Отбасы жүйесі

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
2.1 Отбасы . тәрбие факторы
2.2 Отбасы жүйесі. баланың жеке бас дамуы мен қалыптасуының негізі ретінде
2.3 Отбасындағы дағдарыстар
2.4Отбасының қалыптасуы және оның ерте заман дәстүріне сай тәрбиелеу жолдары
2.5 Ата.аналар мен балалардың өзара татулығы
2.6 Отбасының тәрбие жұмысын ұйымдастырудағы рөлі
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қазіргі кездегі отбасындағы ата-аналар мен балалардың жақсы қарым-қатынасын қалыптастырудағы, ерте замандағы отбасы тәрбиесінің маңызы.
Отбасының қалыптасып, дамуын сипаттай отырып, ондағы тәрбиенің мазмұнын жәнеде ата-аналар мен балалардың қарым-қатынасын ашып көрсету.
Міндеттері
- қазіргі қоғамдық даму кезеңіндегі отбасы тәрбиесінің ерекшеліктерін ашу;
- отбасының қалыптасуын және оның тәрбие факторы ретіндегі сипатын көрсету;
- ерте замандағы және қазіргі замандағы ата-аналар мен балалардың қарым-қатынасының ерекшеліктерін анықтау.
Ғылыми болжамы
Егер бала ең алғашқы тәрбие тетіктерін ата-ана арқылы қабылдаса, олардың көшірмесі ретінде іс-әрекет жасаса, бірте-бірте өзіндік көзқарастарының қалыптасуы барысында мінез-құлқы, өмір сүру салты арқылы дүниетанымдық, адамгершілік, әлеуметтік-саяси құндылықтарға ие болады. Ата-аналардың балаға деген қарым-қатынасы үлкен ықпал етеді. Отбасында ынтымақ, өзара көмек, бір-біріне сенушілік, өзара сыйластық болған жағдайда, баланың турашыл, ашық, ылтипатты, жолдастарына көмекке әрқашан дайын тұратын азамат болып өсуіне ықпал жасайды.
1 Б. Айтмамбетова, А. Бейсенова. Педагогика тағылымдары: мұғалімдерге арналған көмекші құран/ Б.Айтмамбетова, А. Бейсенова.- Алматы: Рауан, 1993. - 265б.
2 И.П. Подласый. Педагогика: учеб.для студ. Высш. Пед. Учеб.изд. – Москва: гуманит. изд. центр Владос, 1999. - 350б.
3 П.И. Пидкасистый. Педагогика.: учеб.для студ. высш. пед. учеб. изд. – Москва: Педагогическое общество Росии, 1998 – 344б.
4 Ә. Нысанбаев, Т. Әбжанов. Ой. Ақыл. Адамгершілік: оқулық/ Ә. Нысанбаев, Т. Әбжанов. – Алматы: Білім, 1994. – 253б.
5 С.А. Ұзақбаева. Балаларға адамгершілік тәрбие дәстүрі: оқулық/ С.А. Ұзақбаева. – Алматы: Білім, 1990. – 276б.
6 В.А.Сухомлинский. Балаларға жүрек жылуы: оқулық/ В.А. Сухомлинский. – Алматы: Мектеп, 1976. – 426б.
7 З. Ахметова. Балалар аманаты мойнымыздан кетпесін.\\ Ақиқат. 1992. №4, Б. 66-71.
8 Қазақ тәлім-тәрбиесі.- Алматы, санат. 1995 – 327б.
9 С. Дүйсенбинова. Адамгершілік тәрбиесіне айқын бағыт. \\ Қазақстан мектебі. 7 – 1991. - 123б.
10 Г.К. Нұрданова. Орта ғасыр ғұламаларының тәрбие тағылымдары. – Алматы, \\ Қазақстан мектебі, №7. 2003. -375б.
        
        Мазмұны
* Кіріспе
* ... ... - ... ... ... ... ... жеке бас дамуы мен қалыптасуының негізі ретінде ... ... ... қалыптасуы және оның ерте заман дәстүріне сай тәрбиелеу жолдары
2.5 Ата-аналар мен балалардың өзара татулығы
2.6 Отбасының ... ... ... рөлі ... ... әдебиеттер тізімі ... ... ... ... мен ... ... қарым-қатынасын қалыптастырудағы, ерте замандағы отбасы тәрбиесінің маңызы.
Отбасының ... ... ... отырып, ондағы тәрбиенің мазмұнын жәнеде ата-аналар мен балалардың қарым-қатынасын ашып көрсету.
Міндеттері
- қазіргі қоғамдық даму ... ... ... ... ... ... ... және оның тәрбие факторы ретіндегі сипатын көрсету;
- ерте замандағы және қазіргі замандағы ата-аналар мен балалардың ... ... ... ... бала ең ... тәрбие тетіктерін ата-ана арқылы қабылдаса, олардың көшірмесі ретінде іс-әрекет жасаса, бірте-бірте ... ... ... ... ... өмір сүру ... арқылы дүниетанымдық, адамгершілік, әлеуметтік-саяси құндылықтарға ие болады. Ата-аналардың балаға деген қарым-қатынасы үлкен ықпал етеді. Отбасында ынтымақ, ... ... ... ... өзара сыйластық болған жағдайда, баланың турашыл, ашық, ылтипатты, жолдастарына көмекке әрқашан дайын тұратын азамат болып өсуіне ықпал ...
2. ... ... ... - ... ... - ... қоғамының ең шағын бейнесі. Қоғамда отбасы екі қызмет атқарады, оның бірі - дүниеге ... ... ... - дүниеге келген сәбиді теңдік жағынан дамытуды қамтамасыз етіп, өмір бойы рухани жағынан жетілдіріп, оны тұлға ретінде қалыптастыру.
Отбасы ... ... ... ... ... ... ол ... мүддесіне қызмет етуі тиіс. Отбасы ең алғашқы ... ... ... ... жас ұрпақтың тұлғалық қасиеттерінің қалыптасуына ата-ананың, отбасы мүшелерінің қарым-қатынасындағы мейірімділік пен махаббат ... Бала ... ... да, ... да бойына сіңіреді. Сондықтан да халқымыз "Бала ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі" - деп, текке айтпаған.
Өмір ... ... екі ... ... ... аударуға болады. Біріншісі- материалдық игілікті алға қойып, оған жетуді мақсат еткендіктен, рухани құлдырауға соқтығуда.Екіншісі- материалдық игілігі жеткілікті отбасында бала мен ... ... ... ... ... ... байқалады.
Отбасындағы тәрбиенің тиімді болуы ондағы қарым-қатынас түрлерінің ... ... ... ... ... орын ... ынтымақтастық қарым-қатынас, яғни отбасы мүшесінің өзара қарым-қатынасы түсіністік пен көмекке бағытталған;
- ортақ мүддеге негізделген ... ... ... ... сақтай отырып, өзара жетістікке жетуді көздеген қарым-қатынас;
- түрлі себептерден туындаған отбасындағы қайшылықты қарым-қатынас.
Бала ... да ... ... жылуын, мейірімділікті қажет етеді, ол ата-ананы өмірдің тірегі ... Бала үшін ... ... ... үлгі-өнеге көрсетуші және ақыл-кеңес айтушы болып танылады.
Қазақ отбасы көбінесе көп ... ... ... ... ... ... әке-шеше, балалар үш ұрпақты құрамнан тұрған. Отбасы экономикалық жағынан қамтамасыз етіліп ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасы, баланы адамгершілікке тәрбиелейді.
Отбасы, барлық уақытта да, өсіп келе жатқан ұрпақтың ... ... ... ... ... ие ... ... заманғы отбасының өсіп келе жатқан ұрпақтың тәрбиесі мәселелерін шешудегі ерекшелігі - ата-ананың білім және жалпы ... ... ... ... ... ... оның белгілі бір тұрақты әлеуметтік институт ретінле анықталады, ол отбасы мүшелері арасындағы өзара қатынастардың қалыптасуы мен дамуына септігін ... ... ... ... ... ... үйелмендік, тұрмыстық өмір. Отбасы тәрбиесінің артықшылығы да осы қатынастарда, оны тәрбиенің ешқандай да түрі ... ... - ... азаматтың әлеуметтену жолындағы алғашқы қадамдарын жасайтын бастапқы адым. Ол балаға моральдық қалпы туралы алғашқы ... ... оны ... ... ... ... ету ... қалыптастырады. Ата-ананың іс-әрекеті мен мінез-құлқы, өмір сүру салты арқылы балаға дүниетанымдық, адамгершілік, әлеуметтік-саяси құндылықтар ... ... ... және мемлекеттік тәрбиеге қарағанда артықшылығы басым. Алайда, қазіргі қоғамдық өмірде болып жатқан әлеуметтік, экономикалық және демографиялық өзгерістер отбасына ... бір ... ... ... даму ... ... ... адамгершілік тұрғыдан ересектердің де, балалардың да жаңа ... ... ... ... ... ... өзгерістер әкелді. Ата-ана мен мұғалімдердің міндеті - ... ... жаңа ... ... ... ... ... дұрыс пайдалану. Мектеп пен отбасы балаларды тауар мен ақша қатынастарының мәдениетіне үйрету жұмыстарын ойластыру қажет, сондай-ақ ... ... табу ... ... емес, ол жалпы игілік үшін және өз қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... екі ... ... ... екенін түсіндіру. Ата-ананың маңызды міндеті балалармен біріккен коммерциялық қызмет-әрекетке қатысып, оны бақылау, оларды баланың ... ... ... ... ... ... әр түрін орындауға үйрету. Нарық отбасы мүшелерінің алатын орнына жанама әсер етеді, олардың өміріне жаңа әлеуметтік бағдарлар енгізеді. ... және ... ... ... ... ... өмірінің тәрбиесіне "өзінше" қиындық әкелді.
Өркениетті қоғам дамыған сайын отбасындағы бала саны азайып ... ... ... негізінен бір баласы бар отбасында, ішкі отбасылық тәрбиенің ең басты жағдайы жоқ, ол- балалар қарым-қатынасы. Бір баланың тәрбиесі қосымша ... күш ... ... ... ... ... ... ата-ананың, әжесі мен атасының артық көңіл бөлуі оны белсенділігінен айырып, оның эгоистік ... ... ... емес ... ... ... жоқ ... отбасыларда тәрбиелік мәселелерді шешуде кейбір адамгершілік-психологиялық ыңғайсыздықтар болуы мүмкін.Мұндай отбасылардың көбінде ана және бала ғана ... ... ... - ... ... тұрмысынан қолы босамауы. Ананың уақыты жетпеуі көбінесе ... ... ... ... ... ықпалдың нәтижесіз әдістерін пайдалануға мәжбүр болады.
Осылайша, демократиялық қоғамда ата-ананың бала ... ... ... ... ... есте ... керек. Алайда, қазіргі заманға әлеуметтік-экономикалық жағдайлар бала ... ... ... ... ... ... тәрбиесінің маңыздылығы баланың құндылық бағыттарын, оның моральдық қасиеттерін қалыптастыру.
Отбасы тәрбиесінің, ... ... ... ... ... ... негізі бар. 1989 жылдың 20 қарашасында БӘӘ Бас ... ... ... ... туралы ковенция" маңызды негізгі құжат. "Балаға, дене жағынан және ... ... ... ... мен ... ... ... туылғанға дейінгі тиісті құқықтық қорғау керек", - деп жазылған Конвенцияда.
Баланың өмір сүру, ... ету және ... даму ... ... ... ... баланың жеке тұлғалық дамуында өзінің дербестігін, даралығын сақтау құқығына ерекше көңіл бөледі. Сондай-ақ баланың ата-анаға деген құқығы да ескеріледі. ... ... ... үшін ... ... ... ғана өз құқықтарынан айырылады.
Осы Конвенцияға қол қойған мемлекеттер мына ... ... ... ... және ... міндетті бастауыш білім енгізу, орта және кәсіби білім алуға жол ашу. ... 28 ... ... баланың адами қадір-қасиетіне құрмет көрсететін әдістер арқылы жүргізілуі тиіс" деп, ... ... ... ... ... - баланың жеке бас дамуы мен ... ... ... жүйесін - біріңғай білім беру деңгейі ретінде қарастыруға болады, белгілі құрылымдық ерекшелікті ... ... және ... ... ... ... қатынас кез-келген нуклеарлы (жеке адамдар: күйеуі, әйелі және ... ... ... ... төрт жүйе ... ... ... топ жеке адамдар-отбасы мүшелерінен тұрады; екінші топ диада - ері - әйелінен ... ... топ - ... ... топ - ... диадасы - баладан құралады. Әр топ бөліктерінде өз алдына белгілі шекара, қажеттілік және үміт етулері болады. Отбасы жүйесі дұрыс теңдестірілсе, онда жүйе ... ... ... ... болады. Сонымен қатар отбасы түрлі маңызды топтармен: достарымен, көршілерімен, әлеуметтік орта өкілімен, ... ... ... ... ... - ... ұйымдастыру және дамумен тығыз байланысты. Отбасына тәртіп ережесі сыртқы орта және ... ... ... ... сипатына да әсер етеді.
Отбасы қызметінің негізі екі тұрғыда қарастырылады:
1) әлеуметтік ортада қосымша өкілеттік алған отбасы мүшелері қызметіндегі ... ... ... ... ... ... - құлық феномені және процестері.
Әлеуметтік ортада қосымша өкілеттік алған отбасы мүшелерінің басты қызметтері: сыртқы зиян келтіретін ... ... ... отбасы мүшелерінің бір - біріне көмек көрсетуі, сау қалуын қамтамасыз ету, балаларды тәрбиелеу, отбасы мүшелерінің ... ... ... және дене ... ... дамуы үшін алғы шарттарын құру, бір - бірімен тығыз эмоционалды байланыста болуына қолдау жасау, сондай-ақ өзара мінез-құлыққа әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жүз жылдықта қатты өзгерді. Бір кездері экономикалық қызмет ең ... ... ... ... ... дене жағынан дамуы, сау қалу жақтары қарастырылды. Өндірістік ... ... ... ... және экономикалық қызмет өз рөлін айтарлықтай көтерді. Қазіргі уақытта көптеген отбасылар экономикалық тұрғыдан күн ... ... ... ... ... ... өздерінің негізгі міндеттері деп санайды.
Баланың ата-ана және құрбыларымен қарым-қатынаста болуы әлеуметпен кездесуге дайындық болып табылады. Осылайша, ... ... ... бір әлеуметтік мінез-құлық үлгісін құрап, әлеуметтік өзара қимыл тәсілдеріне үйретеді. Қазіргі кезде ... ... оның ... ... және мектеп, қоршаған орта туралы түсінігі басты рөлге ие екендігі мойындалып отыр. Қалай десек те, қоршаған ортада болып ... ... бала ... ... ... бұрын өзінің ең жақын туыстарының тәрбиесіне сүйенеді. Осылайша, баланың отбасында маңызды мөлшерде меңгерген іс-әрекет ... оның ... бір ... ... ... ... қолданылатын жүйелі ықпал ету түрі - отбасының әрбір мүшесі дамудың қандай сатысында болса, онда отбасы толықтай сол деңгейде деген ... ... ... ... ... мүшелерінің дамуы және жүйесі екеуі өзара байланысты болуы мүмкін. ... ... ... ол ... ... ие. ... он бес жасар жеткеншек қыз перзентті болды деп елестетіп көрейікші. Бұл жеткіншек жас кезеңі, ... ... ... белсенді меңгеріліп, өзіндік саны қалыптасатыны бізге белгілі. Егер жеткіншекке басқа бір адамға ... ... алу ... ... онда ол ... жеке мәселесін екінші орында ысырып қоятын болады. Сондай-ақ жеткіншектің ойлары мен ... ... ... Жеткіншектер үлкендер тарапынан көрсетілетін нақты қолдау мен қамқорлыққа мұқтаж, бастысы туелсіздікке ұмтылады. Осылайша, жеткіншектің басқа бір ... ... ... ... оның ... ... қиындататын болады.
Отбасы - іштей тұрақты, тұйық ұжым. Сондықтан оны зерттеуде ... бір ... ... ... ... ... мәліметтер алу мақсатында отбасына барған уақыттағы бақылаулар мен әңгіме жүргізу әдістері қолданылады. Әңгіме кезінде мақсатты түрде белгілі бір ... ... ... ... ... өнері мұғаліммен өте жақсы дайындықты талап етеді. Педагогтың өте маңызды қасиеті - бақылағыштығы. Әңгімелесіп отырған ... бет ... ... ... қатынасынан оның психологиялық жай-күйін білуге болады.
Қазіргі уақытта мектеп пен отбасы ынтымақтастық әрекетінің келесі бағыттары айқындалған: ата-аналармен ұйымдастырушылық-педогогикалық ... ... ... ... дамыту; ата-аналармен баланың оқу үлгерімі мен тәрбиесін жақсарту үшін жүйелі жеке дара жұмыстарын жүргізу.
Ата-аналармен ... ... ... ... ... ... сыныптық), ата-аналар жиналысы және коференциялары сияқты формалар арқылы жүзеге асады. Ата-аналар комитеті - ең белсенді, ықыласты деген ата-аналардан тұратын қоғамдық ... ол ... ... ... ... ... ... немесе сыныптық жиналыстарда (сыныптық ата-аналар комитеті)сайланады. Ол бес-алты адамнан ... ... ... бөліп алатын председательден және төрт-бес мүшесінен) тұрады. Керек болған жағдайда ата-аналар комитетінің жанында кеңестер, комиссияның ынталы ... ... ... бала ... ... ... ... тәсілі - ата-аналардың педагогикалық сауатын дамытуды ұйымдастыру. Мектеп ... ... ... дамытуды ата-аналар жиналысын, косультациялар, сұрақ-жауап кештерін, әкелер конференцияларын, т.б. өткізу арқылы ұйымдастыруға тырысады. Бұл орайда, ... ... өз ... ... суреті" ерекшеліктерінің, оқушылар тәрбиелілігіне сәйкес ата-аналардың педагогикалық сауатын дамытудың нақты жүйесін жасайды.Көбінесе оқушылар ата-анасымен бала тәрбиесінжақсартудағы педагогикалық консультациялар және ... ... ... жеке дара ... жиі ... ... ... дамуы процесс барысында бірыңғай жүйе ретінде бірнеше кезеңдерден ... ... ... ... одақтың құрылуынан басталады да, бірінші баланың туылуы, келесі ... ... ... жаңа ... өте ... ... жылдарда отбасының өмір сүруі кішкентай балаларды күтіп-бағумен тығыз байланысты. Баланың мектепке баруы, ата-анамен бала ... ... ... және ол тез ... ... Бала өз ... ... тарапынан тәуілсіздік алу процесіне, оның мәні мен міндеттерін қайта қарастыруға мәжбүр болады. Отбасы ұясынан ... ұшып ... ... жеке ... бағып-қағу ауыртпашылығынан құтылады. Мүдделі болғанда бұл процесс жаймен жүруі ... яғни ... ... орай ... жаңа ... мен ... және оған жеке ... мүмкіндігі болады. Ал тәжірибе жүзіне келсек көптеген ата-аналар осыған дайын болмайды, өйткені бірге өмір сүрген алғашқы он бес жыл ... ... ... ... ... ... ... басқа қажеттілік пен рөлдерге өзінің қатысы жоқтай сезінеді. Отбасы дағдарысы алдындағы екі деңгейде дамиды.
1) кері құрылымдық, бұл отбасы қатынасының бұзылуы және оның ... ... ... ... ... ... жаңа деңгейі қызметіне көтерілуіне мүмкіндік жасайды.
Отбасы қалыпты дағдарыстары
Отбасы психологиясында - өмірде кездесетін дағдарыстың кез-келген түрі ... деп ... ... тұрудың өзі - дағдарыс болып табылады. Әсіресе тойға дейін ... ... ашық ... көзілдірікте көреді, ал неке - өмір сүру ... ... ... беделге ие болуға әкеледі. Әйел заты үшін ата-тегін өзгерту, Эриксон пікірінше " Ұқсастық ... " ... ... ... ... ... ... қажет ететін жаңа тұстары пайда болады.
Бұл ерлі-зайыптылардың бір-біріне бейімделу кезеңі - алғашқы жылда жыл соңына қарай некенің бір ... ... ... ... Осы ... ішінде дағдарысқа ерлі-зайыптылар үйренісіп бірінің алдында бірі жауапкершілік танытып, түсіністікпен қарайды немесе айырылысу тілегі пайда болып некелік одақ ... ... ... ... ... шарықтау шегі - бір жыл бірге өткізген өмірден кейін болады. Екінші дағдарыс отбасында бірінші баланың ... ... ... ... мүмкін, тіпті ол бала қалаулы болып, махаббаттан пайда болса да қалыптасады. Тағы да өмір сүру сипаты да ... ... ... ... Егер жас ана беріліп, баланы күтіп бағумен айналысып кетсе, онда көптеген адамдар мұны ... ... ... ... деп ... ... әкелер бала күтіміне қызғанышпен қарайды, баласы әйелінің сүйіспеншілігі мен күтімін тартып алғандай қабылдайды.
2.4 Отбасының қалыптасуы және оның ерте ... ... ... ... жолдары
Бала тәрбиесі - тәрбиенің барлық түрлерін, сан-саналы ... ... Оны ... ... үшін ... ... ... бірлесе отырып атсалысатынына белгілі. Әр халықтың дәстүрлеріне зер салатын болсақ, ұрпақ тәрбиесі қай ... қай елде ... ең ... ... мәселесі болғанын айтуға болады. Халық мұрасының танымдық - тәрбиелік мәні орасан зор. Ол тек ұрпақтың ... ғана ... ... ... ... ... қуатының байлығы ретінде үлкен орын алады. Олардың ішінде бала тәрбиесіне тікелей бағытталған, оның жан дүниесінің қалыптасуына, рухани жағынан ... ... ... ... дәстүрлері жеткілікті. Бұған еліміз егемендік алғаннан бері халықтық тәрбиенің ерекшеліктерін зерттеп, зерделеп халыққа жеткізуде, оны пайдаланудағы тиімді ... ашып беру ... ... ... ... ... ... болады. Көп уақыт бойы бұл мәселелерге ашық баға беру ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі ерекше байқалады - дейді Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің педагогика ғылымының кандидаты Сейітқызы ... ... ... ... ... Осы ... біз де ... отырып, қазіргі кездегі халықтық тәрбиенің ерекше қажет болғаны өзіміздің күнделікті өмірден байқауға болады.
"Тәрбиелеу ісі ұрпақтар арасындағы сабақтастық байланысты ... ... ... ... ... ... ... алдындағы ұрпақтар жинақтаған ұжымдық тәжірбие мен білімдерді меңгеруге ғана емес, сондай-ақ оның ... өмір ... аға ... ... жаңа міндеттерді шешу үшін қажеттер қалыптастыруға тиіс ", - деп айтылған. Ал кейінгі кездегі бала тәрбиелеу бағытындағы күрделі өзгерістерге ... ... ... ... және ... ... Тұжырымдамасында: " Тәрбие - халықтың ғасырлар бойы жинақтап, іріктеп алған озық тәжірбиесі мен ізгі қасиеттерін жас ұрпақтың бойына сіңіру, ... ... ... ... ... өмірге деген көзқарасын және соған сай мінез-құлқын қалыптастыру ", - деген түсінік береді. Екі анықтама да әр түрлі кезеңде ... ... ... ... ... - ... пен ұрпақты байланыстыру, сабақтастыру, тәжірбиеде шыңдалған тәрбие түрлерін, әдістерін келесі ұрпаққа жеткізу, ... ... ... ... ... ... ... айтылған тұжырымдамада: "...Тәрбиенің негізгі мақсаты - дені сау, ұлттық сана - сезімі оянған, рухани ойлау дәрежесі ... ... ... ар- ... мол, ... іскер, бойында басқада игі қасиеттер қалыптасқан адамды тәрбиелеу " делінген... Осы жерде ұлттық ерекшеліктерді меңгеру үшін ең алдымен, ұлттық сана - ... ... ... ... ... баса айта кету керек. Басқалай айтқанда бүгінде қоғам алдында ұлттық сана - ... ... ... ұлт ... не ... ... ... тәрбиелеу міндеті тұр. Ол жөнінде белгілі тарихшы - ғалым Қойшығара Салғараұлының " Ертеңі бар ел боламыз десек ", - деген ... жан - ... ... ... " ... сана деген абстракт ұғым емес, ол - ұлт тірлігінің бүкіл ғұмырнамасының, әдет - ... ... ... мен ... ... тұрмыс - тіршілігінің тарихын білу дәрежесін, яғни халықтың өзін - өзі жете ... ... ... сана ... ... ... Ал ұлттық дүниетаным, дұрыс таным түсінік арқылы өріс жайып, ұлттық дәстүр арқылы өз ... ... " - ... ... ... ... қорытынды: ұлттық сана - сезімді ояту үшін халықтық дәстүрлерді, әдебиеті мен ... ... ... ... ... түсіндіре алу, жеткізу, үйрету керек. Жастардың ұлттық дүниетанымын халықтың ерекше қасиеттері ... ... ... оны әрі ... ... ... ... бойында ізгілікті қалыптастырады.
Ұлттық салт-сананың қалыптастыруының екі негізі бар: игі әдеттер көп қолданыстан ... яғни өмір ... ... да, ол ... әдеп болып (этика, этника) қалыптасады. Мұның барлығы балалардың ұлттық сана-сезімін ояту үшін ұлтжандылық сезіміне түрткі болуға бағытталған іс-әрекеттер.
Егеменді ... ... ... ... ... ... білу дәстүрінің маңызы зор. Ақынжанды, ақ жарқын, шешен, ... ... ... ... бойы ... ... әдеттері мен ережелері, рәсімдері мен салт-саналық дәстүрлері жас ұрпақтың жан ... әсер ... ... ... ... мәдениетті игерген, иман жүзді, инабатты ұрпақ жалпы адамзаттық асыл қасиеттерге ие болады. Әдептілік, ... ... ... ... ... ... қылықтары қалыптасқан осы асыл да абыройлы қасиеттерін жас ұрпақтың ақыл- парасатына азық ете білу үшін ... ... ... ... ... сан ... ... салт-дәстүріміз терең біліп, тебірене іс-қимыл жасауға тиіс. Ұстаз ұлттың мәдениет үрдістерін өркениетті өмірімен ... ... ... пайдалана білуге міндетті.
Әрбір халықтың рухани азығының қайнар бұлағы оның халықтық педагогикасы мен ... ... ... ... Тән ... мен жан азығының тепе-теңдігін сақтап, әсіресе басым көңіл бөлген халқымыз өмір ... ... оның ... ... терең ұғынған. Жан азығынан айырылған адамның адамдық қасиеті жойылып, оның айуанға айналатынын ... ... ... жан ... ең ... ... бесік жыры арқылы әуенді әнмен беруден бастайды, одан соң жас балдырған жеке сөздері ұғындыра ... ... мен ... ажыратып түсіндіреді. Ол үшін тақпақ, санамақ, жаңылтпаш, жұмбақ, мақал-мәтел үйретіп, баланың бөбек, балдырған кезіндегі адам болып ... бір - бес ... ... ... алты - он ... бала әдептілік негіздерін үйренеді, оның бойынан тектік қасиеттерді көруге болады. Адам өмірінің " алтын бесігі "- ... ... ... балдырған жарығы мол жаңаша өмірде адамдық қасиеттерді қастерлеп, өмір заңдылықтарына үйренеді.
2.5 Ата-аналар мен балалардың татулығы
бағыттары 5 бөліменен ... ... ... ... ... ... психодиагностика патогенді және эмоционалды күйлерді (ең алдымен қобалжу және қысым), жекелік-психологиялық ерекшеліктерді және бала дамуында ... бір ... ... және психикалық саулық бұзылысының негізгі факторы ретіндегі көріністерді анықтайды.
Психологиялық диагностика нәтижесі психологтың алдағы коррекциялық ... және ... бала және ... топпен, тұтас отбасымен жұмыс түрлерін ұйымдастыру, кеңес беру бағытын таңдау, психологиялық ағарту, ... ... ... ... ... ... ... коррекция психологиялық-педагогикалық кешен ретінде
бір жағынан бала мен ата-ананың тұлға ішілік және тұлға аралық қақтығыстарды, тұлғалық қасиеттердің ... және ... ... ... ... екінші жағынан психологиялық процестерді жетілдіру ата-ана мен баланың үйлесімді дамуын ықшамдау.
Психологиялық коррекция және психотерапия әдістерін қолдану бала мен ... және ... ... болатын өзгеріске қалыпты бейімделу ерекшеліктерін қолдайды;
3) психологиялық ағарту;
Тұлғалық қалыптасуға бағытталған сабақтарда отбасы мүшелерін психологиялық ағарту, психологиялық білім және ... ... ... ... Психологиялық сабақтарды: оқытушы, дамытушы, қалыптастырушы, коррекциялық және ... ... ... Ол бала мен ... ішкі ... ... ... бүтіндік тұлғаға бағдарлануы, өзіндік сана және тиімді копингтік мінез-құлық қалыптасуын белгілі бір уақыт аралығында психологиялық қолдау көрсетуді көздейді.
Ата-анада ... ... ... ... жас және ... ... ... саулығын сақтау туралы білімдер ұсынылады. Ата-анамен жүргізілетін ағарту жұмыстары нәтижесінде отбасы жағдайының ... ... ... ... ... кеңес беру-психолог шағымданып келген бала мен ата-ана мәселесін шешуге көмек береді, бағыттар ұсынады;
5) психологиялық алдын-алу ... ... ... ... ... ... ... (оның жасына, жынысына, әлеуметтік жағдайына, ақыл-ой даму деңгейіне, үлгерімі т.б. тәуелсіздігіне) ықпал ету;
- баланың ең алдымен жас ерекшелігін, қалыптасушы тұлға ... және ... ... алу;
- ең алдымен қалыптасып келе жатқан тұлға типтерін, оның ... ... ... өмір сүру жағдайында түсінуі және білім мазмұны, патогенді жағдайдың және тұлғалық ... ... ... ... ... ... баланың жеке бас дамуында зияндық сипат: психологиялық қорғану механизмі және копингтік мінез-құлық ерекшелігін ескеруді қажет етеді.
Алдын-алу жұмыстарының түрлері:
-тікелей оқыту, бала мен ... ... мен ... ... психикалық бұзылыстың алдын-алуғы негіз болады;
- стресс жағдайының пайда болуы, тұрақты және қолайды хал-ахуал жасау мүмкіндіктерін төмендетеді.
Отбасы ... ... құру ... ... ... ... ... қатысты мәселелер көптеп қарастырылуда. Олардың көпшілігі ата-ананың құқықтық ... ... ... ... ... ... ... Ата-ана мен баланың психологиялық сауаттылығын дамыту мақсаты, қолайсыз отбасының қалыптасуын алдын-алуда маңызды және өзекті ... ... ... Отбасының тәрбие жұмысын ұйымдастыру рөлі
Әлем ғалымдары мүмкіндігі шектеулі балалардың отбасында тәрбиеленуінің маңызы зор екендігін байқады. Отбасы мен білім ... ... ... тәрбиелеуі олардың қоғамдық пайдалы қызметке тез бейімделуін және мамандық таңдауға септігін тигізетіндігін байқады. ... ... ... ... ... ... екі ұғымнан тұрады. Олардың бір түрі-, яғни ата-анасы баланы жан-жақты, материалдық жағынан толық қамтамасыз етеді. Ал, оның ішкі ... ... ... қажеттіліктеріне терең бойлай бермейді. Тіпті кейде, баланы жазалайды. Мұндай отбасындағы балалар іштей күйзеліске түседі. Ата-аналарының сүйіспеншілігіне, махаббатына ... жоқ деп ... ... ... түсіп, сенімсіздік пайда болады. Осыдан келіп балалардың тіл ... ... ... тән ... ... болады. Психологиялық шеттету баланың интелектуалдылығына кері әсерін тигізеді, білім деңгейін тежейді. ... бір ... ... тыс ... алу. ... бала ... сезініп, оны тым бос ұстап еркелетеді, кез келген өтнішін орындауға тырысады. Мұндай атмосферада өскен бала ... ... ... ... ... болып өседі. Мұндай балалар әлеуметтік даму жағынан ... ... тап ... ... отбасындағы қалыпты жағдайдың әсері мол. Сондай-ақ, олардың ... ... ... да шаш-етектен ата-аналар тағдырдың осынау бақытсыз сиына қарап, құр қол жайып отырып алмауы керек. Қандай ... да ... ... қол ұшын ... дайын болулары қажет. Отандық және әлемдік тәжірибе ... ... ... тәрбиесі ата-аналар мен мамандардың бірлесе байланыста болып тәрбиелеуі баланың жетіліп ... ... ... ... ... қалыптасуына, алғашқы қадам жасауына жәрдемдесуі тиіс. Оның ер жетуіне жан-жақты ықпал ететін әлеуметтік топ мүмкіндігі шектеулі баланың өсіп ... ... ... ... мүшелеріне тікелей байланысты. Сондықтан, мүмкіндігі шектеулі бала дүниеге келе қалған жағдайда оның ... ... ... мүшесі жауапты. Өйткені мұндай балалар отбасына көптеген проблемаларды өзімен бірге ала келеді. Алғаш рет ата-ана ... ... ... ... үрейбилейді. Одан кейін кінәлі санау басталады. Ауру бала отбасындағы әрбір ұрыс-жанжалды ауыр қабылдап, іштей күйзеліске түседі. ... өз ... ... ... шектен тыс қамқорлық, оған аяушылықпен қарау әлеуметтік жағынан бейімделуіне кедергі туғызып, ол көп жағдайда патологиялық дерттердің ... жол ... ... ... ... ... әрқайсысы үшін жеке және өзіне тән болады. ... бәрі ... бір ... ғана ... түспейді. Мысалы, кейбір балалар мектепте оқу кезінде ешқандай қиыншылық көрмейді, жақсы оқиды, ал ... үшін оқу қиын ... ... ... іші ... ... ... балалар стресті әр түрлі қабылдайды. Кейбір кішкентай балалар ... сәби ... ... жасауы мүмкін. Мысалы, бас бармақтарын сору, төсекке кіші дәретін жіберіп қою. ... ... ... ... ... ... ... болады, үнемдейді, достарынан алшақтайды. Ал, кейбіреулері өз-өзін ұстай алмайды, көздерін үнемі ... ... ... ... және т.б.
Стрестен оңай, табысты шығу үшін уақыт пен шыдамдылық керек. Мына төмендегі әдістер сізге пайдасын тигізуі мүмкін:
Балалар стресс ... ... еске ... Ата-ана үшін стресс болмайтын жайттар балалар үшін стрестің негізгі себептерінің бірі болуы мүмкін. Мысалы, екі ... бала үшін ... ... ... оның басқа адамдармен қалуы бала үшін стресс болып табылады. Балаңыз қандай жағдайда болып отырғанын ... оның осы ... ... өтіп ... көмектесіңіз.
Баланың көзімен осы жағдайды көруге тырыссаңыз, оның қаншалықты стресте екенін түсіненсіз.
Бәрін түсіну үшін ... ... ... ... ... ... стресс жағдайында болғанда ішіндегісін айтуды қажетсінеді. Жатардың алдында балаға қандай жағдай ... ... ... ... ... ... Бала ... сезімдерін түсіндіру үшін, оны үнемдей тыңдауға тырысыңыз.
Баланы келеңсіздікке дайындаңыз. Жағдай туралы аз ... ... ... ... ... Сол ... баланы болашақта болатын жағдаймен таныстыру керек. Мысалы: басқа мектепте оқитын балаға ... сол ... ... ... Сіз ... көп ... ... бала болатын стресті сезеді.
Қазіргі заманның ата-аналары балаларына аз уақыт бөледі. Көбіне, балаларынан мәселелереін өз ... ... және ... болуды күтеді. Сонымен қатар, кішкентай болса да балаларынан ... ... ... ... ... ... ... осындай жағдаймен кездескенде, ата-аналардың позициясы дұрыс емес екенін түсінбейді. Сонда оларда: , деген сияқты сұрақтар туады. Өмір өте қиын ... ... және ... ... деп ... ... ... қорытындылай келе, ата-аналар балаларын тәрбиелей отырып, бала ... ... мен ... ... ... ... ... шығармауы тиіс. Отбасы мүшелерінің әрқайсысының өз міндеттері бар. Бұл ... әлі ... ... орындайтын және жалпы іске өз үлестерін қосатын балаларға да жүктеледі. Ондай отбасында балалар ... және ... ... ... ... ... сүйгіш, ылтипатты, тіл алғыш, жинақы және белсенді болып ... ... ... ... ... ... ... шешпек болады. Мұндай көзқарас дұрыс емес, көбіне қателікке апарып соғады. ... ... бірі ... қай ... ... балаға үлгі бола білу керек. Балалар өз ата-анасының қоғамдық бет-бейнесін көріп отыруға тиіс. Ата-аналар тек әңгіме үстінде тәрбиелеп қоймай, ... ... ... көзқарасымен балаға үлгі өнеге көрсете білгені жөн. Жалпы ұрпақтар жалғасытығына құрмет ... ... ... ... ... табылады. Ата-аналарға құрметпен қарап, сыйлау тек сезім түрінде ғана емес, іс жүзінде ... табу ... ... ... сөз бен ... ... болмысында көрсеткен жөн. Балалардың ата-аналарына қарсы келулеріне болмайды, ... ... ... және ... ... ... ... болуы керек. Қазақ халқының осы дәстүрлерін болашақ ... ... ... ... ... ... ... әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлерін болашақ ұрпаққа жеткізу үшін ата-аналардың өздері жақсы ... тиіс ... ... ... түрлері мен мүмкіндіктері сан алуан. Адалдық пен мейірімділікке, жауапкершілік пен кешірімділікке негізделген отбасы мүшелерінің қарым-қатынасының бала тәрбиесіне ықпалы зор. ... ... ... мен ... ... ... жас ... үлгі көрсететіндей болуы қажет. Отбасы тәрбиесінің тағы бір артықшылығы-үйдегі адамдар отбасы тәрбиесі. Отбасының бала тәрбиесіне алатын орны ... ... ... ... ... ... ... өміріне байланысты дұрыс шешім таппай отырған мәселелер өте көп. Олардың көпшілігі ... ... ... ... ... ... аса ... ықпалы мен әсерін өмірдегі басқа еш нәрсенің ... ... ... ... ... ... ... еш нәрсеге толтыра алмайды.
Бала тәрбиесі бұрынғы қазақ ауылында бір ғана үй ... ... ... ... ... асып ... ... сипатқа ие болып отырған. Отбасы тәрбиесінің осы жақсы үрдісін бұл күнде қайта жандандыруымыз керек.
Қолданылған ... ... Б. ... А. ... ... ... мұғалімдерге арналған көмекші құран/ Б.Айтмамбетова, А. Бейсенова.- Алматы: Рауан, 1993. - 265б.
2 И.П. Подласый. Педагогика: учеб. для студ. ... Пед. ... изд. - ... ... изд. ... Владос, 1999. - 350б.
3 П.И. Пидкасистый. Педагогика.: учеб. для студ. высш. пед. учеб. изд. - ... ... ... Росии, 1998 - 344б.
4 Ә. Нысанбаев, Т. Әбжанов. Ой. Ақыл. Адамгершілік: оқулық/ Ә. ... Т. ... - ... Білім, 1994. - 253б.
5 С.А. Ұзақбаева. Балаларға адамгершілік ... ... ... С.А. ... - ... ... 1990. - 276б.
6 В.А.Сухомлинский. Балаларға жүрек жылуы: оқулық/ В.А. Сухомлинский. - ... ... 1976. - ... З. ... ... ... ... кетпесін.\\ Ақиқат. 1992. №4, Б. 66-71.
8 Қазақ тәлім-тәрбиесі.- Алматы, санат. 1995 - 327б.
9 С. ... ... ... ... ... \\ Қазақстан мектебі. 7 - 1991. - 123б.
10 Г.К. Нұрданова. Орта ғасыр ғұламаларының ... ... - ... \\ ... ... №7. 2003. -375б.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
«Отбасылық қарым-қатынас типтері»4 бет
Біздің отбасы8 бет
Бала бойында азаматтылық пен патриотизмге қалыптастыруда мектеп пен отбасы қарым-қатынасы5 бет
Бала дамуындағы ата-ананың рөлі. Отбасылық тәрбиенің қателіктері68 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар (отбасы тәрбиесі)6 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар.(Отбасындағы бала тәрбиесі)10 бет
Балабақша мен отбасы жұмысы сабақтастығы29 бет
Балабақша мен отбасы қарым-қатынас ынтымақтастығы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь