Майлардың қорытылуы мен сіңірілуі

1. Майлардың қорытылуы мен сіңірілуі
2. Майлардың деполануы мен мобилизациясы
3. Майлардың мобилизациясы (липолиз). Майлар мобилизациясының гормональдық реттелуі.
Майлардың қорытылуы – бұл панкреаттық липаза ферменті әсерінен майлардың гидролиздену процесі. Ересек адамдарда майлардың қорытылуы тек ішекте келесі схема бойынша өтеді: «өттің бөлінуі майлардың эмульгирленуі панкреаттық липазаның әсері». Бұл ферменттің әсері үшін келесі жағдайлар қажет: бейтарапқа жақын рН мәні, колипаза белогы. Колипаза панкреаттық липазамен бірге, ұйқы безінде синтезделіп, секреттеледі. Қажетті рН мәні (асқазаннан түскен қышқылдың құрамы) ұйқы безінен бөлінетін бикарбонатпен бейтараптанады.
Липидтердің ыдырауы 12 елі ішекте өтеді. Ол ұйқы безі сөлінен түсетін липаза және өт құрамындағы коньюгирленген өт қышқылдары қатысуымен атқарылады.

Өт. Өт – бұл жасыл-сары түсті, бауыр жасушаларында өндірілетін мицеллалар компоненті құрамды, тұтқыр сұйық. Өт бауырдағы өт қапшығында жиналады. Өттің маңызды компоенттері: өт қышқылдары – 6,2%, өт пигменттері (гем ыдырау өнімдері) – 3,2%, холестерин – 0,5%, фосфолипидтер – 0,5%.
Өттің негізгі қызметі – липидтердің қорытылуы мен сіңірілуіне қатысуы. Өт қышқылдары майларды эмульгирлейді және сондықтан панкреаттық липазаның майларының гидролизін атқаруына мүмкіндік береді. Өттің секреттелуі ағзадан холестериннің артық мөлшерінің шығарылуының негізгі жолы болып табылады. Ол өт қышқылдары (холестериннен бауырда синтезделетін) түрінде де, бос холестерин түрінде де шығарылады. Холестерин гирофобтық зат, сондықтан оны өт қышқылдары өт мицеллалары түрінде ерітілген қалыпта ұсталыып тұрады. Өт қышқылдары мен холестериннің қатынасы 12:1 жуық болады.
Бауырда түзілетін холь және хенодезоксихоль қышқылдары бірінші ретті өт қышқылдары деп аталады. Олар глицин және тауринмен эфирленіп, жұп немесе конъюгирленген өт қышқылына айналады да, сол формада секреттеледі. Бұл олардың гидрофильділігінің артуына әкеледі. Гликохоль қышқылының гидрофильдік бөлігі глицин қалдығы, таурахоль қышқылынікі таурин қалдығы болып табылады. Гидрофобтық бөлігі холестериннің туындылары болып табылады.
Өт қышқылдары синтезінің негізгі реттеуші ферменті, бұл 7-α-гидроксилаза. Оның активтілігі фосфорлану және дефосфорлану, фермент мөлшерінің өзгерістері арқылы реттеледі. Холестерин бұл ферменттің генінің транскрипциясын индуцирлейді, өт қышқылдары оны тежейді. Бұл ферменттің синтезінің активаторына қалқанша безінің Т3 және Т4 гормондары, ал корепрессоры эстрогендер болып табылады. Бұл құбылыс әйелдердегі өт тасы ауруларының ерлерге қарағанда, 3-4 есе жиі кездесетінін түсіндіре алады.
Ішектерде конъюгирленген өт қышқылдары таурин мен глицинді жоғалтып, екінші ретті өт қышқылдарына дезокихоль, литохольға айналады. Адамда ішекке түсетін өт қышқылдарының 95%-ы ішектер арқылы сіңіріліп, қанмен қайтадан бауырға түседі де, өт қапшығына жиналады. Бауырдағы өт қышқылынан өт қышқылдарының ішекке түсіп сіңіріліп, бауырға қан арқылы қайтарылу процесі – энтерогепатикалық айналым деп аталады.
Майлардың эмульгирленуі – бұл қорытылудың міндетті жағдайы, себебі, гидрофобтық субстратты суда ерітілген тамшыға айналдырып, гидролиттік ферменттер липаза әсеріне тартымды етеді. Эмульгирлену өт қышқылдарының қатысуымен, олардың амфофилді болғандықтан, май тамшыларын қоршап күрделі мицеллаларды түзілдіруімен өтеді.
Майлардың гидролизі панкреаттық липаза әсерімен атқарылады. Ол май тамшыларының бетіне сорбтеліп, триацилглицериндердегі (ТАГ) эфирлік байланыстарды ыдыратады. Бұл фермент аса активті емес. Оның активтілігі ұйқы безінде өндірілетін және сөлдің құрамында ішекке түсетін колипаза әсерінен жоғарылайды. Колипаза активсіз проколипазадан ішекте трипсин арқылы түзіледі. Колипаза классикалық активатор емес, ол тек субстратты байланыстырып және оны липазаның активті орталығына жақындатады.
Алғашқыда α-жағдайдағы май қышқылдары бөлінеді. Нәтижесінде, диацилглицерин, сонан кейін фермент әсерінен β-моноглицерин, гидролиздің негізгі өнімі түзіледі. Липидтердің эстеразасы әсерінен моноглицеридтердің бір бөлігі глицерин мен май қышқылдарына бөлініп
        
        Жоспары:
1. Майлардың қорытылуы мен сіңірілуі
2. Майлардың деполануы мен мобилизациясы
3. ... ... ... Майлар мобилизациясының
гормональдық реттелуі.
Майлардың қорытылуы мен сіңірілуі
Майлардың қорытылуы – бұл ... ... ... әсерінен
майлардың гидролиздену процесі. Ересек ... ... ... ... ... схема бойынша өтеді: «өттің бөлінуі ... ... ... ... Бұл ... ... келесі жағдайлар қажет: бейтарапқа жақын рН мәні, ... ... ... липазамен бірге, ұйқы безінде ... ... рН мәні ... ... ... ... ... бөлінетін бикарбонатпен бейтараптанады.
Липидтердің ыдырауы 12 елі ішекте өтеді. Ол ұйқы безі ... ... және өт ... ... өт ... қатысуымен
атқарылады.
Өт. Өт – бұл жасыл-сары түсті, ... ... ... ... құрамды, тұтқыр сұйық. Өт бауырдағы өт қапшығында
жиналады. ... ... ... өт ... – 6,2%, өт ... ... ... – 3,2%, холестерин – 0,5%, фосфолипидтер – 0,5%.
Өттің ... ...... ... мен ... қатысуы.
Өт қышқылдары майларды эмульгирлейді және сондықтан панкреаттық ... ... ... ... ... Өттің секреттелуі ағзадан
холестериннің артық мөлшерінің шығарылуының негізгі жолы болып ... ... ... ... ... ... түрінде де, бос
холестерин түрінде де шығарылады. ... ... зат, ... ... ... өт ... ... ерітілген қалыпта ұсталыып тұрады. Өт
қышқылдары мен холестериннің қатынасы 12:1 жуық болады.
Бауырда ... холь және ... ... ... ... ... деп аталады. Олар глицин және тауринмен эфирленіп, жұп немесе
конъюгирленген өт қышқылына айналады да, сол ... ... ... ... ... әкеледі. Гликохоль қышқылының
гидрофильдік бөлігі глицин қалдығы, таурахоль қышқылынікі ... ... ... Гидрофобтық бөлігі холестериннің туындылары болып табылады.
Өт қышқылдары синтезінің негізгі реттеуші ферменті, бұл ... Оның ... ... және ... фермент
мөлшерінің өзгерістері арқылы реттеледі. Холестерин бұл ферменттің генінің
транскрипциясын индуцирлейді, өт қышқылдары оны ... Бұл ... ... ... безінің Т3 және Т4 ... ... ... ... ... Бұл ... ... өт тасы
ауруларының ерлерге қарағанда, 3-4 есе жиі кездесетінін түсіндіре алады.
Ішектерде ... өт ... ... мен глицинді жоғалтып,
екінші ретті өт қышқылдарына дезокихоль, литохольға айналады. Адамда ішекке
түсетін өт қышқылдарының 95%-ы ішектер ... ... ... ... ... де, өт ... жиналады. Бауырдағы өт қышқылынан өт
қышқылдарының ішекке түсіп сіңіріліп, бауырға қан ... ... ... энтерогепатикалық айналым деп аталады.
Майлардың эмульгирленуі – бұл қорытылудың міндетті жағдайы, себебі,
гидрофобтық субстратты суда ... ... ... ... ... ... тартымды етеді. Эмульгирлену өт ... ... ... болғандықтан, май тамшыларын қоршап күрделі
мицеллаларды түзілдіруімен өтеді.
Майлардың гидролизі ... ... ... ... Ол ... бетіне сорбтеліп, триацилглицериндердегі (ТАГ) ... ... Бұл ... аса ... ... Оның ... ... өндірілетін және сөлдің құрамында ... ... ... ... ... ... проколипазадан ішекте трипсин
арқылы түзіледі. Колипаза ... ... ... ол тек ... және оны ... ... орталығына жақындатады.
Алғашқыда α-жағдайдағы май қышқылдары бөлінеді. ... ... ... фермент әсерінен β-моноглицерин, гидролиздің
негізгі өнімі түзіледі. Липидтердің эстеразасы ... ... ... ... мен май ... ... гидролизденеді. Сондықтан
майлардың қорытылуының өнімі бұл – ... май ... ... процесі де өт қышқылдарының қатысуымен өтеді. Олар холестерин,
май қышқылдары, моноацилглицериндерден тұратын ерігіш комплексті түзеді. ... ... ... ... ... өтуіне жағдай жасайды.
Өт қышқылдары қан ағысы арқылы бауырға жеткізіледі, ... соң ... ... ... ... бауыр → ішек → бауыр айналысына
түседі. Бірақ тәулігіне 0,3 г-ға жуық өт ... ... ... ... Бұл ... өт ... бауырда холестериннен
синтезделу есебінен толық толықтырылады.
ТАГ-лердің ресинтезі ыдыраған өнімдерден ішектің шырышты торшаларында
өтеді. ... ... ... ... ... ... ТАГ-дер түзіледі.
МАГ ... СH2-OH α ... ... ... ... β ... ... ... CH2-OH α ... ... HS-KoA ... HS-KoA
Ресинтезделген майлар лимфа жүйесі арқылы тек липопротеиндер құрамына
қосылғаннан ... ғана ... ... ... екі түрі
түзіледі: ХМ-дар және аз мөлшерде ТӨТ ЛП ХМ құрамында ... ... ... ... ... ... ЛП-лар жетілмеген ХМ болып
табылады және экзоцитоз жолдарымен алғашқыда лимфаға түседі. Ол ... қан ... ... ... айналып өтіп түседі. Қанда жетілмеген Х-
дар апобелоктар С ІІ мен Е-ні ... ... ... ... ... ХМ
қысқа өмір сүретін бөлшектерге жатқызылады, жартылай өмірінің кезеңі 0,5-2
сағат.
Липопротеинлипаза (ЛП-липаза) – экзогендік майларды май ... ... ... ... ... ... эндотелиінде
орналасқан, қан ағынындағы ХМ-дармен әсерлеседі және жасушаға түскен ТАГ-
дерді глицерин мен май қышқылдарына ... ... ... ... ... ... ХМ-дарға айналады және бауырға түседі (сур.
5). Май ұлпасында ТАГ-дің гидролизі ... ... ... ресинтезі
өтеді (екінші ретті). Ол сол жерде қажет болғанға дейін ... ... 50-100 ... және оның ... ... ... жұмсалуына тәуелді болады.
Сур.4. Липопротеиндердің тасымалдаушы қызметі.
Майлардың қорытылуы мен сіңірілуі негізгі құбылыстары ... ... ... ... ... гидролизі) ... ... ... өнімі
ДАГ
өт қышқылы
МАГ (80%)
Мицеллалар түзілуі және
ішектің қабығында
сіңірілуі
Қоспалы мицелла
__________________________________________________________________
Майлардың ресинтезі 2 ... ... ... ... жетілмеген
__________________________________________________________________
Жетілген ХМ
түзілуі апо С-ІІ апо ... ... ... ... ... мен ... майлардың көзі:
1. Тағамдық май (экзогендік).
2. Эндогендік майлар (бауырда көмірсулардан синтезделген).
Майлар гликоген тәрізді ... ... ... ... табылады. Майлар – біршама ұзақ мерзімді және тиімді ... ... ... ... ... ... қажеттілігінен жоғары болса, онда
олар адепоциттерде деполанады. Сонымен бірге, егер көмірсулар көп мөлшерде
(гликогенге деполанудан ... ... онда ... ... ... ... ... май ұлпаларында келесі үш процестердің нәтижесінде жиналады:
1. Хиломикрондардан (олар ішектен экзогендік майларды әкеледі);
2. ТӨТ ЛП-дан (эндогендік майларды әкеледі);
3. Май ... ... ... түзілуі;
Бірінші және екінші жағдайларда майлар ЛП құрамында ЛП-липаза арқылы
гидролизденіп, торшаға май ... ... олар ТАГ ... ... майлардың синтезі көмірсулардан бауыр мен май ұлпасына түседі.
Липогенез
Бауырда да, май ұлпасында да майлардың ... ... ... ... ... ... ... глицерофосфат екі жолмен жүреді:
1. Глицериннің глицеролкиназамен активтену жолымен:
Бұл реакция қаннан бауырға түскен глицеринге тән.
2. Фосфодиоксиацетонның тотықсыздануы жолымен ... ... ... ... майлардың синтезі үшін май ... ... ... ... май қышқылының активті формасы – бұл
ацил-КоА.
Бұл жерде АТФ-тің АМФ-ке дейін ... ... ... ... ... ... ... 2 АДФ ... ... май ... активтенуіне 2 АТФ жұмсалуына ... ... ... жолындағы келесі этап фосфатид қышқылының
түзілуінен басталады.
Реакция липогенездің ... ... ... ... Бұл – ... ... ... адипсин (ацилстимулдеуші белок) ацил-КоА-ның ... ... ... ... ... бір компонентінің
протеомерінің өнімі болып табылады. Жергілікті әсер ... ... ... май ... ... және сол жерде әсер етеді.
Триацилглицериннің ситезіне келесі екі реакция аяқтаушы болып табылады:
Май ұлпасындағы глицерил-3-фосфаттың көзі тек ... ... ... ... ... ... өтуі ... ол
глицеринге айналатын диоксиацетонфосфатты береді (сур. 6).
Глюкоза
ДАФ ... } тек ... ... ... ... ацил-КоА
ацил-КоА
фосфатид қышқылы
Н3РО4
ДАГ
Ацил-КоА
ТАГ
Сур. 6. Бауыр мен май ... ... ... ... ... қатысушы заттардың шығу көзіне ... ... ... ТӨТ ... жинақталып, қанға секреттеледі.
ТӨТ ЛП құрамында аполипопротеин В-100, С-ІІ, Е ... ТӨТ ... ... ... ... ... ... түседі, ерекше активті ... май ... ... Май ... ... өтеді және әртүрлі ұлпаларда
әртүрлі жұмсалады; адипоциттерде майлар синтезі үшін миокардта, ... АТФ ... ... (бұл ... ... үшін ... активтілігі инсулиннің әсерімен абсорбтық кезеңде
жоғарылайды, адипоциттерде майлардың синтезі өтеді, онда ... ... ... ... түскен май қышқылдары пайдаланылады.
Тағам қабылдаған соң ... ... ... ... ... жоғарылайды. Инсулин активтендіреді:
1. Глюкозаның адипоцит ішіне тасымалдануын (ГЛЮТ-4);
2. Липопротеинлипазаны, оның адипоциттердегі синтезін және ... ... Май ... ... ... ал ... тасымалданады. Адипоциттерде глицеринкиназа ферменті
болмағандықтан, бос ... бұл ... ТАГ ... үшін
пайдаланылмайды;
3. Активтелген май қышқылдары глицерол-3-фосфатпен әсерлеседі де,
фосфатид қышқылы арқылы ТАГ-ге ... олар ... (Сур. ... ... ... ... ЛП ... ... ... Майлардың адсорбтық кезеңдегі адипоциттерде деполануы.
Майлардың мобилизациясы (липолиз). Майлар мобилизациясының
гормональдық ... ... ... дейін сақталады. Майлардың катаболизмі үш
этапта өтеді:
1. ... ... мен май ... ... ... ... Глицериннің (ГБФ-жолға түседі) және май қышқылының (β-тотығуға
түседі) ацетил-КоА-ға айналуы;
3. Жалпы жол – үшкарбон қышқылының ... ... – бұл ... ... ... ... бұл ... мен май қышқылдарына дейін гидролизденуі. Бұл ферменттік
процесс. Ол келесі екі ... ... ... Май ... ... (ТАГ-липаза).
2. Моноглицеридлипаза.
Негізгі фермент – май ұлпасының липазасы. Оның активтілігі ... ... оны жиі ... «гормон сезімтал липаза» деп атайды.
Бұл кіші белок (м.м. 82-88 кДа) май ... ... Ол екі ... ... және ... ... болады. Липазаның
фосфорлануы протеинкиназа А-ның әсерінен ... Май ... ... ... фермент. ЦАМф концентрациясын жоғарылатушы гормондар липолизді
күшейтеді.
Май қышқылдарының қан альбуминімен тасымалдануы
Липолиз өнімдері ... және май ... май ... ... ... ... басқа ұлпаларға түседі. Глицерин – гидрофильді, қан плазмасында
жеңіл ериді. Май ...... ... ... олар ... ... ... Май қышқылдарының тасымалдауын қан
плазмасының белогы альбумин ... ... ... ... ... май ... ... белоктағы аминоқышқылдардың
радикалдарымен гирофобтық әсерлесуі және СООН- топтарының (ионданған)
альбуминдегі ... ... ... ... түзуі арқылы қалыптасады.
Сондықтан комплекс құрамында әлсіз байланысқан және «химиялық» бос болады.
Май қышқылдарының альбуминмен комплексі ... май ... деп ... ... ЭМҚ ... майлар мобилизациясының дәрежесінің
көрсеткіші, деңгейі жоғары ... ... ... ... ... мобилизациясы нәтижесінде, қандағы май ... 2 ... жуық ... ... бұл жағдайдың өзінде де
қандағы май қышқылдарының абсолютті концентрациясы төмен ... ... ... ... өте ... (5 ... бұл ... басқа
мүшелерге тасымалдануын байқатады.
Жүйке ұлпасы, эритроциттер, бүйрекүстілердің милы қабығынан басқалардың
барлығы май қышқылдарын энергия көзі ретінде пайдаланады.
Липолиз бұлшықет жұмысында және ... ... ЭМҚ ... ... Бұл ... глицерин де, май қышқылдары да энергия
көзі ретінде жұмсалады.
Липидтер алмасуының реттелуіне қатысушы гормондар
Май ... әсер ... ... ... 2 ... бөледі:
1. Тікелей әсер етуші гормондар (адреналин, глюкагон, соматотропты
гормон, гипофиз, инсулин);
2. Жанама әсер ... ... ... және ... ... ЛП
ТАГ
Глюкоза ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Майлардың және сиыр майының сақтау технологиясы4 бет
Ұн бүйымдарының сақтау технологиясы. майлардың және сиыр майының сақтаутехнологиясы8 бет
Адам буындарының биомеханикасы 4 бет
Ақуыз, май, көмірсулар мен минералды тұздардың ағза үшін маңызы7 бет
Дәрумендер және минералдық заттар2 бет
Жылдам тамақтандыру мейрамханаларының түрлеріне сипаттама16 бет
М. Жұмабаевтың лирикалық өлеңдеріндегі психологиялық қырлары6 бет
Май өндірісіндегі жабдықтар3 бет
Мал шаруашылығы. Жылқы6 бет
Сыр жасау технологиясы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь