Отбасы тәлім-тәрбиесі

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
2.1. Отбасы тәлім.тәрбие психологиясы мінез.құлқының қалыптасуына әсері
2.2. Отбасындағы тәрбиенің 3 патогенді түрі
2.3. Баланың жеке тұлғасының отбасында қалыптасуы
3. Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қазіргі уақытта отбасындағы ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас баланың жеке тұлғасының, әсіресе оның мінез-құлқының қалыптасуына әсер ететін негізгі факторлардың бірі екендігі белгілі. Ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас ерекше және көрнекі түрде, әсіресе, бала тәрбиесінде көрінеді. Отбасылық тәрбие жүйесінің және «ана-бала» қарым-қатынасы үйлесімділігінің бұзылуы – балаларда невроз ауруының пайда болуына себепші негізгі патогенетикалық фактор деген көзқарасқа кейбір ғалымдар ерекше көңіл бөледі. Мысалы А.Е.Личко мен Э.Г.Эйдемиллер ерекше мінезді және психопатия белгілері бар балаларға отбасылық тәрбие берудің 6 түрін атап көрсетеді.
Гипопротекция (гипоқамқорлық) балаға қажетті қамқорлықтың жоқтығымен сипатталады (балаға уақыт жетпейді). Мұндай қарым-қатынас кезінде бала өзімен –өзі болады, өзін ешкімге керегі жоқ деп сезінеді.
Басым гиперпротекция баланың дербестігіне, ынталылығына тосқауыл болатын тым артық, ығыр қылатын қамқорлықтан туады. Гиперпротекциялық тәрбие кезінде ата-ана баладан үстем болады, яғни баланың тәртібіне қатаң бақылау жасалып, оның шын мәніндегі қажеттілігі ескерілмейді (мысалы, баланың қарсылығына қарамай анасы оны мектепке дейін шығарып салады). Қарым-қатынастың мұндай түрі басым гиперпротекция деп аталады. Оның бір түріне отбасының еркесі ретінде баланың барлық қажеті мен еркелігін қанағаттандыратын құптаушы гиперпротекция жатады.
Эмоционалды шеттету баланың қай қылығын да қабылдамаудан туады. Шеттету ашық түрде ( мысалы, сен мені мезі еттің, кет, жолама маған деген сияқты) немесе мазақтау, кекету, мысқылдау сияқты жасырын түрде болады.
Қатал қарым-қатынас баланы ұрып-соғу арқылы көрінеді немесе жасырын, яғни эмоционалдық дұшпандық пен суықтықтан көрінеді /1/.
Жоғары моральдық жауапкершілік бала болашағының ерекшелігіне үміт артып, баладан жоғары моральдық тәртіп талап етуден болады. Тәрбиенің мұндай түрін ұстанатын ата-аналар балаға отбасының басқа мүшелеріне қамқоршы, қорғаныш болуды жүктейді.
1. Эйдемиллер Э.Г.,Юстицкис В. Психология и психотерапия семьи. – СПб.: Питер, 2002.-656с.
2. Берн. Э. Игры, в которые играют люди: психология человеческих взаимоотношений.пер. с англ. А.Грузберга.- М.: Эксмо, 2007.- 567с.
3. Федотова А.Ю. Курс: психология семейных отношений.- М,2000.
4. Ильин Е.П. Психология общения и межличностных отношений. — СПб.: Питер, 2009. — 576 с.
        
        Мазмұны
* Кіріспе
* Негізгі бөлім
+ Отбасы тәлім-тәрбие психологиясы мінез-құлқының қалыптасуына әсері
+ Отбасындағы тәрбиенің 3 патогенді түрі
+ ... жеке ... ... қалыптасуы
+
+
* Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
* Кіріспе
Қазіргі уақытта отбасындағы ата-ана мен бала ... ... ... жеке ... ... оның ... қалыптасуына әсер ететін негізгі факторлардың бірі екендігі белгілі. Ата-ана мен бала ... ... ... және ... ... әсіресе, бала тәрбиесінде көрінеді. Отбасылық тәрбие жүйесінің және қарым-қатынасы үйлесімділігінің ... - ... ... ... ... ... ... негізгі патогенетикалық фактор деген көзқарасқа кейбір ғалымдар ерекше көңіл бөледі. Мысалы А.Е.Личко мен Э.Г.Эйдемиллер ерекше ... және ... ... бар балаларға отбасылық тәрбие берудің 6 түрін атап көрсетеді.
Гипопротекция (гипоқамқорлық) балаға қажетті қамқорлықтың жоқтығымен сипатталады (балаға уақыт ... ... ... ... бала ... - өзі ... өзін ... керегі жоқ деп сезінеді.
Басым гиперпротекция баланың дербестігіне, ынталылығына тосқауыл болатын тым артық, ығыр қылатын ... ... ... тәрбие кезінде ата-ана баладан үстем болады, яғни баланың тәртібіне қатаң бақылау жасалып, оның шын ... ... ... ... баланың қарсылығына қарамай анасы оны мектепке дейін шығарып ... ... ... түрі басым гиперпротекция деп аталады. Оның бір түріне отбасының еркесі ретінде баланың барлық қажеті мен еркелігін қанағаттандыратын ... ... ...
Эмоционалды шеттету баланың қай қылығын да қабылдамаудан туады. Шеттету ашық түрде ( ... сен мені мезі ... кет, ... ... деген сияқты) немесе мазақтау, кекету, мысқылдау сияқты жасырын түрде болады.
Қатал қарым-қатынас баланы ұрып-соғу арқылы көрінеді ... ... яғни ... дұшпандық пен суықтықтан көрінеді /1/.
Жоғары моральдық жауапкершілік бала болашағының ... үміт ... ... ... ... тәртіп талап етуден болады. Тәрбиенің мұндай түрін ұстанатын ата-аналар балаға отбасының басқа мүшелеріне ... ... ... ...
2. ... бөлім
2.1. Отбасы тәлім-тәрбие психологиясы мінез-құлқының қалыптасуына әсері
Дұрыс тәрбиелемеу бала мінезінің одан сайын бұзылуына әсер ... ... ... ...
Мінездің ерекшеленуі дегеніміз - мінездің нормаға ... ... жеке бір ... тым ... көрінуі. Ерекше мінезді балалардың психикасын зақымдауы мүмкін кейбір әсерлерге тым осал болады.
Отбасылық психология саласының ... ... он ... ... ... варианттары атап көрсетілген. Мысалы, А.Я.Варганың еңбегінде ата-ана қарым-қатынасының балаға жағымсыз 3 түрі сипатталған: симбиотикалық, авторитарлық, эмоционалды шеттетушілік. Эмоционалды шеттетуді ... ... ... аурушаң, әлсіз, дәрменсіз есептеу үрдісінен деп сипаттайды. Тәрбиенің мұндай түрін автор деп ... ... ... ата-ана мен бала қарым-қатынасының негізгі стилі проблемаларды бірлесіп шешу ... ... мен ... ... ... ... негізінде көрсетілген:
 Ынтымақтастық;
 Жалған ынтымақтастық;
 Жекешелеу;
 Бақталастық.
Ынтымақтастық қарым-қатынасы кезінде баланың қажеті ескеріліп, оған ... ... ... ... ... араласуын талап ететін қиын жағдайларда ғана көрсетіледі. Отбасында туындаған проблемалық ... ... ... ... ... қарастырылады, әрі оның пікірі есепке алынады.
Жалған ынтымақтастық қарым-қатынасы әртүрлі болуы мүмкін: бірде бала ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Мұндай жағдайда ашық жағымпаздық сипаттағы алдамшы әрекеттестік орын алады. Басқаларға көз болу үшін өтірік бірлесіп ... ... ... біреуінің екінші жақтың шабуылынан қорқып асығыс келісуі арқылы жүзеге асады.
Жекешелеу ... ... бір ... ... мен ... ... жойылады, бірінің бастамасын бірі қабылдамайды және ескермейді, өзара әрекеттестік мүшелері бірін-бірі тыңдамайды да, сезінбейді де.
Бақталастық стиліне өзінің бастамасын қорғау және ... ... ... ... көрінетін бәсекелестік тән.
2.2. Отбасындағы тәрбиенің 3 патогенді түрі
Отбасындағы тәрбиенің 3 патогенді түрін көрсетуге болады.
А түрі. Қабылдамау (эмоционалды ... Оның мәні ... тыс ... ету, ... ... және ... Бала өз қалпында қабылданбайды, оны түзету басталады. Қабылдамау бала бойында ... ... ... ... ... ... ... болады. деп талап етіледі. Мұнда ата-аналар баланың бойындағы балалықты жек көреді, баланың еркелігі, балалық ... ... ... келтіреді.
Б түрі. Гиперәлеуметтендіруші тәрбие. Баланың немесе отбасының басқа мүшелерінің денсаулығы, әлеуметтік мәртебесі жөнінде қорқыныштан, күдіктен пайда болады. ... үрей ... ... ... ... ой ... мүмкін. Ата-анасы балаға нені қажет етуі керектігін айтып отырады және бала темпераментінің табиғи ... ... ...
В ... ... тәрбие. Бала қатты әспеттелетін отбасыларында кездеседі. Нәтижесінде балада отбасына және бүкіл әлемге деген көптеген наразылық пайда болады. Мұндай тәрбие жеке ... ... ... ... болуына ықпал етуі мүмкін /2/.
Ата-анасының қамқорынсыз өскен балалардың ерекшелігін зерттеуші ағылшын психотерапевті Д.Боулби патогенді тәрбиенің мынадай түрлерін атап көрсетеді:
:: ... ... ... ... де ... ... деген мұқтаждығын қанағаттандырмайды немесе толығымен оны жоққа шығарады.
:: Бала ... ... ... шешу ... ... ...
:: ... шақыру шарасы ретінде баланы немесе отбасынан қорқыту.
::Балаға алда болатын (немес болған) барлық ... яғни ... ... өлімнің себепкері сенсің деп иландыру.
:: Баланың айналасында оның уайым-қайғыларын бөлісетін ... ... ... адамның болмауы /3/.
2.3. Баланың жеке тұлғасының отбасында қалыптасуы
Баланың жеке тұлғасының отбасында қалыптасуы ата-ананың балаға қарым-қатынасы мен ... ... ... ... ... де ... Олар ... көптеген эмоциялық проблемаларының бастауы болуы мүмкін. Бұл жерде нұсқау деп ... ... ... ... ... Ол ата-анасының сөздерінен не іс - ... ашық ... ... оны ... үшін бала ашық ... ... түрде жазаланады (ата-анасының алдында өзін кінәлі сезіну). Тек нұсқауларды орындап қана бала өзінің ... ... ... бұл ата-ананың балаға деген , ақыл айтуы. Ата-ана нұсқауларының мынадай ... мен ... ... ...
. ... тұрмыста бұл жолдау , деген сияқты күңіреніп ... ... ... мүмкін. Бұл нұсқаудың мәні баланы үнемі кінәлі сезіндіру арқылы басқару. Бала ойланбай ата-анасының өміріндегі барлық
бақытсыздықтың себепкері екенмін, оларға өмір бойы ... ... деп ... ...
. Күнделікті тұрмыста , деген сөздермен беріледі. Ата-аналары кез-келген балалық көріністің қадірін кетіретін сөздерді жиі қолданады және баладан үлкендерге тән ... ... ... айрықша баса айтады. Мұндай нұсқаудың жасырын мағынасы бала тәрбиесінің жауапкершілігін өз ... ... ... ... әлі ... ...
. ... өмірде бұл , деген сөздерден көрінеді. Мұндай нұсқауларды балаларының жыныстық жетілуінен өлердей қорқатын ата-аналар ... ... ... ... балалар өз отбасын құруға қиналады, егер отбасын құрса да ата-анасымен бірге тұрады.
. Күнделікті тұрмыста бұл нұсқау , ... ... ... ... Бұл нұсқауда ойлауға, пайымдауға тиым салынады. Мұндай нұсқаудың жасырын мағынасында өздерінің нақты ... ... ... ... ... және ол сезімді балаларға беруі жатыр.
. Бұл нұсқауда жалпы сезімге немесе қандай да бір нақты сезімге тиым салынады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... жартысына сезімдерін көрсетуде қиындық көреді. Баланы өзінің сезімдеріне, тәннің кейбір белгі-дабылдарына құлақ ... ... ... ... олар ... ... жиі ұшырайды.
. Мұндай нұсқаулар , ... ... ... ... ... ... Бұл нұсқаудың жасырын мағынасында балаларының жетістігіне деген санасыз ... ... ... ... ... ... алған балалар еңбекқор, ынталы адам болуы мүмкін, бірақ оларды қырсық шалғандай болады.
. Мұндай нұсқау алған балалар ... , , ... ... ... ... ... басқа адамдардың өз баласына деген қызғаншақтық сезімінен қорқады. Ержеткенде бұл балалар үнемі біреуге бағынумен болады, қызметтік сатыда өсуден бас ... ... ... болуға ұмтылмайды.
. Мұндай нұсқауды қарым-қатынасында қиындықтары бар ата-аналар ... Олар тек ... ғана дос деп ... ... келе ... ... ... бағалауы осыған сай болады, бірақ кез-келген топ ішінде ол өзін ... ... ... ... ... ... тап болады.
. Ересек адамның балаға жолдауының ... ... ... ... Мұндай нұсқау кезінде баланың белсенділігі мен ынтасы толық тежеліске ұшырайды. Есейгенде ... адам әр істі ... ... ... ...
. ... ... ата-анасы баланың жынысын қабылдамаудан тууы мүмкін. Баламен қарым-қатынасында және сөздерінде оның жынысына тән емес мінездерге баса көңіл аударылады. Баланың ... тән ... ... соң, бала ... талап етілетін мінездер көрсетуге тырысады. Нәтижесінде балада жыныстық сәйкестіктің қалыптасуында проблемалар туындауы және ... ... ... ... ... ... ... мүмкін нақты тарихи жағдайларда отбасының бірнеше ұрпағының өсіп-өркендеуі үшін жинақтаған тәжірибесі ретінде ... ... ... ... ... өзгерді, бірақ нұсқаулар әлдебір инертті білім ретінде келесі ... ... ... ... рөлі ... мен бала қарым - қатынасындағы негізгі сұрақтардың бірі. Бала рөлі отбасы қарым-қатынасы жүйесінде әртүрлі болуы мүмкін. Оның ... ... ... бала ... ... ... Бала ... жұбайлық қарым-қатынастың өтемі болуы мүмкін.
Ондай кезде бала құрал рөлін атқарады, яғни баланы жұбайлардың бірі отбасындағы өзінің көзқарасын күшейту үшін ... Егер ... ... және ... күшейту қажеттілігі қанағаттандырылса, онда бала отбасы табынатын еркеге айналады.
Бала отбасының әлеуметтік мәртебесінің белгілі рөлін ... ... яғни ... саулығының символы болуы мүмкін (бізде бәрі елдегідей). Бала әлеуметтік тұсаукесер нысанының рөлінде, отбасының ыдырауына жол бермейтін байланыстырғыш элемент ... (біз тек сен үшін ... ... ... ... ... ... психологиялық жүктеме артылады да, ол эмоционалдық ширығуға әкеліп соғады. Бала ата-анасының айырылысуына, егер ондай жағдай болып ... өзі ... ... ... деп ... ... ... отбасындағы жағдайы ата-анасы балаға отбасында қандай рөл ойнауды жүктегенімен сипатталады. Бала мінез-құлқының қалыптасуы рөлдің сипатына, орнына және функционалдық толықтығына байланысты ... ... ... ... дамуына бүлдіргіш әсер ететін нәрсе - депривация. Депривация ата-анасы ... ... ... ... ... ете ... және баланың басты қажеттілігін мойындамағанда немесе оның күтімін басқалардың мойнына артып тастап кеткенде пайда болады. Баланы анасынан толық ажыратқан ... ... ... ... ... ... депривация баланың психикалық дамуына ең күшті бүліндіргіш әсер етеді. Балалар үйі мен ... - ... ... ... ... ... ерекшеліктері мен тәртіптері депривациясы бар баланың айқын үлгісі. Көптеген зерттеулер балалардың жаппай аналық депривация жағдайында өмір сүруі (бала анасымен толық ... ... ... ... ... ... ... әкеліп соғатынын анықтады. Ата-анасы қамқорынан айырылған балалар өмір бойы ... және жас ... ... ... ... қалады. Олардың өзіндік ерекшеліктері: сезім үстірттігі, қиялдау қабілетінің төмендігі, тым агрессивтілігі, мейірімсіздігі, бейқам жауапсыздығынан көрініп отырады. Депривация ерекшелігінің кейбір аспектілері әке - ... бар ... да ... болуы мүмкін, егер өзінің негізгі міндетін атқара алмайтын және ... ... ... өтей ... ... отбасында тәрбиеленсе /4/.
Баланың жақсы тәрбиелі, қоғамда өзінің орны бар ... ... ... ... ... ролі өте ... Біз отбасында баланы тек қана материалдық жағынан қамтамасыз етіп қана қоймай, сонымен қатар, баланың ... ... ... жеке ... қасиеттеріне мән беруіміз керек. Баланың жас ерекшеліктерін ескере отырып, соған сәйкес қарым - қатынас жасалғандығы ... ... ... елімізде отбасылардың ажырасу жағдайы, отбасындағы түрлі конфликт жағдайлары көптеп кездесуде. Бұның салдары балаларға ... ... кері ... тигізуде. Баланың отбасында тәрбиеленуіне анасымен бірге әкесінің де жауапкершілігін ұмыптағанымыз дұрыс. Бала ... ... ... ... өмір ... жағдайда әлеуметтік ортада өзін сенімді ұстай алады.
Қазақ халқында деген ұлағатты сөз бар. Отбасы - бала үшін маңызды орында ... ... біз ... ... ... адал ... ... білімді де білікті, тәрбиелі азамат етіп өсіру міндетіміз.
Әдебиет
1. ... ... В. ... и ... ... - СПб.: ... 2002.-656с.
2. Берн. Э. Игры, в которые играют люди: ... ... ... с англ. А.Грузберга.- М.: Эксмо, 2007.- 567с.
3. Федотова А.Ю. Курс: психология семейных отношений.- М,2000.
4. Ильин Е.П. Психология общения и ... ... -- СПб.: ... 2009. -- 576 с.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар (отбасы тәрбиесі)6 бет
Ислам дінінің күнделікті тұрмыс-тіршілікте алатын орны11 бет
Мектеп пен отбасының ынтымақтастығының жасөспірімдер тәрбиесіндегі рөлі10 бет
Отбасы мен бала бақша арасындағы өзара әрекеттестік4 бет
Отбасы тәрбиесі – халық педагогикасының негізі14 бет
Оқу – тәрбие үрдісінде бала мінезін тәрбиелеу38 бет
Оқушыларды ұлттық құндылықтарды құрметтеуге тәрбиелеу жолдары4 бет
Халықтық педагогиканың тәрбиелік мәні. Халықтық педагогиканың мазмұнын ашу. Халықтық педагогиканы (жаңылтпаш, мақал-мәтелдер, жұмбақ, ырымдыр, нақылдар) қолданып тәрбие сағатын өткізуге материалдар жинастыру. Тәрбие сағатының үлгісі15 бет
Этнопедагогика: лекция мәтіндері мен семинар сабақтарының жоспарлары110 бет
Қиын балалармен жұмыс4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь