Сын тұрғысынан ойлау технологиясы туралы

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
2.1. Сын тұрғысынан ойлау технологиясының ерекшеліктері
2.2. Сын тұрғысынан ойлау технологиясының бастауыш сыныптарында қолданудың тиімділігі
2.3. Сын тұрғысынан ойлау технологиясында қолданылатын әдіс.тәсілдер
2.4. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту
3. Қорытынды
Қолданылған әдебиететр тізімі
Мақсаты:

Барлық жастағы оқушылардың кез келген мазмұн түсінікке сыни тұрғыдан қарап, екі ұйғарым бір пікірдің біреуін таңдауға сапалы шешім қабылдауға үйрету.
- Оқып үйренушінің өткен білімі мен тәжірибесін өзекті ету.
- Оқушылардың іс-әрекетін белсенді ету.
- Оқу іс-әрекетіне уәж (негіздеме) қалыптастыру.
- Оқу іс-әрекетінде оқып үйренушілердің жекелей мақсаттарын қою.

Міндеттері:
 СТО идеялар тексеріліп бағаланғанда және дамып қолданылғанда іске асады
 Есте сақтау-идеяларды түсіну-алғы шарт
 Шығармашылықпен көкейкесті ойлау
 Өзіндік жеке ойлау, тәуелсіз ойлау, шикізатты өңдеу
 Сұрақтар шешімін табу- жаңа бір нәрсе тудыру
 Үйрету – түсінуіне көмектесу
 Көңілге қонымды дәлелге ұмтылу
 Мәселені шешудің жолын өзі іздеп табу
 Шешімді негізі бар саналы дәлелдеу
 Әлеуметтік ойла, таласып оқу, талқылап қарсы шығу

Тақырыптың өзектілігі: Қазіргі кезде өмір сүру күрделенді, біздің елімізде демократиялық құрылымдар пайда бола бастады. Бүгінгі мектеп оқушылары ертең өз жолында кездескен қиыншылықтарды жеңуге, өз мәселелерін өздері шешуге, саналы шешім қабылдауға дайын болуды үйрететін жаңа технологиялардың бірі – “Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту”.

СТО-ды дамыту бағдарламасы әлемнің түкпір- түкпірінен жиналған білім берушілердің бірлескен еңбегі.
СТО дегеніміз- не нәрсенің анығына барып, оның себеп салдарына барып анықтау, бағалау одан шығатын салдарына көз жеткізе білу, қорытынды жасау.
Джон Дьюидің айтуы бойынша мәселелерге ерекше көңіл аудару оқушының табиғи әуесқойлығын оятып, СТО-уға итермелейді.
1Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстаннның жаңа мүмкіндіктері» Қазақстан халқына Жолдауы. Астана. 2010.

2 Тұрғынбаева Б.А. Дамыта оқыту технологиялары. – Алматы, 2000.

3 Қабдықайырұлы Қ. Оқытудың педагогикалық жаңа технологиясы: Оқу құралы. – Алматы: РБК, 1999.

4 Мұқанов М.М. Бақылау және ойлау. Алматы.

5 Аханова Б. Шығармашылық тұлға қалыптастыру // Сыныптағы тәрбие. - №1.

6 Жеке тұлғаға бағытталған сабаққа қойылатын талаптар //Қазақстан тарихы әдістемелік журнал.-2008.18-24 б
        
        Жоспар
* Кіріспе
* Негізгі бөлім
+ Сын тұрғысынан ойлау технологиясының ерекшеліктері
+ Сын тұрғысынан ойлау технологиясының бастауыш сыныптарында қолданудың тиімділігі
+ Сын ... ... ... ... әдіс-тәсілдер
+ Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту
* Қорытынды
Қолданылған әдебиететр тізімі
Кіріспе
Мақсаты:
Барлық жастағы оқушылардың кез келген мазмұн ... сыни ... ... екі ... бір ... ... таңдауға сапалы шешім қабылдауға үйрету.
- Оқып үйренушінің өткен білімі мен ... ... ... ... ... ... ету.
- Оқу іс-әрекетіне уәж (негіздеме) қалыптастыру.
- Оқу іс-әрекетінде оқып үйренушілердің жекелей мақсаттарын қою.
Міндеттері:
* СТО идеялар тексеріліп бағаланғанда және дамып ... іске ... Есте ... ... шарт
* Шығармашылықпен көкейкесті ойлау
* Өзіндік жеке ойлау, тәуелсіз ойлау, ... ... ... ... ... жаңа бір нәрсе тудыру
* Үйрету - ... ... ... ... ... ұмтылу
* Мәселені шешудің жолын өзі іздеп табу
* Шешімді негізі бар саналы дәлелдеу
* Әлеуметтік ... ... оқу, ... қарсы шығу
Тақырыптың өзектілігі: Қазіргі кезде өмір сүру күрделенді, ... ... ... ... ... бола бастады. Бүгінгі мектеп оқушылары ертең өз жолында ... ... ... өз ... өздері шешуге, саналы шешім қабылдауға дайын болуды үйрететін жаңа технологиялардың бірі - "Оқу мен жазу арқылы сын ... ... ... ... ... ... ... түкпірінен жиналған білім берушілердің бірлескен еңбегі.
СТО дегеніміз- не нәрсенің анығына барып, оның себеп салдарына барып ... ... одан ... ... көз ... ... қорытынды жасау. Джон Дьюидің айтуы бойынша мәселелерге ерекше көңіл аудару оқушының табиғи әуесқойлығын оятып, СТО-уға ... ... ... ... ... ... ... дамыту бағдарламасы - әлемнің түкпір-түкпірінен жиылған білім берушілердің бірлескен еңбегі. Тәжірибені жүйеге келтірген Джинни Л.Стил, ... ... ... ... ... ... Ж.Пиаже, Л.С.Выготский теорияларын басшылыққа алады.
Мақсаты барлық жастағы оқушыларға кез келген мазмұнға сыни тұрғыдан қарап, екі ұйғарым бір пікірдің біреуін ... ... ... ... сабақтарда үйрету. Біздің елімізге Джордж Соростың ашық қоғам институты, "Сорос-Қазақстан" қоры арқылы келген бұл технология орыс және ... ... ... ... ене ... ... ... ұғымы белгілі бір идеяларды қабылдай отырып, оның неге ... ... ... ... ... септикалық ойларға қарсы қоя білу, салыстыра алу, сол идеяларға қарсы көзқарастармен тепе-теңдікте ұстап зерттеу, оларға сеніммен қарау деп ... ... ... Дайана Халперн екенін атап көрсеткен. Сыни ойлау - адам өмірінің бір саласы. Себебі, бұл философия адамдарға ... ... мен ... ішінен маңызды әрі пайдалы екенін, тек қажетті ақпараттарды ғана жинақтап, жаңа білімді бұрынғыдан ажырата алуға ... Сыни ... ... ... ... оқытудан басты айырмашылығы - білімнің дайын ... ... ... ... ... ... бастауыш сыныптарында қолданудың тиімділігі
Сын тұрғысынан ойлау - оқу мен жазуды дамыту бағдарламасы. Оқушыны мұғаліммен, сыныптастарымен ... ... ... ... ... ойын ... ... өзекті мәселені шешу жолдарын іздей отырып, қиындықты жеңуге баулитын бағдарлама.
Технологияның басты ... - ... ... ... "Сын ... ... арқылы оқу мен жазуды дамыту" бағдарламасын іске асыру, балаларға ... ... ... Бұл ... ... қоры ... 1998 ж. қазан айынан бастап жүргізіліп келеді. Жаңа технология ретінде ең озық ... дер ... ... ... ... бала ... дарыту, одан өнімді нәтиже шығара білу - әрбір ұстаздың басты міндеті. RWCT бағдарламасы - ... ... ... "Сын ... ... үшін оқу мен ... дегенді білдіреді. Бұл бағдарлама оқытудың 60 түрлі стратегияларынан: әдістерінен ... ... ... ... ... ойлау.кез келген даму деңгейіне байланысты мәселелерге сыни көзбен қарау;
-күрделі ... ... аса ... ... ... қабылдауға құштарлық;
-үйрету мен үйрену бірлігінен, үйренудің қызығушылығынан ... ... ... ... құрылым16.38.
Сын тұрғысынан ойлауды үйрету үшін мына төменгі шаралар орындалуы шарт:
1) сын тұрғысынан ойлауды тудыру үшін уақыт ... ... ... ойын ашық айтуға рұқсат беру;
3) әртүрлі идеялар мен пікірлерді қабылдау;
4) үйрену барысындағы оқу-шылардың белсенді іс-әрекетін қолдау;
5) кейбір ... ... ... ... жағдайларды әжуаға айна-лдырмау;
6) оқушылардың бір-бірінің жауа-бына жасаған сынының дәлелді, дәйекті болуын ... ... сын ... ... ... ... ішкі ... ерекшелік бар. Бұл құрылым 3 деңгейден тұратын оқыту мен үйретудің моделі. 1-сызба. ... ... ... ... қажетке жарауын қалыптастырады. Көп ақпаратты талдай, жинақтай отырып, ішінен қажеттісін алуға үйретеді 17.86.
Сын тұрғысынан ойлау ... ... ... осы ... ... ... ... өтейік.
І Қызығушылықты ояту. Үйрену процесі - бұрынғы білетін және жаңа ... ... ... ... жаңа ұғымдарды, түсініктерді, өзінің бұрынғы білімін жаңа ақпаратпен толықтырады, кеңейте түседі. ... да, ... ... ... ... ... оқушы не біледі, не айта алатындығын анықтаудан басталады. Осы арқылы ойды қозғату, ояту, ми қыртысына тітіркенгіш ... әсер ету ... ... Осы ... ... ... ... "Түртіп алу", "Ойлану", "Жұпта талқылау", "Болжау", "Әлемді шарлау" т.б. ... ... бар ... ... ... Қызығушылықты ояту кезеңінің екінші мақсаты - үйренушінің белсенділігін арттыру18.53.
Өйткені, ... - ... гөрі ... ... ... іс-әрекет екені даусыз. Оқушы өз білетінін еске түсіреді, қағазға жазады, көршісімен ... ... ... Яғни айту, бөлісу, ортаға салу арқылы оның ойы ашылады, тазарады. ... ... ... ... ... жасала бастайды. Оқушы бұл кезеңде жаңа білім жайлы ақпарат жинап, оны байырғы біліммен ұштастырады. Ойлау мен үйренуге бағытталған бұл бағдарламаның ... ... ... тану ... ... Бұл кезеңде үйренуші жаңа ақпаратпен танысады, тақырып бойынша жұмыс ... ... ... Оның өз ... ... жасап, белсенділік көрсетуіне жағдай жасалады. Оқушылардың тақырып ... ... ... ... оқыту стратегиялары бар. Соның бірі INSERT. Ол бойынша оқушыға оқу, тақырыппен танысу барысында V - ... -- - "мен үшін ... + - "мен үшін жаңа ... ? - ... таң ... ... қойып отырып оқу тапсырылады. INSERT - оқығанын ... өз ... ... ... ойын ... үйрететін ұтымды құрал. Бір әңгіменің соңына тез жету, оқығанды есте сақтау, мәнін жете ... - ... ... Сондықтан да, оқушылар арасында оқуға жеңіл-желпі қарау салдарынан түсіне алмау, ... ... ... жиі ... ... ... ... ұйымдастыру - аталған кемшіліктерді болдырмаудың бірден-бір кепілі. Үйретушілер білетіндерін ... ... ... ... ... Бұл ... арқылы жаңаны түсіну үшін бұрынғы білім арасында көпірлер құрастыруға, яғни ... ... ... ... ... - ... үшінші кезеңі. Күнделікті оқыту процесінде оқушының толғанысын ұйымдастыру, өзіне, басқаға сын көзбен қарап, баға беруге үйретеді. Оқушылар өз ойларын, өздері ... ... өз ... айта ... Бұл сатыда оқушылар бір-бірімен әсерлі түрде ой ... ой ... өз ... ... ... жасау мақсатында басқалардың әр түрлі кестесін біліп үйренеді. Бұл үйрену сатысы - ойды қайта түйіп, жаңа өзгерістер ... ... ... ... Әр түрлі шығармашылықпен ой түйістіру болашақта қолданылатын мақсатты құрылымға жетелейді. Осы кезеңді ... ... ... "Бес ... ... "Венн диаграммасы", "Еркін жазу", "Семантикалық карта", "Т кестесі" сияқты стратегиялар әр ... ... ... ... ... ... технологиясында жазудың орны ерекше. Оқушыларды жазуға қызықтырудың бірден-бір жолы қойын ... ... ... нақыл сөздерге өзіндік ой тұжырым жазу;
- ой салған сыртқы құбылыстарды түрліше формамен ... ... ... ... қарпайым адамдардың өмірінен мысалдар
жазу;
- өнер, білім тақырыптарында өзің ұстаз немесе пір тұтқан адамдар жайлы ... ... ... ... ... тегін жазу;
- (өз өлеңін жазу);
-досың, құрбың, замандасың туралы пікіріңді жазу.
Осындай ойларды ортаға салғаннан кейін, олар қойын дәптерді бір ... ... әр ... тақырыпта, жүйлеп, саралап жазуды дағдыға айналдырды.
Рефлекциялық әрекеттер баысында оқытудың жолдары талданады, өзіндік шешім ... ... ... ... бала ... ... ... өз әрекеттерін ұйымдастыру мүмкіндігін алады. өз ерекшелігі мен деңгейін таниды.
Міне, осы жолда қойын дәптерді жазудың маңыздылығы зор.
Біздің жобаның ең ... ... ... ... ол- шәкірттерімізді ойлау білігін дамыту. Бұл ұмтылыс сонымен бірге оларда өзін-өзі тану дағдысын да қалыптастырады. Әр кезде оқушы ... ... ... ішкі ... түсініп, оны түсіндіруге ұмтылғаны жөн. Сайып келгенде, бұл - адам ... ең ... ... бірі де ... ... ұстаздары, ғұламалар кезінде деп бекер үндеу тастамаған емес пе?! Көне Қытай данасы Конфуций деп айтқан ... қоса егер ... ... ... ... де ұқсамайтын, оған ғана тән ойларын қағаз бетіне түсіру қызық болатынболса, оларды жолдастарына жеткізіп, құрбы-құрдастарының жағымды, позитивті пікірлерін естуге, кошеметіне ... асық ... ... мен ... қымбат бағалап, оларды осы тақырыптағы жазбасын кемелдендіруде және басқа да жұмыстарды жазғанда септігін тигізетіндігін бліп, қолданатын болса, осының өзі оны ... да ... ... ... ... ... ... жаңа нәрсе құрастыру, ол - конструктивтік әрекет, шығармашылық. Жазу деструкцияға, яғни қиратуға, жоюға, бұзуға, қарама-қарсы, ал конструктивизм мүмкін ... ең ... ... ... шығар. Жазғанда біз шығарушымыз, жаратушымыз, тудырушымыз. Жаңа нәрсені, туындыны дүниеге әкелу бақыты бізге жаратылысымыздан берілген болар. Оның дәлелі ... осы ... ... ... ... едім. Шындығында да біз шығара білетін адамды қастерлейміз емес пе? Адам қолынан шыққан ... ... ол ... ... сезімдерімізге мейлінше әсер етеді. Онымен таныса отырып, бір өзімізді бүкіл адамзаттың бір бөлігі ретінде, бүкіл адамзатқа қатысымызды сезінеміз26.14.
Екіншіден, ... жазу ... оның ... ... түрлендірмеске. Мәселен, мен өз сабақтарымда сұрақтан басталып, сұрақтан аяқталатын эссені жиі қолданамын. Алдымен оқушы берілген тақырып бойынша сұрақ құрастырады. Мен деп ... ... деп ... қатқанды. Ең бастысы олар сұрақтың танымдық қасиеті жоғары екендігін мойындап, тіпті ... ... ... ... ... көздерін жеткізгендей болады. Осыдан соң оқушы өзі ақйындаған сұрақ төңірегінде ой ... оны ... ... ... жазу ... тағы да бір ... ... сұраққа негізделген басқа да түрін қолданамын. Алдымен оқушылар сабақ ... ... ... еркеше толғандырған мәселе бойынша бір немесе екі-үш сұрақ жазады. Содан кейін парақтар оң жақта отырған студенттерге ... да олар ... ... ... ... Бұл жұмыс оқушылардың бір-бірінің мұқтаждарына деген ықылас қалыптастырып, бір-бірін тыңдауға жұмылдыратын сияқты. Қызық емес пе жолдасың көтерген ... өз ... ... ... ... ... көмегімен Блум таксономиясының таным мен ойлау деңгейлері тұрғысынан жазған да тиімді. Мысалы, тақырып туралы ... бір ... екі ... ... ... тапсырма бойынша жазып болған соң, ары қарай таксономия өлшемдері бойынша берілген тапсырмаларды жазбаша орындай беруге болады: , , , , ... ... ... ... ... дамыту
Оқушылардың шығармашылық қабілетін қалыптастыру мәселесінің өзектілігінің артуы мектептегі ... ... ... тұрғыда қарап, оны оқушының білім, білік, дағдыны меңгеру ғана емес, танымдық-шығармашылық іс-әрекет және интеллектуалдық, шығармашылық ... ... ... ... ... ... мен ... ынтымақтастық қарым-қатынас негізінде әр жеке тұлғаның шығармашылық қабілеттері мен дара мүмкіндіктерін есепке ала ... ... ... қазіргі заман мектептерінің басты міндеттерінің бірі - оқу-тәрбие жұмыстарын бірегей жүзеге асыру үрдісінде оқушылардың интеллектуалдық - ... ... ... ... ... ... пен ... мәдениеттің үздік үлгілері арқылы шығармашыл жеке тұлға қалыптастыру.
Қазақстан Республикасының заңында білім беру жүйесінің жеке адамды дамытуға және ... ... ... ролі атап ... осы ... ... , - делінген.
ТМД, Ресей ғалымдарының еңбектерін талдауда шығармашылық қабілет, креативтілік, қабілеттілік мәселелерінің психологиялық ерекшеліктері (С.Л.Рубинштейн, ... ... ... т.б.) ... ... ... ... (Б.Г.Ананьев, Л.И.Божович, А.Н.Леонтьев, А.Маслоу, Ж.Пиаже т.б.) жөнінде зерттеулері орындалған.
Жеке тұлға қабілеттілігі сипаты көптеген ... ... ... болып табылады. Оның қалыптасу жолдарын Б. Г. Ананьев, Л.И.Божович, Л.С.Выготский, А.Н.Леонтьев, А.В.Петровский, Д.БЭльконин т.б. ... ... ... ... тұлғалық ерекшеліктердің басқаша психологиялық таңғажайыптардың дамуына айтарлықтай ... ... ... ... ... ... іс-әрекет нәтижесі болып табылады. Танымдық іс-әрекетті ұйымдастыру мәселесі бойынша зерттеу жұмыстарын ғалымдар А.Әбілхасымова, Р.Омарова, С.Смаилов, Ж.Қараев,С.Бегалиева, М.Құдайқұлов, ... т.б. ... ... ... оқушыларының оқу іс-әрекеті мен оқудан тыс уақытындағы іс-әрекетінде шығармашылық қабілетін ... - ... ... ... ... ... психологиялық әрекет болып табылады. Шығармашылық қабілеттің дамуы оқушылардың интеллектісін дамытумен байланысты екендігін негізге ала ... оқу ... ... ... ... ... шығармашылық сапалық ерекшеліктерінің, сабақ кезінде және сабақтан тыс кездерінде диагностикалық және шығармашылық тапсырмаларды ұтымды қолданудың мәні ... ... ... қоғамның жедел дамуы ғылым мен техниканың дамуымен байланысты болса, ал ... ... мен ... ... ... ... мектеп оқушылары. Сондықтан мектеп оқушыларынан үлкен жауапкершілік пен білімдарлықты қажет етеді.
Қазіргі кезде мектептердегі білімдер ... бір ... ... көруге болады. Мұның мәні - оқыту әдіс-тәсілдерінің жеткіліксіздігі емес немесе мектеп өмірін басқаша ұйымдастыру емес. Бүгінгі күннің негізгі ... - ... ... әлемнің бүтіндей бейнесін қабылдай алатын, шығармашылық таныммен тікелей қатынас жасай алатын жаңаша ойлай алатын шығармашылық адамға ... ... көп ... ... шығармашылық таным негізінде қабылдай алу қабілетін дамыту қажет. ... ... ... креативті (шығармашылық қабілетті) ұрпақты тәрбиелеп оқыту, педагогикалық психологияның маңызды мәселелерінің бірі деп ... ... ... оқушыларының шығармашылық қабілетінің дамуы оқу барысын дұрыс ұйымдастырумен байланысты. ... ... көп ... ... пәнге байланысты жаңа материалды дұрыс меңгеріп, сабақ үлгерімінің жақсы көрсеткіштеріне қанағаттанып қояды да, олардың айрықша, ... емес ... ... ... белсенділігіне жағдай жасай бермейді.
Бала өзінің анатомиялық-физиологиялық айырмашылықтарымен бір-бірінен ерекшеленеді, бірақ психологиялық зерттеулер баланың тұқым қуалаушылық қабілетін жартылай ғана ... ... ... жағдайда қабілеттің дамуында оқу-тәрбиенің алатын орын үлкен.
Адам дайын қабілеттермен туылмайды, өмірге қабілеттіліктің анатомиялық-физиологиялық алғы шартымен ғана келеді. Ал қабілеттілік сол алғы ... ... ... әлеммен қатынас жасау процесінде оқу мен тәрбие әсерінен дамиды.
Әрқандай іс-әрекетке байланысты бала қандай қызметті орындауы қажет және сол істің тиімді ... ... ... ... ... ... ие ... тиіс. Мұндай дара психологиялық ерекшеліктер міндетті түрде бір ... ... ... ... ие ... екіншіден - әркімде өз алдына, қайталанбас көрінісінен жеке адам қабілеті деп ... ... ... тік жүру, сөйлеу мүмкіндіктеріне ие, бірақ бұлардың бірі де шын қабілет тобына кірмейді, себебі біріншісі-психологиялық ... ... ... бірдей көрінетін әрекет. Қабілетсіздерге қарағанда, қабілетті адам іс-әрекетті тез меңгереді, қажетті, мол нәтижеге оңай ... ... өз ... ... ... ... мен ... процестерді ғана емес, сонымен бірге жеке тұлғаның барша даму деңгейін қамтыған, әрі оларға тәуелді күрделі ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерінде көрінгенімен, қабілет табиғаты іс-әрекеттен бөлек. Мысалы, ... ... және ... ... күшті бола тұрып, қызметке келгенде болымсыз, ал кейбіреулер арнайы оқып, үйренбей-ақ күрделі қызметтерді атқарып, тиімді нәтиже беруге ... ... ... олардың жас ерекшеліктеріне байланысты болады. Сондықтан да баланың психикалық дамуын кезеңдерге бөлуде оның жеке ... ... даму ... бірлікте болуын ұстап тұру да күрделі мәселе екені белгілі. Жас және ... ... ... ... ... ... негіздеп, адамның психикалық өмірін кезеңдерге бөлуде жас ерекшеліктерін ескерудің маңызына назар аударады. ... ... ... ... - ... ... ... болып табылады.
Психикалық дамудың кезеңдерге бөлінуінің түп негізінде жатқан құбылыс - қызметті ... ... ... ... сол ... ... ... ғана адам санасы, ақыл-ой қызметі қалыптасады. Л.С.Выготский, А.Н.Леонтьев, Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов негіздеген балалықты кезеңдерге бөлу кестесінде ғалымдар әр жас ... ... сай ... ... түрі ... ... идея алдыңғы орын алады
В.В.Давыдовтың айтуынша, психикалық даму ... - жеке ... ... түрде қалыптасқан қызмет типтерін игеру барасында жүзеге ... ... ... ... ... жасындағы оқушылардың оқуға недәуір мүмкіншілігі бар, себебі олардың интеллектісі қарапайым ой операциясы дәрежесінде кездеседі ... ... ... ... ... қазір мәдени-тарихи теорияны жақтаушылардың (Л.С.Выготскийдің) пікірі бойынша оқымай келген бала оқуға кірген соң, ойы мен интеллектісі үлкен өзгеріске ... Бала ... яғни ... ... ... ұғым ... ойлауға көшеді деген пікір басшылыққа алынады.
Бастауыш мектеп оқушыларының бірте-бірте ой-өрісінің қалыптасуымен ... ... ... ... білу ... ... ... ойын дәлелдеуге үйретеді. Ол не болса соған көнбейді, өзгелерден дәлел келтіруді талап етеді. Ол үшін бала тиісті жүйелерге ... ... ... ... қатар өзінің пікіріне не ісіне талдау жасап, сын көзбен қарайды, мұны рефлексияның қарапайым түрі деп ... ... Ал ... ... ... т.б. елдердің 15-16 жастағы балаларында кездеспейді деп АҚШ психологы Дж. Брунер пікір таратты. Оның бұл ... не ... ... ... ие болу ... ... ... бола тұрып, оқу процесінде 7-11 жастағы балаларда қалыптаса бастайды және осы жастағы балалардың ақыл-ойының едәуір ... ... ... бола ... ... ... ... оқу материалын жүйелі және мәніне қарай ұғынуында салыстыру ой операциясы ... ... ... ... бір ... өзге ... айырмашылығын немесе екеуінің де ұқсас жақтарын айыру болғандықтан, ой процестерінің ерекше түрі болып ... Оқу ... ... ой ... бірнеше түрі кездеседі. Сондықтан оны баланың оқуға деген ынтасын ... үшін ... ... мен ... негізгілерінің бірі ретінде баланың идеяларын қолдау арқылы оның барлық кезде міндетті түрде өзімен-өзін салыстырып отыру қажет дейді. Оларда: ... ... ол ... ... ... ... ол қалай жақсы оқиды" - деп айтпайды, "Кешегіге қарағанда ... сен ... ... ... ... қабілетің жетеді" т.б. осындай мақтауларды пайдаланады. Бұл оқушының ішкі танымдық іс-әрекеттерімен сыртқы даулы жағдайларды шешуге көмектесетін оқу-тәрбие принципі. Оқыту процесінде ... ... ... оны ... ... атап ... оқыту процесі екі жақты әрекет болғандықтан, оқытушы психикалық ерекшеліктердің барлығын ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін қалыптастыру" атты еңбегінде екі тәжірибелі мұғалім бала жауабын екі түрлі бағалауы ... деп ... Оған ... ... ... бастауыш мектептерінің бірінде математика сабағында жүргізген тәжірибесінде оқушы үшбұрыштың перпендикуляр қабырғалары тең ... ... ... айтып бергенде мұғалім жауапты "беске" бағалады. Бірақ оқушыдан ... ... ... ... ... ... дәлелдеп беруін сұрағанда тапсырманы орындай алмады.
Кейбір зерттеушілер дәлелдегеніндей қабілетті балалардың ... ... ... ... ... ... кездеседі, бұл бір жағынан, олардың ауқымды танымдық қабылдаулары мен мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді, ал екінші жағынан, қызбалықтың, шамадан тыс ... пен ... ... ... ... қоздырушы-жағдаяттарға жоғары әсершілдікті туындатып, өткір көңіл-күй ауандарын, мінез-құлқының бұзылуын, күйгелектік және соматикалық ауытқушылықтарын қоздырады. Демек, ... ... бала ... ... сезімталдығымен байланысты.
Қорытынды
Қабілетті бала үшін, әсіресе, бастауыш мектепте, мұғалімнің тапсырмасын дұрыс орындауға ұмтылыс, оның сауалдарына дұрыс әрі ... ... ... ... - жәй ақыл ... ... бір бәйге және ол өзгелерінен бұрын қолдарын көтеруі ... деп ... ... көпшілігінің қабілетті балаға қамқорлық жасауға уақыты жете бермейді, кейде тіпті, таңқаларлық білімді, әрі ақыл-ой белсенділігі әрқашан ... бола ... ... оларға бөгет жасайды. Мұндай балалармен жұмысқа мұғалімдердің психологиялық дайындығының жетімсіздігі, өздерінің шәкірттерін ... ... ... ... бойынан, ең алдымен, өзін-өзі көрсетушілікті, бәрін өз қалауымен жасайтынын, күйгелектігін, жалпы қабылданған үлгілерді қаламайтынын, кейде, тіпті, қабылдай алмайтынын және т.т. атап ... ... ... Бұл ... айта ... жөн, ... ... - мұғалімдердің қабілетті оқушылардың тұлғалық ... мен даму ... ... ... ... ... табылады.
Барлық балалар үшін шығармашылық оқытудың тиімділігін айтпай кетуге болмайды. Мұны балалар үшін шығармашылық қабілетті дамыту мәселесі белсенді болып саналған, ... ... ... ... ... ... ... болатынбыз. Үйренудің осы алғашқы формасы - шығармашылық оқытудың формасы болып табылады. Дәл осы жайды Фрэнсис ... - ... ... дені сау бала үшін ... мен ... ... жаңалыққа құштарлық - туа біткен қасиет екендігі таңқаларлық жайт. Мектеп жасында осы қасиеттердің тез ... ... одан да ... XVII ғ. ... осы ... ... мен ... - психологтарды оқытудың ең негізгі мәселесі ... ... ... және ... ... ... қалу екендігін көрсетеді.
ХХ1 ғасырдың көкжиегінде өтіп ... ... беру ... ... ... ... шығармашылық қабілетті тануға және болжам жасауға жаңа ... ... ... ... ... тану - нақтылы бір баланың дамуын талдаумен байланысты ұзақ процесс. Қайсыбір әдістің ... ... ... ... ... ... оқушыларды қабілетті анықтаған кезде кешенді көзқарас танытқан маңыздырақ. Сонымен бірге сан алуан ... кең ... ... болады:
балаларды бақылау әдістерінің сан алуан жолдары (табиғи және лаборатория жағдайларында, мектептен ... ... бір ... ... ... талдау міндетіне орай, түрлі әдістемелерді қолдана отырып, психодиагностикалық ... ... ... ... ... ... балалардың рөлдік ойындарға, атсалысуы;
балалардың шығармашылық қызметінің нақтылы өнімдерін кәсіби шебер мамандардың талдап, бағалауы (суреттер, өлеңдер, техникалық ... және ... ... ... ... ... ... Қазақстан халқына Жолдауы. Астана. 2010.
2 Тұрғынбаева Б.А. Дамыта оқыту технологиялары. - ... ... ... Қ. ... ... жаңа ... Оқу құралы. - Алматы: РБК, 1999.
4 Мұқанов М.М. Бақылау және ойлау. Алматы.
5 Аханова Б. Шығармашылық тұлға қалыптастыру // ... ... - ... Жеке ... ... ... қойылатын талаптар //Қазақстан тарихы әдістемелік журнал.-2008.18-24 б

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныптың математика сабағында сын тұрғысынан ойлау технологиясын қолдану16 бет
Сын тұрғысынан ойлау технологиясы5 бет
Сын тұрғысынан ойлау технологиясы жайлы10 бет
Сын тұрғысынан ойлау технологиясын оқу үрдісінде қолданудың маңызы22 бет
Химия сабағында сын тұрғысынан ойлау технологиясының тиімділігі8 бет
Қазіргі замануый технологияны, соның ішінде бастауыш мектепте оқу-тәрбие үрдісінде «Сын тұрғысынан ойлау технологиясын» қолдану38 бет
Биология сабағында сыни ойлау арқылы оқушы құзыреттілігін қалыптастыру61 бет
Ана тілі сабақтарында сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы оқушылардың тілін дамыту55 бет
Ана тілі сабақтарында сын тұрғысынан ойлау жобасын қолдану арқылы оқушылардың тілін дамытудың әдістемелік негізі43 бет
Информатика пәнін оқытуда оқушылардың өзіндік жұмыстарын ұйымдастыруда сын тұрғысынан ойлау стратегияларын қолдану53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь