1]
Адамның құқықтары мен бостандықтары туралы Конституцияның ... орын ... Адам ... мен ... ... ... ... олар абсолютті деп танылады, олардан ешкім айыра алмайды, заңдар мен өзге де ... ... ... ... мен ... ... ... анықталады.
Қылмыстық құқықтың нормалары репрессивтік сипатта адамның құқықтары мен бостандықтарының ... бір ... ... ... ... ... ... 12-бабы, 5-бөлігі, қылмыстық құқықтың да мемлекет атынан тыйым салу ... ... яғни ... ... пен ... ... ... атқарып өмір сүруі үшін ең маңызды керек міндетті атқарады, яғни ... өмір ... ... қол ... ... құқығы бар болуын, меншікті қорғау кепілдігі, заңды салықтарды төлеуде міндетті болуы т.б. бір жағдайда Республика Президентінің импичменті негіздерін белгілеуде Конституция ... ... ... ... ... ... өзінің міндеттерін атқару кезіндегі іс-әрекеті үшін тек қана ... ... ... жағдайда жауап береді делінген. [12,12]
Осыларға байланысты, Конституцияда айтылған қоғамдық қатынастарды қорғаудағы қылмыстық-құқықтық иерархияны сақтау, қылмыстық заң ... және ... ... тәжірибесінде мәртебелі орын алуы керек.
Конституцияны қылмыстық құқықтың қайнар көзі ретінде ... ... ... ... ... сот ... ... әсіресе баға беруге мәжбүр етеді. Мынадай қорытындыны 4-баптың екінші бөлігіне сүйеніп, Конституцияның ең ... ... күші бар және ... ... ... ол тікелей қолданылады деп айтуға болады. Сонымен қатар Конституцияның 78-бабына сәйкес, Соттардың Конституциямен баянды етілген адамның және азаматтың құқықтары мен ... ... ... ... мен өзге де ... ... актілерді қолдануға хақысы жоқ. Егер сот қолдануға тиісті заң ... өзге де ... ... акт ... ... етілген адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарына нұқсан келтіреді деп тапса, іс жүргізуді тоқтата тұруға және осы актіні конституциялық емес деп тану ... ... ... ... ... ... құқықтың келесі материалды қайнар көзі болып, жалпы жұрт таныған халықаралық құқықтың ... ... ... Халықаралық келісімдер қылмыстық-құқықтық сипаттағы шарттар, Қазақстан территориясында қолданылмайды, біріншіден, халықаралық келісімдер (конвенциялар) қылмыспен күресуде олардың, яғни қылмыс ... ашып ... ... ... күресуде ынтасын ғана білдіреді; екіншіден, қылмыстың белгілерін анықтағанымен де, келісімдер ережеде көрсетілгендей қылмыстың ... ... ... 1970 жылы әуе ... ... ... ... түсірумен күресу Конвенциясы деп белгіледі); үшіншіден, халықаралық келісім жазаның түрін белгілегенмен де, олардың жазасының мөлшері мен ... ... ... ... қылмыстық-құқылық норманы құрайтын халықаралық келісімдер (конвенция шешімдері), тәжірибеде тек қана ... ... ... енгізілгеннен кейін ғана қолданылады. Мемлекет, конвенцияның ережелеріне қосыла отырып, өзінің ұлттық заң атқарушылығына сәйкес ... ... ... Кейбір қылмыстық-құқықтық нормалар, халықаралық құқықтың нормаларына тікелей сілтеме жасайды, мысалы, ҚК-тің 6-бабы 3 және 4-бөлігі, 7-баптың 2, 3 және 4-бөлігі, 158-ші және 159 ... және т.б. ... ... ... ... Қазақстанның қылмыстық құқында формальді емес, керісінше материалды қайнар көзі болып табылады. [10,2-4]
Қылмыстық құқықтың қайнар көздерінің бірі ... жеке ... ... ... ... бірі ... ... (үлгі іс) болып табылады. Ұзақ уақыт аралығында қылмыстық құқық ғылымында қылмыстық құқықтың қайнар көздерінің қатарына ... ... ... ... орын ... ... ... өмірде, тергеу немесе сот тәжірибесінде оларды қолдану, қылмысты дәрежелеуге және төменгі тұрғыдағы соттың -- ... сот ... ... ... ... қалыптастырудың бір тәсілі екендігін дәлелдей алады. Соттық прецедентті арнайы түрде қабылдаудың алғашқы қадамы ... ... ... орын ... яғни Қазақстан Республикасында қолданылатын құқық Конституциясының, соған сәйкес заңдардың, өзге де нормативтік құқықтық актілердің, ... ... мен ... ... да ... ... Республика Конституциялық Кеңесінің және Жоғарғы Соты нормативтік қаулыларының нормалары болып ... ... ... ... ... материалды көзі болып табылатындығын мақұлдауға болады, себебі, Жоғары Соттың нормативтік қаулылары қылмыстық заңда талқылануы ерекше, ... орын ... ... ... қағидаларының бірі болып, қылмысы үшін кінәлі жауаптылығы -- ... ... Осы ... сәйкес ҚК-тің 19-бабы, адам соларға қатысты өз кінәсі анықталған қоғамдық қауіпті әрекеті ... ... ... және ... ... ... қауіпті зардаптар үшін ғана қылмыстық жауаптылыққа тартылуы тиіс. Объективті айыптауға яғни кінәсіз зиян келтіргені үшін қылмыстық ... жол ... ... ... жазықсыз зиян келтірудің түсінігі берілген. Қылмыстың зардабы қанша ауыр ... да, егер ол ... ... ... ол ... болып табылмайды делінген.
2.ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕССТІҢ ПРИНЦИПТЕРІ
2.1.Қылмыстық құқық принциптері
Жаңа қылмыстық заңнамада өзінің қолданысын тауып, құқықты қолдану практикасында ... ... тиіс ... ... қылмыстық құқығының принииптері.
Ең бірінші кезекте, бұл -- ... ... ... ... ... ... заң мен ... алдындағы теңдік принципі болып табылады.
Қылмыстық, құқықтың барынша маңызды принципі кінәлі жауапкершілік принципі ... ... ... ... жеке ... ... тікелей пайда болады.
Қылмыстық құқықтың негіз салушы принциптерінің бірі сапасында әділеттілік припципі ... ... ... ... принциптерінің тағы біреуі тікелей бөлініп шығады. Бұл -- гуманизм принципі.
Гуманизм принципіне барынша ... ... ... ... толық қамтылмайтыны қылмыстық жазалауды үнемдеу принципі.
Қылмыстық жауапкершіліктің болмай қоймайтындығы туралы қылмыстық құқық принципі жеке ... ... ... ... принципі (Ізгілік)
Ізгілік (латынша Нumanitas -- адам ... -- ... ... ... әр ... ... ... оған сәйкес еркіндікті, адамның индивидуалдық дамуын уағыздайды. Қоғамдық жағдайы мен өзінің шығармашылық күштерін еркін дамытатын жеке бас ... ... ... ... құндылығын, адамдардын арасындағы тендік, әділеттілік, адамгершілік қатынастарды қуаттайтын көзқарастар мен идеялар жиынтығы.
Ізгілік -- әдеп ... ... ... және жеке өміріндегі құбылыстардың мұратқа қатысты жағымды адамгершілік мәнін бейнелейді, моральдық-қоғамдық сананың неғұрлым жалпы ұғымдарының бірі. Ізгілікке қарама-қарсы ұғым -- ... Нақ ... ... ... ... ... ... моральдық сапасы, адамдардың қарым-қатынастары не әлеуметтік қызметі) орай, ізгілік неғұрлым нақты ұғым нысанын алады -- ... ... ... және т.б. ... ... ... ... мазмұны моральдық құбылыстарға қоса басқа да жағымды құндылықтарды қамтиды; бұлар игілікпен теңдестіріліп, жағымдыны, пайдалыны, белгілі бір ... ... ... сай ... ... лайықтыны білдіреді. Бірсыпыра жағдайларда жеке және жалпы мүшелерді қанағаттандыруға бағытталған іс-қимылдар арасындағы, өткінші жағдайлардың ықпалымен жасалған бағамдаулар мен ... ... ... бар ... ... ... тілектерден не сол сәттегі көкейкесті қажеттіліктерден туындаған шешімдер мен мұрат жолындағы ... ... ... ... ... дұрыс анықтау қиынға соғады. Тарихи тұрғыда ізгілік адамдар арасындағы бытыраңқылық пен жатсынуды жеңуге, өзара түсіністікті, моральдық теңдік пен туысқандық бірлікті ... ... ... мен ... ... ... ... бұлайша ұғыну -- мұратқа ұмтылған адамның өз нәпсілерінен, материалдық мұқтаждықтан, жеке ... ... ... және қоғамдық қысымнан тәуелсіз болуына себептесіп, ізгіліктің тарихи және жағдаяттық нақтылықтарына ... ... ... ... ізгілік адамның кемелділікке құлшынысын бейнелейді. Ізгілік зұлымдыққа антитеза ретінде ұсынылғанда жеке тұлғаның іс-әрекетінде, қасиеттерінде бейнеленеді. ... ... ... ... ... іс ... ... ие болады. Адам ізгілікті таңдағанда зұлымдыққа қатысып анықтап ... оны жою ... ... пен ... осы ... ... себептерді жеңу керектігін ұғынуға тиіс. Ізгілік идеясы зұлымдыққа қарама- қарсы болғандықтан ғана емес, адамның басқа алдындағы және өзінің алдындағы ... ... ... ... ... нақты мәніне ие болады. Ізгілік пен парыздың қатынасы проблемасьін сонау классикалық философия қойған болатын. Бұл ұғымдар идеялық түрде адамдардың ... ... ... әр ... өзара тәуелді сәттерін бейнелейді. Ізгілік мақсат ретінде адамдардың мінез-құлқына реттеушілік ықпал жасайды да, осы арқылы әлеуметтік талап, міндеткерлік ... ... ... ... ... ... -- ... процесс, оған әр түрлі адамдар қатысады. Қылмысқа қатысушыларды үш топқа бөлуге болады.
1. Қылмыстық процеске қатысушы мемлекеттік ... мен ... ... ... сот және ... ... мен қылмыстық қудалау қызметін жүзеге асыратын лауазымды тұлғалар жатады (прокурор, тергеу бөлімінің бастығы, тергеуші, анықтау органы, анықтау органының бастығы, анықтаушы).
2. Өз ... мен ... ... өздері білдіретін құқықтар мен мүдделерді қорғап процеске қатысушылар (күдікті, айыпталушы, қорғаушы, жәбірленуші, жеке айыпталушы, азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер, ... ... ... ... (күдіктінің) заңды өкілдері, жәбірленушінің, азаматтық талапкер мен жеке айыптаушының өкілдері, азаматтық жауапкердің өкілдері).
3. Қылмыстық процеске қатысушылардың үшінші ... ... ... үш ... ... ... болады.
Бірінші топ -- дәлелдемелер ұсыну бойынша міндеттерін орындайтын процеске қатысушылар. ... ... мен ... ... ... топ -- іс жүргізу әрекеттеріне жәрдемдесу үшін ... ... ... Олар: куәгерлер, аудармашылар, мамандар, сот отырысының хатшылары, кепілшілер, тану жүргізетін статистер және т.б. Үшінші шағын топ -- сот ... ... ... ... мен ... және ... орай үкімді орындау кезінде туындайтын іс жүргізу мәселелерін шешуі қатысатындар. Бұл топты: үкімдер мен қаулыларды нақтылы орындауды ... ... ... ... ... ... ... немесе ауруханаға орналастыру бойынша комиссияның өкілдері және т.б. құрайды. [12,178]
Анықтау және ... aлa ... -- бұл ... ... мен ... ... сотқа дейінгі әрекеттері. Бұл әрекеттің негізі Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексінде (ҚІЖК) белгіленген. Мұнда шектерде қылмыс ... ... ... жауапкершілікке тартужәне істің мән-жайының жиынтығын анықтау, белгілеу және бекіту жөніндегі өкілеттіктерінің іс жүргізуі анықталған. Қылмыстық процеске қатысушылардың әрекеті ... ... ... ... ... ... бар жоғына қарамастан іске белгілі бір ... бар кез ... адам ... ... ... табылады. Бұл көзқарасты В.П.Божьев барынша дәйекті түрде ... ... ... көп ... тапқан екінші көзқарас процеске қатысушылар деп, тек істе мүддені білдіруші ... ... ... ... ... Үшініші көзқарас қылмыстық сот ісін жүргізуде "процеске қатысушылар" ... ... ... теріске шығарумен байланысты. Осы көзқарасты жақтаушы ... ... ... бәріне түрлі құқықтар мен міндеттер берілген, сондықтан да оларды "процеске қатысушылар" деген бір ... ... ... деп ... ... қатысушылар" терминін түсіну, ал екінші ... - ... ... ... ... ... шеңберін анықтау жөніндегі ғылыми көзқарастарда орын алып ... ... ... ... бар, оның мәні мынада:
1."процеске қатысушылар" категориясының өзін қылмыстық іс жүргізу ... ... әр ... ... ... ... ... функциялар мәнін түрліше түсінуімен байланысты.
Ғылымда процеске қатысушылар мәнінің сыртқы ... ... ... ... ... Атап өтер болсақ, М.М.Михеенко қылмыстық іс жүргізу қызметіне белгілі бір дәрежеде ... ... ... ... және ... ... деп ... Субьектілер- сот ісін жүргізуді жүзеге асырушы лауазымды адамдар мен органдар ғана; ... бәрі - ... ... ... пікірінше, "субьектілер" және "қатысушылар" терминдері - мән-маңызы бірдей ұғымдар,бірақ ... ... үшін ... ... ... ... ... термині жалпылама сипатта болып кетеді. [4,106]
Процесс субьектілері мен қатысушыларына бөлу біршама жасанды сипат алып отыр деп ... ... бар, ... ... ... ... кез келгенінде құқықтар да, міндеттер де бар. Айырмашылық - сол ... мен ... ... мен ... Процеске қатысушылар мәнінің ішкі жағы да айтыс туғызуда. Процеске қатысушылар категориясына жататын адамдар шеңберін анықтау проблемасына түрлі ... ... ... ... іс жүргізу заңында "процеске қатысушылар" категориясының түрліше түсінілуі мынадан көрінеді:
1.Қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... берілген бөліктерде бір-біріне сәйкес келмейді, мысалы:
а) Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 7-бабының 9-тармағында "процеске қатысушылар"-қылмыстық ізге түсуді және сотта ... ... ... асыратын органдар мен адамдар, сондай-ақ қылмыстық іс бойынша іс жүргізу кезінде өздерінің немесе ... ... ... мен ... ... адамдар: прокурор /мемлекеттік айыптаушы/ тергеуші, анықтау органы, ... ... ... ... ... өкілдері, азаматтық жауапкер, оның заңды өкілі мен өкілдері, жәбірленуші, жеке айыптаушы, азаматтық ... ... ... өкілдері" деп түсіндірілген; осылармен қатар Қылмыстық іс ... ... ... 25 ... тағы да бір ... берілген: "қылмыстық процеске қатысушы өзге де адамдар" - сот отырысының хатшысы, аудармашы, куә, ... ... ... сот ... Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 2-бөлімі ("Қылмыстық процеске қатысушы мемлекеттік органдар мен ... сот ... ... іс ... төрағалық етуші, тергеу бөлімінің бастығы, ... ... ... ... ... ("қылмыстық процеске қатысушы өзге де адамдар") проуеске ... ... куә, ... маман, аудармашы,куәгер, сот отырысының хатшысы, сот приставы аталған, мұның өзі ... іс ... ... ... 25 ... ... келеді.
Сонымен, қолданылып отырған қылмыстық іс жүргізу кодексінің бірде-бір нормасы қылмыстық сот ісін жүргізуге қатысушылар белгісіне ... ... ... ... ... ... ... "процеске қатысушылар" категориясына жататын адамдар шеңберінің заң мен ... іс ... ... бір ... ... бір ізге салу;
-заңды әмбебаптандыру;
-заң бұзылуының алдын алу;
-құқық нормаларын түсіндіруде, түсінуде және ... ... жету ... маңызды.
Соңғы кезде, әдебиетте процеске қатысушылар проблемаларын қылмыстық іс жүргізу функцияларымен байланыстыра қараудың тұрақты ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу функцияларымен өзара байланыстыра шешу екі мақсатқа жетуге:
* сот ісін жүргізуге әрбір қатысушының ... ... ... ... өзара іс - қимыл жасау шектерін жекелеген функциялар арасындағы ... ... табу ... ... ... ... ... сот ісін жүргізуге қатысушылардың мәнін түсінудің біз жақтап отырған жолының ... жағы ...
а) ... ... ... іс ... қызметі секілді, құқық қатынастарында жүзеге асырылады;
ә) функциялар қылмыстық іс ... ... ... ... ... мен ... ... асыру жолымен орындалады;
б) қылмыстық іс ... ... ... ... тек ... тән құқықтары мен міндеттері болады;
в) құқық қатынастарының сипаты адамның құқықтық статусын негізге ала отырып ... ... мен ... ... тергеуші мен сезікті, тергеуші мен куә қатынастарынан өзгеше және т.б.);
г) құқық қатынастарына ... ... тек бір роль ... (куә ... бола ... ... ... бола алмайды т.т.). [2,11]
Сонымен, бұрын қаралған қылмыстық іс жүргізу функцияларына орай сот ісіне мынадай қатысушыларды ажыратуға болады:
* қылмыстық ізге түсу ... - ... ... анықтау органы, анықтаушы;
* тергеу функциясы - тергеуші, анықтаушы;
* айыптау функциясы - айыптаушы ... ... ... прокурор, бірқатар жағдайларда жәбірленушінің өзі);
* прокурордың заңдылықты қадағалау функциясы - ... ... ... - сезікті, айыпталушы, сотталушы, қорғаушы;
* қылмыстық істі сотта қарау және шешу - ... сот, ал ... ... ... не прокурор (мысалы, істі аладын ала тергеу сатысында қысқарту);
* азаматтық талапты қолдау - ... ... ... ... ... - айыпталушы, азаматтық жауапкер.
Сонымен бірге процеске қатысушылардың бұл тізбесі мұнымен шектелмейді, себебі функцияларды ... ... ... өзге де ... ... ... да ... мен міндеттер жүктелуін көздейді. [6,114]
3.ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕССКЕ ҚАТЫСУШЫЛАР ҚАУІПСІЗДІГІ
3.1.Қылмыстық топқа қатысушылардың құқықтары мен міндеттері
Өзіне қатысты қылмыстық іс қозғалған не ... ... ... не айып ... дейін жолын кесу шарасы қолданылған адам күдікті болып танылады.Заңда күдіктіге көптеген құқықтар берілгеп. Оның құқықтары мынадай:
* өзіне не үшін ... ... ... ... ... күдікке байланысты түсініктеме мен жауап беруге немесе түсіндірме мен жауап беруден бас тартуға;
* дәлелдемелер ... ... пен ... ... ана тілінде немесе өзі білетін тілде айғақ пен түсініктеме беруге;
* ақысыз аудармашының көмегін пайдалануға;
* өзінің қатысуымен жүргізілген тергеу ... ... ... және ... ... ... тергеушінің немеее анықтаушының рұқсатымен оның өтініші немесе ... не ... ... ... бойынша жүргізілетін тергеу әрекеттеріне қатысуға;
* соттың, прокурордың, тергеушінің және анықтаушының іс-әрекеттері мен шешіміне шағым беруге;
* оның өтініші бойынша ... ... ... ... ... ... [9,126]
Басқаша айтқанда, өзіне қатысты ҚІЖК бекітілген тәртіпке айыпталушы ретінде жауапқа тарту туралы қаулы шыққан адам анықталушы болып танылады.Айыпталушының жағдайы көп ... ... ... ... келіп жатады. Күдіктіні, айыпталушыны жауап алуға, қылмыстық қудалау органына қандайда бір материалдарды беруге, сондай-ақ оларға қандай да бір көмек ... ... ... Жауап (айғақ) беру -- айыпталушының міндеті емес, құқығы. Ол ... ... бас ... үшін ... ... Жауап беруге мәжбүрлеу -- бұл тергеушінің немесе тергеу жүргізетін тұлғаның тарапынан ... ... ... куәні жауап беруге, не сарапшыны қорытынды беpyгe қорқыту, бопсалау немесе басқа да заңсыз әрекеттер қолдану арқылы ықпал етуі. ... ... күш ... қорқыту, алдау арқылы, басқа да заңсыз әрекеттермен (негізсіз ұстау және басқалары) ... ... жол ... ... ... үшін лауазымды тұлғалар қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
Сотталушы -- іс бойынша басты сот талқылауы тағайындалатын айыпталушы. Сотталушының құқықтары айыпталушының ... ... ... адам -- ... ... ... үкімі шығарылған айыпталушы.
Тергеуші -- бұл өз құзіреті шегінде қылмыстық іс ... ... ала ... ... ... уәкілеттік берілген лауазымды тұлға: Ішкі істер органдарының тергеушісі, ұлттық қауіпсіздік органдарының тергеушісі және салық полициясы органдарының тергеушісі. Прокурор -- өз ... ... ... ... ... анықтаудың, тергеудің жене сот шешімдерінің заңдылығын қадағалауды, сондай-ақ қылмыстық процестің барлық сатыларында қылмыстық ізге түсуді өз ... ... ... ... ... ... Ол сотта мемлекеттік айыптауды қолдайды.
Сот процесінің әділдігі мен шынайылығын қамтамасыз ету үшін заңда қарсылық білдіру ... ... ... білдіру -- тергеу жүргізу мен соттың істі анықтау кезінде ... пен ... ... ... ... іс ... және ... іс жүргізу құқығының институты. Қарсылық білдіру кезінде сот іске қатысы бар адамдарды тыңдауға, қарсылық білдірген адамның пікірін тыңдауға міндетті. Қарсылық ... ... ... сот шешеді. Адвокат -- бұл заңның аясы негізінде заң көмегін көрсететін тұлға. [8,96]
Қоғам мен мемлекет бір де бір ... ... ... ... ... тартылмауына және сотталмауына мүдделі. Мемлекет қорғалу құқығын қамтамасыз етуде конституциялық кепілдікті орындай отырып адвокатқа ... ... ... ... ... оның адвокаттық қызметіне кепілдік бар.
Қорғау -- бұл қылмыс жасады деп ... ... ... ... мен ... ... ету, айыпты теріске шығару немесе жұмсарту, сондай-ақ қылмыстық қудалауға заңсыз тартылған адамдарды ... мақ ... ... ... ... ... іс ... қызметі. Қылмыстық процестің әрбір сатысында айыпталушы қорғаушының ... ... ... ... айыпталушы өзінің кінәсіздігіне дәлелдемелер келтіре алмайды, сондай-ақ айыптауды теріске шығаратын немесе ... ... ... ... ... Қорғаушы -- бұл заңда белгіленген тәртіппен күдіктілер мен айыпталушылардың құқықтары мен ... ... ... ... және оларға заң көмегін көрсететін тұлға.
3.2.Қылмыстық процесске қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... атап айтқанда, судьяны, тергеушіні,прокурорды, анықтаушыны , сарапшыны, маманды, қорғаушыны, сот ... өз ... ... ... осы ... қоса ... ... мүшелері. және жақын туыстарын да өз ... алуы ... ... ... үшін ... заңда көзделген тәртіппен сотта қылмыстық істерді немесе материалдарды қарауға, ... ... ... ала ... ... байланысты олардың өміріне ... ... ... күш ... қауіпсіздендіру шараларын қолдануды қамтамасыз етеді. [6,77]
Қылмыстық іс ... ... ... егер ... ... ... іс бойынша сол істі жүргізуге ... ... күш ... ... қылмыстық заң бойынша тыйым салынған әрекеттерді жасаудың нақты қаупі болса, ... ... ... ... ... ... ... да адамдардың сондай-ақ, олардың отбасы мүшелері мен ... ... ... ... ... қылмыстық істі жүргізуші орган ауызша немесе ... ... ... ... ... қауіпсіздігінің қамтамасыз ету жөнінде тиісті қаулы шығарады. Қатысушылардың ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық сот ісін жүргізуге қатысушы адамдардың, олардың отбасы ... және ... ... ... шараларын қолдану туралы мәлімдемелерін қылмыстық ... ... ... ... сәттен бастап жиырма төрт сағаттан кешіктірмей қарайды. Қабылдағаны туралы қаулыны ... ... ... Сондай-ақ, қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... да ... ... реттерде қылмыстық процеске қатысушы немесе олардың ... ... ... ... ... сотқа шағымдану құқығы беріледі. Қауіпсіздік шараларын қолданудан бас ... егер ... ... ... көрініс таппаған, яғни өздеріне белгісіз мән-жайлар ... ... бұл ... ... ... ... құқылы. [5,136]
Қылмыстық сот ісін жүргізуге ... да ... және ... ... ... сондай-ақ олардың отбасыларының, ... ... іс ... ... ... мыналар жатады:
1)қорғалатын адам туралы мәліметтер алуға шек қою, яғни ... ... ... жеке ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
3)қылмыстық процесті жүргізуші органның күш ... ... ... тыйым салынған басқа да әрекеттің қаупі ... ... онда ... ... ... ... тарту туралы ресми ескерту жасайды;
4)сезіктіге немесе айыпталушыға қатысты қылмыстық ... ... ... күш ... ... күш қолдануды ұйымдастыру немесе өзге де қылмысты әрекеттер жасау немесе ... ... ... ... ... бұлтартпау шараларын таңдау қолданылады. [11,180]
Аталған төрт бөлімді түсіндірер болсақ:
1)қылмыстық ... ... ... ... ескерту іске қатысушыға қол қойғызу арқылы хабарланады. Ескертуді қылмыстық процесті жүргізуші ... ... адам ... ... алуға шек қою деп, қылмыстық істің материалдарынан адамның анкеталық деректері туралы ... ... оның ... іс ... ... сақтаудан, бұл адамдардың бүркеншік ат ... ... ... іс ... ... материалдармен танысу үшін қылмыстық ... ... ... ғана ... ... ... процеске қатысатын басқа да ... ... осы ... ... ... қолхат бере отырып, ... ... ... ... ... ғана ... ... Қауіпсіздік шараларын қолданатын адамның қатысуымен іс жүргізу әрекеттері қажет болған ... оны ... ... ... жүргізіледі. Бұл жағдай қатысушының (сезіктінің, айыпталушының, жәбірленушінің, куәнің) қауіпсізідігінің кепілі болып табылады.
Төрағалық етуші ... ... ... ... және ... ... сақтаудың өзге де әдістерін жүргізуге тыйым салуға, сот ... ... ... қорғау тарабының өкілдерін шығарып жіберуге құқылы. Сот процеске қатысушылардың біреуі болмағанда ... сот ... ... ол куә туралы мәліметті көрсетпестен оған бар ... ... ... ... ... іс бойынша іс жүргізуге қатысудың мүмкіндігін жоққа шығаратын жағдайлар.Қарсылық білдіру
Судья, прокурор,тергеуші, анықтаушы, қорғаушы ... ... ... ... ... өкілі, куәгер, сот отырысының хатшысы, сот приставы, аудармашы, сарапшы, маман ... ... ... іс ... іс ... ... қатысуын жоққа шығаратын мән-жайлар болған кезде қылмыстық іс ... іс ... ... ... ... немесе оларға қылмыстық процеске қатысушылар қарсылық білдіретіні туралы мәлімдеуі тиіс.Заң бойынша қылмыстық ... ... ... ... ... істің кез келген сатысында іс бойынша іс ... ... ... ... қарсылық білдірулер мен өтініштерді шешуге немесе бұл ... ... ... ... жоққа шығаратын мән-жайлар анықталған кезде тиісті қаулы шығару арқылы өз ... ... іс ... ... ... ... бар. Егер ... процеске қатысушыларға қатысты қарсылық білдірулерді шешуге уәкілетті адамға қарсылық білдірумен бір ... ... өзге де ... ... білдіру мәлімделсе, онда бірінші кезекте осы адамға қарсылық білдіру туралы ... ... ... ... істі ... бір ... ... адамның қатысуы олардың туыстық қатынастарына немесе байланысты жоққа ... ... іс ... іс ... процеске қатысушы жағдайына басқалардан кейінірек ие болған адам ... ... ... ... ... жеке ... ... да қатынастарымен байланысты адам соттың құрамында болса, қылмыстық іс бойынша жүргізуден шеттетілуге төрағалық етуші таңдаған адам жатады.Ал,сот ... ... сот ... не ... не ... сұраулары бойынша олардың іс жүргізу функцияларын орындауына кедергі келтіретін дәлелді себептерінің болуына орай ... ... ... ... ... ... босатады. [4,189]
Заң бойынша судьяға мына жағдайларда қарсылық білдіріледі:
қылмыстық іс бойынша жәбірленушінің, азаматтық талапкердің, ... ... ... ... туысы, айыпталушының немесе оның заңды өкілінің туысы, прокурордың, қорғаушының, тергеушінің туысы ... ... ... жеке, тікелей немесе жанама осы іске мүдделі деп санауға негіз беретін өзге де ... ... ол істі ... ... ... аталған іс бойынша жәбірленуші, азаматтық талапкер, ... ... ... ... куә ретінде шақырылса не шақырылуы мүмкін болса. т.б. ... ... ... ... ... ... сот ... басталғанға дейін мәлімделуі керек. Сот тергеуі басталып кеткеннен кейінгі мәлімдемеге тек ол үшін негіз қарсылық білдіруді мәлімдеген тарапқа сот ... ... ... ... ... ... ғана жол ... Ал, бірнеше судьяға немесе соттың бүкіл құрамына қарсылық мәлімделсе, онда көпшілік дауыспен сот шешеді. ... тең ... ... ... қарсылық білдірілген болып саналады.Қарсылық білдіру туралы мәлімдеме қанағаттандырылған жағдайда ... іс, ... не ... ... ... ... судьяның іс жүргізуіне беріледі. Қарсылық білдіруді қабылдамай тастау немесе қанағаттандыру ... ... ... ... ... ... жатпайды. Қаулыға келіспеушілік туралы дәлелдемелер апелляциялық ... ... ... ... ... білдіру туралы мәселені жоғары тұрған прокурор шешеді. Ал, қарсылық білдіру қылмыстық істі сотта қарау кезінде ... онда бұл ... сот ... ... ... ... білдірілген қарсылықты прокурор шешеді.
Куәгерге білдірілген қарсылықты іс тергеп жатқан ... өзі ... ... ... мен ... ... ... білдіру туралы мәселені қылмыстық істі қараушы соттың өзі шешеді.
Аудармашы мен ... ... ... ... қарсылықты қылмыстық процесті жүргізуші органның өзі шешеді.
Қорғаушыны, жәбірленушінің , азаматтық талапкердің, азаматтық жауапкердің өкілін ... ... ... іс ... іс ... ... ... мәселені қылмыстық іс жүргізуді жүргізуші ... ... ... ... ... ізге ... ... асыратын органдарға қылмыстық іс бойынша маңызы бар мән-жайларды анықтау үшін өтініш жасай алады. Өтініш ... кез ... ... ... ... ... ... адам қандай мән-жайды анықтау үшін іс - әрекет ... ... ... ... ... көрсетуі керек. Өтініш жазбаша немесе ауызша беріледі. Өтініш ... ... онда ... ... отырған қылмыстық іске тігіледі, ал, ауызша білдірілген өтінішті сот ... ... ... ... ... бұл ... ... тиіс. Тергеуші немесе сот өтінішті қанағаттандырмауы да мүмкін. Мұндай жағдайда процеске қатысушы өтінішті басқа органға немесе қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... қабылданған ретте ол тікелей шешуге жатады және өтініш бойынша шешім үш тәуліктен кешіктірілмей қаралады. [12,115]
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен ... ... ... ... ... қатысушыларға прокурор, сот, тергеуші, анықтаушы, анықтау органының ... ... ... жеке айыптаушы, азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер, сот отырысының хатшысы, сот ... ... т.б. ... ... атап ... ... іс жүргізу нормаларында әрбір іске қатысушыға процессуалдық құқықтар мен міндеттер белгіленген. ... сот ісін ... ... ... процеске қатысушылар тең құқықтарға ие болады, яғни оларға Қазақстан Республикасының Конституциясымен және ... іс ... ... ... ... ... бірдей мүмкіндіктер берілген. Қылмыстық процеске қатысушы адамдардың ешқайсысына күш қолдануға немесе адамның қадір-қасиетін түсіретін әрекеттер ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық процеске қатысушы азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға, ... ... ... үшін ... жасауға, процеске қатысушылардың заңды талаптарын қанағаттандыруға уақытылы шаралар қолдануға міндетті. Іс ... ... ... қатысушылардың құқықтары мен бостандықтарының бұзылуы салдарынан келтірілген зиян өтеледі.
Қазіргі таңда елімізде құқық саласында болып ... ... де аз ... ... ... ... ... енгізіліп жатыр. Мәселен алар болсақ, сот реформалары. Еліміздің Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің Қазақстан халқына Жолдауында сот инстанцияларында қылмыстық не ... ... ... сот ... ... үшін алқа ... құру керектігін баса айтып өтті. Алқа билерін құру келер жылдың еншісінде. Алқа билерін сайлаудың европалық континентальдық моделі ... ... ... алынды. Бұл заңның жобасы Парламентте қаралып, өзінің оңды шешімін тауып жатса, онда процеске ... ... алқа ... де ... ... енді заң ... қылмыстық процеске қатысушы деп тану үшін, яғни осындай адамдарға қандай құқықтар берілген сол туралы айтып ... ... ... ... ... ... , егер оларға қарсы заңмен ... ... ... ... ... ... әрекеттерді жасаса, онда олардың жәбірленуші, жеке айыпталушы, азаматтық ... ... ... ... ... ... және өкілдер деп ... ... ... құқықтары болады. Бұл үшін аталған ... тобы ... ... жүргізуші органға арыз ... ... ... ... үш ... кешіктірілмей қаралып, қабылданған ... ... ... ... және оған ... ... көшірмесі жіберілуі тиіс. Өтініш беруші қаулының көшірмесін алғаннан ... егер ол ... ... ... бес ... ... прокурорға немесе жоғары тұрған прокурорға шағымдана алады. Егер қаулының көшірмесі шағым ... ... ... он ... ... ... ... беруші оны процеске қатысушы деп тану ... ... ... ... ... ... ... алады.
Қылмыстық сот ісіне қатысушы әрбір ... өз ... мен ... іс ... ... салдарын, сондай - ақ оның қатысуымен өтіп жатқан іс ... ... ... мен оған танысу үшін ұсынылған іс ... ... ... ... бар.
Қылмыстық процесті ... ... ... ... ... ... құқықтары мен оларға заңмен жүктелген міндеттерін түсіндіруге міндетті. ... ... ... ... ... жүргізуші орган оның құқықтары мен міндеттерін қайталап түсіндіруге ... ... ... орган процеске қатысушыларға қарсылық білдіру мүмкін ... ... ... және олар ... ... да ... ... беруге міндетті.
Қылмыстық процеске қатысушы жағдайына ие болған ... оның ... іс ... ... ... ... ... және ол процеске қатысушы ретінде қандай да болмасын ... ... ... оның ... мен ... ... ... түсіндірілуі тиіс. Сот, олар қылмыстық іс ... ... ... іс ... ... ... қарамастан соттың отырысына келген процеске ... оған ... ... мен оған ... ... ... міндетті.
Қосымша
Кылмыстық іс жүргізудің қатысушылары мен субьектілері.
Қылмыстық процеске қатысушы мемлекеттік органдар мен лауазымды адам
Қылмыстық іске ... ... ... қорғап қатысушылар
сот
Сезікті,айыпталушы,жәбірленуші,жеке айыптаушы
Қылмыстық ізге түсу органдары /прокурор, анықт., анықтау.орг.баст.,тергеуші
Азаматтық талапкер мен азаматтық жауапкер
Басқа да ... ... ... қорғап іске қатысушылар
Дәлелдер беру жөніндегі міндеттерді орындайтын ... мен ... ... ... мен ... мен ... өкілдер
Эксперт, куә
Жәрдем берушілік функциясын атқ. іске қатысушылар
Жәбірленуші мен жеке ... ... ... ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1997ж. 30 тамыз.
* "Қазақстан Республикасының Прокуратура органдары туралы" ҚР 21 ... №2709 ... 2002 жыл. 9 ... ... 2003ж. 10 ... №483-2 заңдарымен енгізілген өзгерістер мен толықтырулар.
* Ағыбаев А.Н. Қылмыстық ... ... ... ... Алматы; Жеті жарғы, 2003
* Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Оқулық; 3-ші басылым. Алматы; ... ... ... Е.О. ҚР - да ... - ала ... ... ... қылмыстық іс жүргізу құжаттары үлгілерінің жиынтығы. Өскемен; ШҚМУ Баспасы, ... ... ... ... ... ... - ... Баспа, 2009.
* Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі. Алматы. ... ... ... ... кодексі. Алматы. 2001ж.
* Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік /Алматы-2001 ... А.Н. /
* ... ... ... ... //Алматы - 2001ж
* М.Үзімұлы. Заң ... ... ... сөздік; 2000
* Наумов А.В. // Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы ... - ... ... ответственность. Москва - 1995 г. Наумов А.В. //

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық іс қозғаудан бас тартудың процессуалдық нысаны53 бет
Қылмыстық процесс74 бет
Қылмыстық процесс ұғымы мен міндеттері27 бет
Қылмыстық процесстегі дәлелдеу20 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Айыпталушының қорғану құқығын қамтамасыз ету қағидасы айыпталушының құқықтарымен мүдделерін қамтамасыз етудің кепілі ретінде92 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Алдын-ала тергеудің заңдылығын қамтамасыз ету мақсатындағы прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру41 бет
Қазақстан Республикасының қылмыстық сот ісін жүргізуде жеке адамның құқығын қамтамасыз ету мәселелері380 бет
Қамауға алу – бұлтартпау шарасының бір түрі ретінде34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь