Бала тілінің және тілдік қорының дамуына әсер ететін фактор

І. Кіріспе бөлім.
1. Бала тілінің және тілдік қорының дамуына әсер ететін фактор

ІІ. Негізгі бөлім.
Ұсақ моториканы дамыту арқылы сөйлеу тілін жетілдіру.
Мектепке дейінгі балалардың тілдік қорын дидактикалық ойын және жаттығулар арқылы дамыту

ІІІ. Қорытынды бөлім.

Пайдаланылған әдебиеттер
Мектепке дейінгі оқыту- тәрбиелеу жұмысында балалардың тілін дамыту, тілдік қорларын молайту, ауызша сөйлеуге үйрете отырып, үйренген сөздерін күнделікті өмірде еркін қолдану, одан әрі күнделікті іс- әрекет кезіндегі тілдік қарым- қатынаста қолдана білуге жаттықтыру ісіне ерекше мән берілген.
Мектеп жасына дейінгі кезеңдегі балалармен тілдік жұмысын жүргізу ісі- тіл дамытудың негізгі бір міндеттері болып есептелінеді.
Біз балалармен тілдік жұмысын жүргізе отырып, оларды айналасындағы заттармен таныстырып, атын атай білуге, қасиеті мен сапасын, түр- түсін және пішінін ажырата білуге, өмірдегі, қоршаған ортадағы түрлі құбылыстар жайындағы ұғым, түсініктерін дамыта отырып, белсенді түрде тілдік қарым- қатынас жасай білуге үйретеміз.
Мектеп жасына дейінгі балалардың тілдік қорларын дамыту ісінде тәрбиешінің:
-балалардың тілдік қорларын дамыту;
-жаңа сөздерді меңгерту;
-үйренген сөздерін тиянақтап, анықтап, әрі байытып отыру басты міндет саналады.
Осы аталған міндеттерді тәрбиеші үнемі тілдік жұмысын жүргізуде басшылыққа алып отыруы тиіс. Балалардың тілдік қорын молайтуда ойын, тапсырма жаттығулардың орны ерекше. Соның ішінде ойын- баланың шын тіршілігі. Ойын арқылы бала айналасындағы нәрседен өзіне қызықтысына ықыласы ауып, таңдап алады. Баланың бір ерекше қасиеті сөйлеуден еш жалықпайды. Ойын бала тілінің дамуына ықпалын тигізіп, таным белсенділігінің дамуына жол ашады. Қай бала болмасын ойынмен өседі, өйткені бала табиғатының өзі тек ойынмен байланысты. Ойын үстінде бала еш нәрсеге тәуелсіз. Ол озін еркін ұстайды. Ал еркіндік дегеніміз барлық дамудың баспалдағы, бәрін білуге деген талпынысы мен құлшынысы. Баланың білуге деген құштарлығы, сөйлеуі ойын үстінде қалыптасады.
Халық даналығында «Ойнай білмеген, ойлай да білмейді», «Ойында озган, өмірде де озады» деген аталы сөздер сырына жүгінсек, мектепке дейінгі жастағы баланың ойынға деген құлқы, қарым- қатынасы, мінез- құлық көріністері олар өсіп- есейгенде де жалғасы береді. Ойын барысында бала өзін қоршаған үлкендер сияқты, өзінің сүйікті әңгімелері мен
кейіпкерлері сияқты өмір сүреді, әрекет жасайды.
Ойынды қолданумен бірге ойлауға, тілді дамытуға, шығармашылық әрекетін байытуға бағыт алады. Баланың ойын кезіндегі қимыл- қозғалысы дене бітімін жетілдірсе, ал қарым- қатынастағы пайымдаулары өзіндік таным- түсінік, мінез- құлық әдептерін бекітуіне әсер етеді. Бала ойын арқылы бір әрекеттен екінші әрекетке ауыса отырып, өзіне түрлі ақпараттар алады, дүние сырын ашады.
Мектепке дейінгі тәрбиеленушілерде педагогикалық процестер барысында баланың көңіл-күйін анықтап, психологиялық мотивтерді
1. «Отбасы және балабақша» 2002 ж №5. (6-8 бет)

2. «Логопедия» Е.Н.Краузе (30-38 бет)

3. «Дошкольное воспитание» 2003 ж. №1 (50 бет)

4. «Дошкольное воспитание» 2000 ж. №11 (49 бет)

5. «Отбасы және балабақша» 2000 ж. №5 (15 бет)

6. «Отбасы және балабақша» 2010 ж. №5 (12 бет)
        
        Жоспар:
І. Кіріспе бөлім.
1. Бала тілінің және тілдік қорының дамуына әсер ететін фактор
ІІ. Негізгі ... ... ... ... ... ... ... дейінгі балалардың тілдік қорын дидактикалық ойын және жаттығулар арқылы дамыту
ІІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу жұмысында балалардың тілін дамыту, тілдік қорларын ... ... ... ... ... үйренген сөздерін күнделікті өмірде еркін қолдану, одан әрі күнделікті іс- әрекет кезіндегі тілдік қарым- қатынаста қолдана білуге жаттықтыру ісіне ерекше мән ... ... ... ... ... балалармен тілдік жұмысын жүргізу ісі- тіл дамытудың негізгі бір міндеттері болып есептелінеді.
Біз балалармен тілдік жұмысын жүргізе ... ... ... ... таныстырып, атын атай білуге, қасиеті мен сапасын, түр- түсін және пішінін ажырата білуге, өмірдегі, қоршаған ... ... ... ... ұғым, түсініктерін дамыта отырып, белсенді түрде тілдік қарым- қатынас жасай білуге үйретеміз.
Мектеп ... ... ... ... ... дамыту ісінде тәрбиешінің:
-балалардың тілдік қорларын дамыту;
-жаңа сөздерді меңгерту;
-үйренген сөздерін тиянақтап, анықтап, әрі байытып ... ... ... ... ... ... ... үнемі тілдік жұмысын жүргізуде басшылыққа алып отыруы тиіс. Балалардың тілдік қорын молайтуда ойын, тапсырма жаттығулардың орны ... ... ... ... ... шын тіршілігі. Ойын арқылы бала айналасындағы нәрседен өзіне қызықтысына ықыласы ауып, таңдап алады. Баланың бір ... ... ... еш ... Ойын бала ... ... ... тигізіп, таным белсенділігінің дамуына жол ашады. Қай бала болмасын ойынмен өседі, өйткені бала табиғатының өзі тек ... ... Ойын ... бала еш нәрсеге тәуелсіз. Ол озін еркін ұстайды. Ал еркіндік ... ... ... ... ... ... деген талпынысы мен құлшынысы. Баланың білуге деген құштарлығы, сөйлеуі ойын ... ... ... , ... ... ... сырына жүгінсек, мектепке дейінгі жастағы баланың ойынға ... ... ... қатынасы, мінез- құлық көріністері олар өсіп- есейгенде де жалғасы береді. Ойын барысында бала өзін қоршаған үлкендер сияқты, ... ... ... мен ... ... өмір сүреді, әрекет жасайды.
Ойынды қолданумен бірге ойлауға, тілді дамытуға, шығармашылық әрекетін байытуға бағыт алады. Баланың ойын ... ... ... дене ... жетілдірсе, ал қарым- қатынастағы пайымдаулары өзіндік таным- түсінік, мінез- құлық әдептерін бекітуіне әсер етеді. Бала ойын арқылы бір ... ... ... ауыса отырып, өзіне түрлі ақпараттар алады, дүние сырын ашады.
Мектепке ... ... ... ... ... баланың көңіл-күйін анықтап, психологиялық мотивтерді туындатып, жағымды мінез- құлық ... ... ... ... жаттығулар баланы үлкендермен және достарымен қарым- қатынас ... ... өз ... ... ... ... ... Ойын жаттығулар арқылы баланың білімділік дағдыларын күнделікті іс-әрекетте қолдана білу мүмкіндіктері қарастырылады.
Психологиялық ойын- жаттығулар баланың жан дүниесінің, рухани жай-күйінің үйлесімді ... ... ... ... ... ... әсерленушілік деңгейін анықтау үшін қолданылады.
Ойындардың негізгі мақсаты ... ... ... тілдік қорын, байқампаздығын, есте сақтау, қабылдауын дамытуғы, икемділікті арттыруға, өзінің жеке құрбыларының іс- әрекетін бағалай, құрметтей, өз ... ... ... білуін анықтау, қалыптастыру. Ойынға зер салып, ой жүгіртіп қарар болсақ, сол ойындардан үлкен де мәнді, ... ... ... ... байқаймыз. Өйткені ең алдымен не нәрсенің болсын жөн бастар қайнар көзі болатыны белгілі. Сондықтан да ойын бала ... ... да бір ... ... деп ... балалардың тілдік қорларын дамытуда ойындарды, тапсырма- жаттығуларды қолдану үлкен нәтиже береді. Ойын арқылы балалардың тілдік қоры дамып, ауызша сөйлеу ... ... ... ... ... ... ақыл- ойы өсіп жетіледі, әрі адамгершілік қасиеттер ... ... ... ... ... келе ... әрі ... мәні бар мәдени шығармашылық- саусақ ойыны. Саусақ ойынын ойнай отырып, балалар қоршаған ортадағы заттар мен құбылыстарды, жан- жануарларды, құстарды, ... т.б ... ... ... алады.
Ал тіл кемістігі кездесетін балалардың жалпы қимылдары, соның ішінде бұлшық ... ... ... деңгейде дамымайды.
Сөйлеу тілі мүшелері әрекетінің қозғалуларының дамуы қол саусақтарының нәзік қимылдарының дамуымен тығыз байланыста болғандықтан, бала ... ... ... ... түзеті- тәрбие жұмысын жүйелі жүргізуді қалайды.
ІІ. Негізгі бөлім
Ұсақ моториканы дамыту арқылы сөйлеу тілін жетілдіру
Ұсақ моториканы дамыту жұмыстарын ерте ... ... ... ... Омыраудағы баланың өзіне саусақтағы бас миымен байланысқан активті нүктелеріне әсер ете ... ... ... ... Ерте жаста және мектепке дейінгі кіші жаста қарапайым жаттығуларды жасауда өлеңмен, тақпақпен ұйқастырылған жаттығуларды пайдалану ұсынылады. Сонымен қатар ... -өзі ... ету ... ... ... өзі ... өзі ағыту, бауын байлау, т.б. Ал ересек ... ... үшін ұсақ ... дамыту және қолдың икемділігін арттыруға арналған жаттығулар мектепке дайындықтың яғни, жазу, ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы неде? Адамның бас миында саусақ қимылына және сөйлеуге жауап беретін ... өте ... ... Ұсақ моторикаға әсер ете және оны белсендіре отырып, көрші орналасқан сөйлеуге ... ... ... да ... ... ... мен балалар психологының мақсаты- ата - аналарға ұсақ моториканы дамыту ойындарының маңыздылығын ұғындыру. Баланы қызықтыруда және жаңа ... ... ... үйретуді ойынмен алмастыру, алға қойған мақсатына жетуін, тапсырманы орындауда қиындыққа кездессе мойымауына үйрете отырып, аз мөлшердегі жетістіктерін де ... ... ... да ... ... моториканың қимылдары мен қолдың икемдігі бас миының құрылымының даму деңгейін көрсетеді. Осыдан келіп қол қимылдарын басқара білу туады. Сондықтан ... да ... ... болмайды.
Қазіргі кезде баулы ойыншықтардың көбейгенін немен түсіндіруге болады. Қазіргі ата - ... ... ... ... жоқ қой, ... олар ... ... деңгейге қалай жетті? Бір түсінбейтін нәрсе, осының бәрі не үшін ... ... ... ... моторлық артта қалушық байқалады екен. Ойлап көріңізші, тіпті қазіргі мектепке дейінгі балалардың ешбірінде баулы аяқ киім кездеспейді. Бау ... ... ата- ... да, ... ге де ... ... ... керек. Осыдан 20 жыл бұрын ата- аналарға, олармен қоса олардың балаларына көп ... ... ... тура ... кір жуу, ... тігу т.б. Ал қазіргі кезде осының бәрін жасайтын машина.
Жалпы моториканың дамуының аздығын, ... ... қол ... ... ... ... келе қазіргі заманғы барлық баланың жазуға дайын еместігі немесе тілінің дамуында бір ақау бар ... ... ... келе ... қорытынды шығаруға болады: егер тілінің дамуында ақау болса, онда бұл ұсақ ... ... ... ... тілі қалыпты болған жағдайда бұл қолын басқаруы ... ... сөз ... Егер 4 - 5 ... ... бау байлау қиындық келтірсе, ал, ермексаздан тек шар мен ұзынша жабыстырылса, және 6 жаста тиек тігу- орындалмас және ... іс ... онда ... ... кінәлі емес.
Өкінішке орай көп ата- ана қолдың икемі мен ұсақ моториканың даму ... ... тек ... барарда ғана байқайды. Бұл балаға өте ауыр жүк. Жаңа хабарларды қабылдаумен қатар, икемге келмейтін саусақтарымен қарандашпен ... ... ... ғана ... ... ... ... әлемді танудың мүмкіндігі. Яғни, бала қозғалысының дәл және ... ... оның ... ... тануы да терең бола түспек.
Егер сіз бірінші ... ... ... ... ... ... ... 3 жастағы баланың тілінің дамуында ақау болмасын ... ... ойын - ... бала ... соң екі айдан кейін бастаңыз. Ұсақ моториканы дамыту әдістемесі мұндай жағдайда өте тиімді. Омыраудағы баланың саусақтарын уқалауға болады, жас ... ... ... ... ... болады. Мысалы, баланың бас бармағын жаймен сипап отырып, оған былай деңіз: Содан соң бас бармақты балан үйрекпен түйістіре отырып, >, ... ... ... отырып, ,
Осылайша жалғастырып басқа саусақтармен де деп аяқтайсыз. Балаларға бұл жаттығу ... ... ... да көп ... ал пайдасы оның өте көп, себебі ұсақ моториканы дамытып жатырмыз ... ... ... ... ... ... ойын және ... арқылы дамыту
Бір жастан асқан балалар үшін - саусақ бассейні әдістемесі өте пайдалы. Бір ... 1 кг ... ... ... ... де ... баланы қызықтыратын бір ойыншықты көміп қоямыз. Сондан соң оны тауып беруін өтінеміз. Бұл қызықтыру ... ... ... ... ... Себебі ұсақ нәрселерді аузына салып алу қаупі бар.
Саусақ жаттығулары
Пассивті
сипау
Сүйемелдеусіз
Активті
Дауыстың сүйемелдеуімен
(түрлі тақпақпен, көрініспен т.б сүйемелдеу)
діріл
уқалау
Саусақ жаттығулары
Пассивті
сипау
Сүйемелдеусіз
Активті
Дауыстың сүйемелдеуімен
(түрлі тақпақпен, көрініспен т.б ... ... - ұсақ ... ... ... ... Саусақ жаттығуларын ең төменгі деңгейден бастаған дұрыс.
Содан кейін ғана активті саусақ жаттығуларына көшуұсынылады. Оның
деңгейі баланың ұсақ моторикасының даму деңгейіне ... ... Қол ... ... пассивті жаттығулар жасау кезінде балаға қолайсыз жағдай туғызбауын және тітіркендіпмеуін ... жөн. ... ... ... мынадай әдістерді ұсынады: сипау, жаймен уқалау және діріл. Массажды ... ... ... ... ... ... ... жалғасады. Массаж жасау кезінде жай лирикалық әуен қоюға да болады.
9 ... ... ... ... ... ... ... кезде ағаштан жасалған көңілді қуыршақтар жай ойыншық ... ... зат ... ... ... Ал ойыншықтың бұл түрі бала саусағын басқаруы мен ойлауын шыңдайтын таптырмас ойыншық.
Алдымен екі ... ... ... бір ... ... ... соң ойынды күрделендіре түсіңіз: екі қуыршақ, үш қуыршақ. Балаға аздап қиындық келтірсе асықпаңыз. Баланың ... өзі ... ... ... ... ... ... аларда дөңгелектерінің әр түрлі болғанын қадағалаңыз. Дөңгелек диаметрі бірінен соң бірі үлкейе түсуі керек. Мұндай ойыншық балаға ... ... ғана ... ... ойлануына да жол ашады. Балаға пирамиданы жинауды ұсынасыз. Алдымен бірге жинап, содан соң өз бетімен жинауға кіріседі.
Жиек бойымен жүргізіп шық.
Бұл ... ... ... жабыстырылған үй, машина, гүл, кесе сияқты суретті карточкалар пайдаланылады. Ересек адам бала саусағын мақпалға тигізе отырып суретте не бейнеленгенін ... Осы ... ... ... немесе бұршақтарды жүргізіп шық деген тапсырма беріледі. Жабыстырып шығу арқылы ойын ... ... ... ... ... бала ... ... төндірмеуі керек.
3429001949450030861006286500-1092206286500
3543300-3175003657600-317500
35433005143500
Адамның он екі мүшесінің тіршілікте атқарар міндеті зор. Соның ішінде екі ... бес - ... ... он ... күнделікті қажетті жұмыстарды атқаруға пайдаланытынымыз белгілі. Сонымен қатар ертеден бізге жеткен ойынынан саусақ атауларын бала тәрбиелеуге, оның ... ... ойын ... ... ... ...
Қуыр, қуыр, қуырмаш,
Тауықтарға тары шаш.
Балапанға бидай шаш,
Балаларға тәтті шаш .
- дей келіп, жұмылған әр саусақты жеке-жеке ашарда:
Сен ... ... ... бар.
Сен сиырға бар,
Сен қойыңа бар,
Сен үйде отырып
Шешеңе көмектес.
- деп әр ... ... ... Одан соң әр ... ... ... ... деп әртүрлі астың атай келіп, қолтыққа жеткенде >>, деп ... ... ... - күй ... бұл ойын ... ... атын, адамға нәр берер түрлі астың атауын да үйретеді. Сондай - ақ төрт ... ... ... оны ... ... ғана ... болатынын ескертіп, еңбекпен тапқан тамақ тәтті болатынын уағыздайды.
Халық өзінің өмір тәжірибесінде тіршілікте қалай қолдануына қарай ... ат ... 1-ші ... , 2-ші ... - , 3-ші ... - , 4-ші ... , 5-ші ... - .
Тілдік қорды дамыту ісін ұйымдастыру жұмысында ойын сабағы ең негізгі орын алады.Тәрбиеші бақылау, заттарды қарау, ... ... ... шешу және ... ... ... ... барысында балалардың тілдік қорларын дамытады.
Арнайы ойын-сабақ және сабақ мазмұнына қарай танымдық, дамытушы ... ... ... ... заттарды бір-бірімен салыстыруға, оларды қасиетіне қарай ажыратуға және оны ... ... ... ... бала ... жасына сәйкес бағдарламалық міндетті меңгереді. Ойын ұйымдастыруда тәрбиеші өзі жетекші бола отырып, балаларды ойнай білуге, ойын ережесін сақтауға, әрі ... ... ... ... бағыттайды, заттың атын немесе қасиетін есінде сақтап қалуға жол ... ... ... ... ... қиялын дамытады.
Сонымен қатар ойын барысында бала үлкендермен, өз құрбыларымен қарым-қатынас жасайды. Әр бала өз жетістігіне қуанып, мәз ... ... да ... ... және ... ... жас және жеке ерекшелігін ескерген жөн.
Қорытынды
Егер бала қандай да бір саусақ ... ... ... онда ол ... ... бір ... не ... жаңа бір сахналау ойлап табуға тырысады. Бір жастан екі жасқа дейінгі ... бір ... ... ... ... ... қабылдайды. Үш жастағы балалар екі қолмен ... ... ... ... ... ... бір қол үйшік те, екінші қол үйге жүгіріп келе жатқан мысық болуы мүмкін. 4 - 5 ... ... ... бір көріністі саусақ арқылы сахналай алады.
Өз тәжірибемде тәрбишілерге саусақ ойындарын ... ... ... жаттығуларға, барлық ұйымдастырылған оқу іс - әрекеттері үстінде үнемі пайдалануды ұсындым. Нәтижесінде балалардың тілі, ... ... мен ... айтарлықтай дамыды.
Тәрбиеші балалармен ойынды (заттармен, үстел үсті және ... ... үш ... етіп ... ... ойналатын ойын ойыншықтарды, табиғи заттарды қолдану арқылы өті леді. Мысалы: , , , , , т.б.
Ал тілдік ойын ... ... ... қолдана білуге, дұрыс жауап айтуға, сөз мағынасын түсінуге, орынды сөйлеуге үйренеді. Мысалы: , , , , , ... ... ... тілдік қорларын дамыту жұмысына ойындарды қолданумен қатар, , , , , , ... ... ... да ... ... өз ... ... Бұл аталған жаттығу, тапсырмалар балалардың тілдік қорын дамыта отырып, таным белсенділіктерін және саусақ бұлшық етін ... ... ... ... ... ... ... өткізу, ойынды талдау сияқты үш бағытты қамтиды. Ойынға қажетті құрал, заттарды ... ... ... ... ... табылады
Балаларды ойынның мазмұнымен таныстыру ойынды өткізу болып табылады. Ойынды талдау, бұл ойынның өз мақсатына жетуі, балалардың белсенділігі және ... ... ... ... балалардың тілдік қорларын дамытуда ойындарды, тапсырма-жаттығуларды қолдану үлкен ... ... Ойын ... ... тілдік қоры дамып, ауызша сөйлеу машығын игереді, таным белсенділіктері қалыптаса түсіп, ақыл-ойы өсіп жетіледі, әрі адамгершілік қасиеттер бойына сіңіреді.
Міне, ... да ... ... әр ... ... арқылы баланы жан-жақты дамыту ісіне ерекше көңіл ... және бұл ... ең ... ... ... ... әдебиеттер.
1. 2002 ж №5. (6-8 ... ... (30-38 ... 2003 ж. №1 (50 ... 2000 ж. №11 (49 ... 2000 ж. №5 (15 бет)
6. 2010 ж. №5 (12 бет)

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі. Биосфера ғаламдық экожүйе. Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс14 бет
Экологиялық факторлар. Абиотикалық факторлар9 бет
ТМД аумағының климаты4 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi-де мәліметтер қорын құру технологиялары жайлы мәлімет4 бет
Delphi7 объектілі бағытталған программалау ортасы34 бет
Excel электрондық кестесі және онымен деректер қоры ретінде жұмыс жасау12 бет
MS Access-те деректерді сұрыптау5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь