Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту бағытында атқарылатын жұмыстар жайында

МАЗМҰНЫ:

1. Кіріспе

2. Негізгі бөлім. Сарыағаш шекара отрядындағы мемлекеттік тілді күнделікті қызметке ендіру жұмыстарының жағдайы.
2.1. Отрядта іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізу барысы.
2.2. Шекара отрядындағы жеке құрамға мемлекеттік тілді оқыту.
2.3. Мемлекеттік тілді насихаттау жөніндегі тәрбиелік шаралардың жүргізілуі.

3. Қоғамдық ұйымдардың мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту бағытындағы іс шаралары.

4. Мемлекеттік тілді дамыту жұмыстарының түрлері мен әдістері.

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиет тізімі
КІРІСПЕ

Мемлекеттік ұлт саясатының басым бағыттарының бірі - мемлекеттік тілді өркендету. Негізінде, тіл проблемаларын оңтайлы шешу ұлтаралық қатынастар үйлесімділігінің, халықтардың топтасуы мен қоғамдық келісімді нығайтудың алғышарты болып табылады. Осы тұрғыда еліміздегі біртұтас мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асырудың пәрменді құралдарының бірі ретінде Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 7 ақпандағы №550 Жарлығымен бекітілген “Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы жарық көрді. Бұл бағдарламаның орындалуы алдымен мемлекеттік ұйымдардан талап етіледі, өйткені олар тілдің өз дәрежесінде қызмет ете бастауының тірегі. Мемлекеттік органның бірі болып табылатын Ұлттық қауіпсіздік комитетінде қазақ тілін қызмет барысына ендіру, қолданылу аясын кеңейту жұмыстарына ерекше көңіл бөлініп отыр. Өйткені, бағдарламада “Еліміздің Қарулы Күштерінде мемлекеттік тілдің толыққанды қолданылуы ұлттық қауіпсіздікті нығайту мәселесі болып табылады” делінген. ҰҚК-нің барлық құрылымдық бөлімшелеріне, оның ішінде, оқу орындары мен Шекара қызметіне ҰҚК Төрағасының 2001 жылғы 15 мамырдағы № 64/ҚБП бұйрығы жеткізілген және комитеттің барлық бөлімшелері осы бұйрықты басшылыққа алып, мемлекеттік тілді дамыту жұмыстарын жүргізуге тиіс. Ұсынылып отырған рефератта аталмыш бағыттағы шаралардың Сарыағаш шекара отрядында орындалу барысы талдана отырып, мемлекеттік тілді дамыту мақсатында қолдануға болатын әдіс-амалдар қарастырылады.
Пайдаланылған әдебиет:

1. Алдашева А.М., Ахметжанова З.Қ., Қадашева Қ., Сүлейменова Э.Д. 2. Ресми іс қағаздары. Алматы, “Сөздік-Словарь”, 2001.
3. Дүйсембекова Л. Іс қағаздарын қазақша жүргізу. Алматы, Ана тілі, 2001.
4. Мемлекеттік тіл: терминология, іс қағаздары мен бұқаралық ақпарат құралдарының тілі. Жинақ, Астана, 1999.
5. С.Құрманғалиева. Қазақ тілін тереңдетіп оқыту. Алматы, Рауан, 1995.
6. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы,
7. “Қазақстан Республикасындағы тіл туралы” Заң. Алматы, Жеті жарғы, 1998
8. Сыздықова Р. Сөздер сөйлейді. Алматы, 1994.
9. “Қазақ тілі және әдебиеті” журналы.
        
        Тақырыбы: «Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту
бағытында атқарылатын жұмыстар жайында»
(Сарыағаш шекара отрядының үлгісінде)
МАЗМҰНЫ:
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім. Сарыағаш шекара отрядындағы мемлекеттік тілді
күнделікті ... ... ... ... ... іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізу барысы.
2.2. Шекара отрядындағы жеке құрамға мемлекеттік тілді оқыту.
2.3. Мемлекеттік тілді насихаттау жөніндегі тәрбиелік ... ... ... ... ... ... аясын кеңейту
бағытындағы іс шаралары.
4. Мемлекеттік тілді дамыту жұмыстарының түрлері мен ... ... ... ұлт ... ... ... бірі - мемлекеттік
тілді өркендету. ... тіл ... ... шешу ұлтаралық
қатынастар үйлесімділігінің, халықтардың топтасуы мен қоғамдық ... ... ... ... Осы ... еліміздегі біртұтас
мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асырудың пәрменді ... бірі ... ... ... 2001 ... 7 ... №550
Жарлығымен бекітілген “Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 ... ... ... ... ... Бұл ... орындалуы
алдымен мемлекеттік ұйымдардан талап етіледі, ... олар ... ... ... ете ... ... ... органның бірі болып
табылатын Ұлттық қауіпсіздік комитетінде қазақ тілін қызмет ... ... ... ... жұмыстарына ерекше көңіл бөлініп отыр.
Өйткені, бағдарламада “Еліміздің Қарулы Күштерінде ... ... ... ... ... ... мәселесі болып табылады”
делінген. ҰҚК-нің барлық құрылымдық бөлімшелеріне, оның ішінде, ... мен ... ... ҰҚК Төрағасының 2001 жылғы 15 мамырдағы №
64/ҚБП бұйрығы жеткізілген және ... ... ... осы ... ... ... тілді дамыту жұмыстарын жүргізуге тиіс.
Ұсынылып отырған рефератта аталмыш бағыттағы ... ... ... ... ... талдана отырып, мемлекеттік тілді дамыту
мақсатында қолдануға болатын әдіс-амалдар қарастырылады.
2 бөлім. ... ... ... ... тілді
күнделікті қызметке ендіру жұмыстарының жағдайы
2.1. Отрядта іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізу барысы
Қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде қызмет етуінің алғы ... - оның ... ... әр ... ... ... етуі және ... орай
іс қағаздарының қазақша жүргізілуі. Мемлекеттік ресми құжаттардың барлығы
алдымен қазақ ... ... ... ... іс қағаздары қазақ
тілінде жүргізілмей, тіліміздің қолданыс аясы, ... ... ... ... ... маңыздылығы қоғам өмірінде саяси, тарихи, құқықтық,
экономикалық және т.б.қызмет атқаратындығымен түсіндіріледі. Іс қағаздары-
басқару қызметіндегі негізгі бір ... Кез ... ... мекеменің жұмыс
барысы шығарған түрлі шешімдерінен, бұйрықтарынан, хаттарынан, есептерінен,
бір сөзбен айтқанда, іс қағаздарынан айқын көрінеді. Демек, іс ... ... ... ... ... айғақ, ақпараттың қайнар көзі. Іс
қағаздарын ... ... ... ... ... ... ... екендігін ескерсек, бұл сала тиісті дәрежеде мән беруді
талап ... ... ... ... ... тілді ендіру міндеті
алға қойылғанда, көбіне, іс қағаздарын қазақша жүргізу назардан тыс ... ... ... ... ... ... отрядында құжат дайындаудың,
хат-хабар алмасудың тек орыс тілінде іске асып жатқандығын айтуға болады.
Мұндай жағдай ... ... ... ... отрядында ғана емес,
басқа әскери бөлімшелерде де қалыптасқан. Онда да назар аударатын мәселе ... ... орыс ... ... ... Демек, орталық аппараттан
келетін басшы құжаттардың да мемлекеттік тілде жасалуына көңіл бөлу керек
деген сөз. ... ... орыс ... ... соң, ... да сол ... таң ... керек.
Мұндай проблемалардың басты себебін өмір ... ... ... ... еркін сөйлеп, жаза алмауы. Қазақша ауызша
сөйлегенмен, ... ... ... ... алмайды. Ал орыс тіліндегі
құжатты еркін жазып шығады. Мұның ... ... ... ... меңгергендігі
болса, екінші себебі орыс тіліндегі іс қағаздары ғасырлар бойы ... ... ... ... ... қай сала болса да дайын,
стандартқа айналған. Біз де қазақ тіліндегі іс қағаздарын осындай ... үшін ... ... керек.
Шекара отрядтарындағы мемлекеттік тілді ендіру мәселесін ... бір жолы ... ... осы ... ... етіп ... бір адамды
немесе топты тағайындау керек. Ол (олар) сол бөлімшенің ... ... ... ... қолдану мәселелерін үйлестіріп отыруға қабілеті ... ... ... маман болғаны дұрыс. Олай дейтін себебім, қазақ
тілінің өзекті проблемаларын, тілдің стильдік ерекшеліктерін ... ... іс ... сапалы болмайды. Өйткені, іс қағаздары кез ... ... ... ... ... оның ... тән ... сөз
оралымдары, мәнер нақышы, белгілі бір ... бар. ... бұл ... тілінің маманы болмаған жағдайда, қазақша сауатты, өз ... ... мол ... ... ... ... ... жауапты етіп тағайындалған қызметкер
қазақша іс жүргізуге қажетті әдістемелік көмекші құралдармен, ... ... ... ... Шекара отрядындағы жеке құрамға мемлекеттік тілді оқыту
Республикадағы қалыптасқан қазіргі тілдік ахуал өзінің перспективалық
моделінен - ... тілі ... ... ... ... ... талап етілуге, ұлтаралық қарым-қатынас тіліне айналуға ... әлі көп ... тұр. ... тілі ... тілі болу ... ... азаматы осы тілді білуі тиіс. Оның бір жолы ... ... оқып ... ... жағдайда оқытып-үйрету) болып отыр. ҚР ҰҚК
Төрағасының 2001 жылғы 15 мамырдағы №64/ҚБП ... ... ... оның ... ... ... нәтижесімен бір деңгейде
қарастырылады. ҰҚК Шекара қызметі ... ... ... ... ... ... ... талаптарын белгілейді, жоспарға
сәйкес мемлекеттік тілді оқытуды арнаулы бағдарлама бойынша әскери қызметін
өтеу орындарында ұйымдастырады”,- ... Осы ... ... ҚР ... ... мемлекеттік тіл басқармасында қызметкерлерге қазақ
тілін оқыту бағдарламасы әзірленіп, құрылымдық бөлімшелердің ... ... ҚР ҰҚК ... ... ... тілді үйрену
сабақтары осы оқу бағдарламасының негізінде жүргізіледі.
Қарастырылып отырған Сарыағаш отрядында мемлекеттік ... ... ... ... мән ... ... ... арнайы бұйрық
шығарылып, оқу топтары анықталған. Пән оқытушысының айтуы бойынша, ... ... ... үстінде.
Осы жерде айта кететін бір жайт, кейбір жерлерде қазақ тілі пәнінен
тіл маманы емес, ... ... ... ... иесі ... ... кездеседі. Мұны басшылар қазақ тілі ... ... ... Шамасы, қазақ тілін оқыту кім болса соның қолынан келеді деп
ойлайтын болу ... Шын ... бұл ... тіл ... ... бір көрсеткіші. Өйткені, қазір барлық жерде (елді
мекеннің барлығында дерлік ... бар) тіл ... ... ... тек ... ... ... жұмысқа тарта білу керек.
Осы айтылған оңды тәжірибеге дәлел: жеке ... ... ... ... ... ... Сарыағаш шекара отрядында жақсы жолға
қойылған немесе соған ұмтылушылық бар десек, артық айтпаймыз. Қазақ ... ... ... ... оқу ... ... тілі мамандарының
ішінен мұқият таңдап алынып, оның өзіне сынақ мерзімі ... іс ... ... ... ... ... ... талапқа сай келмеген бір оқытушымен ... ... ... көп ... оқытушылық тәжірибесі бар тіл ... ... ... ... ... ... ... бәрі отрядта мемлекеттік тілді сапалы оқытуға бағытталған әрекеттер.
Қазақ тілі сабақтарын жүргізуде ҚР ҰҚК ... ... ...... және ... ... жұмыстар басқармасының
бастығы бекіткен ҚР ҰҚК ШҚ ... ... және ... ... ... қызметшілеріне мемлекеттік тілді оқытудың 2002-2003 оқу
жылдарына арналған ... ... ... ... ... ... ... үшін құрастырылған. Мұндай арнайы оқу
бағдарламасының жасалғанына қуана ... оқу ... ... ... ... ... деген оймен мынадай пікірлерімді ... жөн ... ... ... ... а, ә, е әріптерімен қатар Әскери ант
мәтінін жаттату қарастырылған. ... ... ... сын ... ... ... ілгерінді ықпал берілген. Бұл
жерде, дидактиканың жеңілден ауырға қарай принципі, оқу ... ... ... сақталмаған. Әріптердің дыбысталуын
енді үйрене бастаған адамдардан үлкен мәтінді жаттауды талап ... жоқ. ... ... оқып жатқанда сөздер мен сөз
тіркестерін, сөйлемдерді меңгерткен ... ... ... мен лексикалық материал арасында сәйкестік сақталады.;
- бір сабақтың үстінде бірнеше ... ... ... ... қате ... ... Қазақ тілін жаңадан үйреніп
жүрген адамдар оның бәрін қабылдап, игере ... Оның ... ... қиын ... теріс пікір қалыптасуы мүмкін;
- белгілі бір тақырыптың толық меңгерілуін ескермей, келесі тақырыпты
жоспарлауға болмайды;
- грамматикалық ... ... жүйе жоқ. Бір ... сабақ) ішіне ілік септік, тәуелдік жалғау, сын ... ... ... және ... ... топтастырылған.
Шындығында, бұлардың әрқайсысы жеке тұрып, бірнеше сағатты қажет
ететін күрделі тақырыптар. ... ... ... ... осы
тұста да қайталауға болады;
- лексикалық минимумның берілуінде жүйе жоқ. Мысалы, алдымен туыстық
атаулар, содан соң ... ... ... ... ... сәлемдесу үлгілері бірінші берілсе, тіл үйренушілер оны
оқытқан күннен бастап ... ... ... тез ... еді. ... оқу ... ... жоспар-лағанда, осы
сияқты ұтымды болатын жақтарын ескеріп отыру керек.
Мемлекеттік тілді насихаттау жөніндегі
тәрбиелік шаралардың жүргізілуі
Мемлекеттік тілді ... үшін оны кең ... ... ... ... аян. ... ... жолдары бар. Солардың бірі –
көрнекі ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... көтеретін, отансүйгіштікке шақыратын ... ... ... ... қатар, мағыналылығымен көңіл аудартады.
Сондай-ақ, ... ... ... ... көп ... ... ... сөздерінің барынша көп жазылғандығы ... ... ... ... еңселі, Туымен тұғырлы, Әнұранымен
айбатты”, ”Батыл болсаң, халқыңа пайдаң тисін,
Батыр болсаң, жауыңа найзаң тисін” ... би), ... ұл ... ... ... ... би), ... болмаса ел жетім, Қараусыз қалса, жер жетім”
(Төле би) деген сияқты сөздердің тәрбиелік мәні өте ... ... ... ... кеңесейік!” атты әдістемелік бұрыштан қазақ тілін
үйренуге байланысты ... ... ... ... ... “Ел тыныштығын
қорғаған ерлер ұмытылмайды” атты қабырғалық көрнекілікте қазақ ... ... ... ... Көрнекті жазушы Ғ.Мүсіреповтың жүз
жылдығына орай дайындалған түрлі түсті ... те ... ... ... ... топтамаларының атаулары екі
тілде жазылған. Көру ... ... ... ... ... ... аталмыш көрнекіліктердің жастар санасында ... ... ... ... ... ... Қоғамдық ұйымдардың мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту
бағытындағы іс-шаралары
Мемлекеттік тілді насихаттап, оның Ата заңда көрсетілген мәртебесін
қызметкерлерге түсіндіруде қоғамдық ... ролі ... ... ... ... ... әскери бөлім басшылығына жеке құраммен ... ... ... ұйымдастырып жүргізуде, рухани-
эстетикалық мәдениетін ... ... ... ... ... үшін ... ... офицерлер жиналысы, ар-ождан соттары, жастар
бастамасының орталықтары сияқты қоғамдық ұйымдармен салыстырғанда, әйелдер
кеңесінің мемлекеттік ... ... ... ... ... айқын байқалады. Әйелдер кеңесінің түрткі болуымен мұнда бірқатар
іс-шаралар ұйымдастырылған. Атап айтқанда, ... ... ... тіл – ... негізі” тақырыбында әскери қызметшілер
арасында ... ... Бұл ... ... ... арнайы бұйрық
шығарылып, бағалау комиссиясы тағайындалған. Конкурс ережесі бекітілген.
Конкурсқа отрядтың ... мен ... ... алты ... Байқау барысында әскери қызметшілердің қазақша ... ... ... ... білу ... ... мақал-мәтелдерін орынды
қолдана білуі, халықтың музыкалық ... ... ... ... ... бағаланған. Отряд басшылығының айтуынша, бұл шараның пайдасы
мол болған: ... ... ... ... ... қана ... ауызбіршіліктің нығая түсуіне де зор септігін ... ... ... ... ... игі ... бірі
–халқымыздың ірі жазушысы Ғ.Мүсіреповтың туғанына жүз жыл ... ... ... ... ... кеш. Кеш ... жазушы
шығармаларының ерекшелігі туралы айтылып, еңбектерінен ... ... осы шара ... ... ... ... ... көркемдігі,
тілдің байлығы дәлелденіп көрсетілген деуге болады.
Сарыағаш шекара отрядында жүзеге асқан, талайға үлгі ... ... ... ... ... ... қазақ тобының ашылғандығы. Балалардың
өзара қарым-қатынасы ана тілінде жүріп қана қоймайды, олар ... ... ... ... ... ... де қарастырылған, бұған отрядтың әскери қызметшілері тартылады
екен. Өте сәтті ойластырылған бұл шараның екі ... жағы бар деп ... ... ... ... ... ... бөгде ер азаматтың
айтып берген “қызықты ... ... ... ... жерін сүйіп-
қастерлеу, оны қорғау- қасиетті борыш екендігін сіңірсе, екіншіден, баланы
отансүйгіштікке ... ... ... ... ... қызметшінің де өз
кәсібіне деген мақтаныш сезімі, жауапкершілігі арта түсері ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу шеберлігі де ұштала түседі.
“Баланы–жастан” деген халық ... ... ... ... ... зор ... ... бөлімдерде де қолға алынса,
еліміздің ... ... ... ... ... ... ... дамыту бағытында жүргізілетін жұмыс түрлері
Қазақстан Республикасының Конституциясында: ”Қазақ тілі – ... ... ... деп ... Бұл – ... ... қамқорлыққа алына отырып, белгілі бір міндеттерді орындауы деген
сөз. Мемлекеттік тіл сол ... иесі ... ... ... ... ... мұқтаждықты өтей алатын дәрежеде болуы шарт. Яғни ол ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдары, ғылым, дипломатиялық
қарым-қатынас, өндіріс, ауыл ... және т.б. ... ... ... ... қуатты қолданыс құралына айналуы қажет.
Қазақ тілінің қоғамдық сипатын ашып, мемлекеттік мәртебесін іс ... ету, ... ... негізгі бағыттарда жұмыс жүргізуді қажет
етеді:
а) іс ... ... ... жүргізу;
ә) мемлекеттік тілді оқыту;
б) мемлекетті тілді дәріптеуге бағытталған тәрбиелік шаралар;
в) ғылыми-әдістемелік шаралар.
Ал енді ... ... ... ... ... ... Бұл ... негізгілерінің бірі іс қағаздарын мемлекеттік тілде
жүргізу, өйткені сауатты іс ...... ... жалпы даму
деңгейінің көрнекті көрсеткіші.
Осы жерде филология ғылымдарының докторы ... іс ... ... ... ... ... “Іс жүргізу деген –
қоғамдағы сөзбен берілген ... ... бір ... нақты уақыт
ішінде таңба жүйесімен белгілеу арқылы белгілі нысанаға жеткізу”.
Ал енді ... ... іс ... ... барысы қандай деген
мәселеге келетін болсақ, соңғы кезде мемлекеттік органдар, оның ішінде, ҰҚК
құрылымдық ... іс ... ... ... ... бет бұра
бастады. Бұл, әрине, әр мекемеде әр түрлі дәрежеде орындалып ... ... іс ... негізінен, орыс тілінен қазақ тіліне аударылады. Ал
мұның өз ... бар: ... ... ... ... аударады
да, қазақ тіліндегі сөйлемге қойылатын талаптар сақталмайды. ... ... ... ... ... ... Екінші жағынан,
нормативтік-құқықтық актілерді ... ... ... дайындауға
қызметкерлеріміз әзірге дайын емес. “Қызметкер” деп отырғаным тіл маманы-
аудармашы емес, екі тілді ... ... сол ... ... ... ... ... басқа мамандық иесі. (Бәлкім, мұның жақсы жағы да бар
шығар: ... ... ... ... ... ... ... кейін тілді толығырақ оқи бастайды). Тәжірибе бойынша, олар
алғашқы кезде іс ... ... ... ... жасай алмайды,
соңдарынан қайта жазып отыруға тура ... Ал ... ... ... ... ... іс қағаздары қарапайым жұрттың бәріне
түсінікті ауызекі, басқаша айтқанда, “жалпақ ... ... Ол ... ... ... ... экономикалық сипаттағы нұсқасы десе де
болады” (Л.Дүйсембекова. Іс қағаздарын қазақша ... А., 2001). ... ... ... кеткеніміздей, оның өзіне тән терминдері, сөз
оралымдары, мәнері, белгілі бір стандарты болады. Қазақ тілі ... мұны біле ... ... ... ... іс ... лауазым
иелері қазақ тілінен теориялық білімін тереңдетіп, әсіресе, стилистика,
терминология мәселелеріне көбірек ден қойғаны дұрыс. Жалпы, ... ... ... ... ... ... сөйлем құрылысы бірдей
болып келеді. ... ... ... іс ... ... түрлі оқулықтар,
көмекші құралдар жарық көруде, солардан жалықпай-талмай ресми құжаттардың
стандарт ... ... беру ... Іс ... әлеуметтік-
лингвистикалық біліктілікті, ... ... ... ... ететінін есте ұстағанымыз жөн.
Әрбір құжат өзінің тақырыбы бойынша он-он бес процент ... ... ... ... мәселенің бірі ... ... ... ... ... кетуге болмайды. Терминдерді дұрыс таңдап,
ұтымды қолдана білу де шеберлікті қажет етеді. Өйткені, ... ... жаңа ... еніп отыр. Бір сөздің бірнеше баламасын
кездестіруге болады. Соның ... ... ... ... ... алу – кез ... қолынан келетін іс емес. Көбіне, аударма ісімен
ұдайы шұғылданып жүрген тәжірибелі маманға ғана оңай тиюі мүмкін. Ал ... ... жаңа ... терминдердің барлығы бірдей лингвистикалық
нормаларға сай келе бермейді. Мысалы, соңғы кезде термин атаулының барлығын
қазақшаға аудару ... алып ... ... ... ... ... түсініксіз. Егер сәтті баламасы табылмаса, оның үстіне халықаралық
термин болса, неге сол күйінде қолданбасқа? Термин сөз ... ... ... ... қазақшалай беруден де ештеңе ұтпаймыз, қайта сөздік
қорымызды орайы келсе, басқа ел сөздерімен байыта түскеніміз дұрыс.
Ә. Іс ... ... ... ... ... талап
ететінін жоғарыда айтқан болатынбыз. “Қазақстан Ресубликасындағы тіл
туралы” Заңда тілек ... ... ... ... шараларының
жүйесін кең дамыту айтлған. Олай болса, мемлекеттік тілді дамытудың келесі
басты бағыттарының бірі – ... тіл ... ... ... ... ... оқытып-үйрету.
Бұл мәселе төңірегінде іске асырылуға тиіс шараларды ... етіп ... ... ... бөлімдерде балалар бақшасы болса, соларда қазақ тілінің
алғашқы қадамын оқыта бастау. Балаларға арналған ... ... ... ... ... тілін дамыту.Бұл жөнінде балабақшаларға
арналған ... бар, ... ... ... ... ... - ... тілін мектепте оқыту. Оған да тоқталмай өтуге
болар еді, алайда соңғы кезде ... ... ... ... ойын не
ауызша, не жазбаша дұрыс жеткізе алмайтындығы ... ... ... тілі ... ... ... ... жоғары оқу орнына түскен (қазір, көбіне, мектепте қазақ тілінен
дұрыс білім алмаған) жастарға ... ... ... Осы ... ... ... оқыту бағытын айқындап алу мақсатында екі жыл ... ... ... ... ... да, ... да ... жауаптарын талдадым. Жоғарыда айтып өткенімдей, ... ... ... да, ... да ... ... қалыптаспаған.
Ауызша сөйлегенде ойын еркін ... ... ... Ал ... тіпті күрделі: сөйлемдегі сөздері дұрыс байланыспаған,
орфографиялық, пунктуациялық ... ... ... өте көп. ... ... ... – курсанттарға қазақ тілін
оқытқанда, тілді білу ... ... ... оқу ... ... Орыс ... ... ауызша сөйлеу ерекшеліктерін оқытудан
бастаса, қазақша ... ... ... ... ... мәдениетінен
бастап, сауатты жазуды үйреткен дұрыс. Онда да ... ... ... ... отырып, іс қағаздарын дайындауды үйретуді
міндетті түрде жолға қою ... ... ...... ... ... жеке ... алдында әдемі, жүйелі сөйлеуде, ... ... еш ... керек;
в) қызметкерлерге қазақ тілін оқыту. Бұл категорияны да орыстілділер
және қазақша ауызекі сөйлеу деңгейіндегілер деп екі ... ... ... ... ... бастаушы және жалғастырушы топтар. Бірінші топқа
күнделікті қарым-қатынасқа қажетті сөздер мен қызмет барысында ... ... ... ... беруге болады. Ал екінші топты
сауатты сөйлеу және жазу ... ... ... іс ... ... керек. Сонда осы қызметкерлердің ішінен өз саласында құжат ... іс ... ... ... ... тілі ... қай ... қандай категориямен жүргізілсе де,
сапасының жоғары болуын естен шығармауға тиіспіз. Оқытудың неше алуан әдіс-
тәсілдерін, ... оқу ... жаңа ... ... ... отыруға тырысу керек. Оқытушының өзі де қазақ ... және ... ... ... ... ... ... отырғаны дұрыс. Сонда ғана тіл үйренушілердің қазақ тілі пәніне
деген қызығушылығы арта түспесе, ... ... ... ... тәрбиелейтін шаралар.
Бұлардың өзін оқыту процесінде тәрбиелеу және арнайы тәрбиелік шаралар
деп бөлуге болады. ... - ... тілі ... тіліміздің
байлығын, әдемілігін көрсете отырып, тіл үйренушілердің оны үйренуге деген,
қолдануға деген ... ... ... тек ... ... ... ... барысын түрлендіріп, халқымыздың көрнекті ақын-
жазушыларының шығармаларын, фольклор үзінділерін оқытуға болады. Сондай-ақ,
басқа ұлт өкілдерінің, зерттеуші ғалымдардың, саяхатшылардың қазақ ... ... ... тұрған сөз өнеріне жоғары баға ... ... ... ... ... ... көп болған орыс ғалымыВ.Радлов ... ... тілі – таза ... сипатын сақтап қалған тіл.
Қазақтардың өзге бауырластарына қарағанда сөзге тапқырлығы мен шешендігі
маған ... әсер ... деп ... ... ... ғалымы А.Саадидің
“Қазіргі ең таза, ең бай, ең табиғи және ... ... ... ... бір тіл ... ол қазақ тілі және қазақ әдебиеті, шын ... үшін ... ашық ... ... ... ... ... адамда қазақ тіліне деген
құрмет сезімі ... ... ... ... ... ... ... болуға ұмтылатынын ескеріп, мәдениеттіліктің негізгі белгісі-
ана тілін білу, оны сүю, қадірлеу, қамқор болу ... ... ... ... ... мен ... – ұлттың мақтанышы екендігін жастардың ... ... ... тәрбиелік шараларға түрлі кездесулерді (өнер, білім, ғылым,
спорт, ... ... ... ... және ... ардагерлерімен
кездесулер), тақырыптық кештерді, ... ... ... бір ... ... ... ... білім байқауларын, тіл
фестивальдарын, қазақтың ... ... ... ... ... ... ... болады. Аталған
шаралардың барлығында да тіліміздің бейнелілігін, ... ... ... ... тырысу қажет. Өйткені, “Тіліміздің жүз құбылтып
қолдануға келетін икемділігін, дыбыс жүйесінің әсем ... ... ... емес, алдымен өзіміз сезінуіміз керек”
(С.Құрманғалиева. Қазақ ... ... ... А., ... ... айта ... ... қай жерде болса да жеке құрамның ... ... ... ... ... ... ... адам табылады.
Өздерінің келісімімен олардың шығармаларымен жеке ... ... ... өңдеуден өткізіп, газет-журналдарға, түрлі жинақтарға беріп
жарияласа және сол сарбаздарды ... ... ... ... әрі ... ... ... болар еді.
Еске сала кететін тағы бір жайт - курсанттардың өздерін де мемлекеттік
тілді дамыту бағытындағы тәрбие жұмыстарын жүргізуге тартудың ... ... ... ... ... ... курсант іздене бастайды, көп
нәрседен мағлұмат алады және ол ... тың ... ... ... ... ... ... тіл туралы
ақпаратпен бір ғана емес, бірнеше адам қамтылады.
Мемлекеттік тілді насихаттау, дәріптеу жолдарының бірі – ... ... ... ... БАҚ – ... сананы қалыптастырудың
негізгі көздерінің бірі, идеологиялық және мәдени ықпалы ... ... Олай ... ... ... қазақ тіліндегі бағдарламаларды көптеп
шығару керек және кеңінен тарату (яғни ... ... ... ... ... ... Онда да бағдарламада қолданылатын мәтіндер мазмұнының
қызықты болуымен ... ... де ... ... ... Осы үшін
жауапты адам тағайындалуы қажет. Мысалы, институт көлемінде шығарылатын
қабырға ... ... ... ... ... нұсқасын мемлекеттік тіл бөлімінің қызметкерлері тексеруден
өткізеді. Сол сияқты халыққа таратылатын хабарларды ... ... ... ... ... ... мен тыңдармандар сауаттылыққа осы
эфир материалдары арқылы да ... ... жөн. Ал ... мен
сарбаздарға отансүйгіштікке, білімге, мәдениетке, ... ... ... ... танымдық және тәрбиелік хабарларды, әзіл-сықақ
кештерін, көркем және ... ... ... ... ... мол. ... дамыған тұлға тәрбиелеп шығаруға мұның септігі тиетіні ... ... ... ... тіл ... арналған түрлі ғылыми-теориялық,
ғылыми-практикалық конференцияларды, семинар, кеңестер өткізуді жатқызуға
болады. Сонымен қатар, ... сала ... ... ала ... ... нұсқаулар, оқу-әдістемелік құралдар, орысша-қазақша және
қазақша-орысша терминологиялық аударма және ... ... ... ... тілін ғылымда кең ... ... ... ... де байланысты. Өйткені, қандай да болсын ғылыми жұмыста міндетті
түрде терминдер қолданылады. Қазір терминология ... ... ... шешу ... ... ... отыр. Бір жағынан
алғанда, бұл бағытта біршама елеулі жұмыстар атқарылды. ... бір ... ... ... отыз бір томнан тұратын салалық терминологиялық
аударма сөздіктері жарық көрді. Оның ... және ... ... ... он екінші томының дайындалып, баспадан шығуына Әскери институттың
қазақ тілі мамандары белсене қатысты. Сол сияқты, “Әскери іс” деп ... ... ... де ... тіл мамандарының тікелей
қатысуымен жарық көрді. Аталмыш екі ... те ... ... және ... ... ... пайдаланылуда.
Қазақ тілі – ғылым тілі, талай іргелі ғылыми-зерттеу еңбектері осы
тілде жазылды. Осы ... ... ... ... ... түсу ... ғылыми жұмысты қазақ тілінде жазуға баулу керек. ... ... ... ... ... тезистер, одан әрі курстық жұмыс,
рефераттар жазуды үйрете беру ... ... бұл ... дипломдық
жұмыстары мен болашақта кандидаттық ғылыми-зерттеу ... жол ... яғни бұл ... ... ... ғылымының
мемлекеттік тілде дами түсуіне өз үлесімізді қосамыз.
ҚОРЫТЫНДЫ
“Қазақстан Республикасындағы тіл туралы” Заңда: ”Тіл – ... аса ... әрі оның ... тән ажырамас бөлігі” делінген.
Тілдің өркендеп дамуы оның қоғамдық қызметінің кеңеюіне ... оны ... ... саласына ендіру-кезек күттірмейтін мәселе.
Тәжірибеден көріп жүргеніміздей, мекемелер мен ... ... ... ... ... не іс ... екі ... дайындаумен,
не қазақ тілі сабақтарын ұйымдастырумен шектеледі.
Сондықтан осы рефератта мемлекеттік тілді дамыту ... ... ... ... ... ойымызша тиімді болатын бірқатар жұмыс
түрлерін ұсындық.
Қызметтік құжаттарды мемлекеттік ... ... тек ... ... ... ... ... тілінде дайындауға кірісу керек. Ол үшін іс
жүргізушілер емле, стилистика, терминология мәселелерін ... ... ... ... сапасын арттыру үшін оқытушылар тіл үйренушілердің
жас және психологиялық ерекшеліктерін ескеруі, ... ... ... ... отыруы керек. Оқытудың түрлі әдіс-тәсілдерін
қолданып, сабақты жандандырып өткізу өз нәтижесін береді.
Сондай-ақ, тіл мамандарының алдында ұрпақ ... ... ... тұр.
Олай дейтінім, қазақ болмысында сөйлеу ... көп мән ... ... ... ұлт тілі тым ала-құла шұбарланып, аға буын түсіне ... ... ... ... Сол ... ... тазалығын, әуезділігін,
көркемдігін сақтап, жастарға ерінбей үйретуге тиіспіз.
Тіл – ұлт руханиятының өзегі. ... ... бай, ... ... ... жастарды ана тілі мен ата дәстүрін қадірлеуге баулу
керек. ... ... ... ... ... ... ... жеріне, ана тіліне, халқына қамқор көзбен қарап, қастерлей
білген сана-сезімі жоғары адам ғана мәдениетті болып ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын күшейту керек.
Қазақ тілін ғылыми-зерттеу жұмыстары саласында қолдануды әрі қарай
дамыта түсу керек. Оған ... ... ... ... өзі дәлелдеп
отыр.
Шындығын айтқанда, тіліміздің таңғажайып ерекшеліктеріне – ... сан ... сөз ... ... әдеби, көркем сөз құрудағы
мол мүмкіндігіне дұрыс көңіл бөлмей, жетімсіретіп ... рас. Енді ... ... ... кез ... Ұсынылып отырған еңбекті халқымыздың
батыры Б.Момышұлының мына сөздерімен ... ... ...... ... Тілі ... елді мәдениетсіз, анайы, надан ... ... Тіл адам ... ... ... ... тіл байлығы –
елдің елдігін, жұртшылығын, ғылыми-әдебиетін, өнеркәсібін, ... ... мен ... ... ... ... екенін көрсететін сөздік дәлелді мөлшері. Тілдің көмегімен ... ... ... жетіп, өткен-кеткенімізді әлемге танытамыз,
…қоғам-халықты, ел-жұртты, мемлекетті меңгереміз.
Қазақ тілі өзінің таза түрінде ... ... ... ... ... ... ... жандырып, құлақ құрышын
қандырып,…қатал жағдайда ерге, елге ... ... ел ... ... қан майданда…қасиетті тудай жоғары көтеріп, текті сезім оятып, жаудың
көмейіне құм құйып, аузын ... үнін ... ... тіл емес пе еді!
Тіл байлығы, тіл тазалығы – ұлт ... ... ... ... белгісі емес пе!”. Халқымыздың батыр ұлының осы сөздерінен-ақ
тіліміздің құдірет-күшін, оны әлсіретіп алмай, ұрпақтан ұрпаққа ... ... ... ... ... тілі шын ... ... тіл болып, қоғам
өмірінде жоғары және кең ауқымды орын алуы үшін ... ұлт ... ... ... тіл ... ... қажет.Ол үшін біздің тіліміз
тіршіліктің барлық саласында толық, үстемді түрде қолданылуы керек.
Қазақ тілі – мемлекетімізді өркендетуге ... ... ... күш,
халқымыздың мәдени дәрежесін көтеретін пәрменді ... ... ... ... ... қаруы.
Ал кең ауқымда алатын болсақ, Қазақстанның беделі іскерлік ... ... ... тілді қолдану деңгейімен де ... ... ... ... А.М., ... З.Қ., ... Қ., ... Э.Д. 2.
Ресми іс қағаздары. Алматы, “Сөздік-Словарь”, 2001.
3. Дүйсембекова Л. Іс қағаздарын қазақша жүргізу. Алматы, Ана ... ... тіл: ... іс қағаздары мен бұқаралық ақпарат
құралдарының тілі. Жинақ, Астана, 1999.
5. С.Құрманғалиева. Қазақ тілін тереңдетіп оқыту. Алматы, Рауан, ... ... ... ... Алматы,
7. “Қазақстан Республикасындағы тіл ... Заң. ... ... 1998
8. Сыздықова Р. Сөздер сөйлейді. Алматы, 1994.
9. “Қазақ тілі және әдебиеті” журналы.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнай-газ саласындағы бәсеке қабілеттіліктің теориялық аспектілері27 бет
Көне Түркі дәуіріндегі Қазақстан12 бет
Педагогикалық құзыреттілік6 бет
Аймақтық кешеннің мамандануы7 бет
Акушерлік қан кету5 бет
Везикулярлы тасымалдау. Жалпы мәліметтер5 бет
Кредит формалары6 бет
Халел Досмұхамедов және түркітану мәселелері4 бет
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы және Аймақтық қауіпсіздік мәселелері20 бет
"Тілдің жүйелік, құрылымдық, таңбалық сипаттары"6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь