Мемлекеттік кредит және мемлекеттік борыш

Жоспар:

I.Кіріспе. Мемлекттік кредиттің мәні .

II.Негізгі бөлім.

1. Мемлекеттік кредиттің нысандары мен әдістері.

2. Халықаралық мемлекеттік кредит.

3.Мемлекеттік борыш және оны басқару.

III. Қорытынды
Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш .
1.Мемлекеттік кредиттің мәні

Мемлекетпен муниципалдық құрылымдардың (жергілікті атқарушы органдардың)қарамағында елдің заңи және жеке тұлғалардың бос ақша қаражаттары, да,сонымен бірге,басқа елдердің (үкіметтердің,қаржы-кредит мекемелерінің)және халықаралық қаржы-кредит институттарының ресурстары да несие капиталы ретінде уақытша пайдалануға жұмылдыру үшін және бюджет тапшылығы проблемаларын шешу үшін тартылуы мүмкін. Оларды алудың бастр әдісі мемлекеттік кредит болып табылады.
Мемлекеттік кредит – жылпы мемлекетттік қаржының басты буындарының бірі және кредит қатынастарының жиынтығы, бұл қатынастарда мемлекет несиегердің де,қарыз алушының да, гаранттың да (қарыз алу үшін мемлекеттің кепілгерлігін білдіреді) рөлінде көрінуі мүмкін.
Мемлекеттік кредиттің ерекшелігі қарызға берілген қаражаттардың қайтарымдылығында, мерзімділігінде және ақылығында. Слайда, бұл қатынастарды банк несиесімен шатастыруға болмайды.
Мемлекеттік кредиттің жекеше кредиттен айырмашылығы:
Жекеше кредит Мемлекеттік кредит
1)өндірістік мұқтаждар үшін жұмылдырылады;
2)несие капиталы жұмылдырылады;
3)өтеу қосымша өнім немесе өндіріс процесінде пайда болатын құннан жүргізіледі;
4)капиталдың қолдану сферасын (өµндірістік сфераны)кеңейтеді. 1)өндірістік және өндірістік емес м мұқтаждар үшін жжұмылдырылады;
2)төлем және сатып Алу ќаражат- аттары жұмылдырылады;
3)өтеу бюджет кірістерінен (ннегізіне салықтық түсімдердің есебінен) жүргізіледі;
4)капиталды қолдану сферасын татарылтады.
Мемлекеттік кредиттің көмегімен жұмылдырылған қаражаттар көбінесе экономиканы қаржыландыруға бағытталатындықтан оның өндірістік сипаты болуы тиіс. Мемлекеттік кредит жөніндегі қатынастар мына негіздерде қаржы қатынастарына креді :
1.Мемлекеттік кредит жолымен жұмылдырылатын қаражаттар әр түрлі қажеттіліктерді - өндірістік,өндірістік емес, сол сияќты стратегиялық бағытталатын мемлекеттік қаржы ресурстары ретінде қаралады;
2.Алынған және берілген кредит тер үшін есеп айырысулар,олар үшін пайыздар төлеу бюджеттердің – үкіметтің қарыз алулары кезінде орталық (республикалық) немесе биліктің жергілікті органдарының қарыз алулары кезінде жергілікті бюджеттердің қаражаттары есебінен жүргізіледі. Бюджет кірістерінің негізгі және тұрақты бөлігін салықтық түсімдер құрайтындықтан қарыздар арқылы жұмылдырылатын қаражаттар “антиципацияландырылған салықтар”, яғни мерзімінен бұрын өндіріп алынған салықтар деп саналады.
Мемлекеттік кредит ақша қаражаттарын (оларды кейін қайтару шарттарында) байта бөлу функциясын орындайды. Бұл халықтың, шаруашылық жүргізуші субъектілердің уақытша бос ақша қаражаттарын шоғырландырумен байланысты. Бұл функцияда мемлекеттік кредит жинақ ақшаны ұйымдастыру нысандарының бірі болып табылады. Кредиттің көмегімен біршама азғантай, орташа жинақ ақша мемлекеттерде шоғырландырылады және оның қажеттіліктерін қаржыландыруға бағытталады. Бұған халықтың, шаруашылық жүргізуші субъектілердің арасында орналастырылатын мемлекеттік қарыздардың облигацияларын шығару, мемлекеттің бағалы қағаздарының басқа түрлерін (қазынашылық міндеттемелерді, қазынашылық бондарды,сертификаттарды)шығару арқылы қол жетеді. Бұл функція іс - әрекетінің объективті нәтижелері ұлғаймалы ұдайы өндірістің ауқымын арттыру және оның қарқынын тездету болып табылады.
Ағымдағы кезеңде пайдаланылатын қаражаттар несиегерге ондаған жылдардан кейін, яғни келешектегі ұрпақтардан өндіріп алынатын салықтар есебінен қайтарылуы мүмкін болғанда мемлекеттік кредиттің байта бөлгіштік функциясы сондай-ақ оның мерзімінен бұрын төлену қасиетінде көрінеді. Сөйтіп,келешектегі ұрпақтардың қаражаттарын бүгінгілердің пайдасына байта бөлуге қол жетеді (“уақытқа қарай байта бөлу”).
Мемлекеттік кредиттің екінші функциясы- реттеуші функциясы. Бірінші кезекте мемлекет несиелік пайыздың мөлшеріне ықпал жасай отырып, ақша ағындарын реттейді : несие капиталының рыногында қаржыгер бола отырып, ол бұл капиталға деген сұранымды арттырады, мұның нәтижесінде несие капиталының нормасы артады. Сөйтіп, мемлекет бұл рыноктағы бәсекеге араласады, одан жеке инвесторларды ығыстырады (“ығыстыру әсері”).Бұл олардың бизнестің белгілі бір түрлерін инвестициялауын шектеуді тудырады.Бір мезгілде мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу кезінде айналыстағы ақшаның (қолма-қол ақшаның және қолма-қолсыз ақшаның)қысқаруына жеткізеді,мұның өзі ақша эмиссиясының зардаптарын жою үшін тиімді болуы мүмкін.
Мемлекеттік кредит рөлі халықтың,кәсіпорындардың, ұйымдардың уақытша бос қаражаттарын жұмылдырудағы мүмкіндіктердің және олардың мемлекеттің кезек күттірмей мұқтаждарын қаржыландыруға бағыттауға саяды.
Мемлекеттік кредит түрлері бойынша ішкі, сыртқы,шартты болып ажыратылады (17.1 сызбаны қараңыз).
Ішкі кредитте мемлекеттік кредит қатынастары Жан-жақты тұрғыда:қарызгер кезінде де, несиегер ретінде де елдегі үкіметтің, биліктің жергілікті органдарының,кәсіпорындадың, ұйымдардың және халықтың арасында пайда болады.
Халықаралық кредитте қатынастарға бір жағынан, үкімет, биліктің жергілікті органдарды,екінші жағынан басқа мемлекеттердің үкіметтері, банктері,компаниялары, сон дай-ақ халықаралық қаржы-банк ұйымдары араласады. Кредит Беруні тарап мемлекет-донор немесе ұйым-донор, ал кредит алушы ел реципиент-ел деп аталады.
Шартты мемлекеттік кредит отанды қарызгерлер: кәсіпорындар, ұйымдар, фирмалар, жергілікті билік органдары алған қарыздарының басқа елдердің несиегерлеріне берілген кепілдіктер бойынша үкіметтің міндеттемелері ретінде болады. Қарыз шарттары орындалмаған жағдайда үкімет отандық қарызгердің
Пайдаланылѓан єдебиеттер:



1.Ильясов К.К., Ќ±лпыбаев С. “Ќаржы” Оќулыќ – Алматы – 2003 ж. 543 бет.


2.Ќ±лпыбаев С. “Ќаржы” Оќу ќ±ралы-Алматы-Мерей,2000-154 бет.


3.Ќ±лпыбаев С., Баязитова Ш., Баязитова А. “Ќаржы теориясы”. Оќу ќ±ралы – Алматы. Мерей, 2001-176 бет.


4."Финансы" учебные пособие. Москва статистика.
        
        Таќырыбы: Мемлекеттік кредит жєне  мемлекеттік  борыш.
ЖОСПАР:
I.Кіріспе. Мемлекттік ... мєні ... ... ... ... нысандары мен єдістері.
2. Халыќаралыќ мемлекеттік кредит.
3.Мемлекеттік борыш жєне оны басќару.
III.Ќорытынды
МЕМЛЕКЕТТІК КРЕДИТ ПЕН МЕМЛЕКЕТТІК БОРЫШ .
1.МЕМЛЕКЕТТІК КРЕДИТТІҢ МӘНІ
МЕМЛЕКЕТПЕН ... ... ... ... ... ЗАҢИ ЖӘНЕ ЖЕКЕ ... БОС АҚША
ҚАРАЖАТТАРЫ, ДА,СОНЫМЕН БІРГЕ,БАСҚА ... ... ... ... ... РЕСУРСТАРЫ ДА
НЕСИЕ КАПИТАЛЫ РЕТІНДЕ УАҚЫТША ПАЙДАЛАНУҒА ЖҰМЫЛДЫРУ ҮШІН ЖӘНЕ ... ... ШЕШУ ҮШІН ... ... ... АЛУДЫҢ БАСТР
ӘДІСІ МЕМЛЕКЕТТІК КРЕДИТ БОЛЫП ТАБЫЛАДЫ.
Мемлекеттік кредит – жылпы ... ... ... ... ... кредит қатынастарының жиынтығы, бұл қатынастарда мемлекет несиегердің
де,қарыз ... да, ... да ... алу үшін ... ... ... ... мүмкін.
Мемлекеттік кредиттің ерекшелігі ... ... ... ... және ... ... ... банк несиесімен шатастыруға болмайды.
Мемлекеттік кредиттің жекеше кредиттен айырмашылығы:
|Жекеше кредит ... ... ... ... үшін ... және ... емес ...... үшін ... ... жұмылдырылады; |2)төлем және сатып Алу ќаражат- |
|3)өтеу қосымша өнім немесе өндіріс ... ... ... ... ... құннан |3)өтеу бюджет кірістерінен |
|жүргізіледі; ... ... ... ... ... сферасын |есебінен) жүргізіледі; ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... жұмылдырылған қаражаттар көбінесе
экономиканы қаржыландыруға ... оның ... ... тиіс. Мемлекеттік кредит жөніндегі қатынастар мына негіздерде қаржы
қатынастарына ... ... ... ... ... қаражаттар әр түрлі
қажеттіліктерді - өндірістік,өндірістік ... сол ... ... ... қаржы ресурстары ретінде қаралады;
2.АЛЫНҒАН ЖӘНЕ БЕРІЛГЕН КРЕДИТ ТЕР ҮШІН ЕСЕП АЙЫРЫСУЛАР,ОЛАР ҮШІН ... ...... ... АЛУЛАРЫ КЕЗІНДЕ ОРТАЛЫҚ
(РЕСПУБЛИКАЛЫҚ) ... ... ... ... ҚАРЫЗ АЛУЛАРЫ
КЕЗІНДЕ ЖЕРГІЛІКТІ БЮДЖЕТТЕРДІҢ ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ТҰРАҚТЫ БӨЛІГІН САЛЫҚТЫҚ ТҮСІМДЕР ҚҰРАЙТЫНДЫҚТАН
ҚАРЫЗДАР АРҚЫЛЫ ЖҰМЫЛДЫРЫЛАТЫН ... ... ЯҒНИ ... БҰРЫН ӨНДІРІП АЛЫНҒАН САЛЫҚТАР ДЕП САНАЛАДЫ.
МЕМЛЕКЕТТІК КРЕДИТ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫН (ОЛАРДЫ ... ... ... БӨЛУ ФУНКЦИЯСЫН ОРЫНДАЙДЫ. БҰЛ ХАЛЫҚТЫҢ, ... ... ... БОС АҚША ҚАРАЖАТТАРЫН ШОҒЫРЛАНДЫРУМЕН БАЙЛАНЫСТЫ.
БҰЛ ФУНКЦИЯДА МЕМЛЕКЕТТІК КРЕДИТ ЖИНАҚ АҚШАНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ НЫСАНДАРЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... ОРТАША ЖИНАҚ АҚША
МЕМЛЕКЕТТЕРДЕ ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛАДЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІН ... ... ... ... ... ... АРАСЫНДА
ОРНАЛАСТЫРЫЛАТЫН МЕМЛЕКЕТТІК ҚАРЫЗДАРДЫҢ ОБЛИГАЦИЯЛАРЫН ШЫҒАРУ, МЕМЛЕКЕТТІҢ
БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАРЫНЫҢ БАСҚА ТҮРЛЕРІН ... ... ... АРҚЫЛЫ ҚОЛ ЖЕТЕДІ. БҰЛ ФУНКЦІЯ
ІС - ӘРЕКЕТІНІҢ ОБЪЕКТИВТІ НӘТИЖЕЛЕРІ ҰЛҒАЙМАЛЫ ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... КЕЗЕҢДЕ ПАЙДАЛАНЫЛАТЫН ҚАРАЖАТТАР НЕСИЕГЕРГЕ ОНДАҒАН ... ЯҒНИ ... ... ... АЛЫНАТЫН САЛЫҚТАР ЕСЕБІНЕН
ҚАЙТАРЫЛУЫ МҮМКІН БОЛҒАНДА МЕМЛЕКЕТТІК КРЕДИТТІҢ БАЙТА БӨЛГІШТІК ФУНКЦИЯСЫ
СОНДАЙ-АҚ ОНЫҢ ... ... ... ... КӨРІНЕДІ.
СӨЙТІП,КЕЛЕШЕКТЕГІ ҰРПАҚТАРДЫҢ ҚАРАЖАТТАРЫН БҮГІНГІЛЕРДІҢ ПАЙДАСЫНА БАЙТА
БӨЛУГЕ ҚОЛ ЖЕТЕДІ (“УАҚЫТҚА ҚАРАЙ БАЙТА БӨЛУ”).
МЕМЛЕКЕТТІК ... ... ... ... ФУНКЦИЯСЫ. БІРІНШІ
КЕЗЕКТЕ МЕМЛЕКЕТ НЕСИЕЛІК ПАЙЫЗДЫҢ МӨЛШЕРІНЕ ЫҚПАЛ ЖАСАЙ ... ... ... : ... ... РЫНОГЫНДА ҚАРЖЫГЕР БОЛА ОТЫРЫП, ОЛ
БҰЛ КАПИТАЛҒА ДЕГЕН ... ... ... ... ... НОРМАСЫ АРТАДЫ. СӨЙТІП, МЕМЛЕКЕТ БҰЛ РЫНОКТАҒЫ БӘСЕКЕГЕ
АРАЛАСАДЫ, ОДАН ЖЕКЕ ... ... ... ... ... ... БІР ... ИНВЕСТИЦИЯЛАУЫН ШЕКТЕУДІ
ТУДЫРАДЫ.БІР МЕЗГІЛДЕ МЕМЛЕКЕТТІҢ БАҒАЛЫ ... ... АЛУ ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ЖЕТКІЗЕДІ,МҰНЫҢ ӨЗІ АҚША ЭМИССИЯСЫНЫҢ ЗАРДАПТАРЫН ЖОЮ
ҮШІН ТИІМДІ БОЛУЫ МҮМКІН.
МЕМЛЕКЕТТІК КРЕДИТ РӨЛІ ХАЛЫҚТЫҢ,КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ, ҰЙЫМДАРДЫҢ ... ... ... МҮМКІНДІКТЕРДІҢ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ МЕМЛЕКЕТТІҢ КЕЗЕК
КҮТТІРМЕЙ МҰҚТАЖДАРЫН ҚАРЖЫЛАНДЫРУҒА ... ... ... ... БОЙЫНША ІШКІ, СЫРТҚЫ,ШАРТТЫ БОЛЫП ... ... ... ... ... КРЕДИТ ҚАТЫНАСТАРЫ ЖАН-ЖАҚТЫ ... ДЕ, ... ... ДЕ ... ... ... ЖЕРГІЛІКТІ
ОРГАНДАРЫНЫҢ,КӘСІПОРЫНДАДЫҢ, ҰЙЫМДАРДЫҢ ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫҢ АРАСЫНДА ... ... ... БІР ... ... БИЛІКТІҢ ЖЕРГІЛІКТІ
ОРГАНДАРДЫ,ЕКІНШІ ЖАҒЫНАН ... ... ... СОН ... ... ҚАРЖЫ-БАНК ҰЙЫМДАРЫ
АРАЛАСАДЫ. КРЕДИТ БЕРУНІ ТАРАП МЕМЛЕКЕТ-ДОНОР НЕМЕСЕ ҰЙЫМ-ДОНОР, АЛ КРЕДИТ
АЛУШЫ ЕЛ РЕЦИПИЕНТ-ЕЛ ДЕП ... ... ... ... ... КӘСІПОРЫНДАР, ҰЙЫМДАР,
ФИРМАЛАР, ЖЕРГІЛІКТІ ... ... ... ҚАРЫЗДАРЫНЫҢ БАСҚА ЕЛДЕРДІҢ
НЕСИЕГЕРЛЕРІНЕ БЕРІЛГЕН ... ... ... ... ... ... ... ОРЫНДАЛМАҒАН ЖАҒДАЙДА ҮКІМЕТ ... ... ... ... ... ... ... БАСҚА АКТИВТЕРІНЕН БЮДЖЕТ ҚАРАЖАТТАРЫ ЕСЕБІНЕН ҚАРЫЗДЫҢ СОМАСЫН
ТӨЛЕЙДІ.
МЕМЛЕКЕТ ҚАРЫЗ АЛУШЫ РЕТІНДЕ ҒАНА ЕМЕС, СОНЫМЕН ... ... ... ... АЛАДЫ.
МЕМЛЕКЕТТІК НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ НЕГІЗГІ СФЕРАСЫ – КҮРДЕЛІ ЖҰМСАЛЫМДАР: БАСЫМ
ӨНДІРІСТЕРДІ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ; ТҰРҒЫН-ҮЙ ҚҰРЫЛЫСЫН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ; ... ... ... ... ҚАРЖЫЛАНДЫРУ.
НЕСИЕ КАПИТАЛЫ РОНОГЫНДА МЕМЛЕКЕТ ГАРАНТ РЕТІНДЕ БОЛА ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ДА СЕБЕПТЕР
ЖАҒДАЙЫНДА БҰЛ МЕМЛЕКЕТТІК НЕСИЛЕНДІРУДІҢ ЕРЕКШЕ НЫСАНЫ.
МЕМЛЕКЕТТІК КРЕДИТТІҢ КӨЗДЕРІ – КӘСІПОРЫНДАРДА, ... ... ... ... ... ... ... БОС ҚАРАЖАТТАР.
МЕМЛЕКЕТ КРЕДИТ РЕСУРСТАРЫН:
1)БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ;
2)ҰЛТТАНДЫРЫЛҒАН ЖӘНЕ АР АЛАС ... ... ... ... ЖЕРГІЛІКТІ ОРГАНДАРЫНЫҢ ШАРУАШЫЛЫҚ ОРГАНДАРЫН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ;
4)ЕЛДІҢ АҚША АЙНАЛЫСЫН РЕТТЕУ ҮШІН ПАЙДАЛАНАДЫ.
ПО2. МЕМЛЕКЕТТІК КРЕДИТТІҢ НЫСАНДАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ.
Ішкі кредиттік нысандары:
1)мемлекеттік қарыздар шығару;
2)коммерциялық ... ... ... бір ... ... ... ... кредиттің негізгі нысаны кредит қатынастары ... ... ... ... табылады, бұл қатынастарда мемлекет негізінде
қарызгер ретінде болады.
Мемлекеттік қарыздар – нәтижесінде мемлекет ... бір ... ... бір ... ақша ... ... бір сомаларын алатын
мемлекет пен заңи және жеке ... ... ... ... ... айырмашылығы:
|Қарыздар ... ... ... ... ... |
|2)мәжбүрлеудің бүркемелі нысаны |2)мәжбүрлеудің анық нысаны ... өтеу ... ... ... ... ... табыстылық түрлері бойынша ажыратылады.Өтеу мезгілі
бойынша:қысқа мерзімді (бір жылға ... орта ... ... ... ... ... жоғары)болып ажыратылады.Орналастыру орны
бойынша қарыздар ішкі және сыртқы қарыздар болып бөлінеді. Ішкі қарыздардың
облигацияларын шетел азаматтары мен ... ... ... ... ... ер кін ... ... бойынша орналастыру және
мәжбүрлеме қарыздар болып ажыратылады.Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... затай нысаны да болады.
Эмитенттке қарай қарыздар үкіметтің ... және ... ... ... (муниципалдық қарыздарға ) ажыратылады.
Табыстылық түрлері бойынша қарыздар пайыздық (қарыз иелері жыл ... ... ... ... ... тұрлаулы табыс алады); ұтыс немесе
лотереялық (табыс облигацияларының өтеу тиражы немесе ұтыс тиражы шыққанда
төленеді)қарыздар ... ... ие ... ... Қазақстан Республикасында меншікті ... ... ... 1992жылы республіка үкіметі Мемлекеттік
ішкі ... ... ол ... мен ... ... ... Сол
жылы айналысқа 20жылға есептелінген Қазақстан Республикасының мемлекеттік
ішкі ұтыс қарызының бондары шығарылды. ... ... ... жыл сайын
25, 50, 500 мың теңге көлемінде 4 рет ... жылы ... ... ... және ... ... тұлғалар арасында номиналы 1000 теңгеге, айналым мерзімі 364 күнге
тең мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... ... ішкі қарызының
ұлттық жинақ облигациялары таратылды. Ұлттық жинақ облигацияларына жүзбелі
табыстық пайыздары есептеліп , олар тоқсан ... ... ... және ... ... ... қарыз алу және бореш туралы”
Қазақстан Республикасының заңына, Бюджет ... ... ... ... түрлерін атауға болады: мемлекеттік қарыз алу және мемлекет
кепілдік берген ... алу ... ... мемлекеттік қарыз алуды Қазақстан
Республикасының Үкіметі, ... ... және ... ... ... ... ... алуы республикалық бюджеттің тапшылығын қаржыландыру
мақсатында, Ұлттық ... ... алуы ... ... ... және ... алтын-валюта активтерін толықтыру мақсатында, сон ... ... ... ... ... айқындалатын басқа да
мақсаттарында жүзеге асырылады. Жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік
қарыз алуы ... ... ... ... ... ... тапшылығын жабу мақсатында жүзеге
асырылады.
Мемлекеттік қарыздардың мынандай түрлері мен ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің қарыздары;
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қарыздары;
Жергілікті ... ... ... ... бөлінеді.
2.Несие капиталының рыноктары бойынша:
сыртқы мемлекеттік қарыздар;
ішкі мемлекеттік ... алу ... ... :
мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар шығару;
қарыз шарттарын (келісімдерін)жасау болып бөлінеді.
4.Қолдану мерзімі бойынша мемлекеттік ... ... ... мерзімі 1жылға дейін,қысқа мерзімді;
айналыс мерзімі 1жылдан 5жылға ... орта ... ... ... ... ұзақ ... болып бөлінеді.
Мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар құжаттық және құжатсыз нысанда (оны
ұстаушылар үшін тек қана құжаттық нысанда), номиналды және ... ... ... және бекітілмеген мөлшерлемесімен
шығарылуы мүмкін.
Қарыз туралы келіссөздер жүргізу,шарттарға қол қою ... ... ... ... ... қағаздарды
шығару,орналастыру,айналысқа ... және ... ... ... ... ... ... белгілейді.
Мемлекеттің шығыстарын қаржыландыру үшін халықтың банктердегі салымдары
бойынша қалдықтарының бір бөлігін мемлекеттік ... ... ... ... ... жүргізіледі және егер, олардың капиталы мемлекетке
жататын болса, онда депозиттерді пайдалану тәуекелдіктері бойынша мемлекет
жауап береді; ... ... ... ... ... ... банк ... (акционердің)пікірлеріне сәйкес тартылған
қаражаттарды тиімді пайдалану нұсқаларының проблемалары пайда болады.
Қазынашылық несиелер ... ... ... ... ... ... мемлекеттік билік пен басқару органдарының халыққа
қаржылық ... ... ... ақша ... ... ... әдістері әр түрлі және баяндалған нысандарға ... ... ... – бұл ... ... және оларды
кейін қайтарудың амалдары,тәсілдері: олар қарыздарды шығарудың шарттарымен
анықталады: табыстылықты анықтаудың және ... ... ... ... амалдары (облигацияларды, бондарды ер кін сатып алу
және сату ,жазылу, ... ... өтеу ... ... ... ... пайыздық кірісі бар облтгацияларды төлеп
(сатып) алу, мерзімсіз қарыздарда – пайыздық кірісті дүркіндік ... ... сон ... ... борышын басқару әдістері де
жатады (ары қарай қараңыз:жаңғырту,мерзімді азарту,сәйкестендіру, ... ... ... ... ... ... ... мөлшері, кесіп тастау бағасы,көрсетулі құны ... ... ... аукциондарды өткізудің тәртібі (реті).
Мемлекеттік кредиттің нысандары ...... ... ... ... ... ... мұндай қолданудың
шарттары әдістер болып табылады: мемлекеттің қаржы ... ... ... ... қайтару мерзімі,табыстылық нормасы. Елдің
орталық эмиссиялық банкісінің ... ... ... - ... ұқсас
болады, бұл әдістер мұндай қарыз алудың инфляциялық ықпалын азайтуы тиіс.
Мемлекеттік кредит тер нысанындағы әдістер ... банк ... ... ... ... мемлекеттік кредит
Өзінің шығындарын жабуға мемлекет шетелдік кредиттерді де тартады.Сыртқы
экономикалық байланыстардың ... өсуі ... ... тез ... жеткізіп, соның негізінде сыртқы берешектердің
шапшаң өсуіне себеакер ... ... ... ... ... ... ... үшін ұлттық шекарадан тысқары жерлердегі бос ақша
көздерін барған сайын балсенді пайдалануда.Компаниялар, банк тер, сон ... әр ... ... ... ... ... мәмілелерінің
қатысушылары болып отыр.
Халықаралық мемлекеттік кредит – халықаралық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік дүние
жүзілік қаржы рыногында борышкер ... ... ... ... ... қатынастар мемлекеттік сыртқы қарыздар нысанын
қабылдайды және ішкі қарыздар секілді олар да ... ... ... ... ... ... сыртқы қарыздың ... ... ... елдің мемлекеттік ... ... ... ... ақша және тауар нысанында ... ... ... ... ... дар арқылы елдер болып саналады.
Халықаралық кредит – бірқатар елдер мемлекеттерінің, банктерінің , ... заңи және ... ... ... ... ... ... де заңи және жеке тұлғаларына берілетін қарыздары. Сыртқы экономикалық
байланыстардың дамуына байланысты халықаралық кредит сферасында мына валюта
– кредит ... ... ... ... орын альп ... Халықарлық Валюта
Қоры, Халықаралық Қайта Құру және Даму ... және оның ... ... Халықаралық Ассоциациясы, Инвестициялар ... ... ... ... ... Еуропа Қайта Құру және Даму
Банкі, Азия Даму Банкі, Ислам Даму ... және ... ... Валюта
Қоры валюта бағамдарын реттеу нормаларын белгілеу және оларды сақтауға
бақылау жасау, қатысушы – ... ... ... ... жою, оларға
төлем баланстарын реттеу үшін қаражаттар беру арқылы халықаралық сауда мен
валюталық ынтымақтастыққа жәрдемдеседі.
Дүниежүзілік банк пен оның ... ... ... ... ... ... ... мен елдердің экономикалық әлеуметін іске асыруға
қабілетті жобалады қаржыландыру арқылы қолдап ... мәні ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету құралдарының бірі болып табылады, бірқатар
жағдайда дамушы ... ... ... ... ... ... ... қажеттгі экономикалық заңтардың бүкіл жиынтығымен
айқындалады.
Халықаралық кредиттің даму мына факторларға ... ... ... ... мен ... бірігу;
2)өндірістің мамандандырылуы,қауымдасуы;
3)елдердің табиғи ресурстарымен және жұмыс күшімен әр ... ... ... ... ... біркелкі еместігін жеңіп шығудың
қажеттігі;
5)дамушы елдерге экономикалық көмек көрсетудің қажеттігі;
6)дамушы елдердің ... ... ... – экономикалық ынтымақтастығы.
Халықаралық кредитке берілетін мемлекеттің кредит ресурстары:
1)қорланым қорларына жататын мемлекеттік бюджеттердің қаражаттарынан;
2)ұжымдық несие ... ... және ... ... мемшікті
және таралымды (тартылған)қаражаттары);
3)мемлекеттің кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржаттарынан тұрады.
Ақша ... ... ... ... валюталарда және еркін
айырбаслымды валюталарда бері ... ... ... экономиканың дамуын ... ... ... ... ... ... ... бірігуді тездетуге жәрдемдеседі.
Халықаралық кредиттің негізгі нысаны сыртќы ... ... ... ... ... ... мємілелерін ж‰зеге асыру немесе ... ... ... – сырќы сауданы несиелендіру ‰шін пайдаланылады.
Сыртќы сауданы несиелендіру кезінде кредиттерді беру, ... жєне ... ... ... мен ... ќарастырылады, м±ныњ µзі
оларѓа µздерініњ міндеттемелерін толыќ єрі ... ... ... ... нысандарында экономикалыќ дамуды ќолдау ... ... мен ... ... ... дамуѓа ресми кµмек
ерекшеленеді. Кµмек беру маќсаттарыныњ ... емес ... ... ... валюта-кредит ±йымдары µздерініњ пайдасын барынша ... ... ... жєне ... ... ... ... ќаржыландырады. Мысалы,Халыќаралыќ валюта
ќорыныњ кредиттері Ќазаќстанѓа ... ... ... ... ... ... тењгеніњ баѓамын
ќолдауѓа беріледі, м±ныњ µзі басќа халыќаралыќ ±йымдар ќарыздарыныњ ... ... бірі ... ... экономикалыќ ќатыеастар практикасында сондай-аќ, экспорттыќ
немесе “байланыстырылѓан кредиттер” нысаны ќолданылады. М±ндай кредиттерді
беру ќарызгер – елге ... ... ... ... берілетін кредит
олардыњ жеткізілімімен “байланыстырылады”. Єдетте ... ... ... ... µзі µз ... ... ... басќа елдердіњ ... ... ... кредиттерді пайдаланудыњ елдіњ сауда балансына ыќпал жасайтын
зардабы ... ... ... ... импорт µседі, ал б±л
сауда балансыныњ тапшылыѓын ... ... ... ... ... басќа,
экпорттыќ кредиттер реципиент-елдегі экономикалыќ ... ... ... ... ... µндірістік сфераѓа салуѓа
м‰мкін болар еді жєне болашаќта аѓымдаѓы ... ... ... ... ... еді, ... импортталатын
тауарлар неѓ±рлым сапалы арзан тауарлар ретінде ... ... ... ... ... жаншиды.
Ќазіргі жаѓдайда жабдыќты, материалдарды, азыќ-т‰лікті сатып алу кезінде
дамыѓан ... ... ... ... мен ... ... ... мен келісімдер,соныњ ішінде µтемдік келісімдер негізінде б±л
елдердіњ ... мен ... ... банк жєне ... пайдаланады. ¤темдік келісімдер – б±л сырќы ... ... б±л ... ... ... сатып алушы оныњ
ќ±нын ... ... ... ... ... шетел банктерінен ±заќ мерзімді кредиттер алуды
ќарастырады, б±л кредиттердіњ ... ... ... ... бір
объектіні салу ‰шін олардан ... ... ... ... ќ±ны ... ... µнімініњ экспорты есебінен
µтеледі.
Кредитті µтеу ќабілетін ... ... ... ... елдіњ несие
рейтингін єзірлейді, б±л орайда мына аспектілерге назар аударылады:
1.Демократиялыќ саяси ж‰йені жасаудаѓы прогресс; м±ны демократиялыќ ... ... ... ... ... ... ... саяси жолды ±стаушылыќ жєне
оларды практикалыќ ... ... ... деп ... ... жєне экономикалыќ µсуге жетудегі жетістіктер.
Олар µзіне мыналарды кірістіреді: фискалдыќ жєне ... ... ... ... т±раќтылыѓы мен ... ... ... ±стап т±ру.
3.Нарыќтыќ экономикаѓа кµшудегі прогресс: экономикадаѓы жеке ... ролі ... ... ... дєрежесі, жеке меншік
компаниялардыњ ... ... ... ... ... ... салыќ салуѓа
ќатысындаѓы µзгерістер жєне тµлем тєртібі,экономикалыќ ќызметті ... ... ... жања ... жєне шетелдік компаниялар ‰шін
рыноктардыњ ашыќтыќ), ... ... ... ... секторыныњ дамуы жєне
оны реттеу,ќаржы делдалдыѓыныњ дамуы, ќор рыногыныњ жєне ... емес ... ... ... ... ... ... мен зањнаманыњ болуы).
4.Сауда аѓындарын ќайта баѓдарлау.Экспорт пен импорттыњ µсу серпіні мен
ќ±рылымы, халыќаралыќ ... ... ... ќатысу, ќаржыландырудыњ
кµзі ретіндегі шетелдік тура инвестициялардыњ рµлі,менеджменттіњ дењгейі,
технологияларды беру арќылы баѓаланады.
Соњѓы жылдары Ќазаќстан Республикасы ... ... ... алды.
Сондыќтан валюта ќаражаттарын ±тымды, ‰німді ж±мсаудыњ мањызы арта т‰суде.
Олар бірінші кезекте т±тынуѓа арналѓан тауарларды шыѓаратын ... жєне ... жєне ... ... яѓни ... ... ... ќ±рылымдыќ саясатты ескере отырып ... ... ... ... ... жєне оны ... ... ќызметініњ нєтижесінде мемлекеттік борыш т‰зіледі.
Мемлекеттік борыш – б±л ... жєне ... бір к‰н ... ... сомасы
(олар бойынша есептелген пайыздарды ќоса). Мемлекеттік ... ... ... жєне ... ... ... ‰шін аќша
ресурстарын тарту нысандарыныњ бірі ... ... ... ... ... борышты мемлекет мемлекеттік бюджеттіњ
ќаражаттары есебінен µтейді. Орналастыру ... ... ... жєне
басќа сипаттамаларына ќарай мемлекеттік борыш мемлекеттік сыртќы жєне ... ... ... ... жєне ... мемлекеттік борыш болып
бµлінеді. К‰рделі мемлекеттік борыш деп мемлекеттіњ ... ... ... ... б‰кіл сомасын (б±л міндеттемелер
бойынша ... ... ... ... Аѓымдаѓы борыш – б±л
мемлекеттіњ барлыќ борышќорлыќ міндеттемелері ... ... ... жєне мерзімі келген міндеттемелерді µтеу жµніндегі шыѓыстар.
Ќазаќстан Республикасында мемлекеттік борыш µз ... ... ... жєне ... ... ... алѓан
кєсіпорындардыњ борышы болып бµлінеді. Егер, борышты несигерлердіњ т‰рлері
(типтері)бойынша µзара бќліске салсаќ ... ... ... ... ... жєне ... экпортты ќаржыландыратын
±йымдарѓа ќарыз. Ќарыз алудыњ едєуір кµлемі жеке несиелерге де тиеді. Б±лар
кµбінесе ... ... ... – ќазынашылыќ мінтеттемелерді,
¦лттыќ банктіњ ... мен ... ... ... шетелдік жеке
жєне зањи ±йымдар. Орналастырылѓан еурооблигацияларды µтеу мемлекеттік
борышќа ќызмет кµрсетуге ... ... ... ... бірі
болып отыр.
Мемлекеттік борыштыњ пайда болуыныњ µсуініњ ... ... ... ... болып табылады.
Экономикалыќ жаѓынан дамыѓан елдердіњ едєуір мемлекеттік ішкі ... ... ... б±л т‰рініњ т‰зілуі себептеріндегі, єдістеріндегі
жєне ж±мыс істеу ерекшеліктеріндегі айырмашылыќ елеулі болады. ... ... ... жєне оны ... ... тапшылыќтары
экономикалыќ циклге экономиканы т±раќтандыру мен оны ... ... ... ... ... ... ... ќаржы жєне кредит мекемелерінен ќарызѓа алынѓан аќша
ќаражаттары µнімді пайдаланылады жєне ... ... ... ... ... ... “±лттыњ µзіне µзі ќарызы” ретінде
ќаралады жєне ±лттыњ жиынтыќ ... ... ... єсер ... ... ... жµніндегі пайыздарды тµлеу ќажеттігі т‰рінде оныњ белгілі
бір теріс зардаптары ... ... ... ... ... ... ... ж±мылдырудан болатын оњтайлы ... Ішкі ... µсуі ... ... ... пен ... кемімейді,
м±ныњ µзі, єрине, табыстардыњ ќайта бµлінісімен байланысты болатын бірќатар
келењсіз салаларды жоќќа шыѓармайды, олар ... ... µтеу мен ... тµлеу бюджет ќаражаттарыныњ есебінен, яѓни
салыќ тµлеушілердіњ есебінен ... ... ... ... ... иелеріне, єдеттегідей, ќрѓамныњ дєулетті жіктеріне аѓылады.
2. Салыќтарды кµбейту жолымен мемлекеттік ... ... ... ... кезінде макроэкономикалыќ тєуелдіктер ќосылады;
жиынтыќ с±ранымныњ ќысќаруы тепе-тењді таза ... ... ... кєсіпкерлер тарапына ќаражаттардыњ ж±мсалымына деген
ынталандырмалары тµмендейді, ... ... ... ... ... ... ... нєтижесі іс-
єрекет етеді. Бұл құбылыс мынадан туып отыр. Мемлекеттік бюджет тапшылығын
немесе борышты жабу мақсатымен неси ... шыға ... ақша ... ... ... ... ақша капиталының пайыздық
мөлшермелері артады. Бұл жеке ... ... ... ... ... ал ... шығыстардың төмендеуі тепе-теңді таза
ұлттық өнімді азайтады.
Егер мемлекет ақша рыногының ... ... ... емес ... тауарларға бағыттаса, егер экономика
жұмыспен толық емес ... ... ... ... ... ... нәтижесі шектелуі мүмкін.
Қазақстан практикасында бюджеттердің тапшылықтары мен мемлекеттік борыш
қаржыландыру нысандары және ... ... ... ... Мемлекеттік борыштың едәуір бөлігі үкімет тұрғызатын ... ... ... ... ... қазынашылық міндеттемелер
бойынша ... ... ... ... ... ... қарыз алған сомасы ішкі берешекті үнемі арттырады.
Мемлекеттің ішкі борыштың басқа нысандарына мыналар жатады:
Бюджет тапшылығын жабу үшін бұрын алған ... ... ... ... және ... ... ... шығарумен ресімдеоген халықтан,
шаруашылық жүргізуші субъектілерден алынған ... ... ... ішкі ... пайда болуы мен үдей түсуі мемлекеттік бюджеттің
тұрақты тапшылығынан туындайды.
Мемлекеттік ... ...... несиегер турасында белгілі бір күнге,
белгіленген мерзімде өтеуге жататын елдің қаржылық ... ... ... ... ... дүниежүзілік практика болып саналады.
Алайда,оның шегі болады, ол шектен мемлекеттік борыштың артуы қауыпты ... ... ... алу ... тартылатын қаражаттардың көлемі елдің
Ұлтық банкісінің таза алтын-валюта резерфтерінің 50 пайызынан аспау тиіс.
Сыртқы қарыздарды ... ... ... ... ... экономикалық
және саяси тәуелділікке ұрынуы мүмкін.
Дүниежүзілік практикада мемлекеттік борыштың мөлшерін салыстырмалы сипаттау
үшін арнайы ...... ... көрсетудің коэфициенті
пайдаланылады. Ол борыштық төлемдердің елдің валюталық ... ... ... ... ... қатыстың қатыссыз қауіпсіз деңгейі 25
пайыз болып саналады.
Елдің ... ... ... оның ... ... ... ... Дүниежүзілік банктің сыныптамасы негізінде жасауға
болады. Осы халықаралық қаржы ұйымының ... ... ... ... деп ... егер:
А)жалпы сыртқы борыштың жалпы ішкі өнімге ... 48 ... ... – 33.8 %); ә) ... сыртқы борыштың экспортқа қатысы 132 пайыз
(Қазақстанда – 113 %); б) ... ... ... ... ... 18 ... (Қазақстанда – 22.8 %); в) сыйақы төлемдерінің экмпортқа
қатысы 12 пайыз (Қазақстанда – 5.1 %). ... егер ... ... ... есепке алмасаќ, Ќазаќстанныњ берешегін єзірше ... ... ... Біраќ, республика борышыныњ жоспаллы µсіп отырѓанын, ал
оныњ ... ... ... ... ескерсек ахуалдыњ нашарлауы
м‰мкін.
17.2 сызба. ... ... ...... ... (игерілген )жєне µтелмеген мемлекеттік жєне ... ... ... ... ... ... резиденттерініњ
Ќазаќстан Республикасы ... ... ... міндеттемелерініњ белгілі бір к‰нгі сомасы жалпы сыртќы
борышты ... . Ол ... ... ... жєне ішкі ... кіріктіреді. Сыртќы мемлекеттік борыш- Ќазаќстан ... ... ... ... жєне ¦лттыќ банкініњ
Ќазаќстан Республикасыныњ бейрезидент несиегерлері ... ... ... ќ±рамдас бµлігі.Ішкі мемлекеттік ... ... ... ... ... жєне ... ... Республикасыныњ ќарызгер-резиденттері алдындаѓы ішкі
мемлекеттік ќарыздар мен ... да ... ... ... ... ... ... жылы б±рынѓы КСРО-дан м±ра болып ќалѓан Ќазаќстанныњ сыртќы борышы 3.2
миллиард долларды ќ±рады. 1993 жылдыњ ... ... ... ... ... ... ... ‰лестік борышы мєселесін
реттеген “нµлдік вариантты” келісімге ќол ... ... ... бір ... ... ресімдегеннен кейін Ќазаќстанныњ сыртќы
борышы 1.9 миллиард долларды ќ±рады. Б±л ... ... ... бар
Ќазаќстан Республикасы ‰шін кµп емес еді. 1995 жылдыњ соњында Халыќаралыќ
валюта ќорынан сатымды ... ќоса ... ... ... 3.09 миллиард
долларды ќ±рады. ... ... ... ... ... ењ жоѓарѓы
мµлшерге-8229.4 миллион долларѓа жетті. 2001 жылдыњ басында ‡кіметтіњ
кепілдендірген сыртќы ... ... ... ... ... Б±л ішкі борышты ќамтыѓан. ‡кіметтіњ барлыќ борышыныњ
86.8 пайызын ќ±рады. 2003 ... ... ... ... борышы мен
‡кімет кепілдендірген сыртќы борыштыњ ... 3481.0 ... ... ... ... ... борышымен бірге –14561 миллион доллар
(соныњ ішінде фирмааралыќ берешекті-10547 ... ... ) ... ... 18024 ... долларѓа жетті. 2001 жылы ... ... ... мµлшері 17.5 пайызды ќ±рады, ал 2002 жылы ол 16 ... ... ... ... мезгілі келген пайыздарды жєне борыштыќ
міндеттемелерді µтеуді тµлеу ... жыл ... ... ... олар ... ... ... жµніндегі шыѓындар деп аталады.
Ќазаќстан Республикасыныњ ‰кіметтік борышын µтеуді жєне оѓан ... ... ... ... жылѓа арналѓан Республикалыќ бюджет
туралы Ќазаќстан Республикасы Зањында ... ... ... ... арќылы, ¦лттыќ банктіњ борышын µтеуді жєне оѓан ... ... банк ... ... ... есебінен, жергілікті атќарушы
органдардыњ мемлекеттік ... ... жєне оѓан ... кµрсетуді ол
тиісті жылѓа арналѓан мемлекеттік бюджетте кµзделген ќаражат ... ... ... ... ... атќарушы органныњ
ќарыздарына ќызмет кµрсету ‰шін тартылатын екінші ... ... ... ... мемлекеттік ќарыздар ‡кімет ... ... ... ... ... алынуѓа тиіс.
Ќазаќстан Республикасыныњ мемлекеттік борышын есепке алу ... ... пен ... ... органдар келісілген тєртіппен Ќаржы
министрлігіне µз ќарыздарыныњ талаптары, алынуы, оларға ... ... ... ... ... ... ... Республикасыныњ ‡кіметі республикалыќ бюджеттіњ ќаражатымен
ќамтамасыз ... ... ... µтеу жєне оѓан ќызмет кµрсету,
¦лттыќ банк µзініњ билігіндегі ... ... ... етілетін
¦лттыќ банктіњ борышын µтеу жєне оѓан ... ... ... ... ... ... меншік ќ±ќыѓындаѓы м‰лікпен, ќаржы
ресурстарымен жєне басќа да ... ... ... µз ... жєне оѓан ќызмет кµрсету жµніндегі міндеттемелерді атќарады.
Борыштыњ негізгі сомасы ... жєне ... ... ... тµлемдер толыќ кµлемінде тµленген жаѓдайда мемлекеттік борыш
µтелген болып саналады.
Ќазаќстан ... ... ... ... жєне ... ... осындай шарттыњ (келісімніњ) талаптарында, осындай
ќаѓаздарды шыѓару талаптарында кµзделген ... ... ... ... бойынша міндеттемелерді мерзімінен б±рын ... ... ... ќаѓаздарды мерзімінен б±рын сатып алуѓа ќ±ќыѓы бар.
Сыртќы борыштыњ болуы жасалынѓан µнімніњ бір бµлігін ... тыс ... ... білдіреді. Мемлкеттік борыш бойынша ... тез µсу ... бар. ... ... ... дамуды тежейді жєне реципиент-ел ... ... ... µсуі ... ... ... ... тµмендетеді жєне ел ‰кіметініњ саясатына ... ... жєне ... ... жєне ... борыштыњ болуыныњ
келењсіз зардаптары микроэкономикалыќ т±раќтылыќтыњ ... ...... ...... ... баѓалы ќаѓаздар
бойынша пайыздыњ жоѓары дењгейі ... ... ... ... ... ... ... борыштыњ µсуін білдіреді. Шетел
инвестицияларын отандыќ баѓалы ќаѓаздарѓа ... ... ... ... ... жєне ... ... рыногында оныњ
баѓамыныњ µсуін тудырады. Валюта баѓамыныњ артуы экпорттыњ ќымтаттауына
жєне импорттыњ арзандауына ... ... ... ... ... импорт артады. Сауда балаесы теріс сальдоѓа саяды. Таза экспорт ... ... ... оныњ ... немесе теріс салбдоѓа
±лттыќ µндіріске тежеушілік ыќпал жасайды.
Осыѓан ... ... ... ... органы арќылы ќаралѓан
процестерге бюджет тапшылыѓы мен мемлекеттік борыштыњ ... ... ... ... ... шыѓыстарыныњ жеке баптары бойынша
тыйым салу ќ±ќыѓын белгілеу м‰мкін.
“Мемлекеттік жєне мемлекет кепілдік берген ... алу жєне ... ... ... ... ... мемлекеттік ќ±рылымдар ‰шін
ќарыз алудыњ лимиттері белгіленген:
1.‰кіметтік ... ... ... ... борышыныњ лимиті.
3.жергілікті атќарушы орган борышыныњ лимиті.
Б±л лимиттер ... ... ... ... ... ... ... алынѓан жєне µтелмеген ќарыздардыњ тіркелген
сомалары болып табылады, б±л ... ... ... ... жылдыњ
соњына) тиісті ќ±рылымыныњ наќты борышынан ... ... ... ... ... борышыныњ лимиті оныњ таза алтын-валюта активтерініњ 50
пайыз дењгейінде белгіленеді.
Ќазаќстан Республикасы ... ... алу ... ... ... ... бюджет туралы зањмен белгіленді, онда ‰кіметтік
борыштыњ лимиті де, оѓан ... ... ... ... ауќымы
да бекітіледі.
Жергілікті атќарушы органныњ тиісті ќаржы жылына арналѓан лимиті сол ... ... ... кірісініњ 10 пайызынан аспау тиіс. Жергілікті
атќарушы орган борышыныњ лимиті ... ... ... ... ... кірісініњ 25 пайызынан аспауѓа тиіс. Жергілікті атќарушы органныњ
борышын µтеуге, рѓан ќызмет кµрсетуге арналѓан ... ... ... ... ... ... ... 10 пайызынан аспауѓа тиіс.
Зањмен мемлекеттік кепілдіктерді берудіњ ...... ... ... ... ... ќ±рамында бекітілетін тіркелген сомасы
белгіленеді, б±л ... ... ... ... ...... несигер алдында Ќазаќстан Республикасыныњ ќарызгер
– резиденттерініњ одан тиісті соманы белгіленген ... ... ... ... ... ішінара µтеу міндеттемесі.
2004 жылѓа арналѓан республикалыќ бюджет туралы зањда ‡кіметтік борыш
лимиті 755 ... ... ... ал ... ... кепілдіктерін беру лимиті 7.7 ... ... ... ... ...... µзі жєне оныњ ... борышќа ќызмет кµрсету, оны жоспарлы µтеу, жања ќарыздарды тарту
мен ж‰зеге асырудыњ шарттарын жасау жµніндегі ... ... ... ... оѓан ... ... ... ±тымды жєне тиімді
ќарыз алуды ќамтамасыз ету жєне мемлекеттік ... ... ... оњтайландыру жµніндегі ќызметі; басќару келешекте ... жєне ... ... ... аман болу ... ... Б±л орайда б±рыш мониторингі – борышты есепке алу, талдау
жєне ќалыптастыру, ... жєне оѓан ... ... ... ... ... ... уєкілетті органдардыњ ќызметі ... ... ... ... борышты басќарудыњ наќтылы процесі мыналарды біріктіреді:
1.алдаѓы орта мерзімді кезењге арналѓан мемлекеттік жєне ... ... ... алу мен ... ... ондаѓы кµрсеткіштерді ‰кіметтік
борышты жєне жергілікті атќарушы ... ... µтеу жєне ... кµлемдерін, лимиттерін, мемлекеттік кепілдіктерді ±сынудыњ
белгіленген ... ... ... ... жыл ... ... жєне
болжауды. Алдаѓы орта мерзімді кезењге арналѓан мемлекеттік жєне мемлекет
кепілдік ... ... алу мен ... ... мен ... жыл ... ... бюджеттік жолспарлау жµніндегі орталыќ уєкілетті орган
¦лттыќ банкпен бірлесіп, бюджетті атќару жµнінлегі ... ... ... республиканыњ єлеуметтік-экономикалыќ дамуыныњ орта
мерзімді жоспарыныњ, жинаќталѓан мемлекеттік жєне мемлекет ... ... ... мен ... ... ж‰зеге асырады;
2.бюджеттік жоспарлау жµніндегі орталыќ уєкілетті органныњ тиісті ... ... ... ... ... ... бекітілетін ‰кіметтік
борыш лимитін жєне мемлекеттік кепілдіктер беру лимитін айќындау;
3.бюджетті атќару ... ... ... ... ... ќаржы жылына
арналѓан республикалыќ бюджетте ... ... ... ... алу кµлемдерін, нысандары мен шерттарын, ‰кіметтік борышты
µтеу мен ќызмет кµрсету кµлемдерін айќындау;
4.бюджетті ... ... ... уєкілетті органныњ мемлекеттік
ќарыздарды тіркеуді, мемлекеттік ќарыздар алу, µтеу жєне ... ... жєне ... ... ... ж‰зеге асыруын;
5.борыш ќ±рылымын оњтайландыру жµніндегі, соныњ ішінде борышты ... ... ... ... ... рыногында мемлекеттік
эмиссиялыќ баѓалы ќаѓаздарды эмитентін сатып алу мен ... ... ... ... ... борышты ќайта ќ±рылымдау, борышты ќайта
ќаржыландыру, мемлекетік жєне мемлекет кепілдік берген ќарыз алу ... ... ... ... жєне іске ... емес ... алуды Ќазаќстан Республикасыныњ резиденттері
Ќазаќстан ... ... ... ... ескере
отырып, кез келген мќлшерде, кез келген валютамен жєне кез келген нысанда
дербес ж‰зеге асырады.
Мемлекеттік ... ... емес ... ... ж‰зеге асыруѓа
ќ±ќыѓы жоќ.
Мемлекеттік емес ќарыздарды Ќазаќстан ... ... зањи ... ... ... ... кепілдіктермен
тартылатын мемлекеттік емес ќарыздар туралы шарттыњ ... ... ... ... ... Республикасыныњ
резиденттерініњ µздері аоѓан ... емес ... ... ... ... ету ретінде беріледі.
Ќарыздар бойынша Ќазаќстан Республикасыныњ атынан ... ... ... ќ±ќыѓы бар.
Ќазаќстан Республикасы ¦лттыќ банкініњ, жергілікті ... ... ... Ќазаќстан Республикасыныњ атынан
кепілдіктер беруге ќ±ќыѓы жоќ.
Ќазаќстан Республикасыныњ ... ... ... ... ... министрлігі ж‰зеге асырады.
Мемлекеттік кепілдіктерді беру ... ... ... ... ... ... ќызмет кµрсету деп ... ... ... ... ... комиссиялыќ жєне µзге тµлемдердіњ жиынтыќ
тµлемаќыларын айтады.
Борышты µтеу – ќарызгерлердіњ ќарыздыњ алынѓан сомасы ... ... ... ... белгіленген тєртіпті
борышпен ќ±райтын басќа міндеттемелерді орындауы.
Мемлекеттік борышты басќару сонымен бірге ... ... ... ... жањѓырту, мерзімді ±зарту,
сєйкестендіру, кемімелі ара салмаќ бойынша ... ... ... ... ... мемлекеттік борыштан бас тарту.
Ќайта ќаржыландыру мемлекеттік берешекті жања ќарыз ... ... ... ... ... ... ... ќарыздардыњ орнына
бірдей ќ±ндыќ ара салмаќпен баѓамдыќ айырмашылдыќты есепке алмай жања
ќарыздыњ облигациялары беріледі.
Жањѓырту деп – ... ... ... шарттарын табыстылыѓы
бойынша аз жаѓынан да, кµп жаѓынан да ... ... ... ... борыш бойынша елеулі шыѓыстар кезінде, ... ... ... ... ... облигацияларын сатып алудаѓы
халыќтыњ м‰дделігін к‰шейту маќсатымен істейді.
Мерзімді ±зарту мерзімі бойынша ... ... ... ... немесе ќысќартумен байланысты µзгерту болып табылады.
Сєйкестендіру бірнеше ќарыздарды бір ќарызѓа біріктіруді білдіреді,
б±л мемлекеттік борышты басќаруды ... ... ара ... ... ... ... аќш
абірлігініњ дефляциясы жаѓдайында жєне мемлекетке ќарыздар бойынша тым
ќымбат аќшамен есептесу тиімсіз кезде ж‰ргізіледі.
Ќарыздарды ... ... ... ... едєуір берешегі
кезінде, сондай-аќ олармен байланысты болатын ќаржы ... ... ... ќарыздарды µтеудіњ жєне олар бойынша
тµлемаќыныњ мерзімдерін кейінге ќалдыра т±ру туралы ... ... ... бас ... ... жою) елде саяси режим
ауысымы жєне жања ‰кіметтіњ б±рынѓы міндеттемерді олардыњ эањсыздыѓы
себепті орындауды ... ... ... Бас ... ... салдарынан болуы м‰мкін.
Мемлекеттік борышты басќарудыњ аталѓан єдістері єр т‰рлі ±штасуда бір
мезгіле, мысалы айырбастау, мерзімді ±зарту жєне ... ... ... жєне ... ... ... сауыќтандыру, соныњ ішінде мемлекеттік борыштыњ µсу ... ... ... ... мемлекеттік меншіктіњ бір бµлігін
µткізуге болады, яѓни жекеше секторѓа сату жолымен активтердіњ бір
бµлігінен бас ... б±л ... аз ... ... ... кµтеретін ауыртпашылыќты азайтады.
¦лттыќ экономиканы дамыту шикізат ... ... ... салмайынша, экспорт жєне импорт алмастырушы салаларѓа,
аграрлыќ ... мен ... ... ... озат
технологияларды тартпайынша м‰мкін емес. Біраќ шетел ... ... ... тарту оларды жоѓары тиімділікпен пайдалануѓа,
лайыќты ќарыз ќаражаттырыњ ќайтарымына дєлелді тєсілменен ... ... ... ... мен пайыздарын тµлеу б±л жаѓдайда наќты µнімніњ
бір бµлігін басќа елдердіњ ... ... ... ... Елеулі
сыртќы борыштыњ кµбеюі ±ллтыќ валюта баѓамыныњ, экспорт пен ... ... ... ... экономиканыњ дамуындаѓы
ќиыншылыќтармен байланысты ±заќ мерзімді ... ... ... ... ... мемлекеттік борыш мемлекетті банкроттыќќа ±шыратпайды,
µйткені ‰кіметтіњ мынадай іс-ќимылдары ќолданылуы м‰мкін:
1. Ќайта ќаржыландыру. ... ... ... ... µтеу ‰шін
практикада ‰кімет шыѓыстарды ќысќартпайды жєне салыќтарды кµтермейді
(тоќыраулыќ экономика ... ... ... ќате ... еді). ... борышын ќайта ќаржыландырылады, яѓни жања облигациялар сатады
жєне т‰сім-аќшаны µтелетін облигацияларды ±стаушыларѓа ... ... ... ... ... ... салуѓа жєне оларды жинауѓа ќ±ќыѓы бар.
Ќаржылыќ к‰йреу кезінде жекеше шаруашылыќтар мен ... ... ... ... ала ... ал ‰кімет ала алады; сµйтіп,
жекеше шаруашылыќтар мен ... ... ... ал ... Аќша ... ... негізгі сомасы жєне пайыздарды тµлеу ‰шін
‰кіметтіњ аќша басып ... ... бар, ... ... ... болады.
Алайда ‰кіметтіњ м±ндай іс-ќимылдары жаѓымсыз зардаптар тудырады:
А) кірістердегі тењсіздіктіњ ... ... ... ... ... т‰рлі топтары болады. Жєне салыќ ж‰йесі шамалы
‰демелі болуы м‰мкін, облигацияларѓа ие болудан алынатын ... ... ... ... ол ... ... ... пайыздыќ тµлемдер салыќ салуды кµбейтуді ќажет етеді, б±л
инновацияларѓа, инвестицияларѓа, ... ... ... µзі ... µсуге зиян келтіреді. Борыш
бойынша пайыздыќ тµлемдердіњ ќатынасы борыш бойынша пайыздарды
тµлеу ... ... ... ... дењгейін кµрсетеді;
Б) ыѓыстыру єсері. Экономика толыќ ж±мыстылыќ жаѓдайда ж±мыс істеп
т±р жєне ... ... дей ... онда егер ... ... ... ... м‰мкіндіктердіњ ќисыќ
сызыѓы бойымен ‰кіметтік тауарлардыњ осы баѓытында ... ... ... ... ... ... сызба. ¤ндірістік м‰мкіндіктердіњ ќисыќ сызыѓы
‡кіметтік
тауарлар
Жекеше тауарлар
Жекеше тауарлар не т±тынушы, не инвестициялыќ тауарлар болуы м‰мкін :
1)егер ... ... ... ... ... азайса, онда
халыќтыњ б‰гінгі ±рпаѓыныњ т±рмыс дењгейі ... ... ... саќталынады жєне келер ±рпаќ шалынбайды;
2) егер тµмендеу инвестициялыќ тауарларды шалсы, онда ... ... ... ... ал ... табыс дењгейі аз болады.
Уаќиѓалар дамуыныњ екі ... ... ... ... ... ... ... µсуімен ќаржыландырады,
онда т±тыну шыѓыстары тµмендейді жєне ... ... ... ... ... ... шыѓыстардыњ кµбеюі мемлекеттік борыштыњ кµбеюі есебінен
ќаржыланады. Салдарларды: ‰кімет аќша ... ... ... ... пайыздыќ мµлшерлеме кµбейеді,
инвестициялар ќысќарады. Болашаќ ±рпаќ аз ... ... жєне оныњ ењ ... ... ... ... ‰шін дефлотты µолайлы практикалыќ шешім етіп айќындайтын 5
негізгі факторлар бар:
1)ќоѓам ... ... ... ... ел басшылыѓыныњ айрылуы;
2)экспорттан т‰сетін кірістердіњ тµмендеуі;
3) борышќорлыќ ауырпалыќтыњ кµбеюі;
4)капиталдыњ халыќаралыќ ... шыѓу ... ... ... ... ... ... ќ±рылымын µзгертуге халыќаралыќ ќаржы ±йымдарыныњ
єзір екендігі.
Яѓни егер ел басшылыѓы дефлотты жариялаудан т‰скен пайданы ... ... асып ... деп санаса, сыртќы борыш бойынша
дефлот ел басшылыѓыныњ сатратегиялыќ шешімініњ нєтижесі болуы
м‰мкін.
Елдіњ ... ... ... ... ... кµрсетуге
ж±мсалатын тµлемдер сомасыныњ асып т‰суі де мањызды фактор болып
табылады. Бюджеттіњ барлыќ шыѓыс бµлігін ... ... ... ... ... б±л оныњ ... м‰мкіндік бере алады.
Сыртќы борышќа тµленетін ... бас ... ... ... ... ... ... єлеуметті ксфера бойынша
шыѓыстарды кµбейтуге м‰мкіндік береді, м±ныњ µзі ‰кіметтке ... ... ... ... ... кредит рейтингі
тµмендейді жєне халыќаралыќ рыноктарда ќарыз алу ќиындайды.
Д‰ниеж‰зілік ќайта ќ±ру жєне даму ... ... ... ... баѓалау параметрлері Ќазаќстанда былай ќ±рылады:
1)жалпы сыртќы борыштыњ ЖІ¤-ге ќатынасы – 76.1 % ... (34.6 %) ;
2) ... ... ... тауарлар мен ќызметтер кµрсетудіњ жылдыќ
экспортына ќатынасы – 124.6 % (56.7%) ;
3)борышты µтеу жєне оѓан ... ... ... ... ... мен ќызметтердіњ экспортына ќатынасы – 36.7% (24.7%);
4)сыйаќы (м‰дде) тµлемдері сомасыныњ ... ...... борышты µтеу жєне оѓан ќызмет кµрсету бойынша тµлемдер
ќатынасыныњ кµрсеткіші ... ењ ... ... ... ... К.К., ... С. “Ќаржы” Оќулыќ – Алматы – 2003 ж. 543 ... С. ... Оќу ... ... С., ... Ш., ... А. ... теориясы”. Оќу ќ±ралы –
Алматы. Мерей, 2001-176 бет.
4."Финансы" учебные пособие. Москва статистика.
-----------------------
Шыѓыстар
ЌАРЖЫ РЕСУРСТАРЫНЫЊ ТАПШЫЛЫЃЫ
Шаруашылыќ
Бюджет ... ... ... ... ... ... ШЫЃЫСТАР
ЖІ¤

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш24 бет
Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш туралы31 бет
Ұйымның кредиторлық борыштарының есебі20 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
«АТФ банктің» есебін жетілдіру шараларының методикалық нұсқаулығы17 бет
Бухгалтерлік баланс3 бет
Дебиторлық және кредиторлық берешектер есебі44 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі36 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі туралы5 бет
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау және әлеуметтік-экономикалық дамудың 2006 – 2008 жылдарға арналған негізгі көрсеткіштері53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь