Мұқағали Мақатаев поэзиясынның көркемдік жүйесі

Кіріспе
1.Мұқағали поэзиясындағы дәстүрлі жүйе
2. Мұқағали поэзиясындағы образдар жүйесі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Шын дарын өз заманының шындығын шығарма арқауына айналдырып, халық көңіліне ұяласа, ол мәңгі өмір сүреді. Халық сеніміне ие болу, оның қас – қабағын бағып, көңілі қалағанын жырға түсіру, сыр ғып шерту келешектің жарқын сәулесімен нұрландыра түсуі сирек кездесетін бақыт. Оны Мұқағали ақынның поэзиясынан танып, көруге болады. Қазақ елінің тәуелсіздік алған кезеңінде Мұқағали Мақатаев мұрасына бұрынғыдан әлдеқайда басым жаңаша көзқарас қалыптасты, ақын мұраларын танудың жаңа бір кезеңі басталды. Ақын шығармаларына өзі дүниеден қайтқаннан кейін Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығы берілді.
Мұқағали өлеңдері – ұлттық поэзияның жаңа бір белеске көтерілгендігін, жаппай евроцентристік ағымға ойысқан заманда қазақтың қара өлеңінің шынайы қасиеттерінің қадірі артып, бұрынғыдан да толысып, кемелдене түскендігінің куәсі. Ол қазақ өлеңінің ұлттық бояуы мен рухын ұстанды, оны түрлендіре байытты, сөйтіп қалың қазақ оқырмандарының жүрегіне жол ашты. Сонымен қатар ақын қазақ лирикасын ХХ ғасыр әдебиетінің озық үлгілерімен құнарландырды. Білікті, парасатты ақын ретінде өз заманының ірі мәселелеріне қалам толғаса да, соның өзінде қазақ өлеңі мен ана тілінің ғасырлар қойнауынан нәр жинаған аталы дәстүрін бұзбай жарасымды табиғи дамытты. Ол бірде қоғамның керенаулығын бетіне басқан қатал сыншы, енді бірде бала мінезді кіршіксіз таза, аңқылдаған аңғал жан. Сөйтіп жыр әлемінде өз ойын, өз шындығын, жүйелі көркем тілде ақындық биік тұрғыдан тұтас шеберлікпен жырлай білген. Мұқағали сыршыл ыстық лирикасымен өз оқушыларының жүрегіне жол тапты, оларды жақсы жырдың ләззатына қандырып, өзінің менімен адамзатқа ортақ ақиқатты жырлап, қалың оқырманның жан жүрегін баурады. Осыған орай диссертацияда ақынның қазақ поэзиясындағы өзіндік ерекшелігі бар көркемдік жүйе тұрғысынан қарастырылады.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Поэзиядағы көркемдік жүйенің жасалу және қалыптасу сипаты бүгінгі әдебиеттану ғылымындағы ерекще назар аударуға тиіс мәселенің бірі. Қашанда өмір шындығын көркем түйіндеп суреттеу, яғни тарихи-қоғамдық болмысты сол болған қалпында жалаң баяндап қана қоймай, көркемдік үлгіде ләззат аларлық дәрежеде жеткізе көрсету аса мәнді де маңызды. Осы ретте ауыз әдебиеті үлгілерінде, жеке ақындар шығармашылығында көркемдік жүйе қандайлық дәрежеде. Олар өмір шындығын көркемдік шынайылық биігіне көтере алған ба деген мәселелер төңірегінде ойлансақ, мыналарға көзіміз жетеді. Бұған кейде онша мән берілмейді. Анығында бұрынғы және бүгінгі жеке ақындардың поэзиясына қарағанда, ауыз әдебиетінің туындылары деп саналатын “Қыз Жібек”, ”Айман – Шолпан”, сондай-ақ сол халықтық дәстүрден сусындай отырып, өз шығармашылықтарында оны жетілдіре, дамыта түскен ”Біржан-Сара”, ”Әсет пен Рысжан”, т.б. сияқты идеялық көркемдік мәні жоғары шығармаларда өмір шындығы анағұрлым кең, анағұрлым терең көрсетіледі. Мәселе сол өмір шындығы көркем өнердің биік талаптарына сай суреттеледі, эстетикалық ләззат
1. Қуандық Ж. Қазақ лирикасындағы стиль және бейнелілік “ЭКО” ҒӨФ, 2007 ж.,442 б.
2. Боранбаева Ж. М.Жұмабаев поэзиясының көркемдік жүйесі. (Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындаған диссертациясының авторефераты), Астана, 2003 ж.
3. Тұржан О. Махамбет поэзиясының көркемдік ерекшелігі. (Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындаған диссертациясының авторефераты), Астана, 2005 ж.
4. Алпысбаев Қ. Мұқағали өрнегі. Алматы, қазақ университеті, 2001ж. 187 б.
5. Мұқағалидастан. Құрастырған А. Әбдіқалов - Алматы: Шартарап, 2001.- 192б.
6. Қазанбаева А. З. Мұқағали Мақатаев лирикасының лексика– грамматикалық ерекшеліктері . (Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты.) Алматы. 1999 ж.
7. Бекеева Н. Қазақ поэзиясындағы қаһармандық рух пен трагедиялық ахуал. (Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты ) Алматы. 2002.
8. Хамидуллаев К. Мұқағали Мақатаевтың ақындық шеберлігі. (Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты) Алматы 1993. 187 б.
9. Бегманова Б. С. М.Мақатаев лирикасының ұлттық сипаты. (Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындаған диссертациясының авторефераты), Алматы, 2006
10.Абишева С.Д. Поэтическая система “Мир природы “ структура и семантика. (Автореферат диссетаций на соискание ученой степени доктора филологических наук.) Алматы. 2003.
11. М. Мақатаев. Күнделік. Алматы: Жалын, 1991ж., 48 б.
12. Абай. Энциклопедия. – Алматы:Атамұра, 1995 .- 720 б.
13. Сейдімбеков А. // Жас алаш. 1997 ж.
14. Музыкадағы этномәдени дәстүрлер (Материалы международной конференций Алматы,2000 ж.).
15. Қара өлең ( Құрастырған Оразақын Асқрар) жазушы. 1989ж. 320 б.

Диссертация тақырыбы бойынша жарияланған еңбектер

1. Мұқағалитану дәрістерінің бағдарламасы.// Қазақ тілі мен әдебиеті және “Ұлағат” жабық акционерлік қоғамының ай сайын шығатын ғылыми–педагогикалық әдістемелік журналы. 2000,№5, 26-30 беттер. 2000 №6, 26 – 29 беттер.
2. Жылап қайтқан өмірдің базарынан..
Мұқағалидастан.Ақын шығармалары туралы ойлар, зерттеулер. Құрастырған А.Әбдіқалов. Алматы: Шартарап. 2001 жыл, 78-84 б.
3. Жыр жампозы. Алыптар тобының асылдары. // Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті. Халықаралық ғылыми–теориялық конференция материалдары, 2005 жыл, 24-25 наурыз, 303-307 бет.
4. Замана сырын толғаған Қабай–жырау, Қабай–кейіпкер. // Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты, Алматы облыстық әкімдігі, “Райымбек батыр” республикалық қоғамдық бірлестігі ұйымдастырған Республикалық ғылыми–теориялық конференция материалдары. Талдықорған қаласы, 2005 жыл, 4 тамыз, 113-117 беттер.
5. Райымбекпен рухтанамыз, Мұқағалимен мақтанамыз // Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі І.Жансүгіров атындағы Жетісу Мемлекеттік университеті Қазақстан Республикасы Ата заңының 10 жылдығына арналған “Менің Отаным – Қазақстан” атты Республикалық ғылыми–практикалық конференцияның материалдары Талдықорған 2005жыл, (7-8 сәуір) , 338-345 беттер .
6. Мұқағали поэзиясындағы Абай тағлымының көрінуі.// Әл–Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті. Әдеби мұра және қазақ әдебиеті тарихын оқыту мен зерттеу мәселелері Халықаралық ғылыми–теориялық конференция материалдары. 2005 жыл, 24 ақпан, Алматы, 167- 170 беттер.
7. Па шіркін, Махамбеттер, Абайлар – ай! // “Жұлдыз“, 2005 ,№1, 120 -132 беттер.
8. Тоты құстай түрленген өлең. // “Ақиқат”, 2006,№2 80-83 беттер.
9. Суретті сөз қолданыс. // “Қазақ тілі мен әдебиеті” 7- саны, 2006,№7, 66-69 беттер.
10. Мұқағали мұражайы. //”Қазақ тарихы”, 2006 .№4, 63-65 беттер
11. Образ – көркем ойдың көкжиегі. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті. Көкейкесті әдебиеттану. 6-кітап. Астана, 2006, 90-95 беттер.
12. Абай жаққан бір сәуле // “Мұқағали“ 2006, №1, 632-34б.
13. Білмеймін сүйдім бе мен, сүймедім бе? //“Мұқағали“, №3, 2007, 51-54 б.
        
        ӘОЖ   811.512.122-1                                     ...  ...  ...  ...  ...  ... 01. 02 –  ...  әдебиеті
Филология ғылымдарының кандидаты
ғылыми дәрежесін алу үшін дайындаған диссертацияның
авторефераты
Қазақстан Республикасы
Астана, 2007 ... ... ... ... ... ... қазақ әдебиеті
кафедрасында орындалды.
Ғылыми жетекшісі: ... ... ... Қ. ... оппоненттер: ... ... ... ... кандидаты,
Н.Бекеева
Жетекші ұйым: Абай ... ... ... ... 2007 жылы “ 31“ қазан сағат16 - 00 Л.Н.Гумилев
атындағы Еуразия ұлттық университетіндегі 10.01.02-қазақ әдебиеті және
10.01.07- салыстырмалы ... ... ... ... докторы ғылыми дәрежесін беру жөніндегі Д 14.31.03
диссертациялық кеңестің мәжілісінде қорғалады.
Мекен - ... 010008. ... ... ... ... ... атындағы Еуразия ұлттық университетінің
ғылыми кітапханасында танысуға болады.
Автореферат 2007 жылы “27“ қыркүйекте ... ... ... ... атқарушы,
филология ғылымдарының
докторы, профессор
Б.Ш. Абылқасымов
Кіріспе
Жұмыстың ... ... Шын ... өз ... ... ... ... халық көңіліне ұяласа, ол мәңгі өмір
сүреді. ... ... ие ... оның қас – ... ... ... ... түсіру, сыр ғып шерту келешектің ... ... ... сирек кездесетін бақыт. Оны Мұқағали ... ... ... ... ... ... ... алған
кезеңінде Мұқағали Мақатаев мұрасына ... ... ... ... ... ақын ... танудың жаңа бір кезеңі
басталды. Ақын шығармаларына өзі дүниеден ... ... ... Мемлекеттік сыйлығы берілді.
Мұқағали өлеңдері – ... ... жаңа бір ... жаппай евроцентристік ағымға ... ... қара ... ... қасиеттерінің қадірі артып, ... ... ... ... ... Ол ... ... ұлттық
бояуы мен рухын ұстанды, оны ... ... ... ... ... ... жол ... Сонымен қатар ақын қазақ
лирикасын ХХ ... ... озық ... ... ... ақын ... өз заманының ірі мәселелеріне ... да, ... ... ... ... мен ана ... ғасырлар
қойнауынан нәр жинаған аталы дәстүрін ... ... ... Ол бірде қоғамның керенаулығын бетіне басқан қатал ... ... бала ... ... ... аңқылдаған аңғал жан. ... ... өз ... өз ... ... көркем тілде ... ... ... шеберлікпен жырлай ... ... ... ... өз ... ... жол тапты, оларды ... ... ... ... ... ... ... ақиқатты
жырлап, қалың оқырманның жан ... ... ... орай
диссертацияда ақынның қазақ поэзиясындағы ... ... ... жүйе тұрғысынан қарастырылады.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Поэзиядағы көркемдік ... және ... ... ... ... ғылымындағы ерекще назар
аударуға тиіс мәселенің бірі. Қашанда өмір ... ... ... яғни ... ... сол ... қалпында жалаң баяндап
қана қоймай, ... ... ... ... ... жеткізе көрсету
аса мәнді де ... Осы ... ауыз ... ... жеке ... ... жүйе қандайлық дәрежеде. Олар ... ... ... ... көтере алған ба деген мәселелер
төңірегінде ойлансақ, мыналарға ... ... ... ... онша ... Анығында бұрынғы және бүгінгі жеке ... ... ауыз ... туындылары деп саналатын “Қыз ...... ... сол ... ... ... ... өз
шығармашылықтарында оны жетілдіре, дамыта түскен ”Біржан-Сара”, ”Әсет пен
Рысжан”, т.б. сияқты идеялық ... мәні ... ... ... ... кең, анағұрлым терең көрсетіледі. ... сол ... ... ... биік талаптарына сай суреттеледі, ... ... ... ... пен ... ... ... тапқыр қазақ жастарының көркем образдарын, кесек мінезін
жасаған. Олармен ... ауыз ... ... ішкен
жыраулар поэзиясының өкілдері, айтыс ақындары өмір деректерін әр көлемде
қамтыса да шыншылдық, ... ... ... ... ... ... ... поэзияның осы шыншылдығы жетімсіз, көркемдік мотивтері ... ... ... ... ... Сұлтанмахмұт, Ілияс, Қасым өлеңдері
төрт құбыласын түгендеді. Осының ... ... ... ... ... ... халықтың рухани дүниесін молықтыруға үлес
қосты. Көркемдік биік ... ... ... ... ... ... халықтың, белгілі бір заманның кең ... ... ... айнасы болумен бірге әдебиеттің даму тарихында жаңа ... ... бұл ... ... ... М. Әуезовтың “Абай жолынан”
басталғаны ... Абай ... ... ... жаңа ... көтере
отырып, оқушысына идеялық, эстетикалық тәрбие ... ... ... ... ... ... атқаруға жеткізді. Әрі ол
өлеңдеріне ... жаңа ... ... ... едім ... ... ... дамытуға, өзгертуге шешуші үлес қосуын, белсенді
әрекет етуін, идеялық-көркемдік ... ... ... ... ... ... ұсынды.
Осы тұжырымдарды шығармашылығына мықтап өзек еткен Мұқағали - ... ... ... ... ... қуаты, тақырып
ауқымының кеңдігі, идеялық мақсатының тереңдігі, философиялық ... ... ... ... ұлттық психологияны, ұлттық
көзқарасты бейнелеудегі шеберлігі ... ... ... бар. ... ... молдығы, көркемдік қуатының өзгешелігі, философиялық
түйіндеулері, образ жасау шеберлігі ... ... ... аз ... жоқ. ... өзі өлсе де ... мұраға айналған, оқырман
көңіліне ... ... әр ... үн ... жаңа буын өкілдерімен
сыр шертісе бастаған Мұқағали ... ... ... ... ... ... саралап зерттеу әдебиеттанудағы маңызды мәселенің
бірі деп ... ... бай ауыз ... одан кейінгі ... озық ... ... ... ... ... толық
сіңіріп қабылдай отырып, поэзияда қалыптасып орныққан ... ... ... түрлендіріп қолдану жағынан ... Осы ... жаңа ... ... ... ... отырып, ұлттық
поэзияның ырғақтық, әуезділік байлығын да ... ... ... ... ... құрайтын бөлшектерге, яғни композиция,
сюжеттік құрылыс, жанрлық ... бен ... ... ... өлең ... ... тән ... пен интонация жүйесі, шумақ,
ұйқас ... ... ... ... ... жүйе
дәрежесінде қалыптасуын және сол ... ... ... ... ... анықтау, ғылыми түрде ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Сондықтан
ақын поэзиясын көркемдік жүйе ... ... ... ... ... ... талас тудырмайды.
Тақырыптың зерттелу деңгейі ... ... ... ... обьектісіне айналып, сыншылар мен ғалымдардың назарында болып
келгені ... ... орыс ... ... ... В.Е. Холшевниковтың, К.Чуковскийдің, П.С.
Шамсутдиновтың, С.Л. Сергеевтің, Л.Н.Смайлованың, М.Г. ... ... ... ... ... осы ... мәселені көтерген. Төл
әдебиетімізде де көркемдік мәселесі әр қырынан ... ... ... ... ... ӘТәжібаевтың, З.Ахметовтың,
Р.Сыздықованың ... ... ... А.Нағметовтың
С.Оразалиновтың еңбектерінде сөз болады. Сондай-ақ, Қ.Жүсіптің ... ... және ... Ж. ... поэзиясының көркемдік жүйесі”[2], Тұржан ... ... ... ... атты ... жүйе мәселесі мен ... ... ... ... ... ... Ал ... басылымдардағы, ғылыми
конференциялардағы көркемдік мәселесінің жеке ... ... ... ... дәрежеде.
Ал тікелей М. Мақатаевтың шығармашылығы жайында сөз болғанда Ә.
Тәжібаевтің ... ... ... ... ... ... әдеби сын назарынан тыс ... жоқ. ... ... ... ... мен «Мұқағалидастан»[5]
кітаптары шықты. Мұқағали Мақатаевтың өмірі мен ... ... ... ... соңғы он-он бес жыл ауқымында ғана басталды.
Тындырылған шаруалардың қатарына жылма–жылғы ... ... ... жатқан мақалаларды, әрі 50, 60, 70 ... ... ... ... , ... ... ... – танымдық материалдарын жатқызуға болады. Жеке ғылыми
зерттеулерде бой ... ... ... ... ... ... ... лексика-грамматикалық ерекшеліктері“ [6] мен
Бекеева ... ... ... поэзиясындағы қаһармандық рух
пен трагедиялық ахуал”[7],Қарақалпақстандық ... ... ... ақындық шеберлігі“ [8], ... ... ... ... ... ... кандидаттық
диссертацияларын, Абишева Сауле Жүнісқызының “Поэтическая система “Мир
природы “ ... и ... [10] ... ... докторлық
диссертациясында да Мұқағали шығармашылығы бірсыпыра талданды. 2006 жылдың
басынан “Мұқағали” ... ай ... шыға ... Міне ... ... мұрасын туған халқына жеткізудегі және оны зерттеп, ақынды ... ... ... ... ... ... арқылы Мұқағалитанудың
ғалыми-танымдық бұлақ көзі ашылды, оның сала - сала боп, ... ... ... ... туындылары түгенделіп, байыпты зерттелген
сайын ақын рухы ... ... ... өзіне барған сайын баурап
отыр.Алайда Мұқағали ... ... ... жүйе ... ... ... мақсаты мен міндеттері: Диссертациялық жұмыстың
басты мақсаты - ... ... ... ... ... сөз болу жайына барлау жүргізіп, терең негіздеріне үңілу.
Қадым заманнан ... ... ... ... бен ... назар салып, ... ... ... ... көркемдік жүйесін ғылыми ... ... ... үшін ... ... ... ... міндеттерді шешу
алға қойылды.
- ... ... ... құндылыққа айналуының басты
себептерінің бірі - ... ... ... ... ... ... ... әдеби тіліміздің жетілуіне, бейнелік күшінің
толыға түсуіне қаншалықты үлес қосқанын ... ... ... шығармаларының тек поэзия құдірет – күшінің ... ... ... ... ... жетелеу;
- Мұқағали шығармаларында мол көрініс табатын шеберлік тұғыры - ... ой ... ... ... ... бөліп, ұлттық
тіл байлығын құбылтуы, қолданудағы көркемдік бейнелеу ерекшеліктеріне
назар ... ... ... ... өмір ... ... ... адам бейнесін жасаудағы көркемдік жүйе шеберлігін сараптау;
Зерттеу жұмысының ғылыми ... ... ... жүйе ... ... дербес зерттелмеген. Зерттелсе де ... ... ... не ... ... ... Бұл ... зерттеу арнайы әрі ... ... ... ... ... ... ... мәнділігімен, көкейкестілігімен айқындалады.
-Мұқағали шығармашылығының сүйенген үш тағаны, ... үш ... Оның ... ... ... да ... ақтарылып айтқан
бүкпесіз де қарапайым сыршылдығы. Екіншісі - асқақтық яғни ... ... ... елеп ... пайым жасап, күрделі қорытындылар
шығаратын сыншылдық көркемдеу ... ... ... - ... мәселелерді, күллі тыныс–тіршілікті өлеңіне арқау еткен
ақын кемелдігі ... ... ... ... ... ... кең ... толқындармен ұштастырыла, кейінгі буындармен сабақтастырыла,
ұлттық идея мен ... ... ... ... ... аясында көркемдік ой–санаға қозғау салып, ұлттық ... мен ... ... ... ... орны ... ... ғылыми тұрғыдан тұжырымдалады.
- Поэзияның рухани азықтығына, адами ... ... ... ... септігін тигізіп, толыққанды азаматтардың қалыптасуына
оңды әсер ... ... ... Мұқағали өлеңдері арқылы
пайымдалады.
- Көркемдік - ... үшін ... ... әсем ... ... болмысын билер әсерлілігі. Жүйе – бір қалыпқа түскен арна, ... ... ... ... ... ... саралануын
былайша тармақтауға болады.
Зерттеу ... ... ... жазу ... алға қойған
мақсаттар мен міндеттерді орындау үшін өлең–дастандардағы көркемдік
жүйелерге, ... ... ... ... ... ... дәрежесіне үңіліп, көтерілген идеялардың мәнділігіне ... ... ... талдау әдіс-тәсілдері қолданылды.
Зерттеу нысаны ... М. ... ... толғау,
поэмалары негізгі ... ... ... кезінде ... ... ... ... ... ... ... жанұялық кітапханасы мен қолжазбалар қорының, ... ... ... мен ... ... арасындағы жинақ
папкілер материалдары пайдаланылды.
Ғылыми жұмыстың ...... ... ... ... С.Мұқанов, Ғ.Мүсірепов, Б.Кенжебаев,
Қ.Жұмалиев, ... ... ... Р. ... ... ... Р.Нұрғали, С. Қасқабасов, Ш.Елеукенов, Ж.Ысмағұлов,
Қ.Мәшһүр-Жүсіп, С. Негимов, А. Егеубаев, А. ... З. ... ... Т. ... Б.Майтанов, Д.Ысқақұлы, Б.Әбдіғазиұлы,
Д.Қамзабекұлы, ... ... ... ... ... ғалымдардың тікелей және ... ... бар ... ... теориялық және әдіснамалық негіз ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері мен
тұжырымдары, орта мектептерге, ... оқу ... ... ... ... ... бағдарламалар жасауда,
сондай–ақ қазақ ... ... ... курстар мен семинарлар
жүргізуде, қазақ халқының тарихына, ... мен ... ... ... мағлұматтар беруге көмектесері анық.
Жетекші идея: Құқықтық, демократиялық ... ... ... жас мемлекеттің іргесін ... оған ... ... елді ... ... перзенттің, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдарды ұсынамыз.
- Мұқағали поэзиясының көркемдеу жүйесі – ... ... ... пайым жасау дәлдігімен, тереңдігімен дараланады. Өлеңдердегі
сюжеттік ... ... мен ... ... өлең мен ... муза ... ... оқшауланады.
- Мұқағали қазақ поэзиясында ... ... ... ... ... ... лириканың дамуына мықтап
үлес қосқан. Көркем ойлау жүйесінің соны ... ... тың ... ... Ауыз әдебиеті және Абай, Махамбет ... ... ... ... ... оны творчестволықпен дамытып өзіндік ... ... ... ... тілдің шебері дәрежесіне көтерілді,
сапалық деңгейін ... ... ... ұлғайтты.
- Мұқағали поэзиясының ойлау, образдау, сюжеттік желі, өлең ... ... ... әрі ... ... дәрежеде. Оның өлеңдерін
поэзия етіп тұрған ырғақ, ұйқас қана емес, ... ішкі ... ... ... ... ... ... образдар әлемінің табиғилығы мен
үлттық мінез-құлқында.
- Ақын ... ... ... ... жүйе, биік эстетикалық
мұрат, терең философиялық тұжырымдар “Мұқағали мақамы”, “Мұқағали стилі”
екенін бірден аңғартады.
- Поэмалары мен ... ... ... арқылы қазақ жырының інжу-
маржандарын ... Өлең ... ... жыр ... айғақтады.
- Алуан тақырыпта жыр тудырған ақын ұлттық-ұлыстық ... ... ... ... отырып, поэзиямызда бітім-болмысы бөлекше, жыр
жауһарын ... ... ... да ... ... танытуымен қатар, көркем
ізденістерімен дараланады.“Өмірдастанда” - ... рух ... ... Дариға-жүрек ару болса, “Аққулар ... аққу ана ... ана, ... асыл Ана ... ... Райымбекте!»
Батыр баба бейнесі соғылған. “Реквием. Жан азасында” ... ... өмір үшін ... үстіндегі ақын рухы көрініс береді.Әрі бұл
образдар жүйесінің соны ... тың ... ... ... ... ... өз ... өз сыры.
- Мұқағали мұрасы ән-күймен егіз. Сымбат, сәулет, сурет өнерімен ... ... ішер ... ... ... ... Мұқағали өлеңдеріндегі ұлттық көзқарас тілімізді ... ... ... ... ... сипаты мол.
Зерттеу жұмысының жариялануы мен сыннан өтуі. ... ... ... Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ... ... осы ... оқу ... ... ... талқыланды әрі қорғауға ұсынылды.
Диссертацияның негізгі тұжырымдары мен ... ... ... ... үш) ... ... ... етілген. “Қазақ тілі мен әдебиеті”,
“Қазақ тарихы”,“Жұлдыз”, “Мұқағали” журналдарында, Халықаралық конференция
материалдары ... ... ... ... ... ... жұмысының құрылымы. Диссертация кіріспеден, екі
үлкен бөлімнен, ... ... ... соңында
пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... өзектілігі, зерттеудің
мақсаты мен міндеті, ... ... ... ... ... ... ... теориялық және ... ... ... ... ... ... ... “Мұқағали поэзиясындағы дәстүрлі ... ... Онда ... жүйе ұғымының мәні мен мазмұны, ол туралы
ірі ... ... ... мен ... дәлдігіне
сүйене отырып, поэзияның өмір ... ... ... айқындалады. Оған Мұқағали ... мол ... ... ... ... ... ... өзегіне
бойлай ендіріледі.
Құдіретті сөз ... оның ... ... XIX ... ... Абай өлеңдері арқылы ең биік тұғырға көтерілді. Ал ХХ ... ... ... ... ашқан жас талап, жаңа буын ... ... да сол ... ... ... яғни ... ... қол
созып, шырқау шыңға жол тартты. ... Абай ... ... ... басты. Мұқағали поэзиядағы парасаттылыққа мән бере ... ... ... ... Абай парасатынан нәр алып, ұлы
ақын талабына орай үн ... ... ... өз ... ... Рас, Абай да, ... да тақырға түскен дән емес. ... ... ... ... ... ... Олар бай ауыз
әдебиетінен жүзіп ішті, әсіресе ... ... ... ... ... игерді. Жыраулар поэзиясының өткірлігі мен өршіл
рухын ... ... тың ... шалды. Яғни халық даналығының
небір нәрі мен ... ... ... орыс ... озық ... ... ... танысты, Одаққа танымал таңдаулылардың
суреткерлік қабілет ... ... ... үйренді. Ғаламдық
деңгейде дүние танымдарын ... ... ... ... білім
қорымен қаруланды. Заманның өнегесі неде, өріссіздігі қайда ... ... ... сәйкес ащы шындығын да айта алды. Шындықты айту
қашанда қиын ... ...... құрылыстың, коммунистік қоғамның дүркіреген
дәуірінде еңбек етіп, тіршілік етті. Кезінде кереметтей ... ... ... ... ... ... ... қоғам” саналған
кеңестік жүйенің бітім болмысы туралы жазылуға, ... тиіс ... ... Сол ыңғайда ақынның шеңберден шыға алмағаны, ақ тиындай
шығырда шыр айналғаны байқалады. Бостандық, ... ... ... ... аясы тарлығы танылады. “Неге бұлай?” деген ақын түйткілі
түсіндірілмеді, жауапсыз қалды. Бір елі ... екі елі ... ... ... ... ... қарамай адам баласын, азаматтық ... ... жеке ... мұң мен шерін, шаттығы мен ... ... ... ... сипатқа жеткізе білді. Рухы күшті рухани
қазына ... ... ... ... ... ... ой-ырғақ еркіндігімен ерекше, “тілге жеңіл, жүрекке жылылығымен”
құрметті де құдіретті.
Мұрат ... ... ... ... ... ... күші мен
құдіретіне талдау жүргізу, эстетикалық, этикалық тәліміне ден қою, поэма,
дастан, толғауларының тарихи-танымдық ... ... ... көңіл бөлу, көркемдік–шеберлік иірімдеріне үңілу.
Ал 1975 жылы 26 ... ... ... ... рух
үлкен роль атқаруға тиіс. ... Кімде рух болмаса, ол ... ... ... [11.], - деп жазады. Шындығында оқырманға күш–қайрат
сыйламаған, жан–жүрегін баурамаған, ... өлең ... Оның ... жетекші асқақ та адуынды ақын рухы ұлттық
сипатында ... ... ... келіп тірейді. Ақыры 1976 жылы 14
ақпанда ” ...Мен өзімнің ... ... ... ... ... ... шықтым. Жанымның мұңы мен қуанышы - ... ... ... ... өз сәулесін түсіруге тиіс ... ... ... бүкіл менің жазғаным – бар-жоғы бір ... ... ... мен ... қасіреті мен қуанышы туралы
поэма. Егер ... ... ... жинап, бір ... ... ... ... әрбір өлеңім өз орнында
тұрсын. Яғни ... және ... ... содан соң көз алмай
оқыңдар. Сюжетіне ... ... ... ... ... мен ... зер салыңдаршы. Егер мені содан
таппасаңдар, онда ақын ... ... б ] ... екен ... ... ... ... зерттеуімізге үлкен көмекші, ... ... ... ... ... да, вертикаль
да жағынан алдыға ... ... ... ... одан біз ... ... құдық қазғандай іздеп көрелік.
М.Мақатаев поэзиясындағы көркемдік жүйенің бір парасы өзі ... ... ... ел ... ... мінез, ұлттық психология, табиғат
көріністерінің көркем бейнесін жасауға негізделген. Ұлттық ... ... киім ... ... ... анықталмайды.
Бұл сырт көрініс, ұлттық мейрам Наурыз ... ... ... ... халық тілдерінде сөйлеген ... ... осы ... Мәселе ұлттың дамуының әлеуметтік,
экономикалық және ... ... ... ... ... психологиясына байланысты. Әрі ұлттық ерекшеліктерді
бірыңғай ұнасымдылықтан, ... ... ... де ... Яғни ... қылық пен қасиеттерде де жатуы әбден мүмкін. Қысқасы, ... ... ... ... дамып, жаңа реңге ие болып отыратын
құбылыс.
Ұлттық сана - ... өз ... ... ... ыстық
ықылас пен сергек сезімнен ... ... ... ... ... ... келешегін толық біліп, тексеріп халық тағдырына,
ұлт ... ... ... ... қарайтын саналы, салихалы
ойдан ... Бұл ... ... ... ... сақтаушысы,
қорғаушысы әрқашан да ұлттық интеллигенция, ... ... ... ... ... ... ... “Қыранша қарап Қырымға,
мұң мен ... ... ... ... ... ... шиыршық атып
толғататын” Шоқан, Ыбырай, Шәкәрім, Әлихан, ... ... ... ... ... ... ұлы ... ғана ұлттық сананың
негізін салып, ірге тасын ... ... б]. ... ... ... ... ... келешегінен үміттенген.
Дәл осындай шығармашылығында ұлттық сипаттар басым ... бірі – ... ... Әр кейінгі ұрпақ өз жолын
алдыңғы аға ... ... ... ... ... ... Абай ... құран хадистеріндей құлағына құйып өскен өрен. Абай
поэзиясының түп ... ... ... ... ... ... жете
зерделеген Мұқағали оны игеріп қана ... ... ... ... ... ... мен ... арақатынасын
туғызды. Бұл бұрын да бар, алда да жалғасын табар ... ... ... өнер аса ... тәрбиеші. Ата-анадан да, ұстаздан да
өткін ұлы ... - ... оның ... - ... ... ... өнер тұл.
Поэзиялық шығармадағы ой-пікір ақын ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардан алған әсерлер түрінде
туған идея болып келеді. Жалпы жағдайға қатысты ... ... ... болса да, ақынның көңіл күйіне сабақтастырыла айтылады.
Яғни поэзиядағы идея ... ... ... ... ... ал көркемдіктің, ақындық шеберліктің өзі озық идеялықпен ұштасып
жатады. ... ... ... ... тіл шеберлігі, композиция,
характер, образ жасау, тартыс мәселелеріне жан-жақты анализ ... ... грек ... ... ... ауыз әдебиетінің тамаша
үлгілерінен осы күнге ... ... ... осы күнге дейін ... ... ол таза ... ... Әр ... өзі ... биік
тұғырлары бар. Сондай-ақ поэзиядағы көркемдіктің де ... бар. ... Және оған кім ... қолы жете ... ... ... ренессанысының құзар шыңы. Абайдың ренессаныстық ... сол, ол өзі ... ... ... қабынып тұрған қақтығыс-
қайшылықтарды қаны сорғалаған ... ... ... шыншылдықпен
көрсетіп берді” [13]. Мәселе түйіні - бабаларымыз ... сан ... ... ... жақтарын пайдалана отырып, жаңа жол
табуда. Ол жаңа форма ғана емес, ол ... ... ... ... жасау. Қысқасы өмірдегі құбылыстарды тани, жіті көре
білуден басталады. Бұл ... ... даму ... ... ... сөз. ... табу - өзіңді-өзің ашу, шығармашылыққа өзіндік
қырмен, қолтаңбамен ... ... ... түсінікті болуы керек. Сонда ғана ол ... әсер ... жаңа ... ... өтейді. Әрине түсініктілік
деген сауатсыз адамға шақталған ... ... ... деген
сөз емес, терең ойды көркемдік шеберлікпен қарапайым етіп ... ... ... мәдениеттіліктің, табанды еңбектенудің қажет жері
осы. Толстойдың ”Қарапайым жазу ... ... деуі де ... ... өнер ... ... эстетикалық білім
қажет екенін айтқан. Шынында, терең поэзиялық туындыларды, опералық,
симфониялық шығармаларды, ... ... ... үшін ... ... ... ... Бұл шығарманың формасын жорта қиындату емес,
оқырман мен көрерменнің эстетикалық өрісін көтеру. Сонымен қарапайымдылық
жалаң ... те ... ... ... шатпаққа ұрынған жасандылық
та емес. Дана қарапайымдылық, мөлдір айқындық - міне ... ... ... ... өлең ... мол пайдалану
бар. Ол мүмкіншіліктер ... ... өлең ... мен
мөлшерінен тыс тумаған, қайта солардың құбылған, құлпырған түрлері ... ... да ... он бір ... ... ... ... шүйіре қараудың қажеті жоқ. Өлең формаларын ... ... ... ... мүмкіндік береді. Екі буыннан бастап, он бес
буынға дейін пайдаланылатын өлең ... ... ... он ... ... ... Аманжолов заңдандырып кетті. Қасымнан ... ... ... ... ... оны ... ... ешкім етене ендіре
алмаған. ”Дариға” атты ... ... он ... қазақ өлең құрылысының
төл түрі етіп бекіткен. Сол сықылды Мұқағали Мақатаев та ... буын ... ... ... ... ... ... Бұл жерде тоғыз ... ... ... ... ... жаңалықтың бір ғана
көрсеткіші ретінде көрініс бергенін айтуға тиіспіз. Өлең құрылысы ... ... кете ... ... жолы кең. Ол стандарт емес, оның
толып ... ... ... бояуы бар. Сондықтан ол ... ... ... ... сабақтаса жасалады.
Мұқағали поэзиясы – ұлттық сананы сілкіп ... ... ... ізгілік нұрын шашатын ... ... ... ... Оны қара ... қарымы, мол мүмкіндігі ... ... Қара өлең – ... үшін - ... ... ... ақ сүті,
әкенің жасындай ... ... ... ... ... ... де ... демедім ешкімге мен.
Қазақтың қара өлеңі - құдіретім,
Онда бір ... сыр бар ... ... елжандылықтың сөзі, асқақ патриотизм үлгісі, кең- ... ... ... әлемді тамсандырған орыстың поэзия орбитасында
күн ... ... ... Лермонтов, Пушкин, Есениндердің ... ... ... дара ... ... ұрып ... ... тәңіріне баламайды. Қайта оның ... ... биік ... ... ... ұлы ... ... Оның
түпсіз терең, сұңғыла сыры бар. Ол қарапайымдылығында, ... ... ... ... ... ... ... ойнай білген, сөйлете ... жан ... ... ... ... ... Бұл әрі ... сананың
сырына қанықтырып, сиқырына үңілту. Сондай-ақ көне мұраға ... ... ... ревизия жасаймыз, өлең ... ... ... ашамыз деп даурыққандарға тойтарыс бере отырып,
анайылыққа ... ... ... ... Әр ... ... ... жол тартатын қара ... ... ... өміршең болумен қатар ... ... ... намыспен,
ұлыстық нәрлі сөлмен жазылуын ... ... ... ... іздемей дәстүрлі жырдың ағысынан ... ... деп мен ... айта ... өз ... ... киген қазақтың қара өлеңін,
Шекпен жауып өзіне қайтарамын.
Қазақтың қарапайым қара ... - қас ... ... Оның ... ... Ол сан ғасыр жасап, сап алтындай сараланған, сан ... өтіп ... ... ... дүние. Ол ақындықтың әліппесі,
айтыскерліктің аренасы. Осы қара ... ... ... ... алған Мұқағали өзін абыз ... ... ... ... ... ... ... именеді. Бір қарағанда
шындығы да солай. Халықтың тайқазанындағы ... ... ... қайнатушы, ас әзірлеуші ... ... ... ... құпия құлпылануы әсіресе соңғы қос жолда “Күпі ... ... ... ... ... ... көзге ұрады да
ұлтымыздың түр-тұлғасынан хабар береді. Кешегі ... ... ... ... ... ... киген қалыпқа сыйып қазақ
табиғатын ... мол ... ... тұр. Қара өлең ... ... орындауға оңтайлы. Бір жағы ән өнерінің ... ... он бір ... екі ... төрт ... ... ... ... бай, орындалуы жағынан сан
нақышты. Қара өлең көнелігімен де ... ... ол ... ... ... ... б.]. Қара ... қара
анықтауышына қатысты айтсақ. Қара ... ... ... ... “Қара - әлемнің алғашқы қалпы, ... сөз, ... Қара тау, қара ... қара сөз, қара жол деу ... ... ... бастапқы сөз, бастапқы жол ... ... ... - деуі ... көңілге қонымды. Қазақта қара жарыс, қара ... тағы екі сөз ... ... Бұл қара өлеңнің ... ... ... ... ... біз де қосуға тиіспіз.
“Аманат” ... ... ... әженің буыны бекіп, бұғанасы
қатпаған ботасын ... ... ... ... ... қуат ... үйдің
ендігі тірегі екенін ... ... ... бас ие ... ... Ол ... - күйреген қарт әжені, ... ... ... шиеттей іні- қарындастарын асырау, қатардан
қалдырмау, жадатып-жүдетпеу. Бұл ... бар ата ... ... ... ... жырларда ер-азамат жорыққа аттанғанда,
іштегі туылмаған перзентіне, ... ... қол ... ... ... тағдырын, елінің хандығын, мыңғырған ... ... ... жар, ... ... барлығын табыстайтыны
бесенеден бар. Яғни берісі ... ... ... ... ... жеткіншектің осылай өмір ... ... ... ... ұлы міндеттер ұл мен ... ұзақ ... ... алып ... Осы тұжырымның, әкелік аманаттың, ұлттық
элементтердің танымдық ... ... ... ... бір ... қайырып тастау үшін жұмыс жасап ... “Іс ... ... “Өнім көп болсын!”, ... ... ... ... ... салсын!” сияқты тілеулер айту
өзінің ортақтастығын ... ... ... ... ... Бұларды бүгінгі ұрпақтың ... ... ... ... қамқорлықты, бауырмашылдықты білдіру, жөн-жосықты ұғынуға
дағдыландыру ата-ана мен ... ... Ақын жаны ... аңсайды. “Үйшінің ойы” осы ... ... ... ... ... Тік бақай, жөн ... ... көр ... ... тура ... ... арлылықты арқау еткен. Арамдық,
алақол жексұрындықты жерлей ... ... дар ... тартуға
дайын. “Қалжасын жеп ... ... ... Сені де перзентім деп
туды-ау, ... деп ... ... салмақ, мән жатыр. Қалжа - босануға
тақаған әйелді ... ... үшін ... ... ас, ... әрі ... ... жасалған әрекет.
Шілдехана - қуаныштың өлшемі, шаттықтың шарықтау ... ... ... салу, перзентті болғанын жариялау. Сөйткен баланың сұмпайылық пен
сұрқиялықты серік етіп ... ада, ... ... ... жан ... қайғы-қасірет екендігі зерделетіледі. “Ескертуде”
анадай әулиеге ізет– құрмет жасауға, ... ... ... ... бір ... 35 ... ... күз,
қыс, көктем, жаз белестері мен елестерін шолып ... ... ... ... ... ... ... алауына ұсталған,
шұғыласына малынған өлең.
Мені жұрт: ... ... ... - ... ... ... - дейді.
Ақымақ болсаң төзбейді,
“Хайуан” дейді, “ез” – ... жоқ ... ... жақсыдан қалған көз”, - дейді деп,
әркімнің адамдық ... ... ... ... ата-тектік, ұлттық,
асылдық қасиеттерден айырылмауға үндеумен ... жеке ... ... ... ... ... ұстауға, ген арқылы
берілетін қазақтық ... ... ... ... “Болар елдің баласы – он ... ... ... ... ... “болмас елдің баласы жиырмасында ... ... ... ... қойып, кері кетушіліктен
сақтандырып саналылыққа жетелейді.
Биік болса ... ... ... ... ... заңды билетім
бар,
Заңды орныма ... ... өмір ... ... соң өз ... ... ірі ... білімнің шыңына шығуға, іскерлік пен өнер-ғылым
қууға, елінің намысын ... ... ... үлес ... ... ... кейіпкер 35-ті аз ғұмыр деп ... жоқ, ... орда ... дүниені дүр сілкінтер, аймағына аты ... ... ... ... ... ... ойып тұрып орын алуға,
қашап ... жыр ... ... ... есеп ... ... ... берген өмірді қиқымдап, өткізіп алмауға тырысуы
саналы ... ой ... ... ... ... Абай ... “Сен
де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та, бар ... ... ... өлең ... дәстүрлі жалғастық.
“Мен өскен лашық бір бөлме” – қазақтың жаны мен ... мен хан ... ... ... ... Кешегі күн
көрісі жүдеу, тіршілігі жұпыны өмірдің ... ... ... ... ... мол қимас күндердің ... ... ... Бір бөлмелі лашық - бақытты шақтың белгісі. Ханның қарадай
қанағатшыл, ... ... ... ... ... ... ... шақтары жиі ұшырайтындығы бар. Мынау ... ... ... ... ... ... қанағат ету - лирикалық кейіпкердің,
оның ... ... қара ... қанындағы қасиет.
Мен өскен ... бір ... ... - ... мың ... тағы ... ... аттап кіргенде.
Өр тұлға, өжет мінез, ... ... қана ... ... өзекті жанға дес бермейді. Бұл ... ... ... ... ... сирағы шығып жататын құрым
жаппасын: “Ақ ордадай - ақ ... хан ... қара ... деп бай-
бағланның ақ боз ... өз ... ... еске ... ... ... сабақтастығын сезінесің. Арыс ақынның
майталман шешендермен хал-ахуал қарайластығына, жағдай ... ... ... таң қаласың әрі сүйсінесің.
Қонақпен күнді батырып,
Қонақ боп атып таң нұры.
Тұратын еді ... ... ... тағы да бір дара ... дана ... – зерттеушілер
зерделеген, әлем ... ... - мол ... ... жаны жай ... ... асы ... ел-жұртымыздың бар болмысы айшықтанып тұр. Әже - ... кең ... шайы ... ... ... ... ... ұйытқысы. Ақ жаулығы – үлкен–кішінің магнит өрісі, балды дәміне
шақыртқы. Бүгінде сол ... көзі де, өзі де ... жаңа ... ... жеткізеді. Ауылына аңсап-сағынып барғанда алдынан
шығар анасы, қарсы алар қара ... ... ... ... ... бір ... су ішуге шөліркеулі. Қара ... ... ... Ол құрыса азамат азады. Осыны түйсінтеді. “Ат
ерттеп ... жас ... ... үйге кір ... ... ... ... үлкенге - ізет, кішіге – құрметтің
тапшылығы. Бұл ... ... ... тарту-таралғысы. Алайда
белгісіз жігітті жазғыруға жоқ. Дегенмен ақын ... ... ... ... ... ... ... Бұл ретте ақынның
жалғыз бөлмелі лашығы – Аяз ... есік ... іліп ... ... көңіл төріндегі көнесі. Ақ жолдан адастырмас,
желпіндіріп желіктірмес, өткенін ұмыттырмас ... ... ... ... “Ақ кимешек көрінсе” осы ойды ... Ақ ... ақ ... ... ажар ... ... ғана емес, жаныңа
шуақ құяр, бауырына басар жылылық көзі, ... ... ... ... Қ. ... “Ақын жырларының ешқандай ... ... жол ... ... ... рух ... ... онымен ұштасуы шығармашылық бақыт” деуі [4. 79] ... ... ... ... ... ... ... тұрған жанның лақтай жар-жағада ойнақтаған, еліктей ... ... ... еске ... ... ... сіміріп,
саумал бұлағынан қанып ішіп қайтуға ынтығулы. Бұл қазақ ... тән жер ... ... туып-өскен қара шаңырақ та, қара ... қара ... де, ... ... ... ... ақсақал да,
ата-баба зираты да ... ... ... күй кешкен
ақын сағынышын басып, көру кеңістігін кеңейтіп ... келе ... ... ... ... ... ... алар жан табылар ма? Құлын-
тайдай тебіскен ... ... ма? Олар ... ... ... ұғып, жаныңды түсінер жан табылса ғой. ... ... ... ... ... ... зеңгір
көктен алғандықтан – осының ... бас иіп ... ... Міне,
перзенттік парыз бен қарыз деп осыны түсінуге тиіспіз. ... ... ... сүюден, құрметтеуден басталмақ.
Ақындықтың азабы мен тозағын, ... бір ... ... ... ... ... қалжыратып, қарбалас қала шуы мезі
еткенде, ата ... ... ... ... ... ... ... несібесін түзден тауып тірлік құрып ... ... бір жағы ... ... ... ... ... екіншіден, жан ... ... мен ішкі ... рухани байлығының алар бастауларына, тұнба көздеріне
жетелейді.
Қасқа ... ... ... ... ... ... ... ширақтығы мен шымырлығын, үрей мен ... ... ... осылай өжеттіктің өр рухымен ... ... ... ... ... ... тамырласып жатқандығының ... көз ... ... ... ... өседі”, “Қарап тұрып шырқау биік шыңдарға,
қалай ... ... ей, ... деп ... ашық ... ... ... сипаттау сырлары осы идеямен Қасқа
бұлақтың сыңғыры мен ... ... қыр ... ... естіген
өрістестік болса керек-ті. Әрі бұл жыр - қос ... қара ... ... ... ... ... аталған екінші
бөлімде ақын ... ... ... ... ... ... ... образ жасау шеберлігінің шешімдеріне
ұмтылыс ... Ол ... ... ... мәніне,
тұтастық сипатына, даралық ... ... ... ... уақыт тынысын айқындап, оқиға желісін ... ... ... ... ... ... ... байыта
түскеніне дәлелдер жасалды. Қысқасы Мұқағали әр түрлі ... ... ... ... ... түскендігіне көз
жеткізіледі.
Образ яғни көркем ... аса кең ... ... ... ... дегенде ақынның образ жасау
әдіс–тәсілдері, суреткерлік ... ... осы ... ... ... ... ... жасағандығынан
әңгіме қозғалмақ. Алдымен образға ... ... ... - ... Мұқағали поэзиясында бұл молшылық. Кез-келген өлеңді ашып ... ... ... ... сөз ... ... бірден
жасқап, терең иіріміне тарта жөнеледі. Мәселен ... еді ... ... ... мәз ... ... ұшып, қаз қонған.
Көкейіңе қона кетеді. Жанды сурет. Маужыраған жаз. ... ... ... үні, тынымсыз қимыл-қозғалысы, қалықтауы, шарықтауы,
ойнауы, шомылуы - қысқасы хан ... ... ... келеді.
Өлең басынан аяғына дейін сан-сала ... ... ... ... Тек ... бояу алып, өрең мен ... ... ... ... ... ғана ... ... жақсы жырды
жадыңа тоқып, жаттап ... Ерді ... ... ішіп ер ... алып ... ... ... табиғат анаға тартып туғандықтың, тазалық пен ... пен ... ... мен бірлігін көреміз.
Суреттеудің сұлу да ... ... ... ... жан сарайың нұрланып, ғажайып бір әлеммен қауышасың. Міне
сұңғыла суреткерлік, айызды ... ... ... ... қиюын
келтірсе, гүл–гүл жайнамайтын, сан түрге құбылмайтын, тоты ... сөз ... ... ... ... ... жолы сан ... Ол айтып ... сөз ... қана ... ... ... ... жалаң
ақындық тұлға деп қарауға келмейді. Сонымен бірге әркімнен ... ... ... қилы ... ... ... ... тебеді.
Сүйгісі келе берер сүйген ерін,
Сүй жаным, ... бір ... ... ... соқсын,
Ағытшы бешпетіңнің түймелерін.
Іс-оқиғаға араласушы – лирикалық кейіпкер. Ол ... ... ... өжет ... ... ... балқыған сәт.
Бірақ оны оқырман тек ақын деп ... әр ер ... ... ... ... күй, ... ... деп қабылдайды. Ақынның
сыр ... дәл ... сым ... дөп ... ... ... ұнатасың, құптайсың. Қимастық сезіміне бөленесің.
Ұялып ... ағып ... ... үн ... ... қана.
Баланың маңдайынан сыйпалаған,
Дірілдеп айдан тамған шуақ ... ... - қыз ... ... ... жаңа ғұмырдың
көзін ашуы. Махаббат шуағы шашылуы. Бір ... ... ... ... аяндайды. Бұл нағыз сыршыл лирика.
Ал енді ақын өз ... ... ... ... назар аударалық. Шығармашылық жұмыстың ауырлығын
немен, ... неге ... ... деген гүл қуалап, нәр
іздейміз,
Шөп қажап ... дән ... ... жол ... арып-ашып,
Адам деген патшаға дәрі іздейміз
Ақын мен ара ... бір ... ... өте ... ... ... Дала ... гүлді атырапты шарлап, тынымсыз
қозғалысқа түсіп ... ара ... ... бар. ... гүл ... ... әрі қаншалықты әкелетінін және ... ... ... ... ... ... мен ... білер. Ақынның үзіндіге ... бір ... ... ... қилы ... ... Ақын мен ... тірлігі ішкі
үндестігін, еңбектену қаракеті ұқсастығын ұғынымыз. Ақында ... ... ... ... айшылық жол жүреді“, адамдардың жан–
дүниесіне үңіледі. ... де ... ... ... ... ... батпандап зәр алады. Сезім сергелдеңіне түседі, шөл
қысып ... ... ... ... тоқсан толғатып, адам
деген - патшаның ... ... ... өлең ... дүниеге
әкеледі .
Бір сом соғылған тұлға - “Дариға ... - ... ... ... сұлу, өр әрі тәкаппар жан. Шығарманың ... ... еді ... ... еді ... ... қос жолы оның ... анықтамасы, өлеңдегі баламасы
іспетті. Өте дәл әрі ... ... ... ... ... бітім -болмысын ақын:
Жолбарыс бақай білегі,
Құлан жон ... бірі ... уыс ... ... жылан болып жүреді.
Егіз шың тұрған кеудеде,
Еңістің жатыр сілемі.
Қос ... ... жалт ... ете ... күн еді, - деп
суреттеуі елден ерек, өз құралыптастарынан оқ бойы ... ... ... - ... ... ... ... өртті, кеудесі дертті, жар ... ... ... ... Яғни базарлы да бақытты шағы ... ... ... ... қызуы басылмай жесірлікке ұрынып
қаралы шәлі жамылып, ауыр ... ... ... ... қалғанда, мұңдас тапқанда ақтарар сыры, ... ... ... ... ... ... ... жарына ... ... еді ... ... ... сазына келтіре ... ... осы ән ... ... бүркеншік атына айналады. Оған тағы бір ... жары ... ақ ... соғыстан оралмауы. Төзуде-ақ
төзіп, тосудай-ақ ... амал ... хат та, ... да ... Күні бойы ауыр ... ... ешнәрсені елемейтін
Дариға түн ... ... ... әдемі әніне басатын.
Алдында ол сағыныш сазы боп ... ... келе ... боп ... ауаны жаратын, атырапты аралап әркімге ... ... ... ... кәрі-құртаңды ... ... ... - ... көз ... төккізіп
егілтетін. Дариға сөйтіп тауға да, ... да, кең ... ... да ... ... ... шағумен жүрді. ... кең ... өмір селт етіп ... елп етіп ... ... көз жасын көрмеді. Жанына батты. Емін іздеді. Ол ... ... Ол ... ... үлесінде. Екі ауыз ... ... өсек ... отырған әйелдердің ... ... ... ... ... салынады. Өрттей қаулаған ... ... ары ... желі - ... сүті ... жан-
дүниесі ластанбаған “тентегінің “ ... ... ... ... ... ... ... көзімен
көруімен нақтыланады. Періште көңілі ... ... ... ... енеді. Жеңгесімен бірге оның әні, ... ... орта - тау, ... ... құсы мен жәндігі түгел
ластыққа ... ... ... былғанышқа оранады. Сұлулықтың
жалғандығы, тірліктің ... ... ... ... Дариға тағдырына елеңдей отырып, “Намыс пен муза “ бөліміне
ден ... ... ... ... болып, өсек-аяңға шыдамай
өз өмірін өзі ... ... ... басы -қасында жүріп,
сырласы мен мұңдасындай ... ... ой ... ... ... ... жан дүниесіне өлшеусіз өзгеріс
енеді, жеті ... ... ... ... көргендері мен
көңіліне түйгендерін ащы ... ... ... ... ... ... жесірлер мен жетімдердің ... ... ... ... ... ... боп шығады.
Дариға - ... әрі ... ... Оны трагедияға
ұрындырған - қанқұйлы соғыс. “Аузы асқа ... ... ... он ... бір гүлі жаңа ... жан ... ауыр ... тозақ отында ... қара ... ... құшақтап, қасіретке бауыр басады. ... ... ... ... ер - ... ... ... келді, жастық
ғұмырының жоқшысы - серігін ... жар ... ... ... ... ... су ... өсек - аяңға таңылды. Қаңқу
сөз, күндестік ... ... ... жан ... ұлғайтты. Ол аз
болғандай бойына бала бітті. Бұл ... ... ... ... Өзі паң, өзі ... өр ... бұның бәрі
жасытты. Жай оты ... ... тұла ... ... шалды. Күйкі
тірлік , күлдібалам өмір аждаһа боп ... ажал боп ... ... ұят ... ... - өзі өкім ... ... өмірін қиды. Дариға жүздеген, мыңдаған жас ... ... ... ... өксік жұтып өмірі өшкендердің,
қартаймай–ақ ... ... ... ... ... ... жазым
болғандардың прототиві .
Мұқағали - эпик ... Оның ... ... жер ... ... ... ... ...... толықтай көз
жеткіздіртеді. Қызықты оқиға, сом соғылған ... сұлу ... сөз ... ... қуатты ағыс құрсауынан шығармай,
жыр ... ... ... бірақ байыз таптырады. Басты
қаһарман - Құрман. Ол - алты ... ... ... ... “қарақшы
“ деген лақап аты бар жан. ... ... қаны ... ... ... өз ... басқаға көнбейтін,
бірбеткей, қара нардай қайратты, қара ... ... ... ... ... ... сенім мен берік байламның адамы.
Алғаш біз оны ... ат келе ... той иесі ... ... ... тұғыры озатындығын ... ... ... ... ... ... өршітеді.
Жұртым - жер, руым – көк, ... ... ... нала ... ... байеке, бәйгемді бер,
Бәйгемді бер, ... Ала ... ... де, ... ... атамын,
Қиырға қой ... ... ... дене ... ... ... - деп,
асқақ сөйлеп, ... ... ... ... ... екенін
ашық жеткізеді. Мергендік сынасып, тіресіп күш ... да ... ... ... ... ұшып ... бай
балуанын әбсәтте алып ұрып, ... ... той ... ... ... ... ... басады.
Сөреге бірінші келген Ала ... ... ... тіпті
қуаттанып, жүлдесін ... ... ... ... ... бас
қылып мал ... ... ... ... алам ... ... боп есігімде жүрсін. Ала бестісін мамағашқа ... ... ... ... ... күш ... ... тұрсын,
өршеленіп, өктемдігін ... ... ... ... ... айт, ... Құрман
атым,
Зауқым жоқ заңды олжадан ... ... ... ... кедей мен емес құл
болатын, - деп,
өзінің ... ... ... айтып, қорқу тұрмақ ымырасыз
күреске дайын екендігін, атысудан, ... ... ... - ... доғарып, Құрманның сойқанды ісінен сескеніп,
уәдесінде ... адам ... ... ... ... ... ... алғанынан қайтпайтын бірбеткейлігі
– уыздай жас үлбіреген ... ат ... келе ... ... “ағалап!” арыз-арманын айтқанына құлақ аспауынан да
көрінеді. Оның ... де, ... де ... тұтасқан, тоң
мінезділік топтасқан.
Тәйт әрі, неткен ащы сұм дауысың,
Мен бе екен ... күң ... қос ... ... ... ... ... тік сөйлейтін тұрпайылық, ... ... ... ... ... Құз-қиядағы үш жылдық өмір де ... ... ... ... мен ... ... ... ... адамдық бейнеге ... ... Тек ... жылы ... ұл босанғанда ақ түйенің
қарны жарылғандай ... ... ... ... ... ... ... өзін өлімге тігіп, ұрпағын “ұры ... “, ...... ... тұр, ... ... мінеки қанды басым.
Аманат қып алдыңда қалдырамын,
Жаңа ... ... деп, ... ... үкім шығарса да ... ... ... ... Тек жазықсыз ұрпақтың
өмірі ... ... ... ... ... етуі - сәби ... ... оған ізгілік нұры ... жат ... ... ... ... алып ... ... дейінгі өмірі, қалай қарақшылық жолға ... ... ... ... ... бимағлұм. Белгілісі ... ... қаны ... ... ... жағаласып,
ымыраға келмей тау ... тас ... осы ... қол үздірген Жамал арудың жар ... ... тас ... ... ... ... тауып ... ... ... ... ... - тағдыры тәлтекке ... ... қыз. ... ... Оны ... ... пана болуға айла-шарғысы да, әл -
дәрмені де ... Қара ... ... ... ... Жамал қаныпезер байдың тамашаға тартуы, ... ... ... ... ... ол - ... ... түседі. Ит өмір итшілетіп ... ... ... ... ... ... ... орнайды.
Эпилогта немересін ... ... ... ұшырасамыз. Құрманның
соғыста ... ... - ... ... ... ... құлақ
кесті құлдық пен ... ... ... ... алты қарыс бай. Жалғыз-жарымның атын ... ... ... ... ... өктемдігін жүргізіп
дағдыланған адам. Бірақ ол ... қызу ... ... ... оған тікелей бұл жолы күш ... Жұрт ... ... ... ... қалғаны
есіне түсіп, ары қарай белдесуге ... ... ... тынып қана қалады.
Қорытынды бөлімде ақын ... ... ... ... сүйікті жырына, құрметке бөленген парасаты пайымды
ақынына айналуы - оның ... ... ... қанықтығы мен
қарапайымдылығында, сап таза сары ... ... ... ... ... ... ... ауқымының кеңдігі, көркемдік
қуатының ... ... да ... ... ... ... қыры да, сыры да мол. ... болмысы мен
ерекшелігіне, бейнелеу шеберлігіне көз ... ... ол ... мол, тау ... ... Сан ... табысып, дала
төсіне бауырын жазып жөңкіле аққанда иірімі мол, ... ... да ... ... ... қуатты ағыс құшағына ... ... Жыр ... ... кездіріп, қилы-қилы тағдырлармен
табыстырып, сан қиырға ... ... - тума ... Шабытты шағында өлең ... жыр ... ... ... ... жазбайды. Арам
тер боп тыраштанып, тыртаңдамайды. Жетінші дәптердегі он күнде ... ... ... ... ... күні ... жұтқан ауа,
ішкен ас пен барабар қорегіне, қажетіне ... ... ... Оның ... ... ... зейнеткерге дейінгі барлық
буын ... ... ... ... ... ... ... жанын
азықтандырады. Үзінділер тыңдаушысын рухтандырады. Сөйтіп өзін де,
өзгені де, ... да ... – ұлт ... Оның ... қазақ қаны атқақтап,
қаракөздер жүрегі ... ... ... ... ... ... береді. Бізге сонысымен ... ... ... - ... жібіндей алтын арқауы ... ... ... ... ”ұлылар - өз ұлтының ... ... ... ... ... бар [90.10 б]. ... жазушы мұнда бүтінді
бөлшекпен, бөлшекті ... ... ... ... ... ... көп болса, соғұрлым ... ... ... ұран ... ... ... сақтану қажет. Жаңағы М.
Қабанбай: “Махамбет, Абай, Мұхтар , Мұқағалилар ұлт ... ... ... өмір сүре ... олардың шығармаларына ұлтымыздың өлмес коды
жазылған, әлем бізді он ғасыр өтсе де сол ... ... ... ... [сонда] деуі білгір ой қорытындысы. Ұлт ... болу ... ... ... шежіресіне жазылу. Оның мәңгіліке өлмесі,
өшпесі мәлім.
Мұқағали - ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Соның бір ғана ... ... ... ... тән. ... ... ... күңіреніп тау жылаған”. Қандай
ғажап шендестіру. Адам мен ... ... әсер ... ... Ақын ... мен ... ... үйлесім тауып, үндесіп
кеткен. ... ... ... ... ... ақ ... Бірінен
бірі зарядталып, бірінен–бірі рухтанып жасампаз күш пен ... ... ... ... ... , ... сайла ортаңнан жұмысым бар.
Ата болып не маған ұрысыңдар.
Адам болып ... ... ... ... ... ... суреттеу – қазақ
жырының қолынан ... ... ... туындап тұр. Ұлықталар
жетістігіміз, ұлттық ... ... ... сөз үш ... да, өлең ... ... сезік келтірмейді. Қайта
лептілік, үстемелік дарытқан. ... ... жиі ... ... ... сүйікті тәсілі, ой айшықтар әдісі. ... ... ... ... ... ... да ... - нағыз табиғатқа
тартып туған, ұлылыққа, ұстаздыққа бой ... ... ... арқа
сүйеген, одан ұланғайыр нәр алып, қуат ... нар ақын ... айта ... ... ... ... ... демекші, тосын мінез-
құлықпен, толағай ... ... ... ... жек ... ... ... бұлтын үйірер , қарғыстауы да ... ... ... ... шығып, Өзегімді жалайды өткен – ... ... ... жүрген жастар ... ... ... ... Бұл – ... ... алар өрнек. Себебі ... ... ащы ... ақындық тапқырлық. Абайдың: “ұлып
жұртқа қайтқан ... ... ... ... ... ... құлазып жабырқауы, алаңқай ашықта ... ...... ... тап шыны”. “Қымырандай ашимын қырға шығыбы
“ да ұлттық сананың ... ... ... ... ... ... ... Лирикалық кейіпкердің азаматтық тынысы мен тіршілігі
тұзақтап, ... ... ішкі ... ... Қыр қазағының
қылығы, мінезі. Өткен-кеткенге өкініші, қапалануы ... ... ... ... ағзасына аса қатерлі кесел, жазылмас
жара. Оны ... ... ... ... ... ... үлес
қосады.
Мұқағали мұрасы – ұлттың қоймаға қосылған асыл ... Ол ... ... ... әдебиет игілігіне қомақты дүние
жасап кетті. Халқынан алды, халқына бере де ... ... ... ақынның
“сыр сандығын” ақтарып өсу мен өркендеудің ұлағатты үрдісіне ... ... ... тиіп ... ... ... ... берілді десек те әлі ... ... ... міндеті тұр. Жоғары ... ... ... зерттеп,
зерделеуге мүмкіндік ашылды. Кемімізді толтырып, төрт ... ... ... ... ... ... қазақ
әдебиетін, күллі қазақ өнерін, ұлттық ... ... ... жетудің бір үлгісі болмақ.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қуандық Ж. Қазақ лирикасындағы стиль және бейнелілік “ЭКО” ҒӨФ, 2007
ж.,442 ... ... Ж. ... ... ... ... ... кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін ... ... ... 2003 ... Тұржан О. Махамбет поэзиясының көркемдік ерекшелігі. (Филология
ғылымдарының ... ... ... алу үшін ... авторефераты), Астана, 2005 ж.
4. Алпысбаев Қ. Мұқағали өрнегі. Алматы, қазақ университеті, ... ... ... ... А. ... - Алматы: Шартарап, 2001.-
192б.
6. Қазанбаева А. З. ... ... ... лексика–
грамматикалық ерекшеліктері . (Филология ғылымдарының ... ... алу үшін ... ... ... ... ... Бекеева Н. Қазақ поэзиясындағы ... рух ... ... (Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу
үшін дайындалған диссертацияның авторефераты ) Алматы. 2002.
8. Хамидуллаев К. Мұқағали Мақатаевтың ... ... ... ... ... дәрежесін алу үшін ... ... ... 1993. 187 ... ... Б. С. ... лирикасының ұлттық сипаты. (Филология
ғылымдарының кандидаты ғылыми ... алу үшін ... ... ... ... С.Д. ... ... “Мир природы “ структура и
семантика. (Автореферат диссетаций на ... ... ... ... наук.) Алматы. 2003.
11. М. Мақатаев. Күнделік. Алматы: Жалын, 1991ж., 48 б.
12. Абай. Энциклопедия. – Алматы:Атамұра, 1995 .- 720 ... ... А. // Жас ... 1997 ... ... этномәдени дәстүрлер (Материалы международной
конференций Алматы,2000 ж.).
15. Қара өлең ( Құрастырған Оразақын ... ... 1989ж. 320 ... ... ... ... еңбектер
1. Мұқағалитану дәрістерінің ... ... тілі ... және ... ... ... қоғамының ай сайын шығатын
ғылыми–педагогикалық әдістемелік журналы. 2000,№5, 26-30 беттер. 2000 ... – 29 ... ... қайтқан өмірдің базарынан..
Мұқағалидастан.Ақын шығармалары туралы ойлар, ... ... ... ... 2001 жыл, 78-84 ... Жыр ... Алыптар тобының асылдары. // ... ... ... ... ... ... ... 2005 жыл, 24-25 наурыз, 303-307 бет.
4. Замана сырын толғаған Қабай–жырау, Қабай–кейіпкер. // Ш.Уәлиханов
атындағы ... және ... ... ... облыстық әкімдігі,
“Райымбек батыр” республикалық қоғамдық бірлестігі ... ... ... ... ... 2005 жыл, 4 ... 113-117 ... Райымбекпен рухтанамыз, Мұқағалимен мақтанамыз // Қазақстан
Республикасы Білім және ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Ата заңының 10
жылдығына арналған “Менің Отаным – ... атты ... ... ... ... ... ... сәуір) , 338-345 беттер .
6. Мұқағали поэзиясындағы Абай тағлымының ... ... ... ... ... ... мұра және қазақ ... ... мен ... ... ... ғылыми–теориялық
конференция материалдары. 2005 жыл, 24 ақпан, Алматы, 167- 170 беттер.
7. Па шіркін, ... ... – ай! // ... 2005 ,№1, ... беттер.
8. Тоты құстай түрленген өлең. // “Ақиқат”, 2006,№2 80-83 беттер.
9. Суретті сөз ... // ... тілі мен ... 7- ... 66-69 ... ... мұражайы. //”Қазақ тарихы”, 2006 .№4, 63-65 беттер
11. ...... ... ... Л.Н. ... ... ... Университеті. Көкейкесті әдебиеттану. 6-кітап. Астана, 2006, ... ... Абай ... бір ... // ... 2006, №1, 632-34б.
13. Білмеймін сүйдім бе мен, сүймедім бе? //“Мұқағали“, №3, 2007, ... ... ... ... ... Отейулы представленной на соискание ученой
степени кандидата филологических наук по специальности 10.01.02-казахская
литература на ... ... ... М. ... ... темы ... Рассматривать Мукагали как ... в ... ... ... ... ... ... и
последствиям. Потому, как поэтическая природа Мукагали ни на кого не похожа
и имеет свою особенность. В данное время ... ... о ... ... тем ... ... об ... художественной силы и
философских особенностях, о мастерстве создания образа. И хотя его уже ... ... и ... став для нас ... ... завоевали сердца
читателей, и, поэтому, мы считаем,что поэзия ... ... быть ... глубже, и это одно из самых главных задач литературоведения. На этой
основе используя новые мерки, наша ... ... ... еще
более духовностью, лирикой, ритмом и красотой стихосложения. ... ... ... ... – надо разделить поэзию на композиции и
изучить, построение сюжета, методы создания ... ... ... силу ... и ... все это в ... целое, определить и
доказать научное ... ... и ... и, в ... с этим, изучение
поэзии поэта с художественной стороны не уменьшает, а, напротив увеличивает
значимость данной ... и ... ... ... ... ... творчества
великого поэта Мукагали Макатаева. Для выполнения данной задачи надо
выполнить следующие ... ... ... ... ... ... ... М.Макатаева;
- доказывая с точки зрения науки гармонию и художественность, определить
степень ... ... ... ... ... ... ... определить степень силы художественной мысли на пути поиска образа
казахского народа, ... ... ... ... ... ... в ... Мукагали обратить внимание на богатое мастерство –
чистоту и богатство языка, глубину мысли;
- ... ... ... ... ... произведения поэта в
художественный реализм;
- творчество ... ... свой ... родину, родной край.
Научная новизна диссертаций заключается в том что ... ... ... до ... дня не был ... как ... Даже если ... то в рамках обще известных тем, ... ... ... На этот раз исследование ... ... ... ... ... ... ... определяется
значимостью и актуальностью поднятых тем.
- У творчества Мукагали есть три связных ...... и ... то есть ... ... всегда
выворачивать душу наизнанку, его простая, несгибаемая истина. ... ... то есть ... ... ... ... в то
же время затрагивать сознательность, ... и ... ... со ... ... заключениями. Третье - гражданственность, его
поэтическая ... ... в ... ... ... и ... ... социальные задачи.
- Если исследуемая тема открывается всесторонне, то на ... ... ... огромноая значимость влияния и место литературы в
глубоком пробуждении национального духа и ... ... ... ... ...... поэмы, размышления Мукагали
использовались как основной ... Во ... ... ... ... ... Республики Казахстан, Центрального
Государственного Архива Казахстана, ... ... ... поэта,
рукописи и материалы из литературных воспоминаний периода 1991-2006 года.
Основные заключения предложенные для ... В ... ... нижеприведенные заключения. Мукагали внес огромный вклад в
развитие ... ... ... любовной,
гражданской и другой ... ... ... из ... ... а ... из ... Абая, Махамбета, он еще более развил
поэзию и пошел дальше, придал своеобразное течение и поднял ... еще ... ... ... - имеет наиболее образцовую и
отличительную степень. Его поэзия отличается не ... ... ... ... ... ... слов, глубиной содержания. Художественный ... ... ... ... ... ... в
произведених поэта сразу определяют “стиль ... ... ... ... ... и стихам из образцов классики он преувеличил
казахские ... ... и ... и ... ... фонд литературы,
отличился новыми художественными поисками.
Наследие Мукагали сродни с ... и ... Это ... ... ... композиторов, неисчислимая казна для музыки. Стихи Мукагали
оживляют наш ... учат ... нашу ... ... ... ... исследовательской работы. Диссертация состоит из вступления,
двух больших частей и заключения. В конце приводится ... ... the abtract of Zhumash Uteiuly ... ... for ... academic degree of ... science candidate on the specialty
10.01.02 – Kazakh literature to the subject
«Art system of М. Makatayev’s poetry»
One may consider Mukagaly as ... ... in the ... verse lyric poetry owing to peculiar reasons and ... the poetical nature of Mukagali ... is not similar to ... has its own ... At the present time many things is spoken about
the completeness and variety of the poetry themes of ... ... features of ... vigor and ... ... of creating the image of Mukagali. And though he passed away, ... and heritage having become immortal for us, won the hearts of ... for ever and that is why, we find that ... poetry must ... ... and that is one of the most important purposes of the
literature science. On this ground using the new ... national ... also enriched itself. In order to achieve the secret of ... – the poetry must be divided into the compositions, formation of
plot, methods of creation of ... image, ... rythm, power ... and join all this in a single whole, to ... and ... ... of the image and poetry. Due to this, study the poetry
of the poet from the artistic side does not lessen, but on the ... the ... of this ... aims and ... of the ... to hold the ... expertise
of the creative work of great poet Mukagali Makatayev. To perform ... the ... ... ... must be ... One of the main reasons of ... ... conversion into the
intellectual wealth;
- To reveal the level of the mite ... by the poet ... point of view of ... style, ... of the
language, artistic merit, creation of the image;
- To define the level of artificial conception on the way of ... image of Kazakh folk, to affect national ... ... the image of Kazakh ... To pay attention to wealthy mastery in Mukagali’s works – purity of
the language, profoundness of the thought, ... of ... Studying the mastery of the poet, who turned the epic works of ... into the ... ... Creative work of the poet, that ... its folk, native land, ... Scientific novelty of the poet’s works. Art style of Mukagali was not
studied as independent creative work till ... Even if ... ... to those, or amongst several authors. This ... research was carried on having the special purpose. That is ... novelty of the ... is ... by ... and ... of arisen ... ... creation has three supportive things and three constrained
supports.
The first one is the faithfulness to the virtues, which is the ... the poet to turn the soul inside out always, his simple truth. ... is ... that is having created life ... ... the ... mind, and critism with all ... conclusions. The third one is public spirit, his ... quality to affect in his verses common and life issues, ... If the ... subject is revealed ... of the examples ... poestry of Mukagali is ... the place of the ... ... ... of the national spirit. The most ... novelty ... ... is distinctive feature of Mukagali’s poetry – to ... ... to love its folk, to ... national ... to
respect the history of their country, their folk, to love their land, his
peculiarity to inculcate traditions and custom, his original ... the object of the research – verses, poems, ... ... used as ... ... The materials of Central Library of the
Republic of Kazakhstan, Central State Archive of ... ... library of the poet and ... and materials from
literatural memories of the period from 1991-2206 were used during ... ... proposed for ... In the process of the ... below-given conclusions are proposed. Mukagali has ... ... mite in the ... of ... and social, public, ... civil and other lyrics. Being brought up in verbal folk ... from Abai, Makhambet’s works, he has developed their poetry, went
further, given original flow and arisen artistic mastery ... artistry of ... poetry has more ... and distinctive
feature. His poetry is distinct not only by collapsible rhyme, ... value of the words, ... of the content. Artistic ... esthetic heritage, profound phylosophic reasoning in the poet’s
works do not point right away to ... style», ... ... heritage is akin with music and song. It’s overflowing spring
for creation of the ... ... treasury for music. Verses ... revive our ... learn us to respect our ... to ... to be ... construction of the research work. The dissertation consists of
introduction, two large parts and ... At the end the list of ... is ... ... ... ... ... Типтік бейне
1. Суретті сөз қолданыс
2. Сюжетті, сюжетсіз желі
1. Оптимистік пафос, ... ... ... ... ... жүйесінен
Ойлау жүйесінен
М.Мақатаев поэззиясының көркемдік жүйесі

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Лирикалық проза.Қазіргі қазақ поэмаларының көркемдік философиялық мәні. Мемуарлық шығармалар6 бет
Оқушыларға поэманы оқыту16 бет
Түс көрудің поэзиядағы рөлі37 бет
Қазақ фольклористикасы21 бет
М. Мақатаев өлеңдеріндегі лирикалық кейіпкер тұлғасы76 бет
М.Мақатаев поэзиясындағы символизм42 бет
М.Мақатаев поэмаларының идеялық- көркемдік ерекшелігі13 бет
М.Мақатаев шығармашылығы6 бет
Мақатаев мұқағали (мұқаметқали) сүлейменұлы4 бет
Мұқағали Мақатаев поэзиясындағы отаншылдық рух31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь