Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыру

Кіріспе
1.Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық.мәдени сәйкестілігін қалыптастырудың теориялық.әдіснамалық негіздері
2. Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық.мәдени сәйкестілігін қалыптастыру бойынша тәжірибелік.педагогикалық жұмыс
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Зерттеудің көкейкестілігі. Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев ұсынған «Қазақстан-2030» стратегиясында негізгі бағыттардың бірі ретінде халықтың ұлттық моделі мен салт-дәстүрлерін есепке ала отырып, білімі мен білігі жағынан өркениетті елдердегі замандастарымен қатар тұра алатын, бойында ұлттық, отаншылдық рухы мықты қазақстандықтардың жаңа ұрпағын тәрбиелеу қажеттігі баса айтылған [1].
Мектеп жасына дейінгі балалардың мемлекеттік міндетті білім беру стандартының жобасында: «Мектепке дейінгі білім беру – Қазақстан Республикасының жалпы білім беру жүйесінің құрылымдық бөлімі ретінде маңызды роль атқарады, себебі оның шегінде баланың табиғилық сапалары мен ерекшеліктері анықталып, олардың даму жағдайлары қамтамасыз етіледі...» деп көрсетілген [2] .
Тәуелсіздік алған еліміздің келешек ұрпақты ұлттық, халықтық және этностық-мәдени тұрғыда тәрбиелеуі бүгінгі күннің өзекті мәселесі. Бұл мәселенің шешімін табу үшін үздіксіз білім беру жүйесі айтарлықтай дәрежеде қайта қаралып, оны жетілдіру жолдары іздестірілуде. Мұндағы алға қойылып отырған негізгі талаптар – Қазақстан білім беру жүйесінің бүкіләлемдік білім беру кеңістігіне толық енуінің алғашқы ұлттық даму стратегиясын жасап, моделін құру.
Бұл талаптардың жүзеге асырылу бағытындағы жұмысты үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы – мектепке дейінгі ұйымдарда баланың білімге деген құштарлығын арттырудан, ұлтымызға тән қасиеттер бойына сіңген шәкірт тєрбиелеуден бастағанның маңызы өте зор.
Жаһандану дәуірінде этностық-мәдени сәйкестілік (идентичность) мәселесі үлкен маңызға ие болуда. Адамзат қоғамы екі бағытта дами алады деп болжайды: мәдениеттің бір-бірімен араласуы немесе мәдениеттің бір-біріне қайшы келуі. Бірақ, екі көзқарас та тарихи дағдарысқа алып келуі ықтимал. Бұдан шығудың үшінші жолы бар, ол мәдениеттердің диалогы, мұндай жағдайда бірде-бір мәдениет өз ерекшелігін жоғалтпай, әлемдік қоғамға шығуына мүмкіндік алады. Міне, сондықтан да мәдениеттердің диалогына шығу проблемасы этностық-мәдени сәйкестіліктің қалыптасуы арқылы шешіліп, этникалық қауымдастықтардың мәдени түрде өзара әрекеттесуіне әкеледі.
«Қазақстан Республикасындағы этникалық-мәдени білім беру» тұжырымдамасында (1996) атап көрсетілгендей, халықтың этностық-мәдени сәйкестілігі өз тарихында, мәдениетінде болған оқиғаларды білу, қалыптасқан рухани құндылықтарға адалдық, ұлт қаһармандарын қастерлеу нәтижесінде құралады. Ол ұлттық азат және ерікті жасампаздық шығармашылығы процесінде қалыптасады. Этностық-мәдени сәйкестілік жағдайына халықтың өзі тудырған әлеуметтік-мәдени жүйе арқылы қол жетеді. Бұл жүйеге отбасы, мектепке дейінгі балалар мекемелері, оқу орындары, ұлттық, мәдени орталықтар, бұқаралық ақпарат құралдары, көркем және ғылыми әдебиет, ғылыми-зерттеу және әкімшілік мекемелері, тағы басқалары жатады [3].
1 Программа «Step bu step» - новая инновационная технология в дошкольном образовании // Современные технологии в системе образования: материалы респуб. науч. - прак. конф. (29-30 мая 2001 г.).- Караганда: Изд-во КарГУ, 2001. – С. 79-80. (Р.Ш.Сабирова, Г.С.Балгабаевамен авторлық бірлестікте).
2 Этностық-мәдени сєйкестіліктің педагогикалық-психологиялық аспектілері // Проблемы Казахстанской психологии: история и перспективы: материалы межвуз. науч.-прак.конф. (29 октября,2001 г.).- Караганда: Изд-во КарГУ, 2001. – С. 67-72. (Р.Ш.Сабирова, Г.С.Балгабаевамен авторлық бірлестікте).
3 Этностық-мәдени сәйкестілік педагогикалық-психологиялық мєселе ретінде// Қазақстан Республикасының білім беру жүйесінің қазіргі заманғы даму кезеңіндегі педагогика ғылымы мен практикасының сабақтасуы: аймақ.ғыл. прак.конф.матер. (27 мамыр, 2002 ж.) - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2002. – Б. 45-47 (Г.С.Балгабаевамен авторлық бірлестікте).
4 Әлеуметтік психология. 521530 «Әлеуметтік жұмыс» мамандығына арналған типтік оқу бағдарламсы // Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2003. – 10 б. (Р.Ш.Сабирова, Л.Е.Румянцевамен авторлық бірлестікте).
5 Әлеуметтік психология. 032240 «Әлеуметтік педагогика» мамандығына арналған типтік оқу бағдарламсы // Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2003. – 10 б. (Р.Ш.Сабирова, Л.Е.Румянцевамен авторлық бірлестікте).
6 Балалардың этностық-мәдени сәйкестілігі – аса маңызды мәселелердің бірі // І.Жансүгіров тағылымы: респуб.ғыл.-прак. конф.матер. - Талдықорған: ЖМУ, 2002. - Б. 337-342.
7 Step by step – болашақ педагог-тәрбиешіні жоғары оқу орнында даярлауда жаңа білім беру технологиясы // Қазіргі кезеңдегі педагогикалық жєне психологиялық ғылымның µзекті мєселелері: аймақ. ғыл.-прак.конф.матер. (30-31 казан 2003 ж.). - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2003.- Б. 3-11. (Г.С.Балгабаевамен авторлық бірлестікте).
8 Ұлт тағылымы – ұлттық тәрбие // Қазіргі кезеңдегі педагогикалық жєне психологиялық ғылымның µзекті мєселелері: аймақ. ғыл.-прак.конф.матер. (30-31 казан 2003 ж.). - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2003.- Б. 92-97. (Ұ.Конхашова, С.Мекадиловамен авторлық бірлестікте)
9 Психология (педагогика) курсын оқыту бойынша әдістемелік ұсыныстар // Қазақстан Республикасында жоғары білім беру сапасын жетілдіру және дамыту перспективаларының өзекті мәселелері: жоғары оқу орын арал. ғыл.-әдіс.конф.матер. (16 наурыз 2004 ж.). - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2004. - Б. 127-130.
10 Қазақстанда жоғары мектеп дамуының ұлттық стратегиясы // Қазақстан Республикасында жоғары білім беру сапасын жетілдіру және дамыту перспективаларының өзекті мәселелері: жоғары оқу орын арал. ғыл.-әдіс.конф.матер. (16 наурыз 2004 ж.). - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2004.- Б. 11-13. (Г.С.Балгабаевамен авторлық бірлестікте).
11 Этностық-мәдени сәйкестілік мәселелерін әдіснамалық-теориялық талдау // Вестник КарГУ. Серия педагогика. – 2004. - №1(33). – С.73-77.
12 Педагогикалық қарым-қатынасты ұйымдастыру // Менеджмент в образовании. – 2003. - № 3 (30). – С. 67-75. (Н.В.Мирзамен авторлық бірлестікте).
13 Этностық-мәдени сәйкестіліктің психологиялық теориялары// Білім сапасы: проблемалар, ізденістер және келешегі: V - Халықаралық Байқоңыров оқуларының ғылыми жинағы. – Жезқазған: «Ө.А.Байқоңыров атындағы Жезқазған университеті» АҚ, 2004. – Б. 137-147.
14 Этностық-мәдени сєйкестілікті дамыту ерекшеліктері // Қазіргі кезеңдегі педагогикалық жєне психологиялық ғылымның өзекті мәселелері: аймақ. ғыл.-тәжіриб.конф.матер. (26 қараша, 2004 ж.). - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2004. – Б. 37-45. (Г.С.Балгабаева, С.А.Абитаевамен авторлық бірлестікте).
15 Бастауыш сынып оқушыларының өзін-өзі бағалауының ерекшеліктері // Қазіргі кезеңдегі педагогикалық жєне психологиялық ғылымның өзекті мєселелері: аймақ.ғыл.- тәжіриб. конф. матер. (26 қараша, 2004 ж.). - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2004. – Б. 45-54. (Г.Б.Бейсенбекова, Т.А.Абитаевамен авторлық бірлестікте).
16 Этностық-мәдени сәйкестілік мәселесі // Орталық Азия республикалары мен ТМД елдеріндегі түркі тілдес халықтардың этнопсихология және этнопедагогикасының қазіргі жағдайы, олардың даму перспективалары: III-халықаралық ғыл-теор. конф. матер. (22 ақпан, 2005 ж.). - Алматы: «Қазақ университеті» баспасы, 2005. - Б. 46-47.
17 Этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастыруда әлеуметтену процесінің мәні // Академик Е.А.Бөкетов – ғалым, оқытушы, ойшыл: халықаралық ғыл. -тәжіриб.конф.матер. (23-24 наурыз). – Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2005. – Б. 345-350.
18 Этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастыруда мектепке дейінгі ұйымдардың рөлі // Шоқан тағылымы - 10: халықаралық ғыл.-практ.конф.матер. (25-26 сәуір 2005 ж.) Т.2. - Көкшетау: КМУ баспасы, 2005. – Б. 237-241. (Ж.А.Кармановамен авторлық бірлестікте).
19 Жалпы және әлеуметтік психология. 050905 мамандығына арналған типтік бағдарлама. - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2005. – 47 б. (Ж.А.Кармановамен авторлық бірлестікте).
20 Этностық-мәдени сәйкестілікті зерттеу тәжірибесінен // Ізденіс. – 2006. - №1. – Б.296-298. (Ш.М.Мухтаровамен авторлық бірлестікте).
21 Мектепке дейінгі ұйымдар - этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастырудың алғашқы сатысы // Ұлт тағылымы. – 2006. - №1. – Б.89-92 (Ж.А.Кармановамен авторлық бірлестікте).
22 «Мектепке дейінгілерге этностық-мәдени білім беру» бағдарламасы. Қарағанды, 2006.
23 «Тәрбиешілерге көмек» атты практикалық нұсқау. Қарағанды, 2006.
24 Жалпы білім беретін мектепті басқару негіздері // Шоқан тағылымы - 11: халықаралық ғыл.-практ.конф.матер. (21-23 сәуір 2006 ж.) Т.2. - Көкшетау: КМУ баспасы, 2006. – Б. 164-166 . (Г.С.Махмутовамен авторлық бірлестікте).
25 Ақпараттық технология – білім сапасын арттыру көзі // Шоқан тағылымы - 11: халықаралық ғыл.-практ.конф.матер. (21-23 сәуір 2006 ж.) Т.2 / КМУ. - Көкшетау: КМУ баспасы, 2006. – Б.11-13 (Т.А.Абитаевамен авторлық бірлестікте).
26 «Ата-аналармен жұмыс» әдістемелік нұсқауы. Қарағанды, 2006.
27 Білім беруді ақпараттандыру - өркениеттік қоғам сипаты // Университет: әлемдік білім кеңістігі жолында: V - Халықаралық Байқоңыров оқулары материалдарының жинағы. – Жезқазған: «ЖезУ» АҚ, 2006. – Б. 59-63. (Т.А.Абитаевамен авторлық бірлестікте).
28 «Ана тілі» атты ЭЕМ-ға арналған бағдарлама. Куәлігі №152. ИС 02340.
        
        Кіріспе
Зерттеудің көкейкестілігі. Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев ұсынған «Қазақстан-
2030» ... ... ... бірі ... ... ұлттық
моделі мен салт-дәстүрлерін есепке ала отырып, білімі мен білігі жағынан
өркениетті елдердегі замандастарымен ... тұра ... ... ... рухы ... ... жаңа ұрпағын тәрбиелеу қажеттігі
баса айтылған [1].
Мектеп жасына дейінгі балалардың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... беру – Қазақстан
Республикасының ... ... беру ... ... ... ... роль ... себебі оның шегінде баланың табиғилық сапалары мен
ерекшеліктері ... ... даму ... ... ... деп
көрсетілген [2] .
Тәуелсіздік алған еліміздің келешек ұрпақты ұлттық, халықтық ... ... ... ... ... ... мәселесі. Бұл
мәселенің шешімін табу үшін үздіксіз білім беру жүйесі айтарлықтай дәрежеде
қайта қаралып, оны жетілдіру жолдары ... ... алға ... ... ...... білім беру жүйесінің бүкіләлемдік
білім беру кеңістігіне ... ... ... ... даму ... ... құру.
Бұл талаптардың жүзеге асырылу ... ... ... ... ... ... – мектепке дейінгі ұйымдарда баланың ... ... ... ұлтымызға тән қасиеттер бойына сіңген ... ... ... өте ... ... ... ... (идентичность) мәселесі
үлкен маңызға ие ... ... ... екі ... дами алады деп
болжайды: мәдениеттің бір-бірімен ... ... ... ... келуі. Бірақ, екі көзқарас та тарихи дағдарысқа алып келуі ықтимал.
Бұдан шығудың үшінші жолы бар, ол ... ... ... жағдайда
бірде-бір мәдениет өз ерекшелігін жоғалтпай, әлемдік ... ... ... ... ... да ... диалогына шығу
проблемасы этностық-мәдени сәйкестіліктің ... ... ... ... ... ... өзара әрекеттесуіне әкеледі.
«Қазақстан Республикасындағы этникалық-мәдени білім ... (1996) атап ... ... ... өз ... ... болған оқиғаларды білу, қалыптасқан
рухани құндылықтарға адалдық, ұлт ... ... ... Ол ... азат және ... жасампаздық шығармашылығы процесінде
қалыптасады. Этностық-мәдени сәйкестілік жағдайына халықтың өзі ... жүйе ... қол ... Бұл ... ... мектепке
дейінгі балалар мекемелері, оқу ... ... ... ... ... құралдары, көркем және ғылыми әдебиет, ғылыми-зерттеу
және әкімшілік мекемелері, тағы ... ... ... ... ... сәйкестілікті қалыптастыру мәселесін
педагогикалық тұрғыда зерттеу маңыздылығы артады. ... ... ... ... ... ұйымдардың оқу-тәрбие процесінде балаларды жан-
жақты дамыған жеке тұлға ретінде тәрбиелеуді жүзеге асырып, этностық-мәдени
сәйкестілігін қалыптастыруға мүмкіндік ... ... ... ... мен ой ... ... оны қазіргі заман құндылықтарымен
байланыстыра білуге машықтандырады.
Ғылыми әдебиеттерді талдау ... ... ... ... ... ... ... саясаттану, тарих және
этнографиялық салада (Э.З.Александренков, Ж.М.Әбілдин, ... ... ... ... И.А.Снежкова,
Э.К.Суслова, Ғ.Т.Телебаев және т.б.); ... мен ... ... Л.М. Дробижева және т.б.); этнопсихологияда
(В.А.Вяткин, Қ.Б.Жарықбаев, Н.Е.Елікбаев, Б.А.Әмірова, О.Х.Аймаганбетова,
А.П.Оконешникова, ... ... ... ... т.б.) ... ... ... отырған мәселенің педагогикалық аспектісін талдауға
бірқатар этнопедагогикалық зерттеулер арналған ... ... ... ... ... ... ... К.Ж.Қожахметова, Р.Қ.Дүйсембінова, Р.К.
Төлеубекова, К.А.Оразбекова, Ж.Асанов, Ә.Табылдиев, ... ... ... Ш.М.Мұхтарова және т.б.). ... ... ... ... бойынша этнопедагогикалық зерттеулер
баршылық (И.Өршібеков, А.Х.Мұхамбаева, ... ... ... ... Т.М.Шакирова, Г.К.Тлеужанова және
т.б.). Соңғы уақытта қазақ этнопедагогикасының мәселесі ... ... саны жас ... ... көбеюде [23-44].
Мектепке дейінгі ұйымдардағы балаларға ұлттық, этностық-мәдени тәрбие
беруге байланысты ... ... және ... ғылыми зерттеушілерді атап
өтуге болады:
- мектеп ... ... ... ... халықтық педагогика
аспектілері (Т.В.Черник, О.В.Леонова, М.Г.Евграфова, Е.А.Иванова,
Е.Н.Кергилова, ... ... ... ... О.М.Сыздық, З.М.Балгимбаева) [45-49];
- мектеп жасына дейінгілердің этностық-мәдени ... ... ... ... ... ... ... мектепке дейінгі ұйымдардың мамандарын даярлау мәселесі (О.И.Давыдова,
Х.Т.Шерьязданова, Л.С.Берсенева, У.Ш.Ибрагимов, ... ... ... ... дейінгі ұйымдардың оқу-тәрбие үдерісіне ұлттық педагогика
үлгілерін ... ... ... ... [59-62].
Этностық-мәдени сәйкестілік бойынша зерттеулер негізінен мектеп
оқушыларына және студенттерге арналған, ал мектепке ... ... ... ... мәселесі бойынша педагогикалық зерттеулер
дамып келеді.
Көптеген зерттеулердің әдіснамалық бағдарына профессор Ж.Ж.Наурызбайдың
Қазақстан ... ... ... беру ... алынды [3].
Мектепке дейінгі ұйымдардың оқу-тәрбие ... ... ... сәйкестілігін қалыптастыру мақсатында мектепке дейінгі
ұйымның жұмысының мазмұнында ұлттық-мәдени элементтердің өз ... ... ... ... ... құндылықтар негізінде жан-жақты дамыған жеке
тұлғаны тәрбиелеудегі ... ... ... мен ... ... ... ... сәйкестілігін қалыптастыру
жүйесінің жеткіліксіздігі; мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-
мәдени ... ... ... мен бұл ... ... мен ... аз зерттелгендігі арасында бірнеше
қайшылықтар туындайды. Бұл қайшылықтардың шешімін табу мақсатында ... ... ... ... ... ... ... жолдарын
анықтау біздің зерттеу проблемамызды айқындауға және тақырыпты «Мектепке
дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени ... ... ... деп ... ... негіз болды.
Зерттеудің нысаны: мектепке дейінгі ұйымдардың педагогикалық үдерісі.
Зерттеудің пәні: мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени
сәйкестілігін қалыптастыру.
Зерттеудің мақсаты: ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық шарттар жүйесін
теориялық тұрғыда негіздеу.
Зерттеудің ғылыми болжамы: егер ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері айқындалып, сол
арқылы оның үлгісі жасалып, сонымен қатар педагогикалық шарттар жүйесі
құрылып, іс ... ... ... онда ... ... ұйымдарда
балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастырудың тиімділігі артады,
өйткені мұндай жағдайда ... ... ... жүйелілігі мен
тұтастығы қамтамасыз етіледі.
Зерттеудің міндеттері:
1) мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың ... ... ... ... ... балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың үлгісін әзірлеу;
3) мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың педагогикалық ... ... ... ... жүйені мектепке дейінгі ұйымдардың педагогикалық үрдісіне
енгізіп, оның ... ... ... ... мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың
этностық-мәдени сәйкестілігін олардың жас және дара ... ... ... ... ... ... және этноәлеуметтік
құндылықтарына баулу жолдарының бірі болып табылады.
Зерттеудің ... және ... ... ... жеке тұлға факторы ретінде, сананың мәдени-тарихи ... ... ... ... А.Н.Леонтьев және
т.б.) [63-64];
- этнос теориясы (Ю.В.Бромлей, Л.Н.Гумилев, Ә.С.Қалмырзаев, ... т.б.) ... жеке ... ... ... ... ... (Э.Эриксон,
М.Баррет, Ж.Пиаже, Л.М.Дробижева, Ғ.Т.Телебаев, В.Ю.Хотинец және т.б.)
[67;13;10];
- мектеп жасына дейінгі балалардың даму заңдылықтары мен ... ... ... ... және ... ... ... аспектілері (Т.Тәжібаев, Қ.Б.Жарықбаев,
С.Қ.Қалиев, Қ.Бөлеев, ... ... және ... ... ... ... беру ... (Ж.Ж.Наурызбай)
[3];
- жоғары мектеп студенттеріне этнопедагогикалық білім беру тұжырымдамасы
(С.А.Ұзақбаева, К.Ж.Қожахметова) [76].
Зерттеудің көздері: ... ... ... ... ... мен ... ... ғылыми жетістіктері мен озық педагогикалық тәжірибелерді
мектепке дейінгі ұйымның практикасына ... ... ... ... ... ... ... көпжылдық педагогикалық
тәжірибесі.
Зерттеудің ... ... ... ... ... талдау, модельдеу, жіктеу,
жүйелеу, жалпылау, т.б.);
- диагностикалық (сауалнама, жеке және топтық әңгіме, сұхбат, ... ... ... ... ... математикалық өңдеу).
Зерттеудің ғылыми жаңалығы және теориялық мәнділігі:
- теориялық-әдіснамалық әдебиеттерді талдау негізінде мектепке дейінгі
ұйымдарда ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың үлгісі әзірленді;
- мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени ... ... ... мен ... айқындалды;
- мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың ... ... ... ... ... мәнділігі:
- мектепке дейінгі ұйымдарда балаларға этностық-мәдени білім беру
бағдарламасы жасалды;
- мектепке дейінгі ұйымдарда ... ... ... ... тәрбиешілерге арналған әдістемелік нұсқаулар
әзірленді;
- «Ана тілі» атты ЭЕМ-ға арналған бағдарлама даярланды;
- балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін ... ... ... ... бағдарламасы құрастырылды;
- балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыруды диагностикалау
әдістемесі жасалды.
Алынған нәтижелерді педагог-тәрбиешілерге, мектепке дейінгі білім беру
жүйесінде, осы сала мамандарын ... мен ... ... ... болады.
Зерттеудің кезеңдері:
Бірінші кезеңде (2000-2002) нақты зерттеу міндеттерін қою ... ... мен ... ... ... ... ... зерттеудің ғылыми аппараты, болжамы мен жетекші
идеясы нақтыланды.
Екінші кезеңде ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесіндегі зерттеу мәселесіне ... ... ... ... ... ... кезеңде (2004-2006) зерттеудің теориялық және практикалық
қорытындылары ... ... ... ... зерттеу мәселесі бойынша әдістемелік құралдар әзірленіп,
диссертацияны ... ... ... ... ... Қарағанды қаласының №145 «Балапан», №42
«Тілек», №65 «Балауса» балабақшаларында, №68 ... ... ... ... жүргізілді.
Қорғауға ұсынылатын негізгі қағидалар:
1. Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың ... ... ... ашу ... ... ... ... Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастыру үлгісі ... ... ... ... ... ... ... сәйкестіліктің қалыптасуы нақты педагогикалық шарттар
жүйесі арқылы жүзеге асырылады: тілдік ортаның ... ... ... этностық-мәдени сәйкестілігін дамытуға арналған
мектепке дейінгі ұйымдардың оқу-тәрбие үдерісінің мазмұнына этностық-
мәдени материалды ендіру, бес-алты жастағы ... ... ... ... ... отбасының этностық-мәдени
сәйкестілігін дамытуға бағдарлануы.
4. Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың нәтижелері.
Зерттеу нәтижелерінің дәлелділігі мен ... ... ... ... ... ... және ғылыми-
әдістемелік конференцияларда (Қарағанды-1997-2005; ... ... ... ... ... ... ... РИПК СО «Менеджмент в
образовании», № 3 (30), 2003; ... ... ... №1(33), 2004; Қазақстан Республикасы Білім және ... ... ... ... ... ... ... №1,
2006; Республикасы Білім және ғылым ... ... «Ұлт ... №1, 2006) ... мектепке дейінгі
педагогикалық-психологиялық даярлық теориясы және ... ... ... ... ... ... құрал (Қарағанды-
2003); қазақ және орыс тілдерінде типтік оқу бағдарламалар (Қарағанды-2003-
2005) жарияланды. «Ана тілі» атты ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы; «Ата-аналармен
жұмыс» әдістемелік нұсқауы, «Тәрбиешілерге көмек» атты практикалық нұсқау
әзірленді.
Диссертация ... ... ... екі ... ... деректер көздерінен және қосымшалардан тұрады.
Кіріспеде тақырыптың көкейкестілігі, ... ... ... ... ... мақсаты, ғылыми болжамы, міндеттері, әдіснамалық ... ... ... ... ... ... жаңалығы және
теориялық мәнділігі, зерттеудің практикалық мәнділігі, зерттеу кезеңдері,
қорғауға ұсынылатын негізгі қағидалар ... ... ... ... этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың теориялық-әдіснамалық негіздері» атты бірінші ... ... ... ... этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың ерекшеліктері ашып көрсетіледі, осы ... ... ... ... ... үлгісі құрылып,
олардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастырудың педагогикалық шарттар
жүйесі анықталады.
«Мектепке дейінгі ... ... ... ... ... ... ... атты екінші бөлімінде
мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени ... ... ... мен барысы, мектепке дейінгі
ұйымдарда балалардың ... ... ... ... жұмыстың нәтижелері көрсетілген.
Қорытындыда зерттеу нәтижелері беріліп, ұсыныстар ... ... ... ... ... жолдарын анықтауда алгоритм
құрдық. Осыған сәйкес біз ғылыми әдебиеттерді талдап, ... ... ... ... қағидалар негізінде мектепке дейінгі
ұйымдарда балалардың ... ... ... ... ... ... ... отырған мәселенің
үлгісі мен педагогикалық шарттар жүйесі құрылды (сурет 1).
Мектепке дейінгі ұйымдарда баланың белгілі бір халыққа ... ... ... ... оның ... айқындау педагогикалық
ерекшеліктерін зерттеуден тұрады.
Мектепке ... ... ... ... ... ерекшеліктерінің бірі табиғилық принциппен айқындалады.
Тәрбиенің табиғилық принципін алғашқы рет XVII ... ... ... бұл ... жүзеге асырылуын қазақтардың күнделікті
тұрмыс-тіршілігінен көруге болады. Олар өздерін табиғаттың ажырамас ... ... ... ... өз ізін жыныстық-жас ерекшелік саралауда
да қалдырды.
Ата-бабаларымыздың «Балаңды бес жасқа дейін хандай ұста, он бес ... ... ... он бес ... ... досыңдай көр» деген дана сөзінен
баланың мектепке дейінгі кезеңінде ... ... ... ырықсыздығы, ересектердің мінез-құлықтарына еліктеушілігі
көрінеді. Сондықтан этностық-мәдени ... ... ... ... ерекшелігін бұл принцип аша түседі.
Тәрбиенің табиғилық принципі – кез ... ... ... ... ... ... ... нақты даму ... Бұл ... мәні ... ... мен ... беру ... ... процестердің өзара байланысы туралы ғылыми түсінігінің
негізінде танылады. Биологиялық организмнің витальды ерекшеліктерін есепке
алу және ... ... ... тұрады.
Тұлғаның «Мен-тұжырымдама» бөлігінде этностық-мәдени сәйкестілік адам
психологиясының түбірлі өзгерісіне байланысты. Одан жас ... ... ... ... сапалы мәнін табуға болады.
Этностық-мәдени сәйкестілік өзінің ... ... ... даму ... сай бірнеше кезеңдерден өтеді. Баланың белгілі
бір ұлттық топқа жататыны жөніндегі ... ... ... ... Пиаже этникалық сипаттамалардың дамуының алғашқы кезеңін мектепке
дейінгі жас кезеңіне арнады, бірақ бала алғашқы өз ... ... ... емес ... ... ... дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың ерекшелігін ... ... ... ... ... ... этностық-мәдени сәйкестілігін ... ... мәні бала ... отырған ортаның, ұлттың, ... ... ... ... қолдана алуы.
Н.Б.Крылова бойынша мәденилік принцип – метапринцип, тәрбие мен білім
беру, бір жағынан, ... ... мен ... ... екінші жағынан, әлеуметтік қайта құруға қабілетті, яғни тек ... ... мен ... ... ғана ... жаңа ... ... Тәрбие мен білім берудің қабілеттілігі -
мәдениеттің мәнін, қарқынын, мазмұны мен ... ... ... анықтауға және сәйкестілендіруге (идентификациялауға) шарттар
тудыру. Бұл ... ... ... мен ... беру ... ... ... пайда болып, оларға қайшылыққа келмейтін этно-ұлттық
мәдени құндылықтар мен нормалар және аймақтық дәстүрлерге сәйкес құрылады.
Этностық-мәдени ... ... бұл ... ... ... роль
атқаратын психологиялық әлеуметтік үрдіс. Адам ... ... ... ... ... жағдайдың дамуын
талдамайынша, түсінуі қиын.
Мектепке дейінгі ұйымдарда ... ... ... ... факторы - тіл. Балалардың өзара ... ... топ ... этникалық тілін сақтай алады, кез келген
жағдайда этникалық тілді сақтау этностық-мәдени сәйкестілікке әсер ... қара ... ... жас ... үйрету арқылы олардың
сөз қорын байытып, ана тілінің мәртебесін көтеру қажет деп ойлаймыз.
Мектепке дейінгі ұйымдарда ... ... ... ... ерекшелігі ұлттық сана-сезім мен этностық-мәдени
сәйкестіліктің арақатынасына байланысты айқындалады. ... ... ... ... бұл ... мәні этностық-мәдени
сәйкестілік компоненттері арқылы анықталады. Олар: когнитивті, аффективті,
мінез-құлықтық.
Когнитивті компонентке жас ерекшелігіне этникалық өзіндік идентификация,
ана тілін ... ... өз ... және басқа да этностардың тарихын,
мәдениетін және ұлттық ерекшеліктерін білу ... ... жеке ... ... ... ... компонентке мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың
әрекетіндегі білім, ... ... ... ... ережелерін
сақтауы жатады.
Ұлттық сананың қалыптасуындағы мәдениет, өнер рольдерін ашуда, оның
маңызын көрсетуде де Л.С.Выготскийдің триадасы «сана – ...... ... ... ... қалдыра алмаймыз. Себебі, әр ұлт өзінің ұлт
болып қалыптасуында өзінің рухани мәдениеті: әдебиеті, өнері, ғылымы арқылы
мінез-құлық, ... ... ... анық ... Сөйтіп,
өзінің өмір сүру ұзақтығы, мәдениетінің ұрпақтан-ұрпаққа ... ... ... өз мәдениетіне ену мүмкіндігімен анықталады.
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың ... ... ... ... ... принципіне
негізделеді.
Этностық мәдениеттің қайта пайда болуы жағдайында біз ... ... ... ... ... ... керек. Бала басқа ... өз ... ... ... ... ... өзінің
этноәлеуметтік ролінің мәнін түсіне бастайды. Этноәлеуметтік рольді тани
отырып, бала бір жас ... ... жас ... өту барысында әр түрлі
этноәлеуметтік рольдерді игереді. Бұл рольдердің этникалық ... ... өте зор. ... ... үдерісімен бірлікте жүзеге асыру керек.
Адам әлеуметтену ... ... ... ... сол ... ... ортада белгілі орын алады.
Бала – отбасының жеміс берер гүлі, ... ... ... ... ... негізі осы кішкентай нәресте кезден басталуы керек. Ұлттық тәрбие
- бесіктен ... ... ата мен ... әке мен шешенің, апа-
қарындас, аға-інінің бір-бірімен күнделікті өмірдегі қарым-қатынасы, мінез-
құлқы – ... ... ... ... Этностық тәрбие – жеке тұлғаның
этноәлеуметтік рольдер жүйесін игеруін мақсатты түрде реттеу.
Мектепке дейінгі ұйымдарда ... ... ... ... ... мемлекеттік интеграция және этностық-
мәдени сәйкестілік (қазақстандық патриотизм) идеясына тәуелді.
Қазіргі қоғам ... және ... беру ... екі ... ... және ... ... қатынастар саласында оларды
бірлікте қарастыру этно-мәдени ... беру ... ... үдерісте бұл тұжырымдаманы жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... сәйкестілік (кірігу) – этно-мәдени білім ... және ... ... Егер ... ... ... топтық түрде қысқа уақыт мерзімінде жетуге болса, мемлекеттік кірігуге
жету – мемлекетте тұратын барлық этностардың күштерін ... ... ... (ҚР этномәдени білім тұжырымдамасы).
Президент Н.Ә.Назарбаев өзінің ... - 2030» ... ... ... мен шығармашылық жағынан дамыған
жеке тұлға ретінде тәрбиелеу аса ... ... ... ... ... биік ... тектілік, білімділік, ұлттық намыс қасиеттерін
сіңіріп қалыптастыруымыз керек», - ... ... ... бұл ... үшін ... бағыт, бағдарлама болып табылады.
Этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастырудың алтыншы ерекшелігі
тұқымқуалаушылық, орта және ... ... ... ... ... ... туса да, ... жаман туса да, адамның ата-тегінен»
деген. Қазақ сонау ұрпақтан ұрпаққа беріліп келе ... ... ... ... ... ... «тек» деген ұғымға сыйғызып, ондай
адамдарды «текті» деп бір ауыз ... ... ... ... ... ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуіне осы тектілік негіз болғаны хақ.
Тәрбиедегі негізгі түп – ... оның ... өмір ... ... - ... ... міндеті. Ол міндетті дұрыс атқару үшін
олардың өздері ... ... ... тиіс.
Қазақтар «Балаңды өз тәрбиеңмен тәрбиелеме, өз ұлтыңның тәрбиесімен
тәрбиеле», - дегендей халқымыздың бойына ... ... ... ... ... ... тәрбиесі өзге ұлттардан ерекшеленіп, өздеріне тән қасиеттерді
көрсетіп тұратындығын ... ... ... «Балаңа басқұр қалдырғанша,
тозбас дәстүр қалдыр» - деген қазақ халқы озық жұрттардың санатында ... ... ... ... ... ... ... сәйкестілігін
қалыптастырудың жетінші ерекшелігі әлеуметтену және этностық тәрбие
түсініктерінің арақатынасынан ... ... ... ... жеке ... ... ... әлеуметтік ортада толық сабақтасып кету ... ... ... ... белгілі ортада әлеуметтенуі оның сол ортаға бейімделу
деңгейімен анықталады.
Гуманистік ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз оның өзіндік өзектелуінен, яғни «Мен»
тұжырымдамасының процесінен, қандай ортада ... ... ... ие
болуынан көрінеді» - дейді. Жеке тұлға әлеуметтену барысында ... ... ... ... беруге, яғни өзіндік ... өзі ... ете ... ... ... - өмір бойы үздіксіз
болып отыратын процесс. Әлеуметтену процесінің мазмұны жалпықоғамдық,
ұжымдық, халықтық және ... ... ие ... Тәрбие және оқыту жеке
тұлғаның әлеуметтену негізі бола алады.
Қазақ халқының ұлттық тәрбиесі - өмір бойы жалғасатын ... ... оның даму ... ... этнос субъектісі ретінде этностық
құндылықтарды, этноәлеуметтік рольдерді және өз халқының салт-дәстүрлерінде
шоғырланған этностық нормаларды меңгеруі, ... ... ... ... ... ... ... мәдениетіне деген мақтаныш сезімін және басқа
ұлт өкілдеріне сыйластық, түсіністік сезімін қалыптастыру болып табылады.
1-кестеде ... ... ... ... этностық-мәдени
сәйкестілігін қалыптастырудың ерекшеліктері көрсетілген.
Кесте 1 - Мектепке дейінгі ұйымдарда ... ... ... ... ... ... ұйымдарда балалардың этностық-мәдени |
|қағидалар атаулары |сәйкестілігін қалыптастыру ерекшеліктерінің сипаты |
|табиғилық принципі |Бес жасқа дейін баланың ... ... |
| ... ... ал бес ... кейін психикалық |
| ... ... ... даму ... ... ... |
| ... ... ... те ... алынады |
|мәденилік принципі |Балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыру |
| ... ... ... ... ... |
| ... аймағының мәдениетін қолдана алумен |
| ... Бұл ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| |мен ... және аймақтық дәстүрлерге сәйкес құрылады|
|ұлттық сана-сезім |Этникалық сәйкестілік ұлттық сана-сезімнің компоненті |
|мен этностық ... ... Бұл ... ... мектепке |
|сәйкестіліктің |дейінгі кезеңде көріне бастайды. «Мен қазақпын» атты ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... өз ... ... бірте-бірте игере |
|рольдік принципі |отырып, өзінің этноәлеуметтік ... ... ... |
| ... ... ... тани ... бала бір |
| |жас ... ... жас ... өту барысында бір |
| ... ... ... ... ... ... сәйкестілік пен мемлекеттік азаматтық |
|интеграция және ... ... ... Қазақстандық |
|этностық-мәдени |патриотизм осы бірлік арқылы қалыптасады ... ... ... | ... ... ... ... факторлары болып ... және ... ... ... ерекшеліктерді ұстану, оларды |
|әсері ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... және ... ... этникалық құндылықтарды, |
|этностық тәрбие ... ... және өз ... ... ... шоғырланған этникалық өзіндік ... ... ... өз ... тіліне, тарихына, |
| ... ... ... ... және ... ұлт |
| ... сыйластық, түсіністік сезімін |
| ... ... ... ... ... ... анықтау алгоритміне
сәйкес мектепке дейінгі ұйымдарда ... ... ... ... ... ... мынадай талаптар
туындайды:
1) мектепке дейінгі ұйымдарда тәрбие мен оқытудың мазмұны, түрі ... ... мен ... ... рухына сәйкес құрылуға
тиіс;
2) мектеп жасына дейінгі кезеңнің ерекшелігі сол, бұл кезеңде баланың
этностық-мәдени сәйкестілігі, ... ... ... мен икемділіктерінің негізі қалыптастырылуы қажет;
3) мектеп жасына дейінгі кезеңге қойылатын аса маңызды талап - балалардың
этностық-мәдени сәйкестілігін ... ... ... ... ... ... құбылыстар туралы негізгі түсініктері мен
қарапайым ұғымдарын қалыптастыру;
4) балаға мектепке дейінгі ұйымдарда педагогикалық ... ... ... ... сай ... ... ... Ұлттық мінез-құлық, талғампаздық, талғам, ұлттық ... ... ... балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыруда ... ... оқу және ... ... ... өзіндік білімін
пайдалана алатын, танымдық ... мен ... ... ... ... ... ... мамандар даярлау;
6) баланың қоршаған ортамен қарым – ... ... ... ... көңіл бөлу.
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастыруға қойылатын талаптарға сәйкес және ... ... ... сәйкестілікті қалыптастырудың компоненттері,
өлшемдері, көрсеткіштері анықталды ... ... 2 - ... ... ... ... этностық-мәдени
сәйкестілігін қалыптастырудың компоненттері, өлшемдері және көрсеткіштері
|Компоненттер |Өлшемдер |Көрсеткіштер ... ... ... ана ... ата ... төл мәденеті мен |
| | ... ... ... салт-дәстүрлері, ұлттық |
| | ... ... ... ... жеті ... өз |
| | ... мен ... туыс ... және ... |
| | ... ... ... білімдер |
|Аффективтік |Ұмтылысы |Жоғарыда аталған білімдерге ... ... |
| |мен ... ... және өз ... ... және ... | ... ... ... ... ... |Белсенділігін, өз-өзін және басқаларды тануға |
|қ |мен ... ... ... ... ... ... ... |мәдениетіне тиістілігіне қарамастан, басқа |
| | ... ... ... - ... ... ... этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастыру
процесінің нәтижесін ... ... ... ... осы үдерістің
бір құрылымдық компоненті ретінде қарастыра отырып, ... ... ... ... сәйкестілігін қалыптастырудың үлгісі
құрылды (сурет 2).
2-ші суретке сәйкес, мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-
мәдени сәйкестілігін қалыптастырудың ... ... ... ... мектепке
дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілікті ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл
міндет мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың үш компонентін ... ... ... компоненті (ана тілін үйрету, ата тегі, төл мәдениеті мен
тарихы, туған жері туралы білім беру);
- аффективтік компоненті (өз ұлты мен ... ... ... мінез-құлықтық компоненті (өз-өзін және басқаларды тануға ұмтылысын,
ынтасын дамыту).
Мектепке дейінгі ... ... ... ... ерекшеліктерін айқындайтын ... ... ... ... ... ... мен ... арақатынасы, этноәлеуметтік рольдік ... ... және ... ... ... ... ... тұқымқуалаушылық, орта және тәрбиенің әсері,
әлеуметтену және этникалық тәрбие түсініктерінің ... Осы ... ... ... кірістірілді. Осы принциптерді есепке алу арқылы
мектепке дейінгі ... ... ... ... міндеттері өз шешімін педагогикалық шарттар жүйесін анықтауда
және құрастырудан ... ... ... ... балалардың этностық-
мәдени сәйкестілігін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... 3). Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-
мәдени сәйкестілігін ... ... ... шарттардың болуын
қамтамасыз етуді талап етеді. «Педагогикалық шарттар» ... ... ... ... ... ... ... тиімді қызметін
қамтамасыз ету үшін қажетті объективті және субъективті ... деп ... Олар ... мен ... ... ... принциптерін таңдауға байланысты соған сәйкес ... ... мен ... анықтайды. Онда нақты шарттардың көрінуін маңызды
етеді. Олар мыналар: тілдік ортаның ... ... ... ... ... ... этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастыруға арналған мектепке ... ... ... процесінің
мазмұнына этностық-мәдени материалды ... ... ... ... беру» бағдарламасы); балалардың этностық-мәдени
сәйкестілігін қалыптастыруда отбасының ... ... ... ... ... бағдарлануы («Ата-аналарға көмек»
әдістемелік нұсқауы); мектепке ... ... ... балалардың
этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыруға көмек.
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени ... ... ... ... шарттары бір-бірімен өзара
байланысты.
Тілдік ортаның белсенділігі (ЭЕМ-ға арналған «Ана ... ... ана ... ... әр ... әр ата-ананың борышы. Ана тіліне
деген сүйіспеншілік мектеп жасына дейінгі кезеңнен басталады. Бұл ұсынылып
отырған ... ... мен ... ... және ... ... ... дағдыландыратын тапсырмалар беріледі. Бекітуге арналған
ойындар, жұмбақтар ұсынылады. Бұл бағдарламада бір бөлімнен кез ... ... тез ... ... ... танысуға болады. Бірінші
және екінші тараулар – белгілі бір ... ... ... ... бойынша құрылған. Үшінші және төртінші ...... ... ... ойын бөлімі болып табылады. Бағдарламада
жұмбақтар ұсынылады. Бақылау (модуль) негізгі ... ... ... Бақылау белгілі бір тараулар бойынша жүзеге асырылады.
Балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыруға ... ... ... ... ... мазмұнына этностық-мәдени
материалды ендіру («Мектепке дейінгілерге этностық-мәдени білім ... жеке ... ... ... ... ... ... ұйымдардағы тәрбие беру кезеңін қамтиды. Осы кезеңнің өзінде-ақ ата-
аналардың, ... ... ... бірлескен күш-
жігері арқылы баланың әлі ... ... ... ... мен ... ... мүмкіндікті жұмылдыру үшін оның жеке
басының, рухани және дене ... даму ... ... ... ... ... ... балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастыруға бағытталған. Бағдарламада мектепке дейінгі ұйымдардың оқу-
тәрбие процесінде өткізілетін сабақтардың, әр ... ... ... этностық-мәдени сәйкестілігін ... ... ... ... ... ... ... («Ата-аналарға көмек» әдістемелік нұсқауы);
Балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыруда ата-аналармен
жұмыс формаларын мектеп жасына дейінгі балалар ... ... ... ... ... ... ендіруге болады. Туған үйіне деген
сүйіспеншілікті дамыту – балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін дамытудың
алғашқы сатысы. Балаларда туған үйдің эмоционалдық ... ... ... және ... ... отбасының басқа да
мүшелеріне, ... ... ... ... тәрбиелеу; туған
үйге деген сүйіспеншілікті тәрбиелеуде отбасы дәстүрлерінің әсері. ... ... ... ... Отан ... ... ... үйім»
жобасының мазмұнын өңдеу т.б. жұмыстар кіреді.
Мектепке дейінгі ұйымның тәрбиешілеріне балалардың ... ... ... Бұл ... ... ... дейінгі
ұйымдарда балалардың этностық-мәдени ... ... ... ... ... ... көмек ретінде
сабақтардың үлгілері берілген.
Сондықтан да мектепке дейінгі ... ... ... ... ... шарттарын өңдеу этностық-мәдени
сәйкестілікті қалыптастыру жөнінде жұмыстың мақсаты, міндеттері, мазмұны,
формасы, әдістерін анықтауға ... ... ... ... балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастыруда келесі ... қол ... ... жас ... ... ... қалыптасқан, ана тілін үйренген, ата тегі,
төл мәденеті мен тарихы, туған жері ... ... бар, өз ұлты мен ... құндылықтарына баулыған, өз-өзін және басқаларды тануға ұмтылысы
мен ынтасы дамыған тұлға.
Аталмыш педагогикалық шарттар жүйесінің тиімділігін тексеру мақсатында
тәжірибелі-педагогикалық ... ... ... ... ... №145 ... ... №65 «Балауса» балабақшаларында, №68 ... ... ... ... ... үш ... қамтыды: анықтау,
қалыптастырушы, бақылау. Экспериментке балалар, тәрбиешілер, ата-аналар
қатынасты: 62 бала – эксперименттік топта, 61 бала – ... ... ... эксперименті барысында сауалнама, әңгімелесу көмегімен мектепке
дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігінің қалыптасуының
деңгейлері үш ... ... ... ... ... ... Диагностикалау нәтижелері эксперименттік және
бақылау топтарындағы ... ... ... деңгейлерінің төмендігі екені анықталды. Себебі, олардың
мәдениет, өз ... ... ... ана ... үйренуге деген ұмтылысы,
басқа халықтардың ұлттық құндылықтарына деген қатынасы, патриоттық ... ... ... ... ... көрсетті. Мұның
себебінің бірі тәрбиешілер мен ата-аналардың мектепке дейінгі ұйымдарда
балалардың ... ... ... бағытталған
дайындығының жеткіліксіздігі. Бұл тәрбиеші мен ... ... ... ... ... ... өткізілген әңгімелесу барысында
тәрбиешілер, ата-аналар этностық-мәдени ... ... ... ... көз ... мектепке дейінгі ұйымда арнайы әдістемелік
жүйенің болмауы және әдістемелік нұсқаулардың жоқтығы анықталды. ... ... ... ... оқу ... ... ... мектепке
дейінгі ұйым мен отбасы арасындағы байланыстың әлсіздігін, мектепке дейінгі
ұйымдарда бір ... ... ... ... ... анықталмағандығын, мектепке дейінгі ұйым мен ата-аналар
арасындағы ... ... ... төрт ... ... Оның ... ... анықтаушы
эксперимент кезінде жүргізілді. Қалыптастырушы эксперимент кезінде екі ... және 3-ші) ... ... ... Эксперименттен кейін төртінші
кесінді жасалынды.
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігінің
ерекшеліктерін ашу ... және ... ... ... ... ұйымдардың педагогикалық процесіне жүргізілген талдау
бізге балалардың этностық-мәдени ... ... ... ... ... жоспарларын талдау, жас ерекшелігі мен қызығушылығын
ескере отырып ... ... ... ... ... бару және т.б.) ... өткізуге себеп болды. Мектепке
дейінгі ұйым мен отбасы ... ... ... мақсатында ата-
аналармен этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастыру бойынша ... ... ... ... ата-аналар жиналысы, ата-аналар бұрышы)
ұйымдастырылды, этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастыру ... ... мен ... теориялық және әдістемелік даярлық
деңгейлері анықталды.
Осыдан келіп қалыптастырушы эксперимент жүргізілді. Ол ... ... ... ... ... ... ... білімдерін тереңдетіп, жүйелеу, жағымды эмоциялар мен ... ... ... ... Бұл эксперимент мектепке дейінгі
ұйымның оқу-тәрбие процесіне біздің құрастырған педагогикалық ... ... ... ... ... ... ұйымдарда балалардың
этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыруда тәрбиешілердің даярлығы
(«Тәрбиешілерге көмек» ... ... ... ... ... этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыруда отбасының ... ... ... ... ... бағдарлануы
(«Ата-аналарға көмек» әдістемелік нұсқауы); балалардың этностық-мәдени
сәйкестілігін қалыптастыруға арналған мектепке ... ... ... ... этностық-мәдени материалды ендіру («Мектепке
дейінгілерге ... ... ... бағдарламасы); тілдік ортаның
белсенділігі («Ана тілі» электронды оқу баспасы).
Қалыптастырушы эксперимент екі бағытта жүзеге асты:
- мектепке дейінгі ... ... ... ... ... (тәрбиеші-педагогтардың, ата-аналардың) этностық-
мәдени сәйкестілікті қалыптастыруға қатынастарын ... ... ... ... ... этностық-мәдени
сәйкестілігінің ерекшеліктерінің көрінуін зерттеу.
Қалыптастырушы эксперимент ... ... ... ... ... жеке ... ... «таңдау» ситуациясы, бақылау.
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени ... ... ... ... ... Әр ... әр ... әдістемелер негізінде мектепке дейінгі ұйымдарда
балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыруды ... ... ... ... эксперименті үш кезеңде жүргізілді.
Бірінші кезеңде балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыруда
тәрбиешілермен жұмыс енгізілді. Тәрбиешілерге «халық», ... ... ... «этностық-мәдени сәйкестілік» түсініктеріне
анықтама беру ... ... ... ... ... ... мен ... белгілі бір ұлт өкілдерімен және олардың
мәдениетімен таныстыру ... ... ... ... тәрбиелеудегі альтернативті бағдарламалар» ... ... ... бір ... ... ... құрастыру және т.б. жұмыстар ұйымдастырылды. Тақырыптық
көрмелер, ... ... ... мәдени айлықтар, достық күні,
мәдени орындар мен ... ... ... ... ... жұмыс істеді.
Бірінші кезеңде біз балалардың ... ... ... ... ... ... ... Семинар
сабақтарының мазмұны біздің зерттеу проблемамызға тәрбиешілер тарапынан
қызығушылық ... ... ... тереңдетіліп, өзіндік білім
алуға бағыт алғаннан кейін, балаларға арналған этностық-мәдени ... ... ... ... ... кесінді этностық-мәдени сәйкестіліктің ... ... ана ... толық меңгеруден басқа, ... ... ... және ... ... ... Біз оны ... даярлығының жеткіліксіздігімен
және бала үшін олардың беделінің ролімен ... ... ... ... ... ... ... тәрбие ерекшеліктерімен
шарттасып жатады. Балалармен жүргізілген әңгімелер, ... ... ... этностық-мәдени сәйкестіліктің бірінші аралық қиығының
нәтижесі шықты. Нәтижелер көрсеткендей, ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді,
себебі, ата-аналардың қатынасуы және олардың беделі балаға қатты ... ... ... ... ... ... ... бағдарлануы отбасының баланың бұл процестің
қалыптасуында ... роль ... аша ... ... ... ... ... сәйкестілікті қалыптастыру үдерісіне
дұрыс назар ... ... ... ... ... көпшілігі орыс тілінде сөйлеседі. Ата-аналарға ескеретін бір
жайт, баламен ана тілінде сөйлесу қажет. Мысалы, ... көбі ... ... ... ... ... білесің бе?» деген
сұрақтарға қиналып жауап берді.
Осыған ... ... ... ... ... ... ... этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастыру процесіне даярлығы
бойынша ... ... ... ... ... Бұл
жұмыстардың нәтижелері ата-аналардың бала тәрбиесінде өз ұлтының ... мән бере ... ... ... ... ... ... әдебиеттерге т.б. қызығушылықтары
байқалды. Ата-аналардың бұл жұмыс барысында ... ... ... ... ... сәйкестілікті саналы түрде
игеруі қалыпты мәселеге айналды.
Біздің құрастырған ... ... ... ... ... тақырыптар мен сұрақтар блогымен, этнорольдік тұрғыдан
келумен толықтырылды. Тәрбиешілер балаларға ... ... ... ... Мысалы, «Отбасы мүшелерінің суретін сал»,
«Қазақ халқының мерекелері», «Ата-анаға, құрбысына деген ... ... ... ... ... авторлық ертегіні таңдау» және т.б.
Екінші аралық кесінді келесі нәтижені көрсетті. Танымдық компонентке
келсек, отбасында ана ... ... ... ... ... жұмысының негізінде біршама өсті. Аффективті және мінез-құлықтық
компоненттерінің қалыптасу деңгейлері әлдеқайда жоғарылады. Бірақ, аралық
кесінді ... ... ... ... ... көрінеді. Ана
тіліне қатысты этностық-мәдени сәйкестілікті ... ... ... ... жасына дейінгілер, мектеп жасына дейінгі
балалардың мемлекеттік міндетті ... беру ... ... ... ... ... жағдайында әлі де болса ... ... ... ... тіл ... ... негізгі
факторларының бірі болып табылады. Бұдан ... да ... ... бірі – ... ... және ... ... түрде игеруі қалыптаспаған.
Бұл кемшіліктерді біз үшінші кезеңде жібермес үшін «Ана ... атты ... ... ... ... және ... ... қарым-
қатынасты қалыптастыру әдістемесін қолдандық. Бағдарлама төрт тараудан
тұрады. Әр тараудың ... бар. Бұл ... бір ... кез келген
екінші бөлімге тез көшіп ... ... ... ... ... ... ... – белгілі бір тәртіпке негізделген қатаң бірізді ... ... ... және ... ... – модульды технология
бойынша құрылған ойын бөлімі болып табылады. ... ... ... (модуль) негізгі бағдарламаға қосымша ретінде
көрсетіледі. ... ... бір ... ... ... асырылады.
Э.К.Суслованың «Әр түрлі ұлт өкілдерімен қарым-қатынас» әдістемесі әр
ұлттың өкілдеріне ... ... ... ... ... ... ... Бақылау экспериментінің нәтижесі балалардың ана тілі,
мәдениет, өз тарихы туралы ... ... өз ... ... саналы көзқарасы қалыптасқандығын көрсетті.
Бақылау тобында аса көп өзгерістер болған жоқ.
Тәжірибелі-педагогикалық жұмыстың қорытынды бақылау кезеңінде ... ... ... біз ... ... ... ... этностық-
мәдени сәйкестілігінің қалыптасуының деңгейлерін анықтадық. Мектепке
дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігінің ... ... ... және ... ... 2-кестеде көрсетілген.
Кестеде көрсетілген нәтижелер мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың
этностық-мәдени сәйкестілігінің қалыптасуының ... ... ... көрсетеді. Экспериментальды топ балаларының мәдениет,
өз елінің тарихы, ана тілін үйренуге деген ... ... ... 2 - ... ... ... ... этностық-мәдени
сәйкестілігінің қалыптасу деңгейлері (%)
... топ ... тобы |
| |1- ... |4 - ... |1- ... |4 - ... ... деңгей |18,7 |29,7 |18,3 |19,1 ... ... |36,1 |44,7 |32,2 |32,7 ... ... |45,2 |25,6 |49,5 |48,2 ... 4 – ... ... ұйымдарда балалардың этностық-мәдени
сәйкестілігінің қалыптасу деңгейлерінің қарқыны
Бақылау тобында этностық-мәдени сәйкестілік деңгейінде аса өзгерістер
болған жоқ.
Сондықтан, жүргізілген тәжірибелік-педагогикалық жұмыс ... ... ... ... сәйкестілігінің қалыптасуының
деңгейлерінің біз анықтаған көрсеткіштері мен ... ... ... ... мен ... ... ... біз келесі қорытындыға келдік:
1. Теориялық-әдіснамалық әдебиеттерді талдау негізінде мектепке дейінгі
ұйымдарда балалардың этностық-мәдени ... ... ... ... ... ... Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени ... ... ... ... ... ... ... Этностық-мәдени сәйкестіліктің құрылымын теориялық талдау зерттеліп
отырған құбылыстың қалыптасуының өлшемдері, ... ... ... ... ... Педагогикалық шарттар жүйелерін құрастыру негізінде мектепке дейінгі
ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін ... ... ... ... ... ... міндеттері,
мазмұнын анықтауға мүмкіндік берді.
5. Тәжірибелік-педагогикалық жұмыстың нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... жүйелі ендірудің мүмкіндіктері мен тиімділігін айғақтайды.
6. Этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастыруда педагогикалық шарттар
балалардың ана ... өз ... ... ... білімдерін
тереңдетеді.
Зерттеу нәтижелерінен мынадай ұсыныстар туындайды:
- этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастыру материалдары арқылы ... ... ... жұмыстарын жетілдіру мақсатында орындалған
зерттеу еңбектерінің нәтижелерін мектепке дейінгі ұйымдардың тәжірибесіне
ендіру;
- этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастырудың педагогикалық шарттарының
мүмкіндіктерін мектепке дейінгі ... ... және ... ... ... мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың отбасыларында ... беру ... ... ... ... ... қалыптастыруда педагогикалық шарттар
жүйесін мектепке дейінгі ұйымдар тәжірибесіне ... ... әр ... формаларының барлық мүмкіндіктерін пайдалану.
Мектепке дейінгі ... ... ... сәйкестілігін
қалыптастыруды зерттеу күрделі және көпсалалы болғандықтан, оның барлық
жақтарын қамтып шығу ... ... ... ... ... дейінгі кезеңнен бастап қалыптастыру мектепке дейінгі ұйымдарда
тәрбиеші-педагогтардан ізденісті, жаңа формалар мен әдістерді талап ... ... ... ... ұйымдардың тәрбиеші-педагогтарының этностық-
мәдени білімдерін дамыту, этностық-мәдени ... ... ... ұйым мен ... ... ... ... ескеру
қажет, себебі баланың келесі жасайтын қадамы – мектеп табалдырығын аттау
болып табылады.
Зерттеудің негізгі мазмұны мен ... ... ... ... ... «Step bu step» - ... ... технология в дошкольном
образовании // Современные технологии в системе образования: материалы
респуб. науч. - прак. ... (29-30 мая 2001 г.).- ... ... 2001. – С. 79-80. ... ... авторлық
бірлестікте).
2. Этностық-мәдени сєйкестіліктің педагогикалық-психологиялық аспектілері
// Проблемы Казахстанской психологии: ... и ... ... науч.-прак.конф. (29 октября,2001 г.).- Караганда: Изд-во
КарГУ, 2001. – С. 67-72. ... ... ... ... сәйкестілік педагогикалық-психологиялық ... ... ... ... беру ... ... даму кезеңіндегі педагогика ғылымы мен ... ... ... (27 мамыр, 2002 ж.) ... ... ... 2002. – Б. 45-47 (Г.С.Балгабаевамен авторлық
бірлестікте).
4. Әлеуметтік психология. 521530 «Әлеуметтік жұмыс» мамандығына арналған
типтік оқу ... // ... ... ... 2003. – 10 ... Л.Е.Румянцевамен авторлық бірлестікте).
5. Әлеуметтік психология. 032240 «Әлеуметтік педагогика» мамандығына
арналған типтік оқу бағдарламсы // ... ... ... 2003. –
10 б. (Р.Ш.Сабирова, Л.Е.Румянцевамен авторлық бірлестікте).
6. Балалардың этностық-мәдени сәйкестілігі – аса маңызды ... // ... ... ... ... ... ЖМУ, 2002. - Б. ... Step by step – болашақ педагог-тәрбиешіні жоғары оқу орнында даярлауда
жаңа білім беру технологиясы // Қазіргі кезеңдегі ... ... ... ... ... аймақ. ғыл.-прак.конф.матер.
(30-31 казан 2003 ж.). - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2003.- Б. 3-11.
(Г.С.Балгабаевамен авторлық бірлестікте).
8. Ұлт ...... ... // ... кезеңдегі педагогикалық жєне
психологиялық ғылымның µзекті мєселелері: аймақ. ғыл.-прак.конф.матер.
(30-31 казан 2003 ж.). - Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2003.- Б. ... ... ... ... ... ... курсын оқыту бойынша әдістемелік ұсыныстар //
Қазақстан Республикасында жоғары білім беру сапасын ... ... ... ... ... жоғары оқу орын ... (16 ... 2004 ж.). - ... ... ... - Б. ... Қазақстанда жоғары мектеп дамуының ұлттық стратегиясы // Қазақстан
Республикасында жоғары білім беру ... ... және ... ... ... ... оқу орын арал. ғыл.-
әдіс.конф.матер. (16 наурыз 2004 ж.). - Қарағанды: ҚарМУ ... Б. 11-13. ... ... ... ... ... ... әдіснамалық-теориялық талдау
// Вестник КарГУ. Серия педагогика. – 2004. - ...... ... ... ... // ... в образовании.
– 2003. - № 3 (30). – С. 67-75. (Н.В.Мирзамен авторлық ... ... ... ... ... ... проблемалар, ізденістер және келешегі: (V - ... ... ... жинағы. – Жезқазған: «Ө.А.Байқоңыров
атындағы Жезқазған ... АҚ, 2004. – Б. ... ... сєйкестілікті дамыту ерекшеліктері // Қазіргі
кезеңдегі педагогикалық жєне ... ... ... ... ... (26 қараша, 2004 ж.). - Қарағанды:
ҚарМУ баспасы, 2004. – Б. 37-45. ... ... ... ... ... ... ... бағалауының ерекшеліктері //
Қазіргі кезеңдегі педагогикалық жєне психологиялық ғылымның өзекті
мєселелері: аймақ.ғыл.- тәжіриб. конф. ... (26 ... 2004 ж.). ... ... ... 2004. – Б. 45-54. ... ... бірлестікте).
16. Этностық-мәдени сәйкестілік мәселесі // Орталық Азия ... ТМД ... ... тілдес халықтардың этнопсихология және
этнопедагогикасының қазіргі жағдайы, олардың даму перспективалары: III-
халықаралық ғыл-теор. конф. матер. (22 ... 2005 ж.). - ... ... ... 2005. - Б. 46-47.
17. Этностық-мәдени сәйкестілікті қалыптастыруда әлеуметтену процесінің
мәні // Академик ...... ... ... халықаралық ғыл.
-тәжіриб.конф.матер. (23-24 наурыз). – Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2005.
– Б. ... ... ... ... мектепке дейінгі
ұйымдардың рөлі // Шоқан ... - 10: ... ... (25-26 ... 2005 ж.) Т.2. - ... ... 2005. – Б. 237-241. (Ж.А.Кармановамен авторлық бірлестікте).
19. Жалпы және әлеуметтік психология. 050905 мамандығына ... ... - ... ... ... 2005. – 47 ... ... бірлестікте).
20. Этностық-мәдени сәйкестілікті зерттеу тәжірибесінен // Ізденіс. –
2006. - №1. – Б.296-298. (Ш.М.Мухтаровамен авторлық ... ... ... ... - ... сәйкестілікті
қалыптастырудың алғашқы сатысы // Ұлт тағылымы. – 2006. - №1. – ... ... ... ... ... ... ... білім беру» бағдарламасы.
Қарағанды, 2006.
23. «Тәрбиешілерге көмек» атты практикалық ... ... ... ... ... беретін мектепті басқару негіздері // Шоқан тағылымы - ... ... (21-23 ... 2006 ж.) Т.2. ... КМУ ... 2006. – Б. 164-166 . ... ... Ақпараттық технология – білім сапасын арттыру көзі // ... ... ... халықаралық ғыл.-практ.конф.матер. (21-23 сәуір 2006 ж.) Т.2 /
КМУ. - ... КМУ ... 2006. – Б.11-13 ... бірлестікте).
26. «Ата-аналармен жұмыс» әдістемелік нұсқауы. Қарағанды, 2006.
27. Білім беруді ақпараттандыру - өркениеттік қоғам сипаты // Университет:
әлемдік білім кеңістігі ... V( - ... ... ... ...... «ЖезУ» АҚ, 2006. – Б. 59-63.
(Т.А.Абитаевамен авторлық бірлестікте).
28. «Ана ... атты ... ... ... ... №152. ИС ... 2 - Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени
сәйкестілігін қалыптастырудың үлгісі
Жас ерекшелігіне сай ... ... ... ана тілін
үйренген, ата тегі, төл мәденеті мен тарихы, туған жері туралы білімі бар,
өз ұлты мен ... ... ... ... ... ... тануға ұмтылысы мен ынтасы дамыған тұлға
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастыру бойынша
ата-аналармен жұмыс
Мектепке ... ... ... ... білім беру
бағдарламасы
«Ана тілі» атты ЭЕМ-ға арналған бағдарлама
Мектепке ... ... ... ... ... ... тәрбиешілерге арналған әдістемелік нұсқаулар
табиғилық принципі, мәденилік принципі, ұлттық сана-сезім мен этностық-
мәдени сәйкестіліктің арақатынасына байланыстылығы, ... ... ... және ... ... ... тұқымқуалаушылық, орта және тәрбиенің әсері,
әлеуметтену және этникалық тәрбие түсініктерінің ... ... ... ата ... төл ... мен ... ... жері туралы
білім беру
өз-өзін және басқаларды тануға ұмтылысын, ынтасын дамыту
өз ұлты мен жалпы адамзаттық ... ... - ... ... - ... дейінгі ұйымдарда балаларды этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың ерекшеліктері.
3 - Мектепке дейінгі ұйымдарда балаларды этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың талаптары.
4 - Мектепке дейінгі ұйымдарда балаларды этностық-мәдени ... ... ... ... ... балаларды этностық-мәдени сәйкестілігін
қалыптастырудың педагогикалық шарттары.
Сурет 1 – Мектепке ... ... ... ... ... ... шарттар жүйесін құрастыру
алгоритмі
4
5
2
3
1
Танымдық компоненті бойынша
Мінез-құлықтық компоненті бойынша
Аффективтік компоненті бойынша
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілікті
қалыптастырудың педагогикалық шарттар жүйесін құрастыру
Мектепке дейінгі ұйымдарда ... ... ... ... ... 3 - ... ... ұйымдарда балалардың этностық-мәдени
сәйкестілігін қалыптастырудың
педагогикалық шарттар жүйесі
Этностық-мәдени білімдерін нығайту
Тәрбиешілермен жұмыс
1-ші кезең
Этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыру
Балалармен жұмыс
3-ші кезең
Этностық-мәдени білімдерін дамыту
Ата-аналармен жұмыс
2-ші кезең
Мектепке ... ... ... ... сәйкестілігін
қалыптастыруда ата-аналармен жұмысқа ерекше мән беріледі. Туған үйіне деген
сүйіспеншілікті дамыту – балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін ... ... ... ... ... ... бейнесін қалыптастырудың
жолдары, құралдары және әдістері: ата-аналарға, отбасының ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу; туған
үйге деген сүйіспеншілікті тәрбиелеуде отбасы ... ... ... ... ... тәрбиелеу. Жұмыстың мазмұнына: «Баланың өз жақындарына
деген қатынасты тәрбиелеу» тақырыбына қысқа баяндама ... ... ... сүйіспеншілік пен сыйластықты тәрбиелейтін халық немесе
авторлық ертегіні таңдау; «Балаңыздың туған күніне даярлық және оны ... ... ... арналған кеңес мазмұнын өңдеу; халық
педагогикасына арналған бірнеше тақырыптарға даярлық: ... ... ... Отан ... мақал-мәтелдер; «Туған үйім» жобасының
мазмұнын өңдеу т.б. жұмыстар кіреді.
«Этностық білім беру» бағдарламасы
«Ана ... ... ... ... мектеп жасына дейінгілердің ана
тілінен білімдерін бекітіп, жүйелеу үшін, мектепке дейінгі ұйымдардың оқу
процесіне ... ... ... үшін ... ... бағдарлама 4 тараудан тұрады. Әр тараудың мазмұны бар. ... бір ... кез ... екінші бөлімге тез көшіп ... ... ... 1 және 2 ... – белгілі бір тәртіпке
негізделген қатаң бірізді ... ... ... 3 және 4 ... ... ... бойынша құрылған ойын бөлімі болып табылады.
Ата-аналар клубы
«Ана тілі» атты ЭОҚ
Тәрбиешілерге «халық», ... ... ... «сәйкестілік», «этностық-
мәдени сәйкестілік» түсініктеріне анықтама беру арқылы білімдерін ... ... ... және ... өз ... және ... ұлт ... деген қарым-қатынасы. Баланың басқа ұлт ... ... ... көлемі. Қазақ халықының, олардың мәдениеті мен салт-
дәстүрлерімен, белгілі бір ұлт ... және ... ... Әр ... ұлт ... ... баланың қатынасын тәрбиелеу
құралдары. «Этностық-мәдени ... ... ... ... ... ... Белгілі бір халықтың
мәдениетімен таныстыру бағдарламасын құрастыру т.б. жұмыстар ... ... ... ... ... ... айлықтар, Достық
күні, мәдени орындар мен тарихи ескерткіштермен таныстыратын экскурсиялар
ұйымдастырылып, үйірме жұмыс істеді.
Тапсырмалар:
1. «Этностық-мәдени ... ... ... ... ... ... бір ... мәдениетімен таныстыру бағдарламасын құрастыру.
Арнайы семинар
«Этностық білім беру» бағдарламасы баланың дене және психикалық ... әр ... ... ... ... ... ... ұлттық
(ана) тілін меңгертуден; тілді тасымалдаушы халықтың мәдениеті мен салт-
дәстүріне үйрету; балаларда этностық-мәдени ... ... ... мен
міндеттері туралы түсінікті қалыптастыру міндеттерінен тұрады.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алтын адам10 бет
Астана - Қазақстан Республикасының елордасы8 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың музыкалық мәдениетін қалыптастыру25 бет
Мектепке дейінгі мекемелердегі оқыту мен тәрбиелеу30 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
5-6 жасар балаларды мектепке даярлау әдістері7 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
Арнайы ұйымдардағы оқу камбинаттарында газдыэлектрлі пісірушілерді дайындау жүйесі58 бет
Бірінші сынып оқушыларының мектепке бейімделу жолдары46 бет
Балаларды мектепке дайындаудағы еңбектің маңызы36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь