Картоп өсіру

Кіріспе
1.2 Морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Тақырыптың өзектілігі. Еліміз бүкіл әлемдік сауда ұйымына кірудің алдында тұрғанда патенттік тауар өндірушілермен бәсекелестікке түсе білу үшін тауарлық және дәмдік сапасы жоғары ауылшаруашылық тауарларын өндіруіміз керек. Бұл тұрғыда картоп өсірудің агротехнологиялық тәсілдер кешенін әзірлеу аграрлы ғылымның өзекті мәселесі болып табылады.
Картоп өте маңызды ауылшаруашылық дақылы. Картоп түйнегі, ең алдымен кеңінен және әр түрлі тағамға пайдаланылады. Бір килограмм түйнек 840 калорияға дейін береді және адамның сөткелік рационында айтарлықтай орын алады.Картоп түйнегінде 22—25 процент құрғақ зат, оның ішінде 80—85 процент крахмал және 3 процентке дейін белокты заттар болады [ 1 ]. Картоп белогі өзінің биологиялық құндылығы жағынан дәнді дақылдар белогінен анағұрлым жоғары бағаланады, өйткені оның құрамында және жануарлар организімдерінде синтезделмейтін амин қышқылдары (ванилин, лизин, трифтофан, лейцинт. б.) көп.
Картоп егістігінің фитосанитарлық жағдайын жақсартумен ғылымдар мен практиктердің көбісі айналысты. Картоп халық шаруашылығында жоғары сұранысқа ие, сондықтан отырғызу кезеңіне дейін және шығуы кезеңінде арамшөптермен күресудің кешеңдік шараларын әзірлеу әсіресе, құмаймен, мысыққұйрықпен күресу ғылыми қызығушылық тудырады.

Картоп алқа тұқымдастарына жатады- Solanaceae L., Solanum L., тұқымдасына жатады, Тuberarium (Dun) Buk, тобына кіреді, жемісі түйін тұзеді. Картоптың отаны –Оңтүстік Америка болып табылады. Оның бастапқы орталығы Оңтүстік Американың биік таулы аудандары болып табылады. (Перу, Боливия). Екінші бас орталығы жабайы түйнектер түзетін түрлері өсетін Мексиканың таулы бөктері. Ол жерлерде кейбір жабайы диплоидтық түрлері орналасқан , олар экологиялық және басқа да факторлардың әсерінен көптеген басқа түрлердің шығуына әсер етеді. Мәдени түрдегі картоптың шығатын бас орталығы Чили және оның аралдарының жағалаулары болып табылады, бұл жерлерде Solanum tuberosum ssp. chilotanum Buk. et Lechn., және анд тауларының аудандары (Колумбия, Эквадор, Перу, Боливия, Солтүстік батыс Аргентина) негізгі егіс аумақтарында S.andigenum Juz. еt. Buk. Түрі өсіріледі. Біздің еліміздегі картоптың системетикасының негізін салушы С.М.Букасов. картоптың (70 түрі белгілі олар 32 серияға біріктірілген. Серия екі географиялық топқа бөлінеді-оңтүстік Америкалық және Солтүстік Америкалық. Түрлердің
1. Ю.Б.Коновалова. Частная селекция польевых культур. М.Изд. ВО Агропромиздат. 1990
2. Т.Н.Нұрғасенов., Ә.Х.Қалиев Генетика, селекция және тұқым шаруашылығы. Алматы.2007
3. Абрамова. З.В., Карминский ОА Руководство к практическимзанятиям по генетике. Изд Колос -Л 1968. -192 с.
4. Бороевич С. Принципы и методы селекции растений -М.: Колос, 1984 -344с.
5. Бутенко Р. Г. Культура изолированных тканей и физиологияморфогенеза растений.М.: Наука, 1964. -272 с.
6. ГужовЮ, Фукс А. Валичек П. Селекция и семеноводствокультурных растений. - М.: "Агропромиздат" 1991 -464 с.
7. Калинин Ф.Л., Сарнацкая В.В., Полищук BE. Методы культуры
тканей в физиологии и биохимии растений. М.: Киев: Наукова думка,
1980. -488 с.
8. Нұрышев М. X., Нұрышева А.М. Цитология.Ы.Алтынсарин
атындағы Қазақтың білімакадемиясыныңРеспубликалықбаспа кабинеті.Алматы. 1999. -181 б.
9. Практические задачи генетики в сельском хозяйстве. М. Изд.
Наука 1971. -384 с.
10. Практикум по селекции и семеноводству полевых культур. М.
Агропромиздат. 1987.-368 с.
11. И.В.Мичурин. Сочинения. Т.І.М.Сельхозгиз, 1948.
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Еліміз бүкіл әлемдік сауда ұйымына кірудің алдында тұрғанда ... ... ... ... түсе білу үшін ... және дәмдік сапасы жоғары ауылшаруашылық тауарларын өндіруіміз керек. Бұл тұрғыда картоп өсірудің ... ... ... әзірлеу аграрлы ғылымның өзекті мәселесі болып табылады.
Картоп өте маңызды ... ... ... ... ең алдымен кеңінен және әр түрлі тағамға ... Бір ... ... 840 калорияға дейін береді және адамның сөткелік рационында айтарлықтай орын алады.Картоп түйнегінде 22 -- 25 ... ... зат, оның ... 80 -- 85 ... ... және 3 ... ... белокты заттар болады [ 1 ]. Картоп белогі өзінің биологиялық құндылығы жағынан дәнді дақылдар белогінен анағұрлым жоғары ... ... оның ... және ... ... ... амин ... (ванилин, лизин, трифтофан, лейцин т. б.) көп.
Картоп егістігінің фитосанитарлық жағдайын жақсартумен ғылымдар мен практиктердің ... ... ... ... ... ... ... ие, сондықтан отырғызу кезеңіне дейін және шығуы кезеңінде арамшөптермен күресудің кешеңдік шараларын әзірлеу әсіресе, құмаймен, мысыққұйрықпен күресу ғылыми қызығушылық тудырады.
Картоп алқа ... ... ... L., Solanum L., ... ... ... (Dun) Buk, ... кіреді, жемісі түйін тұзеді. Картоптың отаны - ... ... ... табылады. Оның бастапқы орталығы Оңтүстік Американың биік таулы аудандары ... ... ... Боливия). Екінші бас орталығы жабайы түйнектер түзетін түрлері ... ... ... ... Ол ... ... жабайы диплоидтық түрлері орналасқан , олар экологиялық және басқа да факторлардың әсерінен көптеген басқа түрлердің шығуына әсер етеді. ... ... ... ... бас ... Чили және оның ... ... болып табылады, бұл жерлерде Solanum tuberosum ssp. chilotanum Buk. et Lechn., және анд тауларының аудандары (Колумбия, Эквадор, ... ... ... ... Аргентина) негізгі егіс аумақтарында S.andigenum Juz. еt. Buk. Түрі өсіріледі. Біздің еліміздегі картоптың ... ... ... ... ... (70 түрі ... олар 32 ... біріктірілген. Серия екі географиялық топқа бөлінеді-оңтүстік Америкалық және ... ... ... ... ... (21) Оңтүстік америкада өседі. Тuberosа сериясы қызығушылық тудырады. Құрамына S.tuberosum кіреді, алтосы кезге дейін бұл түрдің эпидемалық ... ... S ... шығу тегі ... ... оған жақын болып келетін тетраплоидтық S. Leptostigma Juz. және S. molinae Juz. ... ... ... ... ... үш топқа бірігеді, ал Солтүстік Америкалықтар - екі секция тармағына бөлінеді. ... ... ... қызықты және өте көп, Demissa және Longipedicellate соларға жатады, бұлар фитофторозаға және ... да ... ... ... ... 1. ... ... көп түрінен мәдени түрде негізінен S. tuberosum пайдаланылады. Барлық селекциялық ... ... ... ... ... ... рет ... әдісімен шығарылады. S tuberosum-ды өз арасында және S.andigenum-ның мәдени түрімен будандастыру арқылы ... ... ... S ... басымдылығы байқалып тұрады. Сорттардың бұл тобы S. tuberosum ssp. ... Buk. деп ... ... Lindl және ... да ... және ... түрлердің қатысуымен шығарылған картоп түрлері қосылып S.tuberosum ssp. hybridum Buk.түр тармағы түзеді. Селекциялық сорттардың ... ... ... алып ... ... ... ... қарап бөледі [3].
1.2 Морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері
Картоп - көпжылдық шөптесін өсімдік, ... ... ... ... ... ... оның даму ... вегетативтік кезеңде өтеді. Картоп түйнек арқылы көбейеді, оның ... ... ... ... ал селекциялық жұмыста тұқым арқылы көбейеді.
Морфологиялық белгілері. Картоптың тамыры шашақты болып келеді және ... ... ... ... тік ... бір ... ... тұрады. Биіктігі 45-тен 120 см-ге дейін барады. Бұтақтары алты-сегіз, жапырақты ... ... ... ... ... ... кеш пісетін сорттарында тармақтанып жатады. Ішкі бүршіктерінен сабақ бойымен жер асты ... ... ... ... дап ... олардың ұшынан түйнектер пайда болады. картоптың мәдени түрлерінің және ... ... ... 10 см ... ал ... түрлерінде 50 см-ден асады. Түйнегі- жуанданған, қысқа сабақ. Оның бетінде спиралды түрде көзшелер орнаасқан әрбірінде үш ... ... ... ... биіктігіне қарай өседі, сондықтан оның жоғарғы бөлігіндегі көзшелер үлкен және олар бір-біріне, төменгі бөліктермен салыстырғанда жақын орналасады. Түйнектердің формасы және ... ... ... ... ірі басты, домалақ, сопақша-домалақ, ақ, қызғыш, қызыл күлгін болып келеді олқабығының және ішіндегі жұмсағының түсіне байланысты болады. Көптеген ... ... түсі ақ, ... сарығыш, сұоғылт болып келеді. жапырақтары үзік-үзәк жұпсыз қанаттты шашыраңқы болып келеді.Олар үш-жеті жұп бүйірлік ... ... ... ... бөліктер және бөлшекшелер орналадсады. Гүлдері дөңгелек тәріздес болады, гүл шоғырына бұйраланып орналасады. Гүл тәжінің түсі ақ, көк, ... және ... ... ... ... 5 аталық және ол конус тәріздес болады, аналық түйіннен бағаннан және ... ... ... Жемісі - екі қяшықтан көп тұқымды жидек. Тұқымы майда, жалпақ, ақшыл-қоңыр болады. 1000 тұқымнның массасы 0,5-0,7 ... ... ... ... тұқым қуалатын белгілерге гүлдерінң түсі, түйнектері және өскіндері жатады. Фенотиптік жөнінен ақ, қызыл және көк түсті түйнектерді, гүлдерді ... ... Көк түс ... ... болады, ол екеуі ақтан басым болады. түстерді екі топтағы комплементарлық ... әсер ... ... ... ... ... ... P және R және пайда болатын гендер D,E,F және S. P гені ... ... ... ... ... қызыл-күлгін түсті бақылайды. Гендердің әсері өсімдіктегі барлық пигменттенуді қамитды (түйнек, өркендер, гүлді, жапырақ сағағын және басқа органдарды) комплементарлық гендердің ... ... ... ... ... ... үшін, E-гені барлық түйнектер үшін, оған көзшелерде қосылады, F және S-гендері гүлдер үшін ... ... бұл ... комбинациясы гүлдердің түсін береді, түйнектердің және көзшелердің түсін ... ... PRD және RD- ... ... ал P,R,D ... бір ғана гені ... ... pr гені ғана болатын өсімдікте-ақ түсті түйнек болады. өскіндердің пигменттелуі гендердің негізіне байланысты болады. Барлық гендердің серіктері болады, оны ... ... ... ... отыр. Көптеген сорттарда симплекстік генотип басым болады, бұл белгілерге сәйкес мына түрлерді көрсетуге болады, мысалы: Pppp, Rrrr және т.б. ... ... ... ... немесе екінші комплиментарлық ген жоқ болса да ... түсі ашық ... ... бұл ... ... ... ақ түйнекті ата-аналық формалардың бар екендігін көрсетеді. Гендерге қарап сорттардың генотипіне анықтауды будандастыру ... ... ... ... ... ... будандастырудағы симплекстік жағдайдағы доминанттық гені бар сорттар арқылы ... ... ... ... ... Элла (p4r4d4e4), Альма (Dd3) т.б. көптеген будандастырулардың нәтижесінде, түйнектің жұмсағыгның түсі сары түсі ақ түс басым болғанда болады және бір ... ... және ... ... ... мөлшері оның қарқындылығына байланысты болады. Жұмсақтың қызыл және көк түсті болуы екі ... ... ... C және Y, олар ... және Z геномының түзілуіне себепші болады. Түйнектердің домалақ формасы домалақ-сопақша, сопақ және ... ... ... ... олар ... ... ... Көзшелердің терең болып орналасқан туралы тұқым қуалаушылық ақпараты жоқ, бұл белгілері бірнеше гендер арқылы жасалады.
Сурет 2. ... ... ... Бұл өте ... ... ... жатады, және ол картопты өсіру жағдайына байланысты болады (топырақ, климат). Бұл полигендік белгіге жатады, ол аддитивтік ... ... ... ... ... ... ... ата-аналық компененттерге қарағанда, көп мөлшерде немесе аз мөлшерде құрамында крахмалы болатын формалар бөлінеді (ыдырайды). Құрамындағы ... ... ... ... ... ... сорттардың тозаңданудан немесе будандастырылудан болатындығын картоп шаруашылығы ҒЗИ-да зерттеп одан мынандай нәтиже көрінеді: ... ... ... тән ... ... ... жүреді (A2a 2 А4B2b2 және т.б.). ұрықтағы варициялық қатардың класстары арасындағы сандық қатынастар ... ... ... анализ ата-аналық формадан 6 тәуелсіз доминаттық аллелдерді тапты (генотип А4B2b2). Құрамындағы крахмал мөлшері 24-26% болатын гибридтерде А4B4 генотип болды, ... 21-23% ... ... ... аллелдер болды А4B3b, 18-20% А4B2b2, 14-17%- А4Bb3, крахмал мөлшері төмен-12-14%- А4b4 болды. Крахмалдылығына ... ... ... ... ... крахмал мөлшерінің жоғарлылығын зерттейтін селекцияда негізгі жағдай крахмалдылығы жоғары формаларды бөліп алуға ... ... және ... ... ... болып табылады.
Ақуыз құрамы, мөлшері. Бұлда полигендік белгі ... ... ... ... емес ... ... әсер етуінен анықталады, олардың санынан, олардың пайда болу қарқындылығы көрінді.
Биологиялық ерекшеліктері. Картоп барлық жерде егіледі бірақ, салыстырмалы климаттық ... ... ... Оның ... ... ... және ... аумағына байланысты болады және 50-120 күн болады. Осындай ерекшеліктеріне қарай картопты ерте ... ... ... ... ... кеш пісетін деп бөледі. Картоп төменгі температураға да ... ... да ... ... ... ... ... 1,5-2°С-де картоп өлмейді, себебі, бұл кезде оның жапрырақтарына қант жиналып қалады, олар қорғаныс рөлін атқарады. ... ... өліп ... бұл ... оның ... ... молдығына байанысты болады. топырақ температурасы 7°С-нен төмен болмаған жағдайда картоп тамыр түзе бастайды. Түйнек түзген ... ... ... ... ... бұл кездегі топырақ температурасы 16-19°С болады, ауа температурасы 21-25°С болады. температура 30°С-ге дейін көтерілсе түйнектердің өсуі тоқталады. Картоп - ... ... ... ... ... оны ... бастағанда суару керек. Бұл кезде ылғал жеткіліксіз болса ... ... ... одан соң ... түсімі төмендейді. Түйнектердің жетілу кезеңі қысқа күнде жақсы ... (12 ... ... ... ... тозаңданатын өсімдік. Кейбір түрлері мен сорттары стерилді болады. ... ... ... ... оның ... болу ... экологиялық факторлар әсер етеді. Камераз және Подмосковье ... ... ... ... ... болуы мүмкін немесе тұқым байлайды, кейде екеуін де түзбейді. Памирда картоптың барлық түрі жеміс береді. ... ... оны ... соң 30-35 ... ... ... Бір гүлдің гүлдеу уақыты 3-7 күн болады, барлығының гүлдей бастауы 15-40, өсімдіктің бүтіндей ... 20-50 ... ... ... аузы ... 2-3 күн бұрын жетіледі. Көптеген сорттарда аталықтың тазалығына байланысты жемістер түзілмейді, көптеген сорттары тіпті гүлдемейді, кейбіреуінде түсіп ... ... ... картоптың гүлдеуі үшін қолайлы температура 16-22°С болады [5].
Картоптың қазіргі сорттары оларға артатын талапты толығымен орнындай алмайды. Олардың сыртқы ортаның ... ... ... ... ... ... ... зиянкестер әсер етеді. Осыған байланысты селекцияға бірқатар ... ... ... жалпы, регионалдық және ерекше деп бөлуге болады. селекцияның жалпы міндеті- экологияға ... ... ... ... төзімді, зиянкестерге және ауа райының қолайсыздығына төзімді, пісу мерзімі әртүрлі, құнаолығы жоғары және дәмді механикалық өңдеуге ... ... ... түрлерін шығару болып табылады. Регионалдық міндеттің біреуі-фитофторға тұрақты сорттарды, ауру ... жыл ... ... ... ... ... егу болып табылады. Екінші мәселе-еліміздің оңтүстік өңірлеріне құрғақ және суармалы егіншілік аумақтарына, топырақтағы Т°-сы және ... ... ... ... егетін соттарды табу, сонымен қатар қысқа мерзімде ... екі ... ... сорттарды табу болып табылады. Селекицияның ерекше міндеттеріне жататындар өнеркәсіпте тағамдық ... өнім ... ... ... ... ... жармасы, пюре, крекерлер т.б.) және дайын өнімдер жасау (чипсы, помпфи, құрғақ картоп т.б.), сонымен ... ... егіп ... ... ... ... ... міндеттерге байланысты селекция жұмыстарының бағыты жасалды. Фитофторозаға, вирустық ауруларға төзімді, құрамында крахмал мол, ақуызы мол жоғары өнімділіктегі сорттарды шығару. Жаңа ... ... ... ... ... ... етті, жұмыста аралық этаптың болуын талап етті, атап айтқанда: арнулы ата-аналық формаларды алу-бағалы қасиеттерді тарататын және оларды ... ... ... болмайтын белгілерді алу болып табылады, S tuberosum (вирустарға иммунитет, ... ... ... ... ... ... ата-аналық жұпатрды жасау, оларды селекцияда жартылай фабрикаттар деп атайды, бұлар АҚШ-та, Ұлыбрттанияда, Польшада, Чехословакияда, ... ... ... ... жүргізілді. Біздің елімізде селекция барлық маңызды бағыт бойынша жүргізілді.
Сурет 3. Картоптың гүлденуі
Картоптың ерте пісуі. Бұлар полигендік және ... ... ... тән ... Осыған байланысты, ыдыраған кезде әртүрлі ерте пісетін формалары бөлінді: кеш, орта, ерте пісетіні, кейінгісі ... аз ... ... өздігінен тозаңданатын ерте пісетін сорттарда құрайды. Картоптың фитофторға төзімділігі. Бұл белгі екі генетикалық жүйемен анықталады, біреуі ... ... ... ... ... ... ... некроз түзуге деген қабілеттілігін бақылайды, ол белгілі бір распатогенді ендіреді, екінші егістіктегі ... яғни ... ... ... ... қарсылығы немесе жұқпаның жылдамдығын тоқтатуы. Жаңа нәсіл пайда болса өсімдік бұзылады. Гендердің беріктілігі туралы халықаралық номеклатура жасалды, ол ... ... ... ... ... R ... белгіледі, ал нәсілдерді 1,2,3 деп жалғаса береді. Доминанттық гендері жоқ формалар барлық нәсілдермен ... R1 гені ... ... төзімділікті бақылайды, оны цифрмен көрсетпейді 1, яғни, 2; 3; 4; 2,3; 2:4; 3; 4; 2,3,4; R2 гені мына ... ... ... ... 1;3; 1,3; 1,4 т.б. патоген барлық цифрлармен көрініп тұрса болды, Мысалы: генотип R1R2 мына ... ... 1,2; 1,2,3; 1,2,3,4; ... ... ... төзімді болады. Нәсілдерді өсімдіктерді бұзуына қарай қарапайым және күрделі деп бөледі. Жәй нәсілдер ... ... ... ... ... ... төменгі санымен (нәсілдер 1,2,3 т.б.), күрделі түрлері өсімдікке ... ... ... әсер ... ... 1,2,3,4 ... өсімдіктерді R1R2R3R4 генотипімен бұзады. Жоғарғы сезімталдылықты бақылайтын 10R гені табылды. Оларға жабайы ... ... ... және одан ... ... оңай ... ... гендер доминанттық болады, олар әртүрлі хромосомдарда орналасады және тұқым қуалаудың тетрасомикалық түріне тәуелді болды. R-гендерінің әсері негізінен жапыраққа әсер ... ал ... бұл ... ... R1 гені ... жоғары сезімталдығына және түйнекке әсер етеді.
Көшеттерді өсіру. Селекциялық мекемелер жылына (40-45 мың) көшет өсіреді. Бұл үшін ... бір ... ... егіп қояды, оны арнаулы дайындалған орынға 1х1х1 см егеді, немесе қатар ... 0,7 см ... және 4 см етіп ... ... қояды. Тұқым жапсырылған қағазды көктемде кюветке салып үстіне топырақ немесе 0,3-0,5 см етіп торф салып қояды. Тұқымның ... ... ... ... ... егеді, оларды кюветке 0,5 см топырақ салып егеді. Далаға егетін дақылдарды 7х7-7х см кубтраға ... ... одан соң ... ... ... 5-7 ... пайда болғанда егу тиімді болады.(45-55 күнен соң егілгеннен кейін). Егуді машинамен жасайды 70х70 ... ... ... ... Одан соң ... ... алады (қопсытады, арамшөптерін жұлады).
Селекциялық процестің схемасы. Бұл жағдай, алғы дақылды пайдалануға байланысты, ... ... ... ... формаларын таңдап аламыз, көеттер, будандар, питомниктегі клондар. Ата-аналық формалардың питомнигі: Бұл ... ... ... ... және мәдени түрлерін егеміз, далаға немесе жылыжайға ... және ... ... ең ... ... ... Оларды 70х70 немесе 70х35 см етіп әрбір формадан 20-40 ... ... ... жылыжайға формадан 100-110 үлгіден, әрбір қатарға 10 өсімдіктен егеміз. жылыжайда ылғал мол ... ... ... ... Ауру өсімдіктерді алып тастайды, жылыжайдағы түйнек байлау, даладағымен салыстырғанда жоғары болады. Бірінщі ... ... ... Бұл жерде көшетті тұқымнан егеді. Әрбір көшетті жекелеп зерттейді. Көктемде, отырғызар кезде олардың фитофторға тұрақтылығын жаппай жұқтырып тексереді. Қазып алған ... ... ... алып ... ұзын ... ... түйнектердің көк түстісін, фитофтормен және қотырмен ауырғандарын сұрыптап алынған будандарды келесі жылыжайға көшіреміз. Бір түйінді картоптың жылыжайы. Бұл жерде әрбір ... бір ... ... ... ... ... 10 ... егеміз. Вегетатция кезінде фенологиялық бақылау жүргіземіз. Будандарды сабақтарының түріне қарай бағалаймыз, формасына қабағының түсіне және түйнектің жұмсағына, ... ... , ... ... ... ауруға шалдықпауына қарайды. 90% үлгіге дейін жарамсыз болады. Екінші жылғы будандар ... ... ... ... ... 5/10-15 т.ж.) ... 20-50 ... соң стандарттық сорттарды егеміз. Бұл жерде дақылдың өнімділігін, жылдам пісетіндігін, крахмал мөлшерін , түйнектің размерін есепке алады. 70%-ға ... ... ... ... ... ... ... Будандарды бір-екі қатар етіп 60-180 түйнекке дейін бір-үшке дейін қайталап егеміз. Будандарды және стандартты сорттарды пісуіне қарай топтарға бөлеміз. Есепке алу, ... ... ... ... Бұл ... ... ... жағдайын, асханалық сапасын, шикі протеин мөлшерін, фитофторға төзімділік, нематодқа, ракқа тұрақтылығын тексереді. Негізгі сынақтан өткізетін питомник. Сынақты 1-2 ... ... ... ... ... қатарлы бөліктерге 30-60 түйнектен отырғызады. Стандарттық сорттарды және будандарды пісуіне қарай 8-10 номер арқылы топтарға бөліп орналастырады. Будандарды ... ... ... ... және ... ... ... қосымша тексерді.
Картоп алқа тұқымдастарына жатады- Solanaceae L., Solanum L., тұқымдасына жатады, Тuberarium (Dun) Buk, ... ... ... түйін тұзеді. Картоптың отаны - Оңтүстік Америка ... ... Оның ... ... Оңтүстік Американың биік таулы аудандары болып табылады. (Перу, Боливия). Екінші бас орталығы жабайы түйнектер түзетін ... ... ... ... ... Ол ... ... жабайы диплоидтық түрлері орналасқан , олар экологиялық және басқа да факторлардың әсерінен көптеген басқа түрлердің ... әсер ... ... ... ... шығатын бас орталығы Чили және оның аралдарының жағалаулары болып табылады, бұл жерлерде Solanum tuberosum ssp. chilotanum Buk. et Lechn., және анд ... ... ... ... ... Боливия, Солтүстік батыс Аргентина) негізгі егіс аумақтарында S.andigenum Juz. еt. Buk. Түрі ... ... ... картоптың системетикасының негізін салушы С.М.Букасов. картоптың (70 түрі белгілі олар 32 ... ... ... екі ... ... ... ... және Солтүстік Америкалық. Түрлердің басым бөлігі (21) Оңтүстік америкада өседі. Тuberosа сериясы қызығушылық тудырады. Құрамына S.tuberosum ... ... ... ... бұл түрдің эпидемалық сорты өседі. S ... шығу тегі ... ... оған ... ... келетін тетраплоидтық S. Leptostigma Juz. және S. molinae Juz. Түрлері табылды. Оңтүстік Америкалық сериялар үш ... ... ал ... ... - екі ... ... бөлінеді. Солтүстік америкалық сериялар қызықты және өте көп, Demissa және ... ... ... ... фитофторозаға және басқа да ауруларға төзімді болады.
Сурет 1. Картоп
Картоптың осыншама көп түрінен мәдени түрде ... S. ... ... ... ... ... ... Америкадан әкелінге сорттарды бірнеше рет будандастыру әдісімен шығарылады. S tuberosum-ды өз арасында және S.andigenum-ның мәдени түрімен ... ... ... ... ... S tuberosum-ның басымдылығы байқалып тұрады. Сорттардың бұл тобы S. ... ssp. ... Buk. деп ... ... Lindl және ... да жабайы және мәдени түрлердің қатысуымен шығарылған картоп түрлері ... ... ssp. hybridum ... ... түзеді. Селекциялық сорттардың көптеген түрлерін жинақтап алып оларды сорттардың ерекше белгілеріне қарап ... ... ... картоп-маңызды, өндірістік, техникалық және азықтық дақыл. Өзінің дәмділігімен және жоғары құнарлығының арқасында ... ... ... ... нан деп те ... ... ... қуалатын белгілерге гүлдерінң түсі, түйнектері және өскіндері жатады. Фенотиптік жөнінен ақ, қызыл және көк ... ... ... ... ... Көк түс ... басым болады, ол екеуі ақтан басым болады. түстерді екі ... ... ... әсер ... ... ... отырады. Барлық гендердің серіктері болады, оны картоптың тетраплоидтық қасиеті дәлелдеп отыр. Көптеген сорттарда симплекстік ... ... ... бұл ... ... мына ... көрсетуге болады. Гендерге қарап сорттардың генотипіне анықтауды будандастыру ... ... ... ... ... ... ... симплекстік жағдайдағы доминанттық гені бар сорттар арқылы анықтайды. Мынадай сорттардың генотиптері белгілі: Элла (p4r4d4e4), ... (Dd3) т.б. ... ... ... түйнектің жұмсағыгның түсі сары түсі ақ түс басым болғанда болады және бір доминанттық генмен және полигенамен басқаларды, олардың мөлшері оның ... ... ... ... ... және көк ... болуы екі комплементарлық генмен анықталады C және Y, олар антоцианның және Z ... ... ... ... Түйнектердің домалақ формасы домалақ-сопақша, сопақ және ұзынша формаларынан басым болады, олар бірнеше гендермен ... ... ... ... ... ... ... қуалаушылық ақпараты жоқ, бұл белгілері бірнеше гендер арқылы жасалады.
Бірқатар региондарда экстремалдық жағдайлар болып ... олар ... ... өлтіреді. (көктемгі суықтар 1-1,5°С, күшті ыстықтар т.б.) суыққа төзімді сорттарды шығару үшін жабайы түрлерді пайдалану ... олар 6-8 ... бойы ... ... ... ... төзімді сорттарды шығару үшін картоптың қыздыруға төзімді түрін аламыз. Оның ... ... ... ... ... ... сорттар біздің халық шаруашылығында маңызы зор.
Пайдаланылған әдебиеттер
* Ю.Б.Коновалова. Частная селекция ... ... ... ВО ... 1990
* ... ... ... селекция және тұқым шаруашылығы. Алматы.2007
* Абрамова. З.В., Карминский ОА ... к ... ... по ... Изд ... -Л 1968. -192 ... Бороевич С. Принципы и методы селекции растений -М.: ... 1984 ... ... Р. Г. Культура изолированных тканей и физиология морфогенеза растений.М.: Наука, 1964. -272 ... ... Ю, Фукс А. ... П. Селекция и семеноводство культурных растений. - М.: "Агропромиздат" 1991 -464 с.
* Калинин Ф.Л., Сарнацкая В.В., ... BE. ... ... в ... и ... растений. М.: Киев: Наукова думка,1980. -488 с.
* Нұрышев М. X., Нұрышева А.М. Цитология. Ы.Алтынсаринатындағы Қазақтың білім ... ... ... кабинеті. Алматы. 1999. -181 б.
* Практические задачи генетики в сельском ... М. ... 1971. -384 ... ... по селекции и семеноводству полевых культур. М.Агропромиздат. 1987.-368 с.
* И.В.Мичурин. Сочинения. Т.І.М.Сельхозгиз, 1948.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жамбыл облысы, қордай ауданы жағдайындағы картопты өсіру технологиясы21 бет
Картоп өсіру жайлы23 бет
Қарағанды облысының табиғаты , геологиясы және климаты. Картоп дақылы, оларды өсіру технологиясы23 бет
Ерте өсірілген картоп3 бет
Картоп және көкеніс зиянкестері11 бет
Картоп өнімі және оны сақтау технологиясы10 бет
Картоптың жаңа сорттары мен будандардың экологиялық иілімділігін бағалау29 бет
Листериоз, лептоспироз, шошқа тілмесі ауруларына қолданылатын биопрепараттар17 бет
Райымбек ауданының егіншілік саласы19 бет
Саңырауқұлақпен залалданған картоптың қорғаныштық реакцияларына СА2+ -АТФ-аза ферментінің қатысы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь