Мәліметтер қоры

1 КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
2 НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2.1 МӘЛІМЕТТЕР ҚОРЫНЫҢ ДАМУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2.1.1 Мәлiметтер қорында қолданылатын терминдер ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
2.1.2 Даму кезеңдерін белгілеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
2.1.3 Файлдар және файлдық жүйелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
2.1.4 Үлкен электронды есептеуіш машиналардағы мәліметтер қоры ... ... ... ...8
2.1.4.1 Алғашқы МҚБЖ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.1.4.2 Персоналды компьютер кезеңі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2.1.5 Үлестірілген мәліметтер қоры ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.1.6 Мәліметтер қорының басқару жүйесінің даму перспективалары ... ... ... 12
2.1.7 Мәліметтер қорын құру қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.1.7.1 Қарапайым мәліметтер қорының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.1.7.2 Мәліметтер қорлары мен қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.1.8 Ақпаратты мәліметтер қорына енгізу мен өңдеуді қамтамасыз ету ... ... .17
2.1.9 Ақпараттық база ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.1.10 Мәліметтер базасы әкімшілігінің функциялары ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.2 БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ЖОБАЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.2.1 Техникалық тапсырма ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
2.2.1.1 Жұмыстың мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.2.2 Программалық жабдықталуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
3 ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
4 ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
Мәліметтер қоры дегеніміз ақпаратты сақтауға және жинақтауға арналған ұйымдасқан құрылым. Ең алғаш мәліметтер қоры ұғымы жаңадан қалыптасқан кезде онда шындығында мәліметтер сақталатын. Бірақ қазіргі кездегі көптеген мәліметтер қоры басқару жүйелері өздерінің құрылымдарында тек мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар олардың тұтынушымен және басқа да ақпараттық – программалық кешендермен қарым – қатынасының әдістерін де қамтиды. Сондықтан біз қазіргі заманғы мәліметтер қорында тек мәліметтер ғана емес, ақпараттар да сақтай аламыз.
Мәліметтер базасы бұл ақпараттарды сақтау үшін арналған ұйымдастырылған құрылым. Алғашқы кезде, яғни, мәліметтер базасы түсінігі қалыптаса бастаған жылдары, бұл базаларда тек қана мәліметтер сақталып жүрді. Бірақ бүгінгі күнгі мәліметтер базасын басқару жүйелері (МББЖ) өз құрылымында тек қана мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар тұтынушылармен немесе басқа да программалық-ақпараттық кешендермен қарым-қатынас жүзеге асырылатын әдістерді (яғни, программалық код) де орналастыруға мүмкіндік береді. Осылайша біз қазіргі заманғы мәліметтер базасында тек қана мәліметтер ғана емес, сонымен бірге ақпарат та сақталатындығын айта аламыз.
Курстық жұмыс тақырыбын карастырсақ, аэропорт анықтама бюросымәліметтер базасын қарастыратын болсақ, бұл анықтаманы оңай түсіндіруге болады. Бұл жердетікұшақтар моделі мен әр түрлі типті жолаушы орындары, билет классқа байланысты құны, рейс бағыттары мен ұшу уақыттары және т.б. туралы мәліметтер сақталады. Анықтама беруде рейс бастапқы және соңғы жету орындары бойынша тапсырыс беріп, рейске байланысты бос орындар санын және ұшу уақытын көрсету керек.
1. Аманбаев А.А. ДЕРЕКҚОРЛАРДЫ ЖОБАЛАУ ЖӘНЕ ҚОРҒАУ пәні бойынша Зертханалық жұмыс. Алматы, 2009
2. Базы данных в Delphi 7. Самоучитель/В. Понамарев – СПб: Питер,2003. – 224с.:ил.
3. Вигерс Карл. Разработка требований к программному обеспечению/Пер, с англ. — М.:Издательсш-торговый дом «Русская Редакция», 2004. —576с.: ил.
4. Дж. Грофф, П. Вайнберг. SQL: Пер. с англ. -2-е изд., перераб. и дап. – К.: Издательская группа BHV, 2001. – 816 с., ил.
5. Сатимова Е.Г. Проектирование баз данных. Методические указания к выполнению лабораторных работ для студентов специальностей 050704 – Вычислительная техника и программное обеспечение и 050703 – Информационные системы. – Алматы: АИЭС, 2009
        
        Мазмұны
* КІРІСПЕ....................................................................................3
* НЕГІЗГІ БӨЛІМ...........................................................................4
+ МӘЛІМЕТТЕР ҚОРЫНЫҢ ДАМУЫ................................................4
2.1.1 Мәлiметтер қорында қолданылатын ... ... ... және ... жүйелер......................................................6
2.1.4 Үлкен электронды есептеуіш машиналардағы мәліметтер қоры...............8
2.1.4.1 Алғашқы МҚБЖ...........................................................................8
2.1.4.2 Персоналды компьютер ... ... ... ... ... ... даму ... қорын құру қағидалары................................................14
2.1.7.1 Қарапайым мәліметтер қорының құрылымы.......................................15
2.1.7.2 Мәліметтер қорлары мен қосымшалар.............................................15
2.1.8 Ақпаратты мәліметтер қорына ... мен ... ... ... ... ... ... функциялары.................................21
+ БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ЖОБАЛАУ...................................................23
2.2.1 Техникалық тапсырма..................................................................23
2.2.1.1 Жұмыстың мақсаты .....................................................................23
2.2.2 Программалық жабдықталуы.........................................................28
3 ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................................34
4 ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР...................................................35
*
1 КІРІСПЕ
Мәліметтер қоры дегеніміз ... ... және ... арналған ұйымдасқан құрылым. Ең алғаш мәліметтер қоры ұғымы жаңадан қалыптасқан кезде онда шындығында ... ... ... ... ... көптеген мәліметтер қоры басқару жүйелері өздерінің құрылымдарында тек ... ғана ... ... ... ... ... және ... да ақпараттық - программалық кешендермен қарым - ... ... де ... ... біз ... заманғы мәліметтер қорында тек мәліметтер ғана емес, ақпараттар да сақтай аламыз.
Мәліметтер базасы бұл ... ... үшін ... ұйымдастырылған құрылым. Алғашқы кезде, яғни, мәліметтер базасы түсінігі қалыптаса бастаған жылдары, бұл базаларда тек қана мәліметтер сақталып ... ... ... ... ... ... басқару жүйелері (МББЖ) өз құрылымында тек қана мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар тұтынушылармен немесе ... да ... ... ... жүзеге асырылатын әдістерді (яғни, программалық код) де орналастыруға мүмкіндік береді. Осылайша біз қазіргі заманғы ... ... тек қана ... ғана ... ... ... ... та сақталатындығын айта аламыз.
Курстық жұмыс тақырыбын карастырсақ, аэропорт анықтама бюросымәліметтер ... ... ... бұл ... оңай түсіндіруге болады. Бұл жердетікұшақтар моделі мен әр түрлі типті жолаушы ... ... ... ... ... рейс ... мен ұшу ... және т.б. туралы мәліметтер сақталады. Анықтама беруде рейс ... және ... жету ... ... ... ... рейске байланысты бос орындар санын және ұшу уақытын көрсету керек.
+ МӘЛІМЕТТЕР ҚОРЫНЫҢ ДАМУЫ
2.1.1 ... ... ... ... қоры - ақпараттар сақталатын қойма. Мәлiметтер қорынан керегiне қарай қажеттi мәлiметтер алу үшiн ... ... ... ... керектi ақпаратты iздеу ұйымдастырылады.
Кесте - мәлiметтердi жазба (жол) және өрiс ... ... ... арналған обьект болып табылады. ... ... ... бiр ... ... ... ... қолданылады.
Мәлiметтер қорында екi өлшемдi кестенiң жолдары ... деп, ... ... деп ... ... ... мәлiметтер қорында, кестедегi әрбiр жол жазба болып табылады, ал жазба бiрнеше өрiстерге ... ... - бiр ... ... ... кестелердiң негiзiнде құрылады. Форма мен Есеп беру бiр ... ... ... құрылады. Сұрау - қажеттi мәлiметтi бiр немесе бiрнеше ... ... ... ... - ... енгiзу үшiн қолданылады. Әрбiр формаға енгiзу үшiн, кесте өрiсiндегi мәлiметтердi бейнелеу үшiн ... ... үшiн ... ... ... орналастыруға болады.
Есеп беру - мәлiметтердi баспадан шығаруға арналған. Есеп беру - қағазға ... ... ... ... көрудiң ерекше формасы. Мәлiметтер қорын баспаға шығармастан ... ... ... қандай түрде бейнеленетiндiгiнжәне қандай жазбалар мен өрiстер енгiзiлетiндiгiн қарастыру керек. Есеп берудi кез-келген бiр кестеден, ... Даму ... ... шыққан компьютерлерде 2 сыртқы құрылғы магнитті таспалар мен магнитті барабандар қолданылды.
Магнитті таспаның көлемі жеткілікті түрде ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін құрылғылар мәліметтерге кезекті түрде қол жеткізетін. ... ... ... ... ... ... оқу үшін бүкіл алдыңғы ақпаратты оқу керек болатын. Бұл өнімділікті арттыруға үлкен кедергі келтіретін.
Магнитті барабандар мәліметтерді кез келген жерінде оқи ... ... оның ... ... шектеулі болатын. Әрине, ол кезде мәліметтерді басқаратын қандай да бір жүйе айтылмаған еді.
Әрбір қолданбалы бағдарлама магнитті таспада қажетті ақпаратты сақтаудың ... ... ... ... ... ... жедел жады мен сыртқы есте сақтау құрылғылармен ақпарат алмасуды төменгі дәрежелі программа ақпараттық құрылғылар арқылы жүргізетін. ... ... ұзақ ... ... ... бір ... ... кепілдік бермейтін. Және де, әр қолданбалы бағдарлама ... ... ... ... аты мен ... байланысты туындаған мәселелерді шешуге тура келетін. Мәліметтер қорының дамуы ақпаратты сақтай алатын және ... ... жету ... тез ... қорының тарихы 30 жылды құрайды.
1968 жылы қолданысқа алғашқы IBM фирмамының IMS жүйесі енді.
1975 жылы мәліметтер қорының басқару жүйесінің ... ... ... ... Ол CODASYL мәліметтерді өңдеу ассоциациясымен жасап шығарылды. Аталған стандарт мәліметтер қоры жүйесінің негізгі түсініктер ... ... олар ... ... ... де желі ... негізі болып келеді.
1981 жылы Э.Ф.Кодд реляциялық модельді құрып, оған реляциялық ... ... ... ... ... ... даму кезеңдері бар:
* Файлдар және файлдық жүйелер.
* Үлкен электронды есептеуіш машиналардағы мәліметтер ... ... ... Персоналды компьютер кезеңі.
* Үлестірілен мәліметтер қоры.
Жалпы мәліметтер қорының даму кезеңдерінің арасында белгіленген ... жоқ. Олар бір ... еніп ... ... ... ... ... келеді.
Берілген кезеңдердің әр даму сатысындағы технологиялардың өзгеруі мен олардың ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік береді.
2.1.3 Файлдар және файлдық жүйелер
Белгілі бір ... ... ... ... бар ... осы ... құралы қажетті ақпаратты оқуды қамтамасыз етеді де, қолданбалы бағдарлама арқылы белгілі бір мәліметті сыртқы жадыға ... ... ... ... оның ... қай ... және қай ... сақталғандығын білу керек. Қолданбалы бағдарламалар сақтағыштарға қарағанда көп болғандықтан, олар бір ... ... ... алады.
Егер бір бағдарламаға өзінің ақпараттарын сақтағышқа қосу керек болса, қарама-қайшылық тууы мүмкін. Яғни бір программаның мәліметері басқа программамен ... ... ... ... ... бірі ... ... орталықтандырылған жүйесіне көшу.
Файлдарды басқарудың орталықтандырылған жүйесі(ФБОЖ)- файлдарды құруға, өңдеуге, көшіруге арналған жүйе.
Қолданбалы ... ... ... ... жадының аталған аймағы, оған мәліметтерді жазуға және одан ... ... ... Мәліметтерді оқу(алу) үшін оның сыртқы жадының қай аймағында орналасқандығын(файл аты), көлемін, сыртқы ... ... ... білу керек. Файлдарды басқару жүйесі төмендегі функцияларды орындайды:
* ... ... ... ... ... ... жады адресінде көрсетіледі;
* Мәліметтерді пайдалануды қамтамасыз етеді.
Қолданбалы ... ... ... түрде көреді де, оларға бірнеше операциялар жүргізе алады. Файлдарды басқару жүйесіндегі негізгі операциялар:
* Файл құру(белгілі бір ... және ... ... файлды ашу;
* Қандай да бір жазбаны файлдан оқу;
* Жазбаны өзгерту;
* Файлға жазбаны қосу.
Файлды басқару жүйесінің бірнеше ерекшеліктері бар:
* Файлды ... ... ... нақты құрылымын білмейтін файлды жазу құрылымы тек программаға ғана белгілі болатын. Кез келген программада файл құрылымына сәйкес келетін ... ... шарт ... ... ... ... программа құылымына кіретін алгоритмдерді өзгерту керек еді. ... ... ... ... ... ... ... қажет болатын. Бұл әрекет- программалардың мәліметтерден тәуелділігі деп аталады. Бір мәліметтерді пайдаланатын қолданушылар санының көп болуы ақпараттық жүйеге тән ... ... ... қолданушылардың есептерін шешу үшін арнайы қолданбалы бағдарламалар бар. Егер файл құрылымы өзгерсе, онда ... ... ... тура келеді.
Файлдық жүйенің бірінші кемшілігі:файлды басқару жүйесі файлдың нақты құрылымын білмейтіндігі. Бір програмаға байланысты файл құрылымының өзгерісі басқа ... ... ... ... ... ... қол жеткізудің орталықтандырылған әкімшілік басқарылуы.Файлдық жүйе файлдарды сақтайтын қойма болғандықтан файлдарды басқару жүйесі авторизацияны ... ету ... ... заманғы файлды басқару жүйесінде ақпаратты қорғау қолданылады, алғашқыда Unix операциялық жүйесінде іске асты. Бұл опрациялық жүйеде әр қолданушыға ... сан ... ... ... ... ... тобаның идентификаторы және топтағы жеке идентификатор. Әр файлда қолданушының барлық ... ... ... ... ... алатын әрекетері;
* Қолданушы кіретін топтың басқа пайдаланушыларының жасай алатын әрекеттері;
* Басқа топ мүшелерінің жасай алатын ... ... ... қол ... ... ... анық байқалады. Фқпараттық жүйеде файлдар көптігі ақпараттық модельді бейнелейтіндіктен, бұл принцип бойынша ақпаратық жүйені құру кезінде ... ... ... бір қолданушымен құрылған файлмен басқалар жұмыс істей алмайтын.
Файлдық жүйенің екінші кемшілігі:файлға қол жеткізудің бір ... ... ... ... ... ... пайдаланудың көп қолданушы режимі.
Жалпы жағдайда ФБЖ көп қолданушылық режимін қамтамасыз етті. Егер операциялық жүйе осы режимді қолдаса, екі не одан да көп ... бір ... ... ... ... туады. Егер барлық қолданушылар файлды тек оқитын десек, ешнәрсе ... ... бір ... ... ... ... ... жұмысы корректі болуы үшін файлдағы өзгертулер синхронды болуы керек. ФБЖ-да файл өңдеу режимінде пайдаланып отырса, басқалардың осы файлды ашу кезінде ... ... ... яғни файл ... қолданушымен өңделіп отырғандығы.Файлдағы мәліметтерді бірнеше пайдаланушымен өзгерту әрекеті ешұашан жүзеге асырылмаған немесе өте баяу жүретін.
Файлдық жүйенің үшінші кемшілігі: бір уақыта ... ... ... ... ... ...
Келтірілген ФБЖ-ның кемшіліктері ақпаратты басқару жүйелерінің пайда болуына түрткі болды. Ақпарты басқарудың жаңа прграммалық жүйелердің негізінде жасалған тағы бір МҚБЖ ... ... ... ... ... есептеуіш машиналардағы мәліметтер қоры.
2.1.4.1 Алғашқы МҚБЖ
Бұл кезеңде мәліметтер қорының дамуы мәліметтерді ... ... ... мысалы IBM 360/370, EC-ЭВМ, Hewlett Packard фирмасының түрлі модельдерінде ұйымдастырылуымен байланысты. Мәліметтер қоры орталық ЭЕМ-нің сыртқы ... ... ... ... ... есептер пакеті режимде қосылатын. Консольды терминал арқылы ... ... ... жеке есептеу ресурстары (процессор, оперативті жады, сыртқы жады) ... да, олар тек ... ... ... рөлін ғана атқарды. Мәліметер қорын ұйымдастыратын программалар түрлі ... ... және ... ... ... ... бапталады.
Бұл кезеңнің ерекшеліктері:
* Барлық МҚБЖ мықты мультипрограммалық операциялық жүйеге негізделген(Unix, т.б.);
* Таратылған режимде орталықтандырылған мәліметтер қорымен жұмыс ... ... ... функцияларын опрациялық арқылы басқарылады.
* Мәліметтердің навигациялық әдістеріне бағытталған басқару тілдері қолданылады.
* Мәліметтердің әкімшілік басқарылуына көп көңіл ... ... ... ... ... кең ... жүргізіп келеді. Реляциялық модельдің идеологиясын жүзеге асратын алғашқы Systems жүйесі құрылған.
* Орталықтандырылған мәліметтер қорының басқару және сұраныс жасау ... ... ... ... ... ... ... болатын.
* Мәліметер қорына байланысты теориялық материалдар баспаға шығарылды. Ғылыми зерттеулер коммерциялық МҚБЖ-не енгізіліп отыр.
* ... ... ... ... ... ... тілдер(SQL) шыға бастады.
2.1.4.2 Персоналды компьютер кезеңі
Персоналды компьютерлердің шығуымен көптеген көзқарастарды өзгертіп жіберді. Енді компьютерлер кез келген қолданушының ала алатын ... ... ... және қиын оқылатын программалау тілдерінің алдында қорқыныш жойылды. Арнайы оқытылмаған пайдаланушылар жұмыс істей ... ... шыға ... Бұл үлкен ЭЕМ-ға (IBM 360/370, EC ЭВМ) кіретін терминал, мультипрограммалы операциялық жүйе, процессор, оперативті ... ... ... ... жады, қолданбалы бағдарламалар қолдануда ыңғайлы болатындай етіп жасалынды. Ең алдымен бұларға жататындар: мәтіндерді редакторлау, электронды кестелер және т.б. ... ... ... бір компьютерден екіншіге тасу, мәтіндерді басып шығару операциялары түсінікті және қарапайым түрде жасалатын болды. Жүйелік программист тек екінші ... ... Әр бір ... осы ... ... ... сезіне алды. Әрине бұндай жағдай мәліметтер қорымен жұмыс ... ... ... ... қоймады. МҚБЖ деп аталатын программалар пайда болды. Олар үлкен көлемді ақпаратты сақтай алатын, түрлі есеп берулерді жасау мен ... ... ... ... етіп ... ... ... компьютер бағасының төмендеуі тек фирмалар мен ұйымдарға ғана ... жеке ... ... сатып алуға мүмкіндік туғызды. Компьютерлер жеке есеп функциялары мен құжаттарды жүргізу құралына ... ... ... ... ... дамуында оң және теріс әсерін тигізіп қоймады. Компьютерлердің ... ... мен қол ... ... ... тудырды. Бір күндік талаптарға сай келмейтін программалық жүйелер құрылған. Дегенмен, персоналды компьютерлерді сатып алу әркімнің шамасында ... ... ... техника көмегін пайдаланбаған білім аймақтары қолдана бастады. Программаларға деген сұраныстың өсе бергеніне байланысты, өндірушілерді жаңа жүйелерді жасап ... ... ... ... ... МҚБЖ деп атау ... айналды. Өндірушілердің арасында бақталастықтың арта түсүі, жүйелерді жетілдіруге, жаңа ... ... ... ... жүйе жылдамдығын арттыруға мәжбүрледі.Нарықта ұқсас функцияларды атқаратын МҚБЖ санының артуы мәліметерді экспорттау мен импорттаудың әдістерін құрастыруды талап етті. Осы ... ... ... ... бастаған кәсіпқой маман иесі емес адамдар пайда болды. Олар стандартты программалау тілдерін пайдаланған еді. Бұл ... жоқ ... ... ... ... емес формат мәліметерін жетілдірілген жаңа МҚБЖ-не ауыстыру көптеген қиыншылықтар ... ... ... ... шығындарды талап ететін. Мұндай жағдайда жаңа жүйені қайта құрастыру арзанға соғатын, бірақ мәліметтерді бәрі бір перспективті МҚБЖ-не көшіру керек ... ... өзі ... ... ... бағаламаудың нәтижесі. Берілген кезеңнің ерекшелігі:
* Мәліметтерді манипуляциялаудың жоғарғы деңгейлі тілдерінің ... ... SQL92 ... ендіру);
* Барлық МҚБЖ-де құрастыру монопольді басқару негізінде жүргізіледі. Бұл түсінікті жағдай, себебі комьютер жеке, ол желіге қосылмаған және жаңа ... ... қоры тек бір ... ... ... жағдайларда қолданушылардың кезекті жұмысын қажет ететін. Мысалы, алдымен оператор бухгалтерлік құжаттарды енгізетін, кейін бас ... ... ... негізінде тиісті проводкаларды анытайды.
* Көптеген МҚБЖ-нде ыңғайлы және кеңейтілген қолданушы интерфейсі болды. Көбінде мәліметтер қорын ... ... ... ... және сұраныстарды жобалағанда мәліметтер қорын интерактивті режимде жұмыс істейтін, сонымен қатар, дайын қосымшаларды ұсынатын МҚБЖ-нің жетілдірілген құралдары болатын. Олар ... ... ... ... Барлық МҚБЖ-нің реляциялық моделінің сыртқы деңгейі болатын, яғни мәліметтер құрылымының кестелік түрі.
* МҚБЖ-да мәліметтерді ... ... ... ... ... еді. Олар кестенің арнайы жолдарына жазылатындай етіп ... ... ... ... ... ететін құрылымдық және сілтемелік құралдар болмады. Бұл функцияларды қосымшалар ... ... ... ... ... құрастыру құралдардың аздығы бұны істеуге мүмкіндік бермеді. Бұл жағдайда ... ... өзі ... мәліметтер қорында сақталатын ақпаратты өзгерту мен енгізуге қосымша контрольді талап етті.
* Монопольді жұмыс істеу ... ... ... ... әкімшілік функцияларын тудырды.
* МҚБЖ-нің ақпараттық қамтылуына аз талаптар қойылатын. Мысалы, Clipper-ге ... ... PC 286-да ... ... ... Оларды бүтін (толық) МҚБЖ деп айту қиын. ... кең ... Dbase ... ... FoxPro, Clipper, Paradox жатады.
2.1.5 Үлестірілген мәліметтер қоры
Даму спираль ... ... ... сондықтан персонализация процесінен кейін кері процес басталды, яғни интеграция. Локальды желілер көбейді, компьютерлер арасында ақпарат алмасу арта ... ... ... ... алға ... бастады, мәліметтерді параллельді түрде өңдеу сұрағы туындай бастады. Осы қойылған мақсаттарды (жемісті) ... шешу ... ... ... ... ... етіп отырды. Бұл кезеңнің ерекшеліктеріне:
* Барлық дерлік МҚБЖ-сі реляциялық модельдің құрылымын қамтыды, олар:
* ... ... ... ... ... ... ... ғана бола алатын;
* Тілдің толықтығы, яғни мәліметтерді жоғары деңгейлі программалау ... ... ... ... Сілтеуіш бүтіндігі, жүйенің бүкіл функционалдау уақытында сілтеу функцияларының ... ... және ... бұл ... бұза ... Қазіргі заманғы МҚБЖ көп платформалы архитектураға арналған, яғни олар ... ... және ... ... ... компьютерде жұмыс істей алады.
* Көп қолданушылық жұмысты қамтамасыз ету және бір ... ... ... үшін мәліметтер қорының әкімшілік басқаруының негізі құрылды. Ол мәліметердің сақталуына кепілдік беретін.
* Жаңа жетістіктерге жету теориялық еңбектерді қажет етті. Ол ... ... ... оптимизациялау, онымен жұмыс жасауды, транзакция мен сұраныстарды ұйымдастыруды ... ... ... керек болатын.
* Өздерің клиенттерін жоғалтпас үшін барлық қазіргі заманғы МҚБЖ-нда клиенттік қосымшаларды қосатын құралдары қарастырылған;
* Бұл кезеңге мәліметтерді ... ... SQL 89, SQL92, SQL99 және ... ... ... ... ... ODBC(Open DataBase Connectivity) протоколын жатқызуға болады.
* Тек осы ... ... ... мәліметтер қорын жасап шығаруға байланысты жұмыстарды жатқызуға болады. Екінші этапқа тиісті МҚБЖ-ның өнімдеріне Microsoft Access2000-ды және қазіргі заманғы жаңа ... ... ... MS SQL6.5, MS SQL7.1 System 10, System 11, ... DB2, SQL Base және т.б. ... ... Мәліметтер қорының басқару жүйесінің даму перспективалары
Бұл кезең мәліметтер қорының жаңа ... ... ... Бұл кезеңнің клиент-сервер технологиясынан ерекшелігі арнайы клиенттік программалаудың қамтылуын қажет ... ... ... ... ... үшін стандартты интернет браузері, мысалы, Microsoft Internet Explorer қолданылады. Соңғы ... ... ... ... ... ... болып келеді. Мұнда пайдаланушымен жүктелген Java, Java-script, Perl және т.б. ... ... HTML ... ... ... ... ... төменгі деңгейлі SQL сұранысы ретінде трансляциялайды. Осылай клиент-сервер технологиясындағы клиенттік бағдарламаның жұмысын ... ... Осы ... ... тек ... ... ... пайдалануда ғана емес, сонымен қатар, локальды желіге байланысқан кәсіпорын қызметкерлері пайдалана алды. Күрделі алгоритмдермен байланыспаған ... ... ... ... ... ... бойынша құрала алады. Осы жағдайда жаңа пайдаланушыны қосу кезінде ... ... ... ... қажет етпейді. Дегенмен, күрделі алгоритмдік есептерді жүзеге ... ... ... ... орнату ұсынылды.
Технологиялардың енірілу периодтары:
Период
Технология
Түсініктеме
1968 ж дейін
Файлды өңдеу
Мәліметтерді өңдеудің алғы шарттары. Мәліметтер тізім ретінде сақталды. Мәліметтерді сақтау құралы ... ... ... ... және ... ... емес мәліметтер қорын өңдеу эрасы. Мәліметтердің иерархиялық моделіне IBM фирмасының DL/I өнімі болды. Алғашқы ... IMS деп ... ... ... CODASYL ... DBTG өнімі жатады. Ең танымал желілік МҚБЖ- IDMS.
1980ж- қазіргі кезге дейін
Мәліметтердің реляциялық моделі
Мәліметтердің реляциялық ... ... рет 1970ж ... ... ... ... бастап қолднысқа енді. IBM фирмасы DB2-ні шығарды, ал басқа ... ... Oracle ... SQL ... тілі ... ... арналған алғашқы МҚБЖ-сі.
Ashton-Tate фирмасы Dbase, Microrim-R:Base, ал Borland-Paradox-ты жасап шығарды.
1985ж
Объектіге бағытталған МҚБЖ-нің ... ... ... ... ... ... ОБМҚБЖ-сі ұсынылды. Комерциялық жетістігі шамалы, өйткені млрд байтты мәліметтерді жаңа форматқа ауыстыруды ... ... де ... ... ... Access-ті жасап шығарды
Windows элементі ретінде құрылған персональді МҚБЖ-СІ біртіндеп басқа МҚБЖ-сін нарықтан ығыстырды.
1995ж
Интернетке арналған алғашқы қосымшалар
Мәліметтер қоры интернет ... ... ... ... Интернеттің кең тарағандығына байланысты мәліметтер қорына деген сұраныстар мен тапсырыстар арта түсті.
1997ж
Мәліметтер қорын өңдеуде XML-ді қолдану.
XML-ді қолдану мәліметтер қорын алдында ... ... ... шешті. Алдыңғы қатарлы өндірушілер өздерінің МҚБЖ-не XML-ді интегрирлей бастады.
2.1.7 Мәліметтер ... құру ... ... ... жасау қажеттілігі пайда болғанда әрқашанда мәліметтер қорын пайдаланды.
Мәліметтер қоры - бұл ең ... ... ... ... біз ... ... қорына сондай - ақ процедуралармен бірқатар басқа объектілер жатуы мүмкін ... ... ... ... объектілердің сипаттамалары бар кәдімгі екі өлшемді таблица түрінде көруге болады. Таблицаның идентификатор аты болады.
Кесте бағандары объектілердің қандайда бір сипаттамаларына - ... ... ... алаң ... ... ... және ... сипатталады. Алаң аты - бұл мәліметтермен пайдалану үшін, әртүрлі ... ... ... Ол кез ... идентификатор сияқты латын әріптерімен жазылады, бір сөзден тұрады және т.б.
Алаң түрі алаңда сақталатын мәліметтердің түрін сипаттайды. Бұл жолдар, ... ... ... ... ... мінездемелері), суреттер (қызметкерлердің суреттері) және т.с.с. болуы мүмкін.
Кестенің әрбір жолы ... ... ... келеді. Ол жазба деп аталады және осы объектіні сипаттайтын барлық алаңдардың мазмұнын құрайды.
Мәліметтер қорының ... ... ... ... қарама - қайшылықсыздығын қамтамасыз ету маңызды. Әдетте бұл негізгі алаңдарды ... ... ... болып бір немесе бірнеше алаң болуы мүмкін.
Кестемен жұмыс кезінде пайдаланушы немесе программа жазбалар үстінен курсормен жылжып отыратын сияқты. ... ... ... ... ... бар, содан жұмыс жүргізіледі. Мәліметтер қорының кестелерінде жазбалар қандай да бір тәртіпсіз, оларды енгізу (жаңа қызметкерлердің пайда ... ... ... ... ... ... кесте мәліметтері пайдаланушыға ұсынылған кезде реттелуі керек. Пайдаланушы оларды алфавиттік тәртіпке, немесе бөлімдер бойынша реттелген, ... ... ... өсуіне қарай және т.б. қарауы мүмкін. Мәліметтерді реттеу үшін индекс түсінігі қолданылады. Индекс кестені қандай реттілікте қараған жөн екенін көрсетеді. Ол ... мен ... ... ... ... табылады.
Мәліметтер қоры әдетте бір емес, көптеген кестелерден тұрады. Мысалы, кейбір ұйым туралы мәліметтер қорында әрбір ... ... бар ... бар. Dep атты ... ... ... келесі кестеде көрсетілген. Осы кестенің алаң аттары Dep және Proisv.
Dep бөлімшелері туралы мәліметтер кестесінің мысалы:
Бөлек және кестелер әрине ... ... одан да көп ... ... ... ... болады. Мысалы, өндірістік цехтерде жұмыс жасайтын, қызметкерлердің жалпы саны пайдаланушыға білу қажет болады. Бірақ жоғарыда көрсетілген кестелердің біреуіде бұл ... ... ... ... Pers кестесінде бөлімшелердің түрлері жайлы мағлұматтар, Dep кестесінде қызметкерлер жайлы мағлұматтар жоқ. ... ... ... алу үшін ... кестелердің жиынтығын қарастыру қажет.
Байланысқан кестелерде әдетте бір кесте басты болады, ал басқасы немесе бірнеше басқа кестелер - ... ... ... ... және ... ... бір - бірімен кілт арқылы байланысады. Кілт ... екі ... де ... алаң шыға ... ... ... ... кестелерде басты болып Dep кестесі, көмекші болып Pers кестесі бола алады, ал олар болса екі кестеде де бар Dep ... ... ... ... басты кестенің индексі үстінен жүреді. Осылайша біздің мысалда егер басты кестенің Dep ... ... ... деп жазылған болса, онда көмекші Pers кестесінде бухгалтерия қызметкерлерінің барлық жазбалары шығады.
2.1.7.1 Қарапайым мәліметтер қорының ... ... ... ... жағдайда да мәліметтерқоры болып қала береді. Өйткені ондай мәліметтер болмаған күннің өзінде де, қандай да бір ақпарат бар - бұл ... ... ... Ол мәліметтерді енгізудің және сақтаудың әдістерін анықтап береді. Мәліметтер қоры көптеген объектілерден тұрады, бірақ солардың ең негізгісі кесте болып ... Ең ... ... қоры бір ғана ... ... ... ең қарапайым мәліметтер қорының құрылымы сол кестенің құрылымымен анықталады.
2.1.7.2 ... ... мен ... қоры мен ... ... ... ... келесі мәліметтер қорларын бөліп көрсетуге болады:
* Локальды мәліметтер қорлары;
* Жойылған мәліметтер қорлары.
Локальды мәліметтер қорларымен операциялар ... үшін ... ... ал ... ... ... ... жасау үшін клиент - серверлік қосымшалар дайындалады.
Мәліметтер қорының орналасуы көптеген жағдайда осы ... бар ... ... ... ... әсер ... ... келесі қосымшалар түрлерін бөліп көрсетуге болады:
* Локальды мәліметтер қорын пайдаланатын ... бір ... (бір ... ... деп ... ... ... мен мәліметтер қоры біртұтас файлдық жүйені құрайды;
* Жойылған мәліметтер қорын пайдаланатын қосымшаларды екі деңгейлі (екі буынды) және көп ... (көп ... ... деп ... Екі ... қосымшаларда клиенттік және серверлік бөлшектер бар;
* Көп деңгейлі (әдетте үш деңгейлі) қосымшалар клиенттік және серверлік бөлшектер мен қоса қосымша ... ие. ... үш ... ... ... бөлшек, қосымшалар сервері мен мәліметтер қорының сервері бар.
Бір және екі деңгейлі Delphi қосымшалары келесі механизмдерді қолдана отырып локальды және жойылған ... ... қол ... ... (Borland Database Engine - Borland ... мәліметтер қорының процессоры) мәліметтер қорымен әрекеттесу үшін AP1 дамыған интерфейсін ұсынады.
* ADO (Active X Date Objects - Active X ... ... OLE DB (Objects Linking and ... DateBase - мәліметтер қорының объектілерін байланыстыру мен ендіру) ... ... қол ... ... ... ... ... жинағы көмегімен мәліметтер қорындағы ақпараттарға тез қол жеткізуді қамтамасыз етеді;
* Interbase тікелей Interbase мәліметтер қорына қол жеткізуді іске асырады.
* Мәліметтер ... ... қол ... ... ... таңдау өңделген қосымшаны жан - жаққа тарату дайындығының ыңғайлығын ескере отырып, сондай - ақ жады ... ... ... ескере отырып анықталады. Мысалы BDE үшін инсталляция дискдегі сыртқы жадының шамамен 15 Мб - тын және мәліметтер қорында ... ... ... ... ... ... деңгейлі Delphi 7 қосымшаларын DataSnap механизмі көмегімен құрастыруға болады. Мәліметтер қорының үш ... ... ... ... ... ... DataSnap пен ... беттерінде орналасқан.
2.1.8 Ақпаратты мәліметтер қорына енгізу мен өңдеуді қамтамасыз ету
Ақпаратты мәліметтер қорына енгізудің екі жолы бар: кестеге және ... ... ... ... жиі ... болса, онда оныпішінге енгізу қажет. Өйткені бұл жерде ғана арнайы ... ... ... бөлінеді.
Кез келген Пішін деректер базасының кестелерінде немесе сұраныстарда құрастырылады. Өріс атаулары кестеден ... ал ... өз ... ... ... Бір ... негізінде қолданушы бірнеше пішінді құрастыра алады. Пішінді 3 түрлі әдіспен құрастыруға болады:
* Пішіндер конструкторы көмегімен
* Пішіндер ... ... ... бір пішінді экранда 3 режимде көрсетуге болады:
* Конструктор режимінде
* Пішіндер режимінде
* Кестелер режимінде
Көпкестелі пішін бір - ... ... ... жұмыс істеу мүмкіндігін береді. Көпкестелі пішіндер бір басты және бірнеше ... ... ... ... пішін бағынышты кесте негізінде жасаладыжәне бұндай пішіндердіңекі бірдей кестемен жұмыс істеу ... ... - ... бір ... ... ... ... таңдап алу құралы. Сұраныс қорытындысы бұл- кестелік түрде берілген жазулартізімі, олардыөзгертуге, жаңадан қосуға және алып тастауға болады. ... ... ... барлық кестелер үшін жұмыс орындай алады.
Деректер базаларында сұраныстардың келесі түрлерін орындауға ... ... (Query By Example - Үлгі ... ... ... арналған сұраныстар
* Қиылыс сұранысы
* Кестені құруға арналған сұраныс
* Жаңартуға арналған сұраныс
* Жаңадан ... қосу ... ... өшіру сұранысы
* Параметрлік сұраныс
2.SQL (Structured Query Language) тіліндеберілгенсұраныстар. Бұл сұраныспен ... ... ... ... ... негізінде орындалады.
Негізінен сұраныстарды Қолмен жасау ыңғайлы.Ол үшін Контрукторды пайдалану керек. Ол сұраныстарды Үлгі бойынша(бланк запроса по образцу) ашады: жоғарғы ... ... ... ... ал ... жағы ... бөлінген. Бұл жерде кесте нәтижелері орналасу керек. Сұраныстарды қолану ыңғайлы болуы үшін оларға жеке пішін жасалады.
Басылым (отчет) - ... ... ... ... ... ... Өздерінің құрылымы бойынша басылымдар пішінге ұқсас болып келеді. Негізгі ерекшелігі, басылымдарда бүкіл мәліметтер көрсетіледі және ... ... бір ... ... ... ... ... қарағанда басылымда көркемдеудің арнайы элементтері (колонтитул, бет номері, т.б.) ... ... ... конструктор немесе мастер арқылы жасауға болады.
Жоғарыда аталған объектілерді пайдаланып азық-түлік фирмасының жобасы жасалынады.
2.1.9 Ақпараттық база
Ақпараттық база - бұл ... ... ... қолданылатын реттелген ақпараттың бірігуі. Ақпараттық база машинадан тыс ақпараттық база және ... ... ... база ... ... тыс ақпараттық база - АЖ-ні жұмыс істетуде қолданылатын құжаттар мен белгілердің ... ... ... ... ... техникасыз (ЕТ) адамға түсінікті болатын ақпараттық базаның бөлігі. Машинадан тыс ... ... ... мен ... ... ... ... - анықтама құжаттар, жедел ақпарат жатады. ... мен ... ... ... ... бірмәнді жазып, ақпаратты есептеу желісінің жадында тиімді іздеп және белгілеу үшін қолданылады. Ал ... - ... ... (МАҚ) - ... ... ... ... жатады және ұзақ уақыт бойы есеп айырысуда өзгеріссіз қолданылатын әр түрлі тәртіптегіш мөлшерлеулерді, мөлшерлерді және басқа да мәліметтерді құрайды.
Жедел ... ... - ол ... ... осы уақыт сәтінде бейнелейтін, яғни бастапқы, өңделмеген ақпарат. Жедел ақпаратқа әдетте бухгалтерлік және жедел есеп мәліметтері ... ... ... база - бұл ... ... істетуде қолданылатын, машиналық тасығыштардағы мәліметтер массивінің бірігуін бейнелейтін ақпарат қорының бөлігі. Мұндағы машиналық тасығыш - ... ... ... ... ... ... материалдық объект.
Оған қатты магниттік табақшалар, иілгіш магниттік табақшалар, магниттік барабандар, магниттік карталар, фотохромды тасығыштар, микрофильмдер және басқа да ... түрі ... ... - ... ... ... және ... өзара мәндік түрде байланысқан мәліметтердің бірігуі. Ақпарат массивін ұйымдастыру дегеніміз - бұл оның құрамын, құрылымын, яғни ... ... ... үшін ... ... ... ... ұзындығын және олардың ақпарат массивінде орналасу тізбегін ... ... ... ... ... кіретін, шығатын және ішкі болып бөлінеді. Кіретін массив, объектіні басқару есебін шешу үшін сұранысты және ... ... ... ... ... ... ... баспа құрылғысы - принтерге басылып шығатын мәліметтерді құрайды. Осы ақпарат негізінде, қолданушылар керекті шешім ... яғни осы ... ... ... ақпарат массивтері тұрақты, сақтаулы, жедел және қызмет ... ... ... ... ... массиві мөлшерлік құжаттар мен анықтамалардан алынып, мәліметтерді өңдеуге дейін қалыптасады және ол АЖ есептерін шешуде ... ... ... ... жіктегіштер, анықтамалар, шартты - тұрақты ақпараттар қатысты болады.
Сақтаулы массивтер өзара байланысқан басқа есептерді шешу үшін қолданылатын ... ... ... ... есеп беруді алу үшін, осы кварталға кіретін айлардағы ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... яғни біртіндеп жиналған айнымалы ақпаратты құрайды. Сондықтан, жедел массивтер әр өңдеу аралықтарында өзгеріп отырады.
Қызмет ... ... ... ... ... ... ... көрсету ақпаратын құрайды.
Машина ішіндегі ақпарат базасы жергілікті есепке, немесе есептер жиынтығына бағытталған массивтер түріндегі тәсілмен, немесе мәліметтер базасына массивтерді қалыптастыру ... ... ... ... ол тікелей мәлімет алуға болатын жадыда, сақтағыш құрылғыларда сақталып, өзара байланысқан ақпарат массивтерінің бірігуін бейнелеп және АЖ-нің басқару функциясының жүзеге ... ... ... базасын тұрғызудың себептеріне - мәлімет өңдеу уақытын қысқарту, сақтаулы мәліметтердің артықшылығын азайту, мәліметтердің сыйыспаушылығын және қарама - ... жою, ... шешу үшін ... кең ... ... ... қолдануы, есептерді шешу программасынан мәліметтердің тәуелсіздігі, мәліметтер базасындағы мәліметтерді сақтаудың сенімділігі және т.б. жатады.
Мәліметтер базасын қолдану, ... ... ... ... жабдығының бар болуын қажет етеді. Оны мәліметтер базасын басқару жүйесі ... деп ... - бұл ... ... ... ... ... енуін қамтамасыз ететін, ақпарат массивтеріне кіру - ... оны ... ... үшін ... жалпы жүйелік программалар жиынтығы. Мәліметтер базасын МББЖ-мен біріктіріп, мәліметтер банкісі деп ... ... ... ... - ... ... мен ... тұрады.
2.1.10 Мәліметтер базасы әкімшілігінің функциялары.
Мәліметтер базасының администраторларының тобының құрамында олардың атқаратын функцияларына байланысты әртүрлі ... ... ... болады. Әкімшілік топтың құрамының саны, олардың атқаратын қызметі мәліметтер базасының масшатабына, онда сақталатын ақпараттың ... ... ... ... ... бағдарламалық жабдықтар ерекшеліктеріне және кейбір басқа факторларға белгілі-бір дәрежеде тәуелді болады.
Мәліметтер базасының әкімшілігінің құрамында жүйелік аналитиктер, мәліметтер базасына ... ... ... ... қамсыздандыруды жобалаушылар, мәліметтерді өңдеудің технологиялық процесстерінің жобалаушылары, ... және ... ... операторлар, техникалық қамсыздандыру бойынша мамандар болуы керек. Егер әңгіме коммерциялық мәліметтер базасы ... ... онда бұл ... ... ... ... бойынша мамандар ойнайды.
Мәліметтер базасының администраторлары жан-жақты функциялардың үлкен шеңберін орындайды. Әрі қарай олардың кейбіреуін қарастырып өтуге болады. Бұл функциялардың негізгілері ... ... ... ... ... облысты жазбаша суреттеу, толықтылықты шектеуді табу, ақпарат статусын анықтау, пайдаланушылар қажеттіліктерін анықтау, пайдаланушылар статусын анықтау, ... - ... ... ... мәліметтерді өңдеудің уақыттық - көлемдік мінездемесін анықтау.
* Мәліметтер базасының құрылымын жобалау: мәліметтер базасының файлдарының құрамы мен құрылымын ... ... ... ... ... ... ... әдістері мен ақпаратқа енуі әдістерін таңдау, мәліметтер базасы мен мәліметтерді жазбаша суреттеу ... ... ... ... ... ... мен МБ-н өңдеу шараларының құрылымын жазбаша суреттеу кезінде толықтылықты шектеуді беру: пәндік облысқа жататын ... ... ... ... ... құрылымымен шақырылған толықтылықты шектеуді анықтау, мәліметтерді енгізу мен корректировкалауда МБ-ң толықтылығын қамтамасыз ететін шараларды ... көп ... ... ... параллельді жұмысында толықтылықты шектеуді қамтамасыз ету.
* Мәліметтер базасын алғашқы жүктеу мен жүргізу: ... ... ... ... мен ... технологиясын жасау, енгізу формаларын жобалау, мәліметтерді дайындау, енгізу және енгізуді бақылау.
* Мәліметтерді қорғау.
+ Жүйеге пароль арқылы кіруді ... ету: ... ... ... ... және ... Нақты мәліметтерді қорғауды қамтамасыз ету: пайдаланушылар топтарының және жеке пайдаланушылардың ену құқықтарын анықтау, жеке пайдаланушылар үшін мәліметтерге жасалатын рұқсат етілген ... ... ... ... ... - технологиялық жабдықтарын таңдау/құру.
+ Мәліметтерді қорғау жабдықтарын тестілеу.
+ Ақпаратқа енудің қарастырылмаған жолдарын анықтау/тіркеу.
5.5.Мәліметтерді қорғауды бұзудың ... ... ... ... және ... жою мен ... ... іс-шаралар жүргізу.
* МБ-н қайта қалыптастыруды қамтамасыз ету: МБ-н ... ... ... ... ... ... журналдарды жүргізуді ұйымдастыру.
* МБ-на пайдаланушылардың жолдауның анализі: пайдаланушылардың ... ... ... ... оны ... және ... ... жұмыс жасау тиімділігінің анализі мен жүйенің дамуы: жүйенің ... жасу ... ... (өңдеу уақыты, жадының көлемі, құндық көрсеткіштер), мәліметтер базасын қайта ұйымдастыру мен қайта құрылымдау, мәліметтер базасының құрамын өзгерту, ... және ... ... дамыту.
* пайдаланушылармен жұмыс жасау: пәндік облыстағы өзгерістер туралы ақпарат ... ... МБ-ң ... ... ... ақпарат жинау, пайдаланушыларды оқыту, пайдаланушыларға кеңес беру.
* Жүйелік программалық жабдықтарды ... және ... МББЖ және ҚПП ... ... ... және анализдеу, программалық жабдықтарды иемдену, оларды орналастыру, жұмысқа жарамдылығын тексеру, жүйелік кітапханаларды қолдау, программалық жабдықтарды дамыту.
* Ұйымдастырушылық-әдістемелік ... МБ-н ... ... ... ... ... жүйенің даму бағыттарын және мақсаттарын анықтау, МБ-ң даму кезеңдерін жоспарлау, ұйымдастырушылық-әдістемелік материалдарды жасау және шығару.
Әдебиеттерде жиі-жиі пайдаланушылардың ... ... ... ... программистерді бөліп көрсетеді. Мамандардың бұл тобын ерікті категорияға қоспау керектігі ойластырылуда. Одан да оларды мәліметтер базасының администраторларының құрамына қосу ... ... ... Техникалық тапсырма
2.2.1.1 Жұмыстың мақсаты: Программада келесі мәселелер қарастырылуы керек:
1. Келесі реквезиттерге ... база кұру ... рейс ... ... ... ... (км), ... бағасы, орын саны, бос орын саны, ұшу күні.
2. Қажетті бағыттар бойынша маршруттарды, бос орын ... ұшу ... ... ... құру ... анықтама бюросын құру үшін файлдар құрдық:
CREATEDATABASEAirportAniktamaBurosi
ONPRIMARY
(NAME=education_data,FILENAME='C:\SQL\Kurstik_data.mdf',size= 4,maxsize=25,filegrowth= 1 mb)
LOGON
(NAME=education_log,FILENAME='C:\SQL\Kurstik_log.ldf',size= 4,maxsize= 20,filegrowth=1 mb);
Сурет1. Реляциялықмодель
Аэропорт анықтама бюросы үшін ... ... ... ету үшін 5 ... ... еді: ... Билеттер(Ticket), Ұшу(Fly), Рейстар(Flight), Құн(Price).
Түкұшақтар(Plane) кестесі:
CREATETABLEPlane(
Plane_ID intPRIMARYKEY,
Model varchar(15)NOTNULL,
AirCompany varchar(15)NOTNULL,
ProductionTime datetimeNOTNULL,
SitNumberFirstClass int,
SitNumberBuisnessClass int,
SitNumberEkonomClass int);
Сурет 2. Түкұшақтар(Plane) кестесі
Бұл кестеде есеп ... ... ұшақ ... ... ол ... авиа ... ... уақыты және бірінші, бизнес, эконом класс орындар санын көрсететің бағандар бар.
Билеттер(Ticket) кестесі:
CREATETABLETicket(
Ticket_ID intPRIMARYKEY,
Fly_ID int,
FAM varchar(20)NOTNULL,
Name varchar(15)NOTNULL,
Otchestvo varchar(15),
Country varchar(15)NOTNULL,
passport_ID intNOTNULL,
Ticket_Class varchar(15)NOTNULL,
Ticket_Price int,
Discount int,
Payment int);
Сурет 3. Билеттер(Ticket) кестесі
Бұл кестеде есеп шарты байынша ... ... ұшу ... ... ... кілт, билет иесінің аты-жөні, қай мемлекет азаматы, паспорт мәліметтері, орын классы, билет құны, кейбір әлеуметтік категорияларға берілетің жеңілдіктер және төленетің ... ... ... кестесі:
CREATETABLEFly(
Fly_ID intPRIMARYKEY,
Flight_ID int,
Plane_ID int,
DepartTime datetimeNOTNULL,
ArriveTime datetimeNOTNULL,
FreeFirstClass int,
FreeBuisnessClass int,
FreeEkonomClass int);
Сурет 4. Ұшу(Fly) кестесі
Бұл кестеде есеп шарты байынша ұшу, ... ... ... ұшу ... қону ... және бірінші, бизнес, эконом класстағы бос орындар бар.
Рейстар(Flight) кестесі:
CREATETABLEFlight(
Flight_ID intPRIMARYKEY,
FlightTime time,
FlightPlace varchar(15)NOTNULL,
LandingPlace varchar(15)NOTNULL,
Distance intNOTNULL,);
Сурет 5. ... ... ... есеп шарты байынша рейс номері, ұшу ұзақтығы, ұшу мен қону жерлері және олардың арасындағы дистанциялары бар.
Құн(Price):
CREATETABLEPrice(
Price_ID intPRIMARYKEY,
Flight_ID int,
FirstClass int,
BuisnessClass int,
EkonomClass int);
Сурет 6. ... ... есеп ... ... құн және рейс ... бірінші, бизнес, эконом класстағы билет құны бар.
Базаны қолдануға ыңғайлы болу үшін ... ... ... ... Жаңа ... еңгізе бастағанда класс бағанына 1,2,3 санын енгізгенде, сәйкесінше FirstClass, BuisnessClass,EkonomClass сөздері жазылады. Құн(Price) кестесінен ... ... ... ... кестесінің Ticket_Price бағанына билеттің құны жазылады.
Билет сатып ... ... бос орын саны ... ... сондықтан әр сатылымда Ұшу(Fly) кестесінде класс деңгейіне байланысты бос орын саны ... ... ... скрипты:
CREATETRIGGERTicketClass
ONTicket
FORINSERT,UPDATE
AS
DECLARE@class varchar(15)
DECLARE@Ticket_ID varchar(15)
DECLARE@FlightID int
DECLARE@flyid int
SELECT@class=I.Ticket_Class
FROMInsertedI
SELECT@Ticket_ID=I.Ticket_ID
FROMInsertedI
SELECT@flyid=I.fly_id
FROMInsertedI
SELECT@FlightID=flight_id
FROMfly
WHEREfly_id=@flyid
IF@class='1'
BEGIN
UPDATETicket
SETTicket_Class='FirstClass'
WHERETicket.Ticket_id=@Ticket_ID
UPDATETicket
SETTicket_Price=(SELECTFirstClassFROMPriceWHEREFlight_ID=@FlightID)
UPDATEfly
SETFreeFirstClass=FreeFirstClass-1
WHEREFly_ID=@flyid
END
IF@class='2'
BEGIN
UPDATETicket
SETTicket_Class='BuisnessClass'
WHERETicket.Ticket_id=@Ticket_ID
UPDATETicket
SETTicket_Price=(SELECTBuisnessClassFROMPriceWHEREFlight_ID=@FlightID)
UPDATEfly
SETFreeBuisnessClass=FreeBuisnessClass-1
WHEREFly_ID=@flyid
END
IF@class='3'
BEGIN
UPDATETicket
SETTicket_Class='EkonomClass'
WHERETicket.Ticket_id=@Ticket_ID
UPDATETicket
SETTicket_Price=(SELECTEkonomClassFROMPriceWHEREFlight_ID=@FlightID)
UPDATEfly
SETFreeEkonomClass=FreeEkonomClass-1
WHEREFly_ID=@flyid
END
Билеттер (Ticket) кестесінде жеңілдіктер қарастырылған (кебір әлеуметтік топтарға жол жүру құнына жеңілдіктер бар). Discount ... ... ... еңгізгенде Payment бағаныңда автоматты түрде билет үшін қанша төлеу керек екенің жазу керек.
TicketDiscount триггерінің скрипты:
CREATETRIGGERTicketDiscount
ONTicket
FORINSERT,UPDATE
AS
DECLARE@TicketPrice int
DECLARE@Discount int
DECLARE@TicketID int
SELECT@TicketPrice=I.Ticket_Price
FROMInsertedI
SELECT@Discount=I.Discount
FROMInsertedI
SELECT@TicketID=I.Ticket_ID
FROMInsertedI
UPDATETicket
SETPayment=@TicketPrice*(100-@Discount)/100
WHERE@TicketID=Ticket_ID
Ұшу(Fly) ... бос ... ... ... қате ... ... ... Сондықтан Түкұшақтар (Plane) кестесінен бос орындар санын алып, одан сатылған билет мөлшерің алып ... ... ... ... ... ... скрипты:
CREATETRIGGERFreeSit
ONFly
FORINSERT,UPDATE
AS
DECLARE@CountFreeFirstClass int
DECLARE@CountFreeBuisnessClass int
DECLARE@CountFreeEkonomClass int
DECLARE@FlyID int
DECLARE@PlaneID int
SELECT@FlyID=I.Fly_ID
FROMInsertedI
SELECT@PlaneID=I.Plane_id
FROMInsertedI
SELECT@CountFreeFirstClass=COUNT(T.Ticket_ID)
FROMticketT
WHERET.fly_id=@FlyIDandt.ticket_class='FirstClass'
SET@CountFreeFirstClass=(SELECTP.SitNumberFirstClassFROMplanePWHEREp.plane_id=@PlaneID)-@CountFreeFirstClass
SELECT@CountFreeEkonomClass=COUNT(T.Ticket_ID)
FROMticketT
WHERET.fly_id=@FlyIDandt.ticket_class='EkonomClass'
SET@CountFreeEkonomClass=(SELECTP.SitNumberEkonomClassFROMplanePWHEREp.plane_id=@PlaneID)-@CountFreeEkonomClass
SELECT@CountFreeBuisnessClass=COUNT(T.Ticket_ID)
FROMticketT
WHERET.fly_id=@FlyIDandt.ticket_class='BuisnessClass'
SET@CountFreeBuisnessClass=(SELECTP.SitNumberBuisnessClassFROMplanePWHEREp.plane_id=@PlaneID)-@CountFreeBuisnessClass
UPDATEFly
SETFreeBuisnessClass=@CountFreeBuisnessClass
WHEREFly_id=@FlyID
UPDATEFly
SETFreeFirstClass=@CountFreeFirstClass
WHEREFly_id=@FlyID
UPDATEFly
SETFreeEkonomClass=@CountFreeEkonomClass
WHEREFly_id=@FlyID
Қажетті бағыттар бойынша маршруттарды, бос орын санын, үттту уақытын ... ... ... 7. ... нәтижесі
Енді Мәскеуден Алматыға ұшатын тікұшақтар тізімін шығарайық:
SELECTFly.Plane_ID,fly.ArriveTime,fly.DepartTime,Fly.FreeFirstClass,Fly.FreeBuisnessClass,Fly.FreeEkonomClass
FROMFly
JOINFlightFONf.Flight_ID=Fly.Flight_ID
WHEREF.FlightPlace='Москва'andF.LandingPlace='Алматы'
Сурет 8. Мәскеуден Алматыға ұшатын тікұшақтар тізімі
2.2.2Программалық жабдықталуы
Программаны құру кезінде Delphi арқылы қолданушыға ыңғайлы ... ... ... ... ... - ... мәліметтер қоры серверімен байланысуды қамтамасыз етуге арналған. BDE-де осы ... ... Database ... ... - ... ... көмегімен мәліметтер қорымен жұмыс істейтің бір бағытты мәліметтер жиынтығын құрайды.
TdataSetProvider - ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер провайдерің құрайды.
TclientDataSet - мәліметтер қорынан тәуелсіз ... ... ... ... ... ... жазбаның қозғалысын, түзеу режимің жандандыру, жазбаны қосу мен жоюын қамтамасыз етеді. Компонен бұйрық батырмалырынан тұрады.
TDBGrid - ... ... ... ... ... және ... үшін қолданады.
Сурет 9. Бағдарламаның компоненттері
Сурет 10. Бағдарламаның компоненттері
Мәліметтер қорымен жұмыс істейтің компоненттерді Data Module деген жаңа Form-да ... ... ... қасиетің өзгертеміз. Params-ті басқанда жаңа формада мәліметтер қорымен байланыстыратың параметрлер орнатамыз. HostName:=Нуржан-ПК; DataBase:= AirportAniktamaBurosi; User_Name:=Nurzhan;Password-ті еңгіземіз. LoginPreport:=false; Connected:=true; Дәл осындай тағы да бір ... ... ... оған ... атын қоямыз, басты айырмашылығы - оны біз операциялық ... ... ... яғни ... мен ... ... OS Authentification:=true;
TSQLDataSet компонентінің CommandText параметріне сұрыптау мәтінің жазамыз. Active:=true; TdataSetProvider компонентінің DataSet параметріне ... ... Ал ... ... ... DataSetProvider қоямыз. ClientDataSet-ке екі рет шерткенде бағандар аттары шығады, осы жерге мәліметтер қорының ... ... ... ... ... ... ... параметріне DataSource1 орнатамыз. Дәл осылай DBGrid-тегі DataSource ... ... ... қосылған кезде мәліметтер дерек қоры DBGrid-та кесте ретінде Мәчкеуден Алматыға ұшатын барлық ... ... 11. ... жұмыс істеуінің басталуы
Мәліметтер көрнекті түрде кесте мен DBEdit-формаларында көрсетіледі. Кестні қолдануға ыңғайлы болу үшін төменгі шетінде DBNavigator орналастырылған. Басқа рейстарға ... алу үшін ... ... ұшу және қону ... енгіземіз. Барлық рейстарды көру үшін See all, бағдарламадан шығу үшін Жабу батырмасын басамыз.
Сурет 12. Кестеде барлық рейстардың көрсетілуі
Бағдарлама листингі:
unit ... ... ... ... Classes, Graphics, Controls, Forms,
Dialogs, DB, StdCtrls, Mask, DBCtrls, Grids, DBGrids, ... = ... ... TDBNavigator;
DBGrid1: TDBGrid;
Button2: TButton;
Edit1: TEdit;
Button3: TButton;
Edit2: TEdit;
Label1: TLabel;
DBEdit1: TDBEdit;
Label2: ... ... ... ... ... ... ... TDBEdit;
Button1: TButton;
Button4: TButton;
Button5: TButton;
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure Button3Click(Sender: TObject);
procedure FormActivate(Sender: TObject);
procedure Edit1KeyPress(Sender: TObject; var Key: Char);
procedure Edit2KeyPress(Sender: TObject; var Key: ... ... ... ... ... ... ... Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form2: TForm2;
implementation
uses Unit3;
{$R *.dfm}
procedure TForm2.Button1Click(Sender: ... ... ... ... ... fly.DepartTime, Fly.FreeFirstClass, Fly.FreeBuisnessClass, Fly.FreeEkonomClass
FROM Fly
JOIN Flight F ON f.Flight_ID=Fly.Flight_ID';
// SQLDataSet1-компонентіне сұрыптау командасын енгіземіз
//Бұл ... ... ... ... ... береді
Unit3.DataModule3.ClientDataSet1.Close;
//мәліметтер қорын жабамыз
Button2.Click;
//сұрыптау командасы орындалу үшін мәліметтер қорын қайтадын ашамыз
end;
procedure TForm2.Button2Click(Sender: TObject);
begin
Unit3.DataModule3.ClientDataSet1.Open;
//Екінші батырманы басқанда мәліметтер қоры ашылады
end;
procedure TForm2.Button3Click(Sender: TObject);
begin
Unit3.DataModule3.SQLDataSet1.CommandText:=
'SELECT Fly.Plane_ID, ... ... ... ... Fly.FreeFirstClass, Fly.FreeBuisnessClass, Fly.FreeEkonomClass
FROM Fly
JOIN Flight F ON ... WHERE ... and ... SQLDataSet1-компонентіне сұрыптау командасын енгіземіз
//Бұл команда екі Edit-те жазылған қалалар арасындағы рейстар тізімін шығарып ... ... ... ... орындалу үшін мәліметтер қорын қайтадын ашамыз
end;
procedure TForm2.Button4Click(Sender: TObject);
begin
Form2.Close; //Бағдарламаны жабу
end;
procedure TForm2.Button5Click(Sender: ... ... жаңа ... ... TForm2.Edit1KeyPress(Sender: TObject; var Key: Char);
begin
case key of
#13: button3.Click;
// Edit-те мәтіңді толтырғаннан кейін Enter ... ... ... ... ... TObject; var Key: ... key of
#13:edit1.SetFocus; // Edit-те мәтіңді толтырғаннан кейін Enter ... ... ... ... ... орнатылады
end;
end;
procedure TForm2.FormActivate(Sender: TObject);
begin
Button2.Click; //бағдарлама ашылғанда мәліметтер қоры автоматты түрде ашылу үшін
end;
end.
3 ҚОРЫТЫНДЫ
Әлемде көптеген мәліметтер базасын ... ... бар. ... әр ... объектілермен әр түрлі жұмыс істеу мүмкіндігі мен пайдаланушыларға әр түрлі функциялар мен ... ... ... ... көбі ... ... түсініктердің тұрақты кешеніне негізделеді. Бұл бізге бір жүйені қарастырып, оның түсініктерін, ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Қазіргі заманда ақпараттық технологиялардың дамуына байланысты әлеуметтік-экономикалық салалар автоматтандырылуда. Соған сәйкес бұл салаларды басқару орталықтандырылған жүйе ... ... ... осы курстық жұмысымды аяқтай келе келесідей негізгі қорытындыларға тоқтала ... жөн ... ... базасы бұл ақпараттарды сақтау үшін арналған ұйымдастырылған құрылым. ... ... ... ... ... жүйелері (МББЖ) өз құрылымында тек қана мәліметтерді ғана ... ... ... тұтынушылармен немесе басқа да программалық-ақпараттық кешендермен қарым-қатынас жүзеге асырылатын әдістерді (яғни, программалық код) де орналастыруға ... ... ... ... ... ... түпкілікті пайдаланушылар, яғни, олардың қажеттіліктері үшін мәліметтер базасы құрылатын пайдаланушылар табылады. Құрылушы мәліметтер базасының ерекшеліктеріне ... оның ... ... әр түрлі бола алады.
* Мәліметтер базасының әкімшілігінің құрамында жүйелік аналитиктер, мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді өңдеудің технологиялық процесстерінің жобалаушылары, жүйелік және қолданбалы программистер, операторлар, техникалық қамсыздандыру бойынша мамандар ... ... Егер ... ... қандай да бір кәсіпорынды немесе ұйымды ақпараттық қамтамасыз ету үшін құрылса, онда осы ұйымның әкімшілігімен қарым-қатынас қажет. Бұндай үлкен ... ұйым ... ... түрде араласуынсыз және қолдауынсыз орындалмайтыны анық.
* Егер мәліметтер ... ... бір оны ... ... ... жүйенің (мысалы, АБЖ-да) құрамында функционалданса, онда МБА-а бұл жүйеде мәліметтерді өңдеу бойынша мамандармен қарым-қатынаста жұмыс істеуі қажет.
4 Пайдаланған әдебиеттер
* http://delphicomponent.ru
* ... ... ... ... ... А.А. ДЕРЕКҚОРЛАРДЫ ЖОБАЛАУ ЖӘНЕ ҚОРҒАУ пәні бойынша Зертханалық жұмыс. Алматы, 2009
* Базы данных в Delphi 7. ... ... - СПб: ... - ... Вигерс Карл. Разработка требований к программному обеспечению/Пер, с англ. -- М.:Издательсш-торговый дом , 2004. -- 576с.: ... Дж. ... П. ... SQL: Пер. с ... -2-е изд., ... и дап. - К.: ... группа BHV, 2001. - 816 с., ил.
* Сатимова Е.Г. Проектирование баз ... ... ... к ... ... ... для студентов специальностей 050704 - Вычислительная техника и программное обеспечение и 050703 - ... ... - ... АИЭС, 2009

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері. мәліметтерге ado арқылы қатынау26 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi программалау ортасында Қазақстан туралы мәліметтер қорын даярлау 51 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет
Delphi-де мәліметтер қорын құру технологиялары6 бет
Delphi-де мәліметтер қорын құру технологиялары жайлы11 бет
Delphi-де мәліметтер қорын құру технологиялары жайлы ақпарат7 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь