Орта ғасырдағы Сығанақ қаласының зерттелу тарихы

Кіріспе
Негізгі бөлім
ОРТА ҒАСЫРДАҒЫ СЫҒАНАҚ ҚАЛАСЫНЫҢ ЗЕРТТЕЛУ ТАРИХЫ
Пайдаланылған әдебиеттер
Мақсатым: Қазақстан Республикасы Президентінің 2004-2006 жылға арналған “Мәдени мұра” бағдарламасына сәйкес, көне ескерткіштермен тарихи мәдени мұралардың мекенін зерттеп, өз үлесімді қоссам деймін.
Негізгі зерттеу объектім:
1. Қазіргі Сығанақ қаласының орнын көру.
2. Шырақшымен кездесу.
3. Ауыл ақсақалдарымен кездесіп, сұқбаттасу.
4. Суреттерге және бейне таспаға түсіру.
5. Мұражай қорларымен байланыс жасау.
6. «Жанға- шипа, емге- дәру» киелі жер екендігін айта отырып, нақты мысалдарымен дәлелдеу.
Сығанақ орны Жаңақорған ауданы Төменарық темір жол станциясынан 8 шақырым жерде, Қаратау қыратының оңтүстік батыс етегімен Сырдария өзенінің жағалаулары 15 шақырым қашықтықтағы Белқар үстіртінде жатыр. Ең алғаш көзге бірден көрінетін үлкен қырат, жал-жал болып үйіліп жатқан ежелгі қаланың қорғандарының орыны. Қорғанның солтүстік беті жермен жексен болып шөгіп кеткен.
Сығанақ қаласы ертеректе еліміздің үлкен мәдени ошағымыздың бірі болды. Х ғасырда Сығанақ – ғұндар мен қаңлылар тайпасының ал ХІ ғасырдың екінші жартысында әлемге әйгілі қазақ халқының құрылуына ұйтқы болған қыпшақтар мемлекетінің Шығыс бөлігінің астанасы ХІІ ғасырдың монғол шапқыншылығы, қазақ даласының ойран- топыранын шығарды. Сол ойран топанға ұшырағандардың бірі- Сығанақ болды. 1219 ж Жошы хан әскері Сығанақты жаулап, оның қорғанын қиратады. 100 жылдан соң Сығанақ қайта қалпына келіп гүлденеді. Онда талай ошақтарының бірі болған. Қала Х-ХІІ ғасырларда Сунақ деп аталса, кейін Сығанақ қаласы болып өзгерген. [2]
Қазақ жеріндегі моңғол империясының ыдырауына байланысты, жергілікті этникалық топтардан құрылған мемлекеттер пайда пайда болды. Солардың бірі ХІІІ ғасыр мен XV ғасыр басында Шығыс Дешті Қыпшақта өмір сүрген Ақ Орда мемлекеті болды. Ақ Орда Қазақстан аумағында моңғолдардан кейінгі құрылған алғашқы мемлекет. Орталығы Сырдария өзенінің орта ағысы бойынша орналасқан Сығанақ қаласы болды. 1- сызбада көрсетілгендей Ақ Орда аумағы Жошы ханның екі баласы Орда Ежен мен Шайбан хандарының жерін қамтыды.
1219 ж Сығанақ қаласы моңғол шапқыншылығына ұшырайды. Шыңғысханның үлкен ұлы Жошы қаланы шаппас бұрын ең алдымен жергілікті саудагер Хасан қожаны қала тұрғындарын берілуге көндіру үшін, Сығанаққа жібереді. Бірақ Сығанақтар сатқын Хасан қожаны өлтіріп, өздері жауға қарсы күреске шығады. Жошының әскерлері қаланы қоршап алады.
[1] Ә.Қоңыратбаев Сыр бойындағы Оғыз –Қыпшақ далалары 16.09.2005ж
Сыр бойы.№187 – 188
[2]Сунақ Ата Сыр бойы 20.10.2004ж
[3]Сығанақ. Қазақ тарихы. №3 1995 ж.7 бет
[4] А. Сопыбеков. Сығанақ. Сыр өнері 23 маусым. 2006 ж №14
[5]А.Ж.Жонтаева. Сыр елінің мәдени мұралары. Қызылорда 2005 ж.265 бет
[6] Ғ. Байпақов, А. Нұржанов. Ұлы Жібек Жолы және ортағасырлық Қазақстан.Алматы.
1992 ж. 16 бет
[7]А.Ю.Якубовский. Развалин Сыганака. Гаймк Сообщение 1929 ж. 124 бет
[8] Т.Мәмбиев. Қорқыт ата туралы аңыз бен ақиқат. Қызылорда 2000 жыл. 89 бет
[9] Ә. Бәкіров. Сығанақ. Сыр бойы. 1993 ж. 7 қазан. №120
[10] Ә. Әбіласанов. Сығанақ. Алматы. Өнер. 1991 ж
[11] Т. Мәмиев. Қызылорда облысының археологиялық ескерткіштер. Алматы 2000 ж. 28 бет
[12]З. Жайлыбай. Сырлы Сығанақ.Ақиқат. №6, 2005ж
[13] Ә. Дибаев. Сығанақ. "Тарту" 260 бет
[14] Ж. Шайдар. Сыр ғұламалары. Шымкент, 2002 ж
[15 ]Рүстемұлы Төлеген. "Қылауыз – Ата шежіресі" 1998 ж
        
        ОРТА ҒАСЫРДАҒЫ СЫҒАНАҚ ҚАЛАСЫНЫҢ
ЗЕРТТЕЛУ ТАРИХЫ
Қ. Ахметова, Г. Қылышбаева
№46 А.С.Пушкин атындағы қазақ орта ... ... ... Қызылорда облысы
Мақсатым: Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... көне ескерткіштермен тарихи
мәдени мұралардың мекенін зерттеп, өз ... ... ... ... объектім:
1. Қазіргі Сығанақ қаласының орнын көру.
2. Шырақшымен кездесу.
3. Ауыл ақсақалдарымен кездесіп, сұқбаттасу.
4. Суреттерге және бейне таспаға ... ... ... байланыс жасау.
6. «Жанға- шипа, емге- дәру» ... жер ... айта ... ... ... орны Жаңақорған ауданы Төменарық темір жол станциясынан 8
шақырым жерде, Қаратау қыратының оңтүстік ... ... ... ... 15 шақырым қашықтықтағы Белқар үстіртінде жатыр. Ең алғаш ... ... ... ... ... болып үйіліп жатқан ежелгі қаланың
қорғандарының орыны. Қорғанның солтүстік беті жермен ... ... ... қаласы ертеректе еліміздің үлкен мәдени ... ... Х ... Сығанақ – ғұндар мен қаңлылар тайпасының ал ХІ ғасырдың
екінші жартысында ... ... ... ... ... ... ... мемлекетінің Шығыс бөлігінің астанасы ХІІ ғасырдың монғол
шапқыншылығы, қазақ ... ... ... ... Сол ... ... ... Сығанақ болды. 1219 ж Жошы хан ... ... оның ... ... 100 жылдан соң Сығанақ қайта қалпына келіп
гүлденеді. Онда талай ошақтарының бірі болған. Қала Х-ХІІ ... ... ... кейін Сығанақ қаласы болып өзгерген. [2]
Қазақ жеріндегі моңғол империясының ыдырауына байланысты, жергілікті
этникалық топтардан құрылған ... ... ... ... ... ... ғасыр мен XV ғасыр басында Шығыс Дешті Қыпшақта өмір ... Ақ ... ... Ақ Орда ... ... ... кейінгі құрылған
алғашқы мемлекет. Орталығы Сырдария өзенінің орта ағысы бойынша орналасқан
Сығанақ ... ... 1- ... ... Ақ Орда ... Жошы ... ... Орда Ежен мен Шайбан хандарының жерін ... ж ... ... моңғол шапқыншылығына ұшырайды. Шыңғысханның
үлкен ұлы Жошы қаланы шаппас бұрын ең алдымен ... ... ... қала ... ... көндіру үшін, Сығанаққа жібереді. ... ... ... ... ... ... жауға қарсы күреске шығады.
Жошының әскерлері қаланы қоршап алады. Қала халқы жеті күн бойы берілмей,
қарсыласып ... ... күші ... Жошы ... ... ... халқын қырып-
жойып, қаланың күл -талқанын ... Х ... ... ... ... салынып, қалпына келтіріледі. (1- суретте көрсетілген). Қала жандана
түседі. Қала біртіндеп Сыр бойындағы саяси эканомикалық орталыққа ... ... ... XIV ... ... ... ... Орда мемлекеті Жайықтан Ертіске дейінгі, Арал ... ... оң ... ... ... ... ... Астанасы
Сығанақ қаласы болды. [1]
Ақ Орданы Шыңғысханның үлкен ұлы Жошы ханның үлкен ұлы Жошы ... ... ... ... ... хан ... Сығанақта көптеген
құрылыс жұмыстары жүргізіледі. Қала гүлденеді. Сыр бойындағы ... ... ... хан ... ... ... ... осында жерленген.
Ерзеннен кейін хан тағына оның ұлы Мүбәрак хан (1327-1361) отырада. ... ... ... ... Одан ... хандық Орыс ханға (1361-1375)
тиеді.
1
Тоқтамыс 1380 жылдан ... ... ... ... ... өзіне
қаратып, Мамай Ордасын басып алады. XIV ғасырдың аяғында Тоқтамысқа қарсы
әрекет жасай бастаған. Әмір ... оның ... 1395 жылы Ақ Орда ... ... тағы бір ... ... Оғыланды хан етіп қояды. Ақ Орданың
келесі ханы бірақ Сырдария ... ... ... үшін ... ... ... ... жеңіп, көптеген қалаларды ... ... 1428 жылы ... Дешті Қыпшақтағы билік Жошының Шайбани
әулетінің ұрпағы Әбілхайырға тиеді. Ол Ақ ... ... ... ... ... ... ... Ақ Орданың біраз жерін жаулап алып өз хандығын құрады.
Ақ Орда өмір ... ... ... ... ... қанды жортулары
Сығанақ қаласының шаңырағын шайқалтып, Ақ Орданы ... ... ... 1405 жылы ... ... ... ... қалған Ақ Орда қайтадан
бой көтереді. Орыс ханның немересі Барақ хан 1423-1428 жылдары Ақ ... ... ... Біақ ол көп ұзамай қайтыс болады. Ақ Орданың
билігі енді Жошы ханның ... ұлы ... ... ... ... ж. ж) ... көшеді.
Әбілхайыр хан мемлекеттің құрамына өз кезінде бұрыңғы қағанаттар мен
хандықтардың құрамында болған, кейіннен қазақ және өзбек халықтарын ... ... ... деп ... [3]
Осылай Сығанақ бірде алтын Орда билеушілерінің, бірде ақсақ Темірдің,
бірде Ұлықбектің қол астына қараған. Әбілхайыр-өзбек ... оның ... ... ... деп ... ... хан ... алам
деп аттанып кеткенде, Жәнібек хан Шиелі жақтан келіп ... ... ... хан ... ... ... сүйегін Созаққа қояды. Жәнібек хан
Ордасын ... ... ... ... береді. Сөйтіп, Қазақ
хандығының тұңғыш астанасы Сығанақ қаласы (1468ж) болады. [4] Сығанақ халқы
отырықшы болған. Онда ... ... ... ... Қала мәдениеті Тараз,
Баласағұн, Шиғу, Сайрам, ... ... ... ... ... ... дейін Сырдың шығысында Отырар мен Сығанақта ірі қала болмаған. Олар
ислам дінін Х-ХІ ғасырларда қабылдаған ... ... ... қара ... ... шапқыншылығы 1219 жылы күзінен
бастап қала тұрғындарын өз қолына алған. ... 1219 жылы ... ... жылы болды. Осы бір қатты соғыстан соң XIV ғасырға ... яғни ... ... келе ... ... ... бір ... мәдениет ошағы
мақтанышы болған Сығанақ қаласының қираған қаласы жатыр.
XIV ғасырда Сығанақ қаласында ... ... ... ақша ... ... ... үлкен білім орталығы болған. Оның топырағында ... ... ... қолбасшылар шыққан. Соның бірі әйгілі ақын жазушы
Хисамиддин Әл Сығанақи “Хихаиа” деген кітабы да, осы ... ... ... ... ... ... ... мәдинетінің туғанын
айта келіп, “Билік түрлі тайпалардың қолыда болса да, оның бәрін мұсылман
көпестер салған”- деп, тағы бір ... ... ұшын ... Бір ... ... ... сол ... мекендеген тұрғылықты тайпалардың қолымен
жасалып, олардың қоғамдағы даму деңгейін ... ... ... жылы П.И.Лерх 1906-1907 жылы ... ... ... ... сол жылы ... қала ... ... жасаған. 1927
жылы А.Ю.Якубовский қала мұрағаттары мен ... ... қала ... ... [8] Тарихи деректерде бірде сунақ, ... ... ... ... қала ... ... шығыс, батыс жазбаларында ұшырасады.
Зерттеу жұмысы нәтижесінде қазіргі Сунақ ата (Сығанақ) жерінен көптеген
өрнекті керамикалық бұйымдардың, ... ... ... 2-3 ... біз бұл жерде Сығанақ қаласында қыш құмыра үлгілері жақсы
дамығанын көре аламыз.
2
Сығанақты зерттеген археологтардың бірі В.Каллаур (1899) ... тым әрі ... ... табамыз. Өзінің “Пратаколы
Туркестанского кружка любителей археологии” жинағында жариялаған хабарында
ол: ... ең ... ... ... ... екі құрылыс назар
аудартады. Олар осы жердегі қаламен тұспа-тұс болуға тиіс. Көлемді үлкен
құрылыс үш ... ... ... бар екі ... тұрады. Бұл бөлменің
ұзындығы мен ені 9 кез”,-деп жазады. [15]
В.Каллаур екінші ... ... ... ... ... ... ... басып, бөлме үстіндегі күмбездер қираған екен. ... бұл ... ... ... қамыспен жауыпты.В.Калаур ... ... ... да ... ... онда сунақтардың тұратынын айтқан.
Қаланың сунақтар арасында сунақ деген атпен мәлім екенін де айта ... қала ... ... олардың Бұлған шахар, кейін Қараспан жағына
кетіп, қыпшақтарға бағынғанын жазады. [10]
Махмұт ... ... - ... ... ... деп, ал ... “Қала қақпалы, қуатты ... ... ... сауда
үйлері, керуен сарайлары және басқа да қоғамдық құрылыстары бар қала үйлері
орналсқан. Сығанақ Сырдария ... ірі ... еді. Оның ... елшісі Хасан-Қажыны өлтіріп, моңғолдармен барынша қарсыласты”,-деп
жазған. [11]
ХІІ ... ... ... ... ... ... Араб ... Сығанақ қаласында тұрған - бір ғана қыпшақ пен қаңлылар, оларды
біріне-бірі ... ... ... ... ... [12] Сығанақ туралы
1867 жылы шахар орнын көрген Лерх 1899 жылы жол ... ... ... ... ... жазып қалдырды. Мұнда бірер тәуліктен ғана
аялдаған тарихшы-зерттеушілер қазба жұмыстарын ... де, ... ... ... құрылыстардың жұрнақтарын көреді.Оларды саралап,
өлшеп, суреттеп суретке түсіреді, өрнекті керамикалық бұйымдарын ... ... Бұл ... ... ... ... ... аман,
қорған қабырғалары түгел төбе жиектері бойымен айқын көрініп ... ... ... ... айнала қадалап өлшеп, 630 сажын екен дейді.
Каллаур да ... ... 540 ... деп ... ... да,
Якубовский де олардың сәл ғана артында көне жол үйінділердің ізі жатқанын
айтады. [14]
Қазіргі ... ... ... ... нәтижесі.
Қазіргі Сығанақтың солтүстігі 275 метр, солтүстік батысы 175 ... ... 190 метр және ... 175 метр, ал оңтүстік шығысы 320
метр өлшемінде. Биіктігі 1,5 метр. Қала 6-7 метр ... 15 ... және ... ... ... (4- сурет). 6- суретте көрсетілгендей
қасында Сунақ –Ата ... бар. 6- ... ... ... ... ... ... кездеседі. Ертегі қаланың үстіңгі ... ... ... толы ... ... болады.(2- сурет)
1988 жылы және 1996 жылдары ертедегі қаланың ... ... ... ... ... іш ... және оның ... археологиялық барлау
қазбалары жүргізілді. Зерттеу жұмысымды ... ... ... және ... Бақытжан ағаймен кездесіп сұқпаттастым.Ауыл
ақсақалдарымен кездесіп ... ... ... ... ... ... ... мал шаруашылығына қолайлы болғанын, әрі сауда
орталығы болғанын баяндады. ... су ... ... ... ... дамығанын ерекше айтып берді. Сунақ –Ата – ... ... ... ұғымды білдіреді деп түсіндірді. Ауыл ақсақалдарының
аутуынша, ... ... ... ... аққан су, арнаға нақ түскендіктен
айтылған. Содықтан суы нақ ағады, яғни ... ... ... ... ... ... жер асты жолы бар деген мәліметтер көп кездеседі. Күрішшілер
егін жеріне су жібергенде бәрі бір толмайды және де сол ... ... ... Сол ... тас ... домалап, тоқтамай кете беретін
көрінеді. Біз бұдан жер асты жолы бар деген мәліметтердің рас ... ... ... деп, ауыл ... ... ... ... ағайдан “Орта ғасырдағы Сығанақ” ... ... ... деп жауап берді: Сығанақ ежелден келе жатқан қала ... ... ... ... ... ... Сығанақты Шыңғыс ханның ұлы
Жошы хан ... және сол ... ... ... Сығанақтағы мешіт бұл сол
жердің халқының мешіті. Бұл мешітті ... ... ... Авангард
колхозының кәрістері келіп қиратқан. Осы мешіттің ... ... ... т.б. ... ... ... ... адамдар, яғни мешітке балта
шапқан адам сол жерде құлап ... ... ... ... ұрпақ
қалмаған. Кейбірі ауруға шалдығып өлген ... Бұл ... ... ... ... 100-ден аса студенттермен бірге
жазда келіп зертеген. ... ... ... ... 2 ... жүргізіліп келеді. (7- сурет) Сығанақтағы археологиялық зерттеу қазба
жұмысын әлі де жалғастырып, зерттеуде. ... ... ... ... сынық құмыралар, қыш құмыралар тапқан. Яғни Сығанақта қолөнер жақсы
дамыған. ... ... ... Ержановтың “Сунақтар” атты кітабында: Әр
базар сайын 500 түйе сатылған деседі. Бұл дерек ... ... ... ... ... қаласының орны қазіргі Сунақ ата атауы Жөлек
ауылына дейінгі орынды қамтыған. ... жер ... 45 ... ... ... Сығанақ қаласына тақтайлар, қоршау қойылмаған?- деп
сұрағанымда, бұл мемлекеттің ... ... ... мән ... ... ... су тасқыны кезінде, ... ... ... ... ... бұл ... ... алғызып жатыр, деп сауалдарға ... ... емге ... киелі жер турасында, Сығанақ қаласы да
киелі екендігін айта ... ... ... ... баба ... бас иіп, ... келіп жатқан адамдар легі
тоқтаған емес. Соңғы 5 жылда бабалар әруағана әр ... ... ... ... ... ... былай көрсетуге болады. (схемада
көрсетілген)
Науқастардың көпшілігі
1. Нәрестеге зәрулер.
2. Бас ауруына, жүйке ауруына ... ... Қан ... ... ... етіп келе жатқандар шырақшының айтуынша ата баба әруағына бас
иіп, киелі жер екенін айта отырып, түрлі ... шипа ... ... жатқан
көрінеді нәтйжесінде, алғыс айтып жүрген адамдар қаншама. Ендеше ... ... ... ... ... келеді.
4-5 – суретте көрсетілгендей, қазіргі Сығанақ қаласының орны ... ... ... төбе ... ... ... жұмысымды қорытындылай келе
Сығанақ қаласында мәдениеттің жақсы дамығанын, онда табылған қыш ... және ... ... қыш ... ... ... бола ... 9-
суретте көрсетілгендей (XIV ғ) бұл қыш құмыра Сығанақтан ... ... бұл қыш ... ... музейінде сақталып тұр.
Жұмыстың мазмұнын қорытындылай келе, Сығанақ қаласының ... ... ... кездестіреміз. Бейнетаспадағы ауыл ақсақалдарының
әңгімесіне назар салтын болсақ Орта ғасырда өте үлкен шақар ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмысын толық
жүргізіп, ондағы бейіттерді алғызып, әлі ашылмаған құпия ... ... соны ... ... біз одан ... ... Президенті Н.Назарбаевтың қолдауымен
жүргізіліп жатқан “Мәдени мұра” мемлекеттік бағдарламасы ... ... ... ... ... ... іс – ... жүзеге асырылса,
ата-бабаларымыздың алдындағы парызымызды өтегеніміз болып саналады деп, өз
жұмысымды ... ... ... ... тарих пен мәдениеттің
жылжымалы ескерткіштерін тұрақты ... ... ... ... ... ... ... мезге ала отырып ұлттық тарих күшін айрықша мәні бар
мұражай қорларын қалпына келтіру мен ... ... ... ... ... ... деп ... айтылған деп ойлаймын.
Зерттеу жұмысымды қорытындылай келе көптеген әдебиеттер арқылы
жұмыстың мазмұнына және ауыл ... ... ... ағайдың
әңгімелері арқылы қазіргі жағдайына көз жеткіздім.Дәл ... ... ... ... астында қайнаған сыр, сарғайған тарихымыздың құпиясын
тығып сіресіп жатыр. Бір кездері ... ... ... ... дәл қазіргі
уақытта, өзінің бұрынғы мұрагеріне бүтін жетпей, тек үйінділер ғана қалған.
Сонымен қатар Орта ғасырдағы қалаларға бүгінде Қожа ... ... ... ... ... ... ... қайта салынып жөндеуден өткен. Дәл
осындай маңызы зор ескерткіштердің бір ... ... ... ... ... ... ... Сунақ –Ата,Жүніс әулие т.б бүгінде толық
жойылған. Ал Қазалы жеріндегі ... ... ... ... ... ... мазарлары жартылай қираған.
Әзірге аман тұрғандары “Сырылтым”, “Ақтас”, “Оқшы ... ... ... Солардың өзі жарылып бүгін болмаса ертең құлап қалу
қаупінде екенін ескерер болсақ, бұл ... ... ... аз ... ... ... тұрғындары үшін мақтаныш тұтып, ... ... ... ... Олар ... ... алынатын халық
байлығы болып табылады.Сондықтан ... ... ... ... ... ... кіші кәсіпорын және тұлғалар барлық жердегі
тарих пен мәдениет ескерткіштерін қамқорлыққа алуға тиіс.
Бәрімізге ... ... ... ... Сунақ- Ата ауылы болып
табылады. Бір кезде Шиелі, Жаңақорған бір ... ... оның Ұлы ... ... пайдалансақ бұл қасиетті қала, әлі талай тарих
тұңғиығынан тіл ... ... ... ... келе Сығанақ қаласына туристер келуге
жағдай жасалса, интернет арқылы бүкіл дүние жүзіне насихаттауды ойластырып
интернеттік жобалар дайындалса сайын ... ... асыл ... ... ... хақ. Осы жәдгерлерімізді бар әлемге ... ... деп ... ... ... ... қаласына,
аймақ қалаларына жүргізілетін археологиялық жұмыстар ... ... ... мен ... одан әрі ... ... ... ойдамын.
Ұсыныс
Өзімнің ұсынысым: 1. Археолог ғалымдар жүргізген жұмыстары үнемі ... ... ... ... ... ... тисе.
3. Тарихи және Өлкетану мұражайларына тапсырылса.
4. Сығанақ қаласына ... ... ... жасалса.
5.Интернет арқылы бүкіл дүние жүзіне насихаттауды ойластырып, интернеттік
жобалар дайындалса.
6. Сығанақ ... ... ... ... тұрған бейіттер
түгелімен алынса.
Мені толғандырған мәселе: Орта ... ... ... ... ... ... Себебі ондағы бейіттер әлі де толық алынбаған. Қорғанның жоғарғы
бөлігі қоршауға алынбаған.Киелі орындарды ардақтау, ... ... ... ... ... есімізден шығармағанымыз жөн.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
[1] Ә.Қоңыратбаев Сыр бойындағы Оғыз –Қыпшақ ... ... ...... Ата Сыр бойы ... ... тарихы. №3 1995 ж.7 бет
[4] А. Сопыбеков. Сығанақ. Сыр өнері 23 маусым. 2006 ж №14
[5]А.Ж.Жонтаева. Сыр елінің ... ... ... 2005 ж.265 ... Ғ. ... А. ... Ұлы Жібек Жолы және ... ж. 16 ... ... ... ... ... 1929 ж. 124 бет
[8] Т.Мәмбиев. Қорқыт ата туралы аңыз бен ... ... 2000 жыл. ... Ә. ... ... Сыр ... 1993 ж. 7 ... №120
[10] Ә. Әбіласанов. Сығанақ. Алматы. Өнер. 1991 ж
[11] Т. Мәмиев. Қызылорда облысының археологиялық ... ... ж. 28 ... Жайлыбай. Сырлы Сығанақ.Ақиқат. №6, 2005ж
[13] Ә. Дибаев. Сығанақ. "Тарту" 260 бет
[14] Ж. Шайдар. Сыр ... ... 2002 ... ... ... "Қылауыз – Ата шежіресі" 1998 ж

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оғыз мемлекеті6 бет
Әль-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы29 бет
Түркістан аймағындағы сығанақ қаласының тарихы3 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
18 ғасырдағы қазақ әдебиетінің даму жөніндегі сипаты18 бет
19 ғасырдағы реформалар13 бет
19-20 ғасырдағы Қазақстан баспасөзі81 бет
19-ғасырдағы қазақ музыкасы. 20-ғасырдағы қазақ музыкасы8 бет
21 ғасырдағы жаңа принцптердегі негізделген егіншілік жүйесін құру6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь