Мәдени мұралардың түркілік тарихты зерттеудегі үлесі

МӘДЕНИ МҰРАЛАРДЫҢ ТҮРКІЛІК ТАРИХТЫ ЗЕРТТЕУДЕГІ ҮЛЕСІ
Негізгі бөлім
Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақстанның қазіргі тәуелсіздік кезеңіндегі тарихи дамуында қоғамның мәдени саласының маңызы ерекше күшейіп, салмағы арта түспек. «Өткенсіз болашақ жоқ» немесе «тарихтан тағылым» деген қағидаларға сүйенсек, қоғам өміріндегі барлық құбылыстардың себеп- салдарын өткен тарихтан іздеуіміз қажет. Осы тұрғыдан алғанда, мәдениетіміздің өткен тарихын жан-жақты сараламай, рухани өміріміздегі оң өзгерістер мен шешуін таппаған мәселелерді қарастыру мүмкін болмас еді. Кеңес дәуірінде қыспаққа ұшыраған төл мәдениетіміз неден ұтылып, нені жоғалтқанын тарихи тұрғыдан объективті түрде зерделеу қажет-ақ. Осы орайда, Француз тарихшысы Ж.Мишле атап көрсеткендей, «кімде кім, егер тек бүгінгіні ғана ұстанса, ол болашақты түсіне алмайды».
Кезінде В.И.Лениннің «қазіргі әрбір ұлттың ішінде екі ұлт бар... әрбір ұлттық мәдениетте екі түрлі ұлттық мәдениет бар» деген ұлт мәселелеріне байланысты айтқан пікірі, таптық көзқарас тұрғысынан мәдениеттің өзін екі бөліп қарауға және осы демократиялық халықтық мәдениет пен қанаушы топтардың (отаршыл үстем тап өкілдерінің) мәдениеті арасынан ымыраға келмейтін антогонизм құбылысын іздеуге әкеп ұрындырды. Кеңес үкіметінің алғашқы жылдарында жүрген футуристік және пролеткульт ағымдары тартысынан кейін, өткен мәдениеттің озық үлгілерін қалдырып, оны жаңа социалистік мәдениетте сабақтастықпен дамыту қажет деген көзқарастар бірте-бірте қысымға ұшырай бастады. Кез келген өнер өзінің табиғатында- әлеуметтік, яғни ол әлеуметтік ортада жасалады және қызмет етеді. Мәдениет айнала өмірдегі ақпараттық деректерді сана-сезімге жеткізуші және оны дамытып, тәрбиелеуші де. Кез келген халықтың ежелгі замандардан бергі рухани - мәдени тәжірибесін саралап салмақтауға мол мағлұмат беретін басты байлығы- сөз өнері, әдебиет. Өйткені, өздері қабылдаған болмыс- бітімдерін ойлы образдар немесе образды ойлар арқылы айшықтауға бейім көшпенділер жұрағаты-қазақтардың тағдыр-талайын зерттеп-зерделеуде әдеби мұрадағы қыруыр қазынаға жүгінудің жөні бөлек.
Қазақ халқының тарихы мен әдебиетінің мәдени мұраларын жинастыру ісі, бұрынғы ғасырлардағы зерттеу-деректерді айтпағанда, Х1Х-шы ғасырдан бастап Ресей ғалымдары мен шетелдік зерттеушілер тарапынан үнемі жүргізіліп келді. Фольклорлық барлық мұраларды, әсіресе ауызша халық шығармашылығының үлгілерін жинау және оларды жариялауда демократиялық бағыттағы зерттеушілермен қатар, қазақ халқына, оның тарихы мен мәдениетіне астамшылдықпен менсінбеушілік тұрғыдан қарағандар да болды, осының бәрі олардың еңбектерінде өз көрінісін тапты. Дүниежүзіне аты мәлім қазақтың атақты ғалымы, филолог, тарихшы, саяхатшы-географ Шоқан Уәлиханов қазақ халқының өткен өмірін қазақтардың ауызша
1. Уәлиханов Ш. Таңдамалы.5-т. Алматы,1985.
2. Нусупбеков А.Н. Вопросы истории Казахстана. Избранные труды.Алма-Ата,1989.С.270
3. Қазақстан тарихы. Алматы1996.1-т., 33-34 б.б.
4. Хасенов Ә.Қ. Қазақ өнері мен мәдениеті тарихы. Алматы,1992. 52–б.
5. Марғұлан Ә.Х. Таңбалы тас жұмбағы. //Білім және еңбек. 1982. №9. 12-б.
6. Сәтбаев Қ.И. Жезқазған ауданының тарихи ескерткіштері.Таңдамалы.5-т. Алматы. 1970
7. Сәтбаева Ш.Қ. Тарихшы, әдебиетші. //Зерде.1989. 04.18 -б.
8. Қазақстан тарихы. Алматы. 1998.2-т. 235-б.
9. Қоңыратбаев Ә. Қазақ эпосы және Түркология. Алматы.1988.- 193-194 б.б.
10. Қыраубаева А. Ғасырлар мұрасы. Алматы,1988.-163б.
11. Әуезов М.О.Әр жылдар ойлары.Алматы, 1959.150 б.
12. Мұқанов С. Халық мұрасы.Алматы, 1974. 140- б.
        
        МӘДЕНИ МҰРАЛАРДЫҢ ТҮРКІЛІК ТАРИХТЫ ЗЕРТТЕУДЕГІ  ҮЛЕСІ
Ф.К. Қайырханова
Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясы Ш.Уәлиханов атындағы
Тарих және этнология институты, Алматы қ.
Қазақстанның қазіргі ... ... ... дамуында
қоғамның мәдени саласының маңызы ерекше күшейіп, салмағы арта ... ... жоқ» ... ... тағылым» деген ... ... ... барлық құбылыстардың себеп- ... ... ... ... Осы ... ... ... өткен
тарихын жан-жақты сараламай, рухани өміріміздегі оң өзгерістер мен шешуін
таппаған мәселелерді қарастыру ... ... еді. ... дәуірінде
қыспаққа ұшыраған төл мәдениетіміз неден ұтылып, нені ... ... ... ... ... ... Осы орайда, Француз тарихшысы
Ж.Мишле атап көрсеткендей, «кімде кім, егер тек бүгінгіні ғана ұстанса, ... ... ... ... ... әрбір ұлттың ішінде екі ұлт ... ... ... екі ... ... ... бар» деген ұлт
мәселелеріне байланысты ... ... ... ... тұрғысынан
мәдениеттің өзін екі бөліп қарауға және осы ... ... пен ... ... ... үстем тап өкілдерінің) мәдениеті
арасынан ымыраға келмейтін антогонизм құбылысын іздеуге әкеп ұрындырды.
Кеңес ... ... ... ... ... және пролеткульт
ағымдары тартысынан кейін, өткен мәдениеттің озық үлгілерін қалдырып, оны
жаңа социалистік мәдениетте сабақтастықпен ... ... ... көзқарастар
бірте-бірте қысымға ұшырай бастады. Кез келген өнер ... ... яғни ол ... ... ... және ... етеді. Мәдениет
айнала өмірдегі ақпараттық деректерді сана-сезімге жеткізуші және ... ... де. Кез ... ... ... замандардан бергі
рухани - мәдени тәжірибесін саралап салмақтауға мол мағлұмат ... ... сөз ... әдебиет. Өйткені, өздері қабылдаған болмыс- бітімдерін
ойлы ... ... ... ... ... ... бейім көшпенділер
жұрағаты-қазақтардың тағдыр-талайын зерттеп-зерделеуде ... ... ... ... жөні ... халқының тарихы мен әдебиетінің мәдени мұраларын жинастыру ісі,
бұрынғы ... ... ... ... ... ... ғалымдары мен шетелдік зерттеушілер тарапынан үнемі жүргізіліп ... ... ... әсіресе ауызша халық ... ... және ... ... ... ... ... қазақ халқына, оның тарихы мен мәдениетіне
астамшылдықпен менсінбеушілік тұрғыдан қарағандар да ... ... ... ... өз ... ... ... аты мәлім қазақтың
атақты ғалымы, филолог, ... ... ... Уәлиханов қазақ
халқының өткен өмірін қазақтардың ауызша шығармашылығының әдеби үлгілерімен
тығыз байланыста қарастыруды және ... ... ... тарихи
байланыстарын да осы тұрғыда зерттеуді жолға қойған еді. /1/ ... ... өз ... ... ... біраз үзіп алды. Ауызша ... ... ... ... ... ... деген қате концепция әдебиеттанушылар ғана ... ... ... уақыт тарихи оқиғалар мен жеке тұлғаларды зерттеуде әдеби деректерге
мән бермеуіне, тіпті қолданбауға әкелді. Ал мұндай жағдай ... ... ... ... ... ... ... ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасыр басындағы озық ... ... ұлт ... мен ... ... өз қызметімен және зерттеу
мақалаларымен қазақ халқының тарихы, ... ... ... және сол
арқылы бай мұраларымызды кейінгі ұрпаққа жеткізуге көп ... ... ... ... ... ... асыл ... ауыз әдебиетінен
бастап, кеңестік дәуірде саяси қудалауға ұшырап, кейіннен ақталған ... ... ... мен ... ісінде, халыққа насихаттауда
әдебиетші-ғалымдардың еңбектері зор. ... ... ... ... ... өкілдерінің өмірбаяны мен ... ... ... ... ... да өз ... қосуда. Қазақстан
Республикасы Ұлттық ғылым академиясының ... ... ... ... ... және өнер ... ... бөлімінде (963 бума) әр
кезеңде түрлі экспедициялар мен жеке адамдардың ел аузынан жинақтаған қазақ
әдебиеті мен ... ... ... ... ... осымен шектеліп қалу деген сөз ... Мұра ... ... айналып, ары қарай толысып, жетілгенде ғана бағалы.
Х1Х-ХХ-шы ғасырдағы қазақ әдебиетінің ... ... мұны ... ... әдебиет жасаған махаббат пен әділдік кейіпкерінің типі- Қозы
Көрпеш-Баян Сұлуды, Қыз ... ... жері мен ... ... ... ... зар-мұңының тілшісі Асан Қайғыны,
Жиренше мен Аязбилерді және тағы басқа кейіпкерлерді ерекше ... типі ... ... ... кейінгі заманда да ұға алады, ұқпақ түгілі өміріне үлгі
қылып ұрпақтарға жеткізуге, еліктеуге де ... ... ... ... осы асыл ... толықтай игеру және толықтыра түсу
басты міндет. Былайғы жерде байқай ... ... ... ... ... ... әдебиетіміздің туған тілімізде өсіп-
өркендеуінің өзі ... ... ... ... ... ... көне ... желі тартатын сақ, ғұн, үйсін-қаңлылардың
мәдени мұрасы туралы сөз қозғағанда, оның ең ... ... ... қазына ретіндегі маңызы арта түседі. ... ... ... ... киіз үйге ұқсайтын төбесі дөңгелене
жабылған мекен-жайлары кейіннен дамытылып, ... ... ... ... ... киіз ... ... баспалдақтары түрінде сақтарда
кең тарағаны жайлы Геродот жазбаларында дәлелдене түсті. ... ... ... ... ... ... Джон Белл
Сібір жеріндегі ескі мола, қорымдардан көп алтын, қола ... ... және ... ... ... қыруар алтын, күміс, қымбат тастарды
өзара бөліске салатыны туралы ... еді. ... ... ... ... ірі завод қожасы А.Н.Демидов I-Петр патшаға сыйға ... ... ... ... ... ... түсірген жарлығына сәйкес мұндай
ескі бұйымдарды Петербургке жіберуді және оларды ... ... ... ... ... ... ... ерекше сый- құрмет көрсету
ісі қолға алынды. Осының нәтижесінде 1726 ... ... ... ... ... даласы, Обь, Енисей аңғарынан табылған қымбат бағалы 250 ... 30 ... таза ... ... ... жіберілді. Бұл көне бұйым-
ескерткіштер кейін Эрмитажда ұзақ жылдар сақталды. Сібір жерінен табылған
осы ... ... ... ... назар аудартатыны алтын белдікке
салынған ағаш түбінде отырған бір жігіт пен қыз және ... ... ... ... суреті. Алтын кемердегі бұл ... ... ... бұл ... ... халықтарының көне дәуіріндегі
эпостарының оқиғасы бейнеленген деген пікірге тиянақтайды. /4/
Сібір коллекциясында «Қозы ... ... ... ... еске ... ... алтын суреттердің бар екенін қазақ
ғалымдарының ішінен тұңғыш рет ... ... ... хабарлады. Бұл сурет
XVIII -ғасырда Ертіс пен Обь ... ... ... ... ... V-I I I ... мұрасына жатқызады және 1948 жылы ашылған Алтайдағы
Пазырық қорғаны ... ... ... ... ... «Қозы
Көрпеш-Баян Сұлу» аңызының оқиғалары скиф-ғұн шеберлерінің ... ... ... Олай ... «Қозы Көрпеш- Баян Сұлу» жыры тек ... мұра ғана ... көне ... ... ... ... ... тарихи шоқтығы биік туынды болып табылады.
Бізде бір кездерде түркі тілдес ... VIII-ХV ... ... ... ... ... ... үшін жат дүниедей көріп, күдікпен
қараушылық басым ... ... ... тіл ... ... зерттеулерде
түркі тілдеріндегі тірек-негіздерді дұрыс тани алмаудан, ғалымдар бізге V-
VIII ғасырлардан жазбаша нұсқада жеткен ... ... ... деп
танып, ұзақ жылдар бұл жазба ескерткіштер туралы жаңсақ пікір өріс алды.
Өздері көшпелі өмір салтын білмейтін, біле ... оны оңай ... ... эпос ... ... тарихынан бөліп алып
қарастырды. Сондықтан мұндай жаңылыс пікірдің ... ... ... ... саяси идеологияға байланысты ұзақ уақыт жүргізілмеді. Тек
70-ші жылдарда шыққан зерттеулер нәтижесінде «Күлтегін жазуы ... ... ... және оның ... ... ... жағынан ХIV-ХV1
ғасырлардағы қара сөзбен жазылған хан жарлықтарында жалғастық тапқанын ашып
берді. Қазақ эпосына түркі ... ... ... ... ... элементін
1935 жылы Қаныш Сәтбаев Ұлытаудан тапқан Ақсақ Темірдің тасқа ... де ... ... ... жазба ескерткіштеріндегі
деректерді жан-жақты қарастырып талдау арқылы түркі ... ... ... ... ережелері әз Тәуке заманындағы «Жеті жарғының» басты
ережелерінен дәстүрлік жалғастықта жатқанын көрсеткен ... ... ... ... мың ... жыл бұрынғы жазба мұраның ғажайып нұсқасы ... ... ... ... ел ... ... әкелініп
қойылуы- ұлттық мәдени болмысымызды әлемдік өркениеттік биікке бағыттаған
қозғалыс болды және ... ... ... әдебиет үлгілері- біздің
халқымыз ғасырлар бойы жасаған ... ... ... ... ... ... Көне ... ескерткіштерді зерттеу нысанасына ... ... ... ... ... оларды танып білу және
оның бүгінгі күн қажетіне қызмет ету мүмкіндігі де қиындай бермек.
Қ.И.Сәтбаев ... ... кең ... ... ... ... жырының
белгілі бір нұсқасын кітап етіп бастыруда оған ... алғы сөз ... ... ... дайындықпен келгенін осы жырдың маңызын жақсы түсінгенін және
кейінгі тағдырына жанашырлықпен қарағанын нақты көрсетеді. Ғалымның белгілі
мөлшерде ... ... ... ... рухани мұраға деген ықласы өзі
өмір сүрген және өскен ортасында қаланған еді. Ш.Уалихановтың ... ... ... оқып ... студент Қ.Сәтбаев тарихтағы белгілі
тұлға, аты аңыза айналған асыл бейне Едіге батыр ... ... тап ... Бұл ... 1841жылы әкесі Шыңғыс Уәлиұлы мен Шоқан
Аманқорғой округіндегі ... мен ... ... жазып алып,
қағазға түсіріпті. Осыдан кейін Шоқан оны орысшаға аударды. Сол ... ... ... шығыстанушы-тюркологы профессор П.М.Мелиоранский
алғашқы рет ... ... ... ... ... ... ... кағазға түсіріп, аққа көшіріп берген Ахмет ... ... ... керек. Міне сөйтіп, бұл аңыз-әңгіме ... ... ... ... 1927 жылы ... ... жарық көрді . Онын себебі
Қ.Сәтбаевтың өзі айтқандай: Мелиоранскийдің ... аты ... ... да,
заты ноғайшаға жуықтанқыраған түрі бар. ... ... ... ... ... ... да аяқ ... тасырқаған малдың тұяғынша,
сандыраққа айналынқырағаны көрінеді». Бұдан ... ... ... ... да, Мелиоранскийден де емес, «қағазға түсіріп, аққа көшіріп
берген» Ахмет мырзада. Ол ... де аса ... ... сол кездегі «ноғайша»
сөйлеуді «сән көргіштік» ғадетке жүктеп өткен дұрыс. /6/
Сол кездерде жиырманың ... жас ... ... ... мен
тарихи кейіпкерлер ісіне тереңдей барып былай деп ... ... ... ... ... ... ... ХІУ- ғасырдың ішінде басталуы
керек. Ол кезде «қазақ» атауы жеке отау тігіп, «қазақ» атын қиып ... ... Бұл ... үлкен үш ордаға бөлінетін: Ақорда, Көкорда,
Алтынорда. Ұлы хан Алтынордада ... ... ... ... ... орданың ең соңғы ханы. «Сатемір» хан әлемді қанға бояған ... ... Оны ... кейде «Тимур», кейде «Темірлан» деп атайды. Ақсақ
Темір мен Тоқтамыш басында дос болыпты. Достығының ... ... ... аяқ ... ... ... Орыс ... хан болған. Оның қол
астына қарайтын ... ... ... ... Орыс ... бақ-күндес
болып, қыпшақ жұртын ыдырата береді екен. Осы ... ... ... ... ... орыс ... ... алу үшін өз еркімен Ақсақ Темірге
бағынып, күш-көмек алады. Орыс ханды жеңіп Көкорданы иемденеді.Мұнан ... жылы ... ... ... ... батыры Мамай орыс жұртынын
князі Дмитрий Донский дейтіннен жеңіліп қалған соң, ... ... ... ... тұсында бүкіл «Дешті қыпшақ » түгелімен бір
адамның ұлысына кірген екі ... жеке ... . ... бака ... Темірді мүқату үшін әскер жинап, 1383 жылы Түркістан ... ... ... Сол ... 1389 жылы жаз ... қолына түсіп, женілгеннен
кейін еліне қайтқан… Едіге әңгімесі ... ... ... ең ... ... ... бірі. Бұл ертектің бір шеті Алтайдың төлеңгіттері мен
қырғыздарда, бір шеті қазақ, бір шеті ... ... ... ... ... ... батырлықтан гөрі билікке арнаулы
сипаттар күштірек болған». /7,18/ Бір ғажабы осы ... ... ... ... ... ... ... арнайы зерттеген ғалымдар
еңбектерімен дәлелденіп отыр.
Ноғай ордасының атақты әмірі, Алтын Ордада 1396-1412 ... ... ... ... ... ... ... жырларындығы өзекті
туынды. Ол туралы эпикалық аңыз Ноғай ордасында оның тірі ... Одан ... де ол ... ... халықтарында әр түрлі
аңыз-әңгімелерде фольклорландырылған эпикалық өмірбаяны жазылған. Бұған көп
жағдайда оның жеке басының қасиеттері мен қолбасшы және ... ... ... ... ... ... ол белгілі уақыт бойы Алтын Оданың
саяси бірлігін ... ... елде ... ... ... еді, ал ... да, Тоқтамыс та істей ... ... ... ... ол өз
мемлекетінің тәуелсіздігі үшін күресуші және оны ... ... ... ретінде көрінген еді. Едіге басқарған «манғыт
жұрты» Алтын ордадан бөлектенген елеулі феодалдық иеліктердін бірі болды.
ХІУ-ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... билеушісі
болып алған Едіге өз қолымен ... ... ... Алтын орданы басқара
отырып, «беклер-беги» немесе «ұлы ... ... бар ... ... ... және ... ұлыстардың өміріне зор ықпал еткен. Кейінде Алтын ордадан
бөлектенген бір ... ... ... ... ұрпақтарынан
қайсыбір адамды хан көтеру Едіге ұрпактарының ... ... ... дәстүр болған. /8, 235/
Бізде кезінде үлкен дау тудырған сол «Ноғайлы жырлары» ... ... ... ... ... тегі кім ... ... толық
анықтала қоймаған. Бір ... оның тегі ... ... ... ... деп ... ... ноғай сюжеттері осы кезеңде пайда
болды. Ол кезде ноғайларда эпос ... ... ... ... Сол
жазбалардан ноғай сюжеттері далаға, көшпелі қыпшақтарға тарайды. ... ... ... Асан ... аңыздары оларға қазақ даласынан барған.
ХІІІ-ХІУ ғасырдағы Алтынорда әдебиетіне түркі тілдес ... қай ... да бір ... ... мұрагер. Дегенмен де сол әдебиетті тұтынған,
ілгері дамытқандар қалалық мәдениет пен мұсылмандық дінді ұстанған халықтар
еді. ... ... ... ... даласында мешіттік–медреселік
әдебиет жасалмады. Бұл дәуірден, ХУІ- ғасырдың аяғы мен ... ... ... ... ... «Шежіре (жылнамалар) жинағы»
(«Жамиғ-ат тауарих») ғана осы күнге ... ... ... ... ақырғы үлгісі ретінде танылмақ. /9/ Қазақ халқында ауыз ... ... ... ХІХ- ... ... ... созылып келді. Дегенмен,
ХІХ- ғасыр қазақ даласы үшін ... ... да, әрі ... ... әдебиетінің де ықпалы молынан болған ғасыр болды.
ХІХ-ғасырдың соңы – ХХ-ғасырдың басында жазылған қиссалардың
негізгі ... ... ... ... ... ... еді. ... әдебиеті мен тілін жетік білетін, Сыр өлкесінде ғұмыр
кешкен атақты ақын Тұрмағамбет Ізтілеуов 1936 жылы Орта Азия ... ... ... өмір ... ... ... ... Фердаусидің
«Шахнама» дастанын қазақ тіліне аударып шыққан. Бірақ ... ... ... бұл ... ... ... шықпай, жалпы көлемі 40 мың
өлең жолынан ... ... дана ... ... ... тек 1957 жылы ... ... Мардан Байділдаевтің көмегімен Қызылорда
облысы жерінен табылады. Сөйтіп, халқымызға қайта оралған бұл төрт томдық
асыл ... ... ... толық түрде кітап етіп басып шығаруға
мүмкіндік берді./10/ ХІХ-ғасырда жер жүзі оқи ... бұл ... ... 1870 жылы ... Ораз ... аударған еді. «Рүстем-Зарап»
деген бөлімін 1914 жылы М.Сералин «Айқап» журналында ... ... ... ... ... ... бұл мұраны тұңғыш рет
қазақтық сюжет етті. Бұрынғы белгілі мазмұнды өз тұрғысынан ... ... ... өзі ... ... «нәзирашылдық әдіс»), шын мәнісінде,
ежелгі жазба әдебиетіміз ... ... ... іспетті еді. Бұл туралы
Мұхтар Әуезов кезінде:”...Бұлайша, әр тақырыптың әр ақында ... ... деп ... керек емес. Ол өзінше бір қайта жырлау, тыңнан
толғау немесе ... ... ... ... ... іспетті бір
салт еді. Шығыс ... бұл ... ... деп біліп, осы дәуірде
«назира», «Назирағөйлік», деген атауда берген”,-деп түсіндіреді. /11,150/
Мысалы, «Манас» жырының ... ... ... ... ... суреттесе де,
өзі ХІХ-ХХ ғасырларда қайта жырланды. ХХ-ғасыр басында Мәшһүр Жүсіп Көпеев,
Шәді Жәңгіров, Әріп Тәңірбергенов, Әсет Найманбаев, ... ... ... ... және тағы басқа, үлкен бір ақындар тобы ... ... ... ... ... ... сюжеттерді
жаңғырта жазып, шайыр-ақын кейде қиссашыл ақындар атанған еді. Олар ... ... ... т.б. ... ... Жібек», «Қобыланды батыр» жырларымен қатар сүйіп оқитын және тындайтын
туындылар болды. Белгілі жазушы Сәбит ... ... ... ... «Халық мұрасы» деген еңбегінде қазақ қиссалары туралы: «Бозжігіт»
кітабының ... ... көз ... ... деп ... ... бізге жеткен махаббат жайындағы қисса-кітапшалар қазақ оқушылары
мен тыңдаушыларының көз жасынан «шіріді». Ауыр ... ... ... ... ... тыңдаған топтарды өзіміз талай көрдік...
Қазақ халқының рухани мәдениетінде қиссалар елеулі орын ... ... ... ... ... Комитетінің «Қазақ халқының әдеби-
поэмалық және ... ... ... сын ... ... жайы мен ... жақсарту шаралары туралы» қаулысына (1957 ж. 8
шілде) сәйкес, 1959 ж. 15-19 ... ... ... ... ... ... проблемаларына арналған ғылыми-теориялық конференцияда
зар-заман ақындарының мұралары туралы жан-жақты сөз ... ... және ... ... біршама ден қойылған болатын.
Көпғасырлық әдебиетіміз бен өнеріміз – біздің ... жоқ ... Сол ... ... ... туған идеяларды бүгінгі тәуелсіз
халқымыздың қолына ұстату біздің алдағы міндеттерімізді нақтылайды.
Әдебиеттер:
1. Уәлиханов Ш. ... ... ... А.Н. ... ... ... Избранные труды.Алма-
Ата,1989.С.270
3. Қазақстан тарихы. Алматы1996.1-т., 33-34 ... ... Ә.Қ. ... ... мен ... ... Алматы,1992. 52–б.
5. Марғұлан Ә.Х. Таңбалы тас жұмбағы. //Білім және еңбек. 1982. №9. 12-б.
6. Сәтбаев Қ.И. ... ... ... ... ... ... Ш.Қ. ... әдебиетші. //Зерде.1989. 04.18 -б.
8. Қазақстан тарихы. Алматы. 1998.2-т. 235-б.
9. Қоңыратбаев Ә. ... ... және ... Алматы.1988.- 193-194 б.б.
10. Қыраубаева А. Ғасырлар мұрасы. Алматы,1988.-163б.
11. Әуезов М.О.Әр жылдар ойлары.Алматы, 1959.150 ... ... С. ... ... 1974. 140- б.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түркілер дәуіріндегі түрлі мәдени байланыстар31 бет
Түркілер дәуіріндегі түрлі мәдени байланыстар тарихы зерттеулерде168 бет
Байырғы түркі жазба ескерткіштеріндегі әлеуметтік- саяси рәміздер және оның Қазақстанның өркениеттік дамуымен сабақтастығы28 бет
Дәстүрлі түркілік дүниетаным және оның мәні42 бет
Жұмыстың негізгі мазмұны49 бет
Талас өңіріндегі көне жазбалар – ежелгі түркі жазу мәдениетінің бастауы6 бет
Түркі әдебиеті және Шәкәрім: шежіре жазу дәстүрі90 бет
Түркілердің Иран мәдениетіне ықпалы69 бет
Шежіре – елтану мектебі15 бет
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь