Оқушылардың танымдық, шығармашылық қабілеттерін дамыту

I.Кіріспе.
Оқушылардың танымдық, шығармашылық қабілеттерін дамытудың теориялық негіздері.
II.Негізгі бөлім.
1.Технология сабағында оқушылардың шығармашылық қабілетін арттыру
2.Оқушылардың танымдық, шығармашылық қабілеттерін дамытудың психологиялық ерекшелігі.
3.Танымдық, шығармашылық қабілетті дамытудың жолдары мен шарттары.
III.Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қазіргі білім берудің басты мақсаты — шығармашыл тұлға қалыптастыру. Егеменді еліміздің ең басты мұраты өркениетті елдер қатарына көтерілу болса, ал өркениетке жетуде жан-жақты дамыған, рухани бай тұлғаның алатын орны ерекше. Осы орайда оқушының танымдық, шығармашылық қабілетін дамыту — мектеп мұғалімдердің алдында тұрған жауапты міндеттердің бірі.
Оқушының шығармашылық қабілетін ашу, оны алға қарай дамыту үшін жоспарлы істің мақсаты мен міндетін айқындап алу қажет. Мақсат — оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыра отырып, шығармашылық жұмысқа баулу, ой-өрісінің дамуына мүмкіндік тудыру. Міндет- оқушылардың шығармашылылық қабілетін дамыту, жан-жақты дамуына көңіл бөлу, ғылыми- зерттеу дағдыларын қалыптастыру. Алға қойған мақсат пен міндетті орындау үшін оқушы жастардың танымдық, шығармашылық әлеуетін жан-жақты өсіруге, дамытуға ден қою қажет.
Шығармашылық дегеніміз — оқушының белсенділігі мен дербес іс-әрекетінің ең жоғарғы түрі. Бұл мәслені шешуде шығармашылық тапсырмалардың орны ерекше. Шығармашылық бағыттағы тапсырмалар оқушының білім деңгейін — оқушылық деңгейден шығармашылық деңгейге көтеруге жол ашады. Оқушының шығармашылық қабілетін дамыту жолдарын үш кезең арқылы жүзеге асыруға болады.
Бірінші кезең – жаңаны, тың нәрсені дамыту, түпкі идеяны табуға ұмтылу. Бұл кезеңде әдеби шығармашылық тапсырмалар беріліп, төмендегідей талаптар бойынша жұмыс жүргізіледі: шығарманы бөлімдерге бөліп, тақырыбын жазып келу; кейіпкер тобын ажыратып, олардың арасындағы шиеленісті түсіндіру; шығарма мазмұнына сай қанатты сөздерді ойлап жазу; әңгіменің белгілі бір бөлімінің көркемдік ерекшелігіне талдау жүргізу.
Екінші кезең — қиял, ұшқыр ой қалыптастыру. Бұл кезең -оқиға құрудың, образ жасаудың мүмкіндігі бар кезең. Мұнда оқушыға ертегі, әңгіме, мақалдарды жалғастырып жазу және аяқтау тапсырылады. Оқушы қиялға ерік беріп, оқиғаны дамыта отырып, шығармашылық жұмыс істейді. Өз бетінше іздену — шығармашылық қабілетті ашудың көзі. Бұл бағытта төмендегідей жұмыстар арқылы оқушының таным көкжиегін арттыра түсеміз.
1. Логикалық ойын дамытатын тапсырмалар (сөзжұмбақ, ребус шешу, жұмбақ, мақал-мәтел, қанатты сөздер құрастыру).
2. Берілен тапсырманы түрлендіру бағытындағы жұмыс түрлері (мәтінді өңдеу, берілген мәтіннен диалог құрастыру).
3. Өз ойынан еркін тақырып құрастыруға берілген жұмыс түрлері (өлең, ертегі, әңгіме, шығарма жазу).
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту үшін басым міндетті оқушының өз қолына беріп отырған дұрыс. Бұл орайда сыныпты топқа бөліп тақырыпқа сәйкес өлең құрастыру, қанатты сөз ойлап табу, шағын мөлтек сыр жазу тапсырылады.
1.М.И.Махмудов. мектептегі проблемалық оқытуды ұйымдастыру.
А., «Мектеп», 1981, 247-б.
2. Л.С.Выготский. Педагогическая психология. М.,1967.
3. А.Жапбаров. Қазақ тілі стилистикасын оқыту методикасының негіздері.
А., «Қаз.унив.», 1991, 128-б.
4. С.Абубәкірова. Текстпен жұмыс істеудің әдістемесі. А., «Қаз.унив.»,
1993, 105-б.
5. Ж.Аймауытов. Психология. А., «Ғылым» баспасы, 2004
6.К.Д.Ушинский. Педагогика. М., «Просвещение», 1980
7. Бабаева Ю. Д. Динамическая теория одаренности. Основные современные концепции творчества и одаренности. М. 1997г.
        
        Жоспар
I.Кіріспе.
Оқушылардың танымдық, шығармашылық қабілеттерін дамытудың теориялық негіздері.
II.Негізгі бөлім.
1. Технология сабағында оқушылардың шығармашылық қабілетін арттыру
2.Оқушылардың танымдық, ... ... ... психологиялық ерекшелігі.
3.Танымдық, шығармашылық қабілетті дамытудың жолдары мен шарттары.
III.Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Мұғалім әрдайым ... ... ғана ... ... нұр ұялата алады.
Ахмет Байтұрсынұлы
Қазіргі білім берудің басты мақсаты -- шығармашыл тұлға қалыптастыру. Егеменді еліміздің ең ... ... ... ... қатарына көтерілу болса, ал өркениетке жетуде жан-жақты дамыған, рухани бай тұлғаның алатын орны ... Осы ... ... танымдық, шығармашылық қабілетін дамыту -- мектеп мұғалімдердің алдында тұрған ... ... ... шығармашылық қабілетін ашу, оны алға қарай дамыту үшін жоспарлы істің ... мен ... ... алу ... ... -- оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыра отырып, шығармашылық жұмысқа баулу, ой-өрісінің дамуына мүмкіндік тудыру. ... ... ... ... дамыту, жан-жақты дамуына көңіл бөлу, ғылыми- зерттеу дағдыларын қалыптастыру. Алға ... ... пен ... ... үшін ... ... танымдық, шығармашылық әлеуетін жан-жақты өсіруге, дамытуға ден қою қажет.
Шығармашылық дегеніміз -- ... ... мен ... ... ең ... ... Бұл ... шешуде шығармашылық тапсырмалардың орны ерекше. Шығармашылық бағыттағы тапсырмалар ... ... ... -- ... деңгейден шығармашылық деңгейге көтеруге жол ашады. Оқушының шығармашылық қабілетін дамыту жолдарын үш кезең арқылы жүзеге асыруға ... ... - ... тың ... ... ... идеяны табуға ұмтылу. Бұл кезеңде әдеби шығармашылық тапсырмалар беріліп, төмендегідей талаптар бойынша жұмыс жүргізіледі: шығарманы ... ... ... ... ... кейіпкер тобын ажыратып, олардың арасындағы шиеленісті түсіндіру; шығарма мазмұнына сай қанатты сөздерді ойлап жазу; әңгіменің белгілі бір ... ... ... ... жүргізу.
Екінші кезең -- қиял, ұшқыр ой қалыптастыру. Бұл кезең -оқиға құрудың, ... ... ... бар ... Мұнда оқушыға ертегі, әңгіме, мақалдарды жалғастырып жазу және аяқтау тапсырылады. Оқушы қиялға ерік беріп, оқиғаны ... ... ... ... ... Өз ... іздену -- шығармашылық қабілетті ашудың ... Бұл ... ... жұмыстар арқылы оқушының таным көкжиегін арттыра түсеміз.
1. Логикалық ойын ... ... ... ... ... жұмбақ, мақал-мәтел, қанатты сөздер құрастыру).
2. Берілен тапсырманы түрлендіру бағытындағы жұмыс түрлері (мәтінді өңдеу, берілген мәтіннен диалог ... Өз ... ... ... ... ... ... түрлері (өлең, ертегі, әңгіме, шығарма жазу).
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту үшін ... ... ... өз ... ... ... дұрыс. Бұл орайда сыныпты топқа бөліп тақырыпқа сәйкес өлең құрастыру, қанатты сөз ойлап табу, шағын ... сыр жазу ... ... ... ... ... ... барысында баланың ізденушілік-зерттеушілік әрекетін ұйымдастыруды басты назарда ұстау керек. Бала өзінің бұған дейінгі білетін білігінің жаңа ... ... ... екенін сезінетідей жадайға тірелуі керек. Сонда ғана ол білуге ықыластанады, ... ... ... ... ... ... адам ретінде болуы тиіс. Әр оқушыға өз ойын, пікірін айтуға мүмкіндік беріледі, жауаптар тыңдалады. Оқушы өз тұжырымын ... ... ... ... Қ.Тасболатов дейді. Бұл орайда оқушыларға танымдық сұрақтар қоюдың маңызы зор.
Шығармашылық сипаттағы сабақтар түрлерін жүйелі ұйымдастыру арқылы оқушылардың танымдық белсенділігі ... ... ... ... іс -- әрекет тәсілдері мен бағалау өлшемдерін қамтитын қоғамдық және ұжымдық тәжірибе тағылымдарын игеріп қана қоймай, ... ... іс -- ... шығармашылық бағыт ұстанады, қабілет, білігін ұштай түседі.
Шығармашылық сабақтардың ... үшін ... ... ... бар:
*оқушының танымдық іздемпаздығы қалыптасады;
*сұрақтарды, мәселелерді терең талдауға үйренеді;
*шығармашылық ой -- өрісі артады;
*кітаппен жұмыс, көркем және ... ... ... ... жұмыс істеу біліктерін қалыптастырады;
*ұжымдық ой -- пікірлері жетіледі, топ мүшелерінің пікірлерімен ... ... ... ... ... қарым -- қатынасы ынтымақтастықта болып, сенімділіктері артады;
*оқушы өз ойын еркін айтуға, сөз мәдениетіне үйренеді;
* білімін жүйелі түрде ... ... ... сын ... ... үйренеді;
*тұжырым жасап қорытындылауға үйренеді;
*оқу міндеттерін тиімді шешу мүмкіндігін таниды;
*дүниетанымы кеңейіп, рухани дамиды;
*дарынды тұлға ретінде "мен" ... ... ... ... ... дамиды;
*мұғалімге тәуелділіктен арылып, шығармашылық жұмыстарға белсене араласуға үйренеді.
Оқушылардың дүниетанымын кеңейту, шығармашылық жұмысқа баулу, ... ... ... ... тыс ... ... ... зор. Үйірме, факультатив сабақтарын, таңдау курстарын, пәндік кештерді, КВН, ... ... емес ... ... ... ұйымдастыру шығармашыл тұлғалардың ашылуына көп септігін тигізеді. Олар өздіктерінен ғылыми-бұқаралық әдебиеттер ... және ... ... ... ... ... зерттеушілік іскерліктері мен машықтары шыңдалады.
Пәндік бағыт бойынша оқыту, үйрету әдістері арқылы ... ... ... ... ... өз ... шығармашылық ізденіс жұмыстарын жүргізеді; зерттеу тәсілі арқылы көркем шығармаға идеялық-көркемдік баға беретін дәрежеге жетеді; түрлі сайыстарға қатысу белсенділігі артады; пәндік ... ... ... ойын ... тілде көркемдеп жеткізе алады; көркем шығармаға әдеби-теориялық кешенді талдауды меңгереді; сөйлем талдаудың кешенді ... ... ... ... ... ... ұстанады; ақпараттармен өз бетінше жұмыс атқара алады.
Қазіргі таңда мектеп ... ең ... ... -- оқу-тәрбие үрдісінде ұлттық игіліктер мен адамзаттың мәдени ... ... ... ... ... ... мен шығармашылық қабілетінің қалыптасуына жағдай жасау.
Әдебиет пәнінің жас ұрпақты ... ... сай етіп ... ... ... ... ... Оқушы осы пәннің талабын орындау мақсатында түрлі ... ... ... ... ... танымдық, шығармашылық қабілеттерін дамытудың психологиялық ерекшелігі.
Шығармашылық қабілетті дамыту мәселесі қай ... де ... мен ... ... нысан болып келеді. Психологтар шығармашылық қабілетті дамытуды ... ... ең ... ... бірі ... ... ... шығармашылық іс -- әрекеттің нәтижесі оның қайталанбайтындығымен, бірегейлігімен ерекшеленеді.
Қазақ тілі ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Жазба жұмыстары -- оқушының іс-әрекетіне негізделген ой еңбегі, шығармашылық ізденісінің жемісі, білімінің көрінісі.
Қазақ ... ... ... ... шығармашылық жұмыстарға қол жеткізу -- мұғалімнің де шеберлігін ... ... ... ... ... ... жазба жұмыстарының мақсатын А. Жапбаров төмендегіше көрсетеді: ... ... ... ... жұмыстары оқушылардың жазылым әрекетін қалыптастырады. Осы әрекетті орындау үшін ... ... ... ... қолданылады. Жазба жұмыстарының түрлеріне жаттығулар, түрлі мәтіндер, диктант, мазмұндама, шығарма, т.б. жатады. Жазба жұмыстарының бұл түрлері өтілген әр ... ... мен ... ... ... ... ... білімдерін нығайту мақсатында жүргізіледі, яғни, жазба жұмыстары бұрын өтілген грамматикалық материалдарды оқушылардың санасына тұрақтандырып, ақыл -- ой ... ... ... ... ... ... ... дамытудың жолдары мен шарттары.
Оқушылардың шығармашылық әрекеті мен танымдық қабілеттерін арттыруда мәтіннің ... ... ... ... шығарманы оқып -- үйренуде оқушы өзінің шығармашылық ойлау қабілетін ... сол ... ... ... ой -- ... дұрыс пайымдаулар, тың қорытындылар жасауға ұмтылады. Мәтіндерді оқу, талдау барысында оқушылардың оқиғаға қатысты өз ... ... ... ... ... бағалай білуіне, автордың оқиғаға қатысы, көзқарасы қандай екендігін анықтай алуына назар аударылуы ... ... ... тіл ... тіл ұстарту, сөз мәдениеті құралдарын қолдану жаттығулары деп, ал тапсырмалар сипатына ... ... ... және ... ... ... және ... тапсырмалар оқушылардың ойлау, танымдық, қатысымдық қабілеттерін дамытуға ... Бұл ... ... ... ... ... өзгеше нұсқа құру, эссе, шағын шығарма жаздыру секілді жұмыстармен қатар жоба жасау, проблемалық жағдаяттарды ... ... және т.б. ... ... ... ішінде оқушылардың өзіндік ойын, тілін қалыптастырудағы жұмыс түрі шығарма болып табылады. Ол -- оқушылардың шығармашылық ... ... ... ... -- оның ... пікірін әдеби тілмен жатық, сауатты жаза білуге және ... ... ... ... ой ... кеңейтуге машықтандыру.
Көркем мәтінді меңгертуде жиі қолданылатын жазу жұмыстарының бірі -- ... ... ... ... ... ... мәтінді қабылдап, сол қабылдағандарын қайта жаңғыртуға тиіс және естерінде қалған мәліметтерді өз ... ... ... ... сөз ... ... сөйлем құрау шеберлігіне жаттығады. Мазмұндама жазу арқылы бірқатар сөз тіркесі мен сөйлемдер, бейнелі сөздер оқушының есінде ... ... ... ... ... үшін ... мен ... бір -- бірімен байланыстыруға жаттығады.
Мазмұндама жаздыру- ... ... ... ... қолдана білуге, жазбаша сөйлеудің ерекшелігі мен мәтіннің синтаксистік құрылысын меңгертуге, ең бастысы -- ... ... ... ... игі ... етеді. Осындай білім дағдыларын қалыптастыруда мазмұндаманың мынадай түрлерін жүргізуге болады: дайын мәтін бойынша мазмұндама, ... ... ... аяқталмаған мәтін бойынша мазмұндама.
Жазба жұмыстары оқушылардың танымдық белсенділіктерін, ойлау жүйесін арттыруға ... ... ... әр баланың өзіндік көзқарасы, эстетикалық және адамгершілік танымы, эмоциясы, пікірі, талдау, қорытындылау, салыстыра білу және одан ... ... ... байқалып тұруы қажет.
Оқушының шығармашылық қабілетін дамыту үшін бірнеше шарт ... ... ... дамытуды ерте бастан қолға алу;
2.Жүйелі түрде шығармашылық әрекет жағдайында болу;
3.Шығармашылық іс- ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың төмендегідей түрлері бар:
*Тақырыпты мазмұнына сай жинақтау
*Арнайы бір тақырыпқа пікірталас ... ... ... ... ... ... ... сурет салу.
Осындай жұмыстарды үнемі жүргізу шығармашылыққа баулуға, шәкірт ... ... ... ашып ... ... қиялын ұштаумен өз бетінше ізденуге зор әсерін тигізеді.
Қазіргі ... ... беру ... ... ... ... -- ... оқушыларыныңдербестігін, ізденімпаздығын, белсенділігі меншығармашылық мүмкіндіктерін дамытуды талапетеді. Сондықтан оқушылардың ... ... ... олардың ойлау белсенділігін дамытып, білімі мен біліктерін өмірдің жаңа жағдайындапайдалана білуге үйрету қажеттілігі туындайды. Бұлміндеттердің жүзеге асуы оқушылардыңшығармашылық ... ... ... ... -- танымдық іс-әрекет нәтижесіболып табылады. Осы жерде шығармашылықұғымына тоқтала кетейік. Шығармашылық дегеніміз -- өзінің ... ... өнім ... ... ... жеке ... бойындағы қабілеттіліктің, білім менбіліктіліктің, түрткінің (мотивтік) болуы.
Көптеген зерттеулерді талдау нәтижесіндешығармашылық іс-әрекет нәтижелері оқушыныңжеке тұлғасына, біліктерінің жетілуіне, психологиялық тетіктер аркылы оң ... ... ... өз әрекетіне және соләрекеттің бірлескен іс-әрекет мазмұны мен түрінесәйкес ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін ұйымдастырудың түрлері өте көп.
1.Тәрбие сағатында оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту
Тәрбие сағатының өзінде де ... ... ... жол ашуға болады. Ол үшін мен мынадай жолдарды атап өтер ... ... ... ... ... ... ... де, шығарма немесе ойтолғау жаздыруға болады;
*Тақырып мазмұнына орай сурет салдыру;
*Өтіп отырған тақырыбымызға байланысты қосымша мақал-мәтел, нақыл сөздер жинастырып ... ... ... ... ... шығармашылық қабілетін дамыту:
*Қазақ поэзиясына және прозасына композициялық талдау;
*Ақынның өмір жолына байланысты хронологиялық кесте толтыру;
*Ақын-жазушылардың ... ... ... ... ... ... бойынша топтастыру;
*Кейбір тақырыптарға шығарма, пікір, ойтолғау жаздыру.
3. Үйірме жұмыстарында оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту:
*Ертегі құрастырту;
*Ақындардың стилі бойынша өлең ... ... ... ... ... ... жаттау;
*Реферат жазу
4. Әдебиет туралы пікірлер жинату
Оқушының жеке тұлғасын, рухани әлемін, ынтасы мен ... ... ... ... негізгі мәселелердің бірі. Себебі: оқушылар өз бетімен ізденіп жұмыс істеуге, өз бетінше білімді тәжірибеде, өмірде ... ... Осы ... шешу жолында оқу материалын түсіндіру кезінде оқушылардың сезіміне, эмоцияға ықпал ету арқылы ... ... ... ... еңбегі оқушы білімімен өлшенеді десек, ұстаз еңбегінің күрделілігі -- ... ... ... жол таба ... ... ... ... қабілетті дамыту арқылы өзін, өмірді, әлемді танып білуге, қоғам алдындағы жауапкершілік қасиеттерін сезіндіре ... ... ... мектептегі проблемалық оқытуды ұйымдастыру.
А., , 1981, 247-б.
2. ... ... ... ... ... Қазақ тілі стилистикасын оқыту методикасының негіздері.
А., , 1991, 128-б.
4. С.Абубәкірова. Текстпен жұмыс істеудің әдістемесі. А., ... ... ... ... А., ... 2004
6.К.Д.Ушинский. Педагогика. М., , 1980
7. Бабаева Ю. Д. Динамическая теория одаренности. Основные современные концепции творчества и одаренности. М. 1997г.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектепте қазақ тілі сабағын оқыту барысында оқушылардың танымдық қызығушылықтары мен қабілеттерін дамыту жолдары45 бет
Оқушылардың өзіндік іс-әрекетін ұйымдастыру және танымдық қабілеттерін дамыту7 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Балабақшадағы дидактикалық ойын7 бет
Балалар тілін орфоэпиялық дыбыстау мәдениетіне тәрбиелеу5 бет
Балалардың дамуы және тәрбиесі5 бет
Балалардың ойлау қабілеттерін дамыту4 бет
Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау қабілеттерін арттыру5 бет
Бастауыш сыныпта әдебиеттік оқу сабағында жүргізілетін шығармашылық жұмыстар39 бет
Дамыта оқыту кезінде оқушының шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь