Дезоксирибонуклеин қышқылының (ДНҚ) кұрылысы

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
2.1. Дезоксирибонуклеин қышқылының (ДНҚ) кұрылысы.
2.2. ДНҚ.ның нуклеотидтік құрамының түрлік ерекшелігі
2.3. Репликацияның молекулалық механизмдері
3. Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Нуклеин қышқылдары жасушаның ең маңызды макромолекулалары-ның бірі болып саналады. Нуклеин қышқылының (ДНҚ) молекуласын XIX ғасырдың аяғында-1868 жылы Швейцария ғалымы Ф. Мишер ашқан. Ал олардың қызметтері, молекуласының құрылысы, кейінірек белгілі болды (ХХ-ғ 50 жылдары).
Қазіргі кездері нуклеин қышқылдарының тұқым қуалаушылықтың материалдық негізі екендігіне ешкім шүбә келтірмейді, бірақ бұл тек 1950 жылы X. Френкель-Конрат тәжірибелері нәтижесінде ғана үзілді-кесілді дәлелденген. Ал, XX ғасырдың 20 жылдарында (1928ж). тұқым қуалаушылықтың материалдық негізі ретінде ақуыз молекуласы саналып келген (Н.Кольцов).
Нуклеин қышқылдарының екі түрі белгілі: ДНҚ, РНҚ.
Нуклеин қышқылдары—полимерлер, олардың мономерлері болып нуклеотидтер саналады. Нуклеотидтер өз кезегінде 3 бөліктен құралған.
Нуклеотидтер молекуласында азоттық негіздердің пуриндік -Аденин (А) не Гуанин (Г); немесе примидиндік - цитозин (Ц), Тимин (Т) не Урацил (У) деген түрлері, қант ретінде - дезоксирибоза не рибоза, 1 фосфор қышқылының қалдығы (монофосфат) кездеседі.
1. С.Ж. Стамбеков, В.Л. Петухов Молекулалық биология. Новосибирск 2003ж
2. Ашмарин А.Н. Молекулярная биология. Л., 1977ж
3. Спарин А.С. Молекулярная биология. М., 1980ж Структура рибосом и биосинтез белка.
4. Стент Г. Молекулярная генетика. М., 1982ж
5. Бозшатаева Г.Т Молекулалық биология: Оқу құралы Бозшатаева Г.Т-Шымкент, 2001ж
6. Бреслер С.Е введение в молекулярную биологию. Л., 1966ж
7. Ичас М. Биологический код. М., 1971.
        
        Жоспар
* Кіріспе
* Негізгі бөлім
+ Дезоксирибонуклеин қышқылының (ДНҚ) кұрылысы.
+ ДНҚ-ның ... ... ... ... ... ... механизмдері
* Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Нуклеин қышқылдары жасушаның ең маңызды макромолекулалары-ның бірі ... ... ... ... (ДНҚ) ... XIX ғасырдың аяғында-1868 жылы Швейцария ғалымы Ф. Мишер ашқан. Ал олардың ... ... ... кейінірек белгілі болды (ХХ-ғ 50 жылдары).
Қазіргі кездері нуклеин қышқылдарының тұқым қуалаушылықтың материалдық негізі ... ... шүбә ... ... бұл тек 1950 жылы X. ... ... нәтижесінде ғана үзілді-кесілді дәлелденген. Ал, XX ғасырдың 20 жылдарында (1928ж). тұқым қуалаушылықтың материалдық негізі ретінде ақуыз ... ... ... ... ... екі түрі белгілі: ДНҚ, РНҚ.
Нуклеин қышқылдары -- полимерлер, олардың мономерлері болып ... ... ... өз ... 3 бөліктен құралған.
Нуклеотидтер молекуласында азоттық негіздердің пуриндік -Аденин (А) не Гуанин (Г); немесе примидиндік - цитозин (Ц), Тимин (Т) не ... (У) ... ... қант ретінде - дезоксирибоза не рибоза, 1 фосфор қышқылының қалдығы (монофосфат) кездеседі.
Дезоксирибонуклеин қышқылының (ДНҚ) кұрылысы.
ДНҚ (дезоксирибонуклеин ... ... ... ... 1 ... ... кұралған, олардың АМФ, д ГМФ, д ЦМФ, д ТМФ деп ... ... ... ... келеді (Ф. Крик, Д.ж. Уотсон). Оның алғашқы, екінші реттік, үшінші реттік құрылыстары белгілі.
ДНҚмолекуласының алғашқы құрылысы-бір ... ... (А, Г, Ц, Т) ... ... ... ... ... ДНҚ алғашқы құрылысы фосфодиэфирлік байланыс арқылы тұрақтанады, яғни бір ... ... ... ... топ және ... гидроксил тобы арқылы байланысқан.
ДНҚ молекуласының екінші реттік кұрылысы оның екі ... ... ... ... ... ... арқылы комплиментарлы байланысуы (А-Т; Г-Ц) болып табылады. ДНҚ жіпшелері полярлы болады, яғни оның 5' және З1 ұштары ... ДНҚ ... ... ... ... ... ... ... АТТГАЦГГЦ ......(З1)
(З1) ... ТААЦТГЦЦГ.......(51)
Қос ширатпаның бір оралымында 10 жұп нуклеотидтер кездеседі, ал ... ... 3,4 нм ... ... А-Т ... 2 сутектік байланыс болса, Г-Ц арасында 3 сутектік байланыс болады, сондықтан-да Г-Ц байланысы, А-Т байланысына қарағанда әлде қайда мықтылау болып ... ... 3 ... ... ... оның ... ... ақуыздармен) байланысын айтуға болады. Хромосома ақуыздарының 60-80 пайызын негіздік және гидрофобтық ... ... ... ... т.б.) ... ... гистондық ақуыздар құрайды. Гистондық ақуыздар ДНҚ-мен негіздік радикалдар көмегі-мен, ал өзара гидрофобтық радикалдар ... ... ... ДНҚ ... ... ақуыздармен байланысып нуклеогистон құрайды, ол хроматин жіпшесі ретінде белгілі. Хроматин жіпшесінің тірегін нуклеосома денешіктері құрайды. Ол 4 түрлі гистондық ... Н2А, ... Н2в, ... 3, ... 4-(Н2а, Н,в, Н,, Н4) қос молекуласынан құрылған.
Осындай әр бір денешікті ДНҚ ... екі рет ... ... және оның ... 140 н.ж. тең. ... ... бір-бірімен тығыз жабысып орналаспай біршама алшақтау орналасқан.
Нуклеосома ... ... ДНҚ ... ... (жалғаушы) учаске деп атайды, ал әрбір линкерлік ... ... ... 5-ші түрі - HI ... ... ... ДНҚ өте көп, ... жуық, нуклеосома денешіктерін түзеді. Үзындығы 190 см жететін ДНҚ молекуласының өлшемі жағынан микроскопиялық, бірнеше микрометрге -180 мкм. тең, 46 ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
ДНҚ-ның нуклеотидтік құрамының түрлік ерекшелігі
Жасуша ядросынын барлық хромосомаларында орналасқан ДНҚ, ұзындығы 190 см. тең, ал ... ... ... ДНҚ ... 6,2 есе ... ... әрі ... ширатылып хроматин жіпшелеріне айналады. Хроматин жіпшелерінін ұзындығы нуклеосома жіпшелерінің
ұзындығынан 18 есе кем, ал ДНҚ молекуласының ... ... ... ... ... ... ... әрі карай ширатылып, қатпарланып, тығыздалып митоздық хромосомаларды туғызады. Митоздық хромосомаларда хроматин жіпшелері хромосоманын ұзына бойына көптеген рет қатпарлар пайда етеді ... ... ... 100 ... ... осының нәтижесінде барлык хромосомалардың ұзындығы (180 мкм) ДНҚ молекуласының үзындығынан 100.000 есеге кем болады.
Сонымен қатар нуклеосомалар күрылымдық (хроматин тірегі), реттеуші ... де ... ... ... тұкым қуалаушылық ақпарат жазылған, ол негізінен (95%) ядрода, ал 5% цитоплазмада-митохондрияларда, хлоропласттарда шоғырланған.
Репликацияның молекулалық механизмдері
ДНҚ молекуласының ең маңызды қасиеттерінін, бірі -- оның ... екі ... ... болып саналады. ДНҚ репликациялануы салдарынан түкым қуалаушылық ақпарат ... - ... ... ... ... беріліп, ұрпақтардың жалғасуы қамтамасыз етіледі. ДНҚ репликациясы жасуша циклының S -- ... ... ... ... ... ... ... 1953ж. Дж. Уотсон және Ф.Криктің ДНҚ молекуласының құрылысының қос ... ... ... кейін белгілі болды.
Теория күйінде ДНҚ репликациясының 3 түрлі әдісі болжамдалған: 1) консервативті (тұрақгы); 2) жартылай консервативті; 3) дисперсті. Көптеген ... ... ДНҚ ... ... жартылай консервативті жолмен жүретіндігі дәлелденді. Оны алғашқылардың бірі ... 1958ж. ... және ... ... ... ... ... ДНҚ молекуласының сырт пішінінің 3 түрі белгілі: ... ... ... ... ... ... (прокариоттар және эукариоттарда). Осыған сәйкес ДНҚ молекуласынын ... ... ... 3 түрі ... 1) тета ... 2) сигма репликация; 3) У-тәрізді репликация.
Кейбір прокариоттардың және барлық эукариоттардын ДНҚ молекуласы сызықша тәрізді болып ... және ... ... ... бір ... репликативтік ісінудін пайда болуынан басталып, хромосоманың қарама-карсы жағына карай бағытталады. Эукариоттардың ірі хромосомаларында бір мезгілде ... ... ... ... ... және олар бір -- ... ... У-торізді аралык құрылым пайда етеді. Мүны У-тәрізді жартылай консервативті репликациялану деп атайды.
ДНҚ молекуласының ... ... ... ... ... ... ... ДНҚ молекуласының жаңа тізбепнін синтезделуіне кажет
заттар - дезоксинуклеозидтрифосфаттар (дНТФ) болып ... ал ДНҚ ... ... ... кездеседі. Сондықтанда ДНҚ тізбегіне жалғану алдында әрбір нуклеотидтен 2 фосфат қалдығы ... ... ... ... да тез ... ... ... гидролизденеді. Еркін дНТФ -- > дНМФ қалдығы + пирофосфат дНТФ-ды құрылыс материалдары ретінде пайдаланудың энергетикалық себептері де бар. ... ... ... ... ... үшін ... ... ал энергия фосфаттараралық байланыстардың үзілуі нәтижесінде бөлінеді.
б) ДНҚ ... ... ... үдеріс яғни ДНҚ-ның жаңа тізбегі аналык. ДНҚ молекуласының бір жіпшесі негізінде (матрица) комплиментарлық үстаныммен (принциппен) синтезделінеді, яғни 4 нуклеотидтен (дАТФ, ... ... ... жаңа ... тек ... жіпшедегі нуклеотидке комплиментарлы (АТ; Г>3' бағытында жүретіндіктен, репликативтік ашада аналық ДНҚ-ның бір тізбегі негізінде жаңа ДНҚ тізбегі үзіліссіз синтезделсе, ... ... ... ... ... ... ... ал екіншісін артта қалушы (кешігуші) жіпше деп атайды .
Лидерлік тізбек негізінде синтезделген өте ұзын, ... ... екі ... ... ... ... яғни ... нуклеотидке тең, тізбек синтезделсе, артта кдпушы (кешігуші) тізбек негізінде қысқа 1500 нуклеотидтерден ... ДНҚ ... ... ... ... фрагменттері деп атайды.
г) ДНҚ синтезі басталуы үшін міндетгі түрде 10-15 ... ... ... ... ... ДНҚ синтезін жүргізетін фермент ДНҚ - полимераза өз бетінше ДНҚ синтезін бастай ... ... ... ... ... ... бұзылыстардың жөнделуі. Оның бірнеше түрлері белгілі:
а) фотореактивация немесе жарықгық репарация. Оны 1962 жылы К.Руперт ... ... ... ДНҚ молекуласына әсер етіп, овда тиминдік димерлер ... ... яғни 2 ... ... байланысын үзіп, өзара байланысады. Бұл кезде фотореактивтеуші ферменттер жарықтың (күн ... ... ... димерлерді ыдыратып, ДНҚ молекуласын бүрынғы, қалыпты күйіне келтіреді .
Қорытынды
Өсімдіктер мен бактерияларда тиминдік димерлер тікелей фоторепарация арқылы репарацияланады. Бұл ... ... ... күн ... ... ... тиминдер арасындағы бүрыс байланысты үзеді. Сонымен қатар, бактерияларда тиминдік димерлер басқа да ... ... ... репарацияланады (жөнделеді):
-тиминдік димерлері бар бұзылған тізбектің фрагменті кесіледі және
-осы фрагмент жаңадан синтезделінеді.
Бұл кезде эксцинуклеаза ферменті (бактерияларда) ... ... ... оның екі үшын ... ... ... 12-13 ... кеседі. Эукариотгарда тиминдік димер түзілген фрагмент репарациялық эндонуклеаза П-арқылы 51 үшынан кесіледі, содан кейін арнайы экзонуклеаза 100-ге жуық нуклеотидтерді ... алып ... ... ... ... ... асады. Ресинтез, яғни жаңа синтез, ДНҚ-полимераза - арқылы жүзеге асады. Кейде осы репарациялық ... ... ... Бұл ... ... ... қуалайтын ауруы -- пигменттік ксеродерма дамиды, себебі терісі күн сәулесіне өте сезімтал адамдарда УК ... ... күю; ... ... ... арандатады. Сол сияқты, осы репарация жүйесінің қызметтік белсенділігінің азаюы - күні ... ... ... ... ... ... дамуының да себебі болуы мүмкін. Бұл кезде ДНҚ-ның репарациялану жүйесінің қызметік белсенділігі айтарлықтай ... ... ДНҚ ... баяу ... не мүлдем репарацияланады. Ал, бұл терінің босап, салбырап қалуына алып келеді.
б) эксцизиалық немесе қараңғылық репарацияны-ХХ ғасырдың 50 жылдары ... ... Ол ... ... ... және 4 ... түрады:
1. Эндонуклеаза ферментері пайда болған димерлерді , оларды ... ... ДНҚ ... ... ... ... ферменттері арасын алшақтатады да ығыстыр ып шығарады;
3. ДНҚ-полимераза ... ... ... ... ... ... ... үзілмеген екінші жіпшесі негізінде (матрица) комплиментарлық принциппен, қалыпты нуклеотидтерді синтездейді;
4. ... ... ... ... ji ДНҚ-ның кесілген жіпшесше жалғайды.
в) репликациядан кейінгі репарация. Егер де репарацияның бірінші не екінші жолдары ... ДНҚ ... ... ... ... ... овда ол келесі репликациада матрица қызметін толық атқара алмайды. Сондықтан пайда ... ... ... ... ... ... Мұны ... кейінгі репарация деп атайды.
Пайдаланған әдебиет тізімі:
* С.Ж. Стамбеков, В.Л. Петухов Молекулалық биология. Новосибирск ... ... А.Н. ... ... Л., ... ... А.С. ... биология. М., 1980ж Структура рибосом и биосинтез белка.
* Стент Г. Молекулярная генетика. М., 1982ж
* Бозшатаева Г.Т Молекулалық биология: Оқу ... ... ... ... ... С.Е ... в молекулярную биологию. Л., 1966ж
* Ичас М. Биологический код. М., 1971.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ДНҚ репликациясының молекулалық механизмі. Репликацияның негізгі принциптері5 бет
Бактериялардың жеке топтарының сипаттамасы (1 бөлім – gracilicutes)10 бет
Вирустардың жіктелуі . Олардың номенклатурасы.Вирустардың көбеюінің биогенетикалық ерекшеліктері және көбею сатылары6 бет
Нуклейн қышқылдары туралы5 бет
Нуклейн қышқылдары – ДНҚ3 бет
Тұқым қуалаушылықты анықтайтын зат. ДНҚ және РНҚ құрылымы8 бет
Биотехнология саласында жеміс дақылдарын инновациялық зерттеу56 бет
«Циклопропанкарбон қышқылының биологиялық активті жаңа туындыларын синтездеу»49 бет
Антиоксидантты ферменттер және ДНҚ-ның тотығу арқылы зақымдануы21 бет
Вирустардың генетикалық аппаратының ерекшеліктері. ДНҚ6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь