Арпа дақылын өсіру

Нормативтік сілтемелер
Анықтама терминдер
Белгілеулер мен қысқартулар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1 Аналитикалық шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 10
1.1 Арпа дақылының түрлері мен сорттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.2 Морфологиялық және биологиялық ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... .. 12
2 Технологиялық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 15
2.1 Арпа дақылын өсіру технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2 Арпа дақылының өнімдерін өндіру технологиясы ... ... ... ... ... ... . 18
3 Тіршілік қауіпсіздігі және еңбекті қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Тақырыптың өзектілігі: Арпа- маңызды азықтық дәнді дақылға жатады. Оның дәнінің едәуір бөлігі жарма өндіруге, сыраға жұмсалады. Арпа егісі әлемде өзінің көлемі жөнінен төртінші орынды алады (90 млн.га шамасында). Арпа егісі Европа елдерінде (Чехословакия, ГДР, Польшада, ФРГ, Австрияда, Швецияда, Данияда, Белгия, Нидерландыда, Ұлыбританияда, Францияда өсіріледі) Солтүстік Америкада, Азияда өседі. Арпа әртүрлі климаттық аймақтарға таралған 70°С Солтүстік ендікке дейін барады. Тауға, басқа дәнді дақылдардан да биікке өседі. Біздің елімізде негізінен жаздық арпа өсіріледі. Оның қыста егілетін түрлері Украинаның оңтүстігінде, Молдавияда, Солтүстік Кавказда, Закавказьеде және Орта Азияда өседі.
Мақсаты: Осы арпа дақылының суыққа төзімді сорттарын шығару болып табылады. Осы орайда алғы дақылдың да алатын орны ерекше болып табылады. Жоғары түсімділікке селекция жасағанда отандық және шет елдік сорттардың ең жақсысын таңдап алып есептеулер жүргізу. Отандық сорттардың түсімі жоғары және топырақтық-климаттық қолайсыз жағдайларға төзімді бсорттарды талқылау. Жылдам пісу, жоғары түсіммен үлесе бермейді. Дегенмен, жекелеген жылдам пісетінің және өнімділігі де жоғары сорттар бар: Тоомас, Краснодарский 35, Отандық сорттардан жапырылып қалуға төзімді: Нарымчапин, Зазерский 85 т.б.сорттары бар. Жапырылып қалуы әдетте аласа бойлы арпаларға тән болады.
Міндетіміз осы дақылдың жаңа сорттарын шығарып әлемдік деңгейге жету және де осы дақыл астық тұқымдас дақылдардың ішінде энергетикалық құндылығы жөнінен екінші орынды алады яғни азықтық маңызыц жоғары деген сөз. Сондықтан экспортқа көптеп шығару болып табылады. Гүлдену биологиясы және ұрықтануы және өздігінен тозаңданатын дақылдарды селекциялау.
Арпаға тән бағалау жұмыстары даладағы егісте жүргізіледі, ол жерде масақтардың сынғыштығы және олардың иіліп тұру дәрежесі қарастырылады. Дәнді анализдегенде, азықтық жармалық және сыра қайнататын арпалардың қабықтарын, ақуыз мөлшерін және әрқайсысына тән тексеру бағыттарын анықтайды. Азот мөлшерін Кьельдал әдісі бойынша немесе қосымша әдіспен анықтайды, лизиннің мөлшерін автоматты аминқышқылдық анализатормен анықтайды және колорометрикалық жолмен нингидрин қосып түсті реакция арқылы анықтайды
1. Нұрғасенов Т.Н., Қойшыбаев Қ. Егіс дақылдарының селекциясы. Алматы, 1994.
2. Нұрғасенов Т.Н., Қалиев Ә.Х., Сулейменова С.Е. Ауыл шаруашылығы дақылдарының селекциясы және тұқым шаруашылығы негіздері. Астана, «Фалиат», 2003.
3. Ю.Б.Коновалова. Частная селекция польевых культур. М.Изд. ВО Агропромиздат. 1990
4. Абрамова. З.В., Карминский ОА Руководство к практическим занятиям по генетике. Изд Колос -Л 1968. -192 с.
5. Бороевич С. Принципы и методы селекции растений -М.: Колос, 1984 -344с.
6. Гужов Ю, Фукс А. Валичек П. Селекция и семеноводство культурных растений. - М.: "Агропромиздат" 1991 -464 с.
7. Калинин Ф.Л., Сарнацкая В.В., Полищук BE. Методы культуры
тканей в физиологии и биохимии растений. М.: Киев: Наукова думка,
1980. -488 с.
8. Практикум по селекции и семеноводству полевых культур. М.
Агропромиздат. 1987.-368 с.
9. И.В.Мичурин. Сочинения. Т.І.М.Сельхозгиз, 1948.
10. И.В.Вавилов. Теоретические основы селекции. М., Наука, 1987.
11. ГВ.Гуляев, Ю.Л.Гужов. Селекция и семеноводство полевых культур. 3-тье изд. Перераб. И дополн. М.,Агропромиздат, 1987.
12. Коновалов, Н.А.Березкин, У.И.Долгодворова и др. Практикум
по селекции и семеноводству полевых культур. М., Агропром-
издат, 1987.
13. Бадина, А.Н.Яблоков, С.М.Синицина. Семеноводство полевых кулыур. Л.Долос, 1983.
14. Инструкция по проведению апробации сортовых посевов.
М.Долос, 1979.
15. Международные правила анализа семян. М.,Колос, 1985.
16. Методические указания по производству семян элиты
зерновых, зернобобовых и крупяных культур/под ред. Академика
ВАСХНИЛ А.В.Пухальского. М. Колос, 1982.
        
        Ф.7.14-02
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
кафедрасы
КУРСТЫҚ ... ... ... _________________________________________________
Мамандығы: ______________________________________________________
Орындаған: ... ... ... ... ... ... ... атағы)
Жұмыс _______________
(бағасы)
бағасына қорғалды
____________20__ ж
Комиссия:_______________________
(қолы, аты-жөні)
________________________________
(қолы, аты-жөні)
Норма бақылау:
________________________________
(қолы, аты-жөні)
Шымкент 20__ж.
Ф.7.14-03
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
... ... ... ______
(қолы)
__________ 20__ ж.
№ _____ТАПСЫРМАСЫ
___________________________________________пәні бойынша курстық жұмыс:
Студент _______________________________________ топ _____________________
(тегі, аты-жөні)
Жұмыс тақырыбы: ____________________________________________________
Берілген мәліметтер ____________________________________________________

Түсіндірме жазбасының мазмұны
(курстық ... ... ... ... бөлімнің мазмұны
Орындалу мерзімі
Парақ саны
Формат
Әдебиет:
1______________________________________________________________________
2______________________________________________________________________
3______________________________________________________________________
Тапсырманың берілген күні ____________
Жұмысты қорғау күні ________________
Жұмыс жетекшісі________________________________________________________
(оқытушының аты-жөні, ... ... ... ... қолы)
Ф.7.14-04
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Агроөнеркәсіп факультеті
кафедрасы

Каф. меңгерушісі
______________ _________
(қолы)
__________ 20__ ж.
Курстық жоба (жұмыс) ...... ... тобы __________________________
Курстық жоба (жұмыс) тақырыбы__________________________________________________________________________
Қорғау ... ... ... ... ... 1._____________________________________________________________________________
2._____________________________________________________________________________
3._____________________________________________________________________________
Курстық жобаны (жұмыс) орындау кезінде алынған балл (60 мүмкіндіктен) ______ , қорғау бағаланды (40 ... ... ... ... ...
Жобаның (жұмыстың) бағасы ______________________________
Курстық жоба (жұмыс) жетекшісі: ________________________________________________________
Комиссия мүшелері: ... ... ... күні _____ ... пәнінен тақырыбында жазылған курстық жұмыс 25-беттен тұрады. Оның ішінде арпа дақылының түрлері мен ... және шығу ... ... ... және ... ерекшеліктері, ауыспалы егістегі орны қарастырылды.
Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Анықтама терминдер
Белгілеулер мен қысқартулар
Кіріспе .......................................................................................................
9
1 Аналитикалық шолу..............................................................................
10
1.1 Арпа ... ... мен ... ... және ... ... ... бөлім..........................................................................
15
2.1 Арпа дақылын өсіру технологиясы....................................................
15
2.2 Арпа дақылының өнімдерін өндіру технологиясы ... ... ... және ... ... ... ... тізімі ...............................................................
25
Нормативтік сілтемелер
Осы курстық жұмыс келесі нормативтік құжаттарды қолдануға сілтемелер ... СТ 1.5-2004 ... ... оны ... рәсімдеуге қойылатын жалпы талаптар.
МЖМБС 2.102-68 КҚБЖ (ЕСКД). Конструкторлық ... ... мен ... ... КҚБЖ ... Негізгі жазбалар.
МЖМБС 2.201-80 КҚБЖ (ЕСКД). Бұйымдар мен ... ... ... 2.301-68 КҚБЖ ... ... 2.304-81 КҚБЖ ... ... шрифттер.
МЖМБС 2.321-84 КҚБЖ (ЕСКД). Әріптік белгілеулер.
МЖМБС 2.601-2006 КҚБЖ (ЕСКД). Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ (ЕСКД). Схемалар. Түрлері мен ... ... ... ... талаптар.
МЖМБС 7.1-2003. Библиографиялық жазу. Библиографиялық сипаттама. Жалпы талаптар мен ... ... ОҚМУ ... ... ... Сапа ... ... құжаттарын түзу, мазмұндау мен рәсімдеуге қойылатын жалпы талаптар.
СТ ОҚМУ 7.11-2010 Университет стандарттары. Оқу-әдістемелік процестерді басқару.
ҚҮ ОҚМУ 4.03-2008 Құжаттамалы үрдіс. ... ... ... ОҚМУ ... ... терминдер
Гербицид - латынның көп және ... ... сөз. ... - өсімдік құрамындағы меңгерілетін ақуыз.
Технология - өнімді және ... ... ... ... ... ... ... бірлігі.
Мутагенез- фихикалық және химиялық факторлармен әсер ету арқылы мутациялардың пайда болу процесі.
Селекциялық ... ... ... ... негізделген, ғылыми- зерттеу мекемелерінде шоғырланған сорт.
Сорт- селекция тәсілімен алынған, ... ... және ... қуалау қасиеттерімен шаруашылыққа құнды белгілері бар мәдени өсімдіктердің жиынтығы. ... ... үшін ... ... ... организмдердің ұрпақтар бойы сақталуына тірелетін эволюцияның үш ... ... ... мен ... - центнер гектар
т/га-тонна гектар
Фотосинтез - СО2 есебіне топталған өнім.
Қосымша өнім - ... ... ... ... - далалық тәжірибе.
г/л-грамм литр
дана/м3- дана метр куб
Рн - қышқылдық көрсеткіш
ГДР - ... ... ... ... Демократиялық Республикасы
АҚШ- Америка Құрама штаттары
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі: Арпа- маңызды азықтық ... ... ... Оның ... ... ... жарма өндіруге, сыраға жұмсалады. Арпа егісі әлемде өзінің көлемі жөнінен төртінші орынды алады (90 ... ... Арпа ... ... ... (Чехословакия, ГДР, Польшада, ФРГ, Австрияда, Швецияда, Данияда, Белгия, Нидерландыда, Ұлыбританияда, Францияда өсіріледі) Солтүстік Америкада, Азияда өседі. Арпа ... ... ... ... 70°С ... ендікке дейін барады. Тауға, басқа дәнді дақылдардан да биікке өседі. Біздің елімізде негізінен жаздық арпа өсіріледі. Оның қыста егілетін ... ... ... ... ... ... Закавказьеде және Орта Азияда өседі.
Мақсаты: Осы арпа ... ... ... ... ... болып табылады. Осы орайда алғы ... да ... орны ... ... ... ... ... селекция жасағанда отандық және шет елдік сорттардың ең жақсысын таңдап алып есептеулер жүргізу. ... ... ... ... және ... ... жағдайларға төзімді бсорттарды талқылау. Жылдам пісу, жоғары түсіммен үлесе бермейді. Дегенмен, жекелеген ... ... және ... де ... ... бар: Тоомас, Краснодарский 35, Отандық сорттардан жапырылып қалуға төзімді: Нарымчапин, Зазерский 85 т.б.сорттары бар. Жапырылып қалуы әдетте аласа ... ... тән ...
Міндетіміз осы дақылдың жаңа сорттарын ... ... ... жету және де осы ... ... ... дақылдардың ішінде энергетикалық құндылығы жөнінен екінші орынды алады яғни ... ... ... деген сөз. Сондықтан экспортқа көптеп шығару болып табылады. ... ... және ... және ... ... ... селекциялау.
Арпаға тән бағалау жұмыстары даладағы егісте жүргізіледі, ол жерде масақтардың сынғыштығы және олардың иіліп тұру дәрежесі қарастырылады. Дәнді ... ... ... және сыра ... ... ... ... мөлшерін және әрқайсысына тән тексеру бағыттарын анықтайды. Азот мөлшерін Кьельдал әдісі бойынша немесе қосымша әдіспен анықтайды, ... ... ... ... ... ... және колорометрикалық жолмен нингидрин қосып түсті реакция арқылы анықтайды
1 Аналитикалық шолу
1.1 Арпа дақылының түрлері мен сорттары
Егілетін арпа ... арпа ... ... sativum Jessen. Арпа ... Hordeum L. Poaceae ... ... Мәдени арпадан басқа 26-34 жабайы арпа түрлері бар, олардың арасында бір жылдық және көп ... ... ... ... және айқас тозаңданатын түрлері кездеседі. Арпа - ежелден келе жатқан ... ол ... ... ... Мәдени арпаның шығуы туралы екі болжам бар: монофилетикалық және дифилетикалық түрі. Алғашқы мәдени арпа түрі ... өте ... ... ... H. ... C.Koch., ол кіші және ... ... Солтүстік Африкада кездеседі. Екінші болжам бойынша көпқатарлы және екі ... ... ... ... деп ... ... түрі арпаның мәдени түрімен жақсы будандасады, одан айырмашылығы масақтары сынғыш болады[2]. Монофилетикалық түрге сәйкес, екі қатарлы және көп қатарлы арпалардың ... ... ... бар деп есептелінеді: жақсы будандасуы, жеке және ... бір ... ... ... екі қатарлы арпаның көп қатарлы арпаға өзгеріп ... ... арпа ... Азиядан шыққан. Бұдан басқа да генетикалық орталықтарды атауға болады: Эфиопияда әртүрлі бірнеше түрі бар, Қытай-Жапондық, ... бойы ... ... тығыз қысқа, домалақ майда дәнді, өстері қысқа және ... арпа түрі ... Орта ... ... ал ... ... дәндері жалаңаш формалы ірі болады. Бұл орталықтардың барлығы екінші болып саналады, бұл ... ... ... рецессивтік белгілерді көрсетеді (жалаңаш дәнді, ірі дәнді т.б.). ... ... ... ... ... ... біздің елімізде арпаның 12-жаздық және 4-күздік сорты өсіріледі.
Жаздық арпаның тобының арасында маңызды сорттары: Северорусская, Степная, Лесостепная, ... ... ... және ... ... болып табылады. Солтүстік орыстық сорт қара топырақты емес Европалық ... ... Ол ... ылғал сүйгіштігімен, қышқыл топыраққа төзімділігімен ерекшеленеді: өсімдік биік болып өседі масағы ұзын болады. Батыс Европалық топ солтүстік орыс ... ... ... ... өсімдік биік және орташа биік болуы мүмкін. Жапырақтануы жоғары болады. Степная тобы ... ... ... ақуыз мол болады, лесостепная түрі - орташа құрғақшылыққа ... ... ... ... арпаның тобы вегетатцияның бірінші кезеңінде бояу дамиды, көктемгі құрғақшылыққа тұрақты, тамыр шірікке, шведтік және гессен шыбындарына ... ... ... ... ... топ ерте піседі, суыққа төзімді болады.
масағы көп қатарлы, майда қабығы жұқа дәнді болады. Топырақ қышқылдығын көтере алмайды.
Сурет 1. ... арпа ... ... ... арпа ... ... ең маңыздысы Солтүстік Кавказдық арпа түрі болып табылады, ол суыққа төзімді, орташа жапырақты, дәні майда болады. будандастырудың арқасында көптеген ... ... ... ... ... ... топқа жатқызуға болаты қиындық тудырып отыр.
Донецкий 8 - Донецк ... ... ... ... орташа мерзімде пісетін сорт, жапырылып қалмауға орташа төзімді. Қара күйемен ортадан жоғары және жоғары дәрежеде залалданады. 1000 ... ... 41-50г. 1979ж. ... ... ... ... аудандастырылған.
Целинный 5 - Қазақ АШҒЗИ-да шығарылған, будандық популяция. Сорт орташа ... ... ... бастапқы кезеңінде қуаңшылықққа төзімділігі жоғары. Жапырылуға төзімді, ірі дәнді, 1000 тұқымының ... 55-60 г. 1975 ж. ... ... Торғай облыстарында аудандастырылған.
Целинный 30- Қазақ АШҒЗИ-да шығарылған, медикум түршесіне жатады. Орташа ... ... ... қуаңшылыққа төзімді, қара күйемен қатты залалданады. 1000 дәннің ... 45-50г. 1991 ж. ... ... ... ... ... ... шығарылған, түршесі-нутанс Орташа мерзімде пісетән пәрменді сорт, жоғары агрофонды қажетсінеді. Шашылуға және ... ... қара ... ... ... 1000 ... массасы 46-54 г. 1988 ж. Көкшетау, Солтүстік Қазақстан облыстарында ... 85- ... ... ... ... Сорт ... ... пәседі, жапырылуға және шашылуға төзімді. Қара күйемен орташа залалданады, 1000 дәннің массасы 48-53 г. 1989 ж. ... ... ... ... Қазақстан облыстарында аудандастырылған.
Гранал- Қостанай АҒЗИ-да шығарылған, субинерме түршесіне жатады. Сорт ортадан кештеу піседі, қуаңшылыққа және жапырылуға төзімді. Сабақ татымен, тамыр ... ақ ... ... ... ... ... ... жоғары дәрежеде. 1000 тұқымның массасы 43-49 г. 1991 ж. ... ... ... аудандастырылған.
1.2 Морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері
Арпаның морфологиялық белгілері. Арпа морфологиясы гүлінің құрылымынан бастап, масақты астық тұқымдастарға жатады. Арпаның бойы ... ... ... ... ... ... ... жатуға бейім тұрады, бұл жағдай бұл дақылдың кемшілігі болып табылады. Арпаның жалпы ... ... ... ... ... ... ... айырмашылықтары да бар.
Гүл шоғыры- масақ, оның білігі мүшелерден тұрады, ал олардың кемерінде дара ... үш ... ... Гүл екі ... гүл қабықшаларынан- сыртқы және ішкі- тұрады, қылтық ... гүл ... ... ... қарай бекіген. Масақ білігінің кемеріндегі масақшалардың жеміс санын қалыптастыруына ... ... арпа үш түр ... ... Көпқатарлы арпа- білік кемерінде үш жемісті масақша орналасқан.
* Қос қатарлы арпа- білік кемерінде ... ... ... ... арпа- білік кемерінде 1-3 жемісті масақша болады.
Көпқатарлы арпада дұрыс алты қатарлы, немесе алты ... және ... алты ... ... төрт ... ... ажыратылады.
Масақтың көлденең қимасында дұрыс алты қатарлы арпалар ... алты ... ... ал ... алты ... төрт ... кескін (фигура) береді.
Қосқатарлы арпа жеміссіз бүйір масақшаларының даму ... ... екі ... ... тобына жеміссіз бүйір масақшаларында масақ қабықшаларымен қатар гүл ... да ... арпа ... ... жеміссіз бүйір масақшаларда тек қана масақ қабықшалары бар арпа кіреді.
Қосқатарлы арпаның дәндері масақ білігінің кемерінде еркін дами отырып симметриялы ... ... және ... ... ... ... болады. Көпқатарлы арпада дәндер біркелкі емес; масақ білігінің кемерінде орналасқан үш масақшаның ортасындағы дән ірі ... ал ... ... ... ... бітеді де ұсақтау келеді. Сондықтан симметриялы тұқым тобын қосқатарлы арпаға, ал симметриялы дәндер 40%- тен төмен ... ... ... ... түр тармақтарын қабықты дәндерінің ойығындағы негізгі қылы бойынша да ... ... ... қыл ... ... ал ұзынталды қыл- қосқатарлы арпаға тән.
Арпаның түршелерін мына белгілері бойынша анықтайды: дәннің қабықтылығы (қабықты немесе жалаңаш), масақтың тығыздығы (борпылдақ немесе ... ... ... ... ... үш ... өскіндермен), қылтықтардың аратістілігі (тегіс немесе ара тісті), масақтың түсі (сары немесе ... ... ... ... 4 см. ... ... білік мүшелерінің санымен анықтайды. Егер 4 см білік ұзындығына 14-ке дейін мүшелер болса масақ борпылдақ, ал 15-тен ... ... ... ... тығыз деп есептеледі.
Жоғары жапырағының беті масақты пластикалық материалмен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқармайды, бірақ жапырақ ... өте ... ... ... Арпа жақсы бұтақтанады, бірақ шоғырланып өспейді. Қылтықтары ірі және кетікті болуы ... ... ... ... Көптеген сорттарында оларды дәнінен айыру қиындық тудырады.
Сурет 2. Арпаның жаздық және ... ... ... ... ... және күздік формасы болады, және күзде егілетін, суыққа төзімді формасы болады, олар көктемде ... ... ... ... ... күздік арпа көктемдік егісте масақтанады, бірақ өте кеш піседі. Оның ... 0-12°С ... ... ... арпа ... ... болады, бидаймен, қара бидаймен салыстырғандағы жағдай. Суыққа ең төзімді түрі-14°С-ге шыдайды. Арпа ... ... өсе ... ... шыққан егіс-8°С-ге қысқа мерзімге төзеді. Арпа, дәнді дақылдардың ең ерте пісетін түріне жатады, бұл құрғақшылыққа төзімді, тұзды топыраққа шыдамды ... ... мол ... және ... ... оның ... ... диапазоны өте кең. Арпаның вегетатциялық кезеңі 55-тен 90 күнге деін созылады. Ең құрғаөшылыққа төзімді сорттары Оітүстік-Шығыста, украинаның ... ... ... Қара ... емес аймақтың сорттары құрғақшылыққа төзімді болмайды. Арпаның көктемгі және жазғы құрғақшылыққа төзімді түрлері бар. [5]Жаздық құрғақшылыққа ... ... ... өседі, вегетациясы ерте басталады, ерте піседі. Бұл, олардың шілденің ыстығына ұрынбауына жағдай жасайды. Арпаның ... ... ... ... және ... да ... түрлері бар. Қышқыл топыраққа төзімді соттары қара топырақты емес аумақтарда және Скандинавия елдерінде өседі. Арпа көптеген ауруларды ... оның ... ең ... қара күйе ... ... ... роса, гельминтоспориоздар және тамыр шірігі. Сонымен қатар саңырауқұлақтармен, ... ... және ... ... аудырады. Бұл зиянкестерге қарсы агротехникалық және химиялық күресу шаралары қолданылады. Әсіресе, швед шыбынымен күшті залалданады. Арпа - өте өнімді ... Оның ... ... ... анықтайды, және сабақтардың қалың өсуіне қарап бағалайды, олардың шоқталып өсуінің маңызы зор болады.
Гүлдену биологиясы және ұрықтануы. Арпа- ... ... ... Оның гүлдеуі масақтанумен бірдей басталады, ауа райы салқын болса 1-2 күн ... ... ... ... ... жапырақ қынабынан шығады. Арпада да бидайдағы секілді хазмогамдық (ашық) және клеиетогамдық (жабық) гүлдеу болады. Гүлдеу жағдайына қарай сорттарында айырмашылық ... көп ... арпа ашық ... ... ... ... ... жиі болады. Салқын, ылғалды ауада ашық гүлдейді, ыстық құрғақ ауада жабық гүлдейді. Гүлдеу таңғы сағат 6- да ... ... ... кейін басылады, кейде тәулік бойы гүлдейді. Гүлдеу масақтың ортасынан басталады және ұшар ... ... ... Ең ... ... ... гүлдейді. Екі қатарлы арпада нутанция тобының бүйірлік масақтары фертильдік аталық беруі мүмкін ,бірақ, ... ... ... 2-4 күн гүлдейді. Аналық аузы 4-6 күнге дейін өзінің тіршілік әрекетін сақтайды. Бірақ ұрықтану 2-3-ші күні ... ... ... ... ... ... ұрықтандыру қабілетін тез жоғалтады. 10 минут ашық ауада болса ол жарамсыз ... ... ... ... Арпа ... ... технологиясы
Сабақтардың қалың өсуі селекциясы. Арпада да бидайдікі тәрізді, селекция бағыты ... ... ... ендіруге бұрылды, бұлар өсімдіктің қалың болып тұруына қабілетті болады. 1 м2 - та 700-800 ... ... ... де ... ... саны ... да жетуі мүмкін деседі.
Лизин мөлшерінің жоғары болуы селекциясы. Арпа селекциясындағы негізгі бағыт lys генін пайдалана ... ... ... мол ... ... ... табылады. Бұндай сорттардың азықтық бағалылығы жоғары болады (Одессалық сорты-84Л). Дегенмен, ... ... ... көп ... егістің өнімділігін 10-15%-ға төмендетіп жібердеді. Бұл жағдай лизині жоғары сорттардың селекциясы тоқтатып тастайды.
Ауруларға төзімділік селекциясы. Ауруларға төзімді сорттардың түрін шығару ... ... ... ... Қара ... ... гендерді патогендер басып кетеді. Басқа аурудың қоздырғыштарына олигогендік тұрақтылық баяу жойылады.(сарызеңге). Бұл жердегі донорлар саны шектеулі болады, ... ... ... ұзақ ... тұрақты етуді талап етеді.
Арпаның селекциялық процессі басқа да ... ... ашық ... ... ... ... ... бұл бидайға ұқсас болады. бұл жерде мәжбурлік тозаңдандыру жүреді (атап айтқанда және қайталап) және әдісі ... ... ... ... үшін кесілген бұтақтарға будандастыру әдісін қолданады. Сабақтарды қылтық пайда болған кезде кеседі және оны қоректік ерітіндіге салады, оның құрамында ... және ... ... ... бар. ... ... ... қосады. Кесілген бұтақпен будандастыруды ыңғайлы жағдайда жасайды және түйнек байлаудың жоғарғы пайызын қамтамасыз етеді. Тозаңдандырып болған соң қоректік ... ... әрі ... өсіреді. Бұл әдістің кемшілігі - дәндері жұқа болады, ол топырақтың ... ... және ... ... егу ... ... болады. Аталық және аналық сорттардың гүлдеу уақыты сәйкес келмесе тозаңдатқыш масақты кесіп алып және оны мұздатқышта ұшын суға батырып қойып ... ... оны 26 күн ... ... ... 14 ... ... сақтайды. Арпаның күрделі будандық популяциясын алу үшін ... ... ... ... болады. Ғ2-ні өсірген соң тұқымды көптеген елдерге бұдан кейінгі селекциялық жұмыстарға пайдалану үшін жіберілді. [19]
Сұрыптау әдістері. Арпамен жұмыс істегенде ... ... ... тозаңданатын өсімдіктерге тән әдіспен жүргізеді. Элиттік өсімдіктерді бөліп алады, арпада бүйірлік сабақтардың өнімүшін маңызы зор, сонымен ... ... да ... 3. ... ... ... Арпаға тән бағалау жұмыстары даладағы егісте жүргізіледі, ол жерде масақтардың сынғыштығы және олардың ... тұру ... ... ... ... ... ... және сыра қайнататын арпалардың қабықтарын, ақуыз мөлшерін және ... тән ... ... ... Азот ... ... әдісі бойынша немесе қосыыымша әдіспен анықтайды, лизиннің мөлшерін автоматты аминқышқылдық анализатормен анықтайды және колорометрикалық жолмен нингидрин қосып түсті реакция арқылы ... ... ... ... құндылығын оларды лабораториялық малдарды азықтандыру арқылы бағалайды, оларға ... ... ... ... ... ... ... Жарма жасайтын арпаның бағытын жарманың шығуына, оның технологиялық және тағамдық сапасына қарап анықтайды. Ботқаның көлемін, жарманың пісу коэффиценті, оның түсі, ... дәмі ... ... ... ... дәннің ірілігін, оның түсін және жарнағының тереңдігін бағалайды. Сыра қайнататын сорттардың сапалылығын ... ... ... ... Ең ... уыт ... ... өсіреді және оны кептіреді. Бұл кезде эндосперма борпылдақ болады, крахмал, ақуыз және ... да ... ... түсіп қалады, ферменттер жиналады. Уытты майдалайды және ... ... Одан ... сыра ... затының ерітіндісін уыттың қалдығынан сүзеді және құлмақ қосып қайнатады. Одан соң ... ... ... және ... ... оған сыра ... Сыра ... кезде уыттың экетроактивтігін анықтайды. Түсін йодты қосу арқылы ... ... ... ... мальтозамен анықтайды. Ол 100 гр уыттан крахмалдың әсерінен түзіледі. Уыт өте жақсы болса (УК)-250, жақсы болса 200-250, уыт күші ... ... ... ... ... болып саналады. Бұл жерде дәннің түсі, ірілігі және біртектілігі ескеріледі. Бұл көрсеткіштердің барлығы көзбен шолу ... ... ... ... бөліп алуды оңайлату үшін, арпа дәнін 3%-дық күйдіргіш натрийға салады. Өсуге қабілетін, дәннің үстіне су ... ... бір ... ... ... одан соң оларды атмосфераға қойып қаныққан су буымен өңдейді. Өсу энергиясын үшінші тәулікте. Ал өсуге қабілеттілігін бесінші ... ... Жиі ... ... дәннен сапалы сыра алынады. Селекция жетістіктері.
Сурет 4. Aрпа дәндері
Европада қара ... 160 түрі ... ... ... олар популяцияға жинақталған. Карликтік қара күйеге төзімді 9 ген түрі белгілі: (Pa Pa2Pa3 т.б.). Бұлардың ... ... ... Pa3 және ... ... ... ... және доминаттық гендер бар (Yr yr). Қара күйеге, ... және ... ... ... ... гендер табылады. Зиянкестерге төзімділік генетикасы аз зерттелген. Арпадан аталық тазалығының көптеген гендері табылды- ms. Селекция үшін арпаның шаруашылққа ... ... ... корреляциясы негізгі рөл атқарады. Құрғақшылық жылдары масақтағы дәндердің санына қарай корреляциланады, ал ... мол ... ... ... ... ... көктеп шығу мерзімнің ұзақ болуына байланысты 1000 дәннің массасы да төмендеп кетеді және қара күйеге де төзімділігі нашарлап ...
2.2 Арпа ... ... өндіру технологиясы
Арпа селекциясының міндеттерін жалпы комплекске бөлуге болады, сонымен ... бұл ... ... қазіргі жағдайда жүргізіліп жатқан жұмыстардың маңызы өте зор және арпаның селекциясының әртүрлі бағыттары да бұған байланысты болады. Арпаның ... ... және ... ... ... ... шығару өте қажетті жұмыс. Бұндай сорттар үшін тыңайтқыш дозасын да жоғарлату керек. Сондықтан, ... ... ... арпа ... шығару керек, оларда органикалық заттар өте көп ... ... ... ... ... ... арпаны егіп, одан жоғары түсімді алу үшін ең алдымен ол жағдайға төзімді болу керек. Құрғақшылыққа төзімді сорттарды, аридтық ... үшін ... ... ... ... солтүстік аудандар үшін суыққа төзімді, қышқыл топырақта да өсе беретін түрлерді шығару селекцияның міндеті болып ... ... ... ... бар ... ... маңызы зор. Солтүстік аудандар үшін және жазда құрғақшылыққа болмайтын аудандар үшін ерте пісетін сорттарды шығару керек. Өліп қалған күздік егісті ... себу үшін кеш ... де ... ... ... ... ... болуы керек. Суыққа төзімді болу үшін олардың ... ... ... керек, бұл жағдайда бұтақтану мөлшері төмендейді. Сонымен қатар, суыққа төзімділік ... ... ... - ... ... де байланысты болады. Егудің және жинаудың техникалық жақтарын анықтайтын қасиеттерге мыналар жатады: жапырылып қалуға беріктілігі, дәндердің түсіп қалмауы, ... ... ... бұл ... ... жиі ... ... қысқа, масақтары ұзын болатын сорттардың масақтарының бүгіліп қалмауын бақылау керек, масақтың жоғарғы бөлігі комбаинның кесетін аппаратына түсіп қалуы мүмкін. ... ... ... ... бөлінуі керек. Арпаның қылтықсыз және фуркаттың формалары жақсы бағаланады, олардың сабанымен ауыл ... ... ... ... Апра ... ... ауруларға және зиянкестерге тұрақты блу тиіс. Бұл мәселені сол регионның жағдаына қарай , өсімдікті қорғау ... ... ... мүмкіндігіне қарай шешу керек. Бұндай сорттарды жасау, тұқымды дәрілеуге ... ... ... қоршаған ортаны ластаудан сақтауға жәрдемін тигізер еді. Кейбір жәндіктерге төзімді етіп селекциялар жасау өте қиын, кейде мүмкін де ... ... ... арасынан оның жапырылып қалмауға беріктігін арттыру селекция үшін өте маңызды болып отыр, ауа-райының жағдайына бейім болып түсімді жоғары беруі, ауруларға ... қара ... ... ... сұр ... ... арттыру селекция үшін өте маңызды болып табылады. Арпаның азықтық және жарма жасайтын бағыттары сыра қайнатуға пайдаланып сорттардан ... ... ... ... ... арпа ... құрамында ақуыз мол болады және бағалы амин қышқылдары оның дәніндек көп ... ... ... ... Жарма жасайтын арпаның сортында өзінің құнарлылығымен қатар жоғары ... және ... ... жағымды болады. Қабықсыз дәнді арпада ақуыз мөлшері мол ... оны ... ... де жарма өндірісінде пайдалануға да болады. Сонымен қатар, арпаның бұл сорты нан ... ... ұн ... ... ... ... бола ... Бірақ жалаң қабықты арпаның біршама кемістіктері бар: түсіп қалады, майдалағанда тұқымдары шашаылып кетеді, қорғаныс қабығы болмайды, сондықтан оның тұқымының ... да ... ... Селекцияны осы кемшіліктерді болдырмау үшін жасайды. Арпаның бүл түрі біздің елімізде әзірше аудандастырылған жоқ. Сыра қайнатуға пайдаланатын арпа сортына ... ... өте ... ... Бұл ... ... ірі және біртегіс болуы керек (1000 дәннің массасы 40г және одан жоғары болады, електен өтуі 2,5х20 мм ... 80%-ы өту ... ... ... ... сыра ... арпаның көп қатарлы түрлері бар. Сыраға пайдаланылатын арпа жақсы өсетін болуы тиіс (95%) және біркелкі өсу ... Бұл ... ... ... ... ... өсіп кетеді, оларды деп аталады. Бұлар уыттың сапасына әсер ... Сыра ... ... дәні сары ... ... ромб тәріздес болады, жұқа қабығы болады. бұл арпаның қабықтылығы 9%-дан жоғары болады. бұл жерде сыра қайнатудың технологиясың да белгілі бір рөлі бар. Арпа ... ... ... ... тыс жоғары болса (13%-дан жоғары) ол сыра қайнатуға жарамсыз болады: Сыраның дәмі бұзылады, және оның шығымы төмендейді. Сыра ... ... ... ... ақуызы 9-10% болады. Дәндегі крахмал мөлшері көп болған сайын сыпа да мол ... оның ... ... ... ... ... Яғни, ерітіндіге құрғақ заттарды береді. Олардың мөлшері 78-84% ... ... ... ... БӨИ-нің коллекциясында арпаның 18 мың жуық үлгілері бар. Жоғары түсімділікке селекцияжасағанда ... және шет ... ... ең жақсысын таңдап алады. Отандық сорттардың түсімі жоғары және топырақтық-климаттық қолайсыз жағдайларға төзімді болады. Шетелдік елдік сорттар ... ... ... ... онша бейімделмеген. Селекция үшін Чехословакия, ГДР, Дания, ... ... ... әкелінген жоғары түсімді сорттары пайдаланады. Жылдам пісу, жоғары түсіммен үлесе бермейді. Дегенмен, жекелеген жылдам пісетінің және өнімділігі де ... ... бар: ... ... Отандық сорттардан жапырылып қалуға төзімді: Нарымчапин, Зазерский 85 т.б.сорттары бар. Жапырылып қалуы әдетте аласа бойлы арпаларға тән ... ... ... ... құрғақ климатты жерлерден шығады, бұл будандастыру кезінде қолайлы болады. Бұл сорттарға жататындар, Оңтүстік-шығыс, ... ... Орта ... ... өте ... сорттарға бұрынғы сорт Прекоциус-143 жатады. Күздік арпаның сеолекциясы үшін алғы дақыл суыққа ... ... ... Бқл жағдайда өзіміздің елдегі сорттар бағалы болады, себебі, күздік арпа біздің суық аудандарда егіледі. ... ... ... Юга Украины және Солтүсітік Кавказ сорттары жатады. Арпаның қыстауына қолайлы болған ... оның ... ... ... ... болады, ол сабақтардың қалың түзілуіне жағдай жасайды. Егер, қыс қте қатал ... ... ... өліп қалса, өсімдік төменгі желінің арқасында өзінің тіршілік әрекетін сақтайды. Суыққа төзімділік сортының селекциясына ГДР-ден Швециядан және Солтүстік Америка елдерінен ... ... ... ... ... ... ... сорттарға Қазақстанның және Солтүстік Америка елдерінен әкелінген сорттар алынады. Арпаның ауруға төзімді сорттарын шығарудың маңызы зор. Батыс Европаның егістік далаларында ... қара күйе ... ... әкеледі, қазіргі замандағы шығарылған сорттар бұл ауруға ... ... ... ... ... ... Монто-кристо сорты, ал Канадада Солтүстік аврикалық сорттар Рабат және Модина табылды. Батыс Европа ... сұр ... ... ... әлі ... жоқ. ... еліміздегі тиімді гендерге жататындар Run3 Run6 Run8 болып табылады.біріккіш енеуі Эфиопиядан әкелінген Джет сортынан ... ... ... ... Run8 гені бар. Бұл гендердің барлығы жаңа сорттарға қанықтырып будандастыру жолымен ендіріледі. ... ... ... да қара ... ... ... оларды селекцияға қолдануға болады. Зеңге төзімді гендерге (Ра7 және Ра3) жатады, бұлар Чехословакиядан әкелінген сорттарда ... Қара ... ... ... ... ... ... Канададан әкелінген.) гельминоспориазаға төзімді сорттарға (Джет, Конквист,КМ-1192 Чехиядан ... сұр ... ... ... ... ... Нидерландыдан әкелінген Эффенди сорты жатады. Бұдан басқа да ауруға және зиянкестерге тұрақты ... бар. ... саны жыл ... өсіп, келеді, себебі селекциялық мекемелер, белгілі донорлармен жұмыс істей отырып оларды өздерінің селекциялық ... ... олар ... ... ... ... ... тұрақты гендерді жасайды. Донорлармен қарқынды жұмыс жүргізудің арқасында комплекстік тұрақты сорттар жасауға мүмкіндік берілді, оларды да өз кезегінде ... ... ... ... Мысалы, Канадалық сорттар Вестерн Форт және Оттава 3092А олар қара ... , ... ... және швед шыбынына және сабақ бүргесіне төзімді болады. Азықтық ... ... ... шығару үшін отандық сорттарды пайдалануға болады. Құрамында лизині және ақуызы көп сорттарға Эфиопиядан әкелінген Хайпроли формасы жатады, оның ... ... ... ... ... ... ... (4,6% болады, әдеттегі сорттарда олар 2,2-2,5% болады). Бұл тамаша сапалылық моногендік жолмен келген(lys гені). ... бұл ген ... ... соның себебінен арпаның түсімі төмендейді. Екінші бір кеңінен қолданылатын, құрамында лизині көп Ризо доноры болады 1508 (Danul), оның гені lys3a, ... ... емес ... ... Бұл ... ... мөлшері ақуыз мөлшерімен үйлеспейді. Ақуыз мөлшері көп болатын Венгерлік сорт Банкути Корай. Жармалық сапалылығы үшін ... ... ... Сыра ... үшін ... ... сорттарға Чехиядан әкелінген арпалар жатады, Австрия,ФРГ. Отандық ... ... ... ... т.б.), жақсы сыра береді. Селекция үшін өте бағалы сортқа сорт түзейтін қабілеті бар сорттар жатады. ... ... ... ... ... қоспасы, лас қоспа, бүлінген, жарамсыз ядро, қауыздан ... дән, ... дән ...
* ... қауіпсіздігі және еңбекті қорғау
Ауыл шаруашылығында өсірілетін арпа дақылдарының өнімін арттыруда тыңайтқыштың маңызды рөл атқаратыны белгілі. ... ... ... ... ... ... ... орта есеппен 50-80 процентке дейін жоғарылайды. Демек, тыңайтқыш қолданудан түбегейлі түрде бас тарту өнім өндіруді күрт төмендетуге әкеп соғады. ... ... ... ... ... оның ... ... зиянды әсер ететін улы қоспалардың кездесуі, сапасы нашар тыңайтқышты пайдалану топырақтың, атмосфераның, жер асты суының тағы ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Қазақстанда арпаның түрінің 100 сорты және күздік түрінің 40 сорты аудандастырылған. Бұл дақылдың селекциямен көптеген селекциялық ... ... ... ... ... ... арпа түрін жасауда ҒЗИ үлкен жетістіктерге жетті. Дондағы мемлекеттік ауыл шаруашылық облыстық тәжірибе ... қара ... емес ... ... ... ауыл ... ... Солтүстік Шығыстағы ауыл шаруашылық ҒЗИ-ы және басқа да селекциялық мекемелер табысты жұмыс жасады, күздік арпаның селекциясын Краснодардағы ауыл шаруашылық ҒЗИ-ы ... ... ҒЗИ, ... ... ... т.б. үлкен аймақты, Дондағы облыстық ауылшаруашылық тәжірбие станциясынан шығарылған - Донецкий-4 сорты алып жатыр, Донецкий-6, ... ... ... ... ... ... ... табылады ҒЗИ -дағы академик П.Ф.Гаркавоидың жетекшілік етуімен шығарылған сорттарының арасынан кеңінен таралғандары Одессиялық-36, Одессиялық-100 сорттары ... ... Осы ... ... Первенец сорты қара күйеге, гельминто спориодға, тамыр шірікке төзімді болуымен, дәніндегі ... ... ... ҒЗИ -де ... ауыл ... ... институт) қара күйеге төзімді жаңа сорт Романтик шығарылды. Осы ауруға ... ... ... сорттарға Белогорский жатады, оны Солтүстік Батыс ҒЗИ-ы ауыл шаруашылық ... және ... ... Қара ... емес ... ... ... ҒЗИ-ы шығарды. Едәуір аймақты осы институттан шығарылған бұрынғы сорт Московский -121 алып ... ол сорт щвед ... ... ... ... ... аймаққа Красноуфимский-95 сорты егілген, оны Красноуфалық селекциялық - тәжірбие станциясынан Абава сорты, Дондағы селекциялық ... ... ... ... ... жатып қалуға төзімді сорттарды шығаруда да селекция жақсы табыстарға жетті. Белоруссиялық егін шаруашылығы ҒЗИ-ы жаңа сортты шығарды, Зазерский ҒЗИ-да Луч ... ... ... ... ... ... ... станциясында Московский-2 т.б 9 а сорттар шығарылды. Шетелдік селекциядан шығарылған Ролид, Ида ... ... ... орын алады. Арпаның күздік сорттарының арасынан мына сорттарды атауға болады. ҒЗИ -дан шығарылған Одесская-46, Оксамыт сорттарын алуға болады. Суыққа ... екі ... ... ... және ... ... ... түсімді күздік арпа сорттарының бүтіндей сериясын Краснодарлық ауыл шаруашылық ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... т.б.). түсімі жоғарлылығы жөнінен Циклон сорты ерекше аталады, ол жапырылып қалуға төзімді және қыстағы қолайсыз жағдайларға да тұрақты болып ... ... одан да ... сорт Радикал болды. Суыққа шыдамды жаңа сорттардың арасында түсімі жоғары, ... және ... сыра ... ... ... ... саналады. Ендігі маңызды мәселе комплекстік тұрақты сорттарды шығару болып ... ... ... ... ... ... соттарды шығару, күздік бидайдың суыққа төзімді түрлерін шығару болып отыр.
Дондағы селекциялық орталық және ... ... ауыл ... ... ... ... ... суыққа төзімді сорттары шығарылды;
ВСГИ-дағы академик П.Ф. Гаркавойдың ... ... ... ... ... Одессеялық-100;
Ауруларға төзімді Московский-2;
Красноуфалық селекциялық тәжірибе ... ... ... Дондағы селекциялық орталықтан Зерноградский-73 сорты ... ... ... 18 ... жуық ... бар. Жоғары түсімділікке селекция жасағанда отандық және шет елдік сорттардың ең жақсысын ... ... ... ... ... ... және ... қолайсыз жағдайларға төзімді болады. Шетелдік елдік сорттар біздің ... ... ... онша ... ... үшін ... ГДР, ... Индерландия, Белгия, Франция,Ұлыбираниядан әкелінген жоғары түсімді сорттары пайдаланады. Жылдам пісу, жоғары түсіммен үлесе бермейді. Дегенмен, жекелеген жылдам пісетінің және ... де ... ... бар: ... 8, ... 5, ... 30, ... Краснодарский 35, Медикум, Отандық сорттардан жапырылып қалуға ... ... ... 85 т.б.сорттары бар. Жапырылып қалуы әдетте аласа бойлы арпаларға тән болады.
Арпаға тән бағалау жұмыстары даладағы егістікте жүргізіледі, ол ... ... ... және ... ... тұру ... ... Дәнді анализдегенде, азықтық жармалық және сыра қайнататын арпалардың қабықтарын, ақуыз мөлшерін және әрқайсысына тән ... ... ... Азот мөлшерін Кьельдал әдісі бойынша немесе қосымша ... ... ... ... автоматты аминқышқылдық анализатормен анықтайды және колорометрикалық жолмен нингидрин қосып түсті реакция арқылы анықтайды. Селекциялық үлгілердің азықтық құндылығын оларды ... ... ... ... ... ... қажетті қоспаларды қосып тірідей салмағына қарай бағалайды. Жарма жасайтын арпаның бағытын жарманың шығуына, оның ... және ... ... ... ... ... ... жарманың пісу коэффиценті, оның түсі, иісі, дәмі қарастырылады. Сыра қайнататын сорттардың сапалылығын сыраның сапасына қарап бағалайды. Ең алдымен, уыт ... ... ... және оны ... Бұл ... эндосперма борпылдақ болады, крахмал, ақуыз және басқа да артық заттар түсіп қалады, ферменттер жиналады. ... ... және ... ... ... процесі басқа да өздігінен тозаңданатын ашық тұқымдардан өзгеше ... ... ... бұл бидайға ұқсас болады. бұл жерде мәжбурлік тозаңдандыру жүреді (атап айтқанда және қайталап) және ... ... ... ... ... үшін кесілген бұтақтарға будандастыру әдісін қолданады. Сабақтарды қылтық пайда болған кезде кеседі және оны қоректік ... ... оның ... ... және қоректік минералды элементтер бар. Консервант ретінде хлоралин қосады. Кесілген бұтақпен будандастыруды ыңғайлы жағдайда ... және ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Тозаңдандырып болған соң қоректік ортада сабақтарды әрі қарай ... ... ... Т.Н., Қойшыбаев Қ. Егіс дақылдарының селекциясы. Алматы, 1994.
* Нұрғасенов Т.Н., ... Ә.Х., ... С.Е. Ауыл ... ... селекциясы және тұқым шаруашылығы негіздері. Астана, , 2003.
* Ю.Б.Коновалова. Частная селекция ... ... ... ВО ... 1990
* ... З.В., Карминский ОА Руководство к практическим занятиям по генетике. Изд Колос -Л 1968. -192 с.
* Бороевич С. Принципы и ... ... ... -М.: ... 1984 ... ... Ю, Фукс А. ... П. Селекция и семеноводство культурных растений. - М.: "Агропромиздат" 1991 -464 с.
* Калинин Ф.Л., Сарнацкая В.В., Полищук BE. ... ... в ... и ... ... М.: ... Наукова думка,1980. -488 с.
* Практикум по селекции и семеноводству полевых культур. М.Агропромиздат. 1987.-368 с.
* И.В.Мичурин. ... ... 1948.
* ... ... ... ... М., Наука, 1987.
* ГВ.Гуляев, Ю.Л.Гужов. Селекция и семеноводство полевых культур. 3-тье изд. Перераб. И дополн. ... ... ... Н.А.Березкин, У.И.Долгодворова и др. Практикумпо селекции и семеноводству полевых культур. М., Агропром-издат, 1987.
* Бадина, А.Н.Яблоков, С.М.Синицина. Семеноводство полевых кулыур. ... ... ... по ... ... ... посевов.М.Долос, 1979.
* Международные правила анализа семян. М.,Колос, 1985.
* Методические ... по ... ... ... ... и ... культур/под ред. АкадемикаВАСХНИЛ А.В.Пухальского. М. Колос, 1982.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысының тәлімі егіншілігінде биологиялық тыңайтқыштармен өңдеудің күздік бидайдың өнім құрылымына әсері43 бет
Жамбыл облысы Байзақ ауданы «Мәдімәр» өндірістік-бірлестік жерлерінде мал шаруашылығына берік мал азығы қорын жасау44 бет
Малазықтық дақылдар және олардың сипаттамасы9 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарын ажырату белгілері жайлы мәлімет7 бет
Уыт өсірудің морфологиялық және физико-биохимиялық процесстері жайлы ақпарат8 бет
1. Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия 2.Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың класификациясы7 бет
«биотехнологиялық объект ретінде өсімдік жасушаларын өсіру »7 бет
Ірі қара төлін өсірудің маңызы34 бет
Ірі қара өсіру5 бет
Астық тұқымдасының соматикалық ұлпасының дақылында морфогенез және регенерация мәселелері38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь